cogPG.PG087_1 44
Τινὲς δὲ προφάσει δῆθεν ὑψηλοτέρας νοήσεως ἐπὶ τὰς ἀλληγορίας κατέφυγον · δυνάμεις πνευματικὰς τὰ δὲατα λέγοντες , τὰς μὲν κρείττους καὶ ἄνω μεινάσας , αἴτινες καὶ ὑμνεῖν λέγονται τὸν Θεὸν , ὕδατα ἐπάνω τοῦ οὐρανοῦ λεγόμεναι · τὰς δὲ χείρους καὶ περιγείους γενομένας · αἴπερ , ὡς ταραχώδεις καὶ βορύβοις παθῶν κυμαινόμεναι , θάλασσαι λέγονται · ταῦτα δὲ μῦθος καὶ λῆρος . Κἂν γὰρ ὑμνεῖν λέγηται τὸν Θεὸν τὰ ἐπάνω τοῦ οὐρανοῦ ὕδατα , οὐ λογικὴν Καὐτὰ φύσιν παρὰ τοῦτο τιθέμεθα · οὔτε γὰρ οἱ οὐρανοὶ ἔμψυχοι , ἐπειδὴ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ · οὐδὲ τὸ στερέωμαζῶόν ἐστιν αἰσθητικὸν , ἐπειδὴ ἀναγγέλλει ποίησιν τῶν χειρῶν αὐτοῦ · καὶ δρόσος δὲ καὶ πάχνη καὶ καῦμα ὑμνεῖν λέγεται τὸν Δημιουργόν . Ἀλλὰ γὰρ ὁ ἐν τούτοις παρὰ τῶν νοῦν ἐχόντων τεθεωρημένος ἐκλαμβανόμενος συμπληρωτικός ἐστι τῆς δοξολογίας τοῦ κτίσαντος . Τοιγαροῦν καὶ τὰ ἐκ τῆς γῆς αἰνοῦσιν αὐτὸν ὕδατα , δράκοντες καὶ πᾶσαι ὰξοσαοι . Πῶς οὖν ἡ ἄβυσσος χειρόνων πλῆθος δυνάμεων ὑπείληπται παρ´ ὑμῖν ὁμοίως αἰνοῦσα τὸν Κύριον τοῖς ὕδασι , τοῖς ἐν οὐρανῷ , ἃ διὰ τὸν αἶνον κρείττους δυνάμεις νομίζεται ; Κἀκεῖνο δὲ ψεῦδος κεκομψευμένον τὸ λέγειν οὐρανὸν μὲν εἶναι τὰς θεωρητικὰς δυνάμεις , στερέωμα δὲ τὰς πρακτικάς . Συναχθήτω τὸ ὕδωρ τὸ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ εἰς συναγωγὴν μίαν , καὶ ὀφθήτω ἡ ξηρά · καὶ άννο Οῶνως · ναὶ συνήχθη τὸ ὑδωρ τὸ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ εἰς τὰς συναγωγὰς αὐτῶν , καὶ ὥφθη ἡ ξηρά · καὶ ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τὴν ξηρὰν γῆν , καὶ τὰ συστήματα τῶν ὑδάτων ἐκάλεσε θαλάσσας . Εἰ ῥευστὸν φύσει τὸ ὕδωρ , τί τὸ πρόσταγμα βούλεται ; ἀφ´ αὐτοῦ γὰρ ἤμελλε χωρεῖν ἐπὶ τὰ κοιλότερα . Πῶς δὲ ταπληρωμένων τῶν κοίλων , ἐἴ γε τὸ ὕδωρ κατὰ πάσης ὰπτοχε τῆς γῆς . ὁ τῆς ῥύσεως δρόμος ἐπὶ ταῦτα συνήρχετο , πεπληρωμένα τυγχάνοντα ; Ἀλλ´ ἴσως μὲν ἅμα τῇ προστάξει καὶ ῥευστὸν τὸ ὕδωρ ἐγένετο , πάχα τὴν ἀρχὴν οἰονεὶ πεπηγός τε καὶ στάσιμον ἦν . ἁρμόσει δὲ καὶ πρὸς ἀμφοτέρας τὰς ἀπορίας εόπεῖν , ὅτι καὶ τὰ δοχεῖα τῶν ὑδάτων ἅμα τῇ προστάξει κοιλανθέντα γεγένηται , τὰ μέγιστα λέγω , καθ´ ἃ συνίστανται θάλασσαι · καὶ εἴ τινες τούτων κοιλότητες ἦσαν μικρότεραι πρὸς ταύτας , ἐκενοῦντο τῷ βείῳ προστάγματι · ὡς ἔχειν τὸ ὕδωρ ἐξ ἰσοπέδου πρὸς ταῦτα χωρεῖν , πρότερον ἐπιπολάζον πάσῃ τῇ γῆ . Ἄμα δὲ καὶ δύναμιν ἔσχε τὸ ὕδωρ τοῖς τῆς θαλάσσης κοίλοις ἐπέχεσθαι , κἂν ὑψωθῇ , πάλιν ἐπιστρέφειν πρὸς ἑαυτό . Καὶ ὁ Ἔκκλησιαστὴς τοῦτο λένων φησί · « Πάντες οἱ χείμαῤῥοι ἐπὶ τὴν θάλασσαν πορεύονται , καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἐμπιπλαμένη . »
Lemmas: Τινές δέ πρόφασις δῆθεν ὑψηλός νόησις ἐπί ὁ ἀλληγορία καταφεύγω · δύναμις πνευματικός ὁ δὲατα λέγω , ὁ μέν ἀγαθός καί ἄνω μένω , ὅστις καί ὑμνέω λέγω ὁ θεός , ὕδωρ ἐπάνω ὁ οὐρανός λέγω · ὁ δέ χείρων καί περίγειος γίγνομαι · εἰπερ , ὡς ταραχώδης καί βόρυβος πάθος κυμαίνω , θάλασσα λέγω · οὗτος δέ μῦθος καί λῆρος . κἀν γάρ ὑμνέω λέγω ὁ θεός ὁ ἐπάνω ὁ οὐρανός ὕδωρ , οὖον λογικός αὐτός φύσις παρά οὗτος τίθημι · οὔτε γάρ ὁ οὐρανός ἔμψυχος , ἐπεί διηγέομαι δόξα Θεός · οὐδέ ὁ στερέωμαζῶόν εἰμί αἰσθητικός , ἐπεί ἀναγγέλλω ποίησις ὁ χείρ αὐτός · καί δρόσος δέ καί πάχνη καί καῦμα ὑμνέω λέγω ὁ Δημιουργός . ἀλλά γάρ ὁ ἐν οὗτος παρά ὁ νόος ἔχω θεωρέω ἐκλαμβάνω συμπληρωτικός εἰμί ὁ δοξολογία ὁ κτίζω . τοιγάρ καί ὁ ἐκ ὁ γῆ αἰνέω αὐτός ὕδωρ , δράκων καί πᾶς αξοσωζω . Πῶς οὖν ὁ ἄβυσσος χείρων πλῆθος δύναμις ὑπολαμβάνω παρ´ σύ ὁμοίως αἰνέω ὁ κύριος ὁ ὕδωρ , ὁ ἐν οὐρανός , ὁ διά ὁ αἶνος ἀγαθός δύναμις νομίζω ; ἐκεῖνος δέ ψεῦδος κομψεύω ὁ λέγω οὐρανός μέν εἰμί ὁ θεωρητικός δύναμις , στερέωμα δέ ὁ πρακτικός . συνάγω ὁ ὕδωρ ὁ ὑποκάτω ὁ οὐρανός εἰς συναγωγή εἷς , καί ὁράω ὁ ξηρός · καί ἄννος Οῶνως · ναί συνάγω ὁ ὕδωρ ὁ ὑποκάτω ὁ οὐρανός εἰς ὁ συναγωγή αὐτός , καί ὁράω ὁ ξηρός · καί καλέω ὁ θεός ὁ ξηρός γῆ , καί ὁ σύστημα ὁ ὕδωρ καλέω θάλασσα . εἰμί ῥευστός φύσις ὁ ὕδωρ , τίς ὁ πρόσταγμα βούλομαι ; ἀφή αὐτός γάρ μέλλω χωρέω ἐπί ὁ κοῖλος . Πῶς δέ ταπληρωμένων ὁ κοῖλος , εἰμί γε ὁ ὕδωρ κατά πᾶς ὰπτοχε ὁ γῆ . ὁ ὁ ῥύσις δρόμος ἐπί οὗτος συνέρχομαι , πληρόω τυγχάνω ; Ἀλ ἴσως μέν ἅμα ὁ πρόσταξις καί ῥευστός ὁ ὕδωρ γίγνομαι , Πάχα ὁ ἀρχή οἱονεί πήγνυμι τε καί στάσιμος εἰμί . ἁρμόζω δέ καί πρός ἀμφότερος ὁ ἀπορία ὅπω , ὅτι καί ὁ δοχεῖον ὁ ὕδωρ ἅμα ὁ πρόσταξις κοιλαίνω γίγνομαι , ὁ μέγας λέγω , καθ´ ὁ συνίστημι θάλασσα · καί εἰμί τις οὗτος κοιλότης εἰμί μικρός πρός οὗτος , κενόω ὁ βαίνω πρόσταγμα · ὡς ἔχω ὁ ὕδωρ ἐκ ἰσόπεδον πρός οὗτος χωρέω , πρότερος ἐπιπολάζω πᾶς ὁ γῆ . Ἄμη δέ καί δύναμις ἔχω ὁ ὕδωρ ὁ ὁ θάλασσα κοῖλος ἐπέχω , κἀν ὑψόω , πάλιν ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ . καί ὁ ἐκκλησιαστής οὗτος λένος φημί · « πάνετες ὁ χειμάρρους ἐπί ὁ θάλασσα πορεύω , καί ὁ θάλασσα οὐ εἰμί ἐμπίμπλημι . »