cogPG.PG003 313
γάρ ἐστιν ἀδύνατον ] , ἀλλὰ καὶ τὸ τί οὐκ ἔστιν . ἀλλ´ οἴδαμεν ὅτι τὶ τῶν ὄντων οὐκ ἔστι Θεός . Πῶς δὲ , καὶ δι´ ἣν αἰτίαν οὐκ οἴδαμεν , ὅπερ τῆς ἀκριβοῦς ἐστιν ἐπιστήμης ἐπὶ τῶν καθ´ ἡμᾶς Ὅταν τὸ τί ἐστι τόδε οἴδαμεν ἐπιστημόνως , τότε καὶ τὸ τί οὐκ ἔστιν ἐπιστημόνως οἴδαμεν . Εἰ γὰρ οἴδαμεν τὴν αἰτίαν τοῦ εἶναι τὸν ἄνθρωπον λογικὸν . ὅτι λόγῳ χρῆταιτοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἴτιον καὶ τὸ μέσον , οἴδαμεν τὴν αἰτίαν , καὶ τοῦ μὴ εἶναι τὸν ἄνθρωπον ἄλογον δι´ αὐτοῦ τούτου τοῦ μέσου . Ἐπεὶ δὲ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ γνῶσις τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος , καὶ ἡ τῆς τοῦ τί οὐκ ἔστιν ἀναγνωσίας ἐπιστήμη ὑπερούσιος , ἦν δὴ καὶ ἀναθετέον Θεῷ . Τοσοῦτον ἐπὶ τὸ ἄναντες ἀνανεύοντας , ὅσον ἡ τῶν ἰερῶν λογίων ἀκτὶς ἐνδίδωσιν ἑαυτὴν πρὸς ἡμᾶσὐδὲ γὰρ ὅσον ἔνι , τὸ Θεῖον ἑκ τῶν Γραφῶν μανθάνομεν , ἀλλ´ ἅσον χωρεῖ , καὶ συστελλομένους πρὸς τὰς ὑπερτέρας αὐγὰς τῇ περλ τὰ θεῖα σωφροσύνῃ καὶ εὐλαβείᾳ . Καὶ γὰρ εἴτι δεῖ τῇ πανσόφῳ θεολογίᾳ τοῦ μεγάλου Παύλου πείθεσθαι ὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ λέγων , ὅτι κατὰ τὸ μέτρον τῆς δυνάμεως ἐκάστου ἡ παρὰ Θεοῦ χορηγεῖται ἔλλαμψις , τοῦτο λέγομεν , ὅτι κατὰ ἀναλογίαν ἐκάστου τῶν νοῶν , ἢ τῶν ἀνθρωπίνων , ὡς πρώτως δεχομένων τὴν ἔλλαμψιν , ἡ τῶν ἀγγέλων , οὓς εἴωθε νόας ὀνομάζεσν , ὡς τὸ πᾶν νοῦς ὄντας οὐσιωμένους , καὶ πάντα νοοῦντας ἐνιαίως τὰ ἐκ Θεοῦ ῥέοντα προσεχῶς εἰς αὐτοὺς , κατὰ γοῦν τὴν ἀναλογίαν ἑκάστου ἀνακαλύπτεται τὰ θεῖα · οὐχ ὅτι φθονεῖ ὁ Θεὸς τοῦ πλείονος , ἀλλὰ διὰ τὸ σῶσαι . τὴν ἐν τῇ ἐπιμετρήσει τῆς θεογνωσίας δικαιοσύνην . Δικαιοσύνης γὰρ ἴδιον , τὸ κατὰ ἀξίαν ἐπιμετρεῖν ἑκάστῳ . Τοιγαροῦν ἀμέτρητος μὲν ἡ περὶ Θεοῦ γνῶσις · ἡμεῖς δὲ μέτρων δεόμεθα . Εἰ γὰρ ἀμέτρως ἡμῖν ἀπεκαλύπτετο , οὐκ ἂν ἐσώθημεν · ὡς οὐδὲ σωματικὸς ὀφθαλμὸς ὅλον ἥλιον δεχόμενος . Ἡ τοίνυν θεαρχικὴ ἀγαθότης σῶσαι βουλομένη , ἢ τὸ τῆς δικαιοσύνης καλὸν , ἢ καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς , ἀποδιαστέλλει θεοπρεπῶς(πρέπον γὰρ τὸ σώζειν , καὶ μὴ φθονεῖν Θεῷ , ἀπὸ τῶν ἐν μέτρῳ καὶ χωρητῶν τὴν ἀμετρίαν αὐτοῦ , ὡς ἀχώρητον , ἐξ ἀναλογίας τὸ ἀκατάληπτον τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως ἐνταῦθα παρίσταται . Ὡς γὰρ ἄληπτα τοῖς αἰσθητοῖς τὰ νοητὰ , καὶ τοῖς ἐν πλάσει , καὶ συνθέσει , καὶ τύπῳ τὰ ἀπλᾶ καὶ ἀτύπωτα , καὶ τοῖς κατὰ σχήματα μεμορφωμένοις , τὰ ἀσχημάτιστα · κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὰ θεῖα ἀκατάληπτά εἰσεν . Εἰ γὰρ οὔτε τὰ ἁπλᾷ καὶ ἀσχημάτιστα , κἂν οὐσίαι τινὲς ὧσι , ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτουσιν , ὡς ἄγγελοι καὶ ψυχαί , πόσῳ μᾶλλον ὑπερέχει ὁ Θεὸς , ὁ μήτε οὐσία , ἀλλ´ ὑπὲρ οὐσίαν , καὶ ἄπειρος ὤν · μήτε νοῦς , ἀλλ´ ὑπὲρ νοῦν ἐνότης ; ἐνότητα δὲ ἀκούων , μὴ δια . φόρων τινῶν πρὸς ἕνωσιν καὶ συνδρομὴν νοησάτο τις · οὐ γὰρ περὶ τοιούτων ὁ λόγος νῦν , ἀλλὰ περὶ Θεοῦ τοῦ ἀσυνθέτου πάντη , καὶ ὑπὲρ τὰ μονοούσια ἡνωμένου . Τί γὰρ ἐνὸς μᾶλλον ἀπλοῦν τε καὶ μονοούσιον ; Ἀλλ´ ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνότης ὑπεξῃρημένως ὑπὲρ τοῦτόν ἐστι , καὶ ἀδιανόητόν ἐστι πάσαις διανοίαις , τὸ ὑπὲρ διάνοιαν ἐκεῖσε ἕν . Ἐνταῦθα γὰρ ἡ ἡμετέρα διάνοια ποικιλλομένη , εἰς ἀποδείξεις καί τινας προτάσει ,
Lemmas: γάρ εἰμί ἀδύνατος ] , ἀλλά καί ὁ τίς οὐ εἰμί . ἀλ οἶδα ὅτι τίς ὁ εἰμί οὐ εἰμί Θεός . Πῶς δέ , καί δις ὅς αἴτιος οὐ οἶδα , ὅσπερ ὁ ἀκριβής εἰμί ἐπιστήμη ἐπί ὁ καθ´ ἐγώ ὅταν ὁ τίς εἰμί ὅδε οἶδα ἐπιστήμων , τότε καί ὁ τίς οὐ εἰμί ἐπιστήμων οἶδα . εἰμί γάρ οἶδα ὁ αἴτιος ὁ εἰμί ὁ ἄνθρωπος λογικός . ὅτι λόγος χρηταιουτος γάρ εἰμί ὁ αἴτιος καί ὁ μέσος , οἶδα ὁ αἴτιος , καί ὁ μή εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἄλογος δις αὐτός οὗτος ὁ μέσος . ἐπεί δέ ὁ Θεός καί ὁ γνῶσις ὁ τίς εἰμί ἀναπόδεικτος , καί ὁ ὁ ὁ τίς οὐ εἰμί ἀναγιγνώσκω ἐπιστήμη ὑπερούσιος , εἰμί δή καί ἀναθετέον Θεός . τοσοῦτος ἐπί ὁ ἀνάντης ἀνανεύω , ὅσος ὁ ὁ ἱερός λόγιος ἀκτίς ἐνδίδωμι ἑαυτοῦ πρός ἡμᾶσὐδὲ γάρ ὅσος ἐν , ὁ θεῖον ἐκ ὁ Γραφής μανθάνω , ἀλ ἀείδω χωρέω , καί συστέλλω πρός ὁ ὑπέρτερος αὐγή ὁ Περλ ὁ θεῖον σωφροσύνη καί εὐλάβεια . καί γάρ ἔτι δεῖ ὁ πάνσοφος θεολογία ὁ μέγας Παῦλος πείθω υἱός γάρ εἰμί ὁ λέγω , ὅτι κατά ὁ μέτρον ὁ δύναμις ἕκαστος ὁ παρά Θεός χορηγέω ἔλλαμψις , οὗτος λέγω , ὅτι κατά ἀναλογία ἕκαστος ὁ νοέω , ἢ ὁ ἀνθρώπινος , ὡς πρῶτος δέχομαι ὁ ἔλλαμψις , ὁ ὁ ἄγγελος , ὅς εἴωθα νόος ὀνομάζω , ὡς ὁ πᾶς νόος εἰμί οὐσιόω , καί πᾶς νοέω ενιαίως ὁ ἐκ Θεός ῥέω προσεχῶς εἰς αὐτός , κατά γοῦν ὁ ἀναλογία ἕκαστος ἀνακαλύπτω ὁ θεῖον · οὐ ὅτι φθονέω ὁ θεός ὁ πλείων , ἀλλά διά ὁ σῴζω . ὁ ἐν ὁ ἐπιμέτρησις ὁ θεογνωσία δικαιοσύνη . Δικαιοσύνη γάρ ἴδιος , ὁ κατά ἄξιος ἐπιμετρέω ἕκαστος . τοιγάρ ἀμέτρητος μέν ὁ περί Θεός γνῶσις · ἐγώ δέ μέτρον δήω . εἰμί γάρ ἄμετρος ἐγώ ἀποκαλύπτω , οὐ εἄν σῴζω · ὡς οὐδέ σωματικός ὀφθαλμός ὅλος ἥλιος δέχομαι . ὁ τοίνυν θεαρχικός ἀγαθότης σῴζω βούλομαι , ἢ ὁ ὁ δικαιοσύνη καλός , ἢ καί ἐγώ αὐτός , ἀποδιαστέλλω θεοπρεπῶς(πρέπον γάρ ὁ σῴζω , καί μή φθονέω Θεός , ἀπό ὁ ἐν μέτρον καί χωρητός ὁ ἀμετρία αὐτός , ὡς ἀχώρητος , ἐκ ἀναλογία ὁ ἀκατάληπτος ὁ περί Θεός γνῶσις ἐνταῦθα παρίστημι . ὡς γάρ ἄληπτος ὁ αἰσθητός ὁ νοητός , καί ὁ ἐν πλάσσω , καί σύνθεσις , καί τύπος ὁ ἀπολάω καί ἀτύπωτος , καί ὁ κατά σχῆμα μορφόω , ὁ ἀσχημάτιστος · κατά ὁ αὐτός λόγος καί ὁ θεῖον ἀκατάληπτος ἵζω . εἰμί γάρ οὔτε ὁ ἁπλός καί ἀσχημάτιστος , κἀν οὐσία τις ἵημι , ὁ αἴσθησις ὑποπίπτω , ὡς ἄγγελος καί Ψυχή , πόσος μᾶλλον ὑπερέχω ὁ θεός , ὁ μήτε οὐσία , ἀλ ὑπέρ οὐσία , καί ἤπειρος εἰμί · μήτε νόος , ἀλ ὑπέρ νόος ἑνότης ; ενότητα δέ ἀκούω , μή διά . φόρος τις πρός ἕνωσις καί συνδρομή νοέω τις · οὖον γάρ περί τοιοῦτος ὁ λόγος νῦν , ἀλλά περί Θεός ὁ ἀσύνθετος πάντῃ , καί ὑπέρ ὁ μονοούσιος ἑνόω . τις γάρ εἷς μᾶλλον ἀπολόω τε καί μονοούσιος ; Ἀλ ὁ ὁ Θεός ἑνότης ὑπεξῃρημένως ὑπέρ οὗτος εἰμί , καί ἀδιανόητος εἰμί πᾶς διάνοια , ὁ ὑπέρ διάνοια ἐκεῖσε εἷς . ἐνταῦθα γάρ ὁ ἡμέτερος διάνοια ποικίλλω , εἰς ἀποδείκνυμι καί τις πρότασις ,