cogPG.PG003 449
ἐξἄλλου , ἢ διά τινος ἄλλης προῦπαρχούσης γνώσεως καὶ ἀπ´ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς εἰδὼς , οὐ τῆς ἀρχῆς τῶν παραχθέντων , ἀλλὰ τῆς καθολικῆς ἀρχῆς τοῦ Θεοῦ · ὅπερ , ἐπεὶ οὐκ εὐαγές ἐστι λαμβάνειν ἐπὶ Θεοῦ , αρχος γὰρ καὶ ὑπεράναρχος ὁ Θεός , ἐκάλασε διὰ τοῦ , Ἵν´ εἴπω . Καλῶς γοῦν καὶ ὁ μέγας Βασβειος τίθησιν , ὅτι εἰσί τινα , ἄναρχα μὲν , τελευτὴν δὲ ἔχοντα , λέγων τὰς θείας τῆς δημιουργίας νοήσεις · ἀπ´ ἀρχῆς γὰρ , ἵν´ οὕτως εἴπω , παρὰ τῷ δημιουργῷ οἱ λόγοι τῆς κτίσεως . Διὰ τοῦτο γὰρ λέγεται καὶ τό · Ὁ εἰδὼς κάνταπριν γενέσεως αὐτῶν · ὠν τὴν γένεσιν , οὐκ ἐκ τοῦ καταμανθάνειν αὐτὰ ὑποῖά τινά εἰσιν ἔγει · τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν , εἰπὼν , οὐκέκ τῶν ὅντων τὰ ὄντα μανθάνων , καὶ τὸ , οὐ κατ´ ἰδέαν δκάστοις ἐπιβάλλω , ἀλλ´ ὡς ποιητὴς τούτων τὴν εἴδησιν τῶν οἰκείων ἔργων προέχει , εἰδὼς ὅπως αὐτὰ καὶ ἐφ´ οἷς παράξει πρὸς γένεσιν . Ὧν ἡ παρατροπὴ καὶ ἡ ἔλλειψις , ἤγουν ἡ ἀποτυχία καὶ ἡ ἀδυναμία , τὸ κακὸν εἰσάγει , τῇ στερήσει τοῦ κατὰ φύσιν τὸ παρὰ φύσιν ποιοῦσα . Ὅρος τοῦτο γὰρ τὸ τοῦ φωτὸς παρήγαγεν ὑπόδειγμα · τῇ γὰρ τούτου στερήσει τὸ σκότος παρυφίσταται , καὶ αἰτίαν ἔχει τὴν ἀπουσίαν τῆς τοῦ φωτὸς φύσεως , ὥσπερ καὶ τῶν στερήσεων αἰ ἕξεις ἀρχικώτεραι τνγχάνουσι , καὶ , ὡς ἄν τις εἴποι , αἰτίαι . μηδεὶς γοῦν ἐκ τούτων πρὸς ἀτόπους ἐπαγέσθω ἐννοίας , ὥστε λέγειν καὶ τῶν κακῶν ἐν ἑαυτῷ κατ´ αἰτίαν προέχειν τὸν Θεὸν , ἤγουν αἴτιον αὐτῶν ἐκ τούτου συνάγεσθαι αὐτὸν εἶναι · ἤδη γὰρ ἔδειξε μήτε ὃν , μήτε ἐν τοῖς οὖσι τὸ κακόν . Τοῦτο δὲ δηλοῖ καὶ τὸ παράδειγμα . Ὥσπερ γὰρ εἴτις ὑπόθοιτο τὸ φῶς τοῦτο τὸ ὁρατὸν ἔννουν εἶναι καὶ λογικὸν , εἶτα πυθοίμεθα αὐτοῦ , εἰ γινώσκει τὸ σκότος , τὸ δὲ εἴποι γινώσκειν καὶ πρὶν γένηται τὸ σκότος · γινώσκειν δὲ οὐ κατά τινα πεῖραν,(πῶς γὰρ ἴδοι σκότος τὸ φῶς ; εἰ γὰρ φῶς , οὐκ ἔσται σκότος · ἀλλὰ γινώσκειν εἴποι τὸ σκότος καθὸ φῶς · διὸ καὶ οἶδεν , ὅτι , ἐὰν συστείλῃ τὸ οἰκεῖον φῶς , οὐδεὶς ὄψεται . Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς κατ´ αἰτίαν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἁπάντων εἴδησιν ἔχει , οὐ τῆ πείρα ταύτην ἐπικτησάμενος , πεὶ εὑρεθείη ἂν μεταγενέστερος ὁ Θεὸς τῆς γνώσεως , ἢ κατά τινα χρόνον μὴ γινώσκων . σημεῖον δὲ τὸ αἰτιατὸν εἶναι τὸ σκότος ἐξ ἐλλείψεως τοῦ φωτὸς , ὅπερ ἐστὶ κατὰ Μανιχαίων . Ἐντεῦθεν κατασκευάζει , ὅτι κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν γνῶσιν ὁ Θεὸς οἷδε καὶ ἑαυτὸν καὶ τὰ πάντα , διὰ τοῦτο καὶ ἀθλως τὰ ὑλικὰ , καὶ τὰ μεριστὰ ἀμερίστως , καὶ τὰ πολλὰ ἑνιαίως · ἄθλος γὰρ καὶ ἀμέριστος καὶ ἐνιαία , καὶ ἀπλῆ , ἡ γνῶσις ἡ θεία . Εἴπερ ἐλέγομεν ὅτι ἐν τῷ ἑνὶ , δηλονότι ἐν τῇ μιᾷ καὶ ἀπλῇ δημιουργικῇ δυνάμει ὑπέστησε τὰ διάφορα , οὕτῳ καὶ ἐν ἑνὶ , ἤγουν ἐν ἑνιαίᾳ καὶ ἀπλῇ γνώσει , τὰ διάφορα γινώσκει · ἀλλὰ καὶ χορηγός ἐστι πάσης γνώσεως , καθ´ ἣν γνώσεταί τις καὶ ἑαυτὸν , καὶ τὰ ἄλλα . Οὐκ ἄρα ὁ Θεὸς κατ´ ἄλλην μὲν γνωσιν γνώσεται ἐαυτὸν , κατ´ ἄλλην δὲ τὰ δημιουργήματα . Εἰ γοῦν αὐτὴ ἡ αἰτία πάντων , ἐαυτὴν καὶ ἁφ´ ἑαυτῆς γινώσκει , πόσῳ γε μᾶλλον τὰ ἀπ´ ὐτῆς εἰδήσεται ; ἀλλὰ τῇ ἐαυτοῦ , καὶ οὐ τῇ τῶν ὄντων ἐπιστήμη . Ἐπιχειρεῖ γοῦν ἐκ τοῦ ἐλάττονος , ὅτι καὶ
Lemmas: εξάλλου , ἢ διά τις ἄλλος προϋπάρχων γνῶσις καί ἀπ´ αὐτός ὁ ἀρχή εἰδοί , οὖον ὁ ἀρχή ὁ παράγω , ἀλλά ὁ καθολικός ἀρχή ὁ Θεός · ὅσπερ , ἐπεί οὐ εὐαγής εἰμί λαμβάνω ἐπί Θεός , ἀρχός γάρ καί ὑπεράναρχος ὁ Θεός , καλέω διά ὁ , Ἵν´ εἶπον . καλῶς γοῦν καί ὁ μέγας Βασβειος τίθημι , ὅτι εἰμί τις , ἄναρχος μέν , τελευτή δέ ἔχω , λέγω ὁ θεῖος ὁ δημιουργία νοέω · ἀπ´ ἀρχή γάρ , ὅς οὕτως εἶπον , παρά ὁ δημιουργός ὁ λόγος ὁ κτίσις . Ζεύς οὗτος γάρ λέγω καί ὁ · ὁ εἰδοί κάνταπριν γένεσις αὐτός · εἰμί ὁ γένεσις , οὐ ἐκ ὁ καταμανθάνω αὐτός ὑποῖά τις εἰμί ἐγώ · οὗτος γάρ δηλόω , εἶπον , οὐκέκ ὁ εἰμί ὁ εἰμί μανθάνω , καί ὁ , οὖον κατ´ ἰδέα δκάστοις ἐπιβάλλω , ἀλ ὡς ποιητής οὗτος ὁ εἴδησις ὁ οἰκέω ἔργον προέχω , εἰδοί ὅπως αὐτός καί ἐφίημι ὅς παράγω πρός γένεσις . ὅς ὁ παρατροπή καί ὁ ἔλλειψις , ἤγουν ὁ ἀποτυχία καί ὁ ἀδυναμία , ὁ κακός εἰσάγω , ὁ στερέω ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις ποιέω . Ὅρος οὗτος γάρ ὁ ὁ φάος παράγω ὑπόδειγμα · ὁ γάρ οὗτος στερέω ὁ σκότος παρυφίστημι , καί αἴτιος ἔχω ὁ ἀπουσία ὁ ὁ φάος φύσις , ὥσπερ καί ὁ στέρησις ὁ ἔχω ἀρχικός τνγχανους , καί , ὡς ἄν τις εἶπον , αἰτία . μηδείς γοῦν ἐκ οὗτος πρός ἄτοπος ἐπάγω ἔννοια , ὥστε λέγω καί ὁ κακός ἐν ἑαυτοῦ κατ´ αἴτιος προέχω ὁ θεός , ἤγουν αἴτιος αὐτός ἐκ οὗτος συνάγω αὐτός εἰμί · ἤδη γάρ δείκνυμι μήτε ὅς , μήτε ἐν ὁ εἰμί ὁ κακός . οὗτος δέ δηλόω καί ὁ παράδειγμα . ὥσπερ γάρ ἔστις ὑποτίθημι ὁ φάος οὗτος ὁ ὁρατός ἔννους εἰμί καί λογικός , εἶτα πυνθάνομαι αὐτός , εἰμί γιγνώσκω ὁ σκότος , ὁ δέ εἶπον γιγνώσκω καί πρίν γίγνομαι ὁ σκότος · γιγνώσκω δέ οὖον κατά τις πεῖραν,(πῶς γάρ ὁράω σκότος ὁ φάος ; εἰμί γάρ φάος , οὐ εἰμί σκότος · ἀλλά γιγνώσκω εἶπον ὁ σκότος καθό φάος · διό καί οἶδα , ὅτι , ἐάν συστέλλω ὁ οἰκέω φάος , οὐδείς ὁράω . οὕτως καί ὁ θεός κατ´ αἴτιος ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἅπας εἴδησις ἔχω , οὖον τῆ πείρω οὗτος ἐπικτάομαι , πεῖ εὑρίσκω εἄν μεταγενής ὁ θεός ὁ γνῶσις , ἢ κατά τις χρόνος μή γιγνώσκω . σημεῖον δέ ὁ αἰτιατός εἰμί ὁ σκότος ἐκ ἔλλειψις ὁ φάος , ὅσπερ εἰμί κατά Μανιχαῖος . ἐντεῦθεν κατασκευάζω , ὅτι κατά εἷς καί ὁ αὐτός γνῶσις ὁ θεός οἶδα καί ἑαυτοῦ καί ὁ πᾶς , διά οὗτος καί ἄθλος ὁ ὑλικός , καί ὁ μεριστός ἀμέριστος , καί ὁ πολύς ενιαίως · ἆθλος γάρ καί ἀμέριστος καί ενιαία , καί ἀπλῆ , ὁ γνῶσις ὁ θεῖος . εἴπερ λέγω ὅτι ἐν ὁ εἷς , δηλονότι ἐν ὁ εἷς καί ἁπλόος δημιουργικός δύναμις ὑφίστημι ὁ διάφορος , οὕτϊω καί ἐν εἷς , ἤγουν ἐν ενιαία καί ἁπλόος γνῶσις , ὁ διάφορος γιγνώσκω · ἀλλά καί χορηγός εἰμί πᾶς γνῶσις , καθ´ ὅς γιγνώσκω τις καί ἑαυτοῦ , καί ὁ ἄλλος . οὐ ἄρα ὁ θεός κατ´ ἄλλος μέν γνῶσις γιγνώσκω ἑαυτοῦ , κατ´ ἄλλος δέ ὁ δημιούργημα . εἰμί γοῦν αὐτός ὁ αἰτία πᾶς , ἑαυτοῦ καί ἁφ´ ἑαυτοῦ γιγνώσκω , πόσος γε μᾶλλον ὁ ἀπ´ ὐτῆς εἶδον ; ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ , καί οὖον ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη . ἐπιχειρέω γοῦν ἐκ ὁ μικρός , ὅτι καί