cogPG.PG122 542
οὐ μόνον τὰ ἄυλα οἶδεν , ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα , Ὁ γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα , πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδς τὰ ἄυλα . Σκοπήσει πάντως καὶ τὰ χείρονα τῶν αὐλῶν · ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα . Εἰ γὰρ ὁ νοῦς ὅ ἀστιν ἡ λογικὴ γνῶσις . μόνον οἶδε τὰ ἄυλα , μὴ γινώσιι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα , ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους · τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν , ἄνους ἔσται κατ´ αὐτά · ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι . οὐ ἄρα τὰ ἄυλα μόνον οἶδεν , ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα . Καὶ ταῦτα οὖν ὁ Ἀριστοτέλης . Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν . Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνυλα , πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν , ὁρῶσαν τὴν κώπαν ἐν ὕδατι κεκλασμένην , καὶ τὸν ἢλιον ποδιαῖον · ἀλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα , ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων , πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · τὴν διαφορὰν τῶν αὐλῶν πρὸς τὰ ἔνυλα , οἶδεν ἅρα καὶ τὰ ἔνυλα . Ἀλλ´ ἐρεῖς ἵσως ὅτι ἄτοπον ἀστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι · ταῦτα γὰρ αἰσθήσεώς ἐστι τὸ τὰ Ξνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν · ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον · τῆς δὲ ασθήσεώς ἐστι τὸ εἰδὲναι μερικὰ , ἀ τινά ἐστιν ἔνυλα . ἐστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο . ὅτὶ ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἶς ἑστι , τῷ δὲ λόγῳ διάφορος . Ὁ γὰρ νοῦς ἣ καθ´ ἑαυτὸν μόνον ἐνεργεῖ , καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν · ἦ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ , ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος · καὶ τότε τὰ ἔνυλα καὶ μερικὰ οἶδεν . Ὡσπερ γὰρ ἡ αὐτῆ εὐθεῖα , τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι , τῷ δὲ λάγω ιάφορος . Ἐ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπὴς γενέσθαι · οὖτω καὶ ὁ νοῦς ἃ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ · ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλογεῖ , ὁ καὶ καθ´ ἕαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄυλα οἷσεν , ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα , ἐπικαμπόμενος πρὸς τὴν αἴσθησιν , καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος , ἔτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε . Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ . Δεύτερον ἄπορον , ὅν καὶ λῆμμα προλαμβάνεται , τοιοῦτον , ὅτι τὸ ἀπὸ τοῆ δονάυιι εἶε τὸ ἐνεργείᾳ γενόμενον , πάντως ἀλλοιοῦται , ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί . Τοῦτου προληφθέντος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον . Εἰ χινώσκει ὁ νοῦς τὰ ωλα , δῆλον ὄτι πάσχει ὑπ´ αὐτῶν , ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἶς τὴν ἐνεργείᾳ γνῶσιν . Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται . Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον , πάσχει . Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπο τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδῆ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσγει , δῆλον ἀρα ὅτι ὁμόῦλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις . Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος . Αὕτη ἡ ἀπορία , ἦν ἐπιλυσόμενοί φαμεν , ὅτι κακῶς εἰληπται , ὅτι ποῦ παιοῦν καὶ πάσνει · οὖτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι . Τέτα γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει , ὅτε ὁμόῦλον ἔσται τῷ πάσγοντι . Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ὅστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνόλοις οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά . Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργὸς , εὐεργετῶν ἡμᾶς · καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὄφ´ ἡμῶν · ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσγει , σα ὁμόυλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν . Ὁτι ἵδιόν ἐστι τφ
Lemmas: οὖον μόνος ὁ ἄυλος οἶδα , ἀλλά καί ὁ ἔνυλος , ὁ γάρ εἰδοί ὁ ἀγαθός , πολύς πλέω καί ὁ χείρων ὁράω ὁ ἄυλος . σκοπέω πάντως καί ὁ χείρων ὁ αὐλή · ὅς εἰμί ὁ ἔνυλος . εἰμί γάρ ὁ νόος ὅς Άστιν ὁ λογικός γνῶσις . μόνος οἶδα ὁ ἄυλος , μή γιγνώσκω δέ καί ὁ ἔνυλος , εἰμί ὁ νόος κατά τίς ἄνοος · ὁ γάρ ἔνυλος μή νοέω , ἄνοος εἰμί κατ´ αὐτός · ἀλλά μέν ἄτοπος ὁ νόος κατά τίς ἄνοος εἰμί . οὖον ἄρα ὁ ἄυλος μόνος οἶδα , ἀλλά καί ὁ ἔνυλος . καί οὗτος οὖν ὁ Ἀριστοτέλης . ὅτι2 δέ καί ὁ ἔνυλος οἶδα ὁ νόος ἐντεῦθεν εἰμί συνοράω . εἰμί γάρ μή ἐπίσταμαι ὁ ἔνυλος , πῶς ἐπιδιορθόω ὁ αἴσθησις , ὁράω ὁ κώπη ἐν ὕδωρ κλάω , καί ὁ ἥλιος ποδιαῖος · ἀλλως τε δέ ἔχω κανών , ὅτι ὁ ἐφίστημι διά φορά πρᾶγμα , πολύς μᾶλλον αὐτός ὅδε · ὁ διαφορά ὁ αὐλή πρός ὁ ἔνυλος , οἶδα ἄρα καί ὁ ἔνυλος . Ἀλ εἴρω ἴσως ὅτι ἄτοπος Άστι ὁ νόος ὁ ἔξω οἶδα · οὗτος γάρ αἴσθησις εἰμί ὁ ὁ Ξνυλα καί ὁ κατά μέρος γιγνώσκω · ὁ μέν γάρ νόος ὁ καθόλου οἶδα μύνον · ὁ δέ ασθήσεώς εἰμί ὁ οἶδα μερικός , ὅς τις εἰμί ἔνυλος . εἰμί δέ εἶπον πρός οὗτος . ὅστις ὁ νόος ὁ μέν ὑπόκειμαι εἰμί εἰμί , ὁ δέ λόγος διάφορος . ὁ γάρ νόος ὅς καθ´ ἑαυτοῦ μόνος ἐνεργέω , καί τότε ὁ καθόλου μόνος οἶδα · εἰμί μετά αἴσθησις ἐνεργέω , ὄργανον αὐτός χράομαι · καί τότε ὁ ἔνυλος καί μερικός οἶδα . ὡς γάρ ὁ αὐτῆ εὐθύς , ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ αὐτός εἰμί , ὁ δέ λήγω ιάφορος . εἰ γάρ νῦν εὐθύς εἰμί δύναμαι κλάω καί ἐπικαμπής γίγνομαι · οὗτος καί ὁ νόος ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι · ἄλλοτε εὐθύς ἀναλογέω , ὁ καί καθ´ ἑαυτοῦ ἐνεργέω καί ὁ ἄυλος οἶσος , ἄλλοτε δέ κλάω εὐθύς , ἐπικάμπτω πρός ὁ αἴσθησις , καί ὄργανον αὐτός χράομαι , ἵημι καί ὁ ἔνυλος οἶδα . Τούτος μέν οὖν εἰμί ὁ πρῶτος ἄπορος καί ὁ λύσις αὐτός . Δεύτερος ἄπορος , ὅς καί λῆμμα προλαμβάνω , τοιοῦτος , ὅτι ὁ ἀπό τοῆ δονάυιι οἰδάνω ὁ ἐνέργεια γίγνομαι , πάντως ἀλλοιόω , ὁ δέ ἀλλοίωσις πάθος εἰμί . οὗτος προλαμβάνω πρόειμι λοιπός ὁ ἄπορος . εἰμί χινώσκει ὁ νόος ὁ ωλα , δῆλος ὅστις πάσχω ὑπό αὐτός , ἀπό ὁ δύναμις γνῶσις εἰμί ὁ ἐνέργεια γνῶσις . ὁ δέ ἀπό ὁ δύναμις ἄγω εἰς ὁ ἐνέργεια ἀλλοιόω . ὁ δέ ἀλλοιόω , πάσχω . ὁ νόος ἄρα πάσχω ἀπος ὁ ἔνυλος · καί ἐπειδή οὐδείς ἐκ ὁ ανομουλας πάσσω , δῆλος ἀρά ὅτι ὁμός εἰμί ὁ νόος ὁ ἔνυλος . καί εἰμί καί αὐτός ἔνυλος καί ἄφθαρτος . Ἄτη ὁ ἀπορία , εἰμί ἐπιλύω φημί , ὅτι κακῶς λαμβάνω , ὅτι ποῦ παίω καί πάσνει · οὗτος ὁ λόγος ψευδής εἰμί . Τέτα γάρ ὁ ποιέω ἀντιπάσχω , ὅτε ομοιαλλω εἰμί ὁ πάσσω . ἐπεί οὖν ὁ νόος οὐ Όστιν ὁμόυλος ὁ ἔνολος οὐ ἀνάγκη πάσχω αὐτός ὑπό ὁ ἔνυλος ὅτε γιγνώσκω αὐτός . ποιός γάρ καί ὁ δημιουργός , εὐεργέτης ἐγώ · καί ὅμως οὐ ἀντιπάσχω ὄφ ἐγώ · ὥστε ἐκεῖνος μόνος ὁ ποιέω ἀντιπάσγει , σός ομουλη εἰμί ὁ πάσχω . ὅτι ἴδιος εἰμί τφ