cogPG.PG101 213
τῆς ἐπάρσεως . τοιαύτη τοῦ Δημιουργοῦ ἡ περὶ τὰ δημιουργήματα οἰκονομία καὶ διάκρισις . Λιὸ κἂν ἔμελλεν ὁ Ἀδὰμ ἀμαρτάνειν καὶ ἐκβάλλεσθαι τοῦ παραδείσου , οὐδὲν ἦττον ἔπρεπετῇ τοῦ Δημιουργοῦ ἀγαθότητι καὶ λογικὸν ζῶον ὑποστῆσαι τὸν ἄνθρωπον , καὶ τὸν παράδεισον ἐν ᾧ διαιτώμενος ἐμακαρίζετο , ἀλλὰ μὴ τὸ κάλλιστον τῶν ἐπιγείων ἔργων ἐπισχεῖν διὰ τὴν τοῦ Ἀδὰμ παράβασίν τε καὶ τῆς παραβάσεως εἴσπραξιν · καὶ γὰρ ἀεὶ τὸ Θεῖον τὸ ἑαυτοῦ ποιεῖ ἀεννάως μὲν βρύειν τὰ νάματα τῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἀγαθότητος , τῆς ἀμαρτίας δὲ τολμωμένης τὴν τιμωρίαν ἐπάγει · ἀνίατον τὴν ἀπὸ τοῦ πλημμελήματος πληγὴν καὶ τὰ τραύματα διαμένειν καὶ τὸν ἄνθρωπον οὐκ ἀνεχόμενον κατανέμεσθαι · καὶ νῦν προεωρᾶτο μὲν ἡ παράβασις , προεωρᾶτο δὲ ἡ ἐκβολὴ · τὸ δὲ κάλλιστον τῶν ἐπιγείων φιλοτέχνημα ἔργων ὁ παράδεισος πρὸς ἀνυπαρξίαν διὰ τὸν Ἀδὰμ οὐκ ἀνεστέλλετο · διὸ καὶ προάγει τοῦτον ὁ Θεὸς , καὶ τὸν Ἀδὰμ εἰς τερπνὴν ἀποκαθίστησι δίαιταν , παραβεβηκότα δὲ μένειν ἔτι καὶ τρυφῆς ἀπολαύειν ἦς ἀπήλαυεν ἂν νομοφυλακῶν , τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἐπέτρεπε τὸ ἀδέκαστον . Τρίτον δὲ εἰ καὶ πλαστουργήσας τὸν Ἀδὰμ τῷ παραδείσῳ κατῴκισεν , ἀλλ´ οὐδὲ´ ἐκεῖ νον μὲν μόνον τὸ τοιοῦτον καὶ τηλικοῦτον ὑπεστήσατο οιλοτέννημα . διὰ πάντας δὲ οὐδὲ ἔλαττον , εἰ μὴ καὶ μᾶλλον τοὺς ἐξ Ἀδὰμ , ὅσοι τὴν ὑπερκαλλῆ καὶ ὡραίαν διάπλασιν τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς θείας εἰκόνος τὸ ἀνύβριστόν τε καὶ ἀπαραχάρακτον διεσώσανοο · ποῦ τοίνυν ἦν καλόν ; ποῦ δὲ σοφὸν δι´ ἕνα παραβεβηκότα , καὶ τότε μηδ´ αὐτὸν ὑστέροις χρόνοις τῆς κοινῆς ἀποστερούμενον ἀπολαύσεως , τοσοῦτον πλῆθος ἀποστερεῖν τοῦ παραδείσου , τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο χωρίον μὴ δημιουργοῦντα μηδὲ προάγοντα ; Πρὸς τούτοις δὲ μηδὲ τοῦτο παροπτέον · ἔδει τὸν Ἀδὰμ πράξεώς τινος καὶ ἐνεργείας τὸν πρωτόπλαστον οὐχ ὑβριζούσης ἐπιμέλειαν ἔχειν , ἵνα μὴ ἀργὸν εἴη καὶ ἀδιανόητον τὸ λογικὸν ζῶον ὁ ἄνθρωπος . Ταύτην δὲ κατορθοῦντι στεφάνους καὶ δόξαν , καταμελοῦντι δὲ τιμωρίαν καὶ ἀδοξίαν ἕπεσθαι · ῥέψαντα δὲ πρὸς τὸ ῥᾷστον ἡ κόλασις ἠκολούθησεν · οὐκοῦν τοὺς αὐτοὺς ἄν τις προβάλλοιτο λόγους , οὖς καὶ περὶ τοῦ παραδείσου καὶ περὶ τῆς ἐκβολῆς · καὶ τίνος χάριν ἐπιζητήσει καὶ ζυγομαχήσει , οἱ στέφανοι ἐπλένοντό τε καὶ ηύτοεπίζοντο · εἰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔτι παράδεισος , καὶ Ἀδὰμ καὶ ὑπερορία λογοθετεῖτα · Ἀλλὰ κατὰ παντὸς οὗπερ ἂν τὴν προαγωγὴν ἡ φιλάνθρωπος καὶ δημιουργικὴ ἀγαθότης προείλετο ὑποστήσαοθαι , ταῖς αὐταῖς κἂν μὴ ὁμολογῶσιν οἱ ἐκεῖνα λογοθετοῦντες , ὑπέβαλλον ἂν πολυπραγμοσύναις τῇ τοῦ δημιουργήσαντος μὴ συναρεσκόμενοι σοφίᾳ . ἐπισκοπεῖν δ´ ἔξεστι καὶ τοῦτο . Τίνος γὰρ ἂν ὁ Ἀδὰμ ἔγνω μετὰ τὴν ἁμαρτίαν αἰσθήσει κρινομένης ἁπολαύσεως , ἐστερημένος , μὴ τῆς τοῦ παραδείσου διαγωγῆς ὑπερόριος γεγενημένος ; ταύτην δὲ τὴν ἐπίγνωσιν ἑστερημένος , πῶς ἂν αὐτὸν συνέσγον λύπαι καὶ ὀδύναι ; μηδενὸς δὲ πλήττοντος καὶ συνθλίβοντος τῶν παραλυπούντων , πόθεν ἂν ἐπέγνω τὸ μέγεθος τοῦ ἁμαρτηθέντος ; πῶς δ´ ἂν τῆς μετανοίας ἐγένετο , καὶ τὴν θείαν εὐμένειαν ἐδυσώπησεν , ὥστε μὴ τῆς συγγνώμης αὐτῷ καὶ τῆς ἀφέσεως εἰς τὸ παντελὲς καὶ δι´ αἰῶνος ἀποστερηθῆναι ;
Lemmas: ὁ ἔπαρσις . τοιοῦτος ὁ Δημιουργός ὁ περί ὁ δημιούργημα οἰκονομία καί διάκρισις . Λιός κἀν μέλλω ὁ Ἀδάμ ἁμαρτάνω καί ἐκβάλλω ὁ παράδεισος , οὐδείς ἀίσσω πρέπω ὁ Δημιουργός ἀγαθότης καί λογικός ζῷον ὑφίστημι ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ παράδεισος ἐν ὅς διαιτάω μακαρίζω , ἀλλά μή ὁ καλῶς ὁ ἐπίγειος ἔργον ἐπέχω διά ὁ ὁ Ἀδάμ παράβασις τε καί ὁ παράβασις εἴσπραξις · καί γάρ ἀεί ὁ θεῖον ὁ ἑαυτοῦ ποιέω ἀέναος μέν βρύω ὁ νᾶμα ὁ χρηστότης καί ὁ ἀγαθότης , ὁ ἁμαρτία δέ τολμάω ὁ τιμωρία ἐπάγω · ἀνίατος ὁ ἀπό ὁ πλημμέλημα πληγή καί ὁ τραῦμα διαμένω καί ὁ ἄνθρωπος οὐ ἀνέχω κατανέμω · καί νῦν προοράω μέν ὁ παράβασις , προοράω δέ ὁ ἐκβολή · ὁ δέ καλῶς ὁ ἐπίγειος φιλοτέχνημα ἔργον ὁ παράδεισος πρός ἀνυπαρξία διά ὁ Ἀδάμ οὐ ἀναστέλλω · διό καί προάγω οὗτος ὁ θεός , καί ὁ Ἀδάμ εἰς τερπνός ἀποκαθίστημι δίαιτα , παραβαίνω δέ μένω ἔτι καί τρυφή ἀπολαύω εἰμί ἀπελαύνω εἄν νομοφύλαξ , ὁ δικαιοσύνη οὐ ἐπιτρέπω ὁ ἀδέκαστος . Τρίτος δέ εἰμί καί πλαστουργέω ὁ Ἀδάμ ὁ παράδεισος κατοικίζω , ἀλ οὐδή ἐκεῖ νοῦς μέν μόνος ὁ τοιοῦτος καί τηλικόσδε ὑφίστημι οιλοτέννημα . διά πᾶς δέ οὐδέ μικρός , εἰμί μή καί μᾶλλον ὁ ἐκ Ἀδάμ , ὅσος ὁ ὑπερκαλλής καί ὡραῖος διάπλασις ὁ Ἀδάμ καί ὁ θεῖος εἰκών ὁ ἀνύβριστος τε καί ἀπαραχάρακτος διασῴζω · ποῦ τοίνυν εἰμί καλός ; ποῦ δέ σοφός δις εἷς παραβαίνω , καί τότε μηδ´ αὐτός ὕστερος χρόνος ὁ κοινός ἀποστερέω ἀπόλαυσις , τοσοῦτος πλῆθος ἀποστερέω ὁ παράδεισος , ὁ ἱερόν ἐκεῖνος χωρίον μή δημιουργέω μηδέ προάγω ; πρός οὗτος δέ μηδέ οὗτος παροπτάω · ἐσθίω ὁ Ἀδάμ πρᾶξις τις καί ἐνέργεια ὁ πρωτόπλαστος οὐ ὑβρίζω ἐπιμέλεια ἔχω , ἵνα μή ἀργός1 εἰμί καί ἀδιανόητος ὁ λογικός ζῷον ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δέ κατορθόω στέφανος καί δόξα , καταμελέω δέ τιμωρία καί ἀδοξία ἕπω · ῥέπω δέ πρός ὁ ῥᾴδιος ὁ κόλασις ἀκολουθέω · οὐκοῦν ὁ αὐτός ἄν τις προβάλλω λόγος , οὖς καί περί ὁ παράδεισος καί περί ὁ ἐκβολεύς · καί τίς χάρις ἐπιζήτησις καί ζυγομαχέω , ὁ στέφανος πλένω τε καί ηύτοεπίζοντο · εἰμί δέ οὗτος οὐ ἔτι παράδεισος , καί Ἀδάμ καί ὑπερορία λογοθετέω · ἀλλά κατά πᾶς ὅσπερ εἄν ὁ προαγωγή ὁ φιλάνθρωπος καί δημιουργικός ἀγαθότης προαιρέω ὑφίστημι , ὁ αὐτός κἀν μή ὁμολογέω ὁ ἐκεῖνος λογοθετέω , ὑποβάλλω εἄν πολυπραγμοσύνη ὁ ὁ δημιουργέω μή συναρέσκω σοφία . ἐπισκοπέω δδʹ ἔξεστι καί οὗτος . τίς γάρ εἄν ὁ Ἀδάμ γιγνώσκω μετά ὁ ἁμαρτία αἴσθησις Κρινομένης απόλαυση , στερέω , μή ὁ ὁ παράδεισος διαγωγεύς ὑπερόριος γίγνομαι ; οὗτος δέ ὁ ἐπίγνωσις στερέω , πῶς εἄν αὐτός συνέσγον λύπη καί ὀδύνη ; μηδείς δέ πλήσσω καί συνθλίβω ὁ παραλυπέω , πόθεν εἄν ἐπιγιγνώσκω ὁ μέγεθος ὁ ἁμαρτάνω ; πῶς δδʹ εἄν ὁ μετάνοια γίγνομαι , καί ὁ θεῖος εὐμένεια δυσωπέω , ὥστε μή ὁ συγγνώμη αὐτός καί ὁ ἄφεσις εἰς ὁ παντελής καί δις αἰών ἀποστερέω ;