cogPG.PG101 483
συνομολογεῖν ἐπιστάμεθα · τὸ μέντοι Πνεῦμα , Υἱὸν ἢ Πατέρα ἔχειν , οὔτε λέγειν ἀνεχόμεθα , οὔτε λογισμοῖς παραδεχόμεθα · ἐκ δὴ τῆς τῶν καθ´ ἡμᾶς ὁμολογουμένων ἀναλογίας , εἰς τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς ἱερολογίαν τῶν ὑπερουσίων τε καὶ ὑπερθέων θεαρχικῶν ὑποστάσεων ἀναγόμενοι , εἰκότως Πνεῦμα μὲν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ λέγειν διδασκόμεθα · Πατέρα δὲ Πνεύματος ἡ τὸν Υἱὸν , οὐκέτι μαθεῖν ὑφιστάμεθα . ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΡΙʹ . αʹ . Ἄλλος μὲν οὖν ἄν τις ἴσως θεολογικωτέραις ἐποχούμενος ἐννοίαις , καὶ τῆς ἄνωθεν αἴγλης τὰς , ἀκτῖνας ὑποδέχεσθαι διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν τελειότητος ἐπιτηδειότερον ἑαυτὸν παρασκευάσας , εἰς ὑψηλοτέραν ἀνηνεγμένην θεωρίαν τὴν αὐτοῦ κατάληψιν ἐπιδείξῃ · καὶ λόγον τῶν ἠπορημένων ἀποδώσει , ἐφ´ ὃν οὐ ῥάδιον ἀναβαίνειν ὅσοις τῆς τῶν γηῖνων ἀναστροφῆς ἀπαλλαγῆναι μὴ γέγονεν . Ἐμοὶ δὲ μηδὲν τῶν ὑψηλοτέρων ἐμαυτῷ συνειδότι , καὶ τῆς κατὰ τὴν παροικίαν ἀγωγῆς οὕπω τοῖς λογισμοῖς μεταναστάντι , ἃ δὴ πάρεστιν ἔκ τε τῆς τῶν Λογίων μελέτης καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς γυμνασίας , τῆς ἄνωθεν ἡμῖν συνεφαπτομένης περιγεγονότα προνοίας , τοῖς ὅσοι κοινὴν τὴν εὐσέ . βειαν , καὶ τὸν ἐπ´ αὐτῇ ζῆλον κεκτημένοις ἰσοστά αιον εἰς κοινὴν ὡφέλειαν προθεῖναι τὸ πρόθυμον οὐ περιοφθήσεται . Ὁμοφυῆ μὲν οὖν ἐστι Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα , καὶ τὸ τῆς βουλῆς καὶ δυνάμεως καὶ βασιλείας ἐνορᾷν ἔστιν αὐτοῖς ἀπαράλλακτον · καὶ δὴ καὶ τῶν ἄλλων θεοπρεπῶν τε καὶ ὑπερφυῶν ὀνομάτων , δι´ ὧν ἡ ὑπεράρχιος καὶ ὑπέρθεος θεαρχία κατονομάζεται · ἀλλ´ οὖν ὁ Πατὴρ αἴτιος τῶν ἐξ αὐτοῦ πεφυκότων , τοῦ μὲν κατὰ τὴν γέννησιν . τοῦ δὲ κατὰ τὴν ἐκπόρευσιν , εἰς αὐτὸν ὡς εἰς ἀρχὴν συμφυοῦς τε καὶ συνάρχου προαγωγῆς ἀναφερομένων Ἀλλ´ αὕτη μὲν ἡ ἀπόδοσις τὸν Πατέρα δείκνυσιν εὐλόγως τῶν ἐξ αὐτού προτετάχθαι , οὐκέτι δὲ καὶ διότι τοῦ Πνεύματος ὁ Υἱός . Κοινοτέρᾳ δὲ μεθόδῳ προεληλυθὼς ὁ Λόγος ἀναφανείη ὁ τὴν συναρίθμησιν τῆς ὑπεραγίου Τριάδος εἰς τὴν τῆς ἐπιγνώσεως ἑκάστου καταῤῥυθμίζων τάξιν . Πατὴρ μὲν γὰρ ἀνθρώποις κατ´ ἀρχὰς εἰς γνῶσιν ἧκεν · ἔπειτα Υἱός · καὶ διὰ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Εἰ γὰρ καὶ ὑπ´´ ἀλλήλων τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων τοῖς ἀνθρώποις ἡ γνῶσις ἑκάστου ἀπεκαλύφθη , Πατρὸς μὲν οὐρανόθεν τὸν Υἱὸν ἐπιδεικνύντος · τοῦ Πνεύματος · δὲ τῇ ἐπιφοιτήσει συμμαρτυροῦντος · Υἱοῦ δὲ πάλιν τὸν Πατέρα δοξάζοντός τε καὶ περιφανέστερον θεολογοῦντος , καὶ μὴν καὶ τὸ Πνεῦμα τοῖς μαθηταῖς ἀποστέλλοντος · ἀλλὰ γὰρ καὶ τοῦ Πνεύματος τὸν Υἱὸν κυριολογοῦντος . Οὐδεὶς γὰρ δύναται εἰπεῖν Κύριον Ἰησοῦν , εἰ μὴ ἐν ἀγίῳ Πνεύματι .
Lemmas: συνομολογέω ἐπίσταμαι · ὁ μέντοι πνεῦμα , υἱός ἢ πατήρ ἔχω , οὔτε λέγω ἀνέχω , οὔτε λογισμός παραδέχομαι · ἐκ δή ὁ ὁ καθ´ ἐγώ ὁμολογέω ἀναλογία , εἰς ὁ ὑπέρ ἐγώ ἱερολογία ὁ υπερούσιος τε καί ὑπερθέω θεαρχικός ὑπόστασις ἀνάγω , εἰκότως πνεῦμα μέν πατήρ καί υἱός λέγω διδάσκω · πατήρ δέ πνεῦμα ὁ ὁ υἱός , οὐκέτι μανθάνω ὑφίστημι . ἐρώτησις Ῥίον . ὅς . ἄλλος μέν οὖν ἄν τις ἴσως θεολογικός ἐποχέομαι ἔννοια , καί ὁ ἄνωθεν αἴγλη ὁ , ἀκτίς ὑποδέχομαι διά ὁ ὁ ἀρετή τελειότης ἐπιτήδειος ἑαυτοῦ παρασκευάζω , εἰς ὑψηλός ἀνάγω θεωρία ὁ αὐτός κατάληψις ἐπιδείκνυμι · καί λόγος ὁ ἀπορέω πωλέω , ἐφίημι ὅς οὖον ῥούδιον ἀναβαίνω ὅσος ὁ ὁ γήϊνος ἀναστροφή ἀπαλλάσσω μή γίγνομαι . ἐμός δέ μηδείς ὁ ὑψηλός ἐμαυτοῦ σύνοιδα , καί ὁ κατά ὁ παροικία ἀγωγή οὔπω ὁ λογισμός μετανίστημι , ὁ δή πάρειμι ἐκ τε ὁ ὁ Λόγιος μελέτη καί ὁ ἐν αὐτός γυμνασία , ὁ ἄνωθεν ἐγώ συνεφαπτομένη περιγίγνομαι πρόνοια , ὁ ὅσος κοινός ὁ εὕω . βειαν , καί ὁ ἐπι αὐτός ζῆλος κτάομαι ἴσος ἀΐω εἰς κοινός ὠφέλεια προτίθημι ὁ πρόθυμος οὖον περιοράω . ὁμοφυής μέν οὖν εἰμί πατήρ καί υἱός καί πνεῦμα , καί ὁ ὁ βουλή καί δύναμις καί βασίλεια ἐνοράω εἰμί αὐτός ἀπαράλλακτος · καί δή καί ὁ ἄλλος θεοπρεπής τε καί ὑπερφυής ὄνομα , δις ὅς ὁ ὑπεράρχιος καί ὑπέρθεος θεαρχία κατονομάζω · ἀλ οὖν ὁ πατήρ αἴτιος ὁ ἐκ αὐτός φύζω , ὁ μέν κατά ὁ γέννησις . ὁ δέ κατά ὁ ἐκπόρευσις , εἰς αὐτός ὡς εἰς ἀρχή συμφυής τε καί συνάρχω προαγωγεύς ἀναφέρω Ἀλ οὗτος μέν ὁ ἀπόδοσις ὁ πατήρ δείκνυμι εὔλογος ὁ ἐκ αὐτός προτάσσω , οὐκέτι δέ καί διότι ὁ πνεῦμα ὁ υἱός . κοινός δέ μέθοδος προέρχομαι ὁ Λόγος ἀναφαίνω ὁ ὁ συναρίθμησις ὁ ὑπεράγιος Τριάς εἰς ὁ ὁ ἐπίγνωσις ἕκαστος καταρρυθμίζω τάξις . πατήρ μέν γάρ ἄνθρωπος κατ´ ἀρχή εἰς γνῶσις ἵημι · ἔπειτα υἱός · καί διά ὁ υἱός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . εἰμί γάρ καί ὑπό ἀλλήλων ὁ θεαρχικός ὑπόστασις ὁ ἄνθρωπος ὁ γνῶσις ἕκαστος ἀποκαλύπτω , πατήρ μέν οὐρανόθεν ὁ υἱός ἐπιδείκνυμι · ὁ πνεῦμα · δέ ὁ ἐπιφοιτάω συμμαρτυρέω · υἱός δέ πάλιν ὁ πατήρ δοξάζω τε καί περιφανής θεολογέω , καί μήv καί ὁ πνεῦμα ὁ μαθητής ἀποστέλλω · ἀλλά γάρ καί ὁ πνεῦμα ὁ υἱός κυριολογέω . οὐδείς γάρ δύναμαι εἶπον κύριος Ἰησοῦς , εἰμί μή ἐν ἅγιος πνεῦμα .