cogPG.PG101 411
τῇ τοῦ αὐλοῦ φύσει συνοικειοῦται καὶ τῶν ἀσωμάτων · ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἑτέρου καὶ βαθυτέρεν λόγου . Τῆς δέ γε ἐξ ὕλης καὶ εἴδους συγκειμένης οὐσίας ἡ μέν ἐστι μονοειδὴς , ἡν καὶ ἀπλῆν εἰώθαμεν καλεῖν · ἡ δὲ πολυειδὴς , ἡν καὶ σύνθετον ἰδίως καλοῦμεν . Ἀλλὰ τῆς ἁπλῆς πάλιν οὐσίας ἡ μέν ἐστιν ἰθυφορικὴ , ἡ δὲ κυκλοφορικὴ , καὶ τῆς κυκλοφορικῆς ἡ μὲν τὴν ἀπ´ ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν κίνησιν ποιεῖται , ς ἡ λεγομένη ἄναστρος σφαῖρα , καὶ αὐτὴ ἡ τῶν ἀπλανῶν · ἡ δὲ τὸ ἀνάπαλιν ἀπὸ δύσεως ἐπ´ ἀνατο λὴν , ὡς αἱ λεγόμεναι τῶν ἑπτὰ πλανωμένων σφαῖραι · τῆς δὲ ἰθυφορικῆς ἡ μέν ἀπὸ τοῦ μέσου ἤτοι τοῦ κάτω φέρεται πρὸς τὰ ἄνω , ἡ δὲ ἀνάπαλιν ἀπὸ τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω · κάτωθεν μὲν πρὸς τὰ ἄνω ἀὴρ , πῦρ , ὧν τὸ πῦρ πρὸς τὸν ἀέρα ξηρότητι δια . στέλλεται · ἄνωθεν δὲ κάτω ὕδωρ καὶ γῆ , ὧν ἡ φύσις ὑγρότητι διενήνοχε . Καὶ ταῦτα μὲν ὡς ἐν τύπῳ περὶ τῆς ἁπλῆς λεγομένης οὐσίας . Τῆς δέ γε συν . θέτου ἡ μὲν αἰσθητικὴ , ἡ δὲ ἀναίσθητος · αἰσθητικὴ μὲν , ἡ αἰσθήσεσι πεφυκυῖα χρῆσθαι , ἀναίσθητος δὲ ἡ χωρίς τινος αἰσθήσεως διοικουμένη · ἧς ἡ μὲν οὐδὲ τὴν θρεπτικὴν δύναμιν ἔνδοθεν ἔχει , ὡς λίθοι , ξύλα καὶ ὅσα τοιαῦτα , ἡ δὲ κατὰ ταύτην διοικεῖται τε καὶ διακρατεῖται , οἷον φυτὰ , θάμνοι , πόαι καὶ τὰ ὅμοια . Ἡ μέντοι ταῖς αἰσθήσεσι φύσιν ἔχουσα κεχρῆσθαι διαφορὰς καὶ αὐτὴ ἐπιδέχεται · ἢ γὰρ μεταβατικὴν προβάλλεται δύναμιν καὶ τῶν ζώων συνίστησι φύσιν , ἢ ἐστέρηται ταύτης καὶ τὴν τῶν ζωοφύτων ἀποτελεῖ οὐσίαν · τοιαῦτα δέ ἐστιν ὄστρεά τε καὶ σπόγγοι καὶ πολλὰ ἄλλα · ἡ δὲ μετὰ τοῦ κεχρῆσθαι ταῖς αἰσθήσεσι καὶ τὴν μεταβατικὴν δύναμιν προσειληφυῖα καὶ διὰ τοῦτο εἰς ζῶον εἰδοποιηθεῖσα τῷ λογικῷ καὶ τῷ ἀλόγῳ διαιρεῖται καὶ δύο εἴδη παρηλλαγένα ἀπογεννᾷ , τὸ λογικὸν ζῶόν φημι , ὅπερ ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος , καὶ τὸ ἄλογον , ὃ καὶ πλείους ἐπιδέχεται τὰς διαφοράς · τούτων γὰρ τὸ μέν ἐστι πεζὸν , τὸ δὲ νηκτόν · καὶ τούτων ἕκαστον ἐπιδιαιρεῖται πάλιν , καὶ ἐπὶ πλέον πρόεισιν ἡ τομὴ , ἵνα συντόμως εἴπω καὶ μὴ ἐν κατηγορίαις τὴν περὶ ζώωνἱστορίαν αἰτίαν ἔχω ἀναγράφειν . Καὶ αὕτη μὲν κατά γε ἐμὴν ἐπιβολὴν ἥ τε τῶν τῆς οὐσίας σημαινουένων διαστολὴ καὶ τῆς ὡς γένος εἰς εἴδη τεμνομένης διαίρεσις · ὅπως δὲ τὰς λαβὰς ἡ τοιαύτη θεωρία διαπέφευγεν , αἷς οἱ ἐπικεχειρηκότες ἑτέρως διαιρεῖν τὴν οὐσίαν ἁλίσκονται , καὶ ἐφόσον τὸ χρειῶδες αὐτῆς συνεισφέρεται , ἢ καὶ νῦν αὐτίκα ἴσως ἢ καὶ προῖόντες ἐξ ἑαυτῶν ἐπιγνώσεσθε . Ἀλλ´ ἡ μὲν τῆς οὐσίας διαίρεσις καὶ ὁ προσήκων αὐτῇ λογος καὶ ἡ τῶν σημαινομένων διαστολὴ ἐν τούτοις .
Lemmas: ὁ ὁ αὐλός φύσις συνοικειόω καί ὁ ἀσώματος · ἀλλά οὗτος μέν ἕτερος καί βαθύς λόγος . ὁ δέ γε ἐκ ὕλη καί εἶδος σύγκειμαι οὐσία ὁ μέν εἰμί μονοειδής , ἐάν καί ἀπολάω εἴωθα καλέω · ὁ δέ πολυειδής , ἐάν καί συντίθημι ἰδίως καλέω . ἀλλά ὁ ἁπλόος πάλιν οὐσία ὁ μέν εἰμί ἰθυφορικός , ὁ δέ κυκλοφορικός , καί ὁ κυκλοφορικός ὁ μέν ὁ ἀπ´ ἀνατολή ἐπί δύσις κίνησις ποιέω , Σ ὁ λέγω ἄναστρος σφαῖρα , καί αὐτός ὁ ὁ ἀπλανής · ὁ δέ ὁ ἀνάπαλιν ἀπό δύσις ἐπι ἀνατο λήν , ὡς ὁ λέγω ὁ ἑπτά πλανάω σφαῖρα · ὁ δέ ἰθυφορικός ὁ μέν ἀπό ὁ μέσος ἤτοι ὁ κάτω φέρω πρός ὁ ἄνω , ὁ δέ ἀνάπαλιν ἀπό ὁ ἄνω πρός ὁ κάτω · κάτωθεν μέν πρός ὁ ἄνω ἀήρ , πῦρ , ὅς ὁ πῦρ πρός ὁ ἀήρ ξηρότης διά . στέλλω · ἄνωθεν δέ κάτω ὕδωρ καί γῆ , ὅς ὁ φύσις ὑγρότης διαφέρω . καί οὗτος μέν ὡς ἐν τύπος περί ὁ ἁπλόος λέγω οὐσία . ὁ δέ γε σῦς . θέτης ὁ μέν αἰσθητικός , ὁ δέ ἀναίσθητος · αἰσθητικός μέν , ὁ αἴσθησις φύω χράω , ἀναίσθητος δέ ὁ χωρίς τις αἴσθησις διοικέω · ὅς ὁ μέν οὐδέ ὁ θρεπτικός δύναμις ἔνδοθεν ἔχω , ὡς λίθος , ξύλον καί ὅσος τοιοῦτος , ὁ δέ κατά οὗτος διοικέω τε καί διακρατέω , οἷος φυτόν , θάμνος , πόα καί ὁ ὅμοιος . ὁ μέντοι ὁ αἴσθησις φύσις ἔχω χράομαι διαφορά καί αὐτός ἐπιδέχομαι · ἢ γάρ μεταβατικός προβάλλω δύναμις καί ὁ ζῷον συνίστημι φύσις , ἢ στερέω οὗτος καί ὁ ὁ ζωόφυτο ἀποτελέω οὐσία · τοιοῦτος δέ εἰμί ὄστρεον τε καί σπόγγος καί πολύς ἄλλος · ὁ δέ μετά ὁ χράομαι ὁ αἴσθησις καί ὁ μεταβατικός δύναμις προσλαμβάνω καί διά οὗτος εἰς ζῷον εἰδοποιέω ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος διαιρέω καί δύο εἶδος παραλλάσσω ἀπογεννάω , ὁ λογικός ζῷον φημί , ὅσπερ εἰμί ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ἄλογος , ὅς καί πλείων ἐπιδέχομαι ὁ διαφορά · οὗτος γάρ ὁ μέν εἰμί πεζός , ὁ δέ νηκτός · καί οὗτος ἕκαστος ἐπιδιαιρέω πάλιν , καί ἐπί πλέω πρόειμι ὁ τομή , ἵνα σύντομος εἶπον καί μή ἐν κατηγορία ὁ περί ζωωνιστορια αἴτιος ἔχω ἀναγράφω . καί οὗτος μέν κατά γε ἐμός ἐπιβολή ὅς τε ὁ ὁ οὐσία σημαίνω διαστολή καί ὁ ὡς γένος εἰς εἶδος τέμνω διαίρεσις · ὅπως δέ ὁ λαβή ὁ τοιοῦτος θεωρία διαφεύγω , ὅς ὁ ἐπιχειρέω ἑτέρως διαιρέω ὁ οὐσία ἁλίσκομαι , καί εφόσον ὁ χρειώδης αὐτός συνεισφέρω , ἢ καί νῦν αὐτίκα ἴσως ἢ καί πρόειμι ἐκ ἑαυτοῦ ἐπιγιγνώσκω . Ἀλ ὁ μέν ὁ οὐσία διαίρεσις καί ὁ προσήκω αὐτός λόγος καί ὁ ὁ σημαίνω διαστολή ἐν οὗτος .