cogPG.PG122 543
νοί , καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν . Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων ἄτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν , οὔτε ψυχὴ , ἀλλὰ κρᾶμα ἐξ ἀμφοτέρων · σύγεειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιστήμης , καὶ ἀναλογεῖ , ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ , ἡ δὲ ἐπιστήμη εἴδει . Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · εἶ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἔλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν , καὶ ὕλην · τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες · οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον , καὶ αὐτὰ εἴδη ριάν · εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος , ὅπερ ως λιπὸν ἀσεβὴς παραιτητέον · οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη · καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ , αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα . Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος . Οὕτε γὰρ κατὰ το ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ , ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ · ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν , καὶ τῶν ἀβλων οὐσιῶν , χωρὶς τῆς πρώτης αἰτίας , καὶ οὐσία ἔστι καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια . Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγεται ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέγεσθαι τῆς ψυχῆς . Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς . καὶ ὧν ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ · κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία · διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῆ ἀνεργείᾳ ἐνεργεῖ εἷπε τῆ οὐσία , ὡς ἀπὸ κρείττονος , ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλούμενος · ὡς Τεῦκρε , φίλη κεφαλή . Καὶ τοῦτο οὖν ἀρμόττει , τῷ ἐνεργείᾳ νοῦ τοῦ ἀνθρώπου . Ἐνέργεια γὰρ ὢν , νοεῖ · ὁ δὲ θύραθεν , αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι , καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ , ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ , οὐχ ὡς ὁ Βλωτῖνος οἴεται , ὅτι ἄεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ . Οὐ γὰρ τὸν ἔνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀνὶ νοιῖ · ἀλλ´ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικὸς νοῦς ἀεὶ νοεῖ . Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ , ἀλλ´ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῆ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ , ἢ ἀεὶ νοεῖν λέγεται , ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν . Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν , ἐν οἷᾳδήποτε ὥρᾳ βούλεται , νοεῖ , ὥσπερ τῶ ἀνθρωπίνῳ νοῦ τοῦτο ὅπάρχει . Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς , Ἀ εἶς κατὰ ἀριθμὸν , πάντα νοεῖ . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ , φύσει τὸ δυνάμει ἀστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ · οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ · ἐν γᾶρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ , φασί τινες , οὐ δεύκερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὗτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ · οὖτε τὸ ἐνεργείᾳ , τοῦ δυνάμει . Εἰ γὰ ἀίδιος ὁ κόσμος κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην , οὐδέν ἕτερον Θατέρου πρότερυν , ἀλλ´ ὁμόχρονά ἑστιν . Ὃτο μέν ται κωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ´ ἐνέργειαν τάτε γίνεται ὅπερ ἀστὶ , τουτέστι κυρίως νοῦς . Καὶ τοῦτο μόνον , ἀδύνατον καὶ ἀήδιον . Ἡ δὲ ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν οὐκ ἀήδιος δέ Ἀθάναπος Σ · αν λέγεται κὲν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται , ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται , ἀλλὰ καφὸ ἐν σώματι ἔστι . Διὸ καὶ Πλάτων λίγει , πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον , τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου . Ἡ δὲ ὧκη τὸ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μὲν , οὐκ ἀθάνατος δέ · διὸ Ρκσμοι . α . ΟΧΧΙΙi .
Lemmas: νόος , καί ὁ ὁ οὐσία ἐνεργέω . και γάρ ὁ Ἐπιστήμων αὔγ-ασμα ἐπιστήμη μόνος εἰμί , οὔτε ψυχή , ἀλλά κρᾶμα ἐκ ἀμφότερος · συγγίγνομαι γάρ ἐκ Ψυχή καί ἐπιστήμη , καί ἀναλογέω , ὁ μέν ψυχή ὕλη , ὁ δέ ἐπιστήμη εἶδος . καί ἐπεί πᾶς πρᾶγμα μᾶλλον εἰμί οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · εἰμί μᾶλλον οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · φημί δέ Ἔλληνες ἀρχή ὁ ὅλος θεός , καί ὕλη · ὁ θεός ὡς εἶδος λέγω · οὐσία ἄρα φημί ὁ θεός ὁ ὕλη μᾶλλον , καί αὐτός εἶδος Ριάν · εἴπερ οὐδείς ὕλη ἐν ὁ εἰμί ἀνείδεος , ὅσπερ ως λείπω ἀσεβής παραιτητέος · οὐσία ἄρα εἰμί ὁ ἐπιστήμων ὁ ἐπιστήμη · καί εἰμί ὁ Ἐπιστήμων κατά ὁ ἐπιστήμη ἐνεργέω , οὗτος δείκνυμι οὐσία ὁ ἐπιστήμων εἰμί . κατά οὗτος ἄρα λέγω τῆ οὐσία ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οὐσία εἰμί ὁ ἐπιστήμων . ἵημι γάρ κατά ὁ ὑψηλός ἐκεῖνος καί ἐπαίρω θεώρημα ὅτι ὡς ἐπί Θεός , ὁ αὐτός εἰμί οὐσία ὁ ἐνέργεια · ἐπί γάρ ὁ Ψυχή , καί ὁ ἄβλος οὐσία , Χωρὶς ὁ πρῶτος αἴτιος , καί οὐσία εἰμί καί δύααμις καί ἐνέργεια . ὁ οὖν οὐσία λέγω ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οἱονεί οὐσία λέγω ὁ Ψυχή . ἐκ ὁ ἀγαθός οὖν ὀνομάζω ὁ νόος ἐπεί γάρ ὁ ἐνέργεια ἐνεργέω ὁ νόος . καί ὅς ἐνέργεια ἐνεργέω · ἀγαθός δέ ἐν πᾶς ὁ ἐνέργεια καί ὁ οὐσία · διά οὗτος ἐθέλω εἶπον ὅτι τῆ ἀνέργεια ἐνεργέω ἕπω τῆ οὐσία , ὡς ἀπό ἀγαθός , ὥσπερ ἀπό γένος τίμιος ὁ πᾶς δηλέομαι · ὡς Τεῦκρος , φίλος κεφαλή . καί οὗτος οὖν ἁρμόττω , ὁ ἐνέργεια νόος ὁ ἄνθρωπος . ἐνέργεια γάρ εἰμί , νοέω · ὁ δέ θύραθεν , αὐτόθεν ἐνέργεια εἰμί , καί ὁ τρίτος δέ ἁρμόζω αὐτός , ὅτι ὁ νόος ἀεί νοέω , οὐ ὡς ὁ Βλωτινός οἴομαι , ὅτι ἀεί διαπαντός ὁ αὐτός νοέω . οὖον γάρ ὁ νάω ὁ ἀριθμός νόος λέγω ἰδμάν νοέω · ἀλ ὅτι ὁ ἐν ὅλος ὁ κόσμος ἀνθρωπικός νόος ἀεί νοέω . Καν γάρ ἐγώ μή νοέω , ἀλ οὖν ἄλλος νοέω καί τῆ διαδοχή γίγνομαι ὁ ἀεί · ἵνα μή ἐπιλείπω ὁ ἔλλαμψις πρός ἐγώ ὁ ὁ Θεός , ἢ ἀεί νοέω λέγω , ἐπεί ἀεί δύναμαι νοέω . ὁ γάρ ἔχω ὁ νόος , ἐν οἶδα ὥρα βούλομαι , νοέω , ὥσπερ ὁ ἀνθρώπινος νόος οὗτος ὅπάρχει . ὁ γάρ θύραθεν νόος , ὅς εἰμί κατά ἀριθμός , πᾶς νοέω . ἀλλά οὗτος μέν ἐν οὗτος . ὅτι2 ἐν ὁ ἐν μέν ἄνθρωπος , φύσις ὁ δύναμις Άστι πρότερος ὁ ἐνέργεια · οὐ ἐν ὁ ὅλος δέ κόσμος · ἐν γάρ ὁ ὅλος κόσμος , φημί τις , οὖον δεύκερον ὁ ἄλλος οὐδέ πρότερος ὅστε ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια · οὔτε ὁ ἐνέργεια , ὁ δύναμις . εἰμί γε ἀίδιος ὁ κόσμος κατά ὁ Ἀριστοτέλης , οὐδείς ἕτερος ἕτερος πρότερος , ἀλ ομόχρονος εἱμί . Ότο μέν ὁ κορίζω ὁ νόος και γίγνομαι κατ´ ἐνέργεια Τάτος γίγνομαι ὅσπερ Άστι , τουτέστι κύριος νόος . καί οὗτος μόνος , ἀδύνατος καί ἀηδία . ὁ δέ ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός ἀθάνατος μέν οὐ ἀήδιος δέ Ἀθάναπος Σ · αν λέγω ἄν φθαρτός καί οὐ ἀίδιος δοξάζω , ἐπεί οὖον καθό ψυχή φθείρω , ἀλλά καφὸ ἐν σῶμα εἰμί . Διὸ καί Πλάτων λίγειος , πᾶς ψυχή ἀθάνατος , οὗτος λέγω καί ἐπί φυτικός καί ἐπί ἄλογος . ὁ δέ ἄκη ὁ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μέν , οὐ ἀθάνατος δέ · διό Ρκσμοι . ὅς . Ἴ .