cogPG.PG087_1 51
τῷ μέλλοντι αἰῶνι διαιρεῖσθαι τὸ πῦρ · καὶ τὸ μὲν φῶς ἀποδιδόναι τοῖς δικαίοις , τοῖς δὲ κολαζομένοις τὸ τοῦ φωτὸς καυστικόν · καὶ ἡ σελήνη δὲ τοῦτο παρίστησι πληρουμένη καὶ λήγουσα , πῆ μὲν ἐπιβαινούσης τῆς ποιότητος , πῆ δὲ ἀφισταμένης τοῦ σώματος . Καὶ ἔστιν ἐναργῶς ἰδεῖν τὸ μὲν ἀφώτιστον , τὸ δὲ πεφωτισμένον αὐτῆς · κἂν γὰρ ἐξ ἡλίου φαίης αὐτῇ τὸ φῶς ὑπάρχειν ἐπείσακτον , ἀλλὰ´ οὐκ ἀποσυμβαίνει καὶ γίνεται · ὁ δὲ ἥλιος ἅπαξ λαβὼν οὐκ ἀποτίθεται . Τὸ γὰρ λέγειν ὡς τοῦ στερεώματος γενονότος , ἅμα τὸ πρῶτον ἀπείληπτο φῶς , καὶ διὰ τοῦτο δεύτερον ἐδέησεν , οὐ πάνυ εὔλογον . Οὐδὲν γὰρ τῶν σωματικῶν μετὰ τὴν πρώτην ἡμέραν , ἐκ μὴ ὄντων ἐγένετο . Ἄλλως τε ὥσπερ εἶπε γεγονότος τοῦ φωτὸς , « Ἐγένετο ἐσπέρα , καὶ ἐγένετο πρωῒ , ἡμέρα μία , » οὕτω καὶ τὴν τοῦ στερεώματος ποίησιν πρὶν γενέσθαι τὸν ήλιον ἐπὶ τῆς δευτέρας καὶ τρίτης ἡμέρας , δῆλον ὡς καὶ μετὰ τὸ στερέωμα , τοῦ πρωτογόνου φωτὸς τὰς ἡμέρας τὰς δύο καθάπερ καὶ τὴν πρώτην ποιήσαντος . Τοῦ δὲ πρωτογόνου φωτὸς ὅσον μὲν καθαρώτατον , ἐνέθηκε τῷ ἡλίῳ , τὸ δὲ λοιπὸν σελήνῃ καὶ τοῖς ἄστροις ἐμέρισεν · οὕτω καὶ διαχωρίζειν ἐτάχθησαν ἀνὰ μέσον ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς , ὃ πρότεοον προστάξει Θεοῦ τὸ φῶς ἐποίει καὶ τὸ σκότος , ὑποχωροῦντα κατὰ ὁρισθὲν μέτρον ἀλλήλοις . Νῦν δὲ τοῖς μέτροις τῆς ἡμέρας ἥλιος ἐπιτέτακται · τῆς δὲ νυκτὸς ἡ σελήνη , ὅταν ποτὲ πρὸς τὸν ἴδιον κύκλον ἀπαρτισθῇ . Τότε γὰρ κατάρχει τῆς νυκτὸς τῷ ἰδίῳ φωτί · πρὸς γὰρ τὸ ταύτης εἴρηται τέλειον τὸ πάσης ἄρχειν νυκτός · ὡς οὖν τὸ ὕδωρ διακεχυμένον πρῶτον κατὰ πάσης τῆς γῆς , ὕστερον εἰς συναγωγὴν μίαν συνήνεγκεν ὁ Θεὸς εἰς τὰς θαλάσσας καὶ πο ταμούς τε καὶ φρέατα , οὕτω καὶ τὸ φῶς διακεχυμένον ἀθρόως συναγαγὼν , ἥλιόν τε καὶ σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας ἐποίησεν . Ἰστέον δὲ ὡς καὶ ἡ σελήνη τέλειον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ φῶς ἀπειλήφει τὸ ἴδιον , καὶ ἵστατο κατὰ δύσιν τὸν ὁρίζοντα τὸν ἀνατολικὸν ἐπέχοντος τοῦ ἡλίου · εῖ γε ὁ μὲν τῆς ἡμέρας ἄρχειν , ἡ δὲ τῆς νυκτὸς ἐπεπάττετο · ἦν οὖν πανσέληνος . Οὐ γὰρ εὐθὺς ἠκρωτηρίαστο · ὕστερον δὲ τὴν ἀλλοίωσιν πρὸς τὴν ἐνέργειαν λυσιτελῆ τοῖς καθ´ ἡμᾶς ὑπεδέχετο , εἴτε καὶ πρὸς καιρῶν καὶ χρόνου διαίρεσιν . Ὁ ἥλιος οὖν ἀν έτελλεν · ὅρθρος γὰρ ἦν · ἡ δὲ πρὸς δύσιν ἐφέρετο καὶ ἀλλήλοις ἀντικαθίσταντο · ὁ μὲν ἡμέραν ποιῶν καὶ ταύτης ἄρχων καὶ πρὸς δύσιν ἰὼν , ἡδὲ τὸν ἀνατολικὸν περιελθοῦσα κατείληφε τόπον , ὡς ἂν ἄρχοι τῆς νυκτός . Ἀλλ´ εἰ ἐν ἡμέρᾳ τετάρτῃ σελήνη γεγένητο , πῶς ὑπῆρχε πληρωμένη ; καὶ αἱ πρὸ τῶν φωστήρων γὰρ ἡμέραι τῷ κόσμῳ καὶ τῇ γενέσει λοχίζονται · ὅτι τεταρταία οὖσα οὐκ ἂν τὸ ἄκρον ἐπεἶχε τῆς δύσεως , οὐδ´ ἂν ἀντικατέστη πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς τότε νυκτὸς , ἄρχειν ταύτης ὀφεῖλουσα · πλεονεκτεῖ τοίνυν ἡμέρας ἓνδεκα , τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ προελθοῦσα
Lemmas: ὁ μέλλω αἰών διαιρέω ὁ πῦρ · καί ὁ μέν φάος ἀποδίδωμι ὁ Δίκαιος , ὁ δέ κολάζω ὁ ὁ φάος καυστικός · καί ὁ σελήνη δέ οὗτος παρίστημι πληρόω καί λήγω , πῇ μέν ἐπιβαίνω ὁ ποιότης , πῇ δέ ἀφίστημι ὁ σῶμα . καί εἰμί ἐναργής ὁράω ὁ μέν ἀφώτιστος , ὁ δέ πεφωτισμένος αὐτός · κἀν γάρ ἐκ ἥλιος φημί αὐτός ὁ φάος ὑπάρχω ἐπείσακτος , ἀλλά οὐ ἀποσυμβαίνω καί γίγνομαι · ὁ δέ ἥλιος ἅπαξ λαμβάνω οὐ ἀποτίθημι . ὁ γάρ λέγω ὡς ὁ στερέωμα γίγνομαι , ἅμα ὁ πρῶτος ἀπολαμβάνω φάος , καί διά οὗτος δύο δήω , οὖον πάνυ εὔλογος . οὐδείς γάρ ὁ σωματικός μετά ὁ πρῶτος ἡμέρα , ἐκ μή εἰμί γίγνομαι . ἄλλος τε ὥσπερ εἶπον γίγνομαι ὁ φάος , « γίγνομαι ἑσπέρα , καί γίγνομαι πρωΐ , ἡμέρα εἷς , » οὗτος καί ὁ ὁ στερέωμα ποίησις πρίν γίγνομαι ὁ ἥλιος ἐπί ὁ δύο καί τρίτος ἡμέρα , δῆλος ὡς καί μετά ὁ στερέωμα , ὁ πρωτόγονος φάος ὁ ἡμέρα ὁ δύο καθάπερ καί ὁ πρῶτος ποιέω . ὁ δέ πρωτόγονος φάος ὅσος μέν καθαρός , ἐντίθημι ὁ ἥλιος , ὁ δέ λοιπός σελήνη καί ὁ ἄστρον μερίζω · οὗτος καί διαχωρίζω τάσσω ἀνά μέσος ἡμέρα τε καί νύξ , ὅς προτίθημι πρόσταξις Θεός ὁ φάος ποιέω καί ὁ σκότος , ὑποχωρέω κατά ὁρίζω μέτρον ἀλλήλων . νῦν δέ ὁ μέτρον ὁ ἡμέρα ἥλιος ἐπιτάσσω · ὁ δέ νύξ ὁ σελήνη , ὅταν ποτέ πρός ὁ ἴδιος κύκλος ἀπαρτίζω . τότε γάρ κατάρχω ὁ νύξ ὁ ἴδιος φάος · πρός γάρ ὁ οὗτος εἴρω τέλειος ὁ πᾶς ἄρχω νύξ · ὡς οὖν ὁ ὕδωρ διαχέω πρῶτος κατά πᾶς ὁ γῆ , ὕστερος εἰς συναγωγή εἷς συμφέρω ὁ θεός εἰς ὁ θάλασσα καί ἀπό ταμούς τε καί φρέαρ , οὗτος καί ὁ φάος διαχέω ἀθρόος συνάγω , ἥλιος τε καί σελήνη καί ὁ ἀστήρ ποιέω . ἰστέον δέ ὡς καί ὁ σελήνη τέλειος εὐθύς ἐκ ἀρχή ὁ φάος ἀπολαμβάνω ὁ ἴδιος , καί ἵστημι κατά δύσις ὁ ὁρίζων ὁ ἀνατολικός ἐπέχω ὁ ἥλιος · ἔρχομαι γε ὁ μέν ὁ ἡμέρα ἄρχω , ὁ δέ ὁ νύξ ἐπιπάσσω · εἰμί οὖν πανσέληνος . οὖον γάρ εὐθύς ἀκρωτηριάζω · ὕστερος δέ ὁ ἀλλοίωσις πρός ὁ ἐνέργεια λυσιτελής ὁ καθ´ ἐγώ ὑποδέχομαι , εἴτε καί πρός καιρός καί χρόνος διαίρεσις . ὁ ἥλιος οὖν εἰς τέλλω · ὄρθρος γάρ εἰμί · ὁ δέ πρός δύσις φέρω καί ἀλλήλων ἀντικαθίστημι · ὁ μέν ἡμέρα ποιέω καί οὗτος ἄρχω καί πρός δύσις εἶμι , ἡδύς ὁ ἀνατολικός περιέρχομαι καταλαμβάνω τόπος , ὡς εἄν ἄρχω ὁ νύξ . Ἀλ εἰμί ἐν ἡμέρα τέταρτος σελήνη γίγνομαι , πῶς ὑπάρχω πληρωμένος ; καί ὁ πρό ὁ φωστήρ γάρ ἡμέρα ὁ κόσμος καί ὁ γένεσις λοχίζω · ὅτι τεταρταῖος εἰμί οὐ εἄν ὁ ἄκρος ἐπέχω ὁ δύσις , οὐδός εἄν ἀντικαθίστημι πρός ὁ ἀρχή ὁ τότε νύξ , ἄρχω οὗτος ὀφείλω · πλεονεκτέω τοίνυν ἡμέρα ἕνδεκα , ὁ τέταρτος ἡμέρα προέρχομαι