cogPG.PG003 411
τὸ ἀγαθὸν , ἐν τοσούτῳ τὸ κακὸν παρυφίσταται , κατ´ ὀλίγον καὶ ἐν χρόνῳ αἱ ἐλλείψεις , κατ´ ὀλίγον καὶ ἐν χρόνῳ καὶ ἡ τοῦ κακοῦ παρυπόστασις . Ὁ οὖν πρῶτος συλλογισμὸς δυνάμει ὄν εἰσὶν , ὄτι τε τὸ ἀγαθὸν ὃν , καὶ ὅτι τὸ κακὸν μὴ ὃν συμπεραίνοντες . Εἰσὶ δὲ καὶ οἱ δύο ἐκ μόνης τῆς ἐλάττονος προτάσεως , τὸ ἀγαθὸν ἐκ μιᾶς τῆς τῶνδλων ἀρχῆς , τὸ οὔτως ἔχον ὃν , τὸ ἀγαθὸν ἄρα ὄν · καὶ πάλιν , τὸ κακὸν ἐκ πολλῶν καὶ ἀορίστων ἐλλείψεων , τὸ οὔτως ἔχον οὐκ ὄν , τὸ κακὸν ἄρα οὐκ ὄν . Καὶ τὰ λεγόμενα , φησὶ , κακὰ οἶδεν ὁ Θεὸς ὡς ἀγαθὰ , κακὰ λέγων πολέμους , νόσους παιδευτικὰς , θανάτους , καὶ τὰ τοιαῦτα · νομγονται γὰρ ἡμῖν κακά · εἰσὶ δὲ δυνάμεις ἀγαθοποιῶν αἰτίας · καὶ γὰρ δι´ αὐτῶν μετάνοια καὶ ἐπίγνωσις Θεοῦ καὶ εὐσεβείας τοῖς πλείοσιν ἐγένοντο · καὶ ἐν τοῖς προφήταις ἡ κακία λέγεται . Ἡ καὶ ἄλλως . Αἰτία τοῦ ἑν τῷ ἀσελγαίνειν κακοῦ ἡ ἐπιθυμία ἐστίν · ἀλλ´ αὔτη ἡ ἐπιθυμία δύναμις ἀγαθοποιός ἐστι , λογικοῖς μὲν πρὸς τὸ δι´ αὐτῆς ἀνατείνεσθαι πρὸς τὸ ὄντως ἀγαθόν · ἀλόγοις δὲ πρὸς ὄρεξιν τῶν ἐπιτηδείων τῆς οἰκείας διαμονῆς . Οἶδε γοῦν ὁ Θεὸς , ἤγουν καὶ γινώσκει καὶ οἰκειοῦται τὸ κακὸν , οὐχ ᾗ κακὸν , ἀλλ´ ᾗ ἀγαθὸν · οὐ δὴν ἄρα καθ´ ἑαυτὸ καὶ ὃν τὸ κακὸν , ὡς μηδὲν ἔχειν καὶ ἀγαθὸν , ὅπου καὶ αἱ αἰτίαι τῶν κακῶν ἀγαθοποιῶν δυνάμεις εἰσίν . Εἰ τὸ κακὸν ἀθδιον , καὶ δύναται καὶ πράττει . Πόθεν ταῦτα τούτῳ ; ἢ γοῦν ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ , ἢ ἀντιστρόφως , ἐπεὶ καὶ τὸ ἀγαθὸν ταῦτα ἔχει , ἔσται ταῦτα τῷ ἀγαθῷ ἐκ τοῦ κακοῦ ; ἀλλὰ μὴν τοῦτο οὐκ εὐαγὲς τὸ τελειοῦσθαι τὸ ἀγαθὸν ἐκ τοῦ κακοῦ , ἄρα γοῦν ἕσται τὸ πρῶτον . Ἀλλὰ μὴν τὰ ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ διδόμενα ἀγαθὰ ἔμελλον ἀγαθοποιῆσαι τὸ κακόν · πῶς γοῦν οἰένει καὶ πάλιν κακόν ; Ἡ γοῦν οὐχ οὕτως , ἀλλ´ ἀμφοῖν τούτοιν καὶ τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ κακῷ ταῦτα ἐξ ἄλλης αἰτίας . Καὶ τίς ποτ´ ἃν εἴη αὕτη ; καὶ εἰ ἔστι , ποταπή ἐστι · Καὶ πάλιν ἐκεῖσε ταῦτα ἅπερ καὶ ἐνταῦθα ῥηθήσονται . Οὐκ ἄρα τὸ κακὸν αὐθύπαρκτον . Ἔτι , ἕπεται τῷ κατὰ φύσιν τὸ ὡρισμένον · ὅρος γάρ ἐστι καὶ ὁ ἐρμηνευτικὸς λόγος τῆς οὐσίας τῶν πραγμάτων , καὶ τὸ τί ἦν εἶναι δηλῶν . Πᾶν οὖν κατὰ φύσιν ἐξ αἰτίας ἐστὶν ὡρισμένης , δι´ ἣν αἰτίαν γίνεται τὸ γινόμενον . Εἰ οὖν τὸ κακὸν ἀναίτιόν ἐστινοὐ γὰρ διά τι γέγονεν , εἰκότως καὶ ἐν ἀοριστίᾳ , οὐ γάρ ἐστιν αὐτοῦ λόγος τὸ τί ἦν εἶναι ἑρμηνεύων · ἐξ ἀνάγοης ἄρα οὐδὲ κατὰ φύσιν τὸ κακόν . Εἰ οὖν παρὰ φύσιν , οὐχ ἕξει ἐν τῇ φύσει λόγον , ὥσπερ οὐδὲ ἐν τῇ τέχη ἡ ἀτεχνία · πᾶν δὲ τὸ μὴ ἔχον λόγον ἐν τῇ φύσει οβτε ἐστὶν , οὔτε συνίσταται , ἀλλὰ τῇ ἐλλείψει τοῦ κατὰ φύσιν τὸ παρὰ φύσιν γίνοται . Ἑτι , ἡ ψυχὴ ἡ φύσει κακὴ , ὡς τὸ πῦρ θερμὸν , ἢ αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς πάντη καὶ ὀλοτελῶς κακαί . Ἀλλ´ οὔτε τὸ πρῶτον , τὸ γὰρ ἀγαθὸν οὐκ ἔμελλε παράξαι φύσει κακόν · οὔτε τὸ δεύτερον , πόθεν γὰρ αἱ ἀρεταί · Λείπεται ἄρα . ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστιν αὐθύπαρκτον , ἀλλὰ τοῦ ἀγαθοῦ ἔλλειψις . Οὗτος ὅλος ὁ νοῦς τοῦ ῥητοῦ . Ὁ δὲ ἅγιος κατ´ ἐρώτησιν τὸν λόγον προαγσγάτ ,
Lemmas: ὁ ἀγαθός , ἐν τοσοῦτος ὁ κακός παρυφίστημι , κατ´ ὀλίγος καί ἐν χρόνος ὁ ἔλλειψις , κατ´ ὀλίγος καί ἐν χρόνος καί ὁ ὁ κακός παρυπόστασις . ὁ οὖν πρῶτος συλλογισμός δύναμις εἰμί εἰμί , ὅστις τε ὁ ἀγαθός ὅς , καί ὅτι ὁ κακός μή ὅς συμπεραίνω . εἰσί δέ καί ὁ δύο ἐκ μόνος ὁ μικρός πρότασις , ὁ ἀγαθός ἐκ εἷς ὁ τῶνδλων ἀρχή , ὁ οὔτως ἔχω ὅς , ὁ ἀγαθός ἄρα εἰμί · καί πάλιν , ὁ κακός ἐκ πολύς καί ἀόριστος ἔλλειψις , ὁ οὔτως ἔχω οὐ εἰμί , ὁ κακός ἄρα οὐ εἰμί . καί ὁ λέγω , φημί , κακός οἶδα ὁ θεός ὡς ἀγαθός , κακός λέγω πόλεμος , νόσος παιδευτικός , θάνατος , καί ὁ τοιοῦτος · νομγοντ γάρ ἐγώ κακός · εἰμί δέ δύναμις ἀγαθοποιέω αἴτιος · καί γάρ δις αὐτός μετάνοια καί ἐπίγνωσις Θεός καί εὐσέβεια ὁ πλείων γίγνομαι · καί ἐν ὁ προφήτης ὁ κακία λέγω . ὁ καί ἄλλως . αἴτιος ὁ ἑν ὁ ἀσελγαίνω κακός ὁ ἐπιθυμία εἰμί · ἀλ οὗτος ὁ ἐπιθυμία δύναμις ἀγαθοποιός εἰμί , λογικός μέν πρός ὁ δις αὐτός ἀνατείνω πρός ὁ εἰμί ἀγαθός · ἄλογος δέ πρός ὄρεξις ὁ ἐπιτήδειος ὁ οἰκεῖος διαμονή . οἶδα γοῦν ὁ θεός , ἤγουν καί γιγνώσκω καί οἰκειόω ὁ κακός , οὐ ὅς κακός , ἀλ ὅς ἀγαθός · οὖον δήν ἄρα καθ´ ἑαυτοῦ καί ὅς ὁ κακός , ὡς μηδείς ἔχω καί ἀγαθός , ὅπου καί ὁ αἰτία ὁ κακός ἀγαθοποιέω δύναμις εἰμί . εἰμί ὁ κακός ἀθδιον , καί δύναμαι καί πράσσω . πόθεν οὗτος οὗτος ; ἢ γοῦν ἐκ ὁ ἀγαθός , ἢ ἀντιστρόφως , ἐπεί καί ὁ ἀγαθός οὗτος ἔχω , εἰμί οὗτος ὁ ἀγαθός ἐκ ὁ κακός ; ἀλλά μήv οὗτος οὐ εὐαγής ὁ τελειόω ὁ ἀγαθός ἐκ ὁ κακός , ἄρα γοῦν ἕννυμι ὁ πρῶτος . ἀλλά μήv ὁ ἐκ ὁ ἀγαθός δίδωμι ἀγαθός μέλλω ἀγαθοποιέω ὁ κακός · πῶς γοῦν οἴομαι καί πάλιν κακός ; ὁ γοῦν οὐ οὕτως , ἀλ ἄμφω οὗτος καί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός οὗτος ἐκ ἄλλος αἴτιος . καί τίς ποτ ἄν εἰμί οὗτος ; καί εἰμί εἰμί , ποδαπός εἰμί · καί πάλιν ἐκεῖσε οὗτος ὅσπερ καί ἐνταῦθα εἴρω . οὐ ἄρα ὁ κακός αὐθύπαρκτος . ἔτι , ἕπω ὁ κατά φύσις ὁ ὁρίζω · ὅρος γάρ εἰμί καί ὁ ἑρμηνευτικός λόγος ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα , καί ὁ τίς εἰμί εἰμί δηλόω . Πᾶν οὖν κατά φύσις ἐκ αἴτιος εἰμί ὁρίζω , δις ὅς αἴτιος γίγνομαι ὁ γίγνομαι . εἰμί οὖν ὁ κακός ἀναίτιος εστινοος γάρ διά τίς γίγνομαι , εἰκότως καί ἐν ἀοριστία , οὖον γάρ εἰμί αὐτός λόγος ὁ τίς εἰμί εἰμί ἑρμηνεύω · ἐκ ἀνάγω ἄρα οὐδέ κατά φύσις ὁ κακός . εἰμί οὖν παρά φύσις , οὐ ἔχω ἐν ὁ φύσις λόγος , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ τίκτω ὁ ἀτεχνία · πᾶς δέ ὁ μή ἔχω λόγος ἐν ὁ φύσις οβτε εἰμί , οὔτε συνίστημι , ἀλλά ὁ ἔλλειψις ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις γίγνομαι . ἔτι , ὁ ψυχή ὁ φύσις κακός , ὡς ὁ πῦρ θερμός , ἢ ὁ ἐνέργεια αὐτός πάντῃ καί ὄλλυμι κακός . Ἀλ οὔτε ὁ πρῶτος , ὁ γάρ ἀγαθός οὐ μέλλω παράγω φύσις κακός · οὔτε ὁ δύο , πόθεν γάρ ὁ ἀρετή · λείπω ἄρα . ὅτι ὁ κακός οὐ εἰμί αὐθύπαρκτος , ἀλλά ὁ ἀγαθός ἔλλειψις . οὗτος ὅλος ὁ νόος ὁ ῥητός . ὁ δέ ἅγιος κατ´ ἐρώτησις ὁ λόγος προαγσγάτ ,