cogPG.PG003 401
ἐστιν ὃ λέγει ὁ μγας θεολέγος Γρηγόριος τῇ τοῦ καλοῦ φυγῇ . Πῶς τοίνυν τὸ κακὸν , μὴ θὸν , παρεισδύεται , ἐκτίθησι πλατύτερον , καὶ τὸ πᾶν ἐπινέμει τῷ ἀγαθῳΤὸ γοῦν ἀγαθὸν , ἐν οἷς μὲν τελέως ἐγγένηται , ἀμιγῆ ποιεῖ καὶ ὁλόκληρα ἀγαθά · οἷς δὲ ἧττον , μεμιγμένε πρὸς τὸ κακόν . Οὐ μὴν δέ ἐστι τὸ κακὸν καθ´ αὐτὸ , ἀλλὰ διὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ ἔλλειψιν · ἐπείπερ ἡ διὰ πάντων φοιτῶσα παντελὴς ἀγαθότης οὐ μέχρι μόνων χωρεῖ τῶν οὐρανίων καὶ θείων δυνάμεων , ἀλλ´ ἐκτείνεται ἄχρι καὶ τῶν ἐσχάτων καὶ τῶν γηῖνων · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ γῆ τοῦ Θεοῦ λέγεται ὑποπόδιον . Καὶ τοῖς μὲν ἄλλως καὶ ἄλλως κατ´ ἐπίτασίν τε καὶ ὕφεσιν , τοῖς δὲ ἐσχάτοις κατὰ ἔσχατον ἀπήχημα πάρεστι τἀγαθὸν . Ὡς γὰρ ἔφημεν , ὑπόθου τινὰ βοῆσαι μγα , καὶ τὸν μὲν ἐγγὺς ἱστάμενον καὶ ἐῤῥωμένον τὸ ἀκουστικὸν , ὅλην δέξασθαι τὴν βοὴν , τοὺς δὲ ἀφεστηκότας ἀναλόγως τῇ διαστάσει , τὸν ἄν πάνυ πόῤῥω ἀμυδρότατα ὡς ἀπηχήματος ὑστάτου ποσῶς αἰσθάνεσθαι · εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἡ τοῦ ἀγαθοῦ μετουσία ἦν , ἦσαν ἂν τὰ θειότατα τὴν τῶν ἐσχάτων τάξιν ἔχοντα . Πῶς δὲ ἔδει πάντα ἐπίσης δέχεσθαι τὸ ἀγαθὸν , μὴ ὄντα ἐπίσης πρὸς τοῦτο ἐπιτήδεια ; Νῦν δὲ τοῦτό ἐστι τὸ ὑπερβάλλον τῆς τοῦ ἀγαθοῦ δυνάμεως , ὅτι καὶ τὸ ἐστερημένα οὐκ ἄλλων οὐδὲ κατ´ ἄλλο τι , ἀλλὰ κατὰ τὴν αὐτοῦ στέρησιν ἐνδυναμοῖ κατὰ τοῦτο , κατὰ τὸ ὅλως αὐτοῦ μετέχειν . Καὶ τοῦτό ἐστι τό · τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ παρὰ τῷ Θεῷ . Εἰ χρὴδὲ εἰπεῖν παῤῥησιασμένον , ὅτι καὶ τὰ μαχόμενα αὐτῷ , τῇ αὐτοῦ δυνάμει καὶ ἔστι καὶ μάχονται · ἀνέχεται γὰρ καὶ ἀμαρτωλῶν ὁ Θεὸς , ἀλλὰ καὶ πολλῶν μαχομένων τοῖς θείοις αὐτοῦ θελήμασι · καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῖς αὐτοῦ παραπεμπόμενον κρίμασι , λεγόντων ἡμῶν · Οἰς κρίμασιν οἶδε Θεὸς , τοῦτο γίνεται , καὶ τοῦτο οὐ γίνεται . Μᾶλλον δὲ , ἵνα συλλαβὼν εἴπω , τὰ ὄντα πάντα , καθ´ ὅσον ἀγαθά ἐστι , καὶ ἔστι , καὶ ἀγαθὰ ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ ἐστι · καθ´ ὅσον δὲ ἐστέρηνται τοῦ ἀγαθοῦ , μὴ μόνον οὐκ ἀγαθὰ , ἀλλ´ οὐδὲ ὄντα ἐστίν . Ἔνθεν νοήσεις καὶ τὸ παρὰ Ἀβδίου τῷ προφήτῃ εἰρημένον περὶ τῶν ἀμαρτωλῶν · Καὶ ἔσονται ὡς μὴ ὅντες . ὀπὸν γε καὶ παρὰ τοῖς ἔξωθεν τοῦτο λέγεται , ὡς παρὰ τῷ Ὀμήρῳ , ἐν οἷς λέγει τις περὶ τῶν ὧν ἐν μετουσίᾳ πάλαι καλῶν ἐγεγόνει , καὶ νῦν τούτων ἐστέρηται , εἴ κοτε ἤν γε . Ἐντεῦθεν συλλογίζεται ὅτι τὸ παντελῶς κακὸν , ὡς ἐστερημένον παντελῶς τοῦ ἀγαθοῦ , οὔτε ἦν , οὔτε ἐστὶν , οὔτε εἶναι δύναται . Καί φησιν , ὅτι Ὑπόθου ἕξει τὸ ἀγαθόν · κἂν γὰρ ὑπερουσίως καὶ αὐτάγαθόν ἐστι τὸ Θεῖον , καὶ οὐσιῶδες ἀγαθὸν , ἀλλὰ καὶ ἑπὶ τοῖς μετέχουσι τὸ ἀγαθὸν κατὰ ἕξιν τινά ἐστι . Τίθησι τοίνυν τινὰ μὲν μένοντα ἐν τῇ ἕξει , καὶ ἀπολειπούσης τῆς ἕξεως , ὡς τῆς τοῦ πυρὸς θερμότητος , τὰ θερμανθέντα θερμὰ , καὶ τῆς ψυχρότητος τῆς χιάνος , τὰ ψυχρανθέντα ψυχρὰ . Καὶ πάλιν ἄλλα , ἅπερ οὐκ ἐν μεθέξει ὄντα τινῶν ἕξεων , ὅμως σώζονται καί εἰσι . Πόσα γὰρ ἄμοιρα ζωῆς , πόσα νοῦ , ἀλλ´ ὅμως εἰσὶ , λίθοι καὶ φυτὰ , καὶ τὰ παραπλήσια ; Ἐλθὲ καὶ ἐπ´ αὐτὸν τὸν Θεόν · οὐσίας ἐξῃρημένος ἐστὶ , καὶ ἔστιν ὑπερούσιος . Καὶ ἁπλῶς , ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων , ἢ ἀπελθούσης
Lemmas: εἰμί ὅς λέγω ὁ μγας θεολέγος Γρηγόριος ὁ ὁ καλός φυγή . Πῶς τοίνυν ὁ κακός , μή θον , παρεισδύνω , ἐκτίθημι πλατύς , καί ὁ πᾶς ἐπινέμω ὁ ἀγαθός γοῦν ἀγαθός , ἐν ὅς μέν τέλειος ἐγγίγνομαι , ἀμιγής ποιέω καί ὁλόκληρος ἀγαθός · ὅς δέ κακός , μίγνυμι πρός ὁ κακός . οὖον μήv δέ εἰμί ὁ κακός καθ´ αὐτός , ἀλλά διά ὁ ὁ ἀγαθός ἔλλειψις · ἐπεί ὁ διά πᾶς φοιτάω παντελής ἀγαθότης οὖον μέχρι μόνος χωρέω ὁ οὐράνιος καί θεῖον δύναμις , ἀλ ἐκτείνω ἄχρι καί ὁ ἔσχατος καί ὁ γήϊνος · διά οὗτος γάρ καί ὁ γῆ ὁ Θεός λέγω ὑποπόδιον . καί ὁ μέν ἄλλως καί ἄλλως κατ´ ἐπίτασις τε καί ὕφεσις , ὁ δέ ἔσχατος κατά ἔσχατος ἀπήχημα πάρειμι ἀγαθός . ὡς γάρ φημί , ὑποτίθημι τις βοάω μγα , καί ὁ μέν ἐγγύς ἵστημι καί ῥώννυμι ὁ ἀκουστικός , ὅλος δέχομαι ὁ βοή , ὁ δέ ἀφίστημι ἀνάλογος ὁ διάστασις , ὁ ἄν πάνυ πόρρω αμυδρός ὡς ἀπήχημα ὕστερος ποσός αἰσθάνομαι · εἰμί γάρ μή οὕτως ὁ ὁ ἀγαθός μετουσία εἰμί , εἰμί εἄν ὁ θεῖος ὁ ὁ ἔσχατος τάξις ἔχω . Πῶς δέ ἐσθίω πᾶς ἐπίσης δέχομαι ὁ ἀγαθός , μή εἰμί ἐπίσης πρός οὗτος ἐπιτήδειος ; νῦν δέ οὗτος εἰμί ὁ ὑπερβάλλω ὁ ὁ ἀγαθός δύναμις , ὅτι καί ὁ στερέω οὐ ἄλλος οὐδέ κατ´ ἄλλος τίς , ἀλλά κατά ὁ αὐτός στέρησις ἐνδυναμόω κατά οὗτος , κατά ὁ ὅλως αὐτός μετέχω . καί οὗτος εἰμί ὁ · ὁ ἀδύνατος παρά ἄνθρωπος δυνατός παρά ὁ Θεός . εἰμί χρή εἶπον παρρησιασμενος , ὅτι καί ὁ μάχομαι αὐτός , ὁ αὐτός δύναμις καί εἰμί καί μάχομαι · ἀνέχω γάρ καί ἁμαρτωλός ὁ θεός , ἀλλά καί πολύς μάχομαι ὁ θεῖον αὐτός θέλημα · καί οὗτος εἰμί ὁ ὁ αὐτός παραπέμπω κρίμα , λέγω ἐγώ · οἶς κρίμα οἶδα θεός , οὗτος γίγνομαι , καί οὗτος οὖον γίγνομαι . μᾶλλος δέ , ἵνα συλλαμβάνω εἶπον , ὁ εἰμί πᾶς , καθ´ ὅσος ἀγαθός εἰμί , καί εἰμί , καί ἀγαθός ἐκ ὁ ἀγαθός εἰμί · καθ´ ὅσος δέ στερέω ὁ ἀγαθός , μή μόνος οὐ ἀγαθός , ἀλ οὐδέ εἰμί εἰμί . ἔνθεν νοέω καί ὁ παρά Ἀβδίας ὁ προφήτης εἴρω περί ὁ ἁμαρτωλός · καί εἰμί ὡς μή ὅ . ὀπός γε καί παρά ὁ ἔξωθεν οὗτος λέγω , ὡς παρά ὁ Ὅμηρος , ἐν ὅς λέγω τις περί ὁ ὅς ἐν μετουσία πάλαι καλός γίγνομαι , καί νῦν οὗτος στερέω , εἰμί ποτός ἐάν γε . ἐντεῦθεν συλλογίζομαι ὅτι ὁ παντελῶς κακός , ὡς στερέω παντελῶς ὁ ἀγαθός , οὔτε εἰμί , οὔτε εἰμί , οὔτε εἰμί δύναμαι . καί φημί , ὅτι ὑποτίθημι ἔχω ὁ ἀγαθός · κἀν γάρ ὑπερούσιος καί αὐτάγαθος εἰμί ὁ θεῖον , καί οὐσιώδης ἀγαθός , ἀλλά καί ἐπί ὁ μετέχω ὁ ἀγαθός κατά ἕξις τις εἰμί . τίθημι τοίνυν τις μέν Μένων ἐν ὁ ἔχω , καί ἀπολείπω ὁ ἕξις , ὡς ὁ ὁ πυρός θερμότης , ὁ θερμαίνω θερμός , καί ὁ ψυχρότης ὁ χιάνος , ὁ ψυχραίνω ψυχρός . καί πάλιν ἄλλος , ὅσπερ οὐ ἐν μετέχω εἰμί τις ἕξις , ὅμως σῴζω καί εἰμί . Πόσα γάρ ἄμοιρος ζωή , πόσος νόος , ἀλ ὅμως εἰμί , λίθος καί φυτόν , καί ὁ παραπλήσιος ; ἔρχομαι καί ἐπι αὐτός ὁ Θεός · οὐσία ἐξαιρέω εἰμί , καί εἰμί ὑπερούσιος . καί ἁπλόος , ἐπί μέν ὁ ἄλλος , ἢ ἀπέρχομαι