cogPG.PG101 410
πολλοῖς τῶν περὶ οὐσίας εἰπεῖν τι προελομένων παρεώραται . Καὶ γὰρ ἕτερον μὲν τρόπον παντάπασιν λέγοιτ´ ἂν οὐσία ἡ ὑπερούσιος καὶ προακτικὴ τῶν ὄντων οὐσία , περὶ ἦς θεωρεῖν οὐ τῆς νῦν , τῆς δὲ πρώτης ἐστὶ φιλοσοφίας · ἕτερον δὲ τρόπον ἡ ὕλη λέγεται οὐσία , καὶ ἄλλον πάλιν τὸ μορφωτικὸν καὶ εἰδοποιὸν τῆς ὕλης εἶδος · ἀλλ´ ἑκάτερον μὲν τῶν δύο λέγεται οὐσία , οὐδέτερον δὲ αὐτῶν ἐστι κυρίως πρᾶγμα αὐθύπαρκτον · ἡ μὲν γὰρ ὕλη δεῖται πρὸς ὕπαρξιν καὶ φανέρωσιν τῆς εἰδοποιοῦ οὐσίας · καὶ τὸ εἶδος δὲ , εἰ καὶ μὴ ὡσαύτως , ἀλλ´ οὖν δεῖται καὶ αὐτὸ τῆς ὑλικῆς οὐσίας , ἐφ´ ὧ ἵδρυμα λαβεῖν καὶ βασιν · ἑκατέραν δὲ τούτων τοῦ φυσικοῦ ἐστι διασκέψασθαι . Ἔτι δὲ οὐσία λέγεται καὶ ἡ ὁπωσοῦν ἑκάστου τῶν ὄντων ὕπαρξις τε καὶ οὐσίωσις , ἤτις ἔχει ἀντικείμενον τὸ μὴ ὄν · οὐ μὴν , ἀλλὰ λέγεται πάλιν οὐσία τοῖς πολιτικοῖς ἡ ἑκάστου τῶν κτημάτων τε καὶ χρημάτων περιουσία καὶ ὕπαρξις . Τοσαυταχῶς οὖν τέως τῆς οὐσίας λεγομένης , οὐδεμία τῶν εἰρημένων οὐμενοῦν οὐ δύναται κατηγορία εἶναι ἢ ὀνομάζεσθαι · ὰλλ´ ἡ μὲν τῶν ὄντων συνεκτικὴ καὶ ὑπερούσιος οὐσία δς πολλῶν κρείττων τῶν τοιούτων φωνῶν καὶ ἐννοημάτων καθισταμένη , μᾶλλον δὲ ὡς ὑπερβολῇ ἀῤῥήτῳ ἐξῃρημένη τε καὶ ὑπεριδρυμένη · ἡ δὲ ὕλη καὶ τὸ εἶδος ὡς νῷ μόνῳ ληπτὰ καὶ ἐν τοῖς συνθέοις θεωρητὰ , ἐνεργείᾳ δὲ καὶ ὑπάρξει κατ´ ἰδίαν οὐχ ὑφεστῶτα · τῶν δὲ ἄλλων φωνῶν ἡ μὲν ἴσως ὡς πολιτικοῖς , ἀλλ´ οὐ φιλοσόφοις οἰκεία , ἡ δὲ ὡς οὐδὲν τεταγμένον καὶ ὡρισμένον , ἀλλ´ ὁμωνύμως πάντα δηλοῦσα · διέστηκε δὲ πολλῷ κατηγορία καὶ ὁμωνυμία . ρὶῆε οοΠσαοια εἰ ριορτῖα οἰ ; ἰεοα ρ Λἱλῖ ] Δειειηίηαιυ εἰ ἀεθηΙιη , οοά πανρ οΗΙα αῆμηίΔοαι ; πυΙηπα τετο Κυτωὲ ριπίεαιῖο εἰ πμἰνοοκιῖο . βʹ . Παρὰ μέντοι τὰ εἰρημένα λέγεται οὐσία καὶ πᾶν ὅπερ ἐστὶν αὐτοσύστατον , οὗ καὶ τὸν λόγον εἰκότως ἄν τις ἀποδοίη πρᾶγμα εἶναι λέγων αὐθὑπαρκτον μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν , οἷον ἄνθρωπος , βοῦς , πῦρ , γῆ , καὶ τὰ ὅμοια . Ἡ τοιαύτη δὲ οὐσία καὶ τὴν τῆς κατηγορίας δύναιτ´ ἂν δέξασθαι ὀνομασίαν , τῶν δὲ προειρημένων δῆλον ὡς οὐ μία . Ταύτης δὲ τῆς νῦν ἀποδεδομένης οὐσίας ἡ μὲν ἐξ ἕλης καὶ εἴδους συνέστηκεν , ἡ δὲ ὕλης μὲν καὶ εἴ δους ἠλλοτρίωται , ἐξ ἀναλόγου δὲ τούτοις τὴν φύσιν ἔχει συνηρμοσμένην · καὶ ταύτης ἡ μὲν κατ´ ἐπιβολὴν καὶ ἀθρόον ἐνεργεῖ , ὡς ἁγγέλων φύσις , εἶτα αὶ νοῦς · ἡ δὲ μετά τινος κινήσεως τὰς ἐνεργείας ἔχει προαγομένας , ὡς ψυχή · ὧν εἰ καὶ διάφορος ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ ὕπαρξις ἀλλ´ οὖν κοινὸν αὐτοῖς τὸ εἶναί τε καὶ καλεῖσθαι ἀσώματα · ὅσα γὰρ τῆς ὕλης καὶ τοῦ ἐνύλου εἴδους ἀνακεχώρηκεν , εἰς τὸν τοῦ ἀσωμάτου λόγον μεταβέβηκε · κἂν γὰρ πρὸς τὸ κυρίως καὶ πρώτως ὃν ἀσώματόν τε καὶ ὑπερούσιον ἀγαπῶσι ταῦτα σῶμά γε καὶ εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι , ἀλλ´ οὖν τὴν ἔνυλον καὶ σωματικὴν διαφυγόντα παχύτητα
Lemmas: πολύς ὁ περί οὐσία εἶπον τίς προαιρέω παροράω . καί γάρ ἕτερος μέν τρόπος παντάπασι λέγω εἄν οὐσία ὁ ὑπερούσιος καί προακτικός ὁ εἰμί οὐσία , περί εἰμί θεωρέω οὖον ὁ νῦν , ὁ δέ πρῶτος εἰμί φιλοσοφία · ἕτερος δέ τρόπος ὁ ὕλη λέγω οὐσία , καί ἄλλος πάλιν ὁ μορφωτικός καί εἰδοποιός ὁ ὕλη εἶδος · ἀλ ἑκάτερος μέν ὁ δύο λέγω οὐσία , οὐδέτερος δέ αὐτός εἰμί κύριος πρᾶγμα αὐθύπαρκτος · ὁ μέν γάρ ὕλη δήω πρός ὕπαρξις καί φανέρωσις ὁ ειδοποιός οὐσία · καί ὁ εἶδος δέ , εἰμί καί μή ὡσαύτως , ἀλ οὖν δήω καί αὐτός ὁ ὑλικός οὐσία , ἐφίημι ἵημι ἵδρυμα λαμβάνω καί βάσις · ἑκάτερος δέ οὗτος ὁ φυσικός εἰμί διασκέπτομαι . ἔτι δέ οὐσία λέγω καί ὁ ὁπωσοῦν ἕκαστος ὁ εἰμί ὕπαρξις τε καί οὐσίωσις , ὅστις ἔχω ἀντίκειμαι ὁ μή εἰμί · οὖον μήv , ἀλλά λέγω πάλιν οὐσία ὁ πολιτικός ὁ ἕκαστος ὁ κτῆμα τε καί χρῆμα περιουσία καί ὕπαρξις . τοσαυταχῶς οὖν τέως ὁ οὐσία λέγω , οὐδείς ὁ εἴρω οὐμενοῦν οὖον δύναμαι κατηγορία εἰμί ἢ ὀνομάζω · άλλος ὁ μέν ὁ εἰμί συνεκτικός καί ὑπερούσιος οὐσία ΔΣ πολύς ἀγαθός ὁ τοιοῦτος φωνή καί ἐννόημα καθίστημι , μᾶλλον δέ ὡς ὑπερβολή ἄρρητος ἐξαιρέω τε καί ὑπεριδρύω · ὁ δέ ὕλη καί ὁ εἶδος ὡς νάω μόνος ληπτός καί ἐν ὁ συνθέω θεωρητός , ἐνέργεια δέ καί ὑπάρχω κατ´ ἴδιος οὐ ὑφίστημι · ὁ δέ ἄλλος φωνή ὁ μέν ἴσως ὡς πολιτικός , ἀλ οὖον φιλόσοφος οἰκεῖος , ὁ δέ ὡς οὐδείς τάσσω καί ὁρίζω , ἀλ ὁμώνυμος πᾶς δηλόω · διΐστημι δέ πολύς κατηγορία καί ὁμωνυμία . εἴρω οοΠσαοια εἰμί ριορτῖα ὁ ; εἰμί ρ Λιλί ] Δειειηίηαιυ εἰμί ἀεθηΙιη , οἴομαι παν Η αῆμηίΔοαι ; πυικωληψ Τέτος Κυτωὲ ῥιπίζω εἰμί πμἰνοοκιῖο . βε . Παρά μέντοι ὁ εἴρω λέγω οὐσία καί πᾶς ὅσπερ εἰμί αὐτοσύστατος , ὅς καί ὁ λόγος εἰκότως ἄν τις ἀποδίδωμι πρᾶγμα εἰμί λέγω αὐθύπαρκτος μή δήω ἕτερος πρός ὕπαρξις , οἷος ἄνθρωπος , βοῦς , πῦρ , γῆ , καί ὁ ὅμοιος . ὁ τοιοῦτος δέ οὐσία καί ὁ ὁ κατηγορία δύναιτ´ εἄν δέχομαι ὀνομασία , ὁ δέ προερέω δῆλος ὡς οὖον εἷς . Ταύτη δέ ὁ νῦν ἀποδίδωμι οὐσία ὁ μέν ἐκ αἱρέω καί εἶδος συνίστημι , ὁ δέ ὕλη μέν καί εἰμί δίδωμι ἀλλοτριόω , ἐκ ἀνάλογος δέ οὗτος ὁ φύσις ἔχω συναρμόζω · καί οὗτος ὁ μέν κατ´ ἐπιβολή καί ἀθρόος ἐνεργέω , ὡς ἄγγελος φύσις , εἶτα ὅς νόος · ὁ δέ μετά τις κίνησις ὁ ἐνέργεια ἔχω προάγω , ὡς ψυχή · ὅς εἰμί καί διάφορος ὁ ἐνέργεια καί ὁ ὕπαρξις ἀλ οὖν κοινός αὐτός ὁ εἰμί τε καί καλέω ἀσώματος · ὅσος γάρ ὁ ὕλη καί ὁ ἔνυλος εἶδος ἀναχωρέω , εἰς ὁ ὁ ἀσώματος λόγος μεταβαίνω · κἀν γάρ πρός ὁ κύριος καί πρῶτος ὅς ἀσώματος τε καί ὑπερούσιος ἀγαπάω οὗτος σῶμα γε καί εἰμί καί ὀνομάζω , ἀλ οὖν ὁ ἔνυλος καί σωματικός διαφεύγω παχύτης