cogPG.PG122 382
δὲ ἡ τῆς γῆς ἐστι σκιά . Διότι ὅταν τι σῶμα ὑπὸ ἰσομεγέθους φωτίζηται σώματος , κυλινδρικὴ , γίνεται ἡ σκιά · ὅταν δὲ ὑπὸ μείζονος , κωνοειδής . Μείζων οὗν ὁ ἥλιος τῆς γῆς δὲ , καὶ φωτίζων αὐτὴν , κωνικὴν ποιεῖ τὴν σκιάν . Ὅταν οὖν εἰς τὸ τῆς γῆς σκίασμα ἡ σελήνη ἐμπέσῃ , ἀμαυρὰ ἡμῖν φαίνεται καὶ οἷον ἐκλείπουσα . Καὶ ὅταν μὲν εἰς τὴν ῥίζαν ἐμπέσῃ τῆς σκιᾶς , τελείως ἐκλείπτει . Ὅταν δὲ εἶς τὴν κορυφὴν , ἀμυδροτέρα , διότι τῆς κωνοειδοῦς σκιᾶς ἡ μὲν βάσις πλατυτέρα , ἡ δὲ κορυφὴ βραχυτέρα . ϟςʹ . Εἰ θερμὸς ὁ ἤλιος . Πλάτων μὲν ἄπαν τὸ αἰθέριον σῶμα ἐκ πυρὸς καὶ γῆς καὶ τῶν ἐτέρων δύο στοιχείων κατασκευάζων , εἰκότως ἂν εἴπῃ θερμὸν τὸν ἥλιον · Ἀριστοτέλης δὲ ἕτερον παρὰ τὰ στοιχεῖα τὸ τοιοῦτον σῶμα τιθεὶς , οὖτε θερμὸν λέγει τὸν ἥλιον , οὕτ´ ἄλλην ποιότητα ἔχοντα . Εἴποι δ´ ἂν ἐρωτώμενος , Πῶς μὴ θερμὸς ὤν θερμαίνει ; Ὅτι κινούμενος τὸ ὄπέκκαυμα ποιεῖ καὶ αλν περίγειον ἀέρα , κἀντεῦθεν θερμότητος τῆς ὑποκειμένης καθίσταται αἴτιος . Τοῦ δὲ ὑπεκκαύματος καὶ τὴν φύσιν καὶ τὸ ὅνομα . αὐτὸς πρῶτος ἐφεῦρε καὶ ὡνόμασεν . ὑπέκκαυμα οὖν λέγει τὴν ἀναπεμπομένην ἀπὸ τῆς γῆς ἀναθυμίασιν θερμὴν καὶ ἔηρὰν , καὶ οἶον καπνώδη . Αὕτη οὖν ἡ κεπνώδης ἀναθυμίασις μέχρι τῆς σελήνης ἀναγομένη διὰ κουφότητα , ττα κινουμένη κατὰ μέρος ἐξάπτει καὶ ὡς πῦρ φαίνεται , καὶ θερμαίνει τὴν ὑποκειμένην οὐσίαν . Ὅτι δὲ ἡ κίνησις θερμότητα ποιεῖ , δηλοῦσιν αἱ ἀκίδες τῶν βελῶν · τῇ γὰρ κινήσει λύουσι τὸν ἐπικείμενον αὐτοῖς μόλιβδον ϟζ . Τίε ἡ οὐσία τῶν ἀστέρων . λάντων τῶν ἀστέρων τῶν τέ γε ἀπλανῶν καὶ πλανητῶν κατὰ μὲν Πλάτωνα μία οὐσία , ἡ διαυγεστέρα τῶν στοιχείων μερὶς , καὶ τὸ οἷον ἐξάφρισμα τούτων , κατὰ δὲ Ἀριστοτέλην ἡ ἐπίνοια τοῦ πέμπτου σώματος . Οὐ γὰρ ἐξονομάζει τὴν οὐσίαν αὐ τῶν , ἀλλὰ τὸν πάντα οὐρανὸν , καὶ τοὺς ἀστέρας ἄπαντας διὰ τῆν διάφορον κίνησιν πρὸς τὰ στοιχεῖα τὰ τέσσαρα , πέμπτον σῶμα καλεῖ . Τῶν δὲ συμπάντων ἀστέρων , ἐπτὰ μόνον εἰσὶν οἱ πλανῆται , κυρίως δὲ πντε , ὁ γὰρ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη οὐ πεπλάνηνται , ἀλλ´ οἱ πέντε , διὰ τὸ δοκεῖν ἵστασθαι , καὶ ὁποποδίζειν , πλανῆται ὡνομάσθησαν . ϟηʹ . Περὶ τῆς τῶν ἀστέρων φορᾶς καὶ κινήσεως . Οἱ μὲν ἁπλανεῖς ἀστέρες ἄπαντες ἓστηριγμένοι ὅντος , ὡς Ἀριστοτέλης φησὶ , καὶ τῷ οὐρανῷ ἁμεταθέτως συγκινούμενοι , ἐπειδήπερ οὗτος ἐξ ἀνατολῶν εἶς δυσμὰς φέρεται , τὴν αὐτὴν καὶ οὖτοι τῷ οὐρανῷ κινοῦνται κίνησιν . Οἱ δὲ πλανῆται διὰ τὴν ὰντίθετον ἁντέρεισιν καὶ ἰσόσταθμον ὑπὸ σοφῇ προνοίν , Ἰναμὴ σύῥῥηξις ὑπὸ τῶν αὐτῶν καταδρόμων καὶ κυλισμάτων γένηται , κατὰ τὴν ἱδίαν καὶ φυσικὴν κίνησιν ἐκ δύσεως εἰς ἀνατολὴν φέρονται . Κινοῦνται δὲ καὶ ἐξ ἀνατολῶν εἰς δόσιν , ἀλλὰ τῷ οὐρανῷ συμπεριφερόμενοι · ὅθεν ὁ ῆλιος κατὰ μὲν τὴν λᾶίαν κίνησιν , τέσσαρας ὡρας πληροῖ τοῦ ἐνιαυτοῦ , νῦν μὲν βόρειος,νῦν δὲ νότιος κινούμενος · καυὸ δὲ συγκινεῖται
Lemmas: δέ ὁ ὁ γῆ εἰμί σκιά . διότι ὅταν τίς σῶμα ὑπό ἰσομεγέθης φωτίζω σῶμα , κυλινδρικός , γίγνομαι ὁ σκιά · ὅταν δέ ὑπό μείζων , κωνοειδής . μείζων ἐν ὁ ἥλιος ὁ γῆ δέ , καί φωτίζω αὐτός , κωνικός ποιέω ὁ σκιά . ὅταν οὖν εἰς ὁ ὁ γῆ σκίασμα ὁ σελήνη ἐμπίπτω , ἀμαυρός ἐγώ φαίνω καί οἷος ἐκλείπω . καί ὅταν μέν εἰς ὁ ῥίζα ἐμπίπτω ὁ σκιά , τέλειος ἐκλείπω . ὅταν δέ εἰμί ὁ κορυφή , ἀμυδρός , διότι ὁ κωνοειδής σκιά ὁ μέν βάσις πλατυτέρα , ὁ δέ κορυφή βραχύς . ϟςʹ . εἰμί θερμός ὁ ἥλιος . Πλάτων μέν ἅπας ὁ αἰθέριος σῶμα ἐκ πυρός καί γῆ καί ὁ ἕτερος δύο στοιχεῖον κατασκευάζω , εἰκότως εἄν εἶπον θερμός ὁ ἥλιος · Ἀριστοτέλης δέ ἕτερος παρά ὁ στοιχεῖον ὁ τοιοῦτος σῶμα τίθημι , οὔτε θερμός λέγω ὁ ἥλιος , ὕω ἄλλος ποιότης ἔχω . εἶπον δδʹ εἄν ἐρωτάω , Πῶς μή θερμός εἰμί θερμαίνω ; ὅτι2 κινέω ὁ ὄπέκκαυμα ποιέω καί αλ περίγειον ἀήρ , ἐντεῦθεν θερμότης ὁ ὑπόκειμαι καθίστημι αἴτιος . ὁ δέ ὑπέκκαυμα καί ὁ φύσις καί ὁ ὄνομα . αὐτός πρῶτος ἐφευρίσκω καί ὀνομάζω . ὑπέκκαυμα οὖν λέγω ὁ ἀναπέμπω ἀπό ὁ γῆ ἀναθυμίασις θερμός καί ἀείρω , καί οἶος καπνώδης . Ἄτη οὖν ὁ κεπνώδης ἀναθυμίασις μέχρι ὁ σελήνη ἀνάγω διά κουφότης , τα κινέω κατά μέρος ἐξάπτω καί ὡς πῦρ φαίνω , καί θερμαίνω ὁ ὑπόκειμαι οὐσία . ὅτι2 δέ ὁ κίνησις θερμότης ποιέω , δηλόω ὁ ἀκίς ὁ βέλος · ὁ γάρ κινέω λύω ὁ ἐπίκειμαι αὐτός μόλυβδος ϟζ . τίω ὁ οὐσία ὁ ἀστήρ . λάντος ὁ ἀστήρ ὁ τε γε ἀπλανής καί πλανήτης κατά μέν Πλάτων εἷς οὐσία , ὁ διαυγής ὁ στοιχεῖον μερίς , καί ὁ οἷος ἐξαφρισμός οὗτος , κατά δέ Ἀριστοτέλης ὁ ἐπίνοια ὁ πέμπτος σῶμα . οὖον γάρ ἐξονομάζω ὁ οὐσία αὖος ὁ , ἀλλά ὁ πᾶς οὐρανός , καί ὁ ἀστήρ ἅπας διά ὁ διάφορος κίνησις πρός ὁ στοιχεῖον ὁ τέσσαρες , πέμπτος σῶμα καλέω . ὁ δέ σύμπας ἀστήρ , ἑπτά μόνος εἰμί ὁ πλανήτης , κύριος δέ πντε , ὁ γάρ ἥλιος καί ὁ σελήνη οὖον πλανάω , ἀλ ὁ πέντε , διά ὁ δοκέω ἵστημι , καί οποποδιζω , πλανήτης ὀνομάζω . ϟηʹ . περι ὁ ὁ ἀστήρ φορός καί κίνησις . ὁ μέν απλανής ἀστήρ ἀπάντομαι στηρίζω εἰμί , ὡς Ἀριστοτέλης φημί , καί ὁ οὐρανός ἁμετάθετος συγκινέω , ἐπεί οὗτος ἐκ ἀνατολή εἰμί δυσμή φέρω , ὁ αὐτός καί οὗτος ὁ οὐρανός κινέω κίνησις . ὁ δέ πλανήτης διά ὁ ἀντίθετος ἀντέρεισις καί ἰσόσταθμος ὑπό σοφός πρών , Ἰναμὴ σύρρηξις ὑπό ὁ αὐτός καταδρομή καί κύλισμα γίγνομαι , κατά ὁ ἴδιος καί φυσικός κίνησις ἐκ δύσις εἰς ἀνατολή φέρω . κινέω δέ καί ἐκ ἀνατολή εἰς δόσις , ἀλλά ὁ οὐρανός συμπεριφέρω · ὅθεν ὁ ἥλιος κατά μέν ὁ λαιός κίνησις , τέσσαρες ὥρα πληρόω ὁ ἐνιαυτός , νῦν μέν βόρειος,νῦν δέ νότιος κινέω · καυὸ δέ συγκινέω