cogPG.PG122 411
τοὺς ἀστέρας ὑφισταμίνους , ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἐκκέντρων καὶ ἐπικύκλων κίνησιν φαίνεσθαι ἡμῖν καὶ στηρίζοντας καὶ ἀναποδίζοντας , μηδὲν δὲ αὐτοὺς οιοῦτον πάσχοντας . Καὶ κατασκευάσαι βουλέμενο ὁμαλὰς τὰς τῶν οὐρανίων κινήσεις , ἔλαθον ἑαυτοὺς πνλῆς ἀναπληρώσαντες ἀνωμαλίας τὰς οὐράνια . Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ , αὐτοὺς τοὺς ἀστέρας τὴν τοιαύτην ὑποστῆναι ἀνωμαλίαν , ὡς σύντονον , πλὴν τεταγμένην · τὰς γὰρ ἐνταῦθα , καὶ ἀνώμαλα καὶ ἄτακτα τὰς δὲ ἐν ἐκ νοις καὶ ἀνώμαλα καὶ τεταγμένα · τὰς δὲ τούτων ἄνωθεν καὶ τεταγμένα καὶ ὀμαλά . Βά . Πηαε ἱἰίκνοιπαπίων εἰείίπ . κδʹ . Πόθεν φωτίζονται αἱ ἀστέρες . Περὶ τούτου πολλὴ ἡ ἀμφιβολία τοῖς πάλαι σοφοῖς , ἐγένετο . Τινὲς γὰρ , ὁρῶντες τὴν σελήνην παρὰ τοῦ ἡλίου δεχομένην τὸ φῶς , ἀπεφήναντο καὶ περὶ πάντων τῶν ἀστέρων , ὡς καὶ αὐτοὶ παρὰ τοῦ ἡλίου φωτίζονται . Ἔτεροι δὲ , ὁρῶντες , τήν τε Ἀφροδίτην καὶ τὸν Ἐρμῆν ὑπὸ τὸν ἥλιον ὅντας , καὶ μὴ πόῥῥωθεν αὐτοῦ ἀφισταμένους , ὡς φωτίζεσθαι παρ´ αὐτοῦ ἀδόξασαν ἔχειν τούτους καὶ τοὺς ἄλλους οἰκεῖον φῶς . κεʹ . Πῶς γίνονται οἱ τέσσαρες καιροί . Γαῦτα μὲν , ὅσα τὸ Θεῖον ἐδημιούργησε , καὶ σοφίας ἀνάμεστα καὶ θαύματος ἄτια , μάλιστα δὲ τὸ τῆς ἡλιακῆς πορείας λοξὸν , ὡς ἐμοὶ ἐν ἑτέρῳ σογγράμματι ἀποδέδεικται , τῷ περὶ αἰτίας οὐρανίων ἐπιγραφομένῳ . Οὕτε γὰρ μέσον τὸν οὐρανὸν κατὰ ἱοημαρινοῦ διοδεύει , ἀλλὰ κλίνει πρὸς μὲν βορρᾶν μοίρας κδ´ ἔγγιστα , πρὸς δὲ νότον ὁμοίως . Ὃταν οὖν ἀνορχέμενος ἀπὸ νότου , κατὰ τὸν ὃσημερινὸν γένηται , τὴν ἐαρινην ποιεῖται τροπὴν , καὶ πλησιάζει ἡμῖν , διὰ τὸ τὴν ἡμοτέραν οἴκησιν , ὡς ἕφαμεν , βορειοτέραν εἵνει · ἡνίκα δ´ αὖθις πρὸς τὸν ισημερινὸν ὑοστρέφει , τὴν φθινοπωρινὴν ἀποτελεῖ , καὶ , ὅτο πρὸς τὸ ὄσχατον τῆς νοτίας αὐτοῦ λοξώσεως καταντήσει , τὴν χειμορινὴν , δια τὸ τηνικαῦτα εἶναι πόβῥωθεν ἡμῶν . Καὲ ἡ τοιαύτη λόξωσις τοῦ ἡλίου γίνοται αἰνία [ τῆς ] τῶνν τεσσάρων τοῦ ἐνιαυτοῦ καιρῶν γονέσοως · καὶ φὐ μόνον τούτων , ἀλλὰ καὶ τέρων χρησιμωτάτων καὶ ἀναγκαιοτάτιν τῷ κόσμῳ πραγμάτων , ὡς πλατύπό ρον ἡμῖν ἀποδδεικται ἐν τῷ μνημονευθέντι συγγοάμματι . καί . Περὶ μεγάθους ἡλίου καὶ σελήνης . Τὸ τοῦ ἡλίου μέγεοος ἄπιστόν τι δοκεῖ τοῖς ἀγεωμετρήτοις καὶ τῆς φιλοσοφίας ἀμυντοις . παντὸς μὲν οὖν οἱ μαθηματικοὶ ἀπεφήναντο τοῦτον τῆς γῆς μίζονα , διεφώνησαν δὲ περὶ τοῦ ὁπόσον ἀστὶ μείζων καὶ πολυπλάσιος . Ὁ δὲ σοφιώτατος τολεμαῖος διὰ γεωμετρικῶν ἀποδοίξεων καὶ μεθόδων ἀπέδειέρν ἐκατὸν ἐβδομηκονταπλασίονα τοῦτον τῆς γῆς εἶναε . Καὶ τὸ μὲν τὴν ἀκόδειξιν ἐκείνου προτιθέναι καὰ διασαφῆσαι ἀλλότριον τῆς προκειμίνης πραγματείας , ἐνταῦθα δὲ δειχθήσεται ἐναργῶς καὶ ἀναμφηρίστως , ὡς μείζων ἐστὶ τῆς γῆς ὁ ἥλιος , τοιουτοτρόπωε Ηᾶν τὸ φωτίζον ἢ μεῖζόν ἐστι τοῦ φοωτιζομάνου , ἢ ἴσον , ἡ ἔλαττον . Ἀλλ´ εἰ μὲν μεῖζόν ἐστι , κομιδῇ ποιεῖ τὴν σκιὰν ἀπὸ πλατείας ἀρχομένην βάσεως καὶ περατουμένην εἰς ὀξεῖαν κορυφήν · εἶ ἴσον , ἐπει , ἀπειρον ἰέναι παρασκευάζει τὴν σκιὰν ματκξὺ παραλλήλων αὐθειῶν · εἰ δὲ ἔλαττον , καλαθοιιδῆ ταὐτὸν ἐργάζεται , ἀπὸ στονῆς τῆς βάσεως πλατυνομένην ἀφς έπειρον . Ἐπεὶ δὲ ἡ γῆ , παρὰ τοῦ ἡλίου φωτιζομένη
Lemmas: ὁ ἀστήρ υφισταμινοος , ἀλλά διά ὁ ὁ ἔκκεντρος καί ἐπίκυκλος κίνησις φαίνω ἐγώ καί στηρίζω καί αναποδίζω , μηδείς δέ αὐτός οἰόω πάσχω . καί κατασκευάζω βούλομαι ὁμαλός ὁ ὁ οὐράνιος κινέω , λανθάνω ἑαυτοῦ πνλῆς ἀναπληρόω ἀνωμαλία ὁ οὐράνιος . ἐμός δέ δοκέω , αὐτός ὁ ἀστήρ ὁ τοιοῦτος ὑφίστημι ἀνωμαλία , ὡς σύντονος , πλήν τάσσω · ὁ γάρ ἐνταῦθα , καί ἀνώμαλος καί ἄτακτος ὁ δέ ἐν ἐκ νόος καί ἀνώμαλος καί τάσσω · ὁ δέ οὗτος ἄνωθεν καί τάσσω καί ὁμαλός . βαίνω . Πηαε ιιικνοιπαπιας εἰείίπ . κδέʹ . πόθεν φωτίζω ὁ ἀστήρ . περι οὗτος πολύς ὁ ἀμφιβολία ὁ πάλαι σοφός , γίγνομαι . Τινές γάρ , ὁράω ὁ σελήνη παρά ὁ ἥλιος δέχομαι ὁ φάος , ἀποφαίνω καί περί πᾶς ὁ ἀστήρ , ὡς καί αὐτός παρά ὁ ἥλιος φωτίζω . ἔτερος δέ , ὁράω , ὁ τε Ἀφροδίτη καί ὁ Ἑρμῆς ὑπό ὁ ἥλιος εἰμί , καί μή πόρρωθεν αὐτός ἀφίστημι , ὡς φωτίζω παρ´ αὐτός ἀδοξάζω ἔχω οὗτος καί ὁ ἄλλος οἰκέω φάος . κύ . Πῶς γίγνομαι ὁ τέσσαρες καιρός . Γαῦτα μέν , ὅσος ὁ θεῖον δημιουργέω , καί σοφία ἀνάμεστος καί θαῦμα άτι , μάλιστα δέ ὁ ὁ ἡλιακός πορεία λοξός , ὡς ἐγώ ἐν ἕτερος σογγράμματι ἀποδείκνυμι , ὁ περί αἴτιος οὐράνιος ἐπιγράφω . ἵημι γάρ μέσος ὁ οὐρανός κατά ιοημαρινοος διοδεύω , ἀλλά κλίνω πρός μέν Βορέας μοῖρα κδ´ ἔγγιστος , πρός δέ νότος ὁμοίως . ὅταν οὖν ἀνορχέομαι ἀπό νότος , κατά ὁ ὃσημερινὸν γίγνομαι , ὁ ἐαρινός ποιέω τροπή , καί πλησιάζω ἐγώ , διά ὁ ὁ ἡμοτέραν οἴκησις , ὡς φημί , βόρειος εἵνω · ἡνίκα δδʹ αὖθις πρός ὁ ἰσημερινός υοστρεφω , ὁ φθινοπωρινός ἀποτελέω , καί , Ότο πρός ὁ ὄσχατον ὁ νότιος αὐτός λόξωσις κατάντησις , ὁ χειμορινος , διά ὁ τηνικαῦτα εἰμί προβωθέω ἐγώ . καέ̅ ὁ τοιοῦτος λόξωσις ὁ ἥλιος γίγνομαι Αἰνία [ ὁ ] τάνος τέσσαρες ὁ ἐνιαυτός καιρός γονέσοως · καί φυή μόνος οὗτος , ἀλλά καί τέρος χρήσιμος καί ἀναγκαῖος ὁ κόσμος πρᾶγμα , ὡς πλατύπό ἀντίμοιρος ἐγώ ἀποδείκνυμι ἐν ὁ μνημονεύω συγγοαμμα . καί . περι μεγάθους ἥλιος καί σελήνη . ὁ ὁ ἥλιος μέγας ἄπιστος τίς δοκέω ὁ ἀγεωμέτρητος καί ὁ φιλοσοφία ἀμύντης . πᾶς μέν οὖν ὁ μαθηματικός ἀποφαίνω οὗτος ὁ γῆ μίζονα , διαφωνέω δέ περί ὁ ὁπόσος Άστι μείζων καί πολυπλάσιος . ὁ δέ σόφιος Τολεμαῖος διά γεωμετρικός αποδοιξις καί μέθοδος ἀποδείρω ἑκατόν εβδομηκονταπλασιαδων οὗτος ὁ γῆ ἰνέω . καί ὁ μέν ὁ ακοδειξις ἐκεῖνος προτίθημι καή διασαφέω ἀλλότριος ὁ προκειμινω πραγματεία , ἐνταῦθα δέ δείκνυμι ἐναργής καί ἀναμφήριστος , ὡς μείζων εἰμί ὁ γῆ ὁ ἥλιος , τοιουτοτρόπωε Ηᾶν ὁ φωτίζω ἢ μέγας εἰμί ὁ φοωτιζομανος , ἢ ἴσος , ὁ μικρός . Ἀλ εἰμί μέν μέγας εἰμί , κομιδή ποιέω ὁ σκιά ἀπό πλατύς ἄρχω βάσις καί περατόω εἰς ὀξύς κορυφή · εἰμί ἴσος , ἐπεί , ἤπειρος εἶμι παρασκευάζω ὁ σκιά ματκξὺ παράλληλος αυθειον · εἰμί δέ μικρός , καλαθοιιδῆ αὐτός ἐργάζομαι , ἀπό στονεος ὁ βάσις πλατύνω ἀφίημι πείρω . ἐπεί δέ ὁ γῆ , παρά ὁ ἥλιος φωτίζω