cogPG.PG118 384
θεοὺς κατὰ χάριν κεκλῆσθαι . Ὡσπερ γὰρ εἴρηνται Ἀρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι , Κυριότητες , Θρόνοι , οὕτως καὶ θεοί . « Ὥσπερ εἰσὶ θεοὶ πολλοί . » Ἀπὸ κοινοῦ τὸ , « λεγόμενοι , » δέξαι . Εἰσὶ γὰρ , φησί , παρ´ Ἔλλησι θεοὶ καὶ κύριοι λεγόμενοι , ἀλλ´ ἡμῖν εἶς Θεὸς , καὶ εἶς Κύριος . « Ἀλλ´ ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ . » Ἐπειδὴ εἶπεν , « Εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ , καὶ εἶς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς , » μὴνομίσῃς ἀποκεκληρῶσθαι μὲν τῷ Πατρὶ τὸ , Θεὸς , τῷ δὲ Υἱῷ , τὸ , Κύριος . Πολλαχοῦ γὰρ αἱ Γραφαὶ , καὶ τὸν Πατέρα Κύριον καλοῦσιν , ὡς τὸ , « Εἰπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου · » καὶ τὸν Υἱὸν Θεὸν , ὡς τὸ , « Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς ὁ Θεός σου · » καὶ , « Ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς , » τὸ κατὰ σάρκα , « ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητός . » Εἰ δέ τις λέγει ἐπὶ Πατρὸς μόνου τὸ , Θεὸς , ἀρμόζειν , διὰ τὸ εἰπεῖν , « Εἷς Θεὸς , » ἄρά γε καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ ἀρμόσει τὸ , Κύριος , διὰ τὸ εἰπεῖν , « ΕΙς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ; » Ἀλλ´ οὐκ ἔστι Πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τῶν ψευδωνύμων θεῶν καὶ κυρίων τὸ , « Εἷς , » εἴρηται . Πολλοὶ δὲ ζητοῦσι , τίνος ἕνεκεν οὐκ ἐμνήσθη τοῦ ἁγίου Πνεύματος . Καί φαμεν ὅτι πρὸς Ἔλληνας ἦν ὁ λόγος αὐτῷ , τοὺς πολλοὺς θεοὺς καὶ κυρίους λέγοντας . ἐφοβήθη οὖν καὶ τοῦ Πνεύματος μνησθῆναι , μή πως καὶ παρ´ ἡμῖν πολυθεῖαν εἶναι νομίσωσι . Διὸ καὶ οὕτως ἀσφαλῶς τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐμνήσθη · τὸν μὲν Πατέρα εἰπών ἱνα Θεὸν , ἵνα μὴ δύο θεοὺς νομίσωσι , τὸν δὲ Υἱὸν ἕνα Κύριον , ἵνα μὴ δύο Κυρίουσνομίσωσιν . Εἰ γὰρ εἶπε , θεὸν καὶ Θεὸν , πολυθεῖαν ἂν ἐξ ἀπειρίας ἐνόμισαν Ἔλληνες , ἢ Κύριον καὶ Κύριον , πολυκυριότητα ἂν ἐνόμισαν . ὥστε καὶ τοῦ νῦν εἰπεῖν Θεὸν Πατέρα καὶ Κύριον τὸν Υἱὸν , αὕτη ἡ αἰτία . Ἦν γὰρ ὑποσχόμενος παρ´ ἡμῖν ἕνα Θεὸν εἶναι . Εἰ οὖν εἰπεν καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν , Θεὸν ἢ Κύριον , πάλιν εὑρίσκετο τῇ οἰκείᾳ ὑποσχέσει ὅσον πρὸς Ἔλληνας ἐναντιούμενος , καὶ πολυθεταν ἢ πολυκυριότητα κατὰ τὸ φαινόμενον εἰσάγων . Διὸ Θεὸν εἰπών τὸν Πατέρα , Κύριον εἶπε τὸν Υἱὸν , τῇ νηπιότητι συγκαταβαίνων τῶν Ἑλλήνων . Ἀποδέδεικται γὰρ ἀδιαφόρως τοῖς τοιούτοις ὀνόμασι κεχρημένη ἡ Γραφή . « Ἐξ οὗ τὰ πάντα . » Αὐτὸς γὰρ αἰτία πᾶσι τοῖς οὖσι . Τὸ γὰρ , « Ἐξ οὗ τὰ πάντα . » τὴν δημιουργίαν σημαίνει , καὶ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἰναι παραγωγήν . « Καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν . » Τὸν τῆς πίστεως ἡμῶν καὶ οἰκειώσεως λέγει τρόπον , οἷον , Εἰς αὐτόν ἐσμεν ἠρτημένοι . « Καὶ εἷς Κύριος . » Ἄλλος ὁ Πατήρ . Διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τὸ , « Εἷς.»--Καὶ ἔμεῖς δι´ αὐτοῦ . » Διπλῷ λόγῳ , τῷ τε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι ἐλθεῖν , καὶ τῷ ἐκ τῆς πλάνης , εἰς τήν ἀλήθειαν ἐπιστρέψαι δι´ αὐτοῦ . « Ἀλλ´ οὐκ ἐν πᾶνιν ἡ γνῶσις . » Οὐ πάντες , φησίν , ἴσασιν ὅτι εἷς Θεός στι , καὶ εἴς Κύριος , καὶ οὐ πολλοί . Οὐδὲ πάντες ἴσασιν ὅτι τὰ εἴδωλα οὐδέν εἰσι .
Lemmas: θεός κατά χάρις καλέω . ὡς γάρ εἴρω Ἀρχή καί Ἐξουσία , Κυριότητες , Θρόνοι , οὕτως καί θεός . « ὥσπερ εἰμί θεός πολύς . » ἀπό κοινός ὁ , « λέγω , » δέχομαι . εἰσί γάρ , φημί , παρ´ Ἕλλην θεός καί κύριος λέγω , ἀλ ἐγώ εἰμί θεός , καί εἰμί Κύριος . « Ἀλ ἐγώ εἷς θεός ὁ Πατήρ . » ἐπεί εἶπον , « εἷς θεός ὁ πατήρ , καί εἰμί Κύριος Ἰησοῦς Χριστός , » μηνομισεω ἀποκληρόω μέν ὁ πατήρ ὁ , θεός , ὁ δέ υἱός , ὁ , Κύριος . πολλαχοῦ γάρ ὁ γραφή , καί ὁ πατήρ κύριος καλέω , ὡς ὁ , « εἶπον ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ · » καί ὁ υἱός θεός , ὡς ὁ , « Ζεύς οὗτος χρίω σύ ὁ θεός ὁ Θεός σύ · » καί , « ἐς ὅς ὁ Χριστός , » ὁ κατά σάρξ , « ὁ εἰμί ἐπί πᾶς θεός εὐλογητός . » εἰμί δέ τις λέγω ἐπί πατήρ μόνος ὁ , θεός , ἁρμόζω , διά ὁ εἶπον , « εἷς θεός , » ἄρα γε καί ἐπί ὁ υἱός ἁρμόζω ὁ , Κύριος , διά ὁ εἶπον , « εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ; » Ἀλ οὐ εἰμί πρός ἀντιδιαστολή γάρ ὁ ψευδώνυμος θεός καί κύριος ὁ , « εἷς , » εἴρω . πολλός δέ ζητέω , τίς ἕνεκα οὐ μιμνήσκω ὁ ἅγιος πνεῦμα . καί φημί ὅτι πρός Ἕλλην εἰμί ὁ λόγος αὐτός , ὁ πολύς θεός καί κύριος λέγω . φοβέω οὖν καί ὁ πνεῦμα μιμνήσκω , μή πως καί παρ´ ἐγώ πολυθεΐα εἰμί νομίζω . Διὸ καί οὕτως ἀσφαλῶς ὁ πατήρ καί ὁ υἱός μιμνήσκω · ὁ μέν πατήρ εἶπον ἵνα θεός , ἵνα μή δύο θεός νομίζω , ὁ δέ υἱός εἷς κύριος , ἵνα μή δύο κυριουσνομισεω . εἰμί γάρ εἶπον , θεός καί θεός , πολυθεΐα εἄν ἐκ ἀπειρία νομίζω Ἔλληνες , ἢ κύριος καί κύριος , πολυκυριότης εἄν νομίζω . ὥστε καί ὁ νῦν εἶπον θεός πατήρ καί κύριος ὁ υἱός , οὗτος ὁ αἰτία . ἦς γάρ ὑπισχνέομαι παρ´ ἐγώ εἷς θεός εἰμί . εἰμί οὖν εἶπον καί ὁ πατήρ καί ὁ υἱός , θεός ἢ κύριος , πάλιν εὑρίσκω ὁ οἰκεῖος ὑπόσχεσις ὅσος πρός Ἕλλην ἐναντιόομαι , καί πολυθετω ἢ πολυκυριότης κατά ὁ φαίνω εἰσάγω . Διὸ θεός εἶπον ὁ πατήρ , κύριος εἶπον ὁ υἱός , ὁ νηπιότης συγκαταβαίνω ὁ Ἕλλην . ἀποδείκνυμι γάρ ἀδιάφορος ὁ τοιοῦτος ὄνομα χράομαι ὁ γραφή . « ἐς ὅς ὁ πᾶς . » αὐτός γάρ αἰτία πᾶς ὁ εἰμί . ὁ γάρ , « ἐς ὅς ὁ πᾶς . » ὁ δημιουργία σημαίνω , καί ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰναι παραγωγή . « καί ἐγώ εἰς αὐτός . » ὁ ὁ πίστις ἐγώ καί οἰκείωσις λέγω τρόπος , οἷος , εἰς αὐτός εἰμί ἀρτάω . « καί εἷς Κύριος . » ἄλλος ὁ Πατήρ . Ζεύς οὗτος καί ἐπί αὐτός ὁ , « Εἷς ἐμέω δις αὐτός . » διπλόος λόγος , ὁ τε ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί ἔρχομαι , καί ὁ ἐκ ὁ πλάνης , εἰς ὁ ἀλήθεια ἐπιστρέφω δις αὐτός . « Ἀλ οὐ ἐν πᾶνις ὁ γνῶσις . » οὖον πᾶς , φημί , οἶδα ὅτι εἷς Θεός εἰμί , καί εἰς Κύριος , καί οὖον πολύς . οὐδέ πᾶς οἶδα ὅτι ὁ εἴδωλον οὐδείς εἰμί .