cogPG.PG122 569
δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νοῦς , ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν · οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυγὴ , ἐντελέχεια οὖσα τοῦ σώματος , ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη . ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας , τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι , εἰς ἅς οὐ μόνον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα , ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει·πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη , οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνάμει · ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα , οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς . Ὅτι τὰ ζῶα , φησὶ , μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως · διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς , καὶ κατασκευάζει , ὅτι πάντως ἔνθα ἐὰν μία αἴσθησις ἧ , ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ἔρεξιν . Διὰ τοῦτο οὗν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα · ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἀφὴ , ἐὰν μή τις ἄλλη τῶν αἰσθήσεων . Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται · ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ , ἐκεῖ πάντως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὅρεξις . Ἡ γὰρ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις · ἵνθεν , καὶ τὰ μόνης τῆς ἁφῆς μετέχοντα , ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων · συστελλόμενα δὲ , λυπηροῦ τινος προσπελάσαντος . ὁρίζει δὲ τὴν ὅρεξιν , ἐπιθυμίᾳ , θυμῷ , βουλήσει · ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξις τίς ἐστι . Δῆλον Σὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὅρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἀπλῶς ὑπάρχουσα φαίνεται . Οὐ πᾶσα δὲ ὅρεξις παντὶ αἰσθητικῷ · τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ´ ἐπιθυμίαν ὑπάρχει ὅρεξις · τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις , καὶ ἡ κατὰ θυμόν . ὁρῶνται χὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυντικὰ ὄντα . Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόνου ὧσε ὁμωνύμως ἡ ὅρεξις , καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως . Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς , ἐπί τε θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας , καὶ τοῦ λόγου · καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν , καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι . Ἔστι δὲ καὶ λδικώτερον λεγομένη ὅρεξις , ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων , ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον . Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως , ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ , ἢ δὲ ἀντιδιαστελλομένη πρὸς θυμὸν , καὶ τὸν λόγον . Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα · ἐπεὶ δὲ λέγους . τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι , λέγουσι σφαῖράν τινα φωτὸς προιέναι ἐκ τοῦ ἡλίου . Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός · ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ · ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαῖραν προιοῦσαν πρὸς ἡμᾶς , ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος · καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν , φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον Εἰ καταλαμβάνει , ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέναν ἡμισφαίριον , ὅπερ ἀδύνατον . Εἰ δὲ μὴ ὡθοῖ , οὐδὲ φωτίζει , ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς · εἶ δὲ χωρήσει δι´ αὐτῆς , ἔσται σῶμα διὰ σώματος κεχωρηκός · ὅ τι περ ἀδύνατον . Εἰ δὲ λέξουσί τινες , ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος · μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος . οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι . Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄυλον εἶναι , δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος , ἐχώρησεν ἂν οὐ μόνον δι´ ἀέρος , ἀλλὰ καὶ δι´ ἄλλου ῥτουοῦν . Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἵη , ἄυλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν , μὴ καὶ διὰ παντὸς χωρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεῶν σωμάτων χωρῆσαι τὸ φῶς · διὰ γῆς λέγω , καὶ τῷν ὁμοίων . Διστί
Lemmas: δέ ἄνθρωπος Μένων ἐντελέχεια ὁ νόος , οὗτος και ἀχώριστος εἰμί · οὗτος καί ὁ ἡμέτερος ψύχω , ἐντελέχεια εἰμί ὁ σῶμα , οὗτος ἄνευ σῶμα οὐ εἄν εἰμί . ἐπεί δέ ἔχω τις καί χωριστός σῶμα ἐνέργεια , ὁ περί ὁ νοητός φημί , εἰς ὅς οὖον μόνος οὖον συμβάλλω ὁ σῶμα , ἀλλά καί εμποδιζει·προδηλος ὅτι καί ὁ οὐσία ἔχω χωριστός νόος τότε εἰμί καί λέγω , οὐκέτι μέν ὅς ψυχή εἰμί μή δύναμις · ὥσπερ καί ἐν σῶμα εἰμί , οὖον δύναμις εἰμί νόος . ὅτι2 ὁ ζῷον , φημί , μετέχω ὁ θρεπτικός καί αἰσθητικός δύναμις · διά δέ ὁ αἰσθητικός καί ὁ ὀρεκτικός , καί κατασκευάζω , ὅτι πάντως ἔνθα ἐάν εἷς αἴσθησις ἧ , ἀνάγκη εἰμί ἐπιθυμία καί ἔργω . Ζεύς οὗτος ἐν ὁ ζῷον αἴσθησις ἔχω πᾶς · ἐν πᾶς γάρ πάντως εἰμί ὁ ἀλφή , ἐάν μή τις ἄλλος ὁ αἴσθησις . ὁ δέ αἴσθησις ὁ ἡδύς καί ὁ λυπηρός ἀντιλαμβάνω · ἔνθα δή ὁ ἡδύς , ἐκεῖ πάντως καί ὁ ἐπιθυμία καί ὄρεξις . ὁ γάρ ἐπιθυμία ὁ ἡδύς εἰμί ἔφεσις · ἕλμινς , καί ὁ μόνος ὁ ἁφή μετέχω , ὁράω διηχέω πρόσειμι ὁ ἡδύς · συστέλλω δέ , λυπηρός τις προσπελάζω . ὁρίζω δέ ὁ ὄρεξις , ἐπιθυμία , θυμός , βούλομαι · ἕκαστος γάρ οὗτος ὄρεξις τίς εἰμί . Δῆλος σός ὅτι ἁπλόος μέν ὄρεξις ὁ αἰσθητικός ἀπλόος ὑπάρχω φαίνω . οὖον πᾶς δέ ὄρεξις πᾶς αἰσθητικός · ὁ μέν γάρ ὁ ἀφή μόνος ἔχω ὁ κατ´ ἐπιθυμία ὑπάρχω ὄρεξις · ὁ δέ πᾶς ὁ αἴσθησις , καί ὁ κατά θυμός . ὁράω χαρά ὁ τοιοῦτος ἀμυντικός εἰμί . ὁ δέ βούλησις μόνος εἰμί ὁ λόνου ὠθέω ὁμώνυμος ὁ ὄρεξις , καί ὁ ἐπιθυμία δέ ὡσαύτως . καί γάρ ὁ ὄρεξις λέγω μέν καί κοινῶς , ἐπί τε θυμός καί ἐπιθυμία , καί ὁ λόγος · καί γάρ ὁ θεῖον ὀρέγω φημί , καί ἐπιστήμη ὀρέγω . εἰμί δέ καί λδικώτερον λέγω ὄρεξις , ἐπί ὁ φυσικός κίνησις , ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ λόγος . καί ἐπιθυμία ὡσαύτως , ὁ μέν εἰμί κοινός , ἢ δέ ἀντιδιαστέλλω πρός θυμός , καί ὁ λόγος . ὅτι2 οὖον λέγω ὁ φάος σῶμα · ἐπεί δέ λέγω3 . τις ὁ φάος σῶμα εἰμί , λέγω σφαῖρα τις φάος προίημι ἐκ ὁ ἥλιος . ἐπεί δέ καί ὁ ἥλιος σφαιρικός · εἰμί δέ σφαιρικός καί ὁ ἀήρ · ἀνάγκη πᾶς ὁ ὁ φάος σφαῖρα προέρχομαι πρός ἐγώ , ὁ ὠθέω ὁ σφαῖρα ὁ ἀήρ · καί οὗτος ὁ τόπος αὐτός καταλαμβάνω , φωτίζω ὁ περί ἐγώ τόπος εἰμί καταλαμβάνω , εἰμί κενός ἀήρ ὁ φωτίζω ἡμισφαίριον , ὅσπερ ἀδύνατος . εἰμί δέ μή ὠθέω , οὐδέ φωτίζω , ὥστε μή ἀφικνέομαι εἰς ἐγώ · εἰμί δέ χωρέω δις αὐτός , εἰμί σῶμα διά σῶμα χωρέω · ὅς τίς περ ἀδύνατος . εἰμί δέ λέγω τις , ὡς ἄλλος σῶμα δύναμαι χωρέω διά σῶμα · μάλιστα μέν ὁ λόγος ἀδύνατος . οὗτος γάρ μέλλω ὁ οὐρανός ἐν κέγχρος δύναμαι λέγω . ἔπειτα εἰμί διά ὁ ἄυλος εἰμί , δύναμαι χωρέω διά ὁ σῶμα , χωρέω εἄν οὖον μόνος δις ἀήρ , ἀλλά καί δις ἄλλος ρτουεω . Τῖς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις ἵημι , ἄυλος σῶμα διά σῶμα εἰμί χωρέω , μή καί διά πᾶς χωρέω ; ὥστε ἐσθίω καί διά ὁ στερεός σῶμα χωρέω ὁ φάος · διά γῆ λέγω , καί τῷ ὅμοιος . Διστί