cogPG.PG003 312
κειμένου Θεοῦ , Τιμόθεε , μετὰ τὰς θεολογικὰς ὑποτυπώσεις καὶ προεισαγωγάς . Ἐτέρα γὰρ πρὸ ταύτης , πραγματεία τῷ ἁγίῳ πεπόνηται , στοιχειώδης τῶν περὶ Θεοῦ ἐν ταῖς Γραφαῖς εἰρημένων , ἦς τινῶν κατὰ ἀκολουθίαν ἡ παροῦσα ἐπραγματεύθη . Κατὰ γοῦν ἐκείνην , ἐπὶ τὴν τῶν θείων ὀνομάτων διασάφησιν μετελεύσομαι . Ἀνάπτυξιν γοῦν εἶπε τὴν διασάφησιν , ὡς ἐχόντων τῶν τοιούτων θείων ὀνομάτων τοῦ φαινομένου βαθύτερον . Ἔστω δὲ καὶ ἐνταῦθα προδιωμολογημένον , ὅτι τὴν τῶν περὶ Θεοῦ λεγομένων ἀλήθειαν οὐ καταδοῦμεν , καὶ καταδεσμοῦμεν ἐν ἀνθρωπίνης σοφίας πειθοῖ καὶ λόγῳ · ἄνετος γὰρ καὶ ὑπὲρ πάντα τὰ ὄντα ἐστὶν , ὥστε μὴ ἐκ τούτων ποτὲ συλλογισθῆναι · ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη σοφία ἐκ τῶν αἰσθητῶν τὰς ἀποδείξεις ἐρανίζεται . εἴπερ δὲ καὶ αὐτὴν εἴποις τὴν ἄμεσον πρότασιν , ἤτις ἐστὶν αὐτόπιστος , καὶ αὕτη ὲκ τῶν μερικῶν αἰσθήσεων τῷ νῷ συνάγεται · ἐπὶ δὲ τῶν ὑπὲρ πᾶσαν οὐσίαν πῶς ἄν τις λογικῶς ἐπιθήσειεν , εἰ μὴ μόλις τῷ ἀκροτάτῳ ἄνθει τοῦ νοῦ διὰ τῆς εἰλικρινοῦς εὐσεβείας ἀλαλήτως συννοεῖν δύναιτο ; Οὐχ οὔτω γοῦν καὶ εὐοδοῦμεν τὴν ἀλήθειαν ἑν πειθοῖ ἀνθρωπίνης σοφίας , ἀλλ´ ἐν ἀποδείξει τῆς τῶν θεολόγων δυνάμεως , καθ´ ἣν τοῖς ἀφθέγκτοις καὶ ἀγνώστοις συναπτόμεθα νοερῶς · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἀρθέγκτως καὶ ἀγνώστως . Εἴ τι γὰρἂν φθέγξαιτό τις διὰ διδασκαλίαν , καὶ εἴ τι γνώσεται διὰ μάθησιν , οὐκ ἔστι κατάλληλον ταῖς περὶ Θεοῦ ἐννοίαις , εἰ μή πως ἐνδυναμωθείη τῶν νοερῶν ἡμῶν ταῖς πνευματοκινήτοις βευλογίαις , ἐπὶ τῷ διατεθῆναι εἰς τὴν τοιαύτην ἄφθεγκτον σύναψιν , κατὰ τὴν κρείττονα ἕνωσιν τῆς καθ´ ἡμᾶς λογικῆς καὶ νοερᾶς δυνάμεως , καθ´ ἡν δυνάμεθα εἰπεῖν τι καὶ νοῆσαι , καὶ ἐνεργείας , καῦ´ ἡν λέγομεν ἢ νοοῦμεν . Τοῦτο δέ ἐστι , ὅτι τῷ ὁμοίῳ ἐστὶ νοῆσαι τὸ ὅμοιον . Τὰ χοῦν καθ´ ἡμᾶς διὰ λογικῆς μεθόδου καὶ ἐπιστήμης γινώσκομεν , λέγοντες , καὶ Διὰ νοερᾶς δυνάμεως καὶ ἐνεργείας , κατὰ τὴν προσήκουσαν ἀναλογίαν τῆς γιγνωσκομένης νοοῦμεν καὶ οἷον τούτοις συναπτόμεθα καὶ ἐνούμεθα . Ὡς γὰρ ἐπὶ πῆς αἰσθήσεως ἔχει , ὅτι τὸτε αἰσθανόμεθα , ὅτε τῶ αἰσθητῷ ἑνοῦται ἡ αἴσθησις · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς νοήσεως ἔχει · καὶ γὰρ τῷ νοητῷ ἐνοῦται ὁ νοῦς , ὅτε τούτου ἀντιλαμβάνεται . Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῶν ἄλλων · ἐπὶ δέ γε τοῦ θείου , ἐπειδήπερ οὐκ ἔχομέν τι Θεοῦ οἰκειότερον λόγου καὶ νοῦ , πάλιν τούτων τὰ κρείττω καὶ οἷον ἄνθη , καὶ ταῦτα κεκαθαρμένα παραλαμβάνονται , ὡς ἂν ὁ νοῦς μὲν ποσῶς γνῷ , ὁ δὲ λόγος ἐξαγγείλῃ τὰ ὑπὸρ ἡμᾶς . Καθόλου τοιγαροῦν οὐ τολμητέον οὕτε εἰπεῖν , οὔτε μὴν ἐννοῆσαί τι περὶ τῆς ὑπὲρ πᾶσαν οὐσίαν αἰσθητήν τε καὶ νοερὰν οὔσης , καὶ κρυφίας τῇ φύσει Θεότητος , παρὰ τὰ ἐνδειχθέντα ἡμῖν ἐκ τῶν ἱερῶν καὶ θείων λογίων , ἃ δὴ καὶ ποσῶς ὁ ἡμέτερος νοῦς καὶ λάγος ἐνασμενίζει · τὴν γὰρ ὑπερούσιον ἐπιστήμην τῆς ἀγνωσίας τῆς ὑπὲρ λόγον , καὶ νοῦν , καὶ οὐσίαν περουσιότητος , αὐτῇ μόνῃ ἀναθετέον . Ὁρα δὲ καὶ ἐπιστήμην ἀγνωσίας , οὐ μόνσν γνώσεως · μὴ μόνον γὰρ τὸ τί ἐστι Θεὸς ἐπιστημόνως οὐκ ἔχομον τοῦτο
Lemmas: κεῖμαι Θεός , Τιμόθεος , μετά ὁ θεολογικός ὑποτύπωσις καί προεισαγωγή . ἕτερος γάρ πρό οὗτος , πραγματεία ὁ ἅγιος πονέω , στοιχειώδης ὁ περί Θεός ἐν ὁ γραφή εἴρω , εἰμί τις κατά ἀκολουθία ὁ πάρειμι πραγματεύομαι . κατά γοῦν ἐκεῖνος , ἐπί ὁ ὁ θεῖον ὄνομα διασάφησις μετέρχομαι . ἀνάπτυξις γοῦν εἶπον ὁ διασάφησις , ὡς ἔχω ὁ τοιοῦτος θεῖον ὄνομα ὁ φαίνω βαθύς . ἔστω δέ καί ἐνταῦθα προδιομολογέομαι , ὅτι ὁ ὁ περί Θεός λέγω ἀλήθεια οὖον καταδέω , καί καταδεσμέω ἐν ἀνθρώπινος σοφία πειθώ καί λόγος · ἄνετος γάρ καί ὑπέρ πᾶς ὁ εἰμί εἰμί , ὥστε μή ἐκ οὗτος ποτέ συλλογίζομαι · ὁ γάρ ἀνθρώπινος σοφία ἐκ ὁ αἰσθητής ὁ ἀποδείκνυμι ἐρανίζω . εἴπερ δέ καί αὐτός εἶπον ὁ ἄμεσος πρότασις , ὅστις εἰμί αὐτόπιστος , καί οὗτος ἐκ ὁ μερικός αἴσθησις ὁ νάω συνάγω · ἐπί δέ ὁ ὑπέρ πᾶς οὐσία πῶς ἄν τις λογικός πείθω , εἰμί μή μόλις ὁ ἄκρος ἄνθος ὁ νόος διά ὁ εἰλικρινής εὐσέβεια ἀλάλητος συννοέω δύναμαι ; οὐχ οὐτάω γοῦν καί εὐοδέω ὁ ἀλήθεια ἑν πειθώ ἀνθρώπινος σοφία , ἀλ ἐν ἀποδείκνυμι ὁ ὁ θεολόγος δύναμις , καθ´ ὅς ὁ ἄφθεγκτος καί ἄγνωστος συνάπτω νοερός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀρθέγκτως καί ἄγνωστος . εἰμί τίς ἄγρα φθέγγομαι τις διά διδασκαλία , καί εἰμί τίς γιγνώσκω διά μάθησις , οὐ εἰμί κατάλληλος ὁ περί Θεός ἔννοια , εἰμί μή πως ἐνδυναμόω ὁ νοερός ἐγώ ὁ πνευματοκίνητος βευλογιος , ἐπί ὁ διατίθημι εἰς ὁ τοιοῦτος ἄφθεγκτος σύναψις , κατά ὁ ἀγαθός ἕνωσις ὁ καθ´ ἐγώ λογικός καί νοερός δύναμις , καθ´ ἐάν δύναμαι εἶπον τίς καί νοέω , καί ἐνέργεια , καίω ἐάν λέγω ἢ νοέω . οὗτος δέ εἰμί , ὅτι ὁ ὅμοιος εἰμί νοέω ὁ ὅμοιος . ὁ χόω καθ´ ἐγώ διά λογικός μέθοδος καί ἐπιστήμη γιγνώσκω , λέγω , καί Ζεύς νοερός δύναμις καί ἐνέργεια , κατά ὁ προσήκω ἀναλογία ὁ γιγνώσκω νοέω καί οἷος οὗτος συνάπτω καί ἑνόω . ὡς γάρ ἐπί πῆς αἴσθησις ἔχω , ὅτι τότε αἰσθάνομαι , ὅτε ὁ αἰσθητός ἑνόω ὁ αἴσθησις · οὗτος καί ἐπί ὁ νόησις ἔχω · καί γάρ ὁ νοητός ἑνόω ὁ νόος , ὅτε οὗτος ἀντιλαμβάνω . καί οὗτος μέν ἐπί ὁ ἄλλος · ἐπί δέ γε ὁ θεῖον , ἐπεί οὐ ἔχω τίς Θεός οἰκεῖος λόγος καί νόος , πάλιν οὗτος ὁ ἀγαθός καί οἷος ἄνθος , καί οὗτος καθαρ́νω παραλαμβάνω , ὡς εἄν ὁ νόος μέν ποσός γιγνώσκω , ὁ δέ λόγος ἐξαγγέλλω ὁ ὑπὸρ ἐγώ . Κάθολος τοιγάρ οὖον τολμητέον ἵημι εἶπον , οὔτε μήv ἐννοέω τίς περί ὁ ὑπέρ πᾶς οὐσία αἰσθητής τε καί νοερός εἰμί , καί κρύφιος ὁ φύσις θεότης , παρά ὁ ἐνδείκνυμι ἐγώ ἐκ ὁ ἱερός καί θεῖον λόγιος , ὁ δή καί ποσός ὁ ἡμέτερος νόος καί Λᾶγος ἐνασμενίζω · ὁ γάρ ὑπερούσιος ἐπιστήμη ὁ ἀγνωσία ὁ ὑπέρ λόγος , καί νόος , καί οὐσία περουσιοτητη , αὐτός μόνος ἀναθετέον . ὁράω δέ καί ἐπιστήμη ἀγνωσία , οὖον μόνσν γνῶσις · μή μόνος γάρ ὁ τίς εἰμί θεός ἐπιστήμων οὐ ἔχω οὗτος