cogPG.PG122 412
κωνοειδῆ ποιεῖται τὴν σκιὰν , ἐλάττων αὐτοῦ ἔστιν Ὅτι δὲ ἡ γῆ κωνοειδῆ ποιεῖται τῆν σκιὰν , δῆλον ἐκ τῶν τῆς σελήνης ἐκλείψεων . Ὅτε γὰρ ἐκλείψῃ ἐν τῷ ἀπογείῳ αὐτῆς , πόῤῥωθέν ἐστι τῆς γῆς , καὶ ταχέως ἐκλάμκεται , ὡς τὸ λεπτομερέστερον μέρος διερχομένη τῆς σκιᾶς · ὅτε δὲ ἐν τῷ περιγείῳ , ἐμβραδύνει τῇ ἐκλείψει , ὡς τὸ παχύτερον μέρος τῆς σκιᾶς διερχομένη . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐκ πολλῶν ἄλλων δείκνυται τὰ περατοῦσθαι τὸ τῆς γῆς σκίσμα . Εἰ γὰρ ἐπὶ´ ἄπειρον προῄει , ἐσκότιζεν ἄν οὐκ ὀλίγους τοὺς ἀστέρων , καὶ καθ´ ἑκάστην νύκτα ἐκλείπειν τούτους ἐποίοι · νῦν δὲ οὐ φαίνιταί τι τοιοῦτον . Περὶ ταύτης δὲ τῆς σκιᾶς φησι καὶ ὁ ποιητής . Ἐν δʹ ἕπες´ ὡκῖανῷ λαμπρόν φάος ἠελίοιο , Ἑλκον νύκτα μέλαιναν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν . Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦδε δῆλον τὸ τοῦ ἡλίου μέγεθος · ἡ σελήνη ὕπὸ τὸν θερινὸν κεῖται τροπικόν · ὁπόταν οὖν ὁ ἤλιος ἐκεῖσε γίνηται , κατὰ μεσημβρίαν ἄσκια ποιεῖ τὰ ἐκεῖσε σώματα ἐπί σταδίους τριακοσίους . Ἤγουν ὁ κύκλος , ὃν διαπορεύεται ὁ ἥλιος , μυριοπλααίων ἐστὶ τῆς γῆς , καὶ τὸ μέρος τοῦ κύκλου τούτου ὑπερέχει τὸ τοῦ ἡλίου μέγεθος · μυριοπλάσιον εἶναι Ἀεῖ τοῦ δηλωθέντος τῆς γῆς τμήματος · τὸ δὲ τοῦ ἡλίου σχῆμα ὅτι ἐστὶ σφαιροειδὲς , ὡσαύτως καὶ τῶν λοιπῶν ἐν οὐρανῷ σωμάτων , πρόδηλον , ὡς εἴρηται , καὶ σαφέστερον ἐν τῷ περὶ σχήματος λόγῳ ῥηθήσεται . κζʹ . Περὶ τῆς τοῦ ἡλίου ἐκλείψεως . Π τοῦ ἡλίου ἕκλειψις γίνεταιί ὅτε ἡ σελήνη τὸν ῆλιον ἐν συνόδῳ ὑποδράμῃ , μὴ ἔχουσα πλάτος πρὸς τὸν ζωδιακὸν κύκλον · Τηνικαῦτα γὰρ ἀντιφράττει ταῖς ἀκτίσιν αὐτοῦ , ὥστε μὴ καταλαβεῖν τὴν γῆν . Αιὰ τοῦτο ἀεὶ ἐν συνόδῳ γίνεται ἡ ἡλιακὴ ἕκλειψις . πλὴν τῆς γενομένης ἐπὶ τοῦ σωτηρίου πάθους τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκείνη γὰρ παραδόξως ἐν πανοελήνῳ κγονεν . Αἱ δὲ ἐκλείψεις ποτὲ μὲν καθόλου , ποτὲ δὲ μερικαὶ γίνονται · καθόλου μὲν , ὅτε ὅλος ὁ ἡλιακὸς κἄνλος ἐπισκοτισθῆ , κατὰ κάθετον γεγονότων τῶν κέντρων τοῦ τε ἡλίου καὶ τῆς σελήνης · μερικαὶ δέ , Ἐτε μέρος τούτου ἐκλείψῃ . Οὐκ ἐν πάσῃ δὲ τῇ οἶκουκὲνῃ ὁ ἥλιος ἐκλείπων φαίνεται , ἀλλὰ παρὰ μέρεσι τισι . Καὶ γὰρ ἐνταῦθα ἐπὶ τῆς τοῦ Κομνηνοῦ βασιλείας ὅλος ἐκλείψας πρὸς δυσμαῖς , ἐν Αἰγύπτῳ ούχ ἔλως ἐξέλιπεν , ὡς ἐκεῖσε παραγεγονὼς ἡκριβωσάμην . Οἱ οὖν μαθηματικοὶ ὅσον κατὰ τὸ φαινόμενον εἰς βʹ δαιτύλους τὴν ἡλίου καὶ σελήνης διεῖλον ἐπιφάνειαν · καὶ εἰ μὲν καθ´ ἥμισυ γένηται ἡ ἔκλειψις , ἐξαδάκτυλον ταύτην ὀνομάζουσιν · εἰ δὲ κατὰ τὸ τρίτον , τετραδάκτυλον , καὶ ἀναλόγως ἐπὶ τῶν λοιπῶν . ερὶ οὐσίας καὶ φωτισμῶν σελήνης καὶ σχήματος . Ε καὶ οἱ Ἀριστοτελικοὶ πέμπτον ὑπέθεντο σῶμα ὸν οὐρανὸν , ἀλλ´ οὖν ὁμολογοῦσι , μέρη μὲν αὐτοῦ ΚΤναι πακύτερα , καὶ μάλιστα τὰ τῇ γῆ προσεγγίζοντα , μάρη δὶ λεπτότερα , τὰ ἅνωθεν καὶ ποόδώτεοα τῆς γῆς . Ἐ γοῦν σελήνη , τῷ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ τούτῳ κατελείφθη τῶν τούτου · π . ἀλλὰ αολ . καὶ Φσανεὶ γεώδη τὴν ὀπόστασιν ἐχει , Καὶ οὐ πάντη πγ . θε σοΙίς ἀεμεοίμ .
Lemmas: κωνοειδής ποιέω ὁ σκιά , μικρός αὐτός εἰμί ὅτι2 δέ ὁ γῆ κωνοειδής ποιέω ὁ σκιά , δῆλος ἐκ ὁ ὁ σελήνη ἔκλειψις . ὅτε γάρ ἐκλείπω ἐν ὁ ἀπόγειον αὐτός , πρόσωθεν εἰμί ὁ γῆ , καί ταχέως ἐκλάμπω , ὡς ὁ λεπτομερής μέρος διέρχομαι ὁ σκιά · ὅτε δέ ἐν ὁ περίγειος , ἐμβραδύνω ὁ ἔκλειψις , ὡς ὁ παχύς μέρος ὁ σκιά διέρχομαι . οὖον μήv ἀλλά καί ἐκ πολύς ἄλλος δείκνυμι ὁ περατόω ὁ ὁ γῆ σκισμαω . εἰμί γάρ ἐπί ἤπειρος πρόειμι1 , σκοτίζω ἄν οὐ ὀλίγος ὁ ἀστήρ , καί καθ´ ἕκαστος νύξ ἐκλείπω οὗτος ποῖος · νῦν δέ οὖον φαίνω τίς τοιοῦτος . περι οὗτος δέ ὁ σκιά φημί καί ὁ ποιητής . ἐν δέ ἕπος ὁράω λαμπρός φάος ἥλιος , ἕλκω νύξ μέλας ἐπί ζείδωρος ἄρουρα . ἀλλά καί ἐκ ὅδε δῆλος ὁ ὁ ἥλιος μέγεθος · ὁ σελήνη ὑπό ὁ θερινός κεῖμαι τροπικός · ὁπόταν οὖν ὁ ἥλιος ἐκεῖσε γίγνομαι , κατά μεσημβρία ἄσκιος ποιέω ὁ ἐκεῖσε σῶμα ἐπί στάδιον τριακόσιοι . ἤγουν ὁ κύκλος , ὅς διαπορεύω ὁ ἥλιος , μυριοπλααίων εἰμί ὁ γῆ , καί ὁ μέρος ὁ κύκλος οὗτος ὑπερέχω ὁ ὁ ἥλιος μέγεθος · μυριοπλάσιος εἰμί Ἀεῖ ὁ δηλόω ὁ γῆ τμῆμα · ὁ δέ ὁ ἥλιος σχῆμα ὅτι εἰμί σφαιροειδής , ὡσαύτως καί ὁ λοιπός ἐν οὐρανός σῶμα , πρόδηλος , ὡς εἴρω , καί σαφής ἐν ὁ περί σχῆμα λόγος εἴρω . κζʹ . περι ὁ ὁ ἥλιος ἔκλειψις . Π ὁ ἥλιος ἔκλειψις γίγνομαι ὅτε ὁ σελήνη ὁ ἥλιος ἐν σύνοδος ὑποτρέχω , μή ἔχω πλάτος πρός ὁ ζωδιακός κύκλος · τηνικαῦτα γάρ ἀντιφράσσω ὁ ἀκτίς αὐτός , ὥστε μή καταλαμβάνω ὁ γῆ . Αἶα οὗτος ἀεί ἐν σύνοδος γίγνομαι ὁ ἡλιακός ἔκλειψις . πλήν ὁ γίγνομαι ἐπί ὁ σωτήριος πάθος ὁ κύριος ἐγώ ἐκεῖνος γάρ παράδοξος ἐν πανοελήνῳ κγονεν . ὁ δέ ἔκλειψις ποτέ μέν καθόλου , ποτέ δέ μερικός γίγνομαι · καθόλου μέν , ὅτε ὅλος ὁ ἡλιακός κἄνλος ἐπισκοτίζω , κατά κάθετος γίγνομαι ὁ κέντρον ὁ τε ἥλιος καί ὁ σελήνη · μερικός δέ , ἵημι μέρος οὗτος ἐκλείπω . οὐ ἐν πᾶς δέ ὁ οἶκος ὁ ἥλιος ἐκλείπω φαίνω , ἀλλά παρά μέρος τις . καί γάρ ἐνταῦθα ἐπί ὁ ὁ Κομνηνός βασίλεια ὅλος ἐκλείβω πρός δυσμή , ἐν Αἴγυπτος οὐ Ἕλως ἐκλείπω , ὡς ἐκεῖσε παραγίγνομαι ἀκριβόω . ὁ οὖν μαθηματικός ὅσος κατά ὁ φαίνω εἰς βε δαιτυλος ὁ ἥλιος καί σελήνη διαιρέω ἐπιφάνεια · καί εἰμί μέν καθ´ ἥμισυς γίγνομαι ὁ ἔκλειψις , ἐξαδάκτυλος οὗτος ὀνομάζω · εἰμί δέ κατά ὁ τρίτος , τετραδάκτυλος , καί ἀνάλογος ἐπί ὁ λοιπός . ἀθήρ οὐσία καί φωτισμός σελήνη καί σχῆμα . Ε καί ὁ αριστοτελικός πέμπτος ὑποτίθημι σῶμα εἰμί οὐρανός , ἀλ οὖν ὁμολογέω , μέρος μέν αὐτός ΚΤναι πακυτερας , καί μάλιστα ὁ ὁ γῆ προσεγγίζω , μάρη δί λεπτός , ὁ ἄνωθεν καί ποόδώτεοα ὁ γῆ . εἰ γοῦν σελήνη , ὁ ἐν γένεσις καί φθορά οὗτος καταλείπω ὁ οὗτος · π . ἀλλά Ἀόλ . καί Φσανεὶ γεώδης ὁ ὄπος ἔχω , καί οὖον πάντῃ πγʹ . ΘΕ σοΙίς ἀεμεοίμ .