cogPG.PG006 737
δ . Οὐκ ἔστι τι ὃν μὴ τόδε τι ὄν · οἷον οὐκ ἔστι σῶμα μὴ τόδε σῶμα ὄν . Ἀλλ´ εἰ ἡ ὄλη τὸ εἶναι τόδε οὐκ ἔχει , οὐδ´ ἄρα τὸ εἶναι ἔχει · ἀχώριστον γὰρ τοῦ εἶναι τὸ κόδε εἶναι . σ Ἡ φύσις καὶ ἡ τέχνη ἐκ τῶν οὐσιῶν ποιοῦσιν ἅπερ ποιοῦσιν · οἷον ἐκ σπέρματος ποιεῖ ἡ φύσις τὸν ἄνθρωπον , καὶ ἐξ ἀνθρώπου τὸ σπέρμα · οὐσίαι δέ εἰσι τό τε σπέρμα καὶ ὁ ἄνθρωπος . Ὡσαύτως καὶ αἱ τέχναι ποιοῦσιν ἐκ τοῦ χαλκοῦ ἀνδριάντα , καὶ ἐν πλίνθων οἱκίαν · οὐσίαι δέ εἰσιν ὅ τε χαλκὸς καὶ αἱ πλίψθοι . Τοίνυντῆς ὕλης οὐσίας οὐκ οὔσης , τίς ἐστιν ὁ ποιήσας ἐξ αὐτῆς τὰ γεγονότα ἐξ αὐτῆς , τῆς φύσεώς τε καὶ τῆς τέχνης ἀδυνατούσης ποιεῖν τι ἐκ μὴ οὐσίας ; σʹ . Εἰ , καθώς φησιν Ἀριστοτέλης , ἔστι σῶμα μήτε βαρὺ , μήτε κοῦφον μήτε ἓν τῶν τεσσάρων στοιχείων , μήτε ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων , δῆλον ὅτι , εἰ ἀληθὲς τοῦτο , ἔσται σῶμα · μήτε θερμὸν μήτε ψυχρὸν , μήτε κατὰ φύσιν , μήτε κατὰ πάθος · τὸ γὰρ κατὰ φύσιν ἢ κατὰ πάθος θερμὸν ἢ ψυχρὸν , ἢ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἐστὶν , ἢ ἐκ τῶν τεσσάρων ἐστὶ στοιχείων . Εἰ δὲ σῶμα οὐκ ἔστι μήτε κατὰ φύσιν θερμὸν ἢ ψυχρὸν μήτε κατὰ πάθος , οὐδ´ ἄρα ἐστὶ σῶμα μήτε βαρὺ , μήτε κοῦφον , μήτε ἓν τῶν τεσσάρων στοιχείων , μήτε ἐκ τεσσάρων στοιχείων . Πῶς οὖν λέγει θερμὸν εἶναι τὸν αἰθέρα διὰ τὴν κίνησιν τοῦ οὐρανίου σώματος καὶ τῶν ἐν αὐτῷ κινουμένων σωμάτων ; Τὰ γὰρ ταῖς κινήσεσι θερμαίνοντα σώματα πρὸ τῶν θερμαινομένων ὑπ´ αὐτῶν θερμαίνεται . Ἀλλ´ εἰ θερμαίνεται , δῆλον , ὅτὶ κατὰ πάθος θερμαίνεται · εἰ δὲ κατὰ πάθος , δῆλον , ὅτι καὶ κατ´ ἀλλοίωσιν · εἰ δὲ κατ´ ἀλλοίωσιν , δῆλον , ὅτι καὶ κατὰ μεταβολήν εἰ δὲ κατὰ μεταβολὴν , δῆλον , ὅτι ἐκ τοῦ ἐναὺτίου εἰς τὸ εναντίον μεταβάλλεται . Ἐναντίον δὲ τῷ θερμῷ τὸ ψυχρόν · ἐκ τοῦ ψυχροῦ ἄρα εἰς τὸ θερμὸν μεταβάλλεται . Ἀλλ ἐπειδὴ οὐκ ἔστι σῶμα ἐκ τοῦ ψυχροῦ εἰς τὸ θερμὸν κατὰ πάθος μεταβαλλόμενον , μὴ ὃν μήτε ἓν τῶν τεσσάρων στοιχείων , μήτε ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων , διὰ τοῦτο οὐκ ἔστι τὸ οὐράνιον σῶμα ἕτερον στοιχεῖον παρὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα . θερμαίνεται γὰρ κατὰ πάθος ἐκ τοῦ ψυχροῦ εἰς τὸ θερμὸν μεταβαλλόμενον . ζδʹ . Εἰ τὰ ἐκ τῆς κινήσεως θερμαινόμενα σώματα τῷ πλείονι τῆς κινήσεως πλειόνως θερμαίνεται , πῶς , εἰ κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην σῶμά ἐστιν ὀἥλιος , οὐ κατὰ φύσιν θερμὸν , ἀλλὰ κατὰ κίνησιν , τῷ πλείονι τῆς κινήσειωλς πλειάνως οὔτε θεριαίνεται οὔτε θερμαίνει , ἀλλ ἀεὶ τῷ ἀνίσῳ τῆς κινήσεως τὸ ἴσον ἔχει τῆς θερμόπʹ .
Lemmas: δ . οὐ εἰμί τίς ὅς μή ὅδε τίς εἰμί · οἷος οὐ εἰμί σῶμα μή ὅδε σῶμα εἰμί . Ἀλ εἰμί ὁ ὅλος ὁ εἰμί ὅδε οὐ ἔχω , οὐδός ἄρα ὁ εἰμί ἔχω · ἀχώριστος γάρ ὁ εἰμί ὁ κὸ εἰμί . Σ ὁ φύσις καί ὁ τέχνη ἐκ ὁ οὐσία ποιέω ὅσπερ ποιέω · οἷος ἐκ σπέρμα ποιέω ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος , καί ἐκ ἄνθρωπος ὁ σπέρμα · οὐσία δέ εἰμί ὁ τε σπέρμα καί ὁ ἄνθρωπος . ὡσαύτως καί ὁ τέχνη ποιέω ἐκ ὁ χαλκός ἀνδριάς , καί ἐν πλίνθος οἰκίον · οὐσία δέ εἰμί ὅς τε χαλκός καί ὁ πλίψθοι . Τοίνυντῆς ὕλη οὐσία οὐ εἰμί , τίς εἰμί ὁ ποιέω ἐκ αὐτός ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός , ὁ φύσις τε καί ὁ τέχνη ἀδυνατέω ποιέω τίς ἐκ μή οὐσία ; σός . εἰμί , καθώς φημί Ἀριστοτέλης , εἰμί σῶμα μήτε βαρύς , μήτε κοῦφος μήτε εἷς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , μήτε ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , δῆλος ὅτι , εἰμί ἀληθής οὗτος , εἰμί σῶμα · μήτε θερμός μήτε ψυχρός , μήτε κατά φύσις , μήτε κατά πάθος · ὁ γάρ κατά φύσις ἢ κατά πάθος θερμός ἢ ψυχρός , ἢ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον εἰμί , ἢ ἐκ ὁ τέσσαρες εἰμί στοιχεῖον . εἰμί δέ σῶμα οὐ εἰμί μήτε κατά φύσις θερμός ἢ ψυχρός μήτε κατά πάθος , οὐδός ἄρα εἰμί σῶμα μήτε βαρύς , μήτε κοῦφος , μήτε εἷς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , μήτε ἐκ τέσσαρες στοιχεῖον . Πῶς οὖν λέγω θερμός εἰμί ὁ αἰθήρ διά ὁ κίνησις ὁ οὐράνιος σῶμα καί ὁ ἐν αὐτός κινέω σῶμα ; ὁ γάρ ὁ κίνησις θερμαίνω σῶμα πρό ὁ θερμαίνω ὑπό αὐτός θερμαίνω . Ἀλ εἰμί θερμαίνω , δῆλος , ὅστις κατά πάθος θερμαίνω · εἰμί δέ κατά πάθος , δῆλος , ὅτι καί κατ´ ἀλλοίωσις · εἰμί δέ κατ´ ἀλλοίωσις , δῆλος , ὅτι καί κατά μεταβολή εἰμί δέ κατά μεταβολή , δῆλος , ὅτι ἐκ ὁ ναυτιόω εἰς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω . ἐναντίος δέ ὁ θερμός ὁ ψυχρός · ἐκ ὁ ψυχρός ἄρα εἰς ὁ θερμός μεταβάλλω . ἀλλά ἐπεί οὐ εἰμί σῶμα ἐκ ὁ ψυχρός εἰς ὁ θερμός κατά πάθος μεταβάλλω , μή ὅς μήτε εἷς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , μήτε ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , διά οὗτος οὐ εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα ἕτερος στοιχεῖον παρά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον . θερμαίνω γάρ κατά πάθος ἐκ ὁ ψυχρός εἰς ὁ θερμός μεταβάλλω . ζδʹ . εἰμί ὁ ἐκ ὁ κίνησις θερμαίνω σῶμα ὁ πλείων ὁ κίνησις πλειόνως θερμαίνω , πῶς , εἰμί κατά ὁ Ἀριστοτέλης σῶμα εἰμί ἥλιος , οὖον κατά φύσις θερμός , ἀλλά κατά κίνησις , ὁ πλείων ὁ κινήσειωλς πλειάνως οὔτε θεριαινετος οὔτε θερμαίνω , ἀλλ' ἀεί ὁ ἄνισος ὁ κίνησις ὁ ἴσος ἔχω ὁ θερμόπʹ .