cogPG.PG006 756
2Τόῦ αὐτοῦ Ἀριστοτέλους ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόγου . « Ἔστι δὲ τὸ ὑποκείμενον ἀριθμῷ μὲν ἓν , εἴδει δὲ δύο . Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος , καὶ ὁ χρυσὸς , καὶ ὅλως ἡ ὕλη , ἀριθμητὴ · τόδε γάρ τι μᾶλλον , καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἐξ αὐτοῦ γίνεται τὸ γιγνόμενον · ἡ δὲ στέρησις καὶ ἡ ἐναντίωσις συμβεβηκός . Ἔν δὲ τὸ εἶδος , οἷον ἡ τάξις , ἡ μουσικὴ , ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν οὖτω κατηγορουμένων · δι´ ὧν ἔστι μὲν ὡς δύο λεκτέον εἶναι τὰς ἀρχὰς , ἔστι δὲ ὡς τρεῖς . Καὶ ἔστι μὲν ὡς τὰ ἐναντία , οἷον εἴ τις λέγοι τὸ μουσικὸν καὶ τὸ ἄμουσον , ἢ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν , ἢ τὸ ἡρμοσμένον καὶ ἀνάρμοστον · ἔστι δὲ ὡς οὔ . Ὑπ´ ἀλλήλων γὰρ πάσχειν τὰ ἐναντία ἀδύνατον . Λύεται δὲ καὶ τοῦτο διὰ τὸ ἄλλο εἶναι τὸ ὑποκείμενον · τοῦτο γὰρ οὐκ ἐναντίον . Ὅστε οὔτε πλείους τῶν ἐναντίων αἱ ἀρχαὶ τρόπον τινὰ , ἀλλὰ δύο ὡς εἰπεῖν τῷ ἀριθμῷ · ότε οὐ παντελῶς δύο διὰ τὸ ἕτερον ὑπάρχειν τὸ εἶναι αὐτοῖς , ἀλλὰ τρεῖς » Εἰ ἔστι τὸ ὑποκείμενον ἀριθμῷ μὲν ἓν , εἴδει δὲ δύο , ἀφ´ ὡν δεῖ ἓν τῷ ἐνὶ ὑποκεῖσθαι , πῶς οὐκ ἔστι τὸ ὑποκείμενον αὐτὸ ἑαυτῷ ὑποκείμενον ; Εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον , πῶς οὐκ ἔστι ψευδὲς τὸ εἴδει δύο εἶναι τὸ ὑποκείμενον ; Ἔτι , εἰ δεῖ ὑποκεῖσθαί τι ἀεὶ τῶν γιγνομένων , ἔστι δὲ τοῦτο ἡ ὕλη , πῶς οὐκ ἔστιν ἡ ὕλη ἀεὶ γενητή ; Ἀεὶ γὰρ τῷ ἑνὶ τῶν ἐναντίων ὑπόκειται . Ἡ γὰρ τῇ στερήσει ὑπόκειται , ἢ τῷ εἴδει , ἐναντίῳ Ἐυτι τῆ στερήσει · καὶ τῷ εἴδει μὲν γίνεται εὔμορφος , τῇ στερήσει δὲ ἄμορφος . Πῶς οὖν οὐκ ἔστιν οὐσία γενητὴ ἡ ὕλη , ἀεὶ τὸ εἶναι γενητῶς ἔχουσα ; Ἔτι , εἰ ἡ στέρησις οὐδέν ἐστιν ἕτερον παρὰ τὴν ἀναίρεσιν παντὸς τοῦ ὄντος , ἔχουσα δὲ ταύτην ἡ ὕλη , πῶς οὐκ ἀνήρηται αὐτῆς καὶ τὸ εἶναι αὐτὴν ὕλην ; Ἔτι , εἰ ἀπόντος τοῦ εἴδους τῆς ὕλης , ἄπεστιν αὐτῆς καὶ τὸ εἶναι αὐτὴν οὐσίαν , καὶ τὸ τόδε τι καὶ τὸ ὃν , οὐδαμοῦ ἄρα ἡ ὕλη ἀπόντος αὐτῆς τοῦ εἴδους . Ἔτι , εἰ ἀριθμητὴ ἡ ὕλη , τὰ δὲ ἐναντία τὰ ταύτῃ συμβεβηκότα οὐκ ἀριθμητὰ , πῶς τρεῖς ἀρχαὶ , ἥ τε ὕλη καὶ τὰ ταύτῃ συμβεβηκότα ; Εἰ οὐδὲν ὧν ἐν τῇ συστάσει τῶν φύσεων γιγνομένων θεωρούμενόν ἐστιν ἐκ τῆς ὕλης , οὐδὲ τὸ ποιὸν οὐδὲ τὸ ποσὸν , πῶς ἐξ αὐτῆς τὰ γιγνόμενα γίγνεται καθ´ αὐτά ; Εἰ ἀδύνατόν τι εἰναι μὴ εἶναι καὶ τόδε τι Ἑ , πῶς διὰ τὴν στέρησιν τόδε τι μὴ οὖσα ἡ ὕλη , τὸ εἶναι ἔχει ; Εἰ ἡ στέρησις καὶ τὸ εἰδος τῇ ὕλῃ συμβέβηκεν , οὐσία δὲ οὐκ ἔστιν ἡ ὕλη , πῶς ταύτῃ συμβέβηκε τὰ ἐναντία ; Τῇ γὰρ οὐσίᾳ συμβαίνει τὰ συμβεβηκότα . Εἰ ὥσπερ ἡ τάξις ἐν τοῖς τεταγμένοις , οὕτω καὶ τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ , πῶς τὰ μὲν ἄτακτα πρὸ τῆς τάξεως τὸ εἶναι τόδε τι ἔχει ; ἡ γὰρ ὕλη πρὸ τοῦ εἴδους τὸ εἶναι σόδε μὴ ἔχουσα , σώζεται ἐν τῇ ὕλῃ ἡ ἀναλογία τῆς τάξεως ὡς πρὸς τὸ εἶδος . Εἰ ἐν τῇ συνθέσει μὲν τῶν γιγνομένων δύο θεωροῦνται μόναι ἀρχαὶ , ἡ τε ὕλη καὶ τὸ εἶδος · χωρὶς δὲ συνθέσεως τρεῖς εἰσιν ἀρχαὶ , ῆ τε ὕλη καὶ ἡ στέρησις καὶ τὸ εἶδος · δῆλον ἄρα ὅτι ,
Lemmas: 2Τόῦ αὐτός Ἀριστοτέλης ἐκ ὁ αὐτός λόγος . « εἰμί δέ ὁ ὑπόκειμαι ἀριθμός μέν εἷς , εἶδος δέ δύο . ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος , καί ὁ χρυσός , καί ὅλως ὁ ὕλη , ἀριθμητός · ὅδε γάρ τίς μᾶλλον , καί οὖον κατά συμβαίνω ἐκ αὐτός γίγνομαι ὁ γίγνομαι · ὁ δέ στέρησις καί ὁ ἐναντίωσις συμβεβηκός . ἐν δέ ὁ εἶδος , οἷος ὁ τάξις , ὁ μουσική , ἢ ὁ ἄλλος τίς ὁ οὗτος κατηγορέω · δις ὅς εἰμί μέν ὡς δύο λεκτέος εἰμί ὁ ἀρχή , εἰμί δέ ὡς τρεῖς . καί εἰμί μέν ὡς ὁ ἐναντίος , οἷος εἰμί τις λέγω ὁ μουσικός καί ὁ ἄμουσος , ἢ ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , ἢ ὁ ἁρμόζω καί ἀνάρμοστος · εἰμί δέ ὡς οὖον . Ὑπʹ ἀλλήλων γάρ πάσχω ὁ ἐναντίος ἀδύνατος . λύω δέ καί οὗτος διά ὁ ἄλλος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι · οὗτος γάρ οὐ ἐναντίος . ὅστε οὔτε πλείων ὁ ἐναντίος ὁ ἀρχή τρόπος τις , ἀλλά δύο ὡς εἶπον ὁ ἀριθμός · ὅτε οὖον παντελῶς δύο διά ὁ ἕτερος ὑπάρχω ὁ εἰμί αὐτός , ἀλλά τρεῖς » εἰμί εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ἀριθμός μέν εἷς , εἶδος δέ δύο , ἀφή ὡς δεῖ εἷς ὁ ἐν ὑπόκειμαι , πῶς οὐ εἰμί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ἑαυτοῦ ὑπόκειμαι ; εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος , πῶς οὐ εἰμί ψευδής ὁ εἶδος δύο εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ; ἔτι , εἰμί δεῖ ὑπόκειμαι τίς ἀεί ὁ γίγνομαι , εἰμί δέ οὗτος ὁ ὕλη , πῶς οὐ εἰμί ὁ ὕλη ἀεί γενητός ; ἀείς γάρ ὁ εἷς ὁ ἐναντίος ὑπόκειμαι . ὁ γάρ ὁ στερέω ὑπόκειμαι , ἢ ὁ εἶδος , ἐναντίος Ἐυτι τῆ στερέω · καί ὁ εἶδος μέν γίγνομαι εὔμορφος , ὁ στερέω δέ ἄμορφος . Πῶς οὖν οὐ εἰμί οὐσία γενητός ὁ ὕλη , ἀεί ὁ εἰμί γενητός ἔχω ; ἔτι , εἰμί ὁ στέρησις οὐδείς εἰμί ἕτερος παρά ὁ ἀναίρεσις πᾶς ὁ εἰμί , ἔχω δέ οὗτος ὁ ὕλη , πῶς οὐ ἀναράω αὐτός καί ὁ εἰμί αὐτός ὕλη ; ἔτι , εἰμί ἄπειμι ὁ εἶδος ὁ ὕλη , ἄπειμι αὐτός καί ὁ εἰμί αὐτός οὐσία , καί ὁ ὅδε τίς καί ὁ ὅς , οὐδαμοῦ ἄρα ὁ ὕλη ἄπειμι αὐτός ὁ εἶδος . ἔτι , εἰμί ἀριθμητός ὁ ὕλη , ὁ δέ ἐναντίος ὁ οὗτος συμβεβηκός οὐ ἀριθμητός , πῶς τρεῖς ἀρχή , ὅς τε ὕλη καί ὁ οὗτος συμβεβηκός ; εἰμί οὐδείς ὅς ἐν ὁ σύστασις ὁ φύσις γίγνομαι θεωρέω εἰμί ἐκ ὁ ὕλη , οὐδέ ὁ ποιός οὐδέ ὁ ποσός , πῶς ἐκ αὐτός ὁ γίγνομαι γίγνομαι καθ´ αὐτός ; εἰμί ἀδύνατος τίς εἰναι μή εἰμί καί ὅδε τίς ὅς , πῶς διά ὁ στέρησις ὅδε τίς μή εἰμί ὁ ὕλη , ὁ εἰμί ἔχω ; εἰμί ὁ στέρησις καί ὁ εἶδος ὁ ὕλη συμβαίνω , οὐσία δέ οὐ εἰμί ὁ ὕλη , πῶς οὗτος συμβαίνω ὁ ἐναντίος ; ὁ γάρ οὐσία συμβαίνω ὁ συμβεβηκός . εἰμί ὥσπερ ὁ τάξις ἐν ὁ τάσσω , οὗτος καί ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη , πῶς ὁ μέν ἄτακτος πρό ὁ τάξις ὁ εἰμί ὅδε τίς ἔχω ; ὁ γάρ ὕλη πρό ὁ εἶδος ὁ εἰμί σόδος μή ἔχω , σῴζω ἐν ὁ ὕλη ὁ ἀναλογία ὁ τάξις ὡς πρός ὁ εἶδος . εἰμί ἐν ὁ σύνθεσις μέν ὁ γίγνομαι δύο θεωρέω μόνος ἀρχή , ὁ τε ὕλη καί ὁ εἶδος · Χωρὶς δέ σύνθεσις τρεῖς εἰμί ἀρχή , ἤ τε ὕλη καί ὁ στέρησις καί ὁ εἶδος · δῆλος ἄρα ὅτι ,