cogPG.PG006 762
διὰ τοῦτο ἀρχὴ , ἐπειδὴ δι´ αὐτὴν τὸ μὴ εἶναι τῷ γιγνομένῳ . Πῶς οὖν ἀρχὴ λέγεται τῶν γιγνομένων ἡ στέρησις ; Εἰ , ὅτε πάρεστι τὸ εἶδος , τότε ἡ στέρησις , οὐχ ὑπομένει , δῆλον ὄτι , μὴ παρόντος τοῦ εἴδους , ὑπομένει ἡ στέρησις . Πῶς οὖν οὐκ ἔστιν ἄτοπον τὸ λέγειν μὴ εἶναι τὸ ὑπομένον ; Ὅντος γάρ ἐστι τὸ ὑπομένον . Εἰ ἑτέρα μοῖρα τῆς ἐναντιώσεώς ἐστιν ἡ στέρησις , καὶ τὸ κακοποιὸν ταύτης ἐστὶ τὸ εἶδος πῶς οὐκ ἔστι τὸ εἶδος ἀγαθόν τε καὶ κακόν ; Ἀγαθὸν μὲν τῇ ὕλη , ὡς δι´ αὐτοῦ ὑπάρχειν τῇ ὕλῃ τὸ οὐσία εἶναι’ · κακὸν δὲ τῇ στερήσει , ὡς δι´ αὐτοῦ ἀναιρουμένῃ . Εἰ ἔστι τι θεῖόν τε καὶ ἀγαθὸν καὶ ἐφετόν , καὶ ἔχει τὸ ἐναντίον , ὃ οὐκ ἔστιν οὔτε ἀγαθὸν οὔτε ἐφετόν · ἔσται ἄρα τὸ θεῖον ἀγαθόν τε καὶ οὐκ ἀγαθὸν , ἐφετόν τε καὶ οὐκ ἐφετόν · διὸ καὶ θεῖόν τε καὶ οὐ θεῖον . Εἰ δὲ ἄτοπον τοῦτο , οὐκ ἄρα τὸ θεῖον τὸ ἀγαθόν τε καὶ ἐφετόν , ἔχει τι ἐναντίον . Τὸ γὰρ ἀπλῶς ἀγαθὸν πᾶσιν ἀγαθὸν , οὔ τισι μόνον . Εἰ τὸ ἐναντίον τοῦ ἀγαθοῦ οὐκ ἐφίεται τοῦ ἀγαθοῦ · φθορᾶς γὰρ τῆς αὐτοῦ φύσεως ἐφίεται , εἰ ἐφίεται τοῦ ἀγαθοῦ · καὶ τὸ εἶδος ἑαυτοῦ οὐκ ἐφίεται · ἀνεν δὲ γὰρ τὸ εἶδος · ἔστι δὲ τὸ θεῖον ἐφετόν τε καὶ ὀρεκτὸν · τίνι δὲ ἐφετόν τε καὶ ὀρεκτὸν εἰ μὴ τῇ ὕλῃ ; ἔμψυχος ἄρα ἡ ὕλη . ἐμψύχου γάρ ἐστι τὸ ἐφίεσθαι καὶ ὀρέγεσθαι . Εἰ δὲ ἔμψυχος ἡ ὕλη , πῶς οὐκ ἔστι ψευδὲς τὸ οὐκ ὃν εἶναι κατὰ συμβεβηκὸς τὴν ὕλην · Ἠ γὰρ ψυχὴ ὄν ἐστι , καὶ τὸ ψυχὴν ἔχον ὄν ἐστιν Εἰ , ὡς θῆλυ ἐφίεται τοῦ ἄρρενος , καὶ ὡς αἰσχρὸν τοῦ καλοῦ , ἡ ὕλη ἐφίεται τοῦ ἀγαθοῦ , καὶ οὐκ ἔστιν ἡ ὕλη καθ´ αὐτὸ θῆλυ καὶ αἰσχρὸν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς , δηλονότι οὐδὲ καθ´ αὑτὸ ἐφίεται τοῦ ἀγαθοῦ , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . Ἔσται ἄρα καὶ τὸ θεῖον οὐ καθ´ αὑτὸ ἀγαθόν τε καὶ ἐφετόν καὶ ὀρεκτὸν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ὅπερ ἐστὶν ἄτοπον λέγειν . Εἰ ἔστιν ἡ ὕλη γενητὴ μὲν διὰ τὸ εἶδος , φθαρτὴ δὲ διὰ τὴν στέρησιν , ἀγένητος δὲ δι´ ἑαυτὴν καὶ ἄφθαρτος · ἔσται ἄρα ἡ ὕλη ἀεὶ μὲν φθαρτὴ ἢ γενητὴ , ἄφθαρτος δὲ καὶ ἀγένητος οὐδέποτε . Ἀεὶ γὰρ ἢ στερήσει ὑπόκειται τῇ ἐν αὐτῇ φθειρομένῃ , ἢ τῷ εἴδει τῷ ἐν αὐτῇ γιγνομένῳ . Τὸ ἀγένητον ἐπὶ μὲν τῶν γενητῶν τὴν στέρησιν σημαίνει γενέσεως δυναμένης ἔσεσθαι , ἐπὶ δὲ τῶν ἀιδίων τὴν ἀπόφασιν πάσηην σημαίνει γενέσεως , τῆς τε προγεγονυίας καὶ τῆς μελλούσης ἔσεσθαι · οἷον ὁ χαλκὸς ὁ μέλλων ἔσεσθαι ἀνδριὰς , πρὶν γένηται ἀνδριὰς , ἀγένητος λέγεται κατὰ στέρησιν , διὰ τὸ δύνασθαι αὐτὸν γενέσθαι ἀνδριάντα · ἐπὶ δὲ Θεοῦ τὸ ἀγένητον πάσης ἀπόφασιν σημαίνει τῆς κατ´ οὐσίαν γενέσεως προγεγονυίας τε καὶ μελλούσης . Δύο τοίνυν ὄντων τῶν τῆς ἀγενησίας τρόπων , κατὰ ποῖόν ἐστιν ἀγένητος ἡ ὕλη ; Εἰ μὲν κατὰ στέρησιν , ἀγένητος ἄρα ἡ ὕλη , ὥσπερ ὁ χαλκός · εἰ δὲ κατὰ ἀπόφασίν ἐστιν ἡ ὕλη ἀγένητος , οὐδὲν ἄρα γίνεται ἡ ὕλη · οὔτε ὃν λόγον ἔχει ὁ χαλκὸς πρὸς τὸν ἀνδριάντα , τοῦτον δύναται ἔχειν ἡ ὕλη πρὸς τὴν οὐσίαν , καθὰ εἶπεν Ἀριστοτέλης . Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ ὕλη ἀγένητος , ὡς ὁ Θεὸς , καὶ δύναται ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ ἀγενήτου ποιῆσαί τι , δῆλον ὡς δύναται ὁ Θεὸς καὶ ἐκ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος ποιῆσαί τι . Ἡν γὰρ ἔχει ἀνεπιτηδειότητα τὸ μὴ ὃν πρὸς τὸ μὴ γενέσθαι τι ἐξ
Lemmas: διά οὗτος ἀρχή , ἐπεί δις αὐτός ὁ μή εἰμί ὁ γίγνομαι . Πῶς οὖν ἀρχή λέγω ὁ γίγνομαι ὁ στέρησις ; εἰμί , ὅτε πάρειμι ὁ εἶδος , τότε ὁ στέρησις , οὐ ὑπομένω , δῆλος ὅστις , μή πάρειμι ὁ εἶδος , ὑπομένω ὁ στέρησις . Πῶς οὖν οὐ εἰμί ἄτοπος ὁ λέγω μή εἰμί ὁ ὑπομένω ; εἰμί γάρ εἰμί ὁ ὑπομένω . εἰμί ἕτερος μοῖρα ὁ ἐναντίωσις εἰμί ὁ στέρησις , καί ὁ κακοποιός οὗτος εἰμί ὁ εἶδος πῶς οὐ εἰμί ὁ εἶδος ἀγαθός τε καί κακός ; ἀγαθός μέν ὁ ὕλη , ὡς δις αὐτός ὑπάρχω ὁ ὕλη ὁ οὐσία εἶμαι · κακός δέ ὁ στερέω , ὡς δις αὐτός ἀναιρέω . εἰμί εἰμί τίς θεῖος1 τε καί ἀγαθός καί ἐφετός , καί ἔχω ὁ ἐναντίος , ὅς οὐ εἰμί οὔτε ἀγαθός οὔτε ἐφετός · εἰμί ἄρα ὁ θέω ἀγαθός τε καί οὐ ἀγαθός , ἐφετός τε καί οὐ ἐφετός · διό καί θεῖος1 τε καί οὖον θέω . εἰμί δέ ἄτοπος οὗτος , οὐ ἄρα ὁ θέω ὁ ἀγαθός τε καί ἐφετός , ἔχω τίς ἐναντίος . ὁ γάρ ἀπλόος ἀγαθός πᾶς ἀγαθός , οὖον τις μόνος . εἰμί ὁ ἐναντίος ὁ ἀγαθός οὐ ἐφίημι ὁ ἀγαθός · φθορά γάρ ὁ αὐτός φύσις ἐφίημι , εἰμί ἐφίημι ὁ ἀγαθός · καί ὁ εἶδος ἑαυτοῦ οὐ ἐφίημι · ἀνίημι δέ γάρ ὁ εἶδος · εἰμί δέ ὁ θέω ἐφετός τε καί ὀρεκτός · τίς δέ ἐφετός τε καί ὀρεκτός εἰμί μή ὁ ὕλη ; ἔμψυχος ἄρα ὁ ὕλη . ἐμψυχόω γάρ εἰμί ὁ ἐφίημι καί ὀρέγω . εἰμί δέ ἔμψυχος ὁ ὕλη , πῶς οὐ εἰμί ψευδής ὁ οὐ ὅς εἰμί κατά συμβαίνω ὁ ὕλη · ὁ γάρ ψυχή εἰμί εἰμί , καί ὁ ψυχή ἔχω εἰμί εἰμί εἰμί , ὡς θῆλυς ἐφίημι ὁ ἄρσην , καί ὡς αἰσχρός ὁ καλός , ὁ ὕλη ἐφίημι ὁ ἀγαθός , καί οὐ εἰμί ὁ ὕλη καθ´ αὐτός θῆλυς καί αἰσχρός , ἀλλά κατά συμβαίνω , δηλονότι οὐδέ καθ´ ἑαυτοῦ ἐφίημι ὁ ἀγαθός , ἀλλά κατά συμβεβηκός . εἰμί ἄρα καί ὁ θέω οὖον καθ´ ἑαυτοῦ ἀγαθός τε καί ἐφετός καί ὀρεκτός , ἀλλά κατά συμβεβηκός · ὅσπερ εἰμί ἄτοπος λέγω . εἰμί εἰμί ὁ ὕλη γενητός μέν διά ὁ εἶδος , φθαρτός δέ διά ὁ στέρησις , ἀγένητος δέ δις ἑαυτοῦ καί ἄφθαρτος · εἰμί ἄρα ὁ ὕλη ἀεί μέν φθαρτός ἢ γενητός , ἄφθαρτος δέ καί ἀγένητος οὐδέποτε . ἀείς γάρ ἢ στερέω ὑπόκειμαι ὁ ἐν αὐτός φθείρω , ἢ ὁ εἶδος ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι . ὁ ἀγένητος ἐπί μέν ὁ γενητός ὁ στέρησις σημαίνω γένεσις δύναμαι εἰμί , ἐπί δέ ὁ ἀίδιος ὁ ἀπόφασις πάση σημαίνω γένεσις , ὁ τε προγίγνομαι καί ὁ μέλλω εἰμί · οἷος ὁ χαλκός ὁ μέλλω εἰμί ἀνδριάς , πρίν γίγνομαι ἀνδριάς , ἀγένητος λέγω κατά στέρησις , διά ὁ δύναμαι αὐτός γίγνομαι ἀνδριάς · ἐπί δέ Θεός ὁ ἀγένητος πᾶς ἀπόφασις σημαίνω ὁ κατ´ οὐσία γένεσις προγίγνομαι τε καί μέλλω . δύο τοίνυν εἰμί ὁ ὁ ἀγενησία τρόπος , κατά ποῖος εἰμί ἀγένητος ὁ ὕλη ; εἰμί μέν κατά στέρησις , ἀγένητος ἄρα ὁ ὕλη , ὥσπερ ὁ χαλκός · εἰμί δέ κατά ἀπόφασις εἰμί ὁ ὕλη ἀγένητος , οὐδείς ἄρα γίγνομαι ὁ ὕλη · οὔτε ὅς λόγος ἔχω ὁ χαλκός πρός ὁ ἀνδριάς , οὗτος δύναμαι ἔχω ὁ ὕλη πρός ὁ οὐσία , καθά εἶπον Ἀριστοτέλης . εἰμί οὕτως εἰμί ὁ ὕλη ἀγένητος , ὡς ὁ θεός , καί δύναμαι ὁ θεός ἐκ ὁ ἀγένητος ποιέω τίς , δῆλος ὡς δύναμαι ὁ θεός καί ἐκ ὁ ἁπλόος μή εἰμί ποιέω τίς . ἐάν γάρ ἔχω ἀνεπιτηδειότης ὁ μή ὅς πρός ὁ μή γίγνομαι τίς ἐκ