cogPG.PG101 488
τῆς θεραπείας χρείᾳ καθεστὼς , ἐτέροις ἠδύνατο βιοικονομεῖν τὴν κάθαρσιν , καὶ χορηγὸς εἰναι τῆς ἰάσεως ; βι . Δεύτερον δὲ Θεοῦ καὶ θεῖον ἔργον καὶ καινὸν ὑπὸ τὸν ἤλιον , πῶς ἂν ἦν ἀνθρώπῳ διαπράξασθαι ; Εἰ δέ τινα θέσθαι φιλοτιμίαν λάβοι καὶ ὅπερ οὐχ οἰόν τε προελθεῖν , θᾶττον ἂν τὸ πτῶμα καὶ ῥᾳδίως ἢ πρὸς αυτὸ ἐπανέστρεφεν , ἢ πρὸς τὸ χεῖρον ηὐξάνετο · τὸ μὲν , οὐ μέγα κακὸν ἡγουμένων τῶν τῆς εὐργεσίας ἀπολελαυκότων ὁμοιοπαθῆ δι´ ἀχαριστίας ἄνθρωπον ἄγειν · τὸ δὲ , τὴν τῷ Θεῷ πρέπουσαν τιμὴν ἀνάπτειν ὡρμημένων τῷ σεσωκότι . Εἰ γὰρ Μωσέακαθ´ οὗ πολλάκις ἐγόγγιζον , καὶ τὴν ἄνωθεν δι´ αὐτοῦ κατιαῦσαν σωτηρίαν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ κακῶν ἐποιοῦντο χείρονα , ὅμως Θεὸν ἀνειπεῖν μετὰ θάνατον ἐμελέτησαν , ὡς μυστικοὶ καὶ ἱεροὶ λόγοι διδάσκουσι ( δι´ ἡν αἰτίαν καὶ ὁ τάφος ὀφθαλμοῖς Ἰουδαίων μέχρι νῦν ἀθέατός τε καὶ ἀνεπίγνωστος ἔμεινεν . Ἀγχίστροφος γὰρ ὁ ἐχθρὸς κακουργῆσαι , καὶ διὰ τῶν ὅπλων τῶν τε δεξιῶν καὶ τῶν ἀριστερῶν ἐξαπατῆσαι τὸ ἀνθρώπινον , πῶς οὐκ ἂν τὸν μείζονος ἀπαλλάξαντα τυραννίδος , εἰ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως ᾔδεισαν , οὐ Θεὸν ἀνηγόρευσαν ; ἵνα νῦν παραδράμω Παῦλον τοῖς Ἑλληνισταῖς θεοποιούμενον . Τοῦτο δὲ δῆλον ὡς οὐκ ἂν τοῦ πτώματος ἔγερσις , ἀλλὰ χαλεπωτέρα καὶ ἀδιόρθωτος ἔκστασις · καὶ γὰρ χρεωστεῖν οὐδ´ ἄλογον ἂν ἴσως ἐδόκει , ὃν τρόπον τὰ δημιουργήματα τὸν Δημιουργὸν διὰ σεβασμιότητός τε καὶ θειότητος ποιεῖται , οὕτω δὴ , οὕτω καὶ τὸν σεσωκότα τοὺς σεσωσιμένο,ς καὶ τοῖς συντοιβέντας τὸν ἀναπλάσαντα · ταύτῃ τοι οὐδ´ ἀγγέλων φύσις τὴν τοῦ γένους ἡμῶν σωτηρίαν ὑποδέχεται , ἀλλ´ ὁ πλάσας αὐτὸς ὁρᾶται Δημιουργὸς καὶ τῆς ἀναπλάσεως . γʹ . ἂλλως τε οὐδὲ δούλων ἐστὶν οὐδὲ κτισμάτων , ὥσπερ οὐδὲ λύειν βασιλικὰς καὶ δεσποτικὰς ἐντολὰς , οὕτως οὐδ´ ἄγειν ἐπὶ τὸ ἄμεινον . Καὶ μὴν ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς γεγονὼς μετὰ τῶν ἄλλων καλών , μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ πολλῶν ἄλλων εὐεργεσιῶν , τοὺς πατρικοὺς νόμους καὶ οἱ τηνικαῦτα τοῖς Ἰσραηλίταις μᾶλλον ἤρμοζον , ἐπὶ τὸ τελεώτερον μεταῤῥυθμίζει . ἐρρήθη γὰρ , φησὶ , τοῖς ἀρχαίοις , « Οὐ φονεύσεις , » ἀγὼ δὲ λέγω ὑμῖν τάδε · « Οὐ μοιχεύσεις , » ἐγὼ δὲ τάδε · « ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ , » ἐγὼ δὲ τάδε · καὶ τὰ μυρία ἐκεῖνα ἃ πρὸς τὴν ἀτέλειαν τῶν ἀκροατῶν ἐνενομοθέτητο πάλαι , ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἔστι τῇ Δεσποτικῇ ἐπικρίσει ὁρᾷν ἀνηγμένα · καὶ τοῦτο διά τε ἄλλα μυρία , καὶ διότι τῶν παλαιῶν νόμων ἀμετακενήτων παντελῶς μενόντων , καὶ ἡ πολιτεία ἡ αὐτὴ λόγον εἶχεν ἀναγκαῖον τοῖς νόμοις συνδιασώζεσθαι · ᾖ δὲ οὐδὲν τῶν ὑπερφυῶν καὶ ἄπερὕστερον ὑπερέλαμψεν οὔτε δύναμιν ἐπλούτει παραδέξασθαι · ὥσπερ οίιδὲ πρότερον μυρίων αὐτὴν παιδαγωγησάντων νομωΘετῶν καὶ προφητῶν καὶ πολλῶν ἄλλων ἱερῶν διὲαγ Θάτων , οὔτ´ ἂν εἰς τέλος προέβαινε τὸ ἐγχείρημα
Lemmas: ὁ θεραπεία χρεία καθίστημι , ἕτερος δύναμαι βιοικονομεω ὁ κάθαρσις , καί χορηγός εἰναι ὁ ἴασις ; βι . δεύτερος δέ Θεός καί θέω ἔργον καί καινός ὑπό ὁ ἥλιος , πῶς εἄν εἰμί ἄνθρωπος διαπράσσω ; εἰμί δέ τις τίθημι φιλοτιμία λαμβάνω καί ὅσπερ οὐ οἷος τε προέρχομαι , ταχύς εἄν ὁ πτῶμα καί ῥᾳδίως ἢ πρός αὐτός ἐπαναστρέφω , ἢ πρός ὁ χείρων αὐξάνω · ὁ μέν , οὖον μέγας κακός ἡγέομαι ὁ ὁ εὐργεσίας ἀπολαύω ὁμοιοπαθής δις ἀχαριστία ἄνθρωπος ἄγω · ὁ δέ , ὁ ὁ Θεός πρέπω τιμή ἀνάπτω ὁρμάω ὁ σῴζω . εἰμί γάρ Μωσέακαθ´ ὅς πολλάκις ἐγγίζω , καί ὁ ἄνωθεν δις αὐτός κατιιαυω σωτηρία ὁ ἐν Αἴγυπτος κακός ποιέω χείρων , ὅμως θεός ἀναλέγω μετά θάνατος μελετάω , ὡς μυστικός καί ἱερός λόγος διδάσκω ( δις ἐάν αἴτιος καί ὁ τάφος ὀφθαλμός Ἰουδαῖος μέχρι νῦν ἀθέατος τε καί ἀνεπίγνωστος μένω . ἀγχίστροφος γάρ ὁ ἐχθρός κακουργέω , καί διά ὁ ὅπλον ὁ τε δεξιός καί ὁ ἀριστερός ἐξαπατάω ὁ ἀνθρώπινος , πῶς οὐ εἄν ὁ μείζων ἀπαλλάσσω τυραννίς , εἰμί καί ὁ αὐτός φύσις οἶδα , οὖον θεός ἀναγορεύω ; ἵνα νῦν παρατρέχω Παῦλος ὁ Ἑλληνιστής θεοποιέω . οὗτος δέ δῆλος ὡς οὐ εἄν ὁ πτῶμα ἔγερσις , ἀλλά χαλεπός καί ἀδιόρθωτος ἔκστασις · καί γάρ χρεωστέω οὐδός ἄλογος εἄν ἴσως δοκέω , ὅς τρόπος ὁ δημιούργημα ὁ Δημιουργός διά σεβασμιότητα τε καί θειότης ποιέω , οὗτος δή , οὗτος καί ὁ σῴζω ὁ σῴζω καί ὁ συντοιβέντας ὁ ἀναπλάσσω · οὗτος ὅς οὐδός ἄγγελος φύσις ὁ ὁ γένος ἐγώ σωτηρία ὑποδέχομαι , ἀλ ὁ πλάσσω αὐτός ὁράω Δημιουργός καί ὁ ἀνάπλασις . γε . ἄλλως τε οὐδέ δοῦλος εἰμί οὐδέ κτίσμα , ὥσπερ οὐδέ λύω βασιλικός καί δεσποτικός ἐντολή , οὕτως οὐδός ἄγω ἐπί ὁ ἀγαθός . καί μήv ἄνθρωπος ὁ Χριστός γίγνομαι μετά ὁ ἄλλος καλός , μᾶλλον δέ καί πρό πολύς ἄλλος εὐεργεσία , ὁ πατρικός νόμος καί ὁ τηνικαῦτα ὁ Ἰσραηλίτης μᾶλλον ἁρμόζω , ἐπί ὁ τέλειος μεταρρυθμίζω . εἴρω γάρ , φημί , ὁ ἀρχαῖος , « οὖον φονεύω , » ἐγώ δέ λέγω σύ ὅδε · « οὖον μοιχεύω , » ἐγώ δέ ὅδε · « ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός , » ἐγώ δέ ὅδε · καί ὁ μυρίος ἐκεῖνος ὁ πρός ὁ ἀτέλεια ὁ ἀκροατής νομοθετέω πάλαι , ἐπί ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ δεσποτικός ἐπίκρισις ὁράω ανηγμένος · καί οὗτος διά τε ἄλλος μυρίος , καί διότι ὁ παλαιός νόμος ἀμετακενήτων παντελῶς μένω , καί ὁ πολιτεία ὁ αὐτός λόγος ἔχω ἀναγκαῖος ὁ νόμος συνδιασῴζω · εἰμί δέ οὐδείς ὁ ὑπερφυής καί ἄπερὕστερον ὑπερλαμβάνω οὔτε δύναμις πλουτέω παραδέχομαι · ὥσπερ οἶς πρότερος μυρίος αὐτός παιδαγωγέω νομοθέτης καί προφήτης καί πολύς ἄλλος ἱερός διάγω θάω , οὔτ´ εἄν εἰς τέλος προβαίνω ὁ ἐγχείρημα