cogPG.PG003 403
ἐστιν ἀγαθόν , μένει λοιπὸν ἐν αὐτῷ τι ἀγαθόν · ἀλλ´ οὖν ἐν τῇ παντελεῖ ἀπουσίᾳ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τὸ τέλειον καὶ τὸ ἀτελὲς ἀπέσται , καὶ πῶς ἔσται τοῦτο ἀτελὲς ἀγαθόν ; τότε γὰρ μόνον ὀφθήσεται τὸ κακὸν ἀτελὲς ἄγαθὸν , ὅτεοὐ γίνεται παντελὴς ἀπουσία τοῦ ἀγαθοῦ . Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον τοῖς μὲν τῶν ἀγαθῶν ὡς κακὸν ἐναντιοῦται , τῶν δὲ ὡς ἀγαθὸν ἐξήρτηται · μάχεσθαι γὰρ ἐν πᾶσι τὰ αὐτὰ κατὰ τὰ αὐτὰ ἀδύνατον . Οὐκ ἄρα ὃν τὸ αὐτόκακον . ἔΧΧΙ . Ἀλλ´ οὐδὲ ἐν τοῖς οὖσίν ἐστι , καθὼς ἀποδείξει δι´ ὑποθετικοῦ συλλογισμοῦ κατὰ τὸν διαζευκτικὸν σύνδεσμον . Εἰ γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι τὸ ἀγαθὸν , τὸ κακὸν ἢ ἐν τοῖς οὖσιν οὐκ ἔσται , ἢ ὃν ἐν τῷ ἀγαθῷ ἐστιν · ἀλλὰ μὴν τοῦτο ἀδύνατον , ὅτι ἐστὶν ἐν τῷ ἀγαθῷ · τὸ πρότερον ἄρα , ὅτι οὐκ ἔστι τὸ κακὸν ἐν τοῖς οὖσι . Τὴν γοῦν πρόσληψιν κατασκευάζει ἐκ παραδείγματος , λέγων · Ὅτι καὶ γὰρ οὐδὲ ἐν τῷ πυρὶ τὸ ψυχρὸν , οὐδὲ τὸ κακύνεσθαι ἐν τῷ καὶ τὸ κακὸν ἀγαθύνοντι . Εἰ γὰρ ἔσται , πῶς ἔσται ἐν τούτῳ ; εἰ μὲν ὡς ἐξ αὐτοῦ ὑποστὰν ἄτοπον , οὐ δύναται γὰρ ἀγαθὸν δένδρον καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν , κατὰ τὰ ἰερὰ Εὐαγγέλια . Οὐδὲ μὴν τὸ ἀνάπαλιν , ὅτι τὸ ἀγαθὸν ἐκ τοῦ κακοῦ · καὶ τοῦτο γὰρ ἄτοπον καὶ ἀδύνατον . Εἰ δὲ οὐκ ἐξ αὐτοῦ , ἐξ ἄλλης δηλονότι αἰτίας ὑφίσταται , καὶ ἰδοὺ δύο ἀρχαὶ καὶ αἰτίαι . Πᾶσα δὲ δυὰς οὐκ ἔστιν ἀρχή · ἡ μονὰς γὰρ ἔσται καὶ τῆς δυάδος ἀρχή . Ταῦτα δὲ πάντα κατὰ Μανιχαίων λέγονται , ἐπεὶ ἢ δυὰς οὐκ ἀρχὴ , μονὰς δὲ πάσης δυάδος ἀρχή . Πάλιν ἄτοπον ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ δύο ἐναντία , τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν , προῖέναι , ὡς ἐντεῦθεν καὶ τὴν ἀρχὴν εἶναι μὴ ἁπλῆν , ἀλλὰ δυοειδῆ · καὶ ἢ ἐναντίαν ἑαυτῇ , καθὸ τὰ ἐναντία προΐεται · ἢ ἠλλοιωμένην , ὡς ἄλλοτε μὲν παράγειν τὸ ἀγαθὸν , ἄλλοτε δὲ ἀλλοιωθεῖσαν παράγειν τὸ κακόν . Εἰ οὖν τὸ ἓν ἄτοπον διὰ ταῦτα , τί δὴ εἶεν ἄν αἱ ἀρχαί ; καὶ πάλιν δύο ἐναντία ; ἀλλ´ ἄτοπον · οὐτε γὰρ ἐν ἀλλήλαις εἶναι ταύτας εἰκὸς , οὔτε μὴν μαχομένας ἀλλήλαις · καὶ γὰρ ἔσται καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἀπήμων , καὶ οὐκ ἐκτὸς ἐπηρείας καὶ ἐνοχλήσεως . Ἔπειτα ἔσται πάντα ἄτακτα καὶ μαχόμενα , τὰ μὲν ὑπὸ τοῦτο , τὰ δὲ ὑπὸ τοῦτο ὅντα · ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον , φιλίας γὰρ τὸ ἀγαθὸν μεταδίδωσι , καὶ αὐτοειρήνη ὁ Θεὸς ὑμνεῖται · διὸ καὶ πάντα τὰ ἀγαθὰ ἐναρμόνιας τὰ ακὰ σκεδαστικά · κακὸν γὰρ ἀπὸ τοῦ χάζω τὸ ὑποχωρῶ λέγεται · καὶ μιᾶς ζωῆς τῆς θείας ἔκγονάἐστι , καὶ πρὸς ἓν τείνουσι τὸ ἀγαθόν . Ὥστε οὔτε ἐν Θεῷ , οὔτε ἔνθεον , οὕτε ἐκ Θεοῦ τὸ κακόν · ἢ γὰρ οὐκ ἀγαθὸσκαὶ οὕτως ἐξ ἐκείνου ἐστὶ τὸ κακὸν ν , ἢ ἀγαθοποιεῖ , καὶ οὐκ ἐκ τούτου ἐστίν . Οὐδὲ γὰρ ποτὲ μὲν ἀγαθὸν παράξει , ποτὲ δὲ κακόν · ἀλλοίωσιν γὰρ παίσεται , καὶ ταῦτα περὶ αὐτὸ τὸ θειότατον , τὴν αἰτίαν .
Lemmas: εἰμί ἀγαθός , μένω λοιπός ἐν αὐτός τίς ἀγαθός · ἀλ οὖν ἐν ὁ παντελής ἀπουσία ὁ ἀγαθός καί ὁ τέλειος καί ὁ ἀτελής ἄπειμι1 , καί πῶς εἰμί οὗτος ἀτελής ἀγαθός ; τότε γάρ μόνος ὁράω ὁ κακός ἀτελής ἀγαθός , οὐ γίγνομαι παντελής ἀπουσία ὁ ἀγαθός . ἀλλά ὁ τοιοῦτος ὁ μέν ὁ ἀγαθός ὡς κακός ἐναντιόομαι , ὁ δέ ὡς ἀγαθός ἐξαρτάω · μάχομαι γάρ ἐν πᾶς ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός ἀδύνατος . οὐ ἄρα ὅς ὁ αὐτόκακον . Χε . Ἀλ οὐδέ ἐν ὁ εἰμί εἰμί , καθώς ἀποδείκνυμι δις ὑποθετικός συλλογισμός κατά ὁ διαζευκτικός σύνδεσμος . εἰμί γάρ ἐν πᾶς ὁ εἰμί ὁ ἀγαθός , ὁ κακός ἢ ἐν ὁ εἰμί οὐ εἰμί , ἢ ὅς ἐν ὁ ἀγαθός εἰμί · ἀλλά μήv οὗτος ἀδύνατος , ὅτι εἰμί ἐν ὁ ἀγαθός · ὁ πρότερος ἄρα , ὅτι οὐ εἰμί ὁ κακός ἐν ὁ εἰμί . ὁ γοῦν πρόσληψις κατασκευάζω ἐκ παράδειγμα , λέγω · ὅτι2 καί γάρ οὐδέ ἐν ὁ πῦρ ὁ ψυχρός , οὐδέ ὁ κακύνω ἐν ὁ καί ὁ κακός ἀγαθύνω . εἰμί γάρ εἰμί , πῶς εἰμί ἐν οὗτος ; εἰμί μέν ὡς ἐκ αὐτός ὑφίστημι ἄτοπος , οὖον δύναμαι γάρ ἀγαθός δένδρον καρπός1 πονηρός ποιέω , κατά ὁ ἱερός εὐαγγέλιον . οὐδέ μήv ὁ ἀνάπαλιν , ὅτι ὁ ἀγαθός ἐκ ὁ κακός · καί οὗτος γάρ ἄτοπος καί ἀδύνατος . εἰμί δέ οὐ ἐκ αὐτός , ἐκ ἄλλος δηλονότι αἴτιος ὑφίστημι , καί ἰδού δύο ἀρχή καί αἰτία . πᾶσα δέ δυάς οὐ εἰμί ἀρχή · ὁ μονή γάρ εἰμί καί ὁ δυάς ἀρχή . οὗτος δέ πᾶς κατά Μανιχαῖος λέγω , ἐπεί ἢ δυάς οὐ ἀρχή , μονή δέ πᾶς δυάς ἀρχή . πάλιν ἄτοπος ἐκ εἷς καί ὁ αὐτός δύο ἐναντίος , ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός , προΐημι , ὡς ἐντεῦθεν καί ὁ ἀρχή εἰμί μή ἁπλόος , ἀλλά δυοειδής · καί ἢ ἐναντίος ἑαυτοῦ , καθό ὁ ἐναντίος προΐημι · ἢ ἀλλοιόω , ὡς ἄλλοτε μέν παράγω ὁ ἀγαθός , ἄλλοτε δέ ἀλλοιόω παράγω ὁ κακός . εἰμί οὖν ὁ εἷς ἄτοπος διά οὗτος , τίς δή ἄγω ἄν ὁ ἀρχή ; καί πάλιν δύο ἐναντίος ; ἀλ ἄτοπος · οὐ γάρ ἐν ἀλλήλων εἰμί οὗτος εἰκός , οὔτε μήv μάχομαι ἀλλήλων · καί γάρ εἰμί καί ὁ θεός οὐ ἀπήμων , καί οὐ ἐκτός ἐπήρεια καί ἐνόχλησις . ἔπειτα εἰμί πᾶς ἄτακτος καί μάχομαι , ὁ μέν ὑπό οὗτος , ὁ δέ ὑπό οὗτος ὅντα · ἀλλά οὗτος ἀδύνατος , φίλιος γάρ ὁ ἀγαθός μεταδίδωμι , καί αὐτοειρήνη ὁ θεός ὑμνέω · διό καί πᾶς ὁ ἀγαθός εναρμόνιος ὁ ἀκή σκεδαστικός · κακός γάρ ἀπό ὁ χάζω ὁ ὑποχωρέω λέγω · καί εἷς ζωή ὁ θεῖος ἔκγονάἐστι , καί πρός εἷς τείνω ὁ ἀγαθός . ὥστε οὔτε ἐν Θεός , οὔτε ἔνθεος , ἵημι ἐκ Θεός ὁ κακός · ἢ γάρ οὐ ἀγαθός οὕτως ἐκ ἐκεῖνος εἰμί ὁ κακός Ν , ἢ ἀγαθοποιέω , καί οὐ ἐκ οὗτος εἰμί . οὐδέ γάρ ποτέ μέν ἀγαθός παράγω , ποτέ δέ κακός · ἀλλοίωσις γάρ παίω , καί οὗτος περί αὐτός ὁ θεῖος , ὁ αἴτιος .