cogPG.PG122 565
νοή , καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν . Καὶ γὰρ ὁ ἐπιστημῶν οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν , οὔτε ψυχὴ , ἀλλὰ κρᾶμα ἐξ ἀμφοτέρων · σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιστήμης , καὶ ἀναλογεῖ , ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ , ἡ δὲ ἐπιστήμη εἴδει . Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλ λον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἔλληνες ἀρχὴν τῶν ἄλλων Θεὸν , καὶ ὕλην · τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες · οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον , καὶ αὐτὰ εἴδη ράν · εἴπερ οὐδεμία ὅλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος , ὅπερ ὥς λιπὸν ἀσεβὲς παραιτητέον · οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη · καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ , αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὐσα . Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος . οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ , ἡ αὐτὴ ἐστῖν ούσία τῇ ἐνεργείᾳ · ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν , καὶ τῶν αήλων οὐσιῶν , χωρὶς τῆς πρώτης αἰτιας , καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια . Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγεται ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς . Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς , καὶ ὧν ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ · κρεῖττον δὲ ἀν πᾶσιν ἡ λυέονεια καὶ ἡ οὐσία · διὰ τοῦτο θέλων εἶπεῖν ὅτι τῆ ἀνεονείᾳ Τνεργεῖ , εἶπε τῆ οὐσίᾳ , ὡς ἀπὸ κρείττονος , ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλούμενος · ὡς Τεῦκρε , φίλη κεφαλή . Καὶ τοῦτο οὖν ἀρμόττει , τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου . Ἐνέργεια . γὰρ ὤν , νοεῖ · ἀ δὲ θύραθεν , αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι , καὶ τὸ τρίτον δὲ ἀρμόζει αὐτῷ , ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ , οὐχ ὡς ὁ Βλωτῖνος οἷτται , ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ . Οὁ γὰρ τὸν ἔνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ · ἀλλ´ ὅτι ὁ ἐν ὅλῷ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικὸς νοῦς ἀεὶ νοεῖ . ΚΖν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ , ἀλλ´ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῆ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμῷις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ , ἢ ἀεὶ νοεῖν λέγεται , ἑπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν . Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν , ἐν οἰᾳδήποτε ὥρᾳ βούλεται , νοιῖ , ὧσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὅπάρχει . Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς δ εἶς κατὰ ἀριθμὸν , πάντα νοεῖ . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνορώπῳ , φόσει τὸ δυνάμει ἀστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ · οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ · ἐν γᾶρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ , φασί τινες , οὐ δεύπερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὖτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ · οὔτε τὸ ἐνεργείᾳ , τοῦ δυνάμει . Εἰ γὰ ἀίδιος ὁ κόσμος κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην , οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερυν , ἀλλ´ ὁμόχρονά ἐστιν . Ὅτο μέν τοι χωρισθῇ ὁ νους και γένηται κατ´ ἐνέργειαν , τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ , τουτέστι κυρίως νοῦς . Καὶ τοῦτο μόνον , ἀδύνατον καὶ ἀίδιον . Ἐ δὲ ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν , οὐκ ἀίδιος δέ . Ἀθάνατος δὲ ἂν λέγεται κΔν φοαρτὴ καὶ οὐκ ἀδιος δοξάζεται , ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται , ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι . Διὸ καὶ Πλάτων λέγει , πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον , τρῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου , Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μὲν , οὐκ ἀθάνατος δέ · διὸ Ραταοι . Οε . ΟΧΧΙi .
Lemmas: νοέω , καί ὁ ὁ οὐσία ἐνεργέω . καί γάρ ὁ ἐπιστήμη οὔτε ἐπιστήμη μόνος εἰμί , οὔτε ψυχή , ἀλλά κρᾶμα ἐκ ἀμφότερος · σύγκειμαι γάρ ἐκ Ψυχή καί ἐπιστήμη , καί ἀναλογέω , ὁ μέν ψυχή ὕλη , ὁ δέ ἐπιστήμη εἶδος . καί ἐπεί πᾶς πρᾶγμα μᾶλ λος εἰμί οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · εἰμί μᾶλλον οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · φημί δέ Ἔλληνες ἀρχή ὁ ἄλλος θεός , καί ὕλη · ὁ θεός ὡς εἶδος λέγω · οὐσία ἄρα φημί ὁ θεός ὁ ὕλη μᾶλλον , καί αὐτός εἶδος Ραν · εἴπερ οὐδείς ὅλος ἐν ὁ εἰμί ἀνείδεος , ὅσπερ ὅς λείπω ἀσεβής παραιτητέος · οὐσία ἄρα εἰμί ὁ ἐπιστήμων ὁ ἐπιστήμη · καί εἰμί ὁ Ἐπιστήμων κατά ὁ ἐπιστήμη ἐνεργέω , οὗτος δείκνυμι οὐσία ὁ ἐπιστήμων εἰμί . κατά οὗτος ἄρα λέγω τῆ οὐσία ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οὐσία εἰμί ὁ ἐπιστήμων . οὔτε γάρ κατά ὁ ὑψηλός ἐκεῖνος καί ἐπαίρω θεώρημα ὅτι ὡς ἐπί Θεός , ὁ αὐτός ἐστ́ω οὐσία ὁ ἐνέργεια · ἐπί γάρ ὁ Ψυχή , καί ὁ ἅλλομαι οὐσία , Χωρὶς ὁ πρῶτος αἴτιος , καί οὐσία εἰμί καί δύααμις καί ἐνέργεια . ὁ οὖν οὐσία λέγω ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οἱονεί οὐσία λεʹ γίγνομαι ὁ Ψυχή . ἐκ ὁ ἀγαθός οὖν ὀνομάζω ὁ νόος ἐπεί γάρ ὁ ἐνέργεια ἐνεργέω ὁ νόος , καί ὅς ἐνέργεια ἐνεργέω · ἀγαθός δέ εἰς πᾶς ὁ λυεονειος καί ὁ οὐσία · διά οὗτος ἐθέλω εἶίπω ὅτι τῆ ανεονειος Τνεργεῖ , εἶπον τῆ οὐσία , ὡς ἀπό ἀγαθός , ὥσπερ ἀπό γένος τίμιος ὁ πᾶς δηλέομαι · ὡς Τεῦκρος , φίλος κεφαλή . καί οὗτος οὖν ἁρμόττω , ὁ ἐνέργεια νάω ὁ ἄνθρωπος . ἐνέργεια . γάρ εἰμί , νοέω · ὅς δέ θύραθεν , αὐτόθεν ἐνέργεια εἰμί , καί ὁ τρίτος δέ ἁρμόζω αὐτός , ὅτι ὁ νόος ἀεί νοέω , οὐ ὡς ὁ Βλωτινός Οἴτη , ὅτι ἀεί διαπαντός ὁ αὐτός νοέω . ὅς γάρ ὁ νάω ὁ ἀριθμός νόος λέγω ἀεί νοέω · ἀλ ὅτι ὁ ἐν ὅλος ὁ κόσμος ἀνθρωπικός νόος ἀεί νοέω . ΚΖν γάρ ἐγώ μή νοέω , ἀλ οὖν ἄλλος νοέω καί τῆ διαδοχή γίγνομαι ὁ ἀεί · ἵνα μή ἐπιλείπω ὁ ἔρχομαι πρός ἐγώ ὁ ὁ Θεός , ἢ ἀεί νοέω λέγω , ἐπειδή ἀεί δύναμαι νοέω . ὁ γάρ ἔχω ὁ νόος , ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλομαι , νοέω , ὡς ὁ ἀνθρώπινος νάω οὗτος ὅπάρχει . ὁ γάρ θύραθεν νόος δ εἰμί κατά ἀριθμός , πᾶς νοέω . ἀλλά οὗτος μέν ἐν οὗτος . ὅτι2 ἐν ὁ ἐν μέν ανορωπος , Φόσεϊ ὁ δύναμις Άστι πρότερος ὁ ἐνέργεια · οὐ ἐν ὁ ὅλος δέ κόσμος · ἐν γάρ ὁ ὅλος κόσμος , φημί τις , οὖον δεύπερον ὁ ἄλλος οὐδέ πρότερος οὔτε ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια · οὔτε ὁ ἐνέργεια , ὁ δύναμις . εἰμί γε ἀίδιος ὁ κόσμος κατά ὁ Ἀριστοτέλης , οὐδείς ἕτερος θατέρου πρότερος , ἀλ ομόχρονος εἰμί . Ότο μέν ὅς χωρίζω ὁ νόος και γίγνομαι κατ´ ἐνέργεια , τότε γίγνομαι ὅσπερ εἰμί , τουτέστι κύριος νόος . καί οὗτος μόνος , ἀδύνατος καί ἀίδιος . εἰ δέ ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός ἀθάνατος μέν , οὐ ἀίδιος δέ . ἀθάνατος δέ εἄν λέγω κΔν φοαρτὴ καί οὐ α̅δ̅ι̅ο̅ς̅ δοξάζω , ἐπεί οὖον καθό ψυχή φθείρω , ἀλλά καθό ἐν σῶμα εἰμί . Διὸ καί Πλάτων λέγω , πᾶς ψυχή ἀθάνατος , τρύω λέγω καί ἐπί φυτικός καί ἐπί ἄλογος , ὁ δέ ὕλη ὁ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μέν , οὐ ἀθάνατος δέ · διό Ραταοι . οεʹ . Ἴ .