cogPG.PG122 547
δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεὼς , ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν · οὔτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυγὴ , ἐντελέχεια οὖσα τοῦ σώματος , ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἓν εἴη . Ἐκειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας , τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι , εἰς ἂς οὐ μόνον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα , ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει · πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οῦσα καὶ λεγομένη , οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνάμει · ὧσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα , οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς . Ὅτι τὰ ζῶα , φησὶ , μετίχει τῆς ὀρεκτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως · διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς , καὶ κατασκευάζει , ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾗ , ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ἔρεξιν . Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα · ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἀφῆ , κἄν μή τις ἄλλη τῶν αἰσθήσεων . Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται · ἔνα δὴ τὸ ἡδὺ , ἐκεῖ πάντως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὅρεξις . Ἡ γὰρ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις · ἔνθεν , καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα , ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων · σοστελλόμενα δὲ , λυπηροῦ τινος προσπελάσαντος . ὁρίζει δὲ τὴν ὄρεξιν , ἐπιθυμίᾳ , θυμῷ , βουλήσει · ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξις τίς ἀστι . Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἀπλῶς ὁπάρχουσα φαίνεται . Οὐ πᾶσα δὲ ὅρεξις παντὶ αἰσθητικῷ · τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ´ ἐπιθυμίαν θπάρχει ὅρεξις · τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις , καὶ ἡ κατὰ θυμόν . ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυντικὰ ὄντα . Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου ὑσιε ὁμωνύμως ἡ ὅρεξις , καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως . Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς , ἐπί τε θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας , καὶ τοῦ λόγου · καὶ γὰρ τῶν θείων ὁρέγεσοαί φαμεν , καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι . Ἔστι δὲ καὶ λδικώτερον λεγομένη ὅρεξις , ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων , ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον . Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως , ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ , ἡ δὲ ἀντιδιαστελλομένη πρὸς θυμὸν , καὶ τὸν λόγον . Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα · ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι , λέγουσι σφαῖράν τινα φωτὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου . Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός · ἱστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ · ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαῖραν προιοῦσαν πρὸς ἡμᾶς , ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος · καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν , φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον Ε καταλαμβάνει , ἕσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμένον ἡμισφαίριον , ὅπερ ἀδύνατον . Εἰ δὲ μὴ ὡθεῖ , αὐδὲ φωτίζει , ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς · εἰ δὲ χωρήσει δι´ αὐτῆς , ἴσται σῶμα διὰ σώματος κεχωρηκός · ὄ τι περ ἀδύνατον . Εἰ δὲ λέξουσί τινες , ὡς , ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος · μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος . οὕτω γὰρ ἢμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κἐγχρῳ δύνασθαι λέγεσοαι . Ἐπειτα εἰ διὰ τὸ ἄυλον εἶναι , δόναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος , ἐχώρησεν ἄν οὐ μόνον δι´ ἀέρος , ἀλλὰ καὶ δι´ ἄλλο . ὁτουοῦν . Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἶη , ἄυλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν , μὴ καὶ διὰ παντὸς χωρεῖν ; ὥστε ἵδει καὶ διὰ τῶν στερεῶν σωμάτων χωρῆσαι τὸ φῶς · διὰ γῆς λέγω , καὶ τῷν ὁμοίων . Διατί
Lemmas: δέ ἄνθρωπος Μένων ἐντελέχεια ὁ ναός , οὗτος και ἀχώριστος εἰμί · οὐτάω καί ὁ ἡμέτερος ψύχω , ἐντελέχεια εἰμί ὁ σῶμα , οὗτος ἄνευ σῶμα οὐ εἷς εἰμί . Ἐκειδὴ δέ ἔχω τις καί χωριστός σῶμα ἐνέργεια , ὁ περί ὁ νοητός φημί , εἰς ὅς οὖον μόνος οὖον συμβάλλω ὁ σῶμα , ἀλλά καί ἐμποδίζω · πρόδηλος ὅτι καί ὁ οὐσία ἔχω χωριστός νόος τότε εἰμί καί λέγω , οὐκέτι μέν ὅς ψυχή εἰμί μή δύναμις · ὡς καί ἐν σῶμα εἰμί , οὖον δύναμις εἰμί νόος . ὅτι2 ὁ ζῷον , φημί , μετέχω ὁ ὀρεκτικός καί αἰσθητικός δύναμις · διά δέ ὁ αἰσθητικός καί ὁ ὀρεκτικός , καί κατασκευάζω , ὅτι πάντως ἔνθα κἀν εἷς αἴσθησις ὅς , ἀνάγκη εἰμί ἐπιθυμία καί ἔργω . Ζεύς οὗτος οὖν ὁ ζῷον αἴσθησις ἔχω πᾶς · ἐν πᾶς γάρ πάντως εἰμί ὁ ἁφή , ἄν μή τις ἄλλος ὁ αἴσθησις . ὁ δέ αἴσθησις ὁ ἡδύς καί ὁ λυπηρός ἀντιλαμβάνω · νάω δή ὁ ἡδύς , ἐκεῖ πάντως καί ὁ ἐπιθυμία καί ὄρεξις . ὁ γάρ ἐπιθυμία ὁ ἡδύς εἰμί ἔφεσις · ἔνθεν , καί ὁ μόνος ὁ ἀφῆς μετέχω , ὁράω διηχέω πρόσειμι ὁ ἡδύς · σοστελλόμενα δέ , λυπηρός τις προσπελάζω . ὁρίζω δέ ὁ ὄρεξις , ἐπιθυμία , θυμός , βούλομαι · ἕκαστος γάρ οὗτος ὄρεξις τίς Άστι . Δῆλος δέ ὅτι ἁπλόος μέν ὄρεξις ὁ αἰσθητικός ἀπλόος οπαρχουω φαίνω . οὖον πᾶς δέ ὄρεξις πᾶς αἰσθητικός · ὁ μέν γάρ ὁ ἀφή μόνος ἔχω ὁ κατ´ ἐπιθυμία θπάρχει ὄρεξις · ὁ δέ πᾶς ὁ αἴσθησις , καί ὁ κατά θυμός . ὁράω γάρ ὁ τοιοῦτος ἀμυντικός εἰμί . ὁ δέ βούλησις μόνος εἰμί ὁ λόγος ὕω ὁμώνυμος ὁ ὄρεξις , καί ὁ ἐπιθυμία δέ ὡσαύτως . καί γάρ ὁ ὄρεξις λέγω μέν καί κοινῶς , ἐπί τε θυμός καί ἐπιθυμία , καί ὁ λόγος · καί γάρ ὁ θεῖον ὁρέγεσοαί φημί , καί ἐπιστήμη ὀρέγω . εἰμί δέ καί λδικώτερον λέγω ὄρεξις , ἐπί ὁ φυσικός κίνησις , ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ λόγος . καί ἐπιθυμία ὡσαύτως , ὁ μέν εἰμί κοινός , ὁ δέ ἀντιδιαστέλλω πρός θυμός , καί ὁ λόγος . ὅτι2 οὖον λέγω ὁ φάος σῶμα · ἐπεί δέ λέγω3 τις ὁ φάος σῶμα εἰμί , λέγω σφαῖρα τις φάος προΐημι ἐκ ὁ ἥλιος . ἐπεί δέ καί ὁ ἥλιος σφαιρικός · ἵστημι δέ σφαιρικός καί ὁ ἀήρ · ἀνάγκη πᾶς ὁ ὁ φάος σφαῖρα προέρχομαι πρός ἐγώ , ὁ ὠθέω ὁ σφαῖρα ὁ ἀήρ · καί οὗτος ὁ τόπος αὐτός καταλαμβάνω , φωτίζω ὁ περί ἐγώ τόπος Ε καταλαμβάνω , ἕννυμι κενός ἀήρ ὁ πεφωτισμένος ἡμισφαίριον , ὅσπερ ἀδύνατος . εἰμί δέ μή ὠθέω , αὐδέ φωτίζω , ὥστε μή ἀφικνέομαι εἰς ἐγώ · εἰμί δέ χωρέω δις αὐτός , ἵστημι σῶμα διά σῶμα χωρέω · ὅς τίς περ ἀδύνατος . εἰμί δέ λέγω τις , ὡς , ἄλλος σῶμα δύναμαι χωρέω διά σῶμα · μάλιστα μέν ὁ λόγος ἀδύνατος . οὗτος γάρ μέλλω ὁ οὐρανός ἐν κέγχρος δύναμαι λέγω . ἔπειτα εἰμί διά ὁ ἄυλος εἰμί , δίδωμι χωρέω διά ὁ σῶμα , χωρέω ἄν οὖον μόνος δις ἀήρ , ἀλλά καί δις ἄλλος . ὅστις . Τῖς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις εἰμί , ἄυλος σῶμα διά σῶμα εἰμί χωρέω , μή καί διά πᾶς χωρέω ; ὥστε ἶδος καί διά ὁ στερεός σῶμα χωρέω ὁ φάος · διά γῆ λέγω , καί τῷ ὅμοιος . διατί