cogPG.PG087_1 619
νιγμάτων , νοῆσαί τε δικαιοσύνην ἀληθῆ , καὶ κρῆμα κατευθύνειν . ὑποδέξασθαι τε καὶ χωρῆσαι τὰς τούτων ἀπὸ νοὸς κατὰ´ ἐνέργειαν συγκαταβάσεις εἰς αἴσθησιν · καὶ αὖθις τὰς ἀπὸ αἰσθήσεως κατὰ´ επιστήμην ἀναγωγὰς πρὸς νοῦν , καὶ μὴ τῇ ψευδεῖ δικαιοσύνῃ Ἰουδαῖκῶς ἀρκεῖσθαι , ἢ μόνοις περιγράΚφεται τοῖς συμβόλοις , ἀλλὰ μαθεῖν τὴν διὰ τούτων δηλουμένην ἀληθῆ δικαιοσύνην , τὴν δι´ ὀρθῆς κρίσεως ἀποκληροῦσαν ἑκάστῃ τῶν τριῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων , τὸ πρόσφορον · ἥτις ἐστὶν ἔξις ἀπονεμητικὴ τοῦ κατὰ´ ἀξίαν · καὶ τὴν τοιαύτην κρίσιν ἀπευ . θύνειν πρὸς ἀρετὴν , διὰ πράξεως ἀπαρεγκλήτου πρὸς τὰ κατὰ´ ἔλλειψιν τῆς ἀρετῆς καὶ ὑπερβολὴν πάθη . δʹ · Ἱτα δὲ ἀκάκοις πανουργίαν , παιδὶ δὲ νέῳ Οίσθησίν τε καὶ ἔννοιαν . Ὅπως ὁ τούτους τοὺς λόγους ἐκτεθεικὼς Σολομών παράσχῃ δι´ αὐτῶν , τοῖς μὲν ἀποβαλλομένοις πᾶσαν κακίαν , πάντων τῶν καλῶν ἐμμέθοδον ἐνέργειαν · τῷ δὲ πνευματικὴν ἡλικίαν ἀρτιγενεῖ καὶ νεάζοντι , διάκριοιν μὲν ἀρετῆς καὶ κακίας , ἐνθύμησιν δὲ τῶν τ´ ἐπ´ ἀρετῇ κατὰ τὸ μέλλον ἐπάθλων καὶ τῶν ἐπὶ κακίας τιμωριν . εʹ . Τῶνδε γὰρ ἀκούσας σοφὸς , σοφώτερος ἔσται . Τούτων γὰρ τῶν Παροιμιακῶν λόγων ἀκούσας τις εἰς σοφίαν προκόπτων , εἰς τὴν ταύτης φθάσει τελειο τέραν ἕξιν · πολλὰ μὲν περὶ τῶν θείων παιδευθεὶς δογμάτων · πολλὰ δὲ καὶ περὶ τῶν ἀνθρωπίνων ἐκδιδασκόμενος παρ´ αὐτοῦ Παροιμιώδους λόγου , ποικίλως μὲν ἐξορίζοντος τὴν κακίαν , πολυτρόπως δὲ πάλιν τὴν ἀρετὴν ἀντεισάγοντος . Ὃ δὲ νοήμων , κυβέρνησιν κτήσεται . Ὁ δ´ ἐντεῦθεν τὴν ἀληθῆ τῶν ὄντων ἐπιστήμην λαβὼν , καὶ εἰδώς ὅπως τὴν ἄστατον φορὰν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων περαιοῦσθαι προσήκειοὕτε γὰρ τὰ δεξιὰ καὶ περισπούδαστα τοῖς πολλοῖς , οὔτε τὰ περιστατικὰ καὶ κατηφῆ τῶν πραγμάτων τὸ ἑστὼς καὶ μόνιμον ἔχει , καὶ ἐν αὐτῇ τε τῇ γαλήνῃ τοῦ βίου , πάνπων αὐτῷ κατὰ ῥοῦν προῖόντων , τὰς μεταβολὰς ἐκδέξεται · καὶ οὐχ ὡς ἀθανάτοις ἐπαναπαύσεται τοῖς παροῦσι · καὶ ἐν τῇ σκυθρωποτέρᾳ καταστάσει οὐκ ἀπελπίσει ἑαυτὸν , καὶ τῇ πολλῇ λύπῃ καταποθῇ · ἀλλὰ τὸν νοῦν ἔχων ὥσπερ τινὰ κυβερνήτην , οἰονεὶ πλοίου τῆς σαρκὸς κυριαρχοῦντα , καὶ ἐμπείρως τοὺς λογισμοὺς , οἷον οἴακας περιστρέφοντα , πὰ τε ὡς ἔκ τινος ζάλης βιαίας τοῦ σαρκικοῦ φρονήματος ἐπεγειρόμενα τῶν παθῶν κυματήσει γενναίρς · καὶ ὑψηλὸς τούτοις καὶ δυσπρόσιτος ἔσεται , μηδαμῶς τῆς ἀπὸ τούτων ἅλμης ἀναπιμπλάμενοσκαὶ ὅμοιος μὲν ἀεὶ αὐτὸς ἑαυτῷ διαμένει , μήτ´ ἐπαιρόμενος ἐν ταῖς εὐθυμίαις , μήτε καταπίπτων ἐν ταῖς συμφοραῖς . 2ʹ . νοήσει τε παραβολην , καὶ σκοτεινὸν λόγον , ῥήσεις τε σοφῶν , καὶ αὐνίγματα . γνώσεται δὲ λόγους παντοδαποὺς , παραβολικόν τε δηλοῦντα διὰ τοῦ γινωσκομένου ὁμοίου τὸ ἀγνοούμενον ὅμοιον · καὶ ἀσαφῆ , τήν τε ῥῆσιν καὶ τὴν διάνοιαν · ῥήματά τε σοφῶν βάθος ἔχοντα γνώσεως , κἂν νομίζωνται τοῖς πολλοῖς ἔχειν πρόχειρον τὴν κατάληψιν
Lemmas: νύγμα , νοέω τε δικαιοσύνη ἀληθής , καί κρῆμα κατευθύνω . ὑποδείκνυμι τε καί χωρέω ὁ οὗτος ἀπό νόος κατά ἐνέργεια συγκατάβασις εἰς αἴσθησις · καί αὖθις ὁ ἀπό αἴσθησις κατά ἐπιστήμη ἀναγωγή πρός νόος , καί μή ὁ ψευδής δικαιοσύνη Ἰουδαϊκῶς ἀρκέω , ἢ μόνος περιγράφω ὁ σύμβολον , ἀλλά μανθάνω ὁ διά οὗτος δηλόω ἀληθής δικαιοσύνη , ὁ δις ὀρθός κρίσις ἀποκληρόω ἕκαστος ὁ τρεῖς ὁ Ψυχή δύναμις , ὁ πρόσφορος · ὅστις εἰμί ἕξις ἀπονεμητικός ὁ κατά ἄξιος · καί ὁ τοιοῦτος κρίσις ἀπεύω . θύνω πρός ἀρετή , διά πρᾶξις ἀπαρεγκλήτου πρός ὁ κατά ἔλλειψις ὁ ἀρετή καί ὑπερβολή πάθος . δέ · ἔρχομαι δέ ἄκακος πανουργία , παῖς δέ νέος Οίσθησίν τε καί ἔννοια . ὅπως ὁ οὗτος ὁ λόγος ἐκτίθημι Σολομών παρέχω δις αὐτός , ὁ μέν ἀποβάλλω πᾶς κακία , πᾶς ὁ καλός ἐμμέθοδος ἐνέργεια · ὁ δέ πνευματικός ἡλικία ἀρτιγενής καί νεάζω , διάκριος μέν ἀρετή καί κακία , ἐνθύμησις δέ ὁ τ ἐπι ἀρετή κατά ὁ μέλλω ἔπαθλον καί ὁ ἐπί κακία τίμωρις . εἰ . ὅδε γάρ ἀκούω σοφός , σοφός εἰμί . οὗτος γάρ ὁ παροιμιακός λόγος ἀκούω τις εἰς σοφία προκόπτω , εἰς ὁ οὗτος φθάνω τέλειος τέρα ἕξις · πολύς μέν περί ὁ θεῖον παιδεύω δόγμα · πολύς δέ καί περί ὁ ἀνθρώπινος ἐκδιδάσκω παρ´ αὐτός παροιμιώδης λόγος , ποικίλως μέν ἐξορίζω ὁ κακία , πολύτροπος δέ πάλιν ὁ ἀρετή ἀντεισάγω . ὅς δέ νοήμων , κυβέρνησις κτάομαι . ὁ δδʹ ἐντεῦθεν ὁ ἀληθής ὁ εἰμί ἐπιστήμη λαμβάνω , καί οἶδα ὅπως ὁ ἄστατος φορά ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα περαιόω προσήκω γάρ ὁ δεξιός καί περισπούδαστος ὁ πολύς , οὔτε ὁ περιστατικός καί κατηφής ὁ πρᾶγμα ὁ ἵστημι καί μόνιμος ἔχω , καί ἐν αὐτός τε ὁ γαλήνη ὁ βίος , Πάνπων αὐτός κατά ῥόος πρόειμι , ὁ μεταβολή ἐκδείκνυμι · καί οὐ ὡς ἀθάνατος ἐπαναπαύω ὁ πάρειμι · καί ἐν ὁ σκυθρωπός κατάστασις οὐ απελπίζω ἑαυτοῦ , καί ὁ πολύς λύπη καταπίνω · ἀλλά ὁ νόος ἔχω ὥσπερ τις κυβερνήτης , οἱονεί πλοῖον ὁ σάρξ κυριαρχέω , καί ἔμπειρος ὁ λογισμός , οἷος Οἴαξ περιστρέφω , πη τε ὡς ἐκ τις ζάλη βίαιος ὁ σαρκικός φρόνημα ἐπεγείρω ὁ πάθος κυματήσει γενναίρς · καί ὑψηλός οὗτος καί δυσπρόσιτος εἰμί , μηδαμῶς ὁ ἀπό οὗτος ἅλμη ἀναπίμπλημι ὅμοιος μέν ἀεί αὐτός ἑαυτοῦ διαμένω , μῆτε ἐπαίρω ἐν ὁ εὐθυμία , μήτε καταπίπτω ἐν ὁ συμφορά . 2ʹ . νοέω τε παραβολή , καί σκοτεινός λόγος , ῥῆσις τε σοφός , καί αὐνίγματα . γιγνώσκω δέ λόγος παντοδαπός , παραβολικός τε δηλόω διά ὁ γιγνώσκω ὁμοιόω ὁ ἀγνοέω ὅμοιος · καί ἀσαφής , ὁ τε ῥῆσις καί ὁ διάνοια · ῥῆμα τε σοφός βάθος ἔχω γνῶσις , κἀν νομίζω ὁ πολύς ἔχω πρόχειρον ὁ κατάληψις