cogPG.PG101 147
ΕΡΩΤΗΣΙΣ Λϛʹ Κατὰ τί εἴρηται , « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατὰ´ εἰ κῥνα ἡμετέραν ; » Καὶ τί ἐνταῦθα ἡ εἰκῶν , · Πρῶτον δὲ τὸ ἀρχέτυπον ; ἁπάσης γὰρ εἰκόνος ἀνάγκη συνθεωρεῖσθαι καὶ τὸ πρωτότυπον . Τὸ κατὰ´ εἰκόνα Θεοῦ γεγενῆσθαι τὸν ἄνθρωπον , τοῖς μὲν τὸ λογικὸν , καὶ αὐτεξούσιον παρέστη νοεῖν , τοῖς δὲ τὸ ἀρχικὸν , καὶ ἀνηγμένον εἰς κυριότητα . Ἐα ἑκατέρῳ γὰρ τούτων εἰκονίζειν δύναται τὸν Δημιουργὸν τὸ δημιούργημα , καὶ εἰκὼν ὁ ἄνθρωπος λέτεσθαι . εἰ βούλει δὲ καὶ τὸ κατὰ´ εἰκόνα γεγενῆσθαι Θεοῦ , ὥστε αὐτόθεν εἰδέναι πάρεστι καὶ τὴν εἰκόνα , καὶ τὸ πρωτότυπον , κατὰ φύσιν ἀρχετύπου , μᾶλλον δὲ τὴν φύσιν , καὶ τὴν εὔλογον αἰτίαν πλουτοῦντος τῶν χαρισμάτων , τὴν κατὰ χάριν ὁμοίωσιν παρεχομένου τῷ φιλανθρώπως παραχθέντι . Ὁ μὲν οὖν , ἐξ ὧν μάλιστα περὶ τοῦ Πνεύματος θεοπρεπῶς ἐφρόνει τε καὶ ἐδίδασκε , τὸν Θεολόγον ἐξιδιωσάμενος Γρηγόριον , τὴν ἐπὶ μιᾷ συλλαβῆς τῆς λέξεως παραλλαγὴν ὑπεριδὼν , εἰς ταυτὸν συνάγει καὶ τὸ τῆς εἰκόνος ὄνομα καὶ τὸ κατὰ´ εἰκόνα Λιαγί · Διότι οὔτε δόγματος ἱεροῦ τινος ἑώοα παρατροπὴν , καὶ εἰς τὰς ἀκοὰς τῶν ἀνθρώπων , ὧν ἡ σωτήριος σπουδὴ τῷ ἀνδρὶ ἡδέως εἶχε , παραδεχομένας , τὸ αὐτὸ νόημα δι´ ἑκατέρας σημαίνεσθαι τῆς φωνῆς . Πλὴν ἐπειδήπερ ἡ λίχνος ἀκοὴ , καὶ τὴν φιλοπραγμοσύνην σοφίαν οἱομένη , τὴν διαφορὰν ἐπιζητεῖ τῆς εἰκόνος , καὶ τοῦ κατὰ´ εἰκόνα · οὐδὲ τοῦτ´ ἂν εἰη πόρρω συγγνώμης , καὶ συμπαθείας εἰπεῖν · καὶ εἰρήσεταί γε μετὰ ταῦτα , ἵνα μὴ νῦν διακοπὴν ἡ ἀκολουθία λάβῃ τοῦ λόγου . Καὶ γάρ ἐστί τις ἐνίων τοῖς προειρημένοις ἀντιλέγουσα γνώμη , ἡ τὸ μὲν λογικὸν καὶ νοερὸν μετεῖναι τοῖς ἀγγέλοις εὐροῦσα , ἀμαυροῦν βιάζεται τὴν ἀλήθειαν τῶν εἰπόντων κατά γε τὸ λογικὸν , καὶ νοερὸν τὸν ἄνθρωπον κατὰ´ εἰκόνα Θεοῦ γεγενῆσθαι , καὶ συμπεραίνειν δοκοῦσιν , ὡς οὐκ ἴδιον τῇ ἀνθρωπίνῃ τοῦτο καθεστηκὸς φύσει , οὐδὲ τὸ « κας´ εἰκότα » δίδουσι κατευθύνεσθαι · ὥσπερ τινὸς ἀνάγκης ἐπικειμένης , ὃ μὴ κατὰ´ οἰκεῖον ἐξεικονίζεικἂν
Lemmas: ἐρώτησις Λϛʹ κατά τίς εἴρω , « ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰμί ῥαίνω ἡμέτερος ; » καί τίς ἐνταῦθα ὁ εἰκών , · Πρῶτος δέ ὁ ἀρχέτυπος ; ἅπας γάρ εἰκών ἀνάγκη συνθεωρέω καί ὁ πρωτότυπος . ὁ κατά εἰκών Θεός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος , ὁ μέν ὁ λογικός , καί αὐτεξούσιος παρίστημι νοέω , ὁ δέ ὁ ἀρχικός , καί ἀνάγω εἰς κυριότης . ἐάω ἑκάτερος γάρ οὗτος εἰκονίζω δύναμαι ὁ Δημιουργός ὁ δημιούργημα , καί εἰκών ὁ ἄνθρωπος λέτεσθαι . εἰμί βούλομαι δέ καί ὁ κατά εἰκών γίγνομαι Θεός , ὥστε αὐτόθεν οἶδα πάρειμι καί ὁ εἰκών , καί ὁ πρωτότυπος , κατά φύσις ἀρχέτυπος , μᾶλλον δέ ὁ φύσις , καί ὁ εὔλογος αἴτιος πλουτέω ὁ χάρισμα , ὁ κατά χάρις ὁμοίωσις παρέχω ὁ φιλάνθρωπος παράγω . ὁ μέν οὖν , ἐκ ὅς μάλιστα περί ὁ πνεῦμα θεοπρεπῶς φρονέω τε καί διδάσκω , ὁ θεολόγος ἐξιδιόω Γρηγόριος , ὁ ἐπί εἷς συλλαβή ὁ λέξις παραλλαγή ὑπέρ-εἶδον , εἰς τατός συνάγω καί ὁ ὁ εἰκών ὄνομα καί ὁ κατά εἰκών Λιαγί · διότι οὔτε δόγμα ἱερός τις ἑῷος παρατροπή , καί εἰς ὁ ἀκοή ὁ ἄνθρωπος , ὅς ὁ σωτήριος σπουδή ὁ ἀνήρ ἡδύς ἔχω , παραδέχομαι , ὁ αὐτός νόημα δις ἑκάτερος σημαίνω ὁ φωνή . πλήν ἐπεί ὁ λίχνος ἀκοή , καί ὁ φιλοπραγμοσύνη σοφία οἴομαι , ὁ διαφορά ἐπιζητέω ὁ εἰκών , καί ὁ κατά εἰκών · οὐδέ τοῦτος εἄν ἐω πόρρω συγγνώμη , καί συμπάθεια εἶπον · καί λέγω γε μετά οὗτος , ἵνα μή νῦν διακοπή ὁ ἀκολουθία λαμβάνω ὁ λόγος . καί γάρ εἰμί τις ἔνιοι ὁ προερέω ἀντιλέγω γνώμη , ὁ ὁ μέν λογικός καί νοερός μέτειμι ὁ ἄγγελος εὑρίσκω , ἀμαυρόω βιάζομαι ὁ ἀλήθεια ὁ εἶπον κατά γε ὁ λογικός , καί νοερός ὁ ἄνθρωπος κατά εἰκών Θεός γίγνομαι , καί συμπεραίνω δοκέω , ὡς οὐ ἴδιος ὁ ἀνθρώπινος οὗτος καθίστημι φύσις , οὐδέ ὁ « καʹ εἰκός » δίδωμι κατευθύνω · ὥσπερ τις ἀνάγκη ἐπίκειμαι , ὅς μή κατά οἰκέω ἐξεικονίζω