cogPG.PG006 711
ἀποκρινάμενος ἐν οἷς ἔλεγε · Μέγιστον κακὸν οὐδέν ἑστι · καὶ εἴ τις ὑποθέοιτο μέγιστον κακὸν , εὐρεθήσεται ἑτέρα ἀρχὴ ἐναντία τῷ Θεῷ · ὅπερ οἱ Μανιχαῖοι κακῶς λέγοντες λέγουσι . Καὶ γὰρ ἄτοπον τὸν Θεὸν μὴ πάντα καταλαμβάνειν , μὴ πᾶσι τὴν ἑαυτοῦ ἀγαθότητα ἐπιλάμπειν . Μέγιστον τοίνυν κακὸν οὐδέν . Ἐν τούτοις ἀνήρηται μὲν τὸ κατὰ´ οὐ οὐσίαν μέγιστον κακὸν , ὑπολέλειπται δὲ τὸ κατὰ´ ὑπόθεσιν ἐν δόγματι , ὃ ἐθήκαμεν ἡμεῖς ἐν τῇ ἐρωτήσει . Ἀλλὰ´ ἐπειδὴ πρὸς ἀναίρεσιν τοῦ κατὰ´ ἡμᾶς μεγίστου κακοῦ ὁ ἀποκρινάμενος ἀποτεινόμενος ἔλεγε , Μέγιστον κακὸν οὐδέν ἐστι , διὰ τοῦτο δῆλός ἐστιν ὁ ἀποκρινάμενος ἢ μὴ νοήσας , καθὰ εἴρηται , τὸ κατὰ´ ἡμᾶς μέγιστον κακὸν , ἢ μὴ εὐπορήσας δικαίας ἀντιλογίας · ἀλλ´ εἰ τοῦτο οὕτως ἔχει , δῆλον , ὅτι ἔστι μέγιστον κακὸν ἐν ἀνθρώποις κατὰ´ ὑπόθεσιν ἐν δόγματι . Εἰ γὰρ , φησὶ , μέγιστον τῶν ἀγαθῶν ὁ Θεός ἐστιν , ἀληθὴς μὲν καὶ εὐσεβής ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα τὸν Θεὸν μέγιστον εἶναι τῶν ἀγαθῶν · ἀλλ´ ἐπειδή τινες τῶν ἀνθρώπων ἐξ ἀγνοίας Θεοῦ ἀποστεροῦσι μὲν τὸν ὄντως ὄντα Θεὸν τῶν δικαίων αὐτοῦ προσηγοριῶν τε καὶ τιμῶν , καὶ προσάπτουσιν αὐτὰς τοῖς οὐκ οὖσιν ἄρά γε οὐ δοκεῖ τῷ ἀποκριναμένῳ ἀσέβειαν εἶναι διπλῆν , ἠς μείζων οὐκ ἔστι , τὸ τὸν μὲν ὄντως ὄντα Θεὸν ἀγνοεῖν , τὸν δὲ οὐκ ὄντα ταῖς ἐκείνου τιμᾷν προσηγορίαις καὶ τιμαῖς ; Πῶς δὲ ἐνδέχεται κατὰ τὴν ἐκείνου ἀπόφασιν λέγουσαν , μὴ εἶναι μέγιστον κακὸν ἐν ἀνθρώποις , τῆς μεγίστης ἀσεβείας οὔσης ἐν ἀνθρώποις , εἰ μή τί γε ἄρα τὴν μεγίστην ἀσέβειαν ούχ ἡγεῖται μέγιστον εἶναι κακόν · Ε τις , φησὶ ψπόθοιτο μέγιστον κακὸν , εὑρεθήσεται ἑτέρα ἀρχὴ ἐναντία τῷ Θεῳ · ὁπερ οἰ Μανιχαῖοι κακῶς Ζέγοντες λέγουσι · καὶ γὰρ ἄτοπον , τὸν Θεὸν μὴ πάντα καταλαμβάνειν , μὴ πᾶσι τὴν ἑαυτοῦ ἀγαὩότῃτα ἐπιλάμπειν . Μέγιστον τοίνυν κακὸν οὐδὲν . Εἰ μέγιστον κακὸν οὐδέν ἐστιν ἐν ἀνθρώποις , πῶς διέβαλες τοὺς Μανιχαίους ὡς κακῶς λέγουσιν · Εἰ μὲν γὰρ κακῶς λέγουσιν οἱ Μανιχαῖοι ἃ λέγουσιν , δηλονότι κακόν ἐστι τὸ λεγόμενον παρ´ αὐτῶν . Πας γὰρ ὁ λέγων κακῶς , τὸ κακὸν λέγει κακῶς . Τὸ δὲ κατὰ τοὺς Μανιχαίους κακὸν τοιοῦτόν ἐστιν , οὗ μεῖζον οὐκ Κστιν . Ἀλλὰ´ εἰ ἀληθὲς τοῦτο , ἀληθῶς ἄρα ἔστι μέγα κακὸν ἐν ἀνθρώποις · εἰ καὶ μὴ καν´ οὐσίαν , ἀλλ´ ἐν ὑποθέσει καὶ δόγματι . Καὶ γὰρ , φησὶ , ἡ ἄγνοια πολλάκις ἐπ´ ἀγαθῷ δίδοται τοῖς ἀνθρώποις · ὁρῶμεν γοῦν ἐπὶ πολλῶν ὡς πολλάκις συμβαίνει μᾶλλον καταφρονεῖν τῶν γινωσκομένων , ἥπερ τῶν ἀγνοουμένων . Ἄλλως τε καὶ τὸ ἀγνοεῖν τὸν ὅντως ὅντα Θεὸν οὐκ ἔκ τινος ἄλλου , ἀλλ´ ἐκ τῆς οἰκείασν Ιἡθης ἡ ψυχὴ πάσχει · παραγίνεται δὲ καὶ ταῖς ἐνταῦθα ψυχαῖς γνῶσις τοῦ Θεοῦ · ὧσαερ οὖν ὁρῶμεν καὶ ἐνταῦθα ἀνθρώπους γενώσκοντας τὸ ν Ρεῥν Εἰ δέ τις ἐθέλοι τὸ ἀληθὲς λέγεν , οὐδέ ἐστιν ἄλως ἄγνοια περὶ τοῦ Θεοῦ . Πάντες γὰρ , ὅτι ἔστι Θεὸς , ὁμολογοῦσι κοινῇ ἐννοίᾳ . Ὅτι δέ καὶ ἐνταῦθα ὅντες δύνανται οἱ ἄνθρωποι γινωσκειν τὸν Θεὸν , καὶ ἡ τῶν ὀρθοδόξων πίστις σαροῶς δηλοῖ , λέγουσα τὸν Θεὸν αὐτὸν κατεληλυοέναι ,
Lemmas: ἀποκρίνω ἐν ὅς λέγω · Μέγιστος κακός οὐδείς εἰμί · καί εἰμί τις ὑποτίθημι μέγας κακός , εὑρίσκω ἕτερος ἀρχή ἐναντίος ὁ Θεός · ὅσπερ ὁ Μανιχαῖος κακῶς λέγω λέγω . καί γάρ ἄτοπος ὁ θεός μή πᾶς καταλαμβάνω , μή πᾶς ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθότης ἐπιλάμπω . Μέγιστος τοίνυν κακός οὐδείς . ἐν οὗτος ἀναράω μέν ὁ κατά οὖον οὐσία μέγας κακός , ὑπολείπω δέ ὁ κατά ὑπόθεσις ἐν δόγμα , ὅς τίθημι ἐγώ ἐν ὁ ἐρωτάω . Ἀλλά ἐπεί πρός ἀναίρεσις ὁ κατά ἐγώ μέγας κακός ὁ ἀποκρίνω ἀποτείνω λέγω , Μέγιστος κακός οὐδείς εἰμί , διά οὗτος δῆλος εἰμί ὁ ἀποκρίνω ἢ μή νοέω , καθά εἴρω , ὁ κατά ἐγώ μέγας κακός , ἢ μή εὐπορέω Δίκαιος ἀντιλογία · ἀλ εἰμί οὗτος οὕτως ἔχω , δῆλος , ὅτι εἰμί μέγας κακός ἐν ἄνθρωπος κατά ὑπόθεσις ἐν δόγμα . εἰμί γάρ , φημί , μέγας ὁ ἀγαθός ὁ Θεός εἰμί , ἀληθής μέν καί εὐσεβής ὁ φωνή ὁ λέγω ὁ θεός μέγας εἰμί ὁ ἀγαθός · ἀλ ἐπειδή τις ὁ ἄνθρωπος ἐκ ἄγνοια Θεός ἀποστερέω μέν ὁ εἰμί εἰμί θεός ὁ Δίκαιος αὐτός προσηγορία τε καί τιμή , καί προσάπτω αὐτός ὁ οὐ εἰμί ἄρα γε οὖον δοκέω ὁ ἀποκρίνω ἀσέβεια εἰμί διπλόος , εἰμί μείζων οὐ εἰμί , ὁ ὁ μέν εἰμί εἰμί θεός ἀγνοέω , ὁ δέ οὐ εἰμί ὁ ἐκεῖνος τιμάω προσηγορία καί τιμή ; Πῶς δέ ἐνδέχομαι κατά ὁ ἐκεῖνος ἀπόφασις λέγω , μή εἰμί μέγας κακός ἐν ἄνθρωπος , ὁ μέγας ἀσέβεια εἰμί ἐν ἄνθρωπος , εἰμί μή τίς γε ἄρα ὁ μέγας ἀσέβεια οὐ ἡγέομαι μέγας εἰμί κακός · Ε τις , φημί πέσσω μέγας κακός , εὑρίσκω ἕτερος ἀρχή ἐναντίος ὁ θέω · ὅσπερ ὁ Μανιχαῖος κακῶς Ζέγοντες λέγω · καί γάρ ἄτοπος , ὁ θεός μή πᾶς καταλαμβάνω , μή πᾶς ὁ ἑαυτοῦ αγαωοτηταω ἐπιλάμπω . μέγιστος τοίνυν κακός οὐδείς . εἰμί μέγας κακός οὐδείς εἰμί ἐν ἄνθρωπος , πῶς διαβάλλω ὁ Μανιχαῖος ὡς κακῶς λέγω · εἰμί μέν γάρ κακῶς λέγω ὁ Μανιχαῖος ὁ λέγω , δηλονότι κακός εἰμί ὁ λέγω παρ´ αὐτός . Πας γάρ ὁ λέγω κακῶς , ὁ κακός λέγω κακῶς . ὁ δέ κατά ὁ Μανιχαῖος κακός τοιοῦτος εἰμί , ὅς μείζων οὐ Κστιν . Ἀλλά εἰμί ἀληθής οὗτος , ἀληθής ἄρα εἰμί μέγας κακός ἐν ἄνθρωπος · εἰμί καί μή καν οὐσία , ἀλ ἐν ὑπόθεσις καί δόγμα . καί γάρ , φημί , ὁ ἄγνοια πολλάκις ἐπι ἀγαθός δίδωμι ὁ ἄνθρωπος · ὁράω γοῦν ἐπί πολύς ὡς πολλάκις συμβαίνω μᾶλλον καταφρονέω ὁ γιγνώσκω , ὅσπερ ὁ ἀγνοέω . ἄλλος τε καί ὁ ἀγνοέω ὁ εἰμί ὅντα θεός οὐ ἐκ τις ἄλλος , ἀλ ἐκ ὁ οἰκέω ἰάομαι ὁ ψυχή πάσχω · παραγίγνομαι δέ καί ὁ ἐνταῦθα Ψυχή γνῶσις ὁ Θεός · ὅσος οὖν ὁράω καί ἐνταῦθα ἄνθρωπος γενώσκοντας ὁ Ν Ρεν εἰμί δέ τις ἐθέλω ὁ ἀληθής λέγω , οὐδέ εἰμί ἀλόω ἄγνοια περί ὁ Θεός . πάνετες γάρ , ὅτι εἰμί θεός , ὁμολογέω κοινός ἔννοια . ὅτι2 δέ καί ἐνταῦθα ὅ δύναμαι ὁ ἄνθρωπος γιγνώσκω ὁ θεός , καί ὁ ὁ ὀρθόδοξος πίστις σαροῦς δηλόω , λέγω ὁ θεός αὐτός κατέρχομαι ,