cogPG.PG122 568
πριγίνοται . Οὕτως οὖν μὲν οὐσία ἡ ψυχὴ , ἣ καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναι φαμεν οὐσίας , καὶ ἀπλῶς , τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους · ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἀλονος ψυχὴ πάσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας , δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἀλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη , θυμὸν λέγω καὶ ἐπιθυμίαν · οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται , Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς , μᾶλλον γίνεται , ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον . Ἀνδέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία . Ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς , φησὶν , εἰς ὁμοιομερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή · τῷ γάρ τοι ἐν τοῦ σώματι διαιρεῖσθοι , καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται , ὡς ἐν των φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ , ἀντελέχεια λέγοιτ´ ἂν τοῦ σώματος , ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ , καὶ ὡς οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον καὶ ἐχώριστος ἐκάρχουσα αὐτοῦ . Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ἡ φυτικὴ ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος ; Ἐντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ´ ἅν , οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον . ἀλλὰ τῇ ἐνεργείᾳ . Καὶ ὡς ὁ κυβεονήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει · διὸ καὶ χωριστή ἐστίν αὐτοῦ . Δύναται μέν τοι κατά τινα τρόπον λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος , καθό ἐστιν ἐντελέχεια . Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ´ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον , κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε . ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος . Ἐξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ , οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει · ἔσχε γὰρ αὐτὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα · ὥστε ταύτῃ καθὸ ἐντελέχειά ἐστι , λέγω δὴ κατὰ τάσδε τὰς ἐνεργείας , ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος · ὥσπερ καὶ οἷ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ἐνέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι , καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνορωπος . Ὡς μὲν τοι κυβερνήτης ὥν ἐν ἐνεργείᾳ ἄμα τε κεχώρισται τῆς νεὼς , καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας . Ὅτι κρείττων , φασὶ , πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική · δεύτερον δὲ ἡαὐξητικὴ , καὶ τρίτον ἡ θρεπτική . Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἕργον ἑστὶ τὸ σώζειν τὸ σὐδος · μέχρι γὰρ τοσούτου σωζόμεθα , ἕως ἂν τρεφώμεθα . Τῆς δὲ αὐἐητικῆς , τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν , εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ , ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος , λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν , παραγίνεται . Οὕτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἄφεσιν τῆς ἀνδιότοτος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις , ἐπισκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης ὢστε ἡ μὲν σὐἔητικὴ ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν . Πρὸς δὲ τὴν αὐξητικὴν ἡ θρεπτική . Ὡτι ὁ νοῦς κατὰ Ἀριστοτέλην δύναιτ´ Σν ἐντελέ · χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι , καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι . στός ἑστι τοῦ σώματος , οὕτε τῇ οὐσίᾳ , οὕτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς νεργείαις . ἀλλὰ ταύταις , ἅς ἵσχωί ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα , ὧν μάλιστάεἰεαἱ πρακτικαί . Αὖται δὲ ἑνέργειαι ἀχώροιστοι εἶαὶ τοῦ σώματος · ἀμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σῶμα , συαφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι , ἄς Κκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος . Καὶ ὥσπερ ὁ κυβερνήτης , ἐντελέχεια ὥν τῆς νεὼς , ἐπειδὰ δὴ οὁ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν , ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος , ἣ
Lemmas: πριγινοτα . οὕτως οὖν μέν οὐσία ὁ ψυχή , ὅς καί ὁ ὅλος ἄνθρωπος εἷς εἰμί φημί οὐσία , καί ἀπλόος , ὁ ἐκ ὕλη καί εἶδος · ἐπεί ὅτι γε οὐδέ ὁ ἀλονος ψυχή πᾶς εἷς εἰμί οὐσία , δείκνυμι ὁ μάχομαι ἀλλήλων πολλάκις ὁ πάθος , θυμός λέγω καί ἐπιθυμία · οὐδείς δέ αὐτός μάχομαι , πολλάκις γοῦν πρός ὁ λόγος μᾶλλον ὁ θυμός , μᾶλλον γίγνομαι , ὡς συγγενής διά ὁ φιλότιμος . Ἀνδέλκει δέ ὁ ἐπιθυμία . ὅτι2 κατά συμβαίνω , φημί , εἰς ὁμοιομερής διαιρέω μέρος ὁ ψυχή · ὁ γάρ ὅς ἐν ὁ σῶμα διαιρέω , καί αὐτός συνδιαιρέω , ὡς ἐν ὁ φυτός καί ὁ ἔντομος ὅτι2 ὁ μέν ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός , ἀντιλέγω λέγω εἄν ὁ σῶμα , ὡς εἶδος ἐν ὕλη , καί ὡς οὐσία τελειόω ὁ ὑπόκειμαι καί χωρίζω εκαρχουω αὐτός . τίς γάρ εἰμί τελειότης ὁ φυτικός ψυχή χωρίζω ὁ σῶμα ; ἐντελέχεια δέ καί ὁ λογικός ψυχή λέγω ὅς , οὐ ὡς ὁ οὐσία τελειόω ὁ ὑπόκειμαι . ἀλλά ὁ ἐνέργεια . καί ὡς ὁ κυβεονήτης ὁ πλοῖον τελειόω καί τάσσω · διό καί χωριστός εἰμί αὐτός . δύναμαι μέν ὅς κατά τις τρόπος λέγω καί ὁ λογικός ψυχή ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα , καθό εἰμί ἐντελέχεια . ὁ γάρ ἐνέργεια καθ´ ὅς τελειόω ὁ ζῷον , κινέω αὐτός τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε . ἀχώριστος ἔχω ὁ σῶμα . ἐξέρχομαι γάρ αὐτός , οὐκέτι οὗτος ἐνεργέω · ἔχω γάρ αὐτός ἐκ ὁ σχέσις ὁ πρός ὁ σῶμα · ὥστε οὗτος καθό ἐντελέχεια εἰμί , λέγω δή κατά ὅδε ὁ ἐνέργεια , ἀχώριστος εἄν εἰμί ὁ σῶμα · ὥσπερ καί οἷ κυβερνήτης ὁ ὡς κυβερνήτης ἐνέργεια ὁ πλοῖον εἰμί ἀχώριστος , καί χωρίζω μέν ὁ ανορωψ . ὡς μέν ὅς κυβερνήτης ἀνά ἐν ἐνέργεια ἄμη τε χωρίζω ὁ ναός , καί φθείρω ἔχω ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια . ὅτι2 ἀγαθός , φημί , πᾶς καί τίμιος ὁ ὁ φυτικός Ψυχή δύναμις ὁ γυνητική · δύο δέ αὐξητικός , καί τρίτος ὁ θρεπτικός . ὁ μέν γάρ θρεπτικός ἔργον εἰμί ὁ σῴζω ὁ οὐδός · μέχρι γάρ τοσοῦτος σῴζω , ἠώς εἄν τρέφω . ὁ δέ αυεητικεω , ὁ εἰς ὁ τέλειος καί κατά φύσις μέτρον ἄγω , εἰς ὅς γίγνομαι ὁ τε ζῷον καί ὁ φυτόν , ἐπί ὁ σκόπιμος ὁ φύσις τέλος , λέγω δή ὁ γεννητικός δύναμις , παραγίγνομαι . οὗτος γάρ ὁ φύσις ὁ τελικός σκοπός διά ὁ ἄφεσις ὁ ανδιοτοος ὁ ἀθανασία ὁ γεννητός ζῷον , επισκευαστής ὁ διαδοχή γίγνομαι ὥστε ὁ μέν σὐἔητικὴ ὕλη ἐπέχω λόγος πρός ὁ γεννητικός . πρός δέ ὁ αὐξητικός ὁ θρεπτικός . οὖς ὁ νόος κατά Ἀριστοτέλης δύναιτ´ ς ἐντελής · χειά ὁ σῶμα λέγω , καί κατά οὗτος ἀχάρι . Στος εἰμί ὁ σῶμα , ἵημι ὁ οὐσία , ἵημι πᾶς αὐτός ὁ νεργειος . ἀλλά οὗτος , ὅς ἵσχωί ἐκ ὁ σχέσις ὁ πρός ὁ σῶμα , ὅς μαλισταειεος πρακτικός . αὔτης δέ ἐνέργεια ἄχωρος ἰά ὁ σῶμα · ἅμα γάρ ὁ φθείρω ὁ σῶμα , συαφθειροντ καί ὁ τοιοῦτος ὁ νόος ἐνέργεια , ἄς ΚΚ ὁ σχέσις ἔχω ὁ σῶμα . καί ὥσπερ ὁ κυβερνήτης , ἐντελέχεια ἀνά ὁ ναός , ἐπειδή δή ὅς μόνος κυβερνήτης εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος , ὅς