cogPG.PG101 252
πολὺ μείζω παρέχεται χάριν . Καὶ θειότεοον ἐνὶ . δάσκει δόγμα , ἀντὶ τῆς φιλολόγου προαιρέσεως πρὸς θεωρίαν ἀνάγων φιλόσοφον . Φησὶ γάρ · « Πίστευσόν μοι , γύναι , ὅτι ἔρχεται ὥρα , καὶ νῦν ἐστιν , ὅτε οἱ ἄληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσι τῷ Πατρὶ ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ . » Ἀντὶ τοῦ , Σὺ , φησί , ζητεῖς , πότερον ἡ Ἰουδαία δόξα ἢ τῆς Σαμαρείτιδος γνώμης τὸ τιμιώτερον καὶ θειότερον ἀποφέρεται · ἐγὼ δέ σοι μνστήριον ἀποκεκρυμμένον ἀνακαλύπτω , ὅτι « Ἔρχεται ὥρα , καὶ νῦν ἐστιν , ὅτε οὕτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ , οὔτε ἑν Ἰεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ Πατρί . » Ἡ μὲν γὰρ γυνὴ πρὸς φιλοσοφίαν θᾶττον γυναικὸς , τοῖς τοῦ Σωτῆρος ῥήμασι μετελθοῦσα , οὐκ ἔτι τὰ ἑαυτῆς ἴσως προτιμώμενα δεῖξαι τῶν Ἰσραηλιτῶν , ὥσπερ κατὰρχὰς , ἐσπούδαζεν , ἀλλ´ ἐνδιδοῦσα καὶ βελτιουμένη τῇ σωτηριώδει διδασκαλίᾳ μαθεῖν ἐζήτει τὸ ἄμεινον . Διὸ καὶ « Οἱ πατέρες ἡμῶν , φησὶν , κροσεκύνησαν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ . » Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ μάλιστα τῶν Σαμαρειτῶν ἀνυψοῦν καὶ ἐξαῖρον τὴν ὑπόληψιν . Οἷα γὰρ παρόντος προφήτου καὶ ἐμπνεομένου τῷ Πνεύματι τῶν ἄλλοις ἀδήλων τὴν διάγνωσιν , παρ ἐκείνοις τὴν ἀληθεστέραν δόξαν καὶ τελειοτέραν ἐπεζήτει μαθεῖν . Διάτοι τοῦτο καὶ ἀρχομένη τῆς ὑποθέσεως ἔλεγεν · « Κύριε , θεωρῶ , ὅτι προφήτης εἶ σύ . » Ὁ δὲ φιλάνθρωπος Ἰησοῦς πρότερον μὲν τὸ τέλος ἑκατέρας προαγγέλλει , ἵνα μὴ λυπήσῃ ταύτην ἐν τῷ προκρίνειν τὴν Ἰουδαῖκὴν λατρείαν . Τί γὰρ ἂν καὶ ἀνιάσῃ τῆς ἰδίας δόξης προκρινόμενον σέβας , ὃ μετ´ ὀλίγον ἔμελλεν εἰς τὸ αὐτὸ συγκαταλήγειν τέλος ; Ἐπειτα τὴν διαφορὰν αὐτῶν ἀπαγγέλλει · « Υμεῖς γὰρ , φησί , προσκυνεῖτε , ὃ οὐκ οἴδατε , ἡμεῖς δὲ προσκυνοῦμεν , ὃ οἴδαμεν . » Πῶς δὲ οὐκ ᾔδεισαν οἱ Σαμαρεῖται , ὃ προσεκύνουν ; Ὅτι τοῦτο μὲν τῶν ἐνοικούντων οὐκ ὀλίγων ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας ἦσαν τῶν Βαβυλωνίων ἀνακληθέντες , καὶ τοῖς ἐκεῖθεν ἔθεσι διαβιοῦντες , καὶ τὴν Ἰαραηλιτικὴν θεοσέβειαν διεφθαρμένοι Τοῦτο δὲ τὸ πλῆθος αὐτῶν Βαβυλωνίας καὶ Μήδν γενεᾶς καὶ λατρείας ὄντες , εἰς τὴν Σαμάρειαν μετῳκίσθησαν , καὶ τὸν παρὰ Ἰουδαίοις Θεὸν ὥσπερ πάλαι τοὺς πατρῴους ἐπιχώριον Θεὸν , καὶ μόνου τοῦ ἔθνους τὴν ἐπιστασίαν ἔχειν , καὶ δεσποτείαν ἐνόμιζον . Ταύτῃ τοι καὶ τὴν λατρείαν ἐκείνῳ προσφέροντες , οὐδὲ τοὺς δαίμονας θεραπεύειν ἀφίσταντο . Τὸ δὲ Ἰουδαίων ἔθνος , εἰ καὶ μὴ σύμπαν , ἀλλ´ οἶδε τῶν Μωσαϊκῶν νόμων τὴν μνήμην ἀντὶ τῆς λήθης προτιμήσαντες , ταύτης παντελῶς ἀπηλλαγμένοι της ἐναγοῦς ἦσαν ὑπολήψεως , καὶ ὥσπερ δημιουργὸν συμπάσης κτίσεως οὕτω καὶ ἔφορον καὶ προνοητὴν τὸν λατρευόμενον Θεὸν ἐπεγίνωσκον . Διὰ τοῦτο μέν φησιν · « Ἡμεῖς προσκυνοῦμεν , ὃ οἴδαμεν · ὑμεῖς , προσκυνεῖτε , ὃ οὐκ οἴδατε . » Προσκυνοῦμεν δέ , φησὶ , συγπτειν
Lemmas: πολύς μείζων παρέχω χάρις . καί θειόω ἐν . δᾴσκω δόγμα , ἀντί ὁ φιλόλογος προαίρεσις πρός θεωρία ἀνάγω φιλόσοφος . φημί γάρ · « πιστεύω ἐγώ , γυνή , ὅτι ἔρχομαι ὥρα , καί νῦν εἰμί , ὅτε ὁ ἀληθινός προσκυνητής προσκυνέω ὁ πατήρ ἐν πνεῦμα καί ἀλήθεια . » ἀντί ὁ , σύ , φημί , ζητέω , πότερος ὁ Ἰουδαῖος δόξα ἢ ὁ Σαμαρείτης γνώμη ὁ τίμιος καί θεῖος ἀποφέρω · ἐγώ δέ σύ μνστήριον ἀποκρύπτω ἀνακαλύπτω , ὅτι « ἔρχομαι ὥρα , καί νῦν εἰμί , ὅτε ἵημι ἐν ὁ ὄρος οὗτος , οὔτε ἑν Ἱερουσαλήμ προσκυνέω ὁ πατήρ . » ὁ μέν γάρ γυνή πρός φιλοσοφία ταχύς γυνή , ὁ ὁ Σωτήρ ῥῆμα μετέρχομαι , οὐ ἔτι ὁ ἑαυτοῦ ἴσως προτιμάω δείκνυμι ὁ Ἰσραηλίτης , ὥσπερ καταρχή , σπουδάζω , ἀλ ἐνδίδωμι καί βελτιόω ὁ σωτηριώδης διδασκαλία μανθάνω ζητέω ὁ ἀγαθός . Διὸ καί « ὁ πατήρ ἐγώ , φημί , κροσεκυνεος ἐν ὁ ὄρος οὗτος . » οὗτος γάρ εἰμί ὁ μάλιστα ὁ Σαμαρείτης ἀνυψόω καί ἐξαίρω ὁ ὑπόληψις . οἷος γάρ πάρειμι προφήτης καί ἐμπνέω ὁ πνεῦμα ὁ ἄλλος ἄδηλος ὁ διάγνωσις , παρά ἐκεῖνος ὁ ἀληθής δόξα καί τέλειος ἐπιζητέω μανθάνω . διαατος οὗτος καί ἄρχω ὁ ὑπόθεσις λέγω · « κύριος , θεωρέω , ὅτι προφήτης εἰμί σῦς . » ὁ δέ φιλάνθρωπος Ἰησοῦς πρότερος μέν ὁ τέλος ἑκάτερος προαγγέλλω , ἵνα μή λυπέω οὗτος ἐν ὁ προκρίνω ὁ Ἰουδαῖκὴν λατρεία . τις γάρ εἄν καί ἀνιάω ὁ ἴδιος δόξα προκρίνω σέβας , ὅς μετέ ὀλίγος μέλλω εἰς ὁ αὐτός συγκαταλήγω τέλος ; ἔπειτα ὁ διαφορά αὐτός ἀπαγγέλλω · « ὑμεῖς γάρ , φημί , προσκυνέω , ὅς οὐ οἶδα , ἐγώ δέ προσκυνέω , ὅς οἶδα . » Πῶς δέ οὐ οἶδα ὁ Σαμαρείτης , ὅς προσκυνέω ; ὅτι2 οὗτος μέν ὁ ἐνοικέω οὐ ὀλίγος ἐκ ὁ αἰχμαλωσία εἰμί ὁ Βαβυλώνιος ἀνακαλέω , καί ὁ ἐκεῖθεν ἔθος διαβιόω , καί ὁ Ἰαραηλιτικὴν θεοσέβεια διαφθείρω οὗτος δέ ὁ πλῆθος αὐτός Βαβυλώνιος καί Μήδν γενεά καί λατρεία εἰμί , εἰς ὁ Σαμάρεια μετοικίζω , καί ὁ παρά Ἰουδαῖος θεός ὥσπερ πάλαι ὁ πατρῷος ἐπιχώριος θεός , καί μόνος ὁ ἔθνος ὁ ἐπιστασία ἔχω , καί δεσποτεία νομίζω . Ταύτη ὅς καί ὁ λατρεία ἐκεῖνος προσφέρω , οὐδέ ὁ δαίμων θεραπεύω ἀφίστημι . ὁ δέ Ἰουδαῖος ἔθνος , εἰμί καί μή σύμπας , ἀλ οἶδα ὁ μωσαϊκός νόμος ὁ μνήμη ἀντί ὁ λήθη προτιμάω , οὗτος παντελῶς ἀπαλλάσσω ὁ ἐναγής εἰμί ὑπόληψις , καί ὥσπερ δημιουργός σύμπας κτίσις οὗτος καί ἔφορος καί προνοητής ὁ λατρεύω θεός ἐπιγιγνώσκω . Ζεύς οὗτος μέν φημί · « ἐγώ προσκυνέω , ὅς οἶδα · σύ , προσκυνέω , ὅς οὐ οἶδα . » προσκυνέω δέ , φημί , συγπτειν