cogPG.PG101 165
« λαοῖς ἐπιβάλλει · ἐξόν σοι παύειν , ἀνάστειλον . Ἃν δὲ μὴ ἀναστείλῃς , μηδὲ μεθέλκῃς , μηδὲ ἐπέχῃς φερόμενον , οὐδὲν ἔλαττον τὸ ἔργον σὸν , ἢ τοῦ ἐμβεβηκότος τοῖς παραπτώμασι . Οὕτως ὁ δυνάμενος ἐπέχειν τὰ ἄτοπα , μὴ ἐπέχων δὲ , λέγοιτ´ ἂν αὐτὸς τῷ τῶν ἀτόπων ἐργάτῃ ουγκατεργάζεσθαι . Ἀπὸ δὲ τῶν παρ´ ἡμῖν συνήθως λεγομένων , καὶ περὶ Θεοῦ τῇ λέξει παραπλησίως κεχρῆσθαι , οὐκ ἄν εἴη δυσχερές , οὐδ´ ἀνακόλουθον . Ἀλλὰ καὶ πολλὴ μὲν ἡ Ἑλλὰς οὕτω ταῖς φωναῖς ἀποκέχρηται · πολλὴ δὲ τῶν ἱερῶν ἡμῶν Λογίων ἡ συνήθεια · καὶ τὸ μυρίοις ὅσοις ἑν τῷ ἀσυγκρίτῳ καὶ ὑπερφυεῖ πρὸς τὰ ἀνθρώπινα τῆς διαφορᾶστήν τε θείαν βούλησιν , καὶ τὴν δύναμιν , καὶ τὴν εὐδοκίαν , καὶ τὰ ὅμοια · οὐ μόνον οὐδὲν πρὸς τὴν μετάληψιν τῶν εἰρημένων ῥημάτων ἀντιφθέγγεται , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον συγκατασκευάζει τὴν ἐπιχείρησιν . Ἐν οἷς γὰρ ἡ βούλησις , καὶ ἡ δύναμις , καὶ ἡ εὐδοκία ἀπαραπόδιστον παντελῶς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν προβάλλεται , ἐγγὺς ἱεροῦ λογίας εἶναι τὴν εἰρημένην τῶν ὀνομάτων τεκμηριουται μετάθεσιν . Ἀλλὰ γὰρ ἱκανά σοι καὶ ταῦτα τὴν στοιχειώδη τοῦ ζητήματος παραστῆσαι διάγνωσιν . ΕΡΩΤΗΜΑ ΜΗʹ Πῶς νοητέον τὸ , « Σὺ ὡργίσθης , » εἰρημένον τῷ θεολήπτῳ Ἡσαίᾳ , « καὶ ἡμεῖς ἡμάρτομεν ; » Ἐνῆν μὲν τὸ ἡμάρτομεν ἐκλαβεῖν , οὐχ ὅτι τές πράξεις , αἱ τὰς ἀρετὰς λυμαίνονται , προειλόμεθα · ἀλλ´ ἄτι ἀπλῶς , ὧν ἡ αἴρεσις ἡμῖν , καὶ ἡ σπουδὴ , τούτων ἀπετύχομεν . Καὶ γὰρ διαμαρτάνειν κἀκεῖνος λέγοιτ´ ἂν , ὃς ἄλλο μὲν ἐξανύσαι προὔθετο , καὶ τὴν ὁρμὴν πρὸς τὸ καταθύμιον ἔτεινε , τοῖς ἐναντίοις δὲ περιπέπτωκε , καὶ ἀντὶ τῶν προκριθέντων τοῖς ἀνελ πιστοῖς συνέχεται . Τοιοῦτον γάρ ἐστιννα τὴν ἄλλην τέως ἐξέτασιν τῶν ὀηθησομένων ἐάσω καὶ τὸ , « Οὐκ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἡ ὁδὸς αὐτοῦ · » καὶ , « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήση οἶκον , εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἰ οἰκοδομοῦντες · »
Lemmas: « λαός ἐπιβάλλω · ἔξεστι σύ παύω , ἀναστέλλω . ἄν δέ μή ἀναστέλλω , μηδέ μεθέλκω , μηδέ ἐπέχω φέρω , οὐδείς μικρός ὁ ἔργον σός , ἢ ὁ ἐμβαίνω ὁ παράπτωμα . οὕτως ὁ δύναμαι ἐπέχω ὁ ἄτοπος , μή ἐπέχω δέ , λέγω εἄν αὐτός ὁ ὁ ἄτοπος ἐργάτης ουγκατεργάζεσθαι . ἀπό δέ ὁ παρ´ ἐγώ συνήθης λέγω , καί περί Θεός ὁ λέγω παραπλήσιος χράομαι , οὐ ἄν εἰμί δυσχερής , οὐδός ἀνακόλουθος . ἀλλά καί πολύς μέν ὁ Ἑλλάς οὗτος ὁ φωνή ἀποχράω · πολύς δέ ὁ ἱερός ἐγώ Λόγιος ὁ συνήθεια · καί ὁ μυρίος ὅσος ἑν ὁ ἀσύγκριτος καί ὑπερφυής πρός ὁ ἀνθρώπινος ὁ διαφορά τε θεῖος βούλησις , καί ὁ δύναμις , καί ὁ εὐδοκία , καί ὁ ὅμοιος · οὖον μόνος οὐδείς πρός ὁ μετάληψις ὁ εἴρω ῥῆμα ἀντιφθέγγομαι , ἀλλά καί μᾶλλον συγκατασκευάζω ὁ ἐπιχείρησις . ἐν ὅς γάρ ὁ βούλησις , καί ὁ δύναμις , καί ὁ εὐδοκία ἀπαραπόδιστος παντελῶς ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια προβάλλω , ἐγγύς ἱερός λόγιος εἰμί ὁ εἴρω ὁ ὄνομα τεκμηριόω μετάθεσις . ἀλλά γάρ ἱκανός σύ καί οὗτος ὁ στοιχειώδης ὁ ζήτημα παρίστημι διάγνωσις . ἐρώτημα μῆον Πῶς νοητέον ὁ , « σύ ὀργίζω , » εἴρω ὁ θεόληπτος Ἡσαΐας , « καί ἐγώ ἁμαρτάνω ; » ἐν-εἰμί μέν ὁ ἁμαρτάνω ἐκλαμβάνω , οὐ ὅτι τέ πρᾶξις , ὁ ὁ ἀρετή λυμαίνομαι , προαιρέω · ἀλ αὔγ-ασμα ἀπλόος , ὅς ὁ αἵρεσις ἐγώ , καί ὁ σπουδή , οὗτος ἀποτυγχάνω . καί γάρ διαμαρτάνω ἐκεῖνος λέγω εἄν , ὅς ἄλλος μέν ἐξανύω προθέω , καί ὁ ὁρμή πρός ὁ Καταθύμιον τείνω , ὁ ἐναντίος δέ περιπίπτω , καί ἀντί ὁ προκρίνω ὁ ΑΝΕΛ πιστός συνέχω . τοιοῦτος γάρ Ἑστίννα ὁ ἄλλος τέως ἐξέτασις ὁ ὀθέω ἐάω καί ὁ , « οὐ ἐν ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁδός αὐτός · » καί , « ἐάν μή Κύριος οἰκοδομέω οἶκος , εἰς μάτην κοπιάω ὁ οἰκοδομέω · »