cogPG.PG003 469
καθόσον ἔστὶ , θεωρήσωμεν . Τὴν δὲ λέξιν τῶν ἀγαλμάτων ἐξ Ἐλλήνων ἐπὶ τὸ ἀληθὲς μετήγαγεν · ἐκεῖνοι γὰρ οἷόν τινας ἀνδριάντας ἐποίουν , μήτε χεῖρας μήτε πόδας ἔχοντας · τούτους δὲ Ἔρμᾶς ἐκάλουν , ὅηλονότι στερεοὺς , τετράγωνοι γὰρ ἡσαν · ἢ ἐμφατικούς τινων · Ἑρμῆς γὰρ ἡ τοῦ λόγου ἔμφασις , ὡς προφορικὸς τοῦ ἐνδιαθέτου καὶ ἐνδοτέροῦ . Ἐποίουν τοίνυν αὐτοὺς διακένους θύρας ἔχοντας , καὶ ἔσωθεν αὐτῶν ἐτίθεσαν ἀγάλματα ὧν ἐσέβοντο θεῶν , ἔξωθεν δὲ ἀπέκλειον τοὺς Ἐρμᾶς . ἐφαίνοντο οὖν οἱ Ἐρμαῖ εὐτελεῖς , ἔσωθεν δὲ τοὺς τῶν θεῶν αὐτῶν καλλωπισμοὺς εἶχον . Οὕτω δὴ κἀνταῦθά φησι τὰ μὲν περὶ τοῦ ὄντος καὶ μόνου ἀληθινοῦ Θεοῦ ἐν τῇ Γραφῇ ὀνόματα ἀνάξια εἶναι περὶ Θεοῦ λεγόμενα , ἀναπτυσσόμενα δὲ , καὶ ἀξίως Θεοῦ ἐρμηνεύονται , καὶ ἔσωθεν ἔχουσι τὰ ἀγάλματα , καὶ τοὺς θείους τύπους τῆς περὶ Θεοῦ δόξης . ἔΙ . Μέγας ὁ Θεὸς ὀνομάζεται , ἀλλ´ οὐ πρὸς σύγκρισιν ἑτέρου , ἀλλὰ κατὰ τὸ ἰδίως αὐτοῦ μέγα · ὡς ὁ οὐρανὸς , οἷον φέρε εἰπεῖν , λέγεται μέγας , οὐ πρὸς ἄλλον οὐρανὸν μικρότερον , καὶ ὁ ἤλιος φωτεινὸς , οὐ πρός τι , ἀλλὰ καθ´ αὐτόν . Ὁγοῦν Θεὸς μέγας λέγεται οὐ πρὸς ἀντιπαράθεσιν ἑτέρου , ἀλλὰ διὰ τὸ ἀπαράθετον καὶ ὄντως ἀκατάληπτον τῆς θείας μεγαλειότητος . Λέγεται γοῦν μέγας , ὡς μεταδιδοὺς ἐαυτοῦ πᾶσι τοῖς μεγάλοις · οὐδὲν γὰρ μέγα οὔτε ποσῷ οὔτε μὴν τῇ δυνάμει ἐπὶ τῶν κτισμάτων , ὅπερ οὐ κατὰ μετοχὴν ἑκείνου λέγεται μέγα , ὑπερχεομένου παντὸς μεγάθους , καὶ πάντα τόπον περιέχοντος , καὶ πάντα ἀριθμὸν ὑπερβάλλοντος . Ἐπειδὴ γὰρ τὸ μέγα ἐπὶ ποσοῦ λέγεται , διὰ τοῦτο περιλαμβάνει μέγεθος τόπον καὶ ἀριθμὸν , ἅπερ ἐστὶ τοῦ ποσοῦ εἴδη , τὸ μὲν μέγεθος λαβὼν ἀντὶ γραμμῆς , ἐπιφανείας , καὶ σώματος · χρόνον δε καὶ λόγον ἀφεὶς τὸν προφορικόν · τὸ μὲν , ὅτι ποιητὴς χρόνων , τὸ δέ , ὅτι περὶ αὐτοῦ ἔμπροσθεν εἶπε , κατὰ τί λόγος τὸ Θεῖον λέγεται . Τὸν γοῦν τόπον περιέλαβεν ὡς ἀσώματον , τὸ δὲ μέγεθος καὶ τὸν ἀριθμὸν , ὡς τὸ μὲν ἐπ´ ἄπειρον διαιρετὸν , τὸν δὲ ἐπ´ ἄπειρον αὐξανόμενον . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ προστίθησι · Καὶ πᾶσαν ἀπειρίαν διαβαῖνον . Θαυμασίως δὲ τίθησι τὸ , Πάντα τὸπον περιέχον · ὁ γὰρ τόπος περιέχει , οὐ περιέχεται , πέρας γάρ ἐστι τοῦ περιέχοντος · ὁ δὲ Θεὸς ὑπεράπειρός ἐστι , τῆς βασιλείας γὰρ αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας . Ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πάντα ἀριθμόν ἐστιν · εἰ γὰρ καὶ λέγεται ὁ Θεὸς εἶς καὶ ἕν , ἀλλ´ οὖν καὶ ὑπὲρ τὸ ἕν ἐστι · κυρίως γὰρ τὸ ἓν σχέσιν ἔχει πρὸς τοὺς ἐξ αὐτοῦ πολλοὺς ἀριθμοὺς , καὶ πλήθους ἐστὶν ἀρχή . Ὅμως λέγεται ὁ Θεὸς ἓν , ἐπειδὴ ἀπλοῦν ἐστι , καὶ ἀμερὲς , καὶ ἀσύνθετον . Ἀλλὰ καὶ οὕτως ὑπερήνωται , καὶ ὑπὲρ το ἕν ἑστι · λέγεται γὰρ περὶ αὐτοῦ · Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός . Λέγεται καὶ μέγας κατὰ τὸ ὑπερπλῆρες αὐτοῦ καὶ μεγαλουργὸν , ὅτι αἱ πηγαὶ τῶν δωρεῶν αὐτοῦ , παρὰ πάντων μετεχόμεναι , ἀμείωτοί
Lemmas: καθόσον εἰμί , θεωρέω . ὁ δέ λέξις ὁ ἄγαλμα ἐκ Ἕλλην ἐπί ὁ ἀληθής μετάγω · ἐκεῖνος γάρ οἷος τις ἀνδριάς ποιέω , μήτε χείρ μήτε πούς ἔχω · οὗτος δέ Ἑρμῆς καλέω , ὅλος στερεός , τετράγωνος γάρ ἡμι · ἢ ἐμφατικός τίνω · Ἑρμῆς γάρ ὁ ὁ λόγος ἔμφασις , ὡς προφορικός ὁ ἐνδιάθετος καί ἐνδοτέρω . ποιέω τοίνυν αὐτός διάκενος θύρα ἔχω , καί ἔσωθεν αὐτός τίθημι ἄγαλμα ὅς σέβομαι θεός , ἔξωθεν δέ ἀποκλείω ὁ Ἑρμῆς . φαίνω οὖν ὁ Ἑρμῆς εὐτελής , ἔσωθεν δέ ὁ ὁ θεός αὐτός καλλωπισμός ἔχω . οὕτως δή ἐνταῦθα φημί ὁ μέν περί ὁ εἰμί καί μόνος ἀληθινός Θεός ἐν ὁ γραφή ὄνομα ἀνάξιος εἰμί περί Θεός λέγω , αναπτύσσω δέ , καί ἀξίως Θεός ἑρμηνεύω , καί ἔσωθεν ἔχω ὁ ἄγαλμα , καί ὁ θεῖος τύπος ὁ περί Θεός δόξα . εἰ . Μέγας ὁ θεός ὀνομάζω , ἀλ οὖον πρός σύγκρισις ἕτερος , ἀλλά κατά ὁ ἰδίως αὐτός μέγας · ὡς ὁ οὐρανός , οἷος φέρω εἶπον , λέγω μέγας , οὖον πρός ἄλλος οὐρανός μικρός , καί ὁ ἥλιος φωτεινός , οὖον πρός τίς , ἀλλά καθ´ αὐτός . Ὁγοῦν θεός μέγας λέγω οὖον πρός ἀντιπαράθεσις ἕτερος , ἀλλά διά ὁ ἀπαράθετος καί εἰμί ἀκατάληπτος ὁ θεῖος μεγαλειότης . λέγω γοῦν μέγας , ὡς μεταδίδωμι ἑαυτοῦ πᾶς ὁ μέγας · οὐδείς γάρ μέγας οὔτε ποσός οὔτε μήv ὁ δύναμις ἐπί ὁ κτίσμα , ὅσπερ οὖον κατά μετοχή ἑκεῖνος λέγω μέγας , ὑπερχέω πᾶς μεγάθους , καί πᾶς τόπος περιέχω , καί πᾶς ἀριθμός ὑπερβάλλω . ἐπεί γάρ ὁ μέγας ἐπί ποσός λέγω , διά οὗτος περιλαμβάνω μέγεθος τόπος καί ἀριθμός , ὅσπερ εἰμί ὁ ποσός εἶδος , ὁ μέν μέγεθος λαμβάνω ἀντί γραμμή , ἐπιφάνεια , καί σῶμα · χρόνος δέ καί λόγος ἀφίημι ὁ προφορικός · ὁ μέν , ὅτι ποιητής χρόνος , ὁ δέ , ὅτι περί αὐτός ἔμπροσθεν εἶπον , κατά τίς λόγος ὁ θεῖον λέγω . ὁ γοῦν τόπος περιλαμβάνω ὡς ἀσώματος , ὁ δέ μέγεθος καί ὁ ἀριθμός , ὡς ὁ μέν ἐπι ἤπειρος διαιρετός , ὁ δέ ἐπι ἤπειρος αὐξάνω . Ζεύς οὗτος γάρ καί προστίθημι · καί πᾶς ἀπειρία διαβαίνω . θαυμάσιος δέ τίθημι ὁ , Πάν τόπος περιέχω · ὁ γάρ τόπος περιέχω , οὖον περιέχω , πέρας γάρ εἰμί ὁ περιέχω · ὁ δέ θεός υπερήπειρος εἰμί , ὁ βασίλεια γάρ αὐτός οὐ εἰμί πέρας . ἀλλά καί ὑπέρ πᾶς ἀριθμός εἰμί · εἰμί γάρ καί λέγω ὁ θεός εἰμί καί εἷς , ἀλ οὖν καί ὑπέρ ὁ εἷς εἰμί · κύριος γάρ ὁ εἷς σχέσις ἔχω πρός ὁ ἐκ αὐτός πολύς ἀριθμός , καί πλῆθος εἰμί ἀρχή . ὅμως λέγω ὁ θεός εἷς , ἐπεί ἀπολόω εἰμί , καί ἀμερής , καί ἀσύνθετος . ἀλλά καί οὕτως ὑπεραινέω , καί ὑπέρ ὁ εἷς εἰμί · λέγω γάρ περί αὐτός · καί ὁ σύνεσις αὐτός οὐ εἰμί ἀριθμός . λέγω καί μέγας κατά ὁ ὑπερπλήρης αὐτός καί μεγαλοεργός , ὅτι ὁ πηγή ὁ δωρεά αὐτός , παρά πᾶς μετέχω , αμείωτος