cogPG.PG067 553
ΟΑΡ . ΧvΙΙΙi . ΟΑΡ . ΧΙΧ . ἀδεῶς εἰς Ἰουδαῖσμὸν ὑποσύρεσθαι τοὺς μὴ τοιοότους ἐκ γένους ὄντας · φυλάττεσθαι δὲ τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ τοὺς ἐλπίδα Χριστιανισμοῦ ἔχοντας . Μάλιστα γὰρ ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ πλήθους ἐπεδίδου ἡ θρη - σκεία . ΚΕΦΑΛ . ΠΗʹ . Περὶ τῆς δόξης τῶν παίδων Κωνσταντίνου · καὶ περὶ τοῦ ὁμοουσίου καὶ ὁμοιουοίου διάφορα · καὶ ὅθεν παρετράπη τῆς ὁρθῆς πίστεως Κων - στάντιος Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὸ τὸ δόγμα , τὰ πρῶτα τὴν πατρῴαν ἐφύλαττον δόξαν · ἄμφω γὰρ ἐπαινέται τῆς ἐν Νικαία πίστεως . Καὶ Κώνστας μὲν οὕτω διαμείνας ἐτελεύτησε · Κωνστάντιος δὲ , μέχρι μέν τινος , ὁμοίος εἶχε . Μετὰ ταῦτα δὲ διαβληθείσης τῆς τοῦ ὁμοουσίου λέξεως , τῆς προτέρας παρεκινήθη γνώμης · οὐ μὴν παντελῶς ἀπέσχετο τοῦ κατ´ οὐσίαν ὅμοιον εἶναι τὸν Υἱὸν συνομολογεῖν τῷ Πατρί . Οἴ δὲ ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον , καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν τότε ἀνὰ τὴν Ἔω ἐπὶ λόγῳ καὶ βίῳ θαυμαζομένων ἐπισκόπων , διαφορὰν , ὡς ἔγνωμεν , εἰσηγοῦντο τοῦ ὁμοούσιον λέγειν καὶ κατ´ οὐσίαν ὅμοιον , ὅπερ ὁμοιούσιον ὡνόμαζον . Τὸ μὲν γὰρ ὁμοούσιον , ἐπὶ σωμάτων κυρίως νοεῖσθαι , οἷον ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζώων , καὶ δένδρων καὶ φυτῶν , οἷς ἐξ ὁμοίου ἡ μετουσία καὶ ἡ γένεσίς ἐστι . Τὸ δὲ ὁμοιούσιον , ἐπὶ ἀσωμάτων , οἷον ἐπὶ Θεοῦ καὶ ἀγγέλων , ἑκατέρου πρὸς ἑαυτὸν νοουμένου κατ´ ἰδίαν οὐσίαν . Ὑπὸ δὴ τῶν τοιούτων καὶ Κωνστάντιος ὁ βασιλεὺς μετεπείσθη . Καὶ κατὰ μὲν διάνοιαν ὡς εἰκάζω , ὅμοια τῷ πατρὶ καὶ τῷ ἀδελφῷ ἐφρόνει . Ῥητὸν δὲ ῥητοῦ ἀμείψας , ἀντὶ ὁμοουσίου ὁμοιοούσιον ἔλεγε . Τοῦτο γὰρ ἐδόκει τοῖς τούτων εἰπηγηταῖς , ἀκριβέστερον ὧδε ὀνομάζειν ἰσχυριζομένοις ὡς εἴτις μὴ τοῦτο λέγει , κινδυνεύοι σῶμα τὸ ἀσώματον νοεῖν · ὅπερ εὔηθες εἶναι πολλοῖς ἐδόκει . Ἐκ γὰρ τῶν φαινομένων ἔφασκον χρῆναι περὶ τῶν νοητῶν τὰ ὀνόματα μεταλαμβάνειν · λέξεώς τε κίνδυνον μηδένα εἶναι , ἢν μὴ περὶ ἔννοιαν ἡ ἁμαρτία γένηται . ΚΕΦΑΛ . ΙΘʹ . Ἕτι περὶ τοῦ ὁμοουσίου , καὶ περὶ τῆς ἐν Ἀριμήνς συνόδου , ὅπως καὶ ὅθεν καὶ δι᾽ δ συνέστη . Οὐ θαυμαστὸν δὲ , εἰ ὁ βασιλεὺς αὐτὸ τοῦτο πέπονθεν · ἐπεὶ καὶ τῶν ἱερέων πολλοὶ ἀφιλονείκως τὸ ὄνομα τοῦτο προσίεντο , τῇ διανοίᾳ συνάδοντες τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνεληλυθόσιν . Οἱ δὲ ἑκατέρᾳ λέξει μηδὲν διαφερόμενοι , ἐχρῶντο ἐπὶ τῆς αὐτῆς σημασίας . Ὥστε μοι δοκεῖ παρὰ πολὺ τῆς ἀληθείας κεκομύεῦσθαι ἐκεῖνον τὸν λόγον τοῖς τὰ Ἀρείου φρονοῦσιν . Λέγουσι γὰρ ὡς μετὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ σύνοδον , πολλοὶ τῶν ἱερέων , ὧν ἠσαν Εὐσέβιος καὶ Θεόγνιος , οὐκέτι λέγεν
Lemmas: ΟΑΡ . Ἴ . ΟΑΡ . ΧΙΧ . ἀδεῶς εἰς ἰουδαῖσμος ὑποσύρω ὁ μή τοῖος ἐκ γένος εἰμί · φυλάσσω δέ ὁ ἐκκλησία καί ὁ ἐλπίς χριστιανισμός ἔχω . μάλιστα γάρ ἐκ ὁ Ἑλληνικός πλῆθος ἐπιδίδωμι ὁ Θρής - σκεία . ΚΕ . παίω . περι ὁ δόξα ὁ παῖς Κωνσταντῖνος · καί περί ὁ ὁμοούσιος καί ὁμοιόω διάφορος · καί ὅθεν παρατρέπω ὁ ὀρθός πίστις Κων - στάντιος οὖον μήv ἀλλά καί περί αὐτός ὁ δόγμα , ὁ πρῶτος ὁ πατρῷος φυλάσσω δόξα · ἄμφω γάρ ἐπαινέτης ὁ ἐν Νίκαια πίστις . καί Κώνστας μέν οὗτος διαμένω τελευτάω · Κωνστάντιος δέ , μέχρι μέν τις , ὅμοιος ἔχω . μετά οὗτος δέ διαβάλλω ὁ ὁ ὁμοούσιος λέξις , ὁ πρότερος παρακινέω γνώμη · οὖον μήv παντελῶς ἀπέχω ὁ κατ´ οὐσία ὅμοιος εἰμί ὁ υἱός συνομολογέω ὁ πατήρ . οἶς δέ ἀμφί ὁ Εὐσέβιος , καί ἄλλος τις ὁ τότε ἀνά ὁ εἰμί ἐπί λόγος καί βίος θαυμάζω ἐπίσκοπος , διαφορά , ὡς γιγνώσκω , εἰσηγέομαι ὁ ὁμοούσιος λέγω καί κατ´ οὐσία ὅμοιος , ὅσπερ ὁμοιόω ὀνομάζω . ὁ μέν γάρ ὁμοούσιος , ἐπί σῶμα κύριος νοέω , οἷος ἄνθρωπος καί ὁ ἄλλος ζῷον , καί δένδρον καί φυτός , ὅς ἐκ ὁμοιόω ὁ μετουσία καί ὁ γένεσις εἰμί . ὁ δέ ὁμοιόω , ἐπί ἀσώματος , οἷος ἐπί Θεός καί ἄγγελος , ἑκάτερος πρός ἑαυτοῦ νοέω κατ´ ἴδιος οὐσία . ὑπό δή ὁ τοιοῦτος καί Κωνστάντιος ὁ βασιλεύς μεταπείθω . καί κατά μέν διάνοια ὡς εἰκάζω , ὅμοιος ὁ πατήρ καί ὁ ἀδελφός φρονέω . ῥητός δέ ῥητός ἀμείβω , ἀντί ὁμοούσιος ὁμοιόω λέγω . οὗτος γάρ δοκέω ὁ οὗτος εἰπηγηταῖς , ἀκριβής ὧδε ὀνομάζω ἰσχυρίζομαι ὡς ἔστις μή οὗτος λέγω , κινδυνεύω σῶμα ὁ ἀσώματος νοέω · ὅσπερ εὐήθης εἰμί πολύς δοκέω . ἐκ γάρ ὁ φαίνω φάσκω χρή περί ὁ νοητός ὁ ὄνομα μεταλαμβάνω · λέξις τε κίνδυνος μηδείς εἰμί , εἄν μή περί ἔννοια ὁ ἁμαρτία γίγνομαι . ΚΕ . εὐθύς . ἔτι περί ὁ ὁμοούσιος , καί περί ὁ ἐν Ἀριμήνς σύνοδος , ὅπως καί ὅθεν καί διά δ συνίστημι . οὖον θαυμαστός δέ , εἰμί ὁ βασιλεύς αὐτός οὗτος πάσχω · ἐπεί καί ὁ ἱερός πολύς ἀφιλόνεικος ὁ ὄνομα οὗτος προσίημι , ὁ διάνοια συνᾴδω ὁ ἐν Νίκαια συνέρχομαι . ὁ δέ ἑκάτερος λέγω μηδείς διαφέρω , χράω ἐπί ὁ αὐτός σημασία . ὥστε ἐγώ δοκέω παρά πολύς ὁ ἀλήθεια κεκομυευεπομαι ἐκεῖνος ὁ λόγος ὁ ὁ Ἄρειος φρονέω . λέγω γάρ ὡς μετά ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος , πολύς ὁ ἱερός , ὅς ἀείδω Εὐσέβιος καί Θεόγνιος , οὐκέτι λέγω