cogPG.PG118 509
τῆς χάριτος , ἃ μελέτην ἄλλοι ποιοῦντες οὐ κατορθοῦσι , ταῦτα τοῖς θεράπουσιν αὐτῆς εἰς ἐκείνων ἔλεγχον οὐδὲ ζητήσασι ποριζούσης , καὶ περιορᾷν τὴν ἐν αὐτοῖς σχολὴν καὶ τὸν πόνον μᾶλλον ἀναδιδασκούσης . Δι´ ὧν γὰρ , ὡς ἂν ἐκεῖνοι φαῖεν , ὁ ἰδιωτισμὸς τὰ τῆς εὐγλωττίας , ὅτε βούλεται , καὶ ἀταλαιπώρως λαμβάνει καὶ ὑποχείρια ἔχει , καὶ πλέον τῶν ἔρυον αὐτὰ καὶ βίον ποιουμένων , διὰ τούτων αὐτῶν ἡ σπουδὴ καὶ ὁ πόνος , μάταια καὶ ἀνωφεὶῆ , τῆς χάριτος οὐ συναιρομένης , ἀπελέγχεται . « Ὅτι εἰ καὶ ἐλύπησα ὑμᾶς . » Διὰ τὴν ἔγκλησιν . « Ἐν τῆ ἐπιστολῇ . » Εἰ καὶ τοιαῦτά ἐστι , φησί , τὰ γραφέντα ἐν τῇ πρώτῃ ἐπιστολῇ , ὥστε ὑπερβαίνειν τὸ μέτοον τῆς ἐπιτιμήσεως , καὶ διὰ τοῦτο ποιοῦντα μεταμεληθῆναι , ὅμως τὸ πολὺ κέρδος τὸ ἐξ αὐτῶν γεγονὸς , οὐκ ἐᾷ με λοιπὸν μεταμεληθῆναι . Ταῦτα δέ φησιν , οὐκ ἐπειδὴ ἀμέτρως ἐπετίμησεν , ἀλλὰ πρόφασιν ἐπαίνων τὸ πρᾶγμα ποιησάμενος . Βλέπω γὰρ , ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη , εἰ καὶ πρὸς ὥραν ἐλύπησεν ὑμᾶς , νῦν χαίρω οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε , ἀλλὰ´ ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν . Ἐλυπήθητε γὰρ κατὰ Θεὸν , ἱνα ἐν μηδενὶ ζημιωθῆτε ἐξ ἡμῶν . Ἡ γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη , μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται . Ἐ δὲ τοῦ κόσμου λύπη , θάνατον κατεργάζεται . Ἰδοὺ νῦν αὐτὸ τοῦτο τὸ κατὰ Θεὸν λυπηθῆναι ὑμᾶς , πόσην κατειργάσατο ὑμῖν σπουδήν , ἀλλὰ ἀπολογίον , ἀλλὰ ἀγανάκτησιν , ἀλλὰ φόβον , ἀλλὰ ἐπιπόθη σιν , ἀλλὰ ζῆλον ἀλλὰ´ ἐκδίκησιν . Ἐν καντὶ συνεστήσατε ἐαυτοὺς ἀγνοὺς εἶναι ἐν τῷ πρόγματι . « Εἰ καὶ πρὸς ὥραν ἐλύπησεν ὑμᾶς . » Πρὸς ὥραν γὰρ ἡ λύπη , καὶ διηνεκὲς τὸ κέρδος . « Νὐν χαίρω . » Ἀκόλουθον ἧν εἰπεῖν , ἀλλὰ μεγάλα ὡφέλησεν . Ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ εἶπεν , ἐπὶ τὴν αὐτοῦ δὲ κηδεμονίαν ἦλθε καὶ τὰ ἐκείνων ἐγκώμια . « Ἀλλ´ ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν . » Τί γάρ μοι κέρδος ἦν , ὅτι ἐλυπήθητε ; Ὅρα δὲ , τὸ λυπῆσαι τῇ ἐπιστολῇ ἀναθεὶς , τὴν μετάνοιαν οὐ λέγει ἐξ αὐτῆς γεγενῆσθαι , ἀλλὰ´ ἐκ τῆς ἐκείνων ἀρετῆς . Οὐ γὰρ εἶπεν , Ὃτι ἐλύπησεν ὑμᾶς εἰς μετάνοιαν , ἀλλὰ´ , « Ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν.»-«Ἐλυπήθητε γὰρ κατὰ Θεόν . » Αὕτη γὰρ ἡ καλὴ λύπη , ὡς τό γε κατὰ ἄνθρωπον λυπεῖσθαι κακόν . Ἵνα ἐν μηδενὶ ζημιωθῆτε ἐξ ἡμῶν . » Εἰ ἐσιωπήσαμεν , φησὶ , καὶ μὴ ἐπεπλήξαμεν , ἡμεῖς ἦμεν οἱ ζημιοῦντες ὑμᾶς , οἱ μὴ παρασχόντες μετανοίας ἀφορμήν . Λοιπὸν περὶ τῆς κατὰ Θεὸν λύπης φιλοσοφεῖ , διαιρῶν αὐτὴν τῆς τοῦ κόσμου λύπης , καί φησιν · « Ἡ γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη αμεταμέλητον μετάνοιαν κατεργάζεται . » ὡς ἣγε του κόσμου , θάνατον , ὅταν διὰ χρήματα , ἢ διὰ δόξαν λυπῆταί τις . Ἐπειδὴ γὰρ τὸ τῆς λύπης φάρμακον , εἰς τὸ διὰ τὰς ἀμαρτίας λυπεῖσθαι κατεσκεύασται μόνον , ἐν τούτῳ μόνον καὶ ὡφελεῖ ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς καὶ βλάπτει . Παρὰ φύσιν γὰρ αὐτῇ χρώμεθα .
Lemmas: ὁ χάρις , ὁ μέλω ἄλλος ποιέω οὖον κατορθόω , οὗτος ὁ θεράπων αὐτός εἰς ἐκεῖνος ἔλεγχος οὐδέ ζητέω πορίζω , καί περιοράω ὁ ἐν αὐτός σχολή καί ὁ πόνος μᾶλλον ἀναδιδάσκω . Δις ὅς γάρ , ὡς εἄν ἐκεῖνος φημί , ὁ ἰδιωτισμός ὁ ὁ εὐγλωσσία , ὅτε βούλομαι , καί ἀταλαίπωρος λαμβάνω καί ὑποχείριος ἔχω , καί πλέω ὁ ἐρύω αὐτός καί βίος ποιέω , διά οὗτος αὐτός ὁ σπουδή καί ὁ πόνος , μάταιος καί ἀνωφεὶῆ , ὁ χάρις οὖον συναίρω , ἀπελέγχω . « ὅτι2 εἰμί καί λυπέω σύ . » Ζεύς ὁ ἔγκλησις . « ἐν τῆ ἐπιστολή . » εἰμί καί τοιοῦτος εἰμί , φημί , ὁ γράφω ἐν ὁ πρῶτος ἐπιστολή , ὥστε ὑπερβαίνω ὁ μέτος ὁ ἐπιτίμησις , καί διά οὗτος ποιέω μεταμελέω , ὅμως ὁ πολύς κέρδος ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι , οὐ ἐάω ἐγώ λοιπός μεταμελέω . οὗτος δέ φημί , οὐ ἐπεί ἄμετρος ἐπιτιμάω , ἀλλά πρόφασις ἔπαινος ὁ πρᾶγμα ποιέω . βλέπω γάρ , ὅτι ὁ ἐπιστολή ἐκεῖνος , εἰμί καί πρός ὥρα λυπέω σύ , νῦν χαίρω οὐ ὅτι λυπέω , ἀλλά ὅτι λυπέω εἰς μετάνοια . λυπέω γάρ κατά θεός , ἵνα ἐν μηδείς ζημιόω ἐκ ἐγώ . ὁ γάρ κατά θεός λύπη , μετάνοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος κατεργάζομαι . εἰ δέ ὁ κόσμος λύπη , θάνατος κατεργάζομαι . ἰδέ νῦν αὐτός οὗτος ὁ κατά θεός λυπέω σύ , πόσος κατεργάζομαι σύ σπουδή , ἀλλά ἀπολογία , ἀλλά ἀγανάκτησις , ἀλλά φόβος , ἀλλά ἐπιποθέω βρόχος , ἀλλά ζῆλος ἀλλά ἐκδίκησις . ἐν Κάντι συνίστημι ἑαυτοῦ ἁγνός εἰμί ἐν ὁ πρόγματι . « εἰμί καί πρός ὥρα λυπέω σύ . » πρός ὥρα γάρ ὁ λύπη , καί διηνεκής ὁ κέρδος . « νῦν χαίρω . » ἀκόλουθος ἧμαι εἶπον , ἀλλά μέγας ὠφελέω . ἀλλά οὗτος μέν οὐ εἶπον , ἐπί ὁ αὐτός δέ κηδεμονία ἔρχομαι καί ὁ ἐκεῖνος ἐγκώμιον . « Ἀλ ὅτι λυπέω εἰς μετάνοια . » τις γάρ ἐγώ κέρδος εἰμί , ὅτι λυπέω ; Ὅρας δέ , ὁ λυπέω ὁ ἐπιστολή ἀνατίθημι , ὁ μετάνοια οὖον λέγω ἐκ αὐτός γίγνομαι , ἀλλά ἐκ ὁ ἐκεῖνος ἀρετή . οὖον γάρ εἶπον , ὅτι λυπέω σύ εἰς μετάνοια , ἀλλά , « ὅτι2 λυπέω εἰς μετανοιαν.»-«ελυπηθω γάρ κατά Θεός . » Ἄτη γάρ ὁ κάλως λύπη , ὡς ὁ γε κατά ἄνθρωπος λυπέω κακός . ἵνα ἐν μηδείς ζημιόω ἐκ ἐγώ . » εἰμί σιωπάω , φημί , καί μή ἐπιπλήσσω , ἐγώ εἰμί ὁ ζημιόω σύ , ὁ μή παρέχω μετάνοια ἀφορμή . λοιπός περί ὁ κατά θεός λύπη φιλοσοφέω , διαιρέω αὐτός ὁ ὁ κόσμος λύπη , καί φημί · « ὁ γάρ κατά θεός λύπη ἀμεταμέλητος μετάνοια κατεργάζομαι . » ὡς ἥγε ὁ κόσμος , θάνατος , ὅταν διά χρῆμα , ἢ διά δόξα λυπέω τις . ἐπεί γάρ ὁ ὁ λύπη φάρμακον , εἰς ὁ διά ὁ ἁμαρτία λυπέω κατασκευάζω μόνος , ἐν οὗτος μόνος καί ὠφελέω ἐν δέ ὁ λοιπός καί βλάπτω . παρά φύσις γάρ αὐτός χράω .