cogPG.PG118 187
Δεῖξαι θέλει ἐν δύο ἁμαρτήσασιν , Ἰουδαίῳ τε καὶ ἀκροβύστῳ , χεῖρον τὸν Ἰουδαῖον τιμωρεῖσθαι , ὅτῳ καὶ νόμου ὁδηγοῦ εὐπορήσας ἤμαρτεν · ἀνόμως δὲ άμαρτάνοντα εἰσάγει τὸν ἀκρόβυστον , ὃς , φησὶν , ἀνόμως ἀπολεῖται · τουτέστιν , οὐ μετὰ ἀκριβείας νόμου , ὃ δηλοῖ τὴν σύμμετρον ἀπώλειαν . Ἐννίμως δὲ ἀμαρτόντα λέγει τὸν Ἰουδαῖον , ὃς , φησί , διὰ τοῦ νόμου ὃν παραβέβηκε κριθήσεται , τουτέστι κατακριθήσεται . Δηλοῖ δὲ τοῦτο τὴν χείρονα ἀπώλειαν . Κρίσιν δὲ αὐτὴν καλεῖ , καὶ οὐκ ἀπώλειαν , διὰ τὸ ἡγεῖσθαι τὸ δικαστήριον . Εἰ χεῖρον οὖν ὁ Ἰουδαῖος τιμωρεῖται κατὰ τὴν παραγραφὴν , πῶς ἐπὶ μὲν τοῦ Ἕλληνος , Ἀπολοῦνται , » εἶπεν , ἐπὶ δὲ τοῦ Ἰουδαίου , « Κριθήσονται ; » Ὦν τὸ μὲν ἀναμφίβολον κακὸν εἶναι δοκεῖ , τὸ δὲ ἀμφίβολον ; Ἀλλὰ πρόσχες · « Κρῖμα ἐνταῦθα τὸ κατάκριμα λέγει , τουτέστι τὴν ἀναμφίβολον ἀπώλειαν δηλοῖ · ἀλλὰ ἔνι τιμωρία παρὰ τιμωρίαν , καὶ τὰ δύο οὐκ ἀμφίβολον ἀπωλείασἌλλως . Ἐνταῦθα οὐ μόνον ἰσοτιμίαν δείκνυσιν Ἰουδαίου τε καὶ Ἕλληνος , ἀλλὰ καὶ πολὺ τὸν Ἰουδαῖον βαρούμενον ἀπὸ τῆς τοῦ νόμου δόσεως . Ὁ μὲν γὰρ Ἔλλην ἀνόμως κρίνεται . Τὸ δὲ , ἀνόμως , ἐνταῦθα οὐ τὸ χαλεπώτερον , ἀλλὰ τὸ ἡμερώτερον λέγει , τουτέστιν , οὐκ ἔχει κατηγοροῦντα τὸν νόμον . Τὸ γὰρ , ἀνόμως , τουτέστι , χωρὶς τῆς ἐκείνου κατακρίσεως , ἀπὸ τῶν τῆς φύσεως λογισμῶν καταδικάζεται μόνον , ὀ δὲ Ἰουδαῖος ἐννόμως , τουτέστι , μετὰ τῆς φύσεως , καὶ τοῦ νόμου κατηγοροῦντος . Ὅσῳ γὰρ πλείονος ἀπήλαυσεν ἐπιμελείας , τοσούτῳ μείζονα δώσει δίκην . « Οὐ γὰρ οἱ ἀκροαταὶ τοῦ νόμου . » Ἵσως γὰρ ἀνθρώπους πλανῶσιν , ἀλλ´ οὐ τοὺς ἀκροατὰς τοῦ νόμου δικαιοῖ ὁ Θεὸς , ἀλλὰ τοὺς ποιητάς . Ὅταν ἰὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα , φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῇ , οὕτοι νόμον μὴ ἔχοντες , ἑαυτος εἰσι νόμος . οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτόν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτων , συμμαρτιρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως , καὶ μεταξὺ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν κατηγορούντων . ἢ καὶ ἀπολογουμένων , ἐν ἡμέρα ὅτε κρινεῖ ὁ Θεὸς τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων , κατὰ τὸ Εὐαγγέλιόν μου , διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ . « Τὰ τοῦ νόμου ποιῇ . » Τοῖς τῆς φύσεως λογισμοῖς χρώμενα πρὸς δικαιοπραγίαν . Θαυμάσιοι οὐν οὗτοι παιδαγωγοῦ μὴ δεηθέντες , αὐτοὶ νομοθέται τε εἰσὶν ἑαυτῶν , καὶ πληρωταὶ τῆς νομοθεσίας . « Γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις . » Οὐ γὰρ δέονται τοῦ ἐν γράμμασι νόμου , φησὶν , ἀλλὰ τούτοις ἡ καρδία , ἔγγραπτον ἔχει κατανοούμενον τὸν νόμον . « Συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως . » Ἀρκεῖ γὰρ ἀντὶ τοῦ νόμου τὴν οἰκείαν συνείδησιν ἔχειν μαρτυροῦσαν . « Καὶ μεταξὺ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν . » Ἐν ἐκείνῳ γὰρ τῷ κριτηρίῳ , οὐ δεόμεθα τῶν ἔξωθεν , ἢ κατηγορούντων , ἢ μαρτυρούντων ἡμῖν τὰ χρηστὰ , ἀλλ´ οἱ ἐκάστου λογισμοὶ καὶ τὸ συνειδὸς , ἢ κατηγορεῖ ἢ ἀπολογεῖται . [ ΦΤ . ] Τὸ δὲ , μεταξὺ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν , καθ´ ὑπερβατὸν εἴρηται . Ἐφ´ ἑξῆς γάρ ἐστι τοῦ , « Οὐ γὰρ οἱ ἀκροαταὶ τοῦνόυου δίκαιη παρὰ τῷ Θεῷ , ἀλλ´ οἱ ποιηταὶ τοῦ νόμου δικαιωθὴονται . »
Lemmas: δείκνυμι ἐθέλω ἐν δύο ἁμαρτάνω , Ἰουδαῖος τε καί ἀκροβυστέω , χείρων ὁ Ἰουδαῖος τιμωρέω , ὅστις καί νόμος ὁδηγός εὐπορέω ἁμαρτάνω · ἄνομος δέ ἁμαρτάνω εἰσάγω ὁ ἀκρόβυστος , ὅς , φημί , ἄνομος ἀπόλλυμι · τουτέστιν , οὖον μετά ἀκρίβεια νόμος , ὅς δηλόω ὁ σύμμετρος ἀπώλεια . εννιμαω δέ ἁμαρτάνω λέγω ὁ Ἰουδαῖος , ὅς , φημί , διά ὁ νόμος ὅς παραβαίνω κρίνω , τουτέστι κατακρίνω . δηλόω δέ οὗτος ὁ χείρων ἀπώλεια . κρίσις δέ αὐτός καλέω , καί οὐ ἀπώλεια , διά ὁ ἡγέομαι ὁ δικαστήριον . εἰμί χείρων οὖν ὁ Ἰουδαῖος τιμωρέω κατά ὁ παραγραφή , πῶς ἐπί μέν ὁ Ἕλλην , ἀπόλλυμι , » εἶπον , ἐπί δέ ὁ Ἰουδαῖος , « κρίνω ; » ὦς ὁ μέν ἀναμφίβολος κακός εἰμί δοκέω , ὁ δέ ἀμφίβολος ; ἀλλά προέχω · « κρίμα ἐνταῦθα ὁ κατάκριμα λέγω , τουτέστι ὁ ἀναμφίβολος ἀπώλεια δηλόω · ἀλλά ἐν τιμωρία παρά τιμωρία , καί ὁ δύο οὐ ἀμφίβολος ἀπωλείασἌλλως . ἐνταῦθα οὖον μόνος ἰσοτιμία δείκνυμι Ἰουδαῖος τε καί Ἕλλην , ἀλλά καί πολύς ὁ Ἰουδαῖος βαρέω ἀπό ὁ ὁ νόμος δόσις . ὁ μέν γάρ Ἕλλην ἄνομος κρίνω . ὁ δέ , ἄνομος , ἐνταῦθα οὖον ὁ χαλεπός , ἀλλά ὁ ἥμερος λέγω , τουτέστιν , οὐ ἔχω κατηγορέω ὁ νόμος . ὁ γάρ , ἄνομος , τουτέστι , Χωρὶς ὁ ἐκεῖνος κατάκρισις , ἀπό ὁ ὁ φύσις λογισμός καταδικάζω μόνος , ὁ δέ Ἰουδαῖος ἔννομος , τουτέστι , μετά ὁ φύσις , καί ὁ νόμος κατηγορέω . ὅσος γάρ πλείων ἀπαλαύω ἐπιμέλεια , τοσοῦτος μείζων δίδωμι δίκη . « οὖον γάρ ὁ ἀκροατής ὁ νόμος . » ἴσως γάρ ἄνθρωπος πλανάω , ἀλ οὖον ὁ ἀκροατής ὁ νόμος δικαιόω ὁ θεός , ἀλλά ὁ ποιητής . ὅταν ἰάρ ἔθνος ὁ μή νόμος ἔχω , φύσις ὁ ὁ νόμος ποιέω , οὕτος νόμος μή ἔχω , εαυτός εἰμί νόμος . ὅστις ἐνδείκνυμι ὁ ἔργον ὁ νόμος γραπτός ἐν ὁ Καρδία αὐτῖς , συμμαρτιρουω αὐτός ὁ συνείδησις , καί μεταξύ ἀλλήλων ὁ λογισμός κατηγορέω . ἢ καί ἀπολογέομαι , ἐν ἡμέρα ὅτε κρίνω ὁ θεός ὁ κρυπτός ὁ ἄνθρωπος , κατά ὁ εὐαγγέλιον ἐγώ , διά Ἰησοῦς Χριστός . « ὁ ὁ νόμος ποιέω . » ὁ ὁ φύσις λογισμός χράω πρός δικαιοπραγία . Θαυμάσιος ὀν οὗτος παιδαγωγός μή δήω , αὐτός νομοθέτης τε εἰμί ἑαυτοῦ , καί πληρωτής ὁ νομοθεσία . « γραπτός ἐν ὁ Καρδία . » οὖον γάρ δήω ὁ ἐν γράμμα νόμος , φημί , ἀλλά οὗτος ὁ καρδία , ἔγγραπτος ἔχω κατανοέω ὁ νόμος . « συμμαρτυρέω αὐτός ὁ συνείδησις . » ἀρκέω γάρ ἀντί ὁ νόμος ὁ οἰκεῖος συνείδησις ἔχω μαρτυρέω . « καί μεταξύ ἀλλήλων ὁ λογισμός . » ἐν ἐκεῖνος γάρ ὁ κριτήριον , οὖον δήω ὁ ἔξωθεν , ἢ κατηγορέω , ἢ μαρτυρέω ἐγώ ὁ χρηστός , ἀλ ὁ ἕκαστος λογισμός καί ὁ σύνοιδα , ἢ κατηγορέω ἢ ἀπολογέομαι . [ ΦΤ . ] ὁ δέ , μεταξύ ἀλλήλων ὁ λογισμός , καθ´ ὑπερβατός εἴρω . Ἐφ´ ἑξῆς γάρ εἰμί ὁ , « οὖον γάρ ὁ ἀκροατής τόνος δίκαιος παρά ὁ Θεός , ἀλ ὁ ποιητής ὁ νόμος δικαιόω . »