cogPG.PG122 541
ὁ οὐρανὸς , ὅτι νοῦν μιμεῖται · διον γὰρ τοῦ νοῦ τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεόειν . αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν , αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη , ἑαυτὸν ὁρᾷ , καὶ αὐτὸν ὁρῶν , τὰ εἴδη τεθέκται , Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν , καὶ εἶδος εἰδῶν . Ἐχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν Κσφαιριοὸν σχῆμα , διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν · ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν . Καὶ ἄλλως μι . μεῖται τὸν νοῦν ἀμερῶς πανταχῆ ὅντα · καὶ γὰρ τὸ ούράνιον σῶμα πανταχῇ γίνεται , Τὸ οὖν πανταχῆ Κγίνεσθαι , τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται . τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων , ἡ πρὸς τὰ ὁπέρτερα ἐπιστροφή τε καὶ ἐξομοίωσις . Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ ατιον , καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν · ἐκ δὲ τῆς ὅλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει , Ὁ δὲ κατὰ μρος τεχνίτης , καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν διαλαμβάνει . Διαφάριι δὲ τοῦ φυσικοῦ , ὅτι περὶ μερικόν τι καταγίνσται πρᾶγμα · οἷον ὁ ἰατρὸς , περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα , ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα . ἀποδώσει δὲ καὶ οὖτος τὸν ὁρισμὸν , παραλαμβάνων και τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν . ὸτι ἡ ἀληθῆς Ἀριστοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις , ἦν ἐπικρίνει καὶ Ἀμμώνιος . Τοιαύτη ἐστί . Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινόμενον , ὃ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδῶς τὰ πράγματα . Ὥσπερ ἀπὶ τῶν παίδων ἑστί . Δεύτερον σημαινόμενον ὃ νοῦς ἃ καθ´ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα , ὧσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων · τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα , ἡρεμούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα . Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν · ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιὼν , ὡς ἐκεῖνοι οονται · ἀλλ´ ὁ καθ´ ἔξιν ἄμα καὶ ἐνέργειαν , ὧσπερ ὅ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τὰ ποάγματα , καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησιν , καὶ ὲνεργούντων κατ´ αὐτήν Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ , κατὰ Ἀριστοτέλην ταῦτα , ὅτι Πλάτωνος λέγοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν , ὁ Ἀριστοτέλης τρόπον μὲν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται , τρόπον δὲ διαξάλλει . Ἀποδίχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἠ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν , καὶ οὕτως ἐνεργεῖ · καὶ Σιὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν . μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά . Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λόγει τόπον εἰδῶν , καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν · καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἕλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν , τὰς δὲ ἄλλας ἐμῷυκίας . Δεύτερον δέ , ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη , καὶ οὐ δυνάμει . Ὁ γὰρ Ἀριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εὐκάζει , καὶ κυρίως λέγει μάθηαιν . Ὃ μέν τοι Πλᾶτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ , καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει . Ὅτι διττῆς οὖσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου οἷον αἰσθήσεως , τᾶς δὲ λογικῆς οἶον τνῦ νοῦ , διττά ἑστι καὶ τὰ γινωσκόμενα · τὰ μὲν ἔνυλα , καὶ τὰ αἰσθητὰ · τὰ δὲ ἄυλα . αητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ Ἀριστοτέλης , πότεφον ἐκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει , οἶον ἡ μὲν ἄλογος τὰ Κνυλα , ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄυλα μόνον · ἢ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον · ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείτιων οὖσα , οὐ μόνον τὰ ἄυλα οἶδεν , ἀλλὰ καὶ τὰ ἄνυλα . Καὶ τοιαύτης ὅσης τῆς ἀπορίας , ἐπικρίνει λέγων , ὅτι ἡ λογικὴ
Lemmas: ὁ οὐρανός , ὅτι νόος μιμέομαι · δῖος γάρ ὁ νόος ὁ πρός ἑαυτοῦ συννοέω . αὐτός γάρ ὁ ὁράω , αὐτός ὁ ὁράω · ὁράω γάρ ὁ εἶδος , ἑαυτοῦ ὁράω , καί αὐτός ὁράω , ὁ εἶδος τίθημι , πλήρωμα γάρ εἰμί ὁ εἶδος , καί εἶδος εἶδος . ἔχω οὖν οὐρανός ὁ μέν Κσφαιριοὸν σχῆμα , διά ὁ κύκλος κίνησις · οὗτος δέ διά ὁ πρός ὁ νόος ἐξομοίωσις . καί ἄλλως μι . μέτειμι ὁ νόος ἀμερῶς πανταχῇ ὅντα · καί γάρ ὁ οὐράνιος σῶμα πανταχῇ γίγνομαι , ὁ οὖν πανταχῇ κγινω , ὁ πανταχοῦ ὅς μιμέομαι . τελείωσις γάρ ὁ χείρων , ὁ πρός ὁ ὁπέρτερα ἐπιστροφή τε καί ἐξομοίωσις . οὕτως μέν ὁ φυσικός πᾶς ὁ φυσικός πωλέω καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη καί ὁ ἀτίω , καί διά οὗτος ὁ ὁρισμός · ἐκ δέ ὁ ὅλος καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος πωλέω , ὁ δέ κατά μρος τεχνίτης , καί αὐτός μέν περί ὁ αὐτός διαλαμβάνω . Διαφάριι δέ ὁ φυσικός , ὅτι περί μερικός τίς καταγιγνώσκω πρᾶγμα · οἷος ὁ ἰατρός , περί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , ὁ τέκτων περί λίθος καί ξύλον . πωλέω δέ καί οὗτος ὁ ὁρισμός , παραλαμβάνω και ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη καί ὁ αἴτιος . ὅτι ὁ ἀληθής Ἀριστοτέλης περί ὁ τρεῖς ὁ νόος σημαίνω διάληψις , εἰμί ἐπικρίνω καί Ἀμμώνιος . τοιοῦτος εἰμί . Πρῶτος τοίνυν εἰμί σημαίνω , ὅς νόος ὁ δύναμις Εἰδῶς ὁ πρᾶγμα . ὥσπερ ἀπύ ὁ παῖς εἰμί . Δεύτερος σημαίνω ὅς νόος ὁ καθ´ ἐξέρχομαι εἰδοί ὁ πρᾶγμα , ὡς ὁ ἐπί ὁ τέλειος · ὁ ἐφίστημι μέν ὁ πρᾶγμα , ἠρεμέω δέ καί μή ἐνεργέω κατά οὗτος . Τρίτος σημαίνω εἰμί · ὁ νόος οὐ ὁ θύραθεν εἴσειμι , ὡς ἐκεῖνος ὄνομαι · ἀλ ὁ καθ´ ἐξέρχομαι ἄμη καί ἐνέργεια , ὡς ὅς ὁ τέλειος νόος ὁ οἶδα ὁ ποαγμα , καί προχειρίζω ὁ εἴδησις , καί ἐνεργέω κατ´ αὐτός καί ὁ μέν σημαίνω ὁ νόος , κατά Ἀριστοτέλης οὗτος , ὅτι Πλάτων λέγω ὁ ψυχή τόπος εἶδος , ὁ Ἀριστοτέλης τρόπος μέν τις πρός δόγμα ἀποδέχομαι , τρόπος δέ διαξάλλει . αποδιχω μέν ἐπεί εἶπον ὅτι δέχομαι ὁ ψυχή ὁ εἶδος ὁ νοητός , καί οὕτως ἐνεργέω · καί σιά οὗτος εἶπον αὐτός ὁ Πλάτων τόπος εἶδος . μέμφομαι δέ εἰς δύο τις . Πρῶτος μέν ὅτι πᾶς ψυχή ὁ Πλάτων λογεύς τόπος εἶδος , καί οὖον μόνος ὁ λογικός · καίτοι τε ὁ λογικός ἐκεῖνος μόνος λέγω τόπος εἶδος καί ψυχή , ὁ δέ ἄλλος εμωυκις . Δεύτερος δέ , ὅτι ἐνέργεια λέγω ἐν ὁ Ψυχή ὁ εἶδος , καί οὖον δύναμις . ὁ γάρ Ἀριστοτέλης ἄγραφος γραμμάτιον αὐτός ευκαζω , καί κύριος λέγω μανθάνω . ὅς μέν ὅς Πλάτων ἔγγραφος γραμμάτιον , καί ὁ μάθησις ἀνάμνησις λέγω . ὅτι2 διττός εἰμί ἐν ἐγώ ὁ γνῶσις ὁ μέν ἄλογος οἷος αἴσθησις , ὁ δέ λογικός οἶος τῦ νόος , διττός εἰμί καί ὁ γιγνώσκω · ὁ μέν ἔνυλος , καί ὁ αἰσθητός · ὁ δέ ἄυλος . αητός οὖν διά οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης , πότεφον ἐκάδιος γνῶσις νόος οἰκέω γιγνώσκω , οἶος ὁ μέν ἄλογος ὁ Κνυλα , ὁ δέ λογικός ὁ ἄυλος μόνος · ἢ ὁ μέν ἄλογος ὁ ἔνυλος οἶδα μόνος · ὁ δέ λογικός ὡς κρειτιω εἰμί , οὖον μόνος ὁ ἄυλος οἶδα , ἀλλά καί ὁ ἄνυλα . καί τοιοῦτος ὅσος ὁ ἀπορία , ἐπικρίνω λέγω , ὅτι ὁ λογικός