cogPG.PG122 528
συμπερασματα χωρὶς ἀποδείξεως , ἔργον ἐστὶ τῆς δόξης εἰδέναι . Λ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνάμεις , αὖται , Πρακτικαὶ δέ εἰσιν βούλησις καὶ προαίρεσις . Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ ή δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει · καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ´ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς , ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν . Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενάσεως ἡ ψυχὴ , κατὰ βούλησιν μόνην ἐνεργεῖ · ἐν μόνῳ γάρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ . Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει , ἐπειδὴ συμπλέκονται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις , δι´´ ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας , ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται , καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε . Αὖται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις . Τῶν δὲ ἀλόγων , αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν , φαντασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων , ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἑκτὸς ἀποτείνεται · ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνῶσιν . Καὶ ἡ μὸν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον , καὶ οὖ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν , τοῦτο οἶδεν · ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶαἰσθητῶν τοὺς τύπους , ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάττει . ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Ἀριστοτέλης · νοῦν μὲν , ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν , καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὡσπερ ἐκεῖνος , ἐπιβάλλουσαν παθητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον , καὶ οὐκ ἀσχηματίστως . ἘκλκΒη δὲ φαντασία οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα · φαντασία γάρ ἐστιν ἢ τῶν φανθέντων στάσις , ἵστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα · ἐκατέρα δὲ αὐτῶν , περὶ μερικῶν ἀποτείνεται . Τόδε γάρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πάν λευκόν . Διαφέρουσιν δὲ , ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω , ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε . Καὶ ἡ μὲν φαντασία , τῶν πίντε αἰσθήσεων δέχεται τοὺς τύπους · ἐκάστη δὲ τῶν αἰσθήσεων , μόνον τὸ ἵδιον αἰσθητόν χινώσκει . Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν , ἡ μέν ἐστι θυμὸς , ἡ δὲ ἀπι . μυαία . Ζητήσειε δ´ ἂν τις , πῶς λέγομεν ἀντιδιαστίλλεσθαι τὴν ἐπιβυμίασν καὶ τὸν θυμόν · τί γὰρ οὐχὶ κμὶ ὁ δυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπήσαντα ; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαδημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων ; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λῦσαι , ἄτι ἐστὶν ἡ ἀπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη , καὶ αἰδικώτερον . Ὡσπερ οὖν ἡ διάφεσις λίγεται καὶ κοινῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως , λέγοται καὶ ἱδικῶς , ἡ ντιδιαοτελλομένη τρὸς τὴν ἔξιν . Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς · λέγεται δὲ καὶ ἱδικώτερον , ἡ ἀντιδιαστελλομνη πρὸς τὸν θυμόν . Αται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχὴς , λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις . Παρὰ δὲ ταύτας εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς , θρετοτκὰ φημὶ , καὶ αὐξητικὴ , κἀὶ γεννητική . Φυτικαὶ καλοῦνται διότι αὖται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται . Ἐεμὲν οῦν καὶ ἄνορωποι καὶ ζῶα , καὶ ἔμψυχα . Καὶ ὡς μὲν ἆνορωποι τὰς εἰρημένας λογικὸς ἔχομεν δυνάμειε · ὡς δὲ ζῶα , τὰς ἀλόγους . Ὡς δὲ ἔμυχα , τας φυτικάς · ἔμψυχα γὰρ λέγομιν καὶ τὰ φυτικά Ἐμψόχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι , καὶ αὕξεσθαι καὶ γεννᾷν βμοια ἐαυτοῖς . Δέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ἵῇν καὶ τοδνᾶναι . Ἑ δὲ ζωὴ καὶ ὁ οόνστος , παρουσίᾳ καὶ ἀποοσία
Lemmas: συμπέρασμα Χωρὶς ἀπόδειξις , ἔργον εἰμί ὁ δόξα οἶδα . Λ μέν οὖν ὁ λογικός γνωστικός δύναμις , αὔτης , πρακτικός δέ εἰμί βούλησις καί προαίρεσις . καί ὁ μέν βούλησις μόνος εἰμί ὁ ἀγαθός ή δέ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζω · καί ὁ μέν βούλησις αὐτός καθ´ ἑαυτοῦ εἰμί ὁ λογικός Ψυχή , ὁ δέ προαίρεσις ὁ συμπλέκω ὁ ἀλογία . ὅτε μέν γάρ εἰμί ἔξω ὁ γέννησις ὁ ψυχή , κατά βούλησις μόνος ἐνεργέω · ἐν μόνος γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός . ὅταν δέ γίγνομαι ἐν ὁ γένεσις , ἐπεί συμπλέκω αὐτός ὁ ἄλογος δύναμις , δις ὅς εἴρω αἴτιος τότε ὁ ἐπιπλοκή ὁ ἄλογος ἰσχύω ὁ προαίρεσις διότι ποτέ μέν πρό ὁ ἀλογία , ποτέ δέ πρό ὁ λόγος γίγνομαι , καί αἱρέω δέ ὅδε πρό ὅδε . αὔτης μέν οὖν ὁ λογικός ὁ Ψυχή δύναμις . ὁ δέ ἄλογος , ὁ μέν εἶμι γνωστικός μέν , φαντασία καί αἴσθησις διαφέρω ἀλλήλων , ὅτι ὁ μέν αἴσθησις πρός ὁ ἑκτός ἀποτείνω · ὁ δέ φαντασία ἔνδον ἔχω ὁ γνῶσις . καί ὁ πορθμός αἴσθησις ὁ πάρειμι μόνος , καί οὖον ἀντιλαμβάνω ἔξωθεν , οὗτος οἶδα · ὁ δέ φαντασία παρά ὁ αἴσθησις λαμβάνω τῶαἰσθητῶν ὁ τύπος , ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ἀναπλάσσω . ὅθεν καί παθητικός αὐτός νόος καλέω Ἀριστοτέλης · νόος μέν , ὡς ἔνδον ἔχω ὁ γνωστός , καί ἁπλόος προσβολή ὡς ἐκεῖνος , ἐπιβάλλω παθητικός δέ διότι μετά τύπος , καί οὐ ἀσχημάτιστος . ἘκλκΒη δέ φαντασία οἱονεί φαντασία τις εἰμί · φαντασία γάρ εἰμί ἢ ὁ φαίνω στάσις , ἵστημι γάρ ἐν αὐτός ὁ ἔξω φαίνω · κατεράω δέ αὐτός , περί μερικός ἀποτείνω . Τόδε γάρ ὁ λευκός οὖον μήv πᾶς λευκός . διαφέρω δέ , ὅτι ὁ μέν ὁ ἔξω , ὁ δέ ὁ ἐντός οἶδα . καί ὁ μέν φαντασία , ὁ πίντος αἴσθησις δέχομαι ὁ τύπος · ἐκάδιος δέ ὁ αἴσθησις , μόνος ὁ ἴδιος αἰσθητός χινώσκει . ὁ δέ ὀρεκτικός καί ζωτικός , ὁ μέν εἰμί θυμός , ὁ δέ ἀπος . μυαία . ζητέω δδʹ εἄν τις , πῶς λέγω ἀντιδιαστέλλω ὁ ἐπιβυμίασν καί ὁ θυμός · τίς γάρ οὐ κίς ὁ δύμη ἐπιθυμέω ὁ ἀντιλυπέω ὁ προλυπέομαι ; οὐ καί ὁ λόγος ἐπιθυμέω ὁ μάδημα καί ὁ θεώρημα ; λέγω γοῦν ὡς οὗτος λύω , αὔγ-ασμα εἰμί ὁ απιθυμιαω καί κοινός λέγω , καί αἰδικώτερον . ὡς οὖν ὁ διάφεσις λίγω καί κοινῶς καί ἐπί ὁ ἕξις , λέγω καί ἱδικός , ὁ ντιδιαοτελλω τρος ὁ ἐξέρχομαι . οὕτως καί ὁ ἐπιθυμία λέγω μέν καί κοινῶς ἐπί πᾶς ὁ δύναμις ὁ Ψυχή · λέγω δέ καί ἱδικός , ὁ ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ θυμός . ἀάω μέν οὖν ὁ ὁ Ψυχή , λογικός τε καί ἄλογος δύναμις . Παρά δέ οὗτος εἰμί ὁ φυτικός καλέω τρεῖς , θρετοτκὰ φημί , καί αὐξητικός , καί γεννητικός . φυτικός καλέω διότι αὔτης μόνος ἐν ὁ φυτός ὁράω . εἰμί χύτρειος καί ανορωπος καί ζῷον , καί ἔμψυχος . καί ὡς μέν ανορωπος ὁ εἴρω λογικός ἔχω δυναμέω · ὡς δέ ζῷον , ὁ ἄλογος . ὡς δέ μυχός , ὅς φυτικός · ἔμψυχος γάρ λέγω καί ὁ φυτικός εμψοχοω γάρ ὁ τρέφω , καί αὐξάνω καί γεννάω βμοια ἑαυτοῦ . Δέγεται δέ καί αὐτός εἷς καί τοδνᾶναι . ὅς δέ ζωή καί ὁ ὄνος , παρουσία καί ἀποσία