cogPG.PG122 383
τῷ οὐρανῷ ἐξ ἀνατολῆς εἰς δύσιν , ἡμέρας καὶ ὑβκτας ποιεῖ . ϟθʹ . Ποταπὰ τῶν ἀστέρων τὰ σχήματα , Πολλῶν ὅντων σχημάτων , τριγώνων , τετραγωνικῶν , κυβικῶν , πυραμοειδῶν καὶ τῶν λοιπῶν εὐθογραμμικῶν , κάλλιστόν ἐστι τὸ σφαιροειδές . Ὁ τοίνυν οὐρανὸς καὶ σύμπαντες οἱ ἀστέρες τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος ὅντα τυγχάνουσι . Καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν τῆς σελήνος φωτισμῶν . Διὰ γὰρ τὸ κύρτωμα ταύτης οὐκ εὐθὺς ὅλη παρὰ τοῦ ἡλίου φωτίζεται , ἀλλὰ κατὰ τὸ βραχὺ τὴν αὔξησιν δέχεται τοῦ φωτός . Ἔδει γὰρ τὸ αἰθέριον σῶμα τῷ καλλίστῳ τῶν σχημάτων ἀποτορνεύεσθαι . Νοῦς γὰρ μιμεῖται τὸ σχῆμα . Ὅσπερ ὁ νοῦς ἐπιστρέφει πρὸς ἑαυτὸν , οὔτω δὴ καὶ τὸ αἰθέριον σῶμα συννεύει πρὸς ἑαυτό , ὑπὸ νοῦ κυβερνώμενον , καὶ πρὸς νοῦν ἐπιστρεφόμενον . ρ´ Περὶ τάξεως ἀστέρων . Εἰς δύο μίρη τῶν ἀστέρων διαιρουμένων , εἰς τὸ ἀπλανὲς καὶ τὸ πλανώμενον , οἷ μὲν ἀπλανεῖς τῆν ὑψηλοτέραν τάξιν τῶν πλανητῶν ἕχουσι , οὐκ ἐν τῇ αὐτῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ αἰθερίου σώματος κείμενοι καὶ φερόμενοι , ἀλλ´ οἱ μὲν ὑψηλότεροι αὐτῶν εἰσιν , οἱ δὲ ταπεινότεροι . Οἱ δὲ ἑπτὰ πλανῆται μετὰ ἀπλανεῖς τετάχαται , ὧν πρῶτός ἐστιν ὁ τοῦ Κρόνου λεγόμενος ἀστὴρ , καὶ μετὰ τοῦτον ὁ τοῦ Διὸς , καὶ ὑπ´ αὐτὸν ὁ τοῦ Ἀρεος , εἶτα ὁ Ἕλιος , μεθ´ ὃν Αφροδίτη καὶ μετὰ ταύτην Ἐρμῆς , καὶ τελευταῖον ἡ Σελήνη . Μεθ´ ἣν τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ὡσπερ εἰρήκαμεν . Ὡρισμένοι δὲ τούτοις εἰσὶ καὶ οἱ χρόνοι τῶν κινήσεων , θαυμασίαν τὴν συμφωνίαν ἔχοντες . ραʹ . Πόθεν φωτίζονται οἱ ἀστέρες ; Οὕτε τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων οὐδεῖς , οὐδὲ πάντες οἱ πλανῆται , ἀλλ´ ἡ σελήνη μόνη παρὰ τοῦ ἡλίου φωτίζεται . Διὰ τοῦτο καὶ πεφωτισμένον ἀεὶ μέρος αὐτῆς πρὸς τὸν ἥλιον νένευκεν , οὐκ ἔστι δὲ ὅτι ἀφώτιστος παντάπασίν ἐστιν ἡ σελήνη , ἀλλ´ ἀεὶ ἐνδέδυται φῶς ἡμισέληνον . Ἐν μὲν οὖν ταῖς συνόδοις ἀφώτι . στον μέν ἐστι τὸ πρὸς ἡμᾶς αὐτῆς κύρτωμα , πεφωτισμένον δὲ τὸ ἄνω φαλάκρωμα . Ἐν δὲ ταῖς πανσελήνοις τὸ μὲν νεῦον πρὸς ἡμᾶς ἡμισφαίριον αὐτῆς ὀλοφαές ἐστι , τὸ δ´ ἄνω ἡμίτομον , φωτὸς ἄμοιρον . Μεταξὺ δὲ τῆς συνόδου καὶ τῆς σανσελήνου κατὰ τὸ μέτρον τῆς πρὸς τὸν ἥλιον διαστάσεως , μηνοειδῆς γίνεται , καὶ διχότομος , καὶ ἀμφίκυρτος , ἢ γὰρ ἔλαττον τοῦ ἡμίσεως φωτίζεται , ἡ κατὰ τὸ ἥμισυ , ἢ κατὰ τὸ πλέον ρβʹ . Περὶ ἐπισημασίας ἀστέρων , καὶ πῶς γίνεται χειΚμὼν καὶ θέρος ; Ἐπισημασία ἐστὶν , ὅταν ἐπιτέλλων ἀστὴρ καὲ συνανατέλλων τῷ ἡλίῳ ὥσπερ ὁ καλούμενος κύων , καὶ ὡρίων , καὶ ὁ ἀρκτοῦρος , ἢ ἕτερός τις τῶν ἀπλανῶν , ἀλλοιώσῃ τὸν ἀέρα , κατὰ τοὺς τέσσαρας καιροὺς τοῦ ἕτους . Τοῦτο γὰρ Μωυσῆς ὑπαινίττεται λέγων , Ἔσονται εἶς σημεῖα , καὶ εἶς καιροὺς , καὲ εἰς ἐνιαυτούς . Ἐπισημαίνεται γάρ τι ὁ ἀστὴρ τῶν περὶ τῶν ἀρα παθῶν , ἐώαν ἐπιτολὴν ἡ ἐσπερίαν ποιούμενος , . Περὶ μέντοι γε θέρους ἡ χειμῶνος καὶ τῶν λοιπῶν ὡρῶν ἰστέον , ὡς ὅταν μὲν ὁ ἥλιος βόρειος ἡμῖν γένηται , καὶ ὑπὸρ κεφαλῆς κινοῖτο , θερος
Lemmas: ὁ οὐρανός ἐκ ἀνατολή εἰς δύσις , ἡμέρα καί ὑβκτας ποιέω . ϟθʹ . ποταπός ὁ ἀστήρ ὁ σχῆμα , πολλες εἰμί σχῆμα , τρίγωνος , τετραγωνικός , κυβικός , πυραμοειδής καί ὁ λοιπός ευθογραμμικος , καλός εἰμί ὁ σφαιροειδής . ὁ τοίνυν οὐρανός καί σύμπας ὁ ἀστήρ ὁ σφαιρικός σχῆμα ὅντα τυγχάνω . καί δῆλος ἀπό ὁ ὁ Σελήνος φωτισμός . Ζεύς γάρ ὁ κύρτωμα οὗτος οὐ εὐθύς ὅλος παρά ὁ ἥλιος φωτίζω , ἀλλά κατά ὁ βραχύς ὁ αὔξησις δέχομαι ὁ φάος . δέω γάρ ὁ αἰθέριος σῶμα ὁ καλός ὁ σχῆμα ἀποτορνεύω . Νοῦς γάρ μιμέομαι ὁ σχῆμα . ὅσπερ ὁ νόος ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ , οὐτάω δή καί ὁ αἰθέριος σῶμα συννεύω πρός ἑαυτοῦ , ὑπό νόος κυβερνάω , καί πρός νόος ἐπιστρέφω . ρ περι τάξις ἀστήρ . εἰς δύο Μίρη ὁ ἀστήρ διαιρέω , εἰς ὁ ἀπλανής καί ὁ πλανάω , οἷ μέν ἀπλανής ὁ ὑψηλός τάξις ὁ πλανήτης ἔχω , οὐ ἐν ὁ αὐτός ἐπιφάνεια ὁ αἰθέριος σῶμα κεῖμαι καί φέρω , ἀλ ὁ μέν ὑψηλός αὐτός εἰμί , ὁ δέ ταπεινός . ὁ δέ ἑπτά πλανήτης μετά ἀπλανής τάσσω , ὅς πρότερος εἰμί ὁ ὁ Κρόνος λέγω ἀστήρ , καί μετά οὗτος ὁ ὁ Ζεύς , καί ὑπό αὐτός ὁ ὁ Ἄρης , εἶτα ὁ Ἕλος , μεθ´ ὅς Αφροδίτη καί μετά οὗτος Ἑρμῆς , καί τελευταῖος ὁ Σελήνη . Μεθ´ ὅς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ὡς εἴρω . ὁρίζω δέ οὗτος εἰμί καί ὁ χρόνος ὁ κίνησις , θαυμάσιος ὁ συμφωνία ἔχω . ρω . πόθεν φωτίζω ὁ ἀστήρ ; ἵημι ὁ ἀπλανής ἀστήρ οὐδεῖς , οὐδέ πᾶς ὁ πλανήτης , ἀλ ὁ σελήνη μόνος παρά ὁ ἥλιος φωτίζω . Ζεύς οὗτος καί πεφωτισμένος ἀεί μέρος αὐτός πρός ὁ ἥλιος νέος , οὐ εἰμί δέ ὅτι ἀφώτιστος παντάπασι εἰμί ὁ σελήνη , ἀλ ἀεί ἐνδύω φάος ἡμισέληνος . ἐν μέν οὖν ὁ σύνοδος ἀφώτι . στον μέν εἰμί ὁ πρός ἐγώ αὐτός κύρτωμα , πεφωτισμένος δέ ὁ ἄνω φαλάκρωμα . ἐν δέ ὁ πανσέληνος ὁ μέν νεύω πρός ἐγώ ἡμισφαίριον αὐτός ὀλοφαές εἰμί , ὁ δδʹ ἄνω ἡμίτομος , φάος ἄμοιρος . μεταξύ δέ ὁ σύνοδος καί ὁ σανσελήνου κατά ὁ μέτρον ὁ πρός ὁ ἥλιος διάστασις , μηνοειδής γίγνομαι , καί διχότομος , καί ἀμφίκυρτος , ἢ γάρ μικρός ὁ ἥμισυς φωτίζω , ὁ κατά ὁ ἥμισυς , ἢ κατά ὁ πλέω ρβʹ . περι ἐπισημασία ἀστήρ , καί πῶς γίγνομαι χειΚμὼν καί θέρος ; ἐπισημασία εἰμί , ὅταν ἐπιτέλλω ἀστήρ καέ̅ συνανατέλλω ὁ ἥλιος ὥσπερ ὁ καλέω κύω , καί Ὡρίων , καί ὁ Ἀρκτοῦρος , ἢ ἕτερος τις ὁ ἀπλανής , ἀλλοιόω ὁ ἀήρ , κατά ὁ τέσσαρες καιρός ὁ ἔτος . οὗτος γάρ Μωυσῆς ὑπαινίσσομαι λέγω , εἰμί εἰμί σημεῖον , καί εἰμί καιρός , καέ̅ εἰς ἐνιαυτός . ἐπισημαίνω γάρ τίς ὁ ἀστήρ ὁ περί ὁ ἀρά πάθος , ἐώα ἐπιτολή ὁ ἑσπέριος ποιέω , . περι μέντοι γε θέρος ὁ χειμών καί ὁ λοιπός ὥρα ἰστέον , ὡς ὅταν μέν ὁ ἥλιος βόρειος ἐγώ γίγνομαι , καί ὑπὸρ κεφαλή κινέω , θέρος