cogPG.PG122 553
νοή , καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν . Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων αὖ ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν , οὔτε ψυχὴ , ἀλλὰ κρᾶμα ἐξ ἀμφοτέρων · σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιστήμης , καὶ ἀναλογεῖ , ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ , ἡ δὲ ἐπιστήμη εἴδει . Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστίν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἔλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Φεὸν , καὶ ὕλην · τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες · οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον , καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν · εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος , ὅπερ ὡς λίπν ἀσεβὲς παραιτητέον · οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη · καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ , αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα . Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος . Οὕτε γρ κατὰ τὸ ὁψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ , ἡ αὐτὴ ἐστίν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ · ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν , καὶ τῶν ἀόλων οὐσιῶν , χωρὶς τῆς πρώτης αἰτίας , καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια . Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγεπαι ἐνεργεῖν , διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λί γεῖσθαι τῆς ψυχῆς . Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὡνόμασεν πὰν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς , καὶ ὡς ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ · κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἀνέονεια καὶ ἡ οὐσία · διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῆ ἀνκονεία ἐνεργεῖ , εἶπε τῇ οὐσίᾳ , ὡς ἀπὸ κρείττο . νος ὡσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλούμενος · ὡς Τεῦκρε , φίλη κεφαλή . Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει , τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου . Ἐνέργεια γὰρ ὢν , νοεῖ ὁ δὲ ούραθεν , αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι , καὶ τὸ τρίτον δὲ ἀρμόζει αὐτῷ , ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ , οὐχ ὡς ὁ Ηλωτῖνος οἷσται , ὅτι ἁεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ . Οό γὰρ τὸν ἔνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ · ἀλλʹ´ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνορωπικὸς νοῦς ἀεὶ νοεῖ . Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ , ἀλλ´ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί · Τνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ , ἢ ἀεὶ νοεῖν λέγεται , ἑπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν . Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν , ἐν οἱᾳδήποτε ὥρᾳ βούλεται , νοεῖ , ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὁπάρχει . Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς , ἃ εἰς κατὰ ἀριθμὸν πάντα νοεῖ Ἀλλὰ γαῆσα μὲν λν τούτοις . Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ , φύσει τὸ δυνάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ · οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κέσμα · ἐν γᾶρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ , φασί τινες , οὐ δεύπερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὖτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ · οὔτε τὸ ἐνεργείᾳ , τοῦ δυνάμει . Εἰ γὰ ἀίδιος ὁ κόσμος κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην , οὐδὲν ἕτεοον θατέρου πιότερυν , ἀλλ´ ὁμόχρονά ἑστιν . Ὃτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ´ ἐνέργειαν , τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ , τουτέστι κυρίως νοῦς . Καὶ τοῦτο μόνον , ἀδύντον καὶ ἀίδιον . Ἡ δὲ ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν , οὐκ ἀίδιος δέ . Ἀθάνατος Ἀ · μν λέγεται κἂν φθαρτὰ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται , ἐπειδὴ οὐ καθό ψυχὴ φθείρεται , ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι Κστι λιὸ καὶ Πλάτων λέγει , πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον , τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόχου , Ἡ δὲ ὅλη τὸ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μὲν , οὐκ ἀθάνατος δε · διὸ Ργηοι . Δε . ΔΧΧΙΙ .
Lemmas: νοέω , καί ὁ ὁ οὐσία ἐνεργέω . και γάρ ὁ Ἐπιστήμων αὖος ἐπιστήμη μόνος εἰμί , οὔτε ψυχή , ἀλλά κρᾶμα ἐκ ἀμφότερος · σύγκειμαι γάρ ἐκ Ψυχή καί ἐπιστήμη , καί ἀναλογέω , ὁ μέν ψυχή ὕλη , ὁ δέ ἐπιστήμη εἶδος . καί ἐπεί πᾶς πρᾶγμα μᾶλλον εἰμί οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · εἰμί μᾶλλον οὐσία ὁ εἶδος ὁ ὕλη · φημί δέ Ἔλληνες ἀρχή ὁ ὅλος Φεὸν , καί ὕλη · ὁ θεός ὡς εἶδος λέγω · οὐσία ἄρα φημί ὁ θεός ὁ ὕλη μᾶλλον , καί αὐτός εἶδος Θεός · εἴπερ οὐδείς ὕλη ἐν ὁ εἰμί ἀνείδεος , ὅσπερ ὡς λίπν ἀσεβής παραιτητέος · οὐσία ἄρα εἰμί ὁ ἐπιστήμων ὁ ἐπιστήμη · καί εἰμί ὁ Ἐπιστήμων κατά ὁ ἐπιστήμη ἐνεργέω , οὗτος δείκνυμι οὐσία ὁ ἐπιστήμων εἰμί . κατά οὗτος ἄρα λέγω τῆ οὐσία ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οὐσία εἰμί ὁ ἐπιστήμων . ἵημι γρ κατά ὁ ὁψηλὸν ἐκεῖνος καί ἐπαίρω θεώρημα ὅτι ὡς ἐπί Θεός , ὁ αὐτός εἰμί οὐσία ὁ ἐνέργεια · ἐπί γάρ ὁ Ψυχή , καί ὁ ἀόλων οὐσία , Χωρὶς ὁ πρῶτος αἴτιος , καί οὐσία εἰμί καί δύααμις καί ἐνέργεια . ὁ οὖν οὐσία λέγω ἐνεργέω , διά ὁ ὁ ἐπιστήμη οἱονεί οὐσία λίαν γίγνομαι ὁ Ψυχή . ἐκ ὁ ἀγαθός οὖν ὀνομάζω πούς νόος ἐπεί γάρ ὁ ἐνέργεια ἐνεργέω ὁ νόος , καί ὡς ἐνέργεια ἐνεργέω · ἀγαθός δέ ἐν πᾶς ὁ ἀναφέρω καί ὁ οὐσία · διά οὗτος ἐθέλω εἶπον ὅτι τῆ ανκονειος ἐνεργέω , εἶπον ὁ οὐσία , ὡς ἀπό κραίνω . Μύκονος ὡς ἀπό γένος τίμιος ὁ πᾶς δηλέομαι · ὡς Τεῦκρος , φίλος κεφαλή . καί οὗτος οὖν ἁρμόζω , ὁ ἐνέργεια νάω ὁ ἄνθρωπος . ἐνέργεια γάρ εἰμί , νοέω ὁ δέ ὀρύσσω , αὐτόθεν ἐνέργεια εἰμί , καί ὁ τρίτος δέ ἁρμόζω αὐτός , ὅτι ὁ νόος ἀεί νοέω , οὐ ὡς ὁ Ηλωτῖνος οἷδα , ὅτι ἀεί διαπαντός ὁ αὐτός νοέω . ὅς γάρ ὁ νάω ὁ ἀριθμός νόος λέγω ἀεί νοέω · ἀλ ὅτι ὁ ἐν ὅλος ὁ κόσμος ἀνορωπικὸς νόος ἀεί νοέω . Καν γάρ ἐγώ μή νοέω , ἀλ οὖν ἄλλος νοέω καί ὁ διαδοχή γίγνομαι ὁ ἀεί · Τνα μή ἐπιλείπω ὁ ἔλλαμψις πρός ἐγώ ὁ ὁ Θεός , ἢ ἀεί νοέω λέγω , ἐπειδή ἀεί δύναμαι νοέω . ὁ γάρ ἔχω ὁ νόος , ἐν οἱᾳδήποτε ὥρα βούλομαι , νοέω , ὥσπερ ὁ ἀνθρώπινος νάω οὗτος ὁπάρχει . ὁ γάρ θύραθεν νόος , ὁ εἰς κατά ἀριθμός πᾶς νοέω ἀλλά γαίω μέν λ οὗτος . ὅτι2 ἐν ὁ ἐν μέν ἄνθρωπος , φύσις ὁ δύναμις εἰμί πρότερος ὁ ἐνέργεια · οὐ ἐν ὁ ὅλος δέ κέσμα · ἐν γάρ ὁ ὅλος κόσμος , φημί τις , οὖον δεύπερον ὁ ἄλλος οὐδέ πρότερος οὔτε ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια · οὔτε ὁ ἐνέργεια , ὁ δύναμις . εἰμί γε ἀίδιος ὁ κόσμος κατά ὁ Ἀριστοτέλης , οὐδείς ἕτεοον θατέρου πιότερυν , ἀλ ομόχρονος εἱμί . ὅτε μέν ὅς χωρίζω ὁ νόος και γίγνομαι κατ´ ἐνέργεια , τότε γίγνομαι ὅσπερ εἰμί , τουτέστι κύριος νόος . καί οὗτος μόνος , ἀδύντον καί ἀίδιος . ὁ δέ ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός ἀθάνατος μέν , οὐ ἀίδιος δέ . ἀθάνατος ὅς · μν λέγω κἀν φθαρτός καί οὐ ἀίδιος δοξάζω , ἐπεί οὖον καθό ψυχή φθείρω , ἀλλά καθό ἐν σῶμα Κστι Λιός καί Πλάτων λέγω , πᾶς ψυχή ἀθάνατος , οὗτος λέγω καί ἐπί φυτικός καί ἐπί ἄλοχος , ὁ δέ ὅλος ὁ ἀνάπαλιν , ἀίδιος μέν , οὐ ἀθάνατος δέ · διό Ργηοι . δέ . Χ .