cogPG.PG122 410
μάτων ἐκόσμησεν , τὰ τέσσαρα στοιχεῖα καὶ αὐτὸν τὸν οὐρανὸν , καὶ τὰ ἐν αὐτῷ πάντα · τελειότερον γὰρ τὸ τοιοῦτον σχῆμα τῶν λοιπῶν σχημάτων · πάντα γὰρ τὰ πολυγώνια σχήματα διαιρούμενα ἕτερόν τι ἀποτελεῖ σχῆμα , ὁ δὲ κύκλος διαιρούμενος οὐχ ἕτερόν τι ἀποτελεῖ · ἄμα δὲ καὶ ἀπλούστατός ἐστιν , ὡς ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενος , καὶ διὰ τοῦτο τῷ ἐνὶ ἐμφερής . Σχηματίζονται δὲ οἱ πλανῆται πρὸς ἀλλήλους πέντε σχήμασι , συνόδῳ , ἐξαγώνῳ , τετραγώνῳ , τριγώνῳ καὶ διαμέτρῳ , Τοῦ γὰρ ζωδιακοῦ κύκλου εἰς ιβʹ τμήματα διῃρημένου , ὅτε τύχῃ , ὁ μὲν εἶς ἀστὴρ ἀρχή τινος τμήματος , ὁ δὲ ἕτορος ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἀπ´ αὐτοῦ τρίτου , ἐξαγωνίζειν αὐτὸν λέγεται · εἶ δὲ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἀπ´ αὐτοῦ τετάρτου , τετραγωνίζειν · εἰ δὲ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἀπ´ αὐτοῦ πεμπτου , τριγωνίζειν · εἰ δὲ ἐν τῆς ἀρχῇ τοῦ ἀπ´ αὐτοῦ ἑβδόμου διαμετρεῖν · εἰ δὲ ἐν τῇ αὐτῇ μοίρᾳ ὧσι , συνοδεύειν · τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν μερῶν . Ταῦτα δὲ τὰ σχήματα ἀπὸ τῶν μουσικῶν εἰληπται λόγων , ὡς Πτολεμαῖος ἐν τῇ τετραβίβλῳ δείκνυσιν . κγʹ . Περὶ τῆς τῶν ἀστέρων φορᾶς . Ἡ φορὰ τῶν ἀστέρων ἐστὶν ἀπὸ δύσεως ἐπὶ ἀνατολήν . Ἀλλ´ ἡ μὲν τῶν ἑπτὰ πλανητῶν ταχεῖα . Αποκαθίσταται γὰρ ἡ μὲν σελήνη διὰ ἡμερῶν κη´ ἔγγιστα · ὁ δὲ Ἑρμῆς διὰ μηνῶν τξε καὶ τέταρτον ἡμέρας μιᾶς · ὁ δὲ Ἄρης διὰ δύο ἥμισυ ἐτῶν · ὁ δὲ Ζεὸς δι´ ἑτῶν ιβʹ · ὁ δὲ Κρόνος δι´ ἐτῶν τριάοντα . Οἱ δὲ ἀπλανεῖς , ἐν τῇ ἀνωτάτω ὅντες , σφαίρᾳ , κινοῦνται τὴν μίαν μοῖραν κατὰ μὲν τοὺς παλαιοὺς δι´ ἐτῶν ἑκατὸν , κατὰ δὲ τοὺς νεωτέρους δι´ ἐτῶν ξϛ´ . Καὶ τὸ παραδοξότατον , ὅτι οὐ περὶ τὸν τοῦ παρόντος πόλου ποιοῦνται τὴν κίνησιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ ἡλίου λοξὴν πορείαν . Ἐξ οὖν δῆλον , ὡς ὁ Θεὸς τὸν ἥλιον ἐν τῷ οὐρανῷ ὡς ἀρχηγοῦ τέθεικε , τάξει . Ὁ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης τὸ αὐτοὺς κινεῖσθαι καθ´ ἑαυτοὺς τοὺς ἀστέρας οὐ προσδέχεται , πτοούμενος , μή ποτε ἀναιρεθῶσιν αὐτῷ αἱ περὶ τοῦ πέμπτου σώματος ὑποθίσεις , ὡς τεμνόντων τῶν ἀστέρων τὸ οὐράνιον σῶμα , καθάπερ εἴ τινα ὑγρὰν οὐσίαν · ὑποτίθησι δὲ τὰς ἀνελιττούσας κινούσας αὐτοὺς πεπη . γμένους ὅντας . Οἱ δὲ μετ´ αὐτὸν κινεῖσθαι μὲν αὐτοὺς καθ´ ἐαυτοὺς ἐδόξασαν , πλὴν τοὺς πλανήτας ἐπεὶ κύκλων καὶ ἐκ κέντρου φασὶ κινεῖσθαι Πλάττουαι γὰρ σφαίρας τὰς μὲν μὴ τὸ αὐτὸ κέντρον ἐχούσας τῆς γῆ , ἀλλὰ πρὸς μὲν τῷ ἑνὶ μέρει πλησιαζούσας αὐτῇ , πρὸς δὲ τῷ ἐτέρῳ ποῤῥώτερον οὕσας , ἂς ἐκκντρους ἐκάλεσαν · καὶ ἑτέρας ἀπ´ αὐτοῦ τοῦ ἐκκέντρου μικρὰς κυλιομένας , ἐφ´ ὧν βεβηκέναι λέγουσι τοὺς πλανήτας , οὗς ἐπικύκλους ὡνόμασαν . ἠναγκάσθησαν δὲ ταῦτα ὑποφέσθαι , καὶ πλεῖστον μόχθον καὶ πόνον ὑποστῆναι εἰς [ τὴν ] τῶν τοιούτων ὑποθέσεων σύστασιν διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν . Θεοὺς γὰρ Ἕλληνες τοὺς ἀστέρας εἶναι νομίζοντες , καὶ ὁρῶντες τούτους ἐν τῷ διοδεύειν τὴν οἰκεῖαν πορείαν ἐφ´ ἡμέραις τισὶν ἱσταμένους ἀμετακινήτους , εἶτα ἀκεὶ τὰ ὅπισθεν ἀναποδίζοντας , εἰτα πάλιν στηρίζοντας καὶ εὐθὺς προποδίζοντας , ἀλλοτρίαν θείων σωμάτων τὴν τοιαύτην πλάνην , ὁπέθεντο τὰς τοιαύτας ὁποθέσεις , πρὸς τὸ δεῖξαι μηδέν τι τοιοῦτον πάθος Δω . Ρε αενονη ποίμ .
Lemmas: Μάτων κοσμέω , ὁ τέσσαρες στοιχεῖον καί αὐτός ὁ οὐρανός , καί ὁ ἐν αὐτός πᾶς · τέλειος γάρ ὁ τοιοῦτος σχῆμα ὁ λοιπός σχῆμα · πᾶς γάρ ὁ πολυγώνιος σχῆμα διαιρέω ἕτερος τίς ἀποτελέω σχῆμα , ὁ δέ κύκλος διαιρέω οὐ ἕτερος τίς ἀποτελέω · ἄμη δέ καί ἁπλόος εἰμί , ὡς ὑπό εἷς γραμμή περιέχω , καί διά οὗτος ὁ ἐν ἐμφερής . σχηματίζω δέ ὁ πλανήτης πρός ἀλλήλων πέντε σχῆμα , σύνοδος , ἑξάγωνος , τετράγωνος , τρίγωνος καί διάμετρος , ὁ γάρ ζωδιακός κύκλος εἰς ἶβις τμῆμα διαιρέω , ὅτε τυγχάνω , ὁ μέν εἰμί ἀστήρ ἀρχή τις τμῆμα , ὁ δέ ἕτορος ἐν ὁ ἀρχή ὁ ἀπ´ αὐτός τρίτος , ἑξαγωνίζω αὐτός λέγω · εἰμί δέ ἐν ὁ ἀρχή ὁ ἀπ´ αὐτός τέταρτος , τετραγωνίζω · εἰμί δέ ἐν ὁ ἀρχή ὁ ἀπ´ αὐτός πέμπτος , τριγωνίζω · εἰμί δέ ἐν ὁ ἀρχή ὁ ἀπ´ αὐτός ἕβδομος διαμετρέω · εἰμί δέ ἐν ὁ αὐτός μοῖρα ἵημι , συνοδεύω · ὁ δέ αὐτός καί ἐπί ὁ λοιπός μέρος . οὗτος δέ ὁ σχῆμα ἀπό ὁ μουσικός λαμβάνω λόγος , ὡς Πτολεμαῖος ἐν ὁ τετράβιβλος δείκνυμι . κγʹ . περι ὁ ὁ ἀστήρ φορός . ὁ φορά ὁ ἀστήρ εἰμί ἀπό δύσις ἐπί ἀνατολή . Ἀλ ὁ μέν ὁ ἑπτά πλανήτης ταχύς . ἀποκαθίστημι γάρ ὁ μέν σελήνη διά ἡμέρα κη´ ἔγγιστος · ὁ δέ Ἑρμῆς διά μείς τξεʹ καί τέταρτος ἡμέρα εἷς · ὁ δέ Ἄρης διά δύο ἥμισυς ἔτος · ὁ δέ Ζεύς δις ἔτος ἶβις · ὁ δέ Κρόνος δις ἔτος τριαοειντα . ὁ δέ ἀπλανής , ἐν ὁ ἄνω2 ὅ , σφαῖρα , κινέω ὁ εἷς μοῖρα κατά μέν ὁ παλαιός δις ἔτος ἑκατόν , κατά δέ ὁ νέος δις ἔτος ξϛ´ . καί ὁ παράδοξος , ὅτι οὖον περί ὁ ὁ πάρειμι πόλος ποιέω ὁ κίνησις , ἀλλά κατά ὁ ὁ ἥλιος λοξός πορεία . ἐς οὖν δῆλος , ὡς ὁ θεός ὁ ἥλιος ἐν ὁ οὐρανός ὡς ἀρχηγός τίθημι , τάξις . ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης ὁ αὐτός κινέω καθ´ ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ οὖον προσδέχομαι , πτοέω , μή ποτός ἀναιρέω αὐτός ὁ περί ὁ πέμπτος σῶμα ὑποτίθημι , ὡς τέμνω ὁ ἀστήρ ὁ οὐράνιος σῶμα , καθάπερ εἰμί τις ὑγρός οὐσία · ὑποτίθημι δέ ὁ ἀνελίσσω κινέω αὐτός Πέπη . γμένους εἰμί . ὁ δέ μετέ αὐτός κινέω μέν αὐτός καθ´ ἑαυτοῦ δοξάζω , πλήν ὁ πλανήτης ἐπεί κύκλος καί ἐκ κέντρον φημί κινέω πλαττουη γάρ σφαῖρα ὁ μέν μή ὁ αὐτός κέντρον ἔχω ὁ γῆ , ἀλλά πρός μέν ὁ εἷς μέρος πλησιάζω αὐτός , πρός δέ ὁ ἔς πρόσω εἰμί , ὅς ἐκκντρους καλέω · καί ἕτερος ἀπ´ αὐτός ὁ ἔκκεντρος μικρός κυλίω , ἐφίημι ὅς βαίνω λέγω ὁ πλανήτης , ὗς ἐπίκυκλος ὀνομάζω . ἀναγκάζω δέ οὗτος ὑποφέρω , καί πλεῖστος μόχθος καί πόνος ὑφίστημι εἰς [ ὁ ] ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις σύστασις διά ὁ τοιοῦτος αἴτιος . θεός γάρ Ἕλλην ὁ ἀστήρ εἰμί νομίζω , καί ὁράω οὗτος ἐν ὁ διοδεύω ὁ οἰκεῖος πορεία ἐφίημι ἡμέρα τις ἵστημι αμετακίνητος , εἶτα ἄκος ὁ ὄπισθεν αναποδίζω , εἶτα πάλιν στηρίζω καί εὐθύς προποδίζω , ἀλλότριος θεῖον σῶμα ὁ τοιοῦτος πλάνη , ὁράω ὁ τοιοῦτος οποθεσις , πρός ὁ δείκνυμι μηδείς τίς τοιοῦτος πάθος δήω . Ρε αενονη ποίμ .