cogPG.PG101 151
διὰ τῆς εἰκόνος . Τὸ γὰρ πανάγιον Πνεῦμα , φασὶν , ὥσπερ καὶ ὁ Υἱὸς , « ἀπαύγασμα , καὶ χαρακτὴρ , καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος , τοῦ Πατρὸς , » ἐπεὶ διὰ τοῦ Πνεύματος , ἤτοι τοῦ ἐμφυσήματος προσεχῶς ἡ τοῦ ἀνθρώπου δεδημιούργηται ψυχὴ , εἰκότας διὰ τῆς εἰκόνος λέγοιτ´ ἂν εἰς τὸ ὁλόκληρον ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεσθῆναι , καὶ « κατ´ εἰκόνα » γεγενῆσθαι Θεοῦ , ῆτοι τῆς θείας εἰκόνος ἔργον , καὶ φιλοτέχνημα χρηματίσαι · καὶ τὴν μετάληψιν τῶν ὀνομάτων ἀνιά , λυτον εἶναι . Διότι καί τινες εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἱερᾶς ἡμῶν Γραφῆς στάντων ἀντὶ τοῦ « κατ´ εἰκόνα , εἰπεῖν , ἐν εἰκόνι Θεοῦ διέλαβον τὸν ἄνθρωπον πεποιῆσθαι . Ἀλλ´ οὗτος μὲν ὁ λόγος , καὶ παραδοχῆς ὰειούμενος , οὐδὲν τὴν ἀλήθειαν παραλυπήσειε · καὶ τὴν δευτέραν τῶν εἰρημένων ὑπερχόμενος τάξιν οὐκ ʹ ἂν ἀγαπήσει , οὐδ´ ἐπιζητήσει οὐ μὲν ὀὖν , κατά γε κρίσιν τὴν ἐμὴν , ταύτης ὑπεραρθῆναι . Ἔστι δὲ εὑρεῖν , οἷς εἴοηταιι´ ὧν καὶ αὐτόθεν εἰς ἴδιον τὸ « κατ´ εἰκόνα » συναναφέρεται ποὸ καταλήψεως ] · εἰρήσθω τῷ Λόγῳ τὸ ῥῆμα , διαβαίνειν πρὸς τὴν τοῦ Λόγου σάρκωσιν καὶ ἐπιδημίαν Ἐὲ γὰρ « ὁ Λόγος , φασὶ , σὰρξ ἐγένετο , καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν , » καὶ ἄνθρωπος ἐχρημάτισε « κατὰ πάντα , » πλὴν τῆς ἁμαρτίας · κατ´ ἐκεῖνο τὸ ἱερὸν , καὶ ἀναμάρτητον ἄγαλμα , ἀλλὰ καὶ πάσης ἀμαρτίας καθαιρετικὸν , καὶ τὸν πρωτόπλαστον Ἀδὰμ δὲ δημιουργηθῆναι καὶ φρονεῖν , καὶ λέγειν ὀρθῶς ἄν οὐδὲν ἀποκωλύσειε λόγος . Καὶ ἔχεις τρόπον ἄλλον , ὡς ἐν πορίσματι διὰ τῆς τοιαύτης θεωρίας προερχόμενον , καὶ τὴν εἰκόνα , καὶ τὸ πρωτότυπον , καὶ καθ´ ἡν εἰκόνα ὁ Ἀδὰμ εἰς ἀνθρώπου φύσιν διεμορφώθη . Καὶ γὰρ ἡ εἰκὼν ἀπαράλλακτος , καὶ συμφυὴς ὁ Υἱὸς ὑπάρχων , γεγονὼς δὲ ἄνθρωπος καθ´ ἡμᾶς , καὶ εἰς μίαν ὑπόστασιν τῷ προσλήμματι συνελθὼν , ὁμότιμον τὸν ἄνθρωπον ἔδειξεν ἑαυτῷ · καθ´ ἣν μορφὴν , καὶ ἰδέαν τῆς σωτηρίου ταύτης σαρκώσεως ἡ τὰ μέλλοντος ἤδη καθορῶσά τε , καὶ οἰκονομοῦσα Θεοῦ σοφία τὸν ἀρχηγὸν τοῦ γένους ἡμῶν χερσὶν ἀχράντοις καὶ δημιουργικοῖς , ὑπερβολῇ φιλανθρωπίας ὑπηγάγετο πλάττεσθαι Ἀλλὰ ταῦτα μὲν κατὰ τὸ σαφέστατον , οἶμαι , καὶ δι´ εὐκρινείας τεθεώρηται . Ὁ γὰρ τῶν Ἀνθρωπομορφιτῶν λῆρος εἰς ἐκείνων ἀπεῤῥίφθω κεφαλὰς , οἶ πρὸς τὴν ἀνθρώπου μορφὴν καὶ τὸ σχῆμα , τὸν ἀσχημάτιστόν τε , καὶ ἀπεριόριστον , καὶ ἀκατάληπτον συγκαθέλκουσιν ἐκμεμηνότες Θεόν . Οὐδὲ τοῦτο ῥᾷον ὃν , καὶ πρόχειρον ἠθέλησαν ἐπὶ νοῦν λαβεῖν , ὡς εἰ τὸ Θεῖον ἐξ ἀιδίου , καὶ οὐχὶ λόγῳ συγκαταβάσεως .
Lemmas: διά ὁ εἰκών . ὁ γάρ πανάγιος πνεῦμα , φημί , ὥσπερ καί ὁ υἱός , « ἀπαύγασμα , καί χαρακτήρ , καί εἰκών ἀπαράλλακτος , ὁ πατήρ , » ἐπεί διά ὁ πνεῦμα , ἤτοι ὁ ἐμφύσημα προσεχῶς ὁ ὁ ἄνθρωπος δημιουργέω ψυχή , ἔοικα διά ὁ εἰκών λέγω εἄν εἰς ὁ ὁλόκληρος ὁ ἄνθρωπος ἀποτελέω , καί « κατ´ εἰκών » γίγνομαι Θεός , ἤτοι ὁ θεῖος εἰκών ἔργον , καί φιλοτέχνημα χρηματίζω · καί ὁ μετάληψις ὁ ὄνομα ἀνία , λυτός εἰμί . διότι καί τις εἰς ὁ ἔκθεσις ὁ ἱερός ἐγώ γραφή ἵστημι ἀντί ὁ « κατ´ εἰκών , εἶπον , ἐν εἰκών Θεός διαλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος ποιέω . Ἀλ οὗτος μέν ὁ λόγος , καί παραδοχή αειουμην , οὐδείς ὁ ἀλήθεια παραλυπέω · καί ὁ δύο ὁ εἴρω ὑπέρχομαι τάξις οὐ ʹ εἄν ἀγαπάω , οὐδός ἐπιζήτησις οὖον μέν οὖν , κατά γε κρίσις ὁ ἐμός , οὗτος ὑπεραίρω . εἰμί δέ εὑρίσκω , ὅς εἶμι ὅς καί αὐτόθεν εἰς ἴδιος ὁ « κατ´ εἰκών » συναναφέρω ποιός κατάληψις ] · εἴρω ὁ Λόγος ὁ ῥῆμα , διαβαίνω πρός ὁ ὁ Λόγος σάρκωσις καί ἐπιδημία ἐέ γάρ « ὁ Λόγος , φημί , σάρξ γίγνομαι , καί σκηνόω ἐν ἐγώ , » καί ἄνθρωπος χρηματίζω « κατά πᾶς , » πλήν ὁ ἁμαρτία · κατ´ ἐκεῖνος ὁ ἱερόν , καί ἀναμάρτητος ἄγαλμα , ἀλλά καί πᾶς ἁμαρτία καθαιρετικός , καί ὁ πρωτόπλαστος Ἀδάμ δέ δημιουργέω καί φρονέω , καί λέγω ὀρθῶς ἄν οὐδείς ἀποκωλύω λόγος . καί ἔχω τρόπος ἄλλος , ὡς ἐν πόρισμα διά ὁ τοιοῦτος θεωρία προέρχομαι , καί ὁ εἰκών , καί ὁ πρωτότυπος , καί καθ´ ἐάν εἰκών ὁ Ἀδάμ εἰς ἄνθρωπος φύσις διαμορφόω . καί γάρ ὁ εἰκών ἀπαράλλακτος , καί συμφυής ὁ υἱός ὑπάρχω , γίγνομαι δέ ἄνθρωπος καθ´ ἐγώ , καί εἰς εἷς ὑπόστασις ὁ πρόσλημμα συνέρχομαι , ὁμότιμος ὁ ἄνθρωπος δείκνυμι ἑαυτοῦ · καθ´ ὅς μορφή , καί ἰδέα ὁ σωτήριος οὗτος σάρκωσις ὁ ὁ μέλλω ἤδη καθοράω τε , καί οἰκονομέω Θεός σοφία ὁ ἀρχηγός ὁ γένος ἐγώ χείρ ἄχραντος καί δημιουργικός , ὑπερβολή φιλανθρωπία ὑπάγω πλάσσω ἀλλά οὗτος μέν κατά ὁ σαφής , οἴομαι , καί δις εὐκρίνεια θεωρέω . ὁ γάρ ὁ ανθρωπομορφιος λῆρος εἰς ἐκεῖνος ἀπορρίπτω κεφαλή , οἶς πρός ὁ ἄνθρωπος μορφή καί ὁ σχῆμα , ὁ ἀσχημάτιστος τε , καί ἀπεριόριστος , καί ἀκατάληπτος συγκαθέλκω εκμεμηνοαιρεω Θεός . οὐδέ οὗτος ῥᾳδίως ὅς , καί πρόχειρον ἐθέλω ἐπί νόος λαμβάνω , ὡς εἰμί ὁ θεῖον ἐκ ἀίδιος , καί οὐ λόγος συγκατάβασις .