cogPG.PG003 189
τὸ αὐτὸ , μήτε τοῖς ἡδέσι χαυνουμένης , μήτε τοῖς λυπηροῖς καταπιπτούσης · ἧστινος τῆς ἀνδρίας ὁ θυρὸς ἔσχατόν ἐστιν ἀπήχημα . Ἀλλὰ πρῶτον εἴπωμεν , πῶς τὸ θυμοειδὲς εἰς ἀνδρίαν παραλαμβάνεται , καὶ οὐκ εἰς ἄλλην τινὰ ἀρετήν . Ἰστέον , ὅτι τρία μέρη εἰσὶ τῆς ψυχῆς , λογικὸν , θυμικὸν , καὶ ἐπιθυμητικόν · καὶ τέσσαρες γενεαὶ ἀρεταὶ , φρόνησις , ἀνδρία , σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη . Μία τοίνυν ἑκάστη τῶν ἀρετῶν ἕκαστον μέρος τῆς ψυχῆς κοσμεῖ τε καὶ εὐθετεῖ , ἡ φρόνησις τὸ λογικὸν , ἡ ἀνδρία τὸ θυμικὸν , ἡ σωφροσύνη τὸ ἐπιθυμητικόν · ἡ δὲ δικαισσύνη κοινὴ πᾶσίν ἐστιν . Ὅτε γὰρ ἡ μὲν φρόνησις τὸ λογικὸν κοσμεῖ , ἡ δὲ ἀνδρία τὸ θυμικὸν , ἡ δὲ σωφροσύνη τὸ ἐπιθυμητικὸν , δικαίως τότε ὁ ἄνθρωπος πο λιτεύεται , καὶ δίκαιος ἂν λέγοιτο . Εἰκότως οὖν τὸ θυμικὸν εἰς τὴν κοσμοῦσαν αὐτὸ ἀνδρίαν μεταλαμβάνοιτο . Ἀπήχημα δέ ἐστιν ἔσχατον ὁ θυμὸς τῆς ἀνδρίας , οὔτω · θυμός ἐστι ζέσις τοῦ περικαρδίου αἴματος , πρὸς ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . Ἔστιν οὖν τοῦ θυμοῦ ὕλη μὲν σωματικὴ τὸ περικάρδιον αἵμα · εἶδος δὲ ψυχικὸν καὶ ἀσώματον ἡ ὄρεξις τῆς ἀντιλυπήσεως · τὸ δὲ θυμικὸν τῆς ψυχῆς , μέρος ψυχῆς ἐστι καὶ ἀσώματον . Ἡ οὖν ἀνδρία , ἕξις καὶ ἀρετὴ οὖσα , καὶ τὸ θυμικὸν τάττουσα καὶ κοσμοῦσα , οὐ μεταβάλλει τοῦτο πρὸς μαλθακότητά τινα , καὶ οἷον τῆς φύσεως ἐξιστᾷ · θεν καὶ ἀφίησι τοῦτο τῇ οἰκείᾳ ἰδιότητι χρῆσθαι , πλὴν προσηκόντως καὶ ὡς δεῖ . Λαμβάνει τὴν ὄλην , τὸ περικάρδιον δηλαδὴ αἷμα , θέλει εἰδοποιῆσαι τῇ ἀνδρίᾳ διοικούμενον ὄρεξίν τινα προσήκουσαν καὶ ἐπωφελῆ , καταφρονῆσαι λυπηρῶν , ἀλογῆσαι ἡδέων , καρτερῆσαι δεινῶν , ἐμφιλοσοφῆσαι τοῖς πάθεσι , ζηλῶσαι πρὸς τὰ καλὰ , παραζηλῶσαι πρὸς τὰ κακὰ , ἀμύνασθαι τὸν ὄντως πολέμιον · ἃ δὴ πάντα , εἰ μὴ Εστιν ἡ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος ζέσις , οὐκ ἂν εὐοδωθεῖεν ποσῶς . Τοῦτο γὰρ ὃ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγειἘξέκαυσέ με ὁ ῆλός σου · καὶ , Ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με . Ἰδοὺ γοῦν , κειμένης τῆς ὕλης εἰδοποιηθησομένης κατὰ ταῦτα , ὑπέρχεταί τι τερον εἶδος , ἡ τῆς ἀντιλυπήσεως ὄρεξις · καὶ τὸ εἰς ἀνδρίαν οἰκονομούμενον θυμὸς γίνεται . Εἰδοποιεῖ γὰρ τὴν ζέσιν τοῦ αἷματος ἡ ὄρεξις , ἀλλ´ ἐν ἄλλῳ τινὸ ἀπεμφαίνοντι · διὰ τοῦτο λέγεται ὁ θυμὸς ἀπήχημα τῆς ἀνδρίας , ὡς ἄν τις εἴποι φωνῆς ἀπήχημα ἦχον , μὴ ἔχον τὸ τέλος τῆς φωνῆς · τέλος γὰρ φωνῆς τὸ σημᾶναί τι . Οὔτω καὶ ἐνταῦθα ζέσις αἵματος , μὴ ἔχουσα τὸ οἰκεῖον τέλος · τέλος δὲ , πᾶν ἀγαθὸν , καθὼς καὶ τῷ Ἀριστοτέλει δοκεῖ . εἶχε δὲ τὸ τέλος , εἰ τὸ κατὰ τὴν ἀνδρίαν εἶδος ἀπελάμβανε , καὶ καλῶς ἐκινεῖτο πρὸς ὃ ἐχρῆν , καὶ ὡς ἔδει . Πάλιν τὴν ἐπιθυΚμίαν εἴχομεν ἀνάξαι εἰς θεῖον ἔρωτα . Διὰ τί . δὲ οὐκ εἰς σωφροσύνην , ὡς καὶ τὸ θυμικὸν εἰς τὴν ἀνδρίαν ; ὅτι τὸ μὲν θυμικὸν οὐ πρός τι λέγεται · οὐδὲ γὰρ λέγεταί τινος πράγματος θυμικόν · ὅθεν καὶ καθ´ αὐτὸ ὃν εἰς τὴν ἀνδρίαν μετεβιβάζετο , ἀρκούσης τῆς ἀρετῆς εἰς τὴν τούτου ἀναγωγήν · τὸ δὲ ἐπιθυμητικὸν πρός τι λέγεται ἐραστὸν , ὃ καὶ ἐπιθυμητικὸν λέγεται . Ὁ γοῦν χρησίμου , ἐπιθυμητοῦ καὶ ἐροστοό
Lemmas: ὁ αὐτός , μήτε ὁ ἡδύς χαυνόω , μήτε ὁ λυπηρός καταπίπτω · ὅστις ὁ Ἀνδρίας ὁ θύρα ἔσχατος εἰμί ἀπήχημα . ἀλλά πρῶτος εἶπον , πῶς ὁ θυμοειδής εἰς ἀνδρεία παραλαμβάνω , καί οὐ εἰς ἄλλος τις ἀρετή . ἰστέον , ὅτι τρεῖς μέρος εἰμί ὁ Ψυχή , λογικός , θυμικός , καί ἐπιθυμητικός · καί τέσσαρες γενεά ἀρετή , φρόνησις , Ἀνδρία , σωφροσύνη καί δικαιοσύνη . Μία τοίνυν ἕκαστος ὁ ἀρετή ἕκαστος μέρος ὁ Ψυχή κοσμέω τε καί εὐθετέω , ὁ φρόνησις ὁ λογικός , ὁ Ἀνδρία ὁ θυμικός , ὁ σωφροσύνη ὁ ἐπιθυμητικός · ὁ δέ δικαισσύνη κοινός πᾶς εἰμί . ὅτε γάρ ὁ μέν φρόνησις ὁ λογικός κοσμέω , ὁ δέ Ἀνδρία ὁ θυμικός , ὁ δέ σωφροσύνη ὁ ἐπιθυμητικός , δικαίως τότε ὁ ἄνθρωπος ἀπό λιτεύω , καί δίκαιος εἄν λέγω . εἰκότως οὖν ὁ θυμικός εἰς ὁ κοσμέω αὐτός ἀνδρεία μεταλαμβάνω . ἀπήχημα δέ εἰμί ἔσχατος ὁ θυμός ὁ Ἀνδρίας , οὐτάω · θυμός εἰμί ζέσις ὁ περικάρδιος αἶμα , πρός ὄρεξις ἀντιλύπησις . ἔρτις οὖν ὁ θυμός ὕλη μέν σωματικός ὁ περικάρδιον αἷμα · εἶδος δέ ψυχικός καί ἀσώματος ὁ ὄρεξις ὁ ἀντιλύπησις · ὁ δέ θυμικός ὁ Ψυχή , μέρος Ψυχή εἰμί καί ἀσώματος . ὁ οὖν Ἀνδρία , ἕξις καί ἀρετή εἰμί , καί ὁ θυμικός τάσσω καί κοσμέω , οὖον μεταβάλλω οὗτος πρός μαλθακότης τις , καί οἷος ὁ φύσις ἐξίστημι · τίθημι καί ἀφίημι οὗτος ὁ οἰκεῖος ἰδιότης χράω , πλήν προσήκω καί ὡς δεῖ . λαμβάνω ὁ ὄλη , ὁ περικάρδιον δηλαδή αἷμα , ἐθέλω εἰδοποιέω ὁ ἀνδρεία διοικέω ὄρεξις τις προσήκω καί ἐπωφελής , καταφρονέω λυπηρός , ἀλογέω ἡδύς , καρτερέω δεινός , ἐμφιλοσοφέω ὁ πάθος , ζηλόω πρός ὁ καλός , παραζηλόω πρός ὁ κακός , ἀμύνω ὁ εἰμί πολέμιος · ὁ δή πᾶς , εἰμί μή εἰμί ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα ζέσις , οὐ εἄν εὐοδόω ποσός . οὗτος γάρ ὅς καί ὁ Δαυίδ λέγειἘξέκαυσέ ἐγώ ὁ ἧλος σύ · καί , ὁ ζῆλος ὁ οἶκος σύ κατεσθίω ἐγώ . ἰδέ γοῦν , κεῖμαι ὁ ὕλη εἰδοποιέω κατά οὗτος , ὑπέρχομαι τίς τέρος εἶδος , ὁ ὁ ἀντιλύπησις ὄρεξις · καί ὁ εἰς ἀνδρεία οἰκονομέω θυμός γίγνομαι . εἰδοποιέω γάρ ὁ ζέσις ὁ αἷμα ὁ ὄρεξις , ἀλ ἐν ἄλλος Τίνος ἀπεμφαίνω · διά οὗτος λέγω ὁ θυμός ἀπήχημα ὁ Ἀνδρίας , ὡς ἄν τις εἶπον φωνή ἀπήχημα ἦχος , μή ἔχω ὁ τέλος ὁ φωνή · τέλος γάρ φωνή ὁ σημαίνω τίς . οὐτάω καί ἐνταῦθα ζέσις αἷμα , μή ἔχω ὁ οἰκέω τέλος · τέλος δέ , πᾶς ἀγαθός , καθώς καί ὁ Ἀριστοτέλης δοκέω . ἔχω δέ ὁ τέλος , εἰμί ὁ κατά ὁ ἀνδρεία εἶδος ἀπολαμβάνω , καί καλῶς κινέω πρός ὅς χρή , καί ὡς ἐσθίω . πάλιν ὁ ἐπιθυμία ἔχω ἀνάσσω εἰς θέω Ἔρως . Ζεύς τίς . δέ οὐ εἰς σωφροσύνη , ὡς καί ὁ θυμικός εἰς ὁ ἀνδρεία ; ὅτι ὁ μέν θυμικός οὖον πρός τίς λέγω · οὐδέ γάρ λέγω3 τις πρᾶγμα θυμικός · ὅθεν καί καθ´ αὐτός ὅς εἰς ὁ ἀνδρεία μεταβιβάζω , ἀρκέω ὁ ἀρετή εἰς ὁ οὗτος ἀναγωγή · ὁ δέ ἐπιθυμητικός πρός τίς λέγω ἐραστός , ὅς καί ἐπιθυμητικός λέγω . ὁ γοῦν χρήσιμος , ἐπιθυμητής καί ἐροστοό