cogPG.PG122 463
τᾶς γῆς λαγόνων ἄνεισι μετὰ τοῦ φυσικοῦ χρώματος . πολυείδῆ δέ , εἴ τις ὡς μίγμα τὸ χρῶμα διαιρεῖν δόναιτο πρὸς διαφόρους χροιὰς ἐξ ὧν ἄν τις τοιοῦτον τεννήσαιτο . Εἶ μὲν οὖν ὥσπερ τὰς πιθήκους ὁρῶμεν ἐτοίμους εἰς μίμησιν , οὐ τῶν ἐλαττόνων , ἀλλὰ καὶ τῶν μειζόνων , οὕτω δὴ καὶ εἰ λέων τις ἐγεγόνει σώζων μὲν ἐαυτῷ καὶ τὸ βλοσυρὸν ἐπισκύνιον , εἷτα δὴ καὶ πρὸς τὰ ἧθη καὶ σχήματα τῶν ἐτέρων θηρῶν μεθηρμόζετο καὶ ἐμιμεῖτο ξύμπαντα , μὴ καταβαίνων τοῦ ἀξιώματος , αὐτὸ ἂν τοῦτο ἧν ὁ θεῖος ἀνήρ . Ἔστι μὲν γὰρ τὸν λόγον ὀπόσα κατὰ φύσιν τῷ λέοντι , ἀὲιωματικὸς αοβερὸς βλοσυρὸς , ἀπρόσιτος τοῖς πολλοῖς ἧ δυσπρόσιτος · ἔπειτα δὲ καὶ πᾶσαν μιμεῖται θηρίου φωνὴν , καὶ πρὸς ἕκαστον διεσχημάτισται τῷ εἶδει , τῷ ἦθει , τῷ σχήματι . ἑκάστη δὲ διαλέκτῳ τὸ οἰκεῖον παρεμπέπλεκται βρύχημα · τῶν δὲ παρ´ Ἐλλησι ῥητόρων ἔκαστος μίαν ἰδέαν τοῦ λόγου μεθαρμοσάμενος , ἢ τὴν ὑψηλὴν ἡ τὴν μέσην ἡ τὴν λεπτὴν , πρὸς μόνην αὐτὴν ἀπεικόνισται . Τοιοῦτος μὲν οὖν τῷ Γρηγορίῳ ὁ λόγος , καὶ πρὸς ξύμπαντας διαμιλλῶται τοὺς ῥήτορας · οἱ γὰρ παρὰ τοὺς εἰρη . μένους , εἰ μὲν μετ´ ἐκείνους · ἐκεῖθεν ἡρμόσαντο , εἰ δὲ πρὸ ἐκείνων , καλλίους αἱ εἰκόνες τῶν παραδειγμάτων . γʹ . Ὁ δὲ γε μέγας Βασίλειος , ὥσπερ δὴ τῶν ἀνθρωπικῶν πάντων ὑπερορᾶ , οὕτω δὴ ἔοικε καὶ τῶν ἐπιθέτων τῆς τέχνης κόσμων καταφρονεῖν , καὶ βούλεται αὐτὸς οἶον τέχνο τις εἶναι τοῦ λόγου · ἀλλ´ οὐ πρὸς τέχνην αὐτῷ πλάττεται τὰ συγγράμματα . Τοῖς δὲ ῥήτορσι συνωμιληκώς καὶ ξύμπασι , δύναμιν μὲν ἐκεῖ . θαν λογογραφικῆς ἱδίας ἐσπάσατο , καὶ μακρῷ , κατά γε τοῦτο τὸ μέρος , ἐκείνους ὑπερεβάλετο · κακουργεῖν Δὲ μὴ ποοηρημένος περὶ τοὺς λόγους , οὐ ἔηλοῖτὰ πολλὰ τὰς ἐμμεθόδους τούτων δεινότητας · καὶ ἔστι μὲν αὐτῷ ὁ λόγος ἀνεπιτήδευτος , βροντᾷ δὲ ἀτεχνῶς ὥσπερ ἐκ νεφῶν , καὶ πᾶσαν ἀποκρύπτει φωνήν . Ἔστι δὲ αὐτῷ τὸ πνεῦμα τοῦ λόγου Δημοσθενικὸν , ὅσον εἰκάσαι γὰρ κατὰ ζῆλον ἐκείνου πρόεισιν · ἀπαράμιλλον δέ , εἴ τις πρὸς ἄλληλα τοὺς λόγους συγκρίνειν βούλοιτο . Τὸ δέ γε ἐπιχειρηματικὸν εἶδος αὐτῷ ἐκ τῶν Ἀριστείδου λόγων ἄν τις χαρακτηρίσειεν · ἄλλ´ εἴ τις ἐκατέρῳ προσβάλοι τὴν ἀκοὴν , ἐκείνῳ μὲν τῷ ῥήτορι αὐτίκα , ἢ ἀποκναισθείη καὶ πρὸς ἄλλην μετενέγκοι φωνὴν , πρὸς δὲ τὰς βασιλείου τῶν λόγων βροντὰς ἡδύτερον ἂν διατεθείη καὶ συνΚαξορχήσαιτο περὶ τὴν ἡχώ . δʹ . Τοιοῦτος μὲν οὖν αὐτῷ καὶ ὁ ἀδελφὸς ἔφυ Γρηγόριος . Οὐδένας γὰρ ὅγωγε ξυμπάντων ῥητόρων μεγαλοφωνοτέρους τῶν δυεῖν τούτων ἐγνώκειν ἀνδρῶν . Ἀλλ´ ὃ τοῖς ἄλλοις ῥήτορσιν ὁ Νωσσαεὺς καθεστήκοι Γοηχόριος , τοῦτο δὴ πρὸς τοῦτον ὁ μάγας Βασίλειος . ἦρος μὲν γὰρ τὴν Βασιλείου σάλπιγγα αὐλῷ ἀν τις τὴν τοῦ ἀδελφοῦ γλῶσσαν εἰκάσειεν · πρὸς δὲ τοὺς περὶ Δημοσθένην καὶ Ἀριστείδην σάλπιγγα τὸν ἄνδρα τοῦτον κατονομάσειεν . Ἀλλὰ πανηγυρίζειν μὲν ἦττηται Βασιλείου παρὰ πολύ · ἀνακαλύψαι δὲ βουλόμενος σοὺς θείους χρησμοὺς καὶ ὀπόσα τῶν λογίων κέκρυπται . Ἰόταται μὲν παρ´ ἐκεῖνον ἀτρέμας , καὶ ἃ συγκρίνων ἄμφω κατὰ τοῦτο τὸ μέρος οὐκ ἄν ὑπὲρ Αασιλείου τὰ πάντα ψηφίσαιτο . ὅʹ . Ὁ δὲ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς Ἰωάννης , εἰ καὶ τὴν ἀρετὴν θεῖός ἐστι καὶ τοῖς πᾶσιν ἀσύγεριτος , ἀλλ´ οὐχ´ ὥσπερ τῶν ἄλλων , οὕτω δὴ καὶ τῶν λόγων ἂπερεώρακεν · ἀλλ´ ἕστι τῆς τέχνης ὡς ἀληθῶς ἄγαλμα . Ἐκ πάσης τε γὰρ ἱδίας ξυνήρμοσται καὶ τοῦ πολιτικοῦ λόγου ἀρος ἐστὶ ζηλωτὴς , τῶν τε τῆς ῥητορικῆς
Lemmas: ὁ γῆ λαγών ἀνέρχομαι μετά ὁ φυσικός χρῶμα . πολυειδής δέ , εἰμί τις ὡς μίγμα ὁ χρῶμα διαιρέω δίδωμι πρός διάφορος χροιά ἐκ ὅς ἄν τις τοιοῦτος τείνω . εἰμί μέν οὖν ὥσπερ ὁ πίθηκος ὁράω ἑτοῖμος εἰς μίμησις , οὖον ὁ μικρός , ἀλλά καί ὁ μείζων , οὗτος δή καί εἰμί λέων τις γίγνομαι σῴζω μέν αὐτός καί ὁ βλοσυρός ἐπισκύνιον , εἶτα δή καί πρός ὁ ἦθος καί σχῆμα ὁ ἕτερος θήρ μεθαρμόζω καί μιμέομαι σύμπας , μή καταβαίνω ὁ ἀξίωμα , αὐτός εἄν οὗτος ἧμαι ὁ θεῖος ἀνήρ . εἰμί μέν γάρ ὁ λόγος ὁπόσος κατά φύσις ὁ λέων , ἀὲιωματικὸς αοβερὸς βλοσυρός , ἀπρόσιτος ὁ πολύς ἧ δυσπρόσιτος · ἔπειτα δέ καί πᾶς μιμέομαι θηρίον φωνή , καί πρός ἕκαστος διασχηματίζω ὁ εἶδος , ὁ ἠθέω , ὁ σχῆμα . ἕκαστος δέ διάλεκτος ὁ οἰκέω παρεμπλέκω βρύχημα · ὁ δέ παρ´ Ἕλλην ῥήτωρ ἔκαστος εἷς ἰδέα ὁ λόγος μεθαρμόζω , ἢ ὁ ὑψηλός ὁ ὁ μέσος ὁ ὁ λεπτός , πρός μόνος αὐτός ἀπεικονίζω . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ Γρηγόριος ὁ λόγος , καί πρός σύμπας διαμιλλάομαι ὁ ῥήτωρ · ὁ γάρ παρά ὁ εἴρω . μένος , εἰμί μέν μετέ ἐκεῖνος · ἐκεῖθεν ἁρμόζω , εἰμί δέ πρό ἐκεῖνος , καλός ὁ εἰκών ὁ παράδειγμα . γε . ὁ δέ γε μέγας Βασίλειος , ὥσπερ δή ὁ ἀνθρωπικός πᾶς ὑπεροράω , οὗτος δή ἔοικα καί ὁ ἐπιτίθημι ὁ τέχνη κόσμος καταφρονέω , καί βούλομαι αὐτός οἶος τέχνο τις εἰμί ὁ λόγος · ἀλ οὖον πρός τέχνη αὐτός πλάσσω ὁ σύγγραμμα . ὁ δέ ῥήτωρ συνομιλέω καί σύμπας , δύναμις μέν ἐκεῖ . θάω λογογραφικός ἴδιος σπάω , καί μακρός , κατά γε οὗτος ὁ μέρος , ἐκεῖνος ὑπερβάλλω · κακουργέω δέ μή ποοαιρεω περί ὁ λόγος , οὖον εἴλω πολύς ὁ ἐμμέθοδος οὗτος δεινότης · καί εἰμί μέν αὐτός ὁ λόγος ἀνεπιτήδευτος , βροντή δέ ἄτεχνος ὥσπερ ἐκ νέφος , καί πᾶς ἀποκρύπτω φωνή . εἰμί δέ αὐτός ὁ πνεῦμα ὁ λόγος Δημοσθενικός , ὅσος εἰκάζω γάρ κατά ζῆλος ἐκεῖνος πρόειμι · ἀπαράμιλλος δέ , εἰμί τις πρός ἀλλήλων ὁ λόγος συγκρίνω βούλομαι . ὁ δέ γε ἐπιχειρηματικός εἶδος αὐτός ἐκ ὁ Ἀριστείδης λόγος ἄν τις χαρακτηρίζω · ἄλλος εἰμί τις ἐκάς προσβάλλω ὁ ἀκοή , ἐκεῖνος μέν ὁ ῥήτωρ αὐτίκα , ἢ ἀποκναίω καί πρός ἄλλος μεταφέρω φωνή , πρός δέ ὁ βασίλειος ὁ λόγος βροντή ἡδύς εἄν διατίθημι καί συνΚαξορχήσαιτο περί ὁ ἠχώ . δέ . τοιοῦτος μέν οὖν αὐτός καί ὁ ἀδελφός φύω Γρηγόριος . οὐδείς γάρ ὅγωγε σύμπας ῥήτωρ μεγαλόφωνος ὁ δύο οὗτος γιγνώσκω ἀνήρ . Ἀλ ὅς ὁ ἄλλος ῥήτωρ ὁ Νωσσαεὺς καθίστημι Γοηχόριος , οὗτος δή πρός οὗτος ὁ Μάγας Βασίλειος . ἔαρ μέν γάρ ὁ Βασίλειος σάλπιγξ αὐλός εἰς τις ὁ ὁ ἀδελφός γλῶσσα εἰκάζω · πρός δέ ὁ περί Δημοσθένης καί Ἀριστείδης σάλπιγξ ὁ ἀνήρ οὗτος κατονομάζω . ἀλλά πανηγυρίζω μέν ᾄττω Βασίλειος παρά πολύς · ἀνακαλύπτω δέ βούλομαι σός θεῖος χρησμός καί ὁπόσος ὁ λόγιος κρύπτω . ιοτατας μέν παρ´ ἐκεῖνος ἀτρέμας , καί ὁ συγκρίνω ἄμφω κατά οὗτος ὁ μέρος οὐ ἄν ὑπέρ αασιλειος ὁ πᾶς ψηφίζω . οὐ . ὁ δέ ὁ γλῶσσα χρύσεος Ἰωάννης , εἰμί καί ὁ ἀρετή θεῖος1 εἰμί καί ὁ πᾶς ασυγεριος , ἀλ οὐ ὥσπερ ὁ ἄλλος , οὗτος δή καί ὁ λόγος ἂπερεώρακεν · ἀλ εἰμί ὁ τέχνη ὡς ἀληθής ἄγαλμα . ἐκ πᾶς τε γάρ ἴδιος συναρμόζω καί ὁ πολιτικός λόγος ἄμβαρ εἰμί ζηλωτής , ὁ τε ὁ ῥητορικός