cogPG.PG003 491
φύσιν λέγεται , ἤγουν καὶ ὑπὲρ ἀγγέλους καὶ πκααν νοερὰν οὐσίαν . Ἐξ ἑνὸς δὲ τῆς ζωῆς , καὶ περὶ τῶν ὁμοίων ὁμοίως ἡμᾶς δεῖ νοεῖν . Ὡς γοῦν ἐπ´ ἄλλον αἰτιατῶν εὑρίσκομεν τὸν Θεὸν καὶ ἀπὸ τούτων λεγάμενον , καὶ πάλιν ὑπὲρ ταῦτα ὄντα , πῦρ καὶ ὑπὲρ τὸ πῦρ , νοῦν καὶ ὑπὲρ τὸν νοῦν , πνεῦμα καὶ ὑπὲρ τὸ πνεῦμα · οὕτως καὶ αὐτοζωὴ ὡς ἐξ αἰτιατοῦ , καὶ ὑπὲρ αὐτήν . Ῥῆ δὲ , εἴποις , ἔστιν αὔτη ἡ αὐτοζωὴ , ἧς ὁ Θεὸς ὑποστάτης καὶ αἴτιος ; ἆρααὐθύπαρκτόν τε πρᾶγμα καὶ καθ´ αὐτὸ θεωρούμενον ; Οὐ τοῦτο λέγομεν · οὐδὲ γάρ ἐστί τις οὐσία , ἢ θεία ἢ ἀγγελεκὴ , τὸ αὖτοεῖναι αἰτία τοῦ εἰναι τὰ πάντι , ἢ ἡ αὐτοζωὴ τοῦ ζῇν τὰ ζῶνταμόνον γὰρ τοῦ εἶναι τὰ πάντα , καὶ τοῦ εἶναι , καὶ αὐτὸ τὸ ἐν τοῖς οὖσιν εἶναι , ἀρχὴ καὶ αἰτία ἐστὶν ἡ ὑπερούσιος οὐσία . Οὐκ ἕστι γοῦν εἰπεῖν ἀρχικὰς τῶν ὄντων καὶ δημιουργικὰς οὐσίας , καθώσπερ οἱ Ἔλληνες , πολλοὺς θεοὺς σχεδιάσαντες , οὖς οὔτε αὐτοὶ ἔδεισαν , οὔτε οἱ πατέρες αὐτῶν . Ἀλλὰ ταῦτά φαμεν , ἀρχικῶς μὲν καὶ αἰτιατῶς αὐτὸν τὸν Θεὸν , αὐτόν , αὐτοζωὴν , αὐτοθεότητα · μεθεκτῶς δὲ πάλιν ταῦτα , φημὶ τὰς ἐκδιδομένας προνοητικὰς δυνάμεις . Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς καὶ ἀμέθεκτός ἐστι καὶ μεθεκτὸς , ἀμέθεκτος μὲν κατὰ τὴν οὐσίαντῆς γὰρ οὐσίας αὐτοῦ οὐδὲν τῶν ὄντων μετέχει , ὑπὲρ τὰ ὄντα γάρ ἐστι κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν · μεθεκτὸς δὲ κατὰ τὰς φιλοδώρους αὐτοῦ μεταδόσεις καὶ δωρεὰς , καθὸ πάντα τὰ ὄντα αὐτοῦ μετέχει , καὶ δι´ αὐτοῦ συνέστηκε . Τὸ γὰρ μὴ μετέχγον αὐτοῦ οὔτε ἑστὶν , οὔτε ἔσται , οὔτε ἦν · διὰ τοῦτο τὸ ἂν μετέχει τοῦ αὐτοόντος , οὐκ αὐτοῦ τοῦ αἰτίου τοῦ ὄντος Θεοῦ , αὐτῆς δηλαδὴ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ τοῦ αὐτοόντος τῆς δωρεᾶς αὐτοῦ , καθ´ ἣν καὶ ἔστιν ὁ Θεὸς μεθεκτός . Μετέχει πάλιν τὸ ζῶν τῆς αὐτοσωῆς , οὓκ αὐτῆς τῆς θείας οὐσίας , ἀλλὰ τῆς ἐν αὐτῷ αὐτοζωἦς , τῆς θείας φημὶ δωρεᾶς , καθ´ ἣν καὶ μετέχεται ὁ Θεός . Ταῦτα ἔλεγεν ἔμπροσθεν καὶ εἶδηκαὶ παραδείγματα , καὶ προορισμοὺς , οὐ παριστάμενος τῷ Πλατωνικῷ δέγματι , μὴ γένοιτο · ἀλλ´ εὐσεβῶς ἐκλαμβάνων τὰ παρ´ ἐκείνου ταπεινῶς καὶ ἀναξίως Θεοῦ λεγόμενα . Τούτων ὑποστάτης λέγεται ὁ Θεὸς εἶναι , ὡς ἐν αὐτῷ ἔχων ταῦτα . Εἴτα καὶ ὅλα αὐτὰ ὑποστήσασθαι λέγεται , διὰ τῶν κατὰ πρόοδον ὑποστασῶν οὐσιῶν ὑπ´ αὐτοῦοὐσιωδῶς · ὅλα λέγων τὰ ἀλοτελῶς μετέχοντακαὶ οὐσίας καὶ ζωώσεως καὶ ἀγιασμοῦ , καὶ πτάντων , ὡς αἱ ἀγγελικαὶ δυνάμεις . Τρίτως τὰ μερικά · τινὰ γὰρ μετέγει μόνης ὀντώσεως , τινὰ καὶ ὀντώσεως καὶ ζωώσεως , τινὰ καὶ ὀντώσοως καὶ ζωώσεως καὶ σοφίας · αἱ γὰρ ἀνώταται δυνάμεις τῶν ἀπάντων μετέχουσι . Καὶ τί δεῖ λέγειν , ὅπου καὶ ὁ διδάσκαλος ἡμῶν ὁ ἱερὸς Ἰερόθεος ὑποστάτην εἶπε τὸν Θεὸν τῆς θεότητος , ὃν καὶ αὐτόκαλλος , καὶ ὅλον κάλλος φημὶ , καὶ μερικὸν κάλλος ; οὐχ ὅτι τὸ αὐτό ἐστι καὶ ὅλον καὶ μερικὸν , ἀλλ´ ἀπὸ τῶν μετεχόντων ἀνίσως τῶν δωρεῶν ὀνομάζεται ὁ τῶν δωρεῶν αἴτιος · καὶ ὁ κατὰ τὴν θεότητα ἀμέθεκτος κατὰ τὰς ἀφθόνους χύσεις τῶν δωρεῶν μετέχεται , ἵν´ ἀκριβῶς ὑπερέξῃ ὁ πάντων αἴτιος ἁπάντων τῶν καθ´ ὁποιανοῦν οὐσίαν καὶ φύσιν συνισταμένων ἐν τῷ κατὰ τὰς δωρεὰς μετεχόμενον , κατὰ τὴν οὐσίαν μηδόλως μετέχεσθαι .
Lemmas: φύσις λέγω , ἤγουν καί ὑπέρ ἄγγελος καί παν νοερός οὐσία . ἐς εἷς δέ ὁ ζωή , καί περί ὁ ὅμοιος ὁμοίως ἐγώ δεῖ νοέω . ὡς γοῦν ἐπι ἄλλος αἰτιατός εὑρίσκω ὁ θεός καί ἀπό οὗτος λέγω , καί πάλιν ὑπέρ οὗτος εἰμί , πῦρ καί ὑπέρ ὁ πῦρ , νόος καί ὑπέρ ὁ νόος , πνεῦμα καί ὑπέρ ὁ πνεῦμα · οὕτως καί αὐτοζωή ὡς ἐκ αἰτιατός , καί ὑπέρ αὐτός . ῥέω δέ , εἶπον , εἰμί οὗτος ὁ αὐτοζωή , ὅς ὁ θεός ὑποστάτης καί αἴτιος ; ἆρααὐθύπαρκτόν τε πρᾶγμα καί καθ´ αὐτός θεωρέω ; οὖον οὗτος λέγω · οὐδέ γάρ εἰμί τις οὐσία , ἢ θεῖος ἢ ἀγγελεκὴ , ὁ αυτοειμι αἰτία ὁ εἰναι ὁ πᾶς , ἢ ὁ αὐτοζωή ὁ ζάω ὁ ζῶνταμόνον γάρ ὁ εἰμί ὁ πᾶς , καί ὁ εἰμί , καί αὐτός ὁ ἐν ὁ εἰμί εἰμί , ἀρχή καί αἰτία εἰμί ὁ ὑπερούσιος οὐσία . οὐ εἰμί γοῦν εἶπον ἀρχικός ὁ εἰμί καί δημιουργικός οὐσία , καθώσπερ ὁ Ἔλληνες , πολύς θεός σχεδιάζω , οὖς οὔτε αὐτός δείδω , οὔτε ὁ πατήρ αὐτός . ἀλλά οὗτος φημί , ἀρχικός μέν καί αἰτιατῶς αὐτός ὁ θεός , αὐτός , αὐτοζωή , αὐτοθεότης · μεθεκτός δέ πάλιν οὗτος , φημί ὁ ἐκδίδωμι προνοητικός δύναμις . ἐπεί γάρ ὁ θεός καί ἀμέθεκτος εἰμί καί μεθεκτός , ἀμέθεκτος μέν κατά ὁ οὐσία γάρ οὐσία αὐτός οὐδείς ὁ εἰμί μετέχω , ὑπέρ ὁ εἰμί γάρ εἰμί κατά ὁ ἴδιος φύσις · μεθεκτός δέ κατά ὁ φιλόδωρος αὐτός μετάδοσις καί δωρεά , καθό πᾶς ὁ εἰμί αὐτός μετέχω , καί δις αὐτός συνίστημι . ὁ γάρ μή μετέχω αὐτός οὔτε εἰμί , οὔτε εἰμί , οὔτε εἰμί · διά οὗτος ὁ εἄν μετέχω ὁ αὐτονός , οὐ αὐτός ὁ αἴτιος ὁ εἰμί Θεός , αὐτός δηλαδή ὁ οὐσία , ἀλλά ὁ αὐτονός ὁ δωρεά αὐτός , καθ´ ὅς καί εἰμί ὁ θεός μεθεκτός . μετέχω πάλιν ὁ ζῶ ὁ αυτοσαω , οὐ αὐτός ὁ θεῖος οὐσία , ἀλλά ὁ ἐν αὐτός αὐτόζωος , ὁ θεῖος φημί δωρεά , καθ´ ὅς καί μετέχω ὁ Θεός . οὗτος λέγω ἔμπροσθεν καί οἶδα παράδειγμα , καί προορισμός , οὖον παρίστημι ὁ πλατωνικός δέγματι , μή γίγνομαι · ἀλ εὐσεβής ἐκλαμβάνω ὁ παρ´ ἐκεῖνος ταπεινός καί ἀνάξιος Θεός λέγω . οὗτος ὑποστάτης λέγω ὁ θεός εἰμί , ὡς ἐν αὐτός ἔχω οὗτος . εἴτα̅ καί ὅλος αὐτός ὑφίστημι λέγω , διά ὁ κατά πρόοδος ὑφίστημι οὐσία ὑπό αὐτοῦοὐσιωδῶς · ὅλος λέγω ὁ ἀλοτελῶς μετέχω οὐσία καί ζώωσις καί ἁγιασμός , καί πέτομαι , ὡς ὁ ἀγγελικός δύναμις . τρίτος ὁ μερικός · τις γάρ μέτειμι μόνος ὄντωσις , τις καί ὄντωσις καί ζώωσις , τις καί ὄντωσις καί ζώωσις καί σοφία · ὁ γάρ ἀνώτατος δύναμις ὁ ἀπαντάω μετέχω . καί τίς δεῖ λέγω , ὅπου καί ὁ διδάσκαλος ἐγώ ὁ ἱερός Ἱερόθεος ὑποστάτης εἶπον ὁ θεός ὁ θεότης , ὅς καί αὐτόκαλλος , καί ὅλος κάλλος φημί , καί μερικός κάλλος ; οὐ ὅτι ὁ αὐτός εἰμί καί ὅλος καί μερικός , ἀλ ἀπό ὁ μετέχω ἄνισος ὁ δωρεά ὀνομάζω ὁ ὁ δωρεά αἴτιος · καί ὁ κατά ὁ θεότης ἀμέθεκτος κατά ὁ ἄφθονος χύσις ὁ δωρεά μετέχω , ὅς ἀκριβῶς ὑπερέχω ὁ πᾶς αἴτιος ἅπας ὁ καθ´ ὁποῖος οὐσία καί φύσις συνίστημι ἐν ὁ κατά ὁ δωρεά μετέχω , κατά ὁ οὐσία μηδόλως μετέχω .