cogPG.PG003 503
ἔστι τοῦτο ὅπερ ἐστὶν,οὕτω γὰρ συντακτέον καθ᾿´ ὑπερβατόν καὶ τελειοῦται , καὶ διασώζεται , καθ᾿´ ὃ Ἐν καὶ ἡ θεότης ὑπερουσίως , ὡς καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ὀνομάζεται . Οὐκ ἀπολύτως δὴ παντὶ ἐνὶ , καθ᾿´ ἂ Θεὸς εἷς καὶ ἓν ὀνομάζεται · τούτῳ γὰρ μόνῳ τῷ ἑνὶ τὰ ὄντα ἐστὶ , καὶ χρὴ καὶ ἡμᾶς διὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν πολλῶν καὶ ἐσκεδασμένων γνώσεων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἕν ἐπιστρέφεσθαι . ὅπερ ἐστὶ καὶ πρὸ παντὸς ἑνὸς , δηλονότι πρὸ πάσης φύσεως , καὶ πρὸ παντὸς πλήθους , δηλονότι παντὸς τοῦ καθ᾿´ ἕκαστον · τοῦτο γὰρ τὸ Ἕν οὔτε μικρὸν οὔτε μέτριον καλεῖται . Εἰ δὲ δεῖ καὶ ταλμῆσαι , οὔτε καλὸν οὔτε ἀγαθόν · ταῦτα γὰρ πάθη πως οἷόν εἰσι καὶ σχέσεις , καὶ συμβεβηκότα , αὐτὸ δὲ τὸ ν καὶ ὑπὲρ ταῦτα νοεῖται · τὰ δὲ πάθη , ὡς τὸ μικρὸν καὶ τὸ μέτριον , καὶ σὺν ἄλλοις νοοῦνται . Τὸ οὖν ἁπλοῦν καὶ ἀπαθὲς ἕν οὔτε ὡς γένος θετέον τῶν ὄντων , τὰ γὰρ γένη διαιροῦνται εἰς τὰ εἶδη οὔτε στιγμὴν , οὔτε μονάδα κυρίως , σκέσιν γὰρ ἔχει ταῦτα πρὸς τὰ ἐφεξῆς · τὸ δέ ἐστιν ἀπλούστατον . Ἀλλ´ οὗτε ὃν θετέον αὐτὸ τὸ ἕν , ἀλλ´ ἀρχὴν ὄντων · καὶ τὸ ὃν γὰρ οὐσία ἐστὶν , ἀπὸ τοῦ εἴναι · ὁ δὲ Θεὸς ὑπερούσιος , καὶ ὑπὲρ τὸ ὃν , διὰ τοῦτο καὶ ὑπὲρ πάντα ὅρον , καὶ ὑπὲρ πᾶσαν , ἀοριστίαν ἐστὶ , καὶ αὐτὸ τὸ εἶναι ὁρίζει , καὶ αἴτιόν ἐστιν ἐνικῶς , δηλονότι ἐξαιρέτις καὶ ἀμιμήτως , καὶ πάντων τῶν ὄντων , καὶ ὅλων πάντων , δηλανότι ὁλοκλήρων · καὶ ἅμα καὶ πρὸ πάντων , καὶ ὑπὲρ πάντα ὡς αἴτιον . Μὴ γοῦν δόξῃ τισὶν ἐναντίον τὸ ἄμα πρὸς τὰ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς εἰρημένα , ὅτι ἐν μιᾷ ἑκάστῃ ἡμέρᾳ τόδε τι ἐδημιούργησε καὶ ὑπέστησεν . Ἄμα εἶπε , κατὰ τὴν τοῦ ποιητοῦ δύναμιν · ἠδύνατο γὰρ καὶ ἐν ἀκαριαίᾳ καιροῦ ῥοπῇ τὰ πάντα συστήσασθαι , καθὼς καὶ ὁ μέγας διαλαμῦάνει περὶ τούτου Χρυσόστομος . Καὶ ὑπὲρ αὐτὸ τὸ ἓν ὁ Θεὸς , ὡς καὶ πάντα ὑπερέχων , καὶ πᾶν τὸ ὃν ἕν ὁρίζει · τὸ γὰρ ὄν ἓν ἀριθμοῦ δήλωσιν ἔχει ἐπί τινος ὄντος ταττόμενον . Ἐπὶ τῶν ὄντων τοίνυν , τουτέστι τῶν κτισμάτων , τὸ ἕν τιθέμενον , κατὰ ἀριθμοῦ ἔννοιαν τίθεται · καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὃν ἓν ἐνάριθμον λέγει , δηλονότι τὸ ἓν καὶ ὑποπῖπτον τῷ ἀριθμῷ ἕν ἐστιν ἀντιδιαστελλόμενον πρὸς τὰ δύο ἢ τὰ τρία . Ὁ δὲ τοιοῦτος ἀριθμὸς πάντως οὐσίας μετέχει τινός · τὸ δὲ ὑπερούσιον ἓν καθ᾿´ αὐτὸ καὶ ἀπλούστατόν ἐστι . Θαυμασίως οὖν τὰ περὶ ἀριθμῶν φυσιολογήσας , ἐπάγει , ὅτι , κἂν καὶ μονὰς κἂν τριὰς ὑμνοῖτο ἡ ὑπὶρ πάντα θεότης , οὕτε μονὰς ἅτε μονὰς , οὔτε τριὰς ἅτε τριάς ἐστιν , ἢ παρ´ ἡμῶν δι´ ἀριθμῶν γνωριζομένη ἢ παρ´ ἑτέρου , ἀλλ´ ὑπὲρ πάντα νοῦν καὶ ἔστι καὶ ὀνομάζεται ὁ Θεός · διὰ γὰρ τοῦ εἰπεῖν ὅπερ οὐκ ἑστι , νοοῦμεν ὅ τι ἐστὶν ὁ Θοάς . Μὴ τοίνυν ἀπλῶς τὸ , Οὐκ ἔστι μονὰς ἢ τριὰς , ἐξακούσῃς , ἀλλὰ πρὸς τῇ διεγνωσμένῃ σύνταξον τὸ οὐκ ἔστιν · οὐ γὰρ ἀνελεῖν τὰ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας , ἀλλὰ τὸ ἀνεξιχνίαστον ὁ λόγος βούλεται διδάξαι . Τὸ γοῦν ὑπερηνωμένον φησὶ δηλοῦσθαι ἐκ τῆς ὀνομασίας τῆς μονάδος , τὸ δὲ θεόγονον ἐκ τῆς ὀνομασίας τῆς τριάδος · ἵνα γὰρ παραστῇ τῶν ἀνεκλαλήτων ὑποστάσεων ἡ προσκυνητὴ ἔκφανσις , ὁ ἀριθμὸς ἐπανοήθη , καθὰ καὶ Βασίλειος καὶ Γρηγόριος οἱ θεῖοι λέγουσι . Τόνιμον δὲ τὸν Πατέρα ὡνόμασεν , ἅτε προσκυνητοῦ
Lemmas: εἰμί οὗτος ὅσπερ ἐστὶν,οὕτω γάρ συντακτέον καθ᾿´ ὑπερβατόν καί τελειόω , καί διασῴζω , καθ᾿´ ὅς ἐν καί ὁ θεότης ὑπερούσιος , ὡς καί ἐν ὁ ἄλλος ὀνομάζω . οὐ ἀπόλυτος δή πᾶς ἐν , καθ᾿´ ὅς θεός εἷς καί εἷς ὀνομάζω · οὗτος γάρ μόνος ὁ εἷς ὁ εἰμί εἰμί , καί χρή καί ἐγώ διά οὗτος ἀπό ὁ πολύς καί σκεδάννυμι γνῶσις ἐπί ὁ πᾶς αἴτιος εἷς ἐπιστρέφω . ὅσπερ εἰμί καί πρό πᾶς εἷς , δηλονότι πρό πᾶς φύσις , καί πρό πᾶς πλῆθος , δηλονότι πᾶς ὁ καθ᾿´ ἕκαστος · οὗτος γάρ ὁ εἷς οὔτε μικρός οὔτε μέτριος καλέω . εἰμί δέ δεῖ καί τέλλω , οὔτε καλός οὔτε ἀγαθός · οὗτος γάρ πάθος πως οἷος εἰμί καί σχέσις , καί συμβεβηκός , αὐτός δέ ὁ Ν καί ὑπέρ οὗτος νοέω · ὁ δέ πάθος , ὡς ὁ μικρός καί ὁ μέτριος , καί σύν ἄλλος νοέω . ὁ οὖν ἁπλόος καί ἀπαθής εἷς οὔτε ὡς γένος θετέος ὁ εἰμί , ὁ γάρ γένος διαιρέω εἰς ὁ εἶδος οὔτε στιγμή , οὔτε μόνος κύριος , σχέσις γάρ ἔχω οὗτος πρός ὁ ἐφεξῆς · ὁ δέ εἰμί απλουστερος . Ἀλ ὅστε ὅς θετέος αὐτός ὁ εἷς , ἀλ ἀρχή εἰμί · καί ὁ ὅς γάρ οὐσία εἰμί , ἀπό ὁ εἶμι · ὁ δέ θεός ὑπερούσιος , καί ὑπέρ ὁ ὅς , διά οὗτος καί ὑπέρ πᾶς ὅρος , καί ὑπέρ πᾶς , ἀοριστία εἰμί , καί αὐτός ὁ εἰμί ὁρίζω , καί αἴτιος εἰμί ἑνικός , δηλονότι ἐξαιρέτης καί ἀμίμητος , καί πᾶς ὁ εἰμί , καί ὅλος πᾶς , δηλανότι ὁλόκληρος · καί ἅμα καί πρό πᾶς , καί ὑπέρ πᾶς ὡς αἴτιος . μή γοῦν δόξα τις ἐναντίος ὁ ἄμη πρός ὁ παρά ὁ θεῖος γραφή εἴρω , ὅτι ἐν εἷς ἕκαστος ἡμέρα ὅδε τίς δημιουργέω καί ὑφίστημι . Ἄμη εἶπον , κατά ὁ ὁ ποιητής δύναμις · δύναμαι γάρ καί ἐν ακαριαία καιρός ῥοπή ὁ πᾶς συνίστημι , καθώς καί ὁ μέγας διαλαμβάνω περί οὗτος Χρυσόστομος . καί ὑπέρ αὐτός ὁ εἷς ὁ θεός , ὡς καί πᾶς ὑπερέχω , καί πᾶς ὁ ὅς εἷς ὁρίζω · ὁ γάρ εἰμί εἷς ἀριθμός δήλωσις ἔχω ἐπί τις εἰμί τάσσω . ἐπί ὁ εἰμί τοίνυν , τουτέστι ὁ κτίσμα , ὁ εἷς τίθημι , κατά ἀριθμός ἔννοια τίθημι · καί διά οὗτος ὁ ὅς εἷς ἐνάριθμος λέγω , δηλονότι ὁ εἷς καί ὑποπίπτω ὁ ἀριθμός εἷς εἰμί ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ δύο ἢ ὁ τρεῖς . ὁ δέ τοιοῦτος ἀριθμός πάντως οὐσία μετέχω τις · ὁ δέ ὑπερούσιος εἷς καθ᾿´ αὐτός καί απλουστερος εἰμί . θαυμάσιος οὖν ὁ περί ἀριθμός φυσιολογέω , ἐπάγω , ὅτι , κἀν καί μονή κἀν τριάς ὑμνέω ὁ ὑπέρ πᾶς θεότης , ἵημι μονή ἅτε μονή , οὔτε τριάς ἅτε τριάς εἰμί , ἢ παρ´ ἐγώ δις ἀριθμός γνωρίζω ἢ παρ´ ἕτερος , ἀλ ὑπέρ πᾶς νόος καί εἰμί καί ὀνομάζω ὁ Θεός · διά γάρ ὁ εἶπον ὅσπερ οὐ εἰμί , νοέω ὅς τίς εἰμί ὁ θοός . μή τοίνυν ἀπλόος ὁ , οὐ εἰμί μονή ἢ τριάς , ἐξακούω , ἀλλά πρός ὁ διαγιγνώσκω συντάσσω ὁ οὐ εἰμί · οὖον γάρ ἀναιρέω ὁ ὁ τοιοῦτος ὁμολογία , ἀλλά ὁ ἀνεξιχνίαστος ὁ λόγος βούλομαι διδάσκω . ὁ γοῦν ὑπεραινέω φημί δηλόω ἐκ ὁ ὀνομασία ὁ μόνος , ὁ δέ θεόγονον ἐκ ὁ ὀνομασία ὁ τριάς · ἵνα γάρ παρίστημι ὁ ανεκλάλητος ὑπόστασις ὁ προσκυνητής ἔκφανσις , ὁ ἀριθμός επανοηθος , καθά καί Βασίλειος καί Γρηγόριος ὁ θεῖος λέγω . Τόνιμον δέ ὁ πατήρ ὀνομάζω , ἅτε προσκυνητής