cogPG.PG087_1 36
Καὶ πῶς δεῖ περὶ τούτων ζητεῖν εἰ πρῶτα γεγένηται ; Ἐν γὰρ τῷ φῶς μὴ παρεῖναι , λέγεται σκότος καὶ νύξ . Οὕτω γὰρ τὸ μέλαν καὶ τὸ ἀφώτιστον τοῦ διαφανοῦς ἀέρος ὡνόμασται . Ἃ τοῖς γεγονόσιν ἐπηκολούθηκεν , ὡς ἡ σκιὰ τῷ σώματι , λεγομένη μὲν , ἀνύπαρκτος δὲ καθάπερ ἐκεῖνα τυγχάνουσα . Εἰ δέ ποτε καὶ λέγειν τὸ γεγονέναι , ἄλλως τὸ γενέσθαι αὐτῶν ἐκδέχεσθαι χρὴ , ὡς ἐν τῷ ψαλμῷ · « Ἔθου σκότος , καὶ ἐγένετο νύξ · » καὶ οὐκ εἶπεν ὑπὸ τίνος ἐγένετο · οὐδὲ τὸ ἔθου διήρθρωσε ποταπὸν τυγχάνει . οὐδὲ εἱπεν , ἐποίησας σκότος , οὐδὲ , Γενηθήτω σκότος καὶ ἐγένετο σκότος , ὡς ἐπὶ τῶν δημιουργημάτων , ἀλλὰ μὲν τὸ , « τῶς , εἰπε , γενηθήτω . » Τὸ δὲ σκότος ἐπηκολούθησεν ἐκ τοῦ σκιάσματος τῆς γῆς · καὶ τὸν μὲν ἡμέραν , τὸ δὲ νύκτα ἐκάλεσε τοῦ φωτὸς ἐν στε ρήσει γιγνόμενον . Καὶ ὥσπερ λέγομεν ὁρᾷν αὐτὸ , μὴ ἐρῶντες ἀληθῶς , ἐμποδιζόμενοι δὲ ὁρᾷν ὑπ´ αὐτοῦ · οὖτω καὶ τὸ καλεῖσθαι αὐτὸ φήσομεν οὐκ ἐν τῳ κῖναι , ἀλλ´ ἐν τῷ παρακολουθεῖν ἑτέρῳ ὄντι . Τὸ γὰρ σκότος γενόμενον καὶ γενητόν πώς ἐστι καὶ ἀγένητον . ἀγένητον μὲν οὐχ ὡς οὐ γενόμενον , ἀλλ´ ὡς τὸ γένεσιν ἐν ὑπάρξει μὴ λαβόν · γεννητὸν δὲ διὰ τὸ τοῖς γινομένοις ἐπακολουθεῖν δίκην σκιᾶς , ὥσπερ τὰ ἀπὸ τῶν ἡμετέρων σωμάτων γιγνόμενα · ὧν τὸ γίνεσθαι μὲν ἡ αἴσθησις συνομολογεῖ . οὐσίαις δὲ αὐτῶν διὰ τὸ μηδὲ εἶναι οὐκ ἐπιβάλλομεν · οὐδὲ γὰρ καθ´ ἑαυτὰς αἱ σκιαὶ , ἀλλ´ ἀφ´ ἑτέρου μέσου σώματος τὴν εἰκασίαν ποιοῦσι . Οὐδὲ γὰρ ὁ ἀὴρ τὸ σκότος , εἰ καὶ μέλας ὥσπερ οὕτως τῇ φύσει · διαφανὴς γὰρ ὢν ἀλλοτρίῳ χρώματι τῷ τοῦ φωτὸς ὁρᾶται · οὗ μὴ παρόντος , τὸ ἀφώτιστον τοῦ ἀέρος καὶ οἱονεὶ μέλαν ἐφ´ ἐαυτοῦ μένον , σκότος καλεῖται , μὴ ὃν οὐσία . Εἰ καί φησιν Ἠσαΐας · « Ἐγὼ ὁ Θεὸς κατασκευάσας φῶς καὶ ποιήσας σκότος · » ἐπιφέρει γάρ · « Ὁ ποιήσας εἰρήνην καὶ κτίζων τὰ κακὰ , » ἅπερ ὁμοίως ἀνούαιὰ , Οὐ πρωτουργὸν οὖν τὸ σκότος , ἀλλ´ ἀνυπάρκτως γενόμενον κατὰ τὴν πρὸς τὸ φῶς παρακολούθησιν Ὀο πρώτη τοίνυν ἡ νύξ · εἰ καὶ ἐν ἑορταῖς ὁ Μωϋσῆς προδιαναπαύει , ἐκ προλαβούσης νυκτὸς εἰς τὴν ἀνάουσιν τοῦ Σαββάτου οἰονεὶ προεόρτιον ἑορτὴν διδούς · ἐκ φυσικῆς ἐκεχειρίας τῆς ἐν νυκτὶ τὴν ἐκ λόγου διανάπαυσιν ἐν τῇ ἡμέρᾳ προστακτικῶς παρέχων . Εἰκότως οὖν οὔ φησι · « Καὶ ἐγένετο ἑσπέρα , καὶ ἐγένετο πρωῒ , » νὺξ μία , ἀλλ´ « ἡμέρα μία . » ἡμέρᾳ μὲν γὰῤ ἐγένετο , ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς πορείας τοῦ φωτὸς ἠριθμεῖτο τὰ διαστήματα πρωΐας καὶ´ Ἀσπέρας · νὺξ δὲ οὐκ ἐγένετο , ἐπεὶ μὴ οὐσία τοῦ σκότους , ταύτης ἦν ποιητική . Εἰ δέ φησιν ὁ Μωϋσῆς , « Ἐγένετο ἐσπέρα καὶ ἐγένετο πρωΐ , ἡμέρα μία , » ὥς ἑκ τούτου νύκτα πρῶτον ἀπὸ τῆς ἑσπέρας γενέσοαι , νομίζεσθαι · ἀλλ´ οὖν οὐ τῇ τάξει τῶν ὀνομάτων
Lemmas: καί πῶς δεῖ περί οὗτος ζητέω εἰμί πρῶτος γίγνομαι ; ἐν γάρ ὁ φάος μή πάρειμι , λέγω σκότος καί νύξ . οὕτως γάρ ὁ μέλας καί ὁ ἀφώτιστος ὁ διαφανής ἀήρ ὀνομάζω . ἁ ὁ γίγνομαι ἐπακολουθέω , ὡς ὁ σκιά ὁ σῶμα , λέγω μέν , ἀνύπαρκτος δέ καθάπερ ἐκεῖνος τυγχάνω . εἰμί δέ ποτός καί λέγω ὁ γίγνομαι , ἄλλως ὁ γίγνομαι αὐτός ἐκδέχομαι χρή , ὡς ἐν ὁ ψαλμός · « τίθημι σκότος , καί γίγνομαι νύξ · » καί οὐ εἶπον ὑπό τίς γίγνομαι · οὐδέ ὁ τίθημι διαρθρώνω ποδαπός τυγχάνω . οὐδέ ειἱπω , ποιέω σκότος , οὐδέ , γίγνομαι σκότος καί γίγνομαι σκότος , ὡς ἐπί ὁ δημιούργημα , ἀλλά μέν ὁ , « Τῶς , εἶπον , γίγνομαι . » ὁ δέ σκότος ἐπακολουθέω ἐκ ὁ σκίασμα ὁ γῆ · καί ὁ μέν ἡμέρα , ὁ δέ νύξ καλέω ὁ φάος ἐν ΣΤΕ ῥῆσις γίγνομαι . καί ὥσπερ λέγω ὁράω αὐτός , μή ἐράω ἀληθής , ἐμποδίζω δέ ὁράω ὑπό αὐτός · οὗτος καί ὁ καλέω αὐτός φημί οὐ ἐν ὁ κῖνα , ἀλ ἐν ὁ παρακολουθέω ἕτερος εἰμί . ὁ γάρ σκότος γίγνομαι καί γενητός πως εἰμί καί ἀγένητος . ἀγένητος μέν οὐ ὡς οὖον γίγνομαι , ἀλ ὡς ὁ γένεσις ἐν ὑπάρχω μή λαμβάνω · γεννητός δέ διά ὁ ὁ γίγνομαι ἐπακολουθέω δίκη σκιά , ὥσπερ ὁ ἀπό ὁ ἡμέτερος σῶμα γίγνομαι · ὅς ὁ γίγνομαι μέν ὁ αἴσθησις συνομολογέω . οὐσία δέ αὐτός διά ὁ μηδέ εἰμί οὐ ἐπιβάλλω · οὐδέ γάρ καθ´ ἑαυτοῦ ὁ σκιά , ἀλ ἀφή ἕτερος μέσος σῶμα ὁ εἰκασία ποιέω . οὐδέ γάρ ὁ ἀήρ ὁ σκότος , εἰμί καί μέλας ὥσπερ οὕτως ὁ φύσις · διαφανής γάρ εἰμί ἀλλότριος χρῶμα ὁ ὁ φάος ὁράω · ὅς μή πάρειμι , ὁ ἀφώτιστος ὁ ἀήρ καί οἱονεί μέλας ἐφίημι ἑαυτοῦ μένω , σκότος καλέω , μή ὅς οὐσία . εἰμί καί φημί Ἠσαΐας · « ἐγώ ὁ θεός κατασκευάζω φάος καί ποιέω σκότος · » ἐπιφέρω γάρ · « ὁ ποιέω εἰρήνη καί κτίζω ὁ κακός , » ὅσπερ ὁμοίως ἀνούαιὰ , οὖον πρωτουργός οὖν ὁ σκότος , ἀλ ἀνύπαρκτος γίγνομαι κατά ὁ πρός ὁ φάος παρακολούθησις ὅς πρῶτος τοίνυν ὁ νύξ · εἰμί καί ἐν ἑορτή ὁ Μωϋσῆς προδιαναπαύω , ἐκ προλαμβάνω νύξ εἰς ὁ ἀναφέρω ὁ Σάββατο οἱονεί προαγορεύω ἑορτή δίδωμι · ἐκ φυσικός ἐκεχειρία ὁ ἐν νύξ ὁ ἐκ λόγος διανάπαυσις ἐν ὁ ἡμέρα προστακτικός παρέχω . εἰκότως οὖν οὖον φημί · « καί γίγνομαι ἑσπέρα , καί γίγνομαι πρωΐ , » νύξ εἷς , ἀλ « ἡμέρα εἷς . » ἡμέρα μέν γάρι γίγνομαι , ἐπεί ἀπό ὁ πορεία ὁ φάος ἀριθμέω ὁ διάστημα Πρωΐας καί Ἀσπέρας · νύξ δέ οὐ γίγνομαι , ἐπεί μή οὐσία ὁ σκότος , οὗτος εἰμί ποιητικός . εἰμί δέ φημί ὁ Μωϋσῆς , « γίγνομαι ἑσπέρα καί γίγνομαι πρωΐ , ἡμέρα εἷς , » ὅς ἐκ οὗτος νύξ πρῶτος ἀπό ὁ ἑσπέρα γίγνομαι , νομίζω · ἀλ οὖν οὖον ὁ τάξις ὁ ὄνομα