ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
cogPG.PG006 122
ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ Μὴ ὑπολάόητε , ὧ ἄνδρες Ἔλληνες , ἄλογον ἢ ἀνεπίκριτον εἶναί μου τὸν ἐκ τῶν ὑμετέρων ἐθῶν χωρισμόν . Οὐδὲν γὰρ ἐν αὐτοῖς εὖρον ὅσιον ἢ θεοφιλές . Αὐτὰ γὰρ τὰ τῶν ποιητῶν ὑμῶν συνθέματα , λόσσης καὶ ἀκρασίας ἐστὶ μνημεῖα . Τῷ γὰρ ἐν παιδείᾳ παρ´ ὑμῖν προὔχοντι φοιτῶν τις , πάντων ἀνθρώπων ἐστὶν ἀργαλεώτατος . Πρώτιστα μὲν γάρ φασι τὸν Ἀγαμέμνονα τῇ τοῦ ἀδελφοῦ ἀκρασίᾳ ἐπιτεταμένῃ , λύσσῃ , καὶ ἀκατασχέτῳ ἐπιθυμίᾳ συνεργοῦντα , καὶ τὴν θυγατέρα πρὸς θυσίαν εὐδοκήσαντα δοῦναι , καὶ πᾶσαν ταράξαι τὴν Ἐλλάδα , ἵνα ῥόσηται τὴν Ἑλένην , ἀπὸ λέπρου ποιμένος ἡρπασμένην . Ὁπότε δὲ καὶ τοῦ πολέμου κατασχόντος αἰχμαλώτους ἤγαγον , αὐτὸς Ἀγαμέμνων ὑπὸ Χρυσηίδος αἰχμάλωτος ἤγετο , πρὸς τὸν Θέτιδος παῖδα Βρισηίδος ἕνεκεν ἔχθραν ἤρατο . Αὐτὸς δὲ Πηληΐάδης ,
Lemmas: Ἰουστῖνος φιλόσοφος ΚΑΙ Μάρτυς μή ὑπολαμβάνω , ἵημι ἀνήρ Ἔλληνες , ἄλογος ἢ ἀνεπίκριτος εἰμί ἐγώ ὁ ἐκ ὁ ὑμέτερος ἔθος χωρισμός . οὐδείς γάρ ἐν αὐτός εὖρος ὅσιος ἢ θεοφιλής . αὐτός γάρ ὁ ὁ ποιητής σύ σύνθεμα , λοεννυω καί ἀκράτεια εἰμί μνημεῖον . ὁ γάρ ἐν παιδεία παρ´ σύ προέχω φοιτάω τις , πᾶς ἄνθρωπος εἰμί ἀργαλέος . Πρώτιστα μέν γάρ φημί ὁ Ἀγαμέμνων ὁ ὁ ἀδελφός ἀκράτεια ἐπιτείνω , λύσσα , καί ἀκατάσχετος ἐπιθυμία συνεργέω , καί ὁ θυγάτηρ πρός θυσία εὐδοκέω δίδωμι , καί πᾶς ταράσσω ὁ Ἐλλάς , ἵνα ῥώννυμι ὁ Ἑλένη , ἀπό λεπρός ποιμήν ἁρπάζω . ὁπότε δέ καί ὁ πόλεμος κατέχω αἰχμάλωτος ἄγω , αὐτός Ἀγαμέμνων ὑπό Χρυσηΐς αἰχμάλωτος ἄγω , πρός ὁ Θέτις παῖς Βρισηΐ ̈ς ἕνεκα ἔχθρα ἔραμαι . αὐτός δέ Πηληϊάδης ,
cogPG.PG006 123
ὁ ποταμὸν πηδήσας , Τροίαν καταστρέψας , Ἔκτορα χειρωσάμενος , Πολυξένης ὁ ἥρως ὑμῶν δοῦλος ἦν , ὑπὸ Ἀμαζόνος νεκρᾶς νενίκητο · τὰ θεότευκτα ὅπλα ἀποδυσάμενος , νυμφικὴν στολὴν ἐνδυσάμενος , φίλτρων θῦμα ἐγίνετο ἐν τῷ τοῦ Ἀπόλλωνος νηῷ . Ὁ γὰρ Ἰθακήσιος Λαερτιάδης ἐκ κακίας ἀρετὴν ἐνεπορεύσατο . Ὅτι δὲ ἀγαθῆς φρονήσεως ἄμοιρος ἦν , ὁ κατὰ [ τὰς ] Σειρῆνας διάπλους ἐδήλωσεν , ὅτι μὴ ἠδυνήθη φρονῆσαι ἐμφράξαι τὴν ἀκοην . Ὁ Τελαμώνιος Αἴας , ὁ τὸ ἑπταβόειον φέρων σάκος , διὰ τὴν πρὸς Ὀδυσσέα περὶ τῶν ὅπλων κρίσιν ἡττηθείς ὑπὸ μανίας ἡλίσκετο . Ταῦτα παιδεύεσθαι οὐ θέλω . Οὐ γὰρ τοιαύτης ἀρετῆς ἐπιδικάζομαι ἵνα τοῖς Ὁμήρου μύθοις πείθωμαι . Ἔστι γὰρ ἡ πᾶσα ῥαψῳδία , Ἰλιάδος τε καὶ Ὀδυσσείας ἀρχὴ καὶ τέλος , ΥύνὴΔ Ἀλλ´ ἐπεὶ Ἡσίοδος μεθ´ Ὅμηρον Ἔργα τε καὶ Ἡμέρας συνέγραψε , τίς αὐτοῦ τῇ ληρώδει θεογονίᾳ συνθήσεται ; Φασὶ [ γρ Κρόνον τὸν οὖρα νοῦ παῖδα , τῆς ἀρχῆς καθελεῖν τὸν πατέρα , καὶ τῶν σκήπτρων λαβέσθαι · καὶ διευλαβηθέντα τὸ ὅμοιον παθεῖν . τεκνοφαγεῖν ἑλέσθαι · τῇ δὲ τῶν Κουρήτων ἐπινοίᾳ τὸν Δία κλαπέντα καὶ λαθόντα , δεσμοῖς καθεῖρξαι τὸν πατέρα , καὶ διανείμασθαι , ὡς λόγος ,
Lemmas: ὁ ποταμός πηδάω , Τροία καταστρέφω , Ἕκτωρ χειρόομαι , Πολυξένη ὁ ἥρως σύ δοῦλος εἰμί , ὑπό Ἀμαζών νεκρός Νικητός · ὁ θεότευκτος ὅπλον ἀποδύω , νυμφικός στολή ἐνδύω , φίλτρον θῦμα γίγνομαι ἐν ὁ ὁ Ἀπόλλων ναός . ὁ γάρ Ἰθακήσιος Λαερτιάδης ἐκ κακία ἀρετή ἐμπορεύομαι . ὅτι2 δέ ἀγαθός φρόνησις ἄμοιρος εἰμί , ὁ κατά [ ὁ ] Σειρήν διάπλους δηλόω , ὅτι μή δύναμαι φρονέω ἐμφράσσω ὁ ἀκοή . ὁ Τελαμώνιος Αἴας , ὁ ὁ ἑπταβόειος φέρω σάκος , διά ὁ πρός Ὀδυσσεύς περί ὁ ὅπλον κρίσις ἡσσάομαι ὑπό μανία ἁλίσκομαι . οὗτος παιδεύω οὖον ἐθέλω . οὖον γάρ τοιοῦτος ἀρετή ἐπιδικάζω ἵνα ὁ Ὅμηρος μῦθος πείθω . εἰμί γάρ ὁ πᾶς ῥαψῳδία , Ἰλιάς τε καί Ὀδυσσεία ἀρχή καί τέλος , ΥύνὴΔ Ἀλ ἐπεί Ἡσίοδος μεθ´ Ὅμηρος ἔργον τε καί Ἡμέρα συγγράφω , τίς αὐτός ὁ ληρώδης θεογονία συντίθημι ; φημί [ γρ Κρόνος ὁ ὅρος νόος παῖς , ὁ ἀρχή καθαιρέω ὁ πατήρ , καί ὁ σκῆπτρον λαμβάνω · καί διευλαβέομαι ὁ ὅμοιος πάσχω . τεκνοφαγέω αἱρέω · ὁ δέ ὁ Κούρητες ἐπίνοια ὁ Ζεύς κλέπτω καί λανθάνω , δεσμός κατείργω ὁ πατήρ , καί διανέμω , ὡς λόγος ,
cogPG.PG006 124
Δία μὲν , τὸν αἰθέρα , Ποσειδῶνα δὲ , τὸν βυθὸν · καὶ Πλουτέα τὴν καθ´ ἅδου μοῖραν λαχεῖν . Ἀλλ´ ὁ μὲν Πλουτεὺς τὴν Κόρην ἤρπασε · καὶ ἡ Δήμητρα ἀλωμένη κατὰ τὰς ἐρήμους , τὸ τέκνον ἐζήτει . Καὶ τοῦτον τὸν μῦθον εἰς ὕψος ἤγαγε τὸ ἐν Ἐλευσῖνι πυρΠάλιν ὁ Ποσειδῶν Μελανίποπην μὲν ᾑσχυνεν ὑδρευομένην , ὄχλῳ δὲ Νηρηγδων οὐκ ὀλίγων κατεχρήτατο · ὡν τὰ ὀνόματα ἐὰν διηγώμεθα , πολὺ πλῆθος λόγων κατατρίψομεν . Ὁ μὲν οὖν Ζεὺς , μοιχὸς πολλαχῇ , ἐπ´ Ἀντιόπῃ μὲν ὡς σάτυρος , καὶ Δανάῃ χρυσὸς , καὶ ἐπ´ Εὐρώπῃ ταῦρος ἦν · ἐπτεροῦτο δὲ παρὰ Λήδα . Ὁ γὰρ Σεμέλης ἔρως , καὶ αὐτοῦ τὴν ἀκρασίαν ἥλεγξε , καὶ τῆς Σεμέλης τὸν ζῆλον Τον γὰρ Φρύγα Γανυμήδην , φασὶν , εἰς τὸ οἰνοχοεῖν ἀνήρπασε . Καὶ ταῦτα μὲν οἱ Κρονίδαι ἐποίησαν . Ὁ γὰρ μεγαλώνυμος ὑμῶν ὁ Λητοῖδης , ὁ μαντικὴν ἐπαγγειλάμενος , ἐαυτὸν ἤλεγξεν ὅτι ψεύδεται . Δάφνην ἐδωκεν , ἢν οὐ κατέλαβε · καὶ τῷ ἐρομένῳ αὐτὸν Ἀιακίδῃ σκεύωντι τὸν αὐτοῦ θάνατον οὐκ ἐμαντεύσατο . Ἀθηνᾶς γὰρ τὸ ἀνδρικὸν σιγῶ , καὶ Διονύσου τὸ θηλυκὸν , καὶ Ἀφροδίτης τὸ πορνικόν . Ἀνάγνκωτε τῷ Διῖ , ἄνδρες Ἔλληνες , τὸν κατὰ πατραλοιῶν νόμον , καὶ τὸ μοιχείας πρόστιμον . καὶ τὴν παιἑεραστίας αἰσχρότητα . Διδάξατε Ἀθηνᾶν καὶ Ἄρτεμιν τὰ τῶν γυναικῶν ἔργα , καὶ Διόνυσον τὰ ἀνδρῶν . Τί σεμνὸν ἐπιδείκνυται γυνὴ ὅπλοις κεκοσμημένη , ἀνὴρ δὲ κυμβάλοις καὶ στέμμασι καὶ ἐσθῆτι Τυναικείᾳ καλλωπιζόμενος , καὶ ὀργιῶν σὺν ἀγέλῃ Τκαικων ; ὅ . Τὸν γὰρ τριέσπερον Ἀλκείδην , τῶν ἀγῶν ἡγήτορα ψδόμενον , τὸν τοῦ Διὸς υἱον ,
Lemmas: Ζεύς μέν , ὁ αἰθήρ , Ποσειδῶν δέ , ὁ βυθός · καί Πλουτεύς ὁ καθ´ ἅδος μοῖρα λαγχάνω . Ἀλ ὁ μέν Πλουτεύς ὁ Κόρη ἁρπάζω · καί ὁ Δημήτηρ ἀλάομαι κατά ὁ ἐρῆμος , ὁ τέκνον ζητέω . καί οὗτος ὁ μῦθος εἰς ὕψος ἄγω ὁ ἐν Ἐλευσίς πυρΠάλιν ὁ Ποσειδῶν Μελανίποπην μέν αἰσχύνω ὑδρεύω , ὄχλος δέ Νηρηγδων οὐ ὀλίγος καταχράομαι · ὡς ὁ ὄνομα ἐάν διηγέομαι , πολύς πλῆθος λόγος κατατρίβω . ὁ μέν οὖν Ζεύς , μοιχός πολλαχῆ , ἐπι Ἀντιόπη μέν ὡς σάτυρος , καί Δανάη χρυσός , καί ἐπι Εὐρώπη ταῦρος εἰμί · πτερόω δέ παρά Λήδα . ὁ γάρ Σεμέλη Ἔρως , καί αὐτός ὁ ἀκράτεια ἐλέγχω , καί ὁ Σεμέλη ὁ ζῆλος ὁ γάρ Φρύξ Γανυμήδης , φημί , εἰς ὁ οἰνοχοέω ἀναρπάζω . καί οὗτος μέν ὁ Κρονίδης ποιέω . ὁ γάρ μεγαλώνυμος σύ ὁ Λητοΐδης , ὁ μαντικός ἐπαγγέλλω , ἑαυτοῦ ἐλέγχω ὅτι ψεύδω . Δάφνη δίδωμι , εἄν οὖον καταλαμβάνω · καί ὁ ἔρομαι αὐτός Αἰακίδης σκευάζω ὁ αὐτός θάνατος οὐ μαντεύομαι . Ἀθηνᾶ γάρ ὁ ἀνδρικός σιγάω , καί Διόνυσος ὁ θηλυκός , καί Ἀφροδίτη ὁ πορνικός . Ἀνάγνκωτε ὁ Διί , ἀνήρ Ἔλληνες , ὁ κατά πατραλοίας νόμος , καί ὁ μοιχεία πρόστιμον . καί ὁ παιἑεραστίας αἰσχρότης . διδάσκω Ἀθηνᾶ καί Ἄρτεμις ὁ ὁ γυνή ἔργον , καί Διόνυσος ὁ ἀνήρ . τις σεμνός ἐπιδείκνυμι γυνή ὅπλον κοσμέω , ἀνήρ δέ κύμβαλον καί στέμμα καί ἐσθής Τυναικείᾳ καλλωπίζω , καί ὀργίζω σύν ἀγέλη τκαικως ; ὅς . ὁ γάρ τριέσπερος Ἀλκείδης , ὁ ἄγος ἡγεμών δάπτω , ὁ ὁ Ζεύς υἱος ,
cogPG.PG006 127
φύεται , ἔχθραι , ἔρεις , ζῆλος , ἐρίθειαι,θυμοί , καὶ τὰ ὅμοια τούτοις . Ἐπιθυμίας οὖν ἀπελαθείσης , εὑδιος ἡ ψυχὴ καὶ γαληνιῶσα γίνεται . Περιλυθεῖσα δὲ τῶν περὶ τὸν τράχηλον αὐτῆς κακῶν περιῤῥεόντων , ἀπέρχεται πρὸς τὸν ποιήσαντα αὐτήν . Δεῖ γὰρ ἀποκατασταθῆναι ὅθεν ἀπέστη , ὅθεν τις ἐγένετο , ἢ ἐστιν .
Lemmas: φύω , ἔχθρα , εἴρω , ζῆλος , εριθειαι,θυεγω , καί ὁ ὅμοιος οὗτος . Ἐπιθυμία οὖν ἀπελαύνω , Εὔδιος ὁ ψυχή καί γαληνιάω γίγνομαι . περιλύω δέ ὁ περί ὁ τράχηλος αὐτός κακός περιρρέω , ἀπέρχομαι πρός ὁ ποιέω αὐτός . Δεύς γάρ ἀποκαθίστημι ὅθεν ἀφίστημι , ὅθεν τις γίγνομαι , ἢ εἰμί .
cogPG.PG006 128
Ἀρχόμενος τῆς πρὸς ὑμᾶς παραινέσεως , ὧ ἄνδρες Ἔλληνες , εὔχομαι τῷ Θεῷ , ἐμοὶ μὲν ὑπάρξαι τὰ δέοντα πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν · ὑμᾶς δὲ , τῆς προτέρας ἀφεμένους φιλονεικίας , καὶ τῆς τῶν προγόνων πλάνης ἀπαλλαγέντας , ἑλέσθαι τὰ λυσιτελοῦντα νυνί · οὐδὲν οἰομένους περὶ τοὺς προγόνους ὑμῶν ἔσεσθαι κλημμελὲς παρ´ ὑμῶν , εἰ τάναντία νυνὶ τῶν πρότερον μὴ καλῶς δοξάντων αὐτοῖς χρήσιμα φαίνοιτο παρ´ ὑμῖν . Ἡ γὰρ τῶν πραγμάτων ἀκριβὴς ἐξέτασις , καὶ τὰ δόξαντα πολλάκις καλῶς ἔχειν ἀλλοιότερα δείκνυσιν , ἀκριβεστέρᾳ πείρᾳ τἀληθὲς . βασανίσασα . Ἐπεὶ τοίνυν ἡμῖν ὁ περὶ τῆς ἀληθοῦς . θεοσεβείας πρόκειται λόγος , οὐδὲν , οἶμαι , προτιμότερον τοῖς ἀκινδύνως βιῶν προῃρημένοις εἶναι νενόμισται , διὰ τὴν μέλλουσαν μετὰ τὴν τελευ τὴν τοῦδε τοῦ βίου ἔσεσθαι κρίσιν · ἡν οὐ μόνον οἱ ἡμέτεροι κατὰ Θεὸν κηρύττουσι πρόγονοι , προφῆταί τε καὶ νομοθέται , ἀλλὰ καὶ οἱ παρ´ ὑμῖν νομασθέντες εἶναι σοφοὶ , οὐ ποιηταὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ φλόσοφοι οἱ τὴν ἀληθῆ καὶ θείαν ἐπαγγελλόμενοι παρ´ ὑμῖν εἰδέναι γνῶσιν · ἔδοξέ μοι καλῶς ἔχειν , πρῶτον μὲν τοὺς τῆς θεοσεβείας ἡμῶν τε καὶ ὑμῶν ἐξετάσαι διδασκάλους , οἶ τινες καὶ ὅσοι , καὶ καθ´ οὓς γεγόνασι χρόνους · ἵν´ οἱ μὲν πρότερον τὴν ψευδώνυμον θεοσέβειαν παρὰ τῶν προγόνων ταρειληφότες , νῦν γοῦν αἰσθόμενοι , τῆς παλαιᾶς ἐκείνης ἀπαλλαγῶσι πλάνης · ἡμεῖς δέ , σαφῶς καὶ φανερῶς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀποδείξωμεν τῇ τῶν κατὰ Θεὸν προγόνων ἑπομένους θεοσεβείᾳ .
Lemmas: Ἀρχόμενος ὁ πρός σύ παραίνεσις , ἵημι ἀνήρ Ἔλληνες , εὔχομαι ὁ Θεός , ἐγώ μέν ὑπάρχω ὁ δήω πρός σύ εἶπον · σύ δέ , ὁ πρότερος ἀφίημι φιλονεικία , καί ὁ ὁ πρόγονος πλάνης ἀπαλλάσσω , αἱρέω ὁ λυσιτελέω νυνί · οὐδείς οἴομαι περί ὁ πρόγονος σύ εἰμί κλημμελὲς παρ´ σύ , εἰμί τἀναντία νυνί ὁ πρότερος μή καλῶς δοκέω αὐτός χρήσιμος φαίνω παρ´ σύ . ὁ γάρ ὁ πρᾶγμα ἀκριβής ἐξέτασις , καί ὁ δόξα πολλάκις καλῶς ἔχω ἀλλοῖος δείκνυμι , ἀκριβής πείρω ἀληθής . βασανίζω . ἐπεί τοίνυν ἐγώ ὁ περί ὁ ἀληθής . θεοσέβεια πρόκειμαι λόγος , οὐδείς , οἴομαι , πρότιμος ὁ ἀκίνδυνος βία προαιρέω εἰμί νομίζω , διά ὁ μέλλω μετά ὁ τελεύω ὁ ὅδε ὁ βίος εἰμί κρίσις · ἐάν οὖον μόνος ὁ ἡμέτερος κατά θεός κηρύσσω πρόγονος , προφήτης τε καί νομοθέτης , ἀλλά καί ὁ παρ´ σύ νομάζω εἰμί σοφός , οὖον ποιητής μόνος , ἀλλά καί φλοσοφος ὁ ὁ ἀληθής καί θεῖος ἐπαγγέλλω παρ´ σύ οἶδα γνῶσις · δοκέω ἐγώ καλῶς ἔχω , πρῶτος μέν ὁ ὁ θεοσέβεια ἐγώ τε καί σύ ἐξετάζω διδάσκαλος , οἶς τις καί ὅσος , καί καθ´ ὅς γίγνομαι χρόνος · ὅς ὁ μέν πρότερος ὁ ψευδώνυμος θεοσέβεια παρά ὁ πρόγονος ταρειληφοαιρεω , νῦν γοῦν αἰσθάνομαι , ὁ παλαιός ἐκεῖνος ἀπαλλάσσω πλάνης · ἐγώ δέ , σαφῶς καί φανερῶς ἐγώ αὐτός ἀποδείκνυμι ὁ ὁ κατά θεός πρόγονος ἕπομαι θεοσέβεια .
cogPG.PG006 131
τὰς τῶν ποιητῶν περὶ θεῶν ἀπαγγέλλῃ δόξας . Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἀπὸ τῶν παλαιῶν καὶ πρώτων ἄρξασθαι προσήκει , ἐντεῦθεν ἀρξάμενος , τὴν ἑκάστου δόξαν ἐκθήσομαι , πολλῷ γελοιοτέραν τῆς τῶν ποιητῶν θεολογίας οὖσαν . Θαλῆς μὲν γὰρ ὁ Μιλήσιος , ὁ πρῶτος τῆς φυσικῆς φιλοσοφίας ἄρξας , ἀρχὴν εἶναι τῶν ὄντων ἀπάντων τὸ ὕδωρ ἀπεφήνατο · ἐξ ὕδατος γάρ φησι τὰ πάντα εἶναι , καὶ εἰς ὕδωρ τὰ πάντα ἀναλύεσθαι . Ἀναξίμανδρος δὲ μετὰ τοῦτον , ἀπὸ τῆς αὐτῆς ὁρμώμενος Μιλήτου , τὸ ἄπειρον ἀρχὴν ἁπάντων ἔφησεν εἶναι · ἐκ τούτου γὰρ δὴ τὰ πάντα γίνεσθαι , καὶ εἰς τοῦτο τὰ πάντα φθείρεσθαι . Τρίτος Ἀναξιμένης , καὶ οὗτος ἐκ τῆς Μιλήτου ὑπάρχων , ἀέρα τοῦ παντὸς ἀρχὴν εἶναι λέγει · ἐκ γὰρ τούτου τὰ πάντα γίνεσθαι , καὶ εἰς τοῦτον πάντα ἀναλύεσθαί φησιν . Ἡράκλειτος καὶ Ἱππασος ὁ Μεταπόντιος ἀρχὴν τῶν πάντων τὸ πῦρ εἶναι · ἐκ τοῦ πυρὸς γὰρ τὰ πάντα γίνεσθαι , καὶ εἰς τὸ πῦρ τὰ πάντα τελευτᾷν , λέγουσι . Ἀναξαγόρας ὁ Κλαζομένιος ἀρχὰς τῶν πάντων τὰς ὁμοιομερείας εἶναι ἔφη . Ἀρχέλαος ὁ Ἀπολλοδώρου Ἀθηναῖος , ἀέρα ἄπειρον , καὶ τὴν περὶ αὐτὸν πυκνότητα καὶ μάνωσιν , ἀρχὴν ἀπάντων εἰναι λέγει . Οὕτοι πάντες , ἀπὸ Θαλοῦ τὰς διαδοχὰς ἐσχηκότες , τὴν φυσικὴν ὑπ´ αὐτῶν καλουμένην μετηλθον φιλοσοφίαν . Εἶθ ἑξῆς ἀφ´ ἑτέρας ἀρχῆς Πυθαγόρας Μνησάρχου Σάμιος , ἀρχὰς τοὺς ἀριθμοὺς , καὶ τὰς συμμετρίας καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς ἀρμονίας καλεῖ , τά τ´ ἐξ ἀμφοτέρων σύνθετα στοιχεῖα · ἔτι μέντοι μονάδα καὶ τὴν ἀόριστον δυάδα . Ἐπίκουρος Νεοκλέους ,
Lemmas: ὁ ὁ ποιητής περί θεός ἀπαγγέλλω δόξα . οὐκοῦν ἐπεί ἀπό ὁ παλαιός καί πρῶτος ἄρχω προσήκω , ἐντεῦθεν ἄρχω , ὁ ἕκαστος δόξα ἐκτίθημι , πολύς γελοῖος ὁ ὁ ποιητής θεολογία εἰμί . Θαλῆς μέν γάρ ὁ Μιλήσιος , ὁ πρῶτος ὁ φυσικός φιλοσοφία ἄρχω , ἀρχή εἰμί ὁ εἰμί ἀπαντάω ὁ ὕδωρ ἀποφαίνω · ἐκ ὕδωρ γάρ φημί ὁ πᾶς εἰμί , καί εἰς ὕδωρ ὁ πᾶς ἀναλύω . Ἀναξίμανδρος δέ μετά οὗτος , ἀπό ὁ αὐτός ὁρμάω Μίλητος , ὁ ἤπειρος ἀρχή ἅπας φημί εἰμί · ἐκ οὗτος γάρ δή ὁ πᾶς γίγνομαι , καί εἰς οὗτος ὁ πᾶς φθείρω . Τρίτος Ἀναξιμένης , καί οὗτος ἐκ ὁ Μίλητος ὑπάρχω , ἀήρ ὁ πᾶς ἀρχή εἰμί λέγω · ἐκ γάρ οὗτος ὁ πᾶς γίγνομαι , καί εἰς οὗτος πᾶς ἀναλύω φημί . Ἡράκλειτος καί Ἵππασος ὁ Μεταπόντιος ἀρχή ὁ πᾶς ὁ πῦρ εἰμί · ἐκ ὁ πυρός γάρ ὁ πᾶς γίγνομαι , καί εἰς ὁ πῦρ ὁ πᾶς τελευτάω , λέγω . Ἀναξαγόρας ὁ Κλαζομένιος ἀρχή ὁ πᾶς ὁ ὁμοιομέρεια εἰμί φημί . Ἀρχέλαος ὁ Ἀπολλόδωρος Ἀθηναῖος , ἀήρ ἤπειρος , καί ὁ περί αὐτός πυκνότης καί μάνωσις , ἀρχή ἀπαντάω εἰναι λέγω . οὕτος πᾶς , ἀπό Θαλῆς ὁ διαδοχή ἔχω , ὁ φυσικός ὑπό αὐτός καλέω μετέρχομαι φιλοσοφία . εἶμι ἑξῆς ἀφή ἕτερος ἀρχή Πυθαγόρας Μνήσαρχος Σάμιος , ἀρχή ὁ ἀριθμός , καί ὁ συμμετρία καί ὁ ἐν αὐτός ἁρμονία καλέω , ὁ τ ἐκ ἀμφότερος σύνθετος στοιχεῖον · ἔτι μέντοι μόνος καί ὁ ἀόριστος δυάς . Ἐπίκουρος Νεοκλῆς ,
cogPG.PG006 133
ἑωρακὼς , τὸν ἀνωτάτω Θεὸν ἐν τῇ πυρώδει οὐσίᾳ εἶναι λέγει · Ἀριστοτέλης δὲ , ἐν τῷ πρὸς Ἀλέξανδρον τὸν Μακεδόνα λόγῳ σύντομόν τινα τῆς ἑαυτοῦ φιλοσοφίας ἐκτιθέμενος ὅρον , σαφῶς καὶ φανερῶς τὴν Πλάτωνος ἀναιρεῖ δόξαν , οὐκ ἐν τῇ πυρώδει οὐσίᾳ τὸν Θεὸν εἶναι λέγων · ἀλλὰ πέμπτον αἰθέριόν τε καὶ ἀμετάβλητον ἀναπλάττων σῶμα , ἐν τούτῳ αὐτὸν εἶναί φησι . Γέγραφε γοῦν οὕτως · Οὐχ ὡς ἔνιοι τῶν περὶ τὸ Θεῖον πλημμελούντων , ἐν τῇ πυρώδεε οὐσίᾳ τὸν Θεὸν εἶναί φασιν . Εἶτα , ὥσπερ μὴ ἀρκούμενος ἐπὶ τῇ κατὰ Πλάτωνος βλασφημίᾳ , καὶ τὸν ὑπ´ αὐτοῦ τῆς πολιτείας ἐκβληθέντα ὡς ψεύστην καὶ τρίτον τῶν ἀπὸ τῆς ἀληθείας εἰδώλων , ὡς αὐτὸς ἔφη , μιμητὴν ὄντα Ὃμηρον , εἰς ἀπόδειξιν τῶν ὑπ´ αὐτοῦ περὶ τοῦ αἰθερίου σώματος λεγομένων καλεῖ μάρτυρα · γέγραφε γάρ · οὕτω γοῦν καὶ Ὅμηρος ἔφη · Ζεὺς δ´ ἔλαχ´ οὐρανὸν εἰρὺν ἐν αἰθέρι καὶ νερέβουλόμενος ἐκ τῆς Ὁμήρου μαρτυρίας ἀξιόπιστον τὴν ἑαυτοῦ δεικνύναι δόξαν · ἀγνοῶν ὅτι εἰ Ὁμήρῳ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἀληθῆ ἑαυτὸν λέγειν μάρτυρι χρῷτο , πολλὰ τῶν αὐτῷ δοξάντων οὐκ ἀληθῆ φανήσεται ὄντα . Θαλῆς γὰρ ὁ Μιλήσιος ὁ πρῶτος παρ´ αὐτοῖς τῆς φιλοσοφίας ἄρξας , τὴν πρόφασιν παρ´ αὐτοῦ λαβών , τὰς πρώτας αὐτοῦ περὶ ἀρχῶν ἀθετήσας δόξας . αὐτοῦ γὰρ Ἀριστοτέλους Θεὸν καὶ ὕλην ἀρχὰς εἶναι τῶν πάντων εἰρηκότος , ὁ πρεσβύτατος τῶν κατ´ αὐτοὺς ἀπάντων Θαλῆς ἀρχὴν τῶν ὄντων ὕδωρ εἶναι λέγει · ἐξ ὕδατος γάρ φησι τὰ πάντα εἶναι , καὶ εἰς ὕδωρ ἀναλύεσθαι τὰ πάντα . στοχάζεται δὲ πρῶτον μὲν , ἀπὸ τοῦ , πάντων τῶν ζώων τὴν γονὴν , ἀρχήν οὗσαν , ὑγρὰν εἶναι · δεύτερον δὲ , ὅτι πάντα τὰ φυτὰ ὑγρῷ τρέφεται καὶ καρποφορεῖ , ἀμοιροῦντα δὲ τοῦ
Lemmas: ὁράω , ὁ ἄνω2 θεός ἐν ὁ πυρώδης οὐσία εἰμί λέγω · Ἀριστοτέλης δέ , ἐν ὁ πρός Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών λόγος σύντομος τις ὁ ἑαυτοῦ φιλοσοφία ἐκτίθημι ὅρος , σαφῶς καί φανερῶς ὁ Πλάτων ἀναιρέω δόξα , οὐ ἐν ὁ πυρώδης οὐσία ὁ θεός εἰμί λέγω · ἀλλά πέμπτος αἰθέριος τε καί ἀμετάβλητος ἀναπλάσσω σῶμα , ἐν οὗτος αὐτός εἰμί φημί . γράφω γοῦν οὕτως · οὐχ ὡς ἔνιοι ὁ περί ὁ θεῖον πλημμελέω , ἐν ὁ πυρώδης οὐσία ὁ θεός εἰμί φημί . εἶτα , ὥσπερ μή ἀρκέω ἐπί ὁ κατά Πλάτων βλασφημία , καί ὁ ὑπό αὐτός ὁ πολιτεία ἐκβάλλω ὡς ψεύστης καί τρίτος ὁ ἀπό ὁ ἀλήθεια εἴδωλον , ὡς αὐτός φημί , μιμητής εἰμί Ὅμηρος , εἰς ἀπόδειξις ὁ ὑπό αὐτός περί ὁ αἰθέριος σῶμα λέγω καλέω μάρτυς · γράφω γάρ · οὗτος γοῦν καί Ὅμηρος φημί · Ζεύς δδʹ λαγχάνω οὐρανός εἴρω ἐν αἰθήρ καί νερέβουλόμενος ἐκ ὁ Ὅμηρος μαρτυρία ἀξιόπιστος ὁ ἑαυτοῦ δείκνυμι δόξα · ἀγνοέω ὅτι εἰμί Ὅμηρος πρός ἀπόδειξις ὁ ἀληθής ἑαυτοῦ λέγω μάρτυς χράω , πολύς ὁ αὐτός δοκέω οὐ ἀληθής φαίνω εἰμί . Θαλῆς γάρ ὁ Μιλήσιος ὁ πρῶτος παρ´ αὐτός ὁ φιλοσοφία ἄρχω , ὁ πρόφασις παρ´ αὐτός λαμβάνω , ὁ πρῶτος αὐτός περί ἀρχή ἀθετέω δόξα . αὐτός γάρ Ἀριστοτέλης θεός καί ὕλη ἀρχή εἰμί ὁ πᾶς ἐρῶ , ὁ πρέσβυς ὁ κατ´ αὐτός ἀπαντάω Θαλῆς ἀρχή ὁ εἰμί ὕδωρ εἰμί λέγω · ἐκ ὕδωρ γάρ φημί ὁ πᾶς εἰμί , καί εἰς ὕδωρ ἀναλύω ὁ πᾶς . στοχάζομαι δέ πρῶτος μέν , ἀπό ὁ , πᾶς ὁ ζῷον ὁ γονή , ἀρχή ὕω , ὑγρός εἰμί · δύο δέ , ὅτι πᾶς ὁ φυτόν ὑγρός τρέφω καί καρποφορέω , ἀμοιρέω δέ ὁ
cogPG.PG006 137
« Εὐρώπην , ὡς αὐτὸς γέγραφε , διὰ πολλὴν ἀκρίβειαν περιελθὼν , καὶ αὐτόπτης τῶν πλείστων γεγονώς , τεσσαράκοντα ὅλα τῆς ἑαυτοῦ ἱστορίας βιβλία γέγραφεν . Ὅς ἐν τῇ πρώτῃ βίβλῳ , φήσας παρὰ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἱερέων μεμαθηκέναι , ὅτι ἀρχαῖος καὶ πρῶτος νομοθέτης Μωϋσῆς γέγονεν , αὐταῖς λέξεσιν οὕτω περὶ αὐτοῦ γέγραφε · Μετὰ γὰρ τὴν παλαιὰν τοῦ κατ´ Αἴγυπτον βίου κατάστασιν τὴν μυθολογουμένην γενέσθαι ἐπὶ θεῶν καὶ ἡρώων , πεῖσαί φασιν ἐγγράφοις νόμοις πρῶτόν χρῆσθαι τὰ πλήθη καὶ βιοῦν Μωϋσῆν ἄνδρα καὶ τῇ ψυχῆμέγαν καὶ τῷ βίῳ ἱκανώτατον μνημονευόμενον . Ε τα βραχύ τι προελθὼν καὶ τῶν παλαιῶν νομοθετῶν μνησθῆς ναι βουλόμενος , πρώτου Μωϋσέως μέμνηται . Ἔφη γὰρ αὐταῖς λέξεσιν οὕτως · Παρὰ μὲν τοῖς Ἰουδαίοις Μωϋσῆν τὸν καλούμενον Θεὸν , εἴτεβαυμαστὴν καὶ θείαν ὅλως ἔννοιαν εἶναι κρίναντας τὴνη μέλλουσαν ὡφελήσειν ἀνθρώπων πλῆθος , εἴτε πρὸς τὴν ὑπεροχὴν καὶ δύναμιν τῶν εὐρεῖν λεγομένων τοὺς νόμους ἀποβλέψαντα τὸν ὄχλον , μᾶλλον ὑπακούεσθαι διαλαβόντας . Δεύτερον δὲνοιοδέτην
Lemmas: « Εὐρώπη , ὡς αὐτός γράφω , διά πολύς ἀκρίβεια περιέρχομαι , καί αὐτόπτης ὁ πλεῖστος γίγνομαι , τεσσαράκοντα ὅλος ὁ ἑαυτοῦ ἱστορία βιβλίον γράφω . ὅς ἐν ὁ πρῶτος Βίβλος , φημί παρά ὁ ἐν Αἴγυπτος ἱερός μανθάνω , ὅτι ἀρχαῖος καί πρῶτος νομοθέτης Μωϋσῆς γίγνομαι , αὐτός λέξις οὗτος περί αὐτός γράφω · μετά γάρ ὁ παλαιός ὁ κατ´ Αἴγυπτος βίος κατάστασις ὁ μυθολογέω γίγνομαι ἐπί θεός καί ἥρως , πείθω φημί ἐγγράφω νόμος πρότερος χράω ὁ πλῆθος καί βιόω Μωϋσῆς ἀνήρ καί ὁ ψύχω καί ὁ βίος ἱκανός μνημονεύω . Ε ὁ βραχύς τίς προέρχομαι καί ὁ παλαιός νομοθέτης μιμνήσκω ναι βούλομαι , πρῶτος Μωϋσῆς μιμνήσκω . φημί γάρ αὐτός λέξις οὕτως · παρά μέν ὁ Ἰουδαῖος Μωϋσῆς ὁ καλέω θεός , εἴτεβαυμαστὴν καί θεῖος ὅλως ἔννοια εἰμί κρίνω τηνῶ μέλλω ὠφελέω ἄνθρωπος πλῆθος , εἴτε πρός ὁ ὑπεροχή καί δύναμις ὁ εὑρίσκω λέγω ὁ νόμος ἀποβλέπω ὁ ὄχλος , μᾶλλον ὑπακούω διαλαμβάνω . Δεύτερος δένω
cogPG.PG006 143
πόλεμον κρυόεντα , καὶ ἄλγεα δακρυόεντα . Οὐδέ τις ἔσθ´ ἕτερος χωρὶς μεγάλου βασιλῆ αὐτὸν δ´ οὐχ ὁρόω · περὶ γὰρ νέφος ἐστήρικται Ἀσθενέες δ´ ἰδέειν Δία τὸν πάντων μεδέοντα , Θϋτος γὰρ χάλκειον ἐς οὐρανὸν ἐστήρικται Χρυσέῳ εἰνὶ θρόνῳ , γαίης δ´ ἐπὶ ποσσὶ βέβηκε , χεῖρα τε δεξιτερὴν ἐπὶ τέρματος Ὠκεανοῖο Πακρὰ , Καὶ ποταμοὶ , πολιῆς τε βάθος χαρρπρῆρθαλάσσης . Καὶ αὖθις ἀλλαχοῦ που οὕτως λέγει · Εἰς Ζεὺς , εἶς Ἀἴδης , εἶς ἥλιος , εἶς Διόνυσος Εἶς Θεὸς ἐν πάντεσσι · τί σοι δίχα ταῦτ´ ἀγοΚαὶ ἐν τοῖς ὅρκοις δὲ οὕτως · Τρεύω ; οὐρανὸν ὁρκίζω σε Θεοῦ μεγάλου σοφοῦ ἔργον . Αὐδὴν ὀρκίζω σε Πατρὸς , τὴν φθέγξατο Ἐνίκα κόσμον ἄπαντα ἑαῖς στηρίξατο βουλαῖς . Τί Βούλεται τὸ λέγειν αὐτὸν Αὐδὴν ὁρκίζω σε Πατρὸς , τὴν φθέγξατο πρῶτον ; Αὐδὴν ἐνταῦθα τὸν τοῦ Θεοῦ ὀνομάζει Λόγον , δι´ οὗ οὐρανὸς καὶ γῆ καὶ ἡ πᾶσα ἐγένετο κτίσις , ὡς διδάσκουσιν ἡμᾶς αἱ θεῖαι τῶν ἀγίων ἀνδρῶν προφῃτεῖαι , αἷς ἐν μέρει καὶ αὐτὸς ἐν τῇ Αἰγύπτῳ προσχὼν , ἔγνω ὅτι τῷ Λόγῳ τοῦ Θεοῦ πᾶσα ἐγένετο ἡ κτίσις διὸ καὶ μετὰ τὸ φῆσαι · Αύδὴν ὁρκίζω σε Πατρὸς , τὴν φθέγξστο πρῶτον ὅ παρ´ αὐτὰ συνάπτει λέγων · Ἡνίκα κόσμον ἄπαντα ἑαῖς στηρίξατο βουλαῖς . Ἐνταῦθα τὸν Λόγον αὐδὴν διὰ τὸ ποιητικὸν ὀνομάζει μέτρον . Ὃτι δὲ τοῦθ´ οὕτως ἔχει , δῆλον ἀπὸ τοῦ μικρῷ πρόσθεν , τοῦ μέτρου συγχωροῦντος αὐτῷ Λόγον αὐτὸν ὀνομάζειν . Ἔφη γάρ · Εἰς δὲ Αόγον θεῖον βλέψας , τούτῳ προσέδρευε . Τίνα δὲ καὶ τὴν ἀρχαίαν καὶ σφόδρα παλαιὰν Σίβυλλαν , ἧς καὶ Πλάτων καὶ Ἀριστοφάνης καὶ ἕτεροι πλείους ὡς χρησμῳδοῦ μέμνηνται , διὰ χρησμῶν ὑμᾶς δ δάσκειν περὶ ἐνὸς καὶ μόνου Θεοῦ συμβαίνει , ἀναγκαῖον ὑπομνῆσαι . Λέγει δὲ οὕτως · Ἐῖς Θεὸς ὃς μόνος ἐστὶν ὑπερμεγέθης , ἀγένητος ,
Lemmas: πόλεμος κρυόεις , καί ἄλγος δακρυόεις . οὐδός τις ἐσθίω ἕτερος Χωρὶς μέγας βασιλεύς αὐτός δδʹ οὐ ὁράω · περί γάρ νέφος στηρίζω ἀσθενής δδʹ ὁράω Ζεύς ὁ πᾶς μεδέων , Θύτος γάρ χάλκεος εἰς οὐρανός στηρίζω χρύσεος ἐν θρόνος , γαῖα δδʹ ἐπί πούς βαίνω , χείρ τε δεξιτερός ἐπί τέρμα Ὠκεανός Πακρὰ , καί ποταμός , πολιός τε βάθος χαρρπρῆρθαλάσσης . καί αὖθις ἀλλαχοῦ ποῦ οὕτως λέγω · εἰς Ζεύς , εἰμί ᾍδης , εἰμί ἥλιος , εἰμί Διόνυσος Εἶς θεός ἐν πᾶς · τίς σύ δίχα ταῦ ἀγοΚαὶ ἐν ὁ Ὅρκος δέ οὕτως · Τρεύω ; οὐρανός ὁρκίζω σύ Θεός μέγας σοφός ἔργον . αὐδή ορκίζω σύ πατήρ , ὁ φθέγγομαι νικάω κόσμος ἅπας ἑός στηρίζω βουλή . τις βούλομαι ὁ λέγω αὐτός αὐδή ὁρκίζω σύ πατήρ , ὁ φθέγγομαι πρῶτος ; αὐδή ἐνταῦθα ὁ ὁ Θεός ὀνομάζω Λόγος , δις ὅς οὐρανός καί γῆ καί ὁ πᾶς γίγνομαι κτίσις , ὡς διδάσκω ἐγώ ὁ θεῖος ὁ Ἀγίων ἀνήρ προφητεία , ὅς ἐν μέρος καί αὐτός ἐν ὁ Αἴγυπτος προέχω , γιγνώσκω ὅτι ὁ Λόγος ὁ Θεός πᾶς γίγνομαι ὁ κτίσις διό καί μετά ὁ φημί · αὐδή ὁρκίζω σύ πατήρ , ὁ φθέγγομαι πρῶτος ὅς παρ´ αὐτός συνάπτω λέγω · ἡνίκα κόσμος ἅπας ἑός στηρίζω βουλή . ἐνταῦθα ὁ Λόγος αὐδή διά ὁ ποιητικός ὀνομάζω μέτρον . ὅτι δέ τοῦτος οὕτως ἔχω , δῆλος ἀπό ὁ μικρός πρόσθεν , ὁ μέτρον συγχωρέω αὐτός Λόγος αὐτός ὀνομάζω . φημί γάρ · εἰς δέ Αόγον θέω βλέπω , οὗτος προσεδρεύω . τίς δέ καί ὁ ἀρχαῖος καί σφόδρα παλαιός Σίβυλλα , ὅς καί Πλάτων καί Ἀριστοφάνης καί ἕτερος πλείων ὡς χρησμῳδός μιμνήσκω , διά χρησμός σύ δ δᾴσκω περί εἷς καί μόνος Θεός συμβαίνω , ἀναγκαῖος ὑπομιμνήσκω . Λέγος δέ οὕτως · εἷς θεός ὅς μόνος εἰμί ὑπερμεγέθης , ἀγένητος ,
cogPG.PG006 146
ἀνάγκη πᾶσα ἐξ ὕλης τοὺς θεοὺς γεγενῆσθαι λέγειν · εἰ δὲ ἔξὕλης , ἐξ ἧς καὶ τὸ κακὸν ὡρμῆσθαι ἔφη , οἵους εἶναι τοὺς θεοὺς τοὺς ἐξ ὕλης γενομένους οἴεσθαι Κκροσήκει , τοῖς εὐφρονοῦσι παρῆκε σκοπεῖν . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀγέννητον τὴν ὕλην ἔφησεν εἶναι , ἵνα μὴ δόξῃ τὸν Θεὸν τοῦ κακοῦ ποιητὴν εἶναι λέγειν . Καὶ περὶ μὲν τῶν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δημουργηθέντων θεῶν ταῦτ´ εἰρηκὼς φαίνεται · « Θεοὶ θεῶν ὧν ἐγὼ δημιουργές . » Περὶ δὲ τοῦ ὄντως ὄντος Θεοῦ τὴν ὁρθὴν ἔχων αίνεται δόξαν . ἀκηκοὼς γὰρ ἐν Αἰγύπτῳ τὸν Θεὸν τῷ Μωῦσῇ εἰρηκέναι , Ἐγώ εἰμι ὁ ὧν , ὁπηνίκα πρὸς τοὺς Ἑβραίους αὐτὸν ἀποστέλλειν ἔμελλεν , ἔγνω ὅτι αὐ κύριον ὄνομα ἑαυτοῦ ὁ Θεὸς πρὸς αὐτὸν ἔφη2ἱ . Οὐδὲν γὰρ ὄνομα ἐπὶ Θεοῦ κυριολογεῖσθαι δυκατόν · τὰ γὰρ ὀνόματα εἰς δήλωσιν καὶ διάγνωσιν τῶν ὑποκειμένων κεῖται πραγμάτων , πολλῶν καὶ διαφόρων ὄντων · Θεῷ δὲ οὔτε ὁ τιθεὶς ὄνομα προῦπῆρχεν , οὔτε αὐτὸς ἑαυτὸν ὀνομάζειν ᾠήθη δεῖν , εἶς καὶ μόνος ὑπάρων , ὡς καὶ αὐτὸς διὰ τῶν ἑαυτοῦ προφητῶν μαρτυρεῖ λέγων , Ἐγὼ Θεὸς πρῶτος · καὶ μετὰ ταῦτα · Καὶ πλὴν ἐμοῦ Θεὸς ἔτερος οὐκ ἔστι . Διὰ τοῦτο τοίνυν , ὡς καὶ πρότερον ἔφην , σ´ἂὲ ὀνόματος τινος ὁ Θεὸς , ἀποστέλλων πρὸς τοὺς Ἑβραίους τὸν Μωῦσέα , μέμνηται , ἀλλὰ διά τινος μετοχῆς ἔνα καὶ μόνον Θεὸν ἑαυτὸν εἶναι μυστικῶς δελάσκει . Ἐγώ γὰρ , φησὶν , εἰμὶ ὁ ὤν · ἀντιδιαστέλλων ἑαυτὸν , δηλονότι ὁ ὢν , τοῖς μὴ οὖσιν , ἵνα γνῶσιν οἱ πρότερον ἀπατηθέντες , ὅτι οὐχὶ τοῖς οὐσιν , ἀλλὰ τοῖς μὴ οὖσι προσέσχον . Ἔπεὶ τοίνυν ὁ Θεὸς ἠπίστατο τὺς πρώτους ἀνθρώπους τῆς παλαιᾶς τῶν προὁ
Lemmas: ἀνάγκη πᾶς ἐκ ὕλη ὁ θεός γίγνομαι λέγω · εἰμί δέ ξυλεύς , ἐκ ὅς καί ὁ κακός ὁρμάω φημί , οἷος εἰμί ὁ θεός ὁ ἐκ ὕλη γίγνομαι οἴομαι Κκροσήκει , ὁ εὐφρονέω παρίημι σκοπέω . Ζεύς οὗτος γάρ καί ἀγέννητος ὁ ὕλη φημί εἰμί , ἵνα μή δόξα ὁ θεός ὁ κακός ποιητής εἰμί λέγω . καί περί μέν ὁ ὑπό ὁ Θεός δημουργηθέντων θεός ταῦ ἐρῶ φαίνω · « θεός θεός ὅς ἐγώ δημιουργός . » περι δέ ὁ εἰμί εἰμί Θεός ὁ ὀρθός ἔχω αἰνετός δόξα . ἀκούω γάρ ἐν Αἴγυπτος ὁ θεός ὁ Μωϋσῆς εἴρω , ἐγώ εἰμί ὁ ὅς , ὁπηνίκα πρός ὁ Ἑβραῖος αὐτός ἀποστέλλω μέλλω , γιγνώσκω ὅτι αὖος κύριος ὄνομα ἑαυτοῦ ὁ θεός πρός αὐτός ἵημι . οὐδείς γάρ ὄνομα ἐπί Θεός κυριολογέω δυκατειμι · ὁ γάρ ὄνομα εἰς δήλωσις καί διάγνωσις ὁ ὑπόκειμαι κεῖμαι πρᾶγμα , πολύς καί διάφορος εἰμί · Θεός δέ οὔτε ὁ τίθημι ὄνομα προυπαρχω , οὔτε αὐτός ἑαυτοῦ ὀνομάζω οἴομαι δήω , εἰμί καί μόνος ὑπαρόω , ὡς καί αὐτός διά ὁ ἑαυτοῦ προφήτης μαρτυρέω λέγω , ἐγώ θεός πρῶτος · καί μετά οὗτος · καί πλήν ἐγώ θεός ἕτερος οὐ εἰμί . Ζεύς οὗτος τοίνυν , ὡς καί πρότερος φημί , ὅς ὄνομα τις ὁ θεός , ἀποστέλλω πρός ὁ Ἑβραῖος ὁ Μωϋσῆς , μιμνήσκω , ἀλλά διά τις μετοχή νάω καί μόνος θεός ἑαυτοῦ εἰμί μυστικός δελάσκει . ἐγώ γάρ , φημί , εἰμί ὁ εἰμί · ἀντιδιαστέλλω ἑαυτοῦ , δηλονότι ὁ εἰμί , ὁ μή εἰμί , ἵνα γνῶσις ὁ πρότερος ἀπατάω , ὅτι οὐ ὁ εἰμί , ἀλλά ὁ μή εἰμί προσέχω . ἔπος τοίνυν ὁ θεός ἐπίσταμαι ὅς πρῶτος ἄνθρωπος ὁ παλαιός ὁ προ
cogPG.PG006 163
προγύμνασμα ἡ τούτων γνῶσις τῆς τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν προφητείας . Εἰ δέ τις οἴοιτο παρὰ τῶν πρεσβυτάτων παρ´ αὐτοῖς ὀνομασθέντων φιλοσόφων τὸν περὶ Θεοῦ μεμαθηκέναι λόγον , Ἄκμωνός τε καὶ Ἐρμοῦ ἀκουέτω · Ἄκμωνος μὲν ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ λόγοις πάγκρυφον τὸν Θεὸν ὀνομάζοντος · Ἐρμοῦ δὲ σαφῶς καὶ φανερῶς λέγοντος , Θεὸν νοῆσαι μὲν ἔστι χαλεπὸν , φράσαι δὲ ἀδύνατον , ᾧ καὶ νοῆσαι δυνατόν . Πανταχόθεν τοίνυν εἰδέναι προσήκει , ὅτι οὐδαμῶς ἑτέρως περὶ Θεοῦ ἢ τῆς ὀρθῆς θεοσεβείας μανθάνειν οἷόν τε , ἢ παρὰ τῶν προφητῶν μόνον , τῶν διὰ τῆς θείας ἐπιπνοίας διδασκόντων ἡμᾶς .
Lemmas: προγύμνασμα ὁ οὗτος γνῶσις ὁ ὁ ἱερός ἀνήρ προφητεία . εἰμί δέ τις οἴομαι παρά ὁ πρέσβυς παρ´ αὐτός ὀνομάζω φιλόσοφος ὁ περί Θεός μανθάνω λόγος , Ἄκμων τε καί Ἑρμῆς ἀκούω · Ἄκμων μέν ἐν ὁ περί αὐτός λόγος πάγκρυφον ὁ θεός ὀνομάζω · Ἑρμῆς δέ σαφῶς καί φανερῶς λέγω , θεός νοέω μέν εἰμί χαλεπός , φράζω δέ ἀδύνατος , ὅς καί νοέω δυνατός . πανταχόθεν τοίνυν οἶδα προσήκω , ὅτι οὐδαμῶς ἑτέρως περί Θεός ἢ ὁ ὀρθός θεοσέβεια μανθάνω οἷος τε , ἢ παρά ὁ προφήτης μόνος , ὁ διά ὁ θεῖος ἐπίπνοια διδάσκω ἐγώ .
cogPG.PG006 166
ρτος γὰρ χάλκειον ἐπ´ οὐρανὸν ἐστήρικται Χισέῳ εἰνὶ θρόνῳ , γαίης δ´ ἐπὶ ποσσὶ βέβηκε Κεῆά τε δεξιτερὴν ἐπὶ τέρματος Ὡκεανοῖο Ηάντοθεν ἐκτέτακεν . Περὶ γὰρ τρέμει οὔρεα καὶ Καὶ πσταμοὶ , πολιῆς τεβάθος χαροποῖο θαλάσσης . Καὶ ταῦτα οὕτως φράζει , ὡς αὐτόπτης γεγονὼς τοῦ μεγέθους Θεοῦ . Κοινωνεῖ δ´´ αὐτῷ καὶ Πυθαγόρας ἐν οἷς γράφει · ΕΖ τις ἐρεῖ , Θεός εἰμι , πάρεξ ἐνὸς , οὖτος ὀφείλει Κτμον ἴσον τοιούτῳ στήσας εἰπεῖν , Ἐμὸς οὖτος κωήχ μόνον στήσας εἰπεῖν Ἐμὸς , ἀλλὰ κατοιΑἐτὸς ἐν ᾧ πεποίηκε · πεποίηται δ´ ὑπὸ τὸύ - [ ου ΣΚαὶ περὶ τοῦδε ὅτι μόνος δυνατός ἐστι , καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ συντελουμένων πράξεων , καὶ τῆς περὶ τὸ βεῖον ἀγνωσίας κρίσιν ἐνστήσασθαι , οἰκείους μάρτυρας παραστῆσαι ἔχω · καὶ πρῶτόν γε Σοφοκλέα καὶ περὶ ούτου λέγοντα · ἔσται τὸρ ἔσται κεῖνος αἰώνων χρόνος , Ὃταν πιγιὸς γέμοντα θησαυρὸν σχάσῃ Κκσωπδ ς αἰήρ · ἢ δέ βοσκηθεῖσα φλὸξ ] ἵίκατα τὰ ἐπέγεια καὶ μετάρσια φἰξξει μανεῖσ’ . Ὅταν δὲ ἐκλίπῃ τὸ πᾶν , φιισῆδος μέν ἔσται κυμάτων ἄπας βυθὸ Ιῆ δενὲρέων ἔρημος , οὐδ´ ἀὴρ ἔτι Πτερωτὰ οοῦῦ Ἰα βαστάσει πυρούμενος . ΕσΙ γὰς καθ ἄδην δύο τρίβους νομίζομεν , Ἀίίσν ἀικαίων , χ ἀτέραν ἀδίκων ὁδὸν Ελπειτα σώσει πάνθ´ ἄ πρόσθ´ ἀπώλεσει Ἀλλα καὶ Φιλήμων πάλιν ·
Lemmas: τρος γάρ χάλκεος ἐπι οὐρανός στηρίζω Χισέῳ ἐν θρόνος , γαῖα δδʹ ἐπί πούς βαίνω Κεῆ τε δεξιτερός ἐπί τέρμα Ὠκεανός Ηάντοθεν ἐκτείνω . περι γάρ τρέμω ὅρος καί καί πσταμοὶ , πολιός τεβάθος χαροπός θάλασσα . καί οὗτος οὕτως φράζω , ὡς αὐτόπτης γίγνομαι ὁ μέγεθος Θεός . κοινωνέω δδʹ αὐτός καί Πυθαγόρας ἐν ὅς γράφω · ΕΖ τις εἴρω , Θεός εἰμί , παρέκ εἷς , οὗτος ὀφείλω Κτμον ἴσος τοιοῦτος ἵστημι εἶπον , ἐμός οὗτος κωήχ μόνος ἵστημι εἶπον ἐμός , ἀλλά κατοιΑἐτὸς ἐν ὅς ποιέω · ποιέω δδʹ ὑπό ὅς - [ ου Σκάι περί ὅδε ὅτι μόνος δυνατός εἰμί , καί ὁ ἐν ὁ βίος συντελέω πρᾶξις , καί ὁ περί ὁ βαίνω ἀγνωσία κρίσις ἐνίστημι , οἰκεῖος μάρτυς παρίστημι ἔχω · καί πρότερος γε Σοφοκλῆς καί περί Ούτου λέγω · εἰμί τόρος εἰμί ἐκεῖνος αἰών χρόνος , ὅταν πιγιὸς γέμω θησαυρός σχάζω Κκσωπδ Σ αἰήρ · ἢ δέ βόσκω φλόξ ] ἵίκατα ὁ ἔπειμι καί μετάρσιος φἰξξει μαίνομαι . ὅταν δέ ἐκλείπω ὁ πᾶς , φιισῆδος μέν εἰμί κῦμα ἅπας βυθός εἷς δενὲρέων ἐρῆμος , οὐδός ἀήρ ἔτι Πτερωτός οὖ Ἰά βαστάζω πυρόω . ἀδήν γῆ καθά ἅδην δύο τρίβος νομίζω , Ἀῖσις αικαιω , χ ἕτερος ἄδικος ὁδός Ελπειτα σῴζω πάνθος ὅς πρόσθ´ ἀπόλλυμι ἀλλά καί Φιλήμων πάλιν ·
cogPG.PG006 169
Υνώμην ἔχοντες . Φημὶ ἐγὼ τυραννίδα κτείνειν τε πλείστους , κτημάτων τ´ ἀποστερεῖν Ὅρκους τε παραβαίνοντας ἐκπορθεῖν πόλεις . Καὶ ταῦτα δρῶντες , μᾶλλον εἶς´ εὐδαίμονες Τῶν εὐσεβούντων ἡσυχῆ καθ´ ἡμέραν . Πόλεις τε μικρὰς οἷδα τιμώσας θεοὺς , Α μειζόνων κλύουσι δυσσεββστέρων Λόγχης ἀριθμῷ πλείονος κρατούμεναι . Ιμαι δ´ ἂν ὑμᾶς , εἶ τις ἀργὸς ὠν θεοῖς Εἰ χοιτο , καὶ μὴ χειρὶ συλλέγοι βίον , Ὡραχεῖ παρ´ αὐτῶν πραγμάτων λαβετα Τὰ θεῖ´ ἀπείρους´ εἰ κακὰς τὰς συμφοράς Καὶ Μένανδρος ἐν Διφίλῳ · Διότι τὸν ὅντα κύριον πάντων ἀεὶ , Καὶ πατέρα , τοῦτον διὰ τέλους τιμᾷν μόνο Ἀγαθῶν τοσούτων εὐρετὴν καὶ κτίστορα . αὐτὸς καὶ ἐν Ἀλιεῦσι · Τὸ γὰρ τρέφον με , τοῦτ´ ἐγὼ κρίνω θεόν . Τὸ δ´ εἰθισμένον τρέφειν , Οὐ δεῖται τῆς παρὰ τοῦ δεομένου χορηγίας . Ὁ αὐτὸς ἐν Ἀδελφοῖς · Θεός ἐστι τοῖς χρηστοῖς ἀει Ὁ κοῦφος γὰρ , ὡς ἔοικε τοῖς σοφωτάτοις . Καὶ ἐν Αὐλητρίσι · λΙάντ´ ἐστὶ τῷ καλῷ λόγῳ ἱερὸν . Ὁ νοῦς γάρ ἐστιν ὁ λαλήσων Θεός . Ἐν Φρίξῳ ὁ Τραγικός · Εἰ δʹ´ εὐσεβὴς ὤν τοῖσι δυσσεβεστάτοις Ἐς ταὔτ´ ἔπραττεν , πῶς τάδ´ ἂν καλῶς ἔχοι , Εἰ Ζεὺς , ὁ λῷστος , μηδέν ἔνδικον φρονεῖ ; Ἐν Φλοκτήτῃ · Ὁρᾶτε δ´ ὠς κἂν θεοῖσι κερδαίνειν καλὸν , Θαυμάζεται δ´ ὁ πλεῖστον ἐν ναοῖς ἔχων χρυσὸν · τί δῆτα καί σε κωλύει λαβεῖν Κέρδος , παρόν γε κ´ ἐξομοιοῦσθαι θεοῖς ; Ε ον Ἐκάσῃ · ιλντ . ἧατις ρῖ Ζεύς · ρὐ γὰρ οἶδα πλὴν λάγῳ Ζεὺς εἴτ´ ἀνάγκη φύσεως , εἴτε νοὺς βροτῶν , Προσηυξάμην σε . θ . Ἐνταῦθα τοίνυν ἐστὶν ἔλεγχος ἀρετῆς καὶ γνώμης σύνεσιν ἀγαπώσης , ἐπαναδραμεῖν ἐπὶ τὴν της
Lemmas: ἰνέω ἔχω . φημί ἐγώ τυραννίς κτείνω τε πλεῖστος , κτῆμα τ ἀποστερέω Ὅρκος τε παραβαίνω ἐκπορθέω πόλις . καί οὗτος δράω , μᾶλλον εἶμι εὐδαίμων ὁ εὐσεβέω ἡσυχῆ καθ´ ἡμέρα . Πόλις τε μικρός οἶδα τιμή θεός , Α μείζων κλύω δυσσεβής Λόγχης ἀριθμός πλείων κρατέω . ἱμάς δδʹ εἄν σύ , εἰμί τις ἀργός εἰμί θεός εἰμί χόω , καί μή χείρ συλλέγω βίος , Ὡραχεῖ παρ´ αὐτός πρᾶγμα λαβετα ὁ θέω ἀπείρους´ εἰμί κακός ὁ συμφορά καί Μένανδρος ἐν Δίφιλος · διότι ὁ ὅντα κύριος πᾶς ἀεί , καί πατήρ , οὗτος διά τέλος τιμάω μόνος Ἀγαθός τοσοῦτος εὑρετής καί κτίστωρ . αὐτός καί ἐν ἁλιεύς · ὁ γάρ τρέφω ἐγώ , τοῦτος ἐγώ κρίνω θεός . ὁ δδʹ ἐθίζω τρέφω , οὖον δήω ὁ παρά ὁ δήω χορηγία . ὁ αὐτός ἐν ἀδελφός · Θεός εἰμί ὁ χρηστός ἀει ὁ κοῦφος γάρ , ὡς ἔοικα ὁ σοφός . καί ἐν αὐλητρίς · λΙάντ´ εἰμί ὁ καλός λόγος ἱερόν . ὁ νόος γάρ εἰμί ὁ λαλέω Θεός . ἐν Φρίξος ὁ τραγικός · εἰμί δʹ´ εὐσεβής εἰμί ὅς δυσσεβής ἐς ταὔτ´ πράσσω , πῶς τάδ´ εἄν καλῶς ἔχω , εἰμί Ζεύς , ὁ ἀγαθός , μηδείς ἔνδικος φρονέω ; ἐν Φλοκτήτῃ · ὁράω δδʹ ὡς κἀν θεός κερδαίνω καλός , θαυμάζω δδʹ ὁ πλεῖστος ἐν ναός ἔχω χρυσός · τίς δῆτα καί σύ κωλύω λαμβάνω Κέρδος , πάρειμι γε κ ἐξομοιόω θεός ; Ε εἰμί Ἐκάσῃ · λιντ . ἧμαι ριʹ Ζεύς · ῥέω γάρ οἶδα πλήν Λᾶγος Ζεύς προστίθημι ἀνάγκη φύσις , εἴτε νόος βροτός , προσεύχομαι σύ . θ . ἐνταῦθα τοίνυν εἰμί ἔλεγχος ἀρετή καί γνώμη σύνεσις ἀγάπη , ἐπανατρέχω ἐπί ὁ ὁ
cogPG.PG006 170
συζυγίας κοινωνίαν , καὶ προσάψαι ἑαυτὸν συνέσει εἰς σωτηρίαν , αἱρεῖσθαί τε τὴν τῶν κρεισσόνων ἐκλογὴν , κατὰ τὸ ἑπὶ´ ἀνθρώπῳ κείμενον αὐτεξούσιον , μὴ τοὺς ἀνθρωποπαθεῖς ἡγουμένους τῶν ὅλων δεσπότας , ὅπου γε οὐδὲ ἀνθρώποις ἴσην ἔχοντες φανήσονται . Παρὰ´ Ὁμήρῳ γὰρ ὁ μὲν Δημόδοκος αὐτοδίδακτος φησὶν εἶναι , Θεὸς δέ μοι ἔμβαλεν οἱμους , θνητὸς ὥν . Ἀσκληπιὸς καὶ Ἀπόλλων παρὰ Χείρωνι τῷ κενταύρῳ ἰᾶσθαι διδάσκονται , τὸ καινότατον παρὰ ἀνθρώπῳ θεοί . Τί γὰρ δίειμι περὶ Διονύσου , ὃν μαινόμενόν φησιν ὁ ποιητής · ἢ Ἡρακλέους , ὃν καὶ αὐτὸν σχέτλιον λέγει ; Τί δέ μοι ἀναγορεύειν Ἄρη καὶ Ἀφροδίτην τοὺς τῆς μοιχείας ἀρχηγοὺς , καὶ ἐξάπάντων τούτων κρίσιν ἐπάγειν τοῖς δεικνυμένοις ; Εἰ γάρ τις , μὴ μαθὼν , τὰς περὶ τὰ λεγόμενα θεῖα πράξεις μιμήσαιτο , κᾶν ἐπὶ τῶν κιβδήλων ἀλλότριος βίου καὶ ἀνθρωπότητος λογισθείη · γνοὺς δέ τις , εὕλογον ἕξει τὴν τῶν τιμωριῶν ἀποφυγὴν , οὐ παρανομίαν δεικνύων τὴν τῶν θεῖκῶν τολμημάτων μίμησιν . Εἰ δ´ ἄρα τις τοῖς ἔργοις ἐπιμέμψαιτο , ἀνελεῖ καὶ τὰ ἐκ τούτων γνωσθέντα ὀνόματα . καὶ μηδὲ πιθανωμέναις καὶ στωμύλοις ῥήσεσιν ἐπισκεπάσει αὐτοῖς . ἀσπάζεσθαι δὲ χρὴ τὸ ἀληθινὸν καὶ ἄτρεπτον ὄνομα , οὐχὶ διὰ τῆς ἐμῆς φωνῆς μόνον , ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν εἰσαγαγόντων ἡμᾶς εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς παιδείας κηρυσσόμενον , ἵνα μὴ ἀργῶς τελειώσαντες τὸν ἐνταῦθα τοῦ ζῇν χρόνον , οὐ μόνον ὡς ἀγνῶτες τῆς οὐρανίου δόξης , ἀλλὰ καὶ ὡς ἀχάριστοι τῷ κριτῇ τὰς εὐθύνας παρέξωμεν .
Lemmas: συζυγία κοινωνία , καί προσάπτω ἑαυτοῦ σύνεσις εἰς σωτηρία , αἱρέω τε ὁ ὁ κρατύς ἐκλογή , κατά ὁ ἑπί ἄνθρωπος κεῖμαι αὐτεξούσιος , μή ὁ ἀνθρωποπαθής ἡγέομαι ὁ ὅλος δεσπότης , ὅπου γε οὐδέ ἄνθρωπος ἴσος ἔχω φαίνω . Παρά Ὅμηρος γάρ ὁ μέν Δημόδοκος αὐτοδίδακτος φημί εἰμί , θεός δέ ἐγώ ἐμβάλλω οἶμος , θνητός ἀνά . Ἀσκληπιός καί Ἀπόλλων παρά Χείρων ὁ Κένταυρος ἰάομαι διδάσκω , ὁ καινός παρά ἄνθρωπος θεός . τις γάρ δίειμι περί Διόνυσος , ὅς μαίνομαι φημί ὁ ποιητής · ἢ Ἡρακλῆς , ὅς καί αὐτός σχέτλιος λέγω ; τις δέ ἐγώ ἀναγορεύω Ἄρης καί Ἀφροδίτη ὁ ὁ μοιχεία ἀρχηγός , καί ἐξαπαντάω οὗτος κρίσις ἐπάγω ὁ δείκνυμι ; εἰμί γάρ τις , μή μανθάνω , ὁ περί ὁ λέγω θεῖον πρᾶξις μιμέομαι , κἄν ἐπί ὁ κίβδηλος ἀλλότριος βίος καί ἀνθρωπότης λογίζομαι · γιγνώσκω δέ τις , εὔλογος ἔχω ὁ ὁ τιμωρία ἀποφυγή , οὖον παρανομία δείκνυμι ὁ ὁ θεῖος τόλμημα μίμησις . εἰμί δδʹ ἄρα τις ὁ ἔργον ἐπιμέμφομαι , ἀναιρέω καί ὁ ἐκ οὗτος γιγνώσκω ὄνομα . καί μηδέ πιθανόω καί στωμύλος ῥῆσις ἐπισκεπάζω αὐτός . ἀσπάζομαι δέ χρή ὁ ἀληθινός καί ἄτρεπτος ὄνομα , οὐ διά ὁ ἐμός φωνή μόνος , ἀλλά καί διά ὁ εἰσάγω ἐγώ εἰς ὁ ἀρχή ὁ παιδεία κηρύσσω , ἵνα μή ἀργός τελειόω ὁ ἐνταῦθα ὁ ζάω χρόνος , οὖον μόνος ὡς ἀγνώς ὁ οὐράνιος δόξα , ἀλλά καί ὡς ἀχάριστος ὁ κριτής ὁ εὐθύνω παρέξειμι .
cogPG.PG006 171
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΙΟΥΣΤΕΝΟΥ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΥΠΕΡ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ Αὐτοκράτορι Τίτῳ Αἰλίῳ Ἀδριανῷ Ἀντωνίνῳ Εὐσεβεῖ Σεβαστῷ Καίσαρι , Οὐηρισσίμῳυἱῷ φιλοσόφῳ , καὶ Λουκίῳ φιλοσόφῳ Καίσαρος φύσει οῦ , καὶ Εὐσεβοῦς εἰσποιητῷ , ἐραστῇ παιδείας , ἱερᾷ τε
Lemmas: ὁ αὐτός Ο ἀπολογία Πρῶτος ὑπέρ Χριστιανός Αὐτοκράτωρ Τίτος Αἴλιος ἀδριανός Ἀντωνῖνος Εὐσεβής Σεβαστός Καῖσαρ , Οὐηρισσίμῳυἱῷ φιλόσοφος , καί Λούκιος φιλόσοφος Καῖσαρ φύσις ἀρτύω , καί Εὐσεβώ εἰσποιητός , ἐραστής παιδεία , ἱερός τε
cogPG.PG006 172
συγὰήτῳ , καὶ δήμῳ παντὶ Ῥωμαίων , ὑπὲρ τῶν ἐκ παντὸς γένους ἀνθρώπων ἀδίκως μισουμένων καὶ ἐπηρεαζομένων , Ἰουστῖνος ρίσκου , τοῦ Βακχείου , τῶν ἀπὸ Φλαουλας νέας πόλεως τῆς Συρίας , ΚΙα κ στίνης , εἷς αὐτῶν τὴν προσφώνησιν καὶ ἔντευξιν πεποίημα . Τοὺς κατὰ ἀλήθειαν εὐσεβεῖς καὶ φιλοσόφους Κμόνον τἀληθὲς τιμᾷν καὶ στέργειν ὁ λόγος ὑπαγορεύει , παραιτουμένους δόξαις παλαιῶν ἐξακολουθεῖν ἂν φαῦλαι ὦσιν . Οὐ γὰρ μόνον μὴ ἕπεσθαι τοῖς ἀδίκως τι πράξασιν ἣ δογματίσασιν ὁ σώφρων λόγος ὑπαγορεύει · ἀλλ´ ἐκ παντὸς τρόπου , καὶ πρὸ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς τὸν φιλαλήθη , κἂν θάνατος ἀπειλῆται , τὰ δίκαια λέγειν τε καὶ πράττειν αἱρεῖσθαι δεῖ . Ὑμεῖς μὲν οὖν ὅτι λέγεσθε εὐσεβεῖς καὶ φιλόσοφοι , καὶ φύλακες δικαιοσύνης καὶ ἐρασταὶ παιδείας ἀκούετε πανταχοῦ , εἰ δὲ καὶ ὑπάρχετε , δειχθήσεται . Οὐ γὰρ κολακεύσοντες ὑμᾶς διὰ τῶνδε τῶν γραμμάτων , οὐδὲ πρὸς χάριν ὁμιλήσοντες , ἀλλ´ ἀπαιτήσοντες κατὰ τὴν ἀκριβῆ καὶ ἐξεταστικὸν λόγον τὴν κρίσιν ποιήσασθαι , προσεληλύθειμεν , μὴ προλήψει μηδ´ ἀνθρωπαρεσκείᾳ τῇ δεισιδαιμόνων κατεχομένους , ἢ ἀλόγῳ ὁρμῇ , καὶ χρονίᾳ προκατεσχηκυίᾳ φήμῃ κακῇ , τὴν καθ´ ἑαυτῶν ψῆφον φέροντας . Ἡμεῖς μὲν γὰρ πρὸς οὐδενὸς πείσεσθαί τι κακὸν δύνασθαι λελογίσμεθα , ἣν μὴ κακίας ἐργάται ἐλεγχώμεθα , ἢ πονηροὶ διεγνώσμεθα · ὑμεῖς δ´ ἀποκτεῖναι μὲν δύνασθε , ῥλάαι δ´ οὔ . ὅ Ἀλλ´ ἵνα μὴ ἄλογον φωνὴν καὶ τολμηρὰν δόξῃ τις ταῦτα εἶναι , ἀξιοῦμεν τὰ κατηγορούμενα αὐτῶν ἐξετάζεσθαι , καὶ ἐὰν οὕτως ἔχοντα ἀποδεικνύωνται , κολάζεσθαι , ὡς πρέπον ἐστὶ , μᾶλλον δὲ κολάζειν . Ἐἰ δὲ μηδὲν ἔχοι τις ἐλέγχειν , οὐχ ὑπαγορεύει ὁ
Lemmas: συγὰήτῳ , καί δῆμος πᾶς Ῥωμαῖος , ὑπέρ ὁ ἐκ πᾶς γένος ἄνθρωπος ἄδικος μισέω καί ἐπηρεάζω , Ἰουστῖνος ῥίσκος , ὁ Βάκχειος , ὁ ἀπό φλαουλαας νέος πόλις ὁ Συρία , Κία Κ Στίνης , εἷς αὐτός ὁ προσφώνησις καί ἔντευξις ποιέω . ὁ κατά ἀλήθεια εὐσεβής καί φιλόσοφος Κόμνος ἀληθής τιμάω καί στέργω ὁ λόγος ὑπαγορεύω , παραιτέομαι δόξα παλαιός ἐξακολουθέω εἄν φαῦλος εἰμί . οὖον γάρ μόνος μή ἕπω ὁ ἄδικος τίς πράσσω ὅς δογματίζω ὁ σώφρων λόγος ὑπαγορεύω · ἀλ ἐκ πᾶς τρόπος , καί πρό ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή ὁ φιλαλήθης , κἀν θάνατος ἀπειλέω , ὁ Δίκαιος λέγω τε καί πράσσω αἱρέω δεῖ . σύ μέν οὖν ὅτι λέγω εὐσεβής καί φιλόσοφος , καί φύλαξ δικαιοσύνη καί ἐραστής παιδεία ἀκούω πανταχοῦ , εἰμί δέ καί ὑπάρχω , δείκνυμι . οὖον γάρ κολακεύω σύ διά ὅδε ὁ γράμμα , οὐδέ πρός χάρις ὁμιλέω , ἀλ ἀπαιτέω κατά ὁ ἀκριβής καί ἐξεταστικός λόγος ὁ κρίσις ποιέω , προσέρχομαι , μή προλαμβάνω μηδ´ ἀνθρωπαρέσκεια ὁ δεισιδαίμων κατέχω , ἢ ἄλογος ὁρμή , καί χρόνιος προκατέχω φήμη κακός , ὁ καθ´ ἑαυτοῦ ψῆφος φέρω . ἐγώ μέν γάρ πρός οὐδείς πάσχω τίς κακός δύναμαι λογίζομαι , ὅς μή κακία ἐργάτης ἐλέγχω , ἢ πονηρός διαγιγνώσκω · σύ δδʹ ἀποκτείνω μέν δύναμαι , ῥλάαι δδʹ οὖον . ὅς Ἀλ ἵνα μή ἄλογος φωνή καί τολμηρός δόξα τις οὗτος εἰμί , ἀξιόω ὁ κατηγορέω αὐτός ἐξετάζω , καί ἐάν οὕτως ἔχω ἀποδείκνυμι , κολάζω , ὡς πρέπω εἰμί , μᾶλλον δέ κολάζω . εἰμί δέ μηδείς ἔχω τις ἐλέγχω , οὐ ὑπαγορεύω ὁ
cogPG.PG006 173
ἀληθὴς λόγος διὰ φήμην πονηρὰν ἀναιτίους ἀνθρώπους ἀδικεῖν , μᾶλλον δὲ ἑαυτοὺς , οἶ οὐ κρίσει , ἀλλὰ πάθει τὰ πράγματα ἐπάγειν ἀξιοῦτε . Καλὴν δὲ καὶ μόνην δικαίαν πρόκλησιν ταύτην πᾶς ὁ σωφρονῶν ἀποφανεῖται , τὸ τοὺς ἀρχομένους τὴν εὐθύνην τοῦ ἑαυτῶν βίου καὶ λόγου ἄληπτον παρέχειν · ὁμοίως δ´ αὖ καὶ τοὺς ἄρχοντας μὴ βίᾳ μηδὲ τυραννίδι , ἀλλ´ εὐσεβείᾳ καὶ φιλοσοφίᾳ ἀκολουθοῦντας , τὴν ψῆφον τίθεσθαι . Οὕτως γὰρ ἅν καὶ οἱ ἄρχοντες καὶ οἱ ἀρχόμενοι ἀπολαύοιεν τοῦ ἀγαθοῦ . Ἔφη γάρ που καί τις τῶν παλαιῶν · « Ἄν μὴ οἱ ἄρχοντες φιλοσοφήσωσι καὶ οἱ ἀρχόμενοι , οὐκ ἂν εἰη τὰς πόλεις εὐδαιμονῆσαι . » Ἡμέτερον οὖν ἔργον , καὶ βίου καὶ μαθημάτων τὴν ἐπίσκεψιν πᾶσι παρέχειν , ὅπως ὑπὲρ τῶν ἀγνοεῖν τὰ ἡμέτερα νομιζόντων , τὴν τιμωρίαν ὧν ἂν πλημμελῶσι τυφλώττοντες αὐτῶν , αὐτοῖς ὀφλήσωμεν · ὑμέτερον δὲ , ὡς αἱρεῖ λόγος , ἀκούοντας , ἀγαθοὺς εὑρίσκεσθαι κριτάς . Ἀναπολόγητον γὰρ λοιπὸν μαθοῦσιν , ἢν μὴ τὰ δίκαια ποιήσητε , ὑπάρχει πρὸς Θεόν . Ὀνόματος μὲν οὐν προσωνυμίᾳ οὔτε ἀγαθὸν οὔτε κακὸν κρίνεται ἄνευ τῶν ὑποπιπτουσῶν τῷ ὀνόματι πράξεων · ἐπεὶ , ὅσον τε ἐκ τοῦ κατηγορουμένου ἡμῶν ὀνόματος , χρηστότατοι ὑπάρχομεν . Ἀλλ´ ἐπεὶ οὐ τοῦτο δίκαιον ἡγούμεθα , διὰ τὸ ὄνομα , ἐὰν κακοὶ ἐλεγχώμεθα , αἰτεῖν ἀφίεσθαι , πάλιν , εἰ μηδὲν διά τε τὴν προσηγορίαν τοῦ ὀνόματος , καὶ διὰ τὴν πολιτείαν εὑρισκόμεθα ἀδικοῦντες , ὑμέτερον ἀγωνιᾶσαι ἐστι , μὴ , ἀδίκως κολάζοντες τοὺς μὴ ἐλεγχομένους , τῇ δίκῃ κόλασιν ὀφλήσητε . Ἐξ ὀνόματος μὲν γὰρ ἢ ἔπαινος , ἢ κόλασις οὐκ ἂν εὐλόγως γένοιτο , ἦν μή τι ἐνάρετον ἢ φαῦλον δι´ ἔργων ἀποδείκνυσθαι
Lemmas: ἀληθής λόγος διά φήμη πονηρός ἀναίτιος ἄνθρωπος ἀδικέω , μᾶλλον δέ ἑαυτοῦ , οἶς οὖον κρίσις , ἀλλά πάθος ὁ πρᾶγμα ἐπάγω ἀξιόω . καλός δέ καί μόνος Δίκαιος πρόκλησις οὗτος πᾶς ὁ σωφρονέω ἀποφαίνω , ὁ ὁ ἄρχω ὁ εὔθυνα ὁ ἑαυτοῦ βίος καί λόγος ἄληπτος παρέχω · ὁμοίως δδʹ αὖος καί ὁ ἄρχω μή βία μηδέ τυραννίς , ἀλ εὐσέβεια καί φιλοσοφία ἀκολουθέω , ὁ ψῆφος τίθημι . οὕτως γάρ ὅς καί ὁ ἄρχω καί ὁ ἄρχω ἀπολαύω ὁ ἀγαθός . φημί γάρ ποῦ καί τις ὁ παλαιός · « ἄν μή ὁ ἄρχω φιλοσοφέω καί ὁ ἄρχω , οὐ εἄν ἐω ὁ πόλις εὐδαιμονέω . » Ἡμέτερος οὖν ἔργον , καί βίος καί μάθημα ὁ ἐπίσκεψις πᾶς παρέχω , ὅπως ὑπέρ ὁ ἀγνοέω ὁ ἡμέτερος νομίζω , ὁ τιμωρία ὅς εἄν πλημμελέω τυφλώττω αὐτός , αὐτός ὀφλισκάνω · ὑμέτερος δέ , ὡς αἱρέω λόγος , ἀκούω , ἀγαθός εὑρίσκω κριτής . ἀναπολόγητος γάρ λοιπός μανθάνω , εἄν μή ὁ Δίκαιος ποιέω , ὑπάρχω πρός Θεός . ὄνομα μέν ὀν προσωνυμία οὔτε ἀγαθός οὔτε κακός κρίνω ἄνευ ὁ ὑποπίπτω ὁ ὄνομα πρᾶξις · ἐπεί , ὅσος τε ἐκ ὁ κατηγορέω ἐγώ ὄνομα , χρηστός ὑπάρχω . Ἀλ ἐπεί οὖον οὗτος Δίκαιος ἡγέομαι , διά ὁ ὄνομα , ἐάν κακός ἐλέγχω , αἰτέω ἀφίημι , πάλιν , εἰμί μηδείς διά τε ὁ προσηγορία ὁ ὄνομα , καί διά ὁ πολιτεία εὑρίσκω ἀδικέω , ὑμέτερος ἀγωνιάω εἰμί , μή , ἄδικος κολάζω ὁ μή ἐλέγχω , ὁ δίκη κόλασις ὀφλισκάνω . ἐς ὄνομα μέν γάρ ἢ ἔπαινος , ἢ κόλασις οὐ εἄν εὔλογος γίγνομαι , εἰμί μή τίς ἐνάρετος ἢ φαῦλος δις ἔργον ἀποδείκνυμι
cogPG.PG006 174
δλνηται . Καὶ γὰρ τοὺς κατηγορουμένους ἐφ´ ὑμῶν πάντας πρὶν ἐλεγχθῆναι οὐ τιμωρεῖτε · ἐφ´ ἡμῶν δὲ τὸ ὄνομα ὡς ἔλεγχον λαμβάνετε , καίπερ , ὅσον γε ἐκ τοῦ ὀνόματος , τοὺς κατηγοροῦντας μᾶλλον κολάζειν ὀφείλετε . Χριστιανοὶ γὰρ εἶναι κατηγορούμεθα · τὸ δὲ χρηστὸν μισεῖσθαι οὐ δίκαιον . Καὶ πάλιν , ἐὰν μέν τις των κατηγορουμένων ἔξαρνος γένηται , τῇ φωνῇ μὴ εἶναι φήσας , ἀφίετε αὐτὸν , ὡς μηδὲν ἐλέγχειν ἔχοντες ἀμαρτάνοντα · ἐὰν δέ τις ὁμολογήσῃ εἰναι , διὰ τὴν ὁμολογίαν κολάζετε · δέον καὶ τὸν τοῦ ὁμολογοῦντος βίον εὐθύνειν καὶ τὸν τοῦ ἀρνουμένου , ὅπως διὰ τῶν πράξεων ὁποῖος ἐστιν ἕκαστος φαίνηται . Ὅν γὰρ τρόνον παραλαβόντες τινὲς παρὰ τοῦ διδασκάλου Χριστοῦ μὴ ἀρνεῖσθαι ἐξεταζόμενοι παρακελεύονται , τὸν αὐτὸν τρέπον κακῶς ζῶντες , ἴσως ἀφορμὰς παρέχουσι τοῖς ἄλλως καταλέγειν τῶν πάντων Χριστιανῶν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν αἱρουμένοις . Οὐκ ὀρθῶς μὲν οὐδὲ τοῦτο πράττεται · καὶ γάρ τοι φιλοσοφίας ὄνομα καὶ σχημα ἐπιγράφονταί τινες οἶ οὐδὲν ἄξιον τῆς ὑποσχέσεως πράττουσι . Γινώσκετε δ´ ὅτι καὶ οἱ τὰ ἐναντία δοξάσαντες καὶ δογματίσαντες τῶν παλαιῶν , τῷ ἑνὶ
Lemmas: δλνηται . καί γάρ ὁ κατηγορέω ἐφίημι σύ πᾶς πρίν ἐλέγχω οὖον τιμωρέω · ἐφίημι ἐγώ δέ ὁ ὄνομα ὡς ἔλεγχος λαμβάνω , καίπερ , ὅσος γε ἐκ ὁ ὄνομα , ὁ κατηγορέω μᾶλλον κολάζω ὀφείλω . Χριστιανός γάρ εἰμί κατηγορέω · ὁ δέ χρηστός μισέω οὖον Δίκαιος . καί πάλιν , ἐάν μέν τις ὁ κατηγορέω ἔξαρνος γίγνομαι , ὁ φωνή μή εἰμί φημί , ἀφίημι αὐτός , ὡς μηδείς ἐλέγχω ἔχω ἁμαρτάνω · ἐάν δέ τις ὁμολογέω εἰναι , διά ὁ ὁμολογία κολάζω · δήω καί ὁ ὁ ὁμολογέω βίος εὐθύνω καί ὁ ὁ ἀρνέομαι , ὅπως διά ὁ πρᾶξις ὁποῖος εἰμί ἕκαστος φαίνω . ὅς γάρ τρόνος παραλαμβάνω τις παρά ὁ διδάσκαλος Χριστός μή ἀρνέομαι ἐξετάζω παρακελεύομαι , ὁ αὐτός τρέπω κακῶς ζῶ , ἴσως ἀφορμή παρέχω ὁ ἄλλως καταλέγω ὁ πᾶς Χριστιανός ἀσέβεια καί ἀδικία αἱρέω . οὐ ὀρθῶς μέν οὐδέ οὗτος πράσσω · καί γάρ ὅς φιλοσοφία ὄνομα καί σχῆμα ἐπιγράφω τις οἶς οὐδείς ἄξιος ὁ ὑπόσχεσις πράσσω . γιγνώσκω δδʹ ὅτι καί ὁ ὁ ἐναντίος δοξάζω καί δογματίζω ὁ παλαιός , ὁ εἷς
cogPG.PG006 179
λανθάνειν ἀδικοῦντες · ἀνθρώπους δ´ ὄντας λανθάνειν ὑμᾶς δυνατὸν ἐπιστάμενοι ἀδικοῦσιν . Εἰ ἔμελλον καὶ ἐπείσθησαν Θεὸν ἀδύνατον εἶναι λαθεῖν τι , οὐ μόνον πραττόμενον , ἀλλὰ καὶ βουλευόμενον , κἂν διὰ τὰ ἐπικείμενα ἐκ παντὸς τρόπου κόσμιοι ἦσαν , ὡς καὶ ὑμεῖς συμφήσετέ . Ἀλλ´ ἐοίκατε δεδιέναι μὴ πάντες δικαιοπραγήσωσι , καὶ ὑμεῖς οὕς κολάζετε ἔτι οὐχ ἕξετε . Δημίων δ´ ἂν εἴη τὸ τοιοῦτον ἔργον , ἀλλ´ οὐκ ἀρχόντων ἀγαθῶν . Πεπείσμεθα δ´ ἐκ δαιμόνων φαύλων , οἱ καὶ παρὰ τῶν ἀλόγως βιούντων αἰτοῦσι θύματα καὶ θεραπείας , καὶ ταῦτα , ὡς προέφημεν , ἐνεργεῖσθαι · ἀλλ´ οὐχ ὑμᾶς , οἶ γε εὐσεβείας καὶ φιλοσοφίας ὀρέγεσθε , ἄλογόν τι πρᾶξαι ὑπειλήφαμεν . Εἰ δὲ καὶ ὑμεῖς ὁμοίως τοῖς ἀνοήτοις τὰ ἔθη πρὸ τῆς ἀληθείας τιμᾶτε , πράττετε ὃ δύνασθε , Τοσοῦτον δὲ δύνανται καὶ ἄρχοντες πρὸ τῆς ἀληθείας δόξαν τιμῶντες , ὅσον καὶ λῃσταὶ ἐν ἐρημίᾳ . Ὅτι δ´ οὐ καλλιερήσετε , ὁ Λόγος ἀποδείκνυσιν , οὗ βασιλικώτατον καὶ δικαιότατον ἄρχοντα μετὰ τὸν γεννήσαντα Θεὸν , οὐδένα οἴδαμεν ὄντα . Ὃν γὰρ τρόπον διαδέχεσθαι πενίας , ἢ πάθη , ἢ ἀδοξίας πατρικὰς ὑφαιροῦνται πάντες · οὕτως καὶ ὅσα ἂν ὑπαγορεύσῃ ὁ Λόγος μὴ δεῖν αἱρεῖσθαι , ὁ νουνεχὴς οὐχ αἱρήσεται . γενήσεσθαι ταῦτα πάντα προεῖπε , φημὶ , ὁ ἡμέτερος
Lemmas: λανθάνω ἀδικέω · ἄνθρωπος δδʹ εἰμί λανθάνω σύ δυνατός ἐφίστημι ἀδικέω . εἰμί μέλλω καί πείθω θεός ἀδύνατος εἰμί λανθάνω τίς , οὖον μόνος πράσσω , ἀλλά καί βουλεύω , κἀν διά ὁ ἐπίκειμαι ἐκ πᾶς τρόπος κόσμιος εἰμί , ὡς καί σύ συμφήσω . Ἀλ ἔοικα δείδω μή πᾶς δικαιοπραγέω , καί σύ ὅς κολάζω ἔτι οὐ ἔχω . Δήμιος δδʹ εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος ἔργον , ἀλ οὐ ἄρχω ἀγαθός . πείθω δδʹ ἐκ δαίμων φαῦλος , ὁ καί παρά ὁ ἄλογος βιόω αἰτέω θῦμα καί θεραπεία , καί οὗτος , ὡς πρόφημι , ἐνεργέω · ἀλ οὐ σύ , οἶς γε εὐσέβεια καί φιλοσοφία ὀρέγω , ἄλογος τίς πράσσω ὑπολαμβάνω . εἰμί δέ καί σύ ὁμοίως ὁ ἀνόητος ὁ ἔθος πρό ὁ ἀλήθεια τιμάω , πράσσω ὅς δύναμαι , τοσοῦτος δέ δύναμαι καί ἄρχω πρό ὁ ἀλήθεια δόξα τιμή , ὅσος καί λῃστής ἐν ἐρημία . ὅτι2 δδʹ οὖον καλλιερέω , ὁ Λόγος ἀποδείκνυμι , ὅς βασιλικός καί Δίκαιος ἄρχω μετά ὁ γεννάω θεός , οὐδείς οἶδα εἰμί . ὅς γάρ τρόπος διαδέχομαι πενία , ἢ πάθος , ἢ ἀδοξία πατρικός ὑφαιρέω πᾶς · οὕτως καί ὅσος εἄν υπαγόρευση ὁ Λόγος μή δήω αἱρέω , ὁ νουνεχής οὐ αἱρέω . γίγνομαι οὗτος πᾶς προεῖπον , φημί , ὁ ἡμέτερος
cogPG.PG006 180
διδάσκαλος καὶ τοῦ Πατρὸς πάντων καὶ Δεσπότου Θεοῦ Υἱὸς καὶ ἀπόστολος ὤν Ἰησοῦς Χριστὸς · ἀφ´ οὗ καὶ τὸ Χριστιανοὶ ἐπονομάζεσθαι ἐσχήκαμεν · δθεν καὶ βέβαιοι γινόμεθα πρὸς τὰ δεδιδαγμένα ὑπ´ αὐτοῦ πάντα , ἐπειδὴ ἔργῳ φαίνεται γινόμενα ὅσα φθάσας γενέσθαι προεῖπεν · ὅπερ Θεοῦ ἔργον ἐστί · πρὶν ἢ γενέσθαι εἶπε , καὶ οὕτως δειχθῆναι γινόμενον ὡς προείρηται . Ἡν μὲν οὖν καὶ ἐπὶ τούτοις παυσαμένους μηδὲν προστιθέναι , λογισαμένους ὅτι δίκαιά τε καὶ ἀληθῆ ἀξιοῦμεν · ἀλλ´ ἐπεὶ γνωρίζομεν οὐ ῥᾷον ἀγνοίᾳ κατεχομένην ψυχὴν συντόμως μεταβάλλειν , ὑπὲρ τοῦ πεῖσαι τοὺς φιλαλήθεις , μικρὰ προσθεῖναι προεθυμήθημεν , εἰδότες ὅτι οὐκ ἀδύνατον , ἀληθείας παρατεθείσης , ἄγνοιαν φυγεῖν . Ι . Ἄθεοι μὲν οὖν ὡς οὐκ ἐσμὲν , τὸν δημιουργὸν ἔ οῦδε τοῦ παντὸς σεβόμενοι , ἀνενδεῆ αἱμάτων καὶ σπονδῶν καὶ θυμιαμάτων , ὡς ἐδιδάχθημεν , λέγοντες , λόγῳ εὐχῆς καὶ εὐχαριστίας ἐφ´ οἷς προσφερόμεθα πᾶσιν , ὅση δύναμις αἰνοῦντεσμόνην ἀξίαν αὐτοῦ τιμὴν ταύτην παραλαβόντες , τὸ τὰ ὑπ´ ἐκείνου εἰς διατροφὴν γενόμενα , οὐ πυρὶ δαπανᾶν , ἀλλ´ ἑαυτοῖς καὶ τοῖς δεομένοις προσφέρειν , ἐκείνῳ δὲ εὐχαρίστους ὄντας , διὰ λόγου πομπὰς καὶ ὕμνους πέμκειν ὑπέρ τε τοῦ γεγονέναι , καὶ τῶν εἰς εὐρωστίαν πόρων πάντων , ποιοτήτων μὲν γενῶν , καὶ μεταβολῶν ὡρῶν , καὶ τοῦ πάλιν ἑν ἀφθαρσίᾳ γενέσθαι διὰ πίστιν τὴν ἐν αὐτῷ αἰτήσεις πέμποντες , τίς σωφρονῶν οὐχ ὁμολογήσει ; Τὸν διδάσκαλόν τε τούτων γενόμενον ἡμῖν , καὶ εἰς τοῦτο γεννηθέντα Ἰησοῦν
Lemmas: διδάσκαλος καί ὁ πατήρ πᾶς καί δεσπότης Θεός υἱός καί ἀπόστολος εἰμί Ἰησοῦς Χριστός · ἀφή ὅς καί ὁ Χριστιανός ἐπονομάζω ἔχω · δίδωμι καί βέβαιος γίγνομαι πρός ὁ διδάσκω ὑπό αὐτός πᾶς , ἐπεί ἔργον φαίνω γίγνομαι ὅσος φθάνω γίγνομαι προεῖπον · ὅσπερ Θεός ἔργον εἰμί · πρίν ἢ γίγνομαι εἶπον , καί οὕτως δείκνυμι γίγνομαι ὡς προερέω . ἐάν μέν οὖν καί ἐπί οὗτος παύω μηδείς προστίθημι , λογίζομαι ὅτι δίκαιος τε καί ἀληθής ἀξιόω · ἀλ ἐπεί γνωρίζω οὖον ῥᾳδίως ἄγνοια κατέχω ψυχή σύντομος μεταβάλλω , ὑπέρ ὁ πείθω ὁ φιλαλήθης , μικρός προστίθημι προθυμέομαι , οἶδα ὅτι οὐ ἀδύνατος , ἀλήθεια παρατίθημι , ἄγνοια φεύγω . Ι . ἄθεος μέν οὖν ὡς οὐ εἰμί , ὁ δημιουργός ἔ οὐδέ ὁ πᾶς σέβομαι , ἀνενδεής αἷμα καί σπονδή καί θυμίαμα , ὡς διδάσκω , λέγω , λόγος εὐχή καί εὐχαριστία ἐφίημι ὅς προσφέρω πᾶς , ὅσος δύναμις αινουντεσμονη ἄξιος αὐτός τιμή οὗτος παραλαμβάνω , ὁ ὁ ὑπό ἐκεῖνος εἰς διατροφή γίγνομαι , οὖον πῦρ δαπανάω , ἀλ ἑαυτοῦ καί ὁ δήω προσφέρω , ἐκεῖνος δέ εὐχάριστος εἰμί , διά λόγος πομπή καί ὕμνος πέμπω ὑπέρ τε ὁ γίγνομαι , καί ὁ εἰς εὐρωστία πόρος πᾶς , ποιότης μέν γένος , καί μεταβολή ὥρα , καί ὁ πάλιν ἑν ἀφθαρσία γίγνομαι διά πίστις ὁ ἐν αὐτός αἰτέω πέμπω , τίς σωφρονέω οὐ ὁμολογέω ; ὁ διδάσκαλος τε οὗτος γίγνομαι ἐγώ , καί εἰς οὗτος γεννάω Ἰησοῦς
cogPG.PG006 181
γενομένου ἐν Ἰουδαίᾳ ἐπὶ χρόνοις Τιβερίου Καίσαρος ἐπιτρόπου , Υἱὸν αὐτοῦ τοῦ ὄντως Θεοῦ μαθόντες , καὶ ἐν δευτέρᾳ χώρᾳ ἔχοντες , Πνεῦμά τε προφητικὸν ἐν τρίτῃ τάξει , ὅτι μετὰ λόγου τιμῶμεν , ἀποδείξομεν Ἐνταῦθα γὰρ μανίαν ἡμῶν καταφαίνονται , δευτέραν χώραν μετὰ τὸν ἄτρεπτον καὶ ἀεὶ ὄντα Θεὸν , καὶ γεννήτορατῶν ἀπάντων , ἀνθρώπῳ σταυρωθέντι διδόναι ἡμᾶς λέγοντες · ἀγνοοῦντες τὸ ἐν τούτῳ μυστήριον , ᾧ προσέχειν ὑμᾶς ἐξηγουμένων ἡμῶν προτρεπόμεθα . ΙΠρολέγομεν γὰρ ὑμῖν φυλάξασυαι μὴ οἱ προδιαβεβλημένοι ὑφ´ ἡμῶν δαίμονες ἐξαπατήσωσιν ὑμᾶς , καὶ ἀποτρέψωσι τοῦ ὅλως ἐντυχεῖν καὶ συνιέναι τὰ λεγόμενα · ἀγωνίζονται γὰρ ἔχειν ὑμᾶς δούλους καὶ ὑπηρέτας , καὶ ποτὲ μὲν δι´ ὀνείρων ἐπιφανείας , ποτὲ δ´´ αὖ διὰ μαγικῶν στροφῶν χειροῦνται πάντας τοὺς οὐκ ἔστι´ ὅπως ὑπὲρ τῆς αὐτῶν σωτηρίας ἀγωνιζομένους · ὃν τρόπον καὶ ἡμεῖς , μετὰ τὸ τῳ Λόγῳ πεισθῆναι , ἐκείνων μὲν ἀπέστημεν , Θεῷ δὲ μόνῳ τῷ ἀγεννήτῳ διὰ τοῦ Υἱοῦ ἑπόμεθα , οἱ πάλαι μὲν πορνείαις χαίροντες , νῦν δὲ σωφροσύνην μόνην ἀσπαζόμενοι · οἰ δὲ καὶ μαγικαῖς τέχναις χρώμενοι , ἀγαθῷ καὶ ἀγεννήτῳ Θεῷ ἑαυτοὺς ἀνατεθεικότες · χρημάτων δὲ καὶ κτημάτων οἱ πόρους παντὸς μᾶλλον στέργοντες , νῦν καὶ ἃ ἔχομεν εἰς κοινὸν φέροντες , καὶ παντὶ δεομένῳ κοινωνοῦντες · οἱ μισάλληλοι δὲ καὶ ἀλληλοφόνοι , καὶ πρὸς τοὺς οὐχ ὁμοφύλους διὰ τὰ ἔθη ἑστίας κοινὰς μὴ ποιούμενοι , νῦν μετὰ τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ , ὁμοδίαιτοι γινόμενοι , καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν εὐχόμενοι , καὶ τοὺς ἀδίκως μισοῦντας πείθειν πει ρώμενοι , ὅπως οἱ κατὰ τὰς τοῦ Χριστοῦ καλὰς ὑποθημοσύνας βιώσαντες , ὐέλπιδες ὡσι , σὺν ἡμῖν τῶν αὐτῶν παρὰ τοῦ πάντων δεσπόζοντος Θεοῦ τυχεῖν . Ἵνα δὲ μὴ σοφίζεσθαι ὑμᾶς δόξωμεν , ὀλίγων τινῶν τῶν παρ´ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ διδαγμάτων
Lemmas: γίγνομαι ἐν Ἰουδαῖος ἐπί χρόνος Τιβέριος Καῖσαρ ἐπίτροπος , υἱός αὐτός ὁ εἰμί Θεός μανθάνω , καί ἐν δύο χώρα ἔχω , πνεῦμα τε προφητικός ἐν τρίτος τάξις , ὅτι μετά λόγος τιμάω , ἀποδείκνυμι ἐνταῦθα γάρ μανία ἐγώ καταφαίνω , δύο χώρα μετά ὁ ἄτρεπτος καί ἀεί εἰμί θεός , καί γεννήτωρ ἀπαντάω , ἄνθρωπος σταυρόω δίδωμι ἐγώ λέγω · ἀγνοέω ὁ ἐν οὗτος μυστήριον , ὅς προσέχω σύ ἐξηγέομαι ἐγώ προτρέπω . Προλέγω γάρ σύ φυλάσσω μή ὁ προδιαβάλλω ὑφ´ ἐγώ δαίμων ἐξαπατάω σύ , καί ἀποτρέπω ὁ ὅλως ἐντυγχάνω καί συνίημι ὁ λέγω · ἀγωνίζομαι γάρ ἔχω σύ δοῦλος καί ὑπηρέτης , καί ποτέ μέν δις ὄνειρος ἐπιφάνεια , ποτέ δδʹ αὖος διά μαγικός στροφή χειρόομαι πᾶς ὁ οὐ εἰμί ὅπως ὑπέρ ὁ αὐτός σωτηρία ἀγωνίζομαι · ὅς τρόπος καί ἐγώ , μετά ὁ ὁ Λόγος πείθω , ἐκεῖνος μέν ἀφίστημι , Θεός δέ μόνος ὁ ἀγέννητος διά ὁ υἱός ἕπω , ὁ πάλαι μέν πορνεία χαίρω , νῦν δέ σωφροσύνη μόνος ἀσπάζομαι · ὁ δέ καί μαγικός τέχνη χράω , ἀγαθός καί ἀγέννητος Θεός ἑαυτοῦ ἀνατίθημι · χρῆμα δέ καί κτῆμα ὁ πόρος πᾶς μᾶλλον στέργω , νῦν καί ὁ ἔχω εἰς κοινός φέρω , καί πᾶς δήω κοινωνέω · ὁ μισαλληλέω δέ καί ἀλληλοφόνοι , καί πρός ὁ οὐ ὁμόφυλος διά ὁ ἔθος ἑστία κοινός μή ποιέω , νῦν μετά ὁ ἐπιφάνεια ὁ Χριστός , ὁμοδίαιτος γίγνομαι , καί ὑπέρ ὁ ἐχθρός εὔχομαι , καί ὁ ἄδικος μισέω πείθω πεῖ ῥώομαι , ὅπως ὁ κατά ὁ ὁ Χριστός κάλως ὑποθημοσύνη βιόω , ὐέλπιδες ὡσι , σύν ἐγώ ὁ αὐτός παρά ὁ πᾶς δεσπόζω Θεός τυγχάνω . ἵνα δέ μή σοφίζω σύ δοκέω , ὀλίγος τις ὁ παρ´ αὐτός ὁ Χριστός δίδαγμα