cogPG.PG003 537
καὶ τὰ νοητὰ , τὸ , Οὔτε ψυχὴ , οὔτε νοῦς . Πλὴν μὴ ἔχῃ . , ὅτι κἀκεῖσε περὶ λόγου καὶ νοὸς ἐμνημόνευσεν , Οὔτε ἄλογος , εἰπὼν , οὔτε ἄνους · καὶ λοιπὸν ἀποφαίνεται κἀκεῖ τὰ νοητά . Ἀλλ´ ἴσθι , ὅτι ἐκεῖ τὰ τοιαῦτα , αἰσθητά εἰσιν · οὐδὲ γὰρ ἀποφαίνεται ἀπόλυτον τὸν λόγον , ἢ τὸν κεχωρισμένον τῶν αἰσθητῶν νοῦν · ἀλλὰ τὸ ἄλογον καὶ τὸ ἄνουν , ζῶα δηλαδὴ αἰσθητὰ , ἐστερημένα λόγου τε καὶ νοῦς . Ἀλλ´ ἐνταῦθα λέγει ὡς οὔτε ψυχή ἐστιν , οὔτε τι ἀπὸ τῶν ἐχόντων τὰ μέρη ταύτης , καὶ ταῦτα κατὰ τάξιν · οὔτε τι ἔχον φαντασίαν μόνην ἄλογον , καὶ τύπον ἀσθενῆ , ἣν δὴ ἔχουσι καὶ τὰ ἄλογα · οὔτε δόξαν , ἀσυλλόγιστον γνῶσιν καὶ ἀμυδρὰν , ἣν τὰ λογικὰ ἔχουσιν · οὔτε λόγον , δηλονότι διάνοιαν καὶ ἐπιστήμην · οὔτε μὴν νόησιν , ἐνέργειαν νοὸς , μέρους κρείττονος τῆς ψυχῆς . Μετὰ ταῦτα ἀνά - « γει τὸν λόγον εἰς αὐτὰς γυμνὰς τὰς δυνάμεις δίχα τῶν ἐχόντων αὐτὰς , καὶ λέγει , Οὕτε λόγος ἐστὶ προφορικὸς , οὔτε νόησις , δηλαὴ ἐνδιάθετος λόγος . Καὶ αὖθις ἔτι ἀνάγει τὸν λόγον , καὶ αὐτῶν ἐξαιρεῖται τὸ Θεῖον , καὶ λέγει · Τί λέγω ταῦτα ; οὔτε αὐτὸς ὁ λόγος καὶ ἡ νόησις ἐφικνεῖται εἰς τὸ Θεῖον καταλαβεῖν . Μετὰ ταῦτα ἀριθμεῖται πάντα τὰ ἐν ἡμῖν μὲν φαινόμενα , ἀσώματα δὲ , καὶ διὰ τοῦτο νοητὰ , τέως δὲ ἐν ὑποκειμένοις θεωρούμενα . Νοητὴ δὲ ἐπαφή ἐστιν ἡ τοῦ νοὸς γνῶσις . Ὡς γὰρ ἐπαφὴ αἰσθητή ἐστιν ἡ αἴσθησις · τότε γὰρ αἰσθανόμεθα , ὅτ´ ἐπαφὴ τῶν αἰσθητῶν τοῖς αἰσθανομένοις ἢ τῇ αἰσθήσει γίνεται , καὶ μακρόθεν γὰρ τοῦ πυρὸς καθημένων ἡμῶν , εἴπερ μόνον θερμαινομεθα , ἐπαφὴ λέγεται εἶναι · καὶ ἐπὶ τῆς ὀσφρήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τοῦτο συμβαίνει · οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἡ ἐπαφὴ σωματικὴ γίνεται ἐν τῷ τὰ σώματα συνεχίζεσθαι , ἀλλ´ ἐν τῷ τὴν αἴσθησιν προσβάλλειν τοῖς αἰσθητοῖς . Ὡς γοῦν οὕτω ταῦτα ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς ἐπαφῆς , οὕτω νόει καὶ ἐπὶ τῆς νοητῆς ἐπαφῆς , ἤγουν τῆς γνώσεως . Οὔτε δὲ ἀλήθειά ἐστιν , οὕτε σοφία , καίτοι γε τοῦ Κυρίου λέγοντος · Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια · καὶ τοῦ θείου ἀποστόλου Παύλου · Χριστὸς Θεοῦ δύναμις . καὶ Θεοῦ σοφία ὅτι αὐτοαλήθεια καὶ αὐτοσοφία ἐστὶ , καὶ ὑπὲρ τὴν ἡμετέραν ἀλήθειαν καὶ σοφίαν . Καὶ ἄλλως , ὅτι οὐδὲ ταῦτα Θεοῦ οὐσίαν σημαίνουσι . Τὸ δὲ ἓν καὶ ἡ ἑνότης ἀλλήλων διαφέρουσι · τὸ μὲν γὰρ ἓν δηλοῖ τὸ ὑποκείμενον · ἡ δὲ ἑνότης αὐτὴν τὴν ποιότητα · ὥσπερ λευκὸν καὶ λευκότης , ἀγαθὸν καὶ ἀγαθότης . Οὔτε δὲ ἡ θεότης οὐσία ἐστὶ τοῦ Θεοῦ , ὥσπερ οὐδὲ ἡ ἀγαθότης · οὐδὲ πνεῦμά ἐστι , καίτοι γε ἐν τοῖς θείοις Εὐαγγελίοις ἀκούομεν , Πνεῦμα ὁ Θεός · καὶ πάλιν , Τὸ Πνεῶμα τῆς ἀληθείας · ἀλλ´ ὡς ἡμᾶς εἰδέναι φησὶ τὰ μακαριστικὰ καὶ ἀγιαστικὰ ὀνόματα τῶν τῆς ἁγίας Τριάδος ὑποστάσεων · τοῦτο γὰρ λαβὲ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐπὶ πάσης ἀποφάσεως τὸ ὡς ἡμᾶς εἰδέναι , ἤγουν κατὰ τὴν ἡμετέραν δύναμιν . Οὐ μέντοι γε οὐσία τὰ ἀπηριθμημένα Θεοῦ , ἡ ἀγαθότης , ἡ θεότης , καὶ τὰ λοιπά , ἀλλὰ δόξα περὶ αὐτόν ἐστιν . Οὕτω καὶ ὁ θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ τρίτῳ τῶν αὐτοῦ Θεολογικῶν λόγων λέγει , ὡς οὔτε ἡ θεʹτης , οὖτε τὸ ἀγέννητον , οὔτε ἡ πατρότης οὐσίαν σημαίνει Θεοῦ . Μὴ ταραττέτω δέ σε τό · Οὕτε ὁ Θεὸς οἶδε τὰ ὄντα ᾖ
Lemmas: καί ὁ νοητός , ὁ , οὔτε ψυχή , οὔτε νόος . πλήν μή ἔχω . , ὅτι κἀκεῖσε περί λόγος καί νόος μνημονεύω , οὔτε ἄλογος , εἶπον , οὔτε ἄνοος · καί λοιπός ἀποφαίνω ἐκεῖ ὁ νοητός . Ἀλ εἰμί , ὅτι ἐκεῖ ὁ τοιοῦτος , αἰσθητής εἰμί · οὐδέ γάρ ἀποφαίνω ἀπόλυτος ὁ λόγος , ἢ ὁ χωρίζω ὁ αἰσθητής νόος · ἀλλά ὁ ἄλογος καί ὁ ἄνοος , ζῷον δηλαδή αἰσθητός , στερέω λόγος τε καί νόος . Ἀλ ἐνταῦθα λέγω ὡς οὔτε ψυχή εἰμί , οὔτε τίς ἀπό ὁ ἔχω ὁ μέρος οὗτος , καί οὗτος κατά τάξις · οὔτε τίς ἔχω φαντασία μόνος ἄλογος , καί τύπος ἀσθενής , ὅς δή ἔχω καί ὁ ἄλογος · οὔτε δόξα , ἀσυλλόγιστος γνῶσις καί ἀμυδρός , ὅς ὁ λογικός ἔχω · οὔτε λόγος , δηλονότι διάνοια καί ἐπιστήμη · οὔτε μήv νόησις , ἐνέργεια νόος , μέρος ἀγαθός ὁ Ψυχή . μετά οὗτος ἀνά - « γει ὁ λόγος εἰς αὐτός γυμνάς ὁ δύναμις δίχα ὁ ἔχω αὐτός , καί λέγω , ἵημι λόγος εἰμί προφορικός , οὔτε νόησις , δηλαὴ ἐνδιάθετος λόγος . καί αὖθις ἔτι ἀνάγω ὁ λόγος , καί αὐτός ἐξαιρέω ὁ θεῖον , καί λέγω · τις λέγω οὗτος ; οὔτε αὐτός ὁ λόγος καί ὁ νόησις ἐφικνέομαι εἰς ὁ θεῖον καταλαμβάνω . μετά οὗτος ἀριθμέω πᾶς ὁ ἐν ἐγώ μέν φαίνω , ἀσώματος δέ , καί διά οὗτος νοητός , τέως δέ ἐν ὑπόκειμαι θεωρέω . νοητός δέ ἐπαφή εἰμί ὁ ὁ νόος γνῶσις . ὡς γάρ ἐπαφή αἰσθητός εἰμί ὁ αἴσθησις · τότε γάρ αἰσθάνομαι , ὅς ἐπαφή ὁ αἰσθητής ὁ αἰσθάνομαι ἢ ὁ αἴσθησις γίγνομαι , καί μακρόθεν γάρ ὁ πυρός κάθημαι ἐγώ , εἴπερ μόνος θερμαίνω , ἐπαφή λέγω εἰμί · καί ἐπί ὁ ὄσφρησις καί ἐπί ὁ ἄλλος οὗτος συμβαίνω · οὐδέ γάρ ἀπλόος ὁ ἐπαφή σωματικός γίγνομαι ἐν ὁ ὁ σῶμα συνεχίζω , ἀλ ἐν ὁ ὁ αἴσθησις προσβάλλω ὁ αἰσθητός . ὡς γοῦν οὗτος οὗτος ἐπί ὁ αἰσθητός ἐπαφή , οὗτος νοέω καί ἐπί ὁ νοητός ἐπαφή , ἤγουν ὁ γνῶσις . οὔτε δέ ἀλήθεια εἰμί , ἵημι σοφία , καίτοι γε ὁ κύριος λέγω · ἐγώ εἰμί ὁ ἀλήθεια · καί ὁ θεῖον ἀπόστολος Παῦλος · Χριστός Θεός δύναμις . καί Θεός σοφία ὅτι αὐτοαλήθεια καί αὐτοσοφία εἰμί , καί ὑπέρ ὁ ἡμέτερος ἀλήθεια καί σοφία . καί ἄλλως , ὅτι οὐδέ οὗτος Θεός οὐσία σημαίνω . ὁ δέ εἷς καί ὁ ἑνότης ἀλλήλων διαφέρω · ὁ μέν γάρ εἷς δηλόω ὁ ὑπόκειμαι · ὁ δέ ἑνότης αὐτός ὁ ποιότης · ὥσπερ λευκός καί λευκότης , ἀγαθός καί ἀγαθότης . οὔτε δέ ὁ θεότης οὐσία εἰμί ὁ Θεός , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀγαθότης · οὐδέ πνεῦμα εἰμί , καίτοι γε ἐν ὁ θεῖον Εὐαγγέλιος ἀκούω , πνεῦμα ὁ Θεός · καί πάλιν , ὁ Πνεῶμα ὁ ἀλήθεια · ἀλ ὡς ἐγώ οἶδα φημί ὁ μακαριστικός καί αγιαστικός ὄνομα ὁ ὁ ἅγιος Τριάς ὑπόστασις · οὗτος γάρ λαμβάνω καί ἐνταῦθα καί ἐπί πᾶς ἀπόφασις ὁ ὡς ἐγώ οἶδα , ἤγουν κατά ὁ ἡμέτερος δύναμις . οὖον μέντοι γε οὐσία ὁ ἀπαριθμέω Θεός , ὁ ἀγαθότης , ὁ θεότης , καί ὁ λοιπός , ἀλλά δόξα περί αὐτός εἰμί . οὕτως καί ὁ θεολόγος Γρηγόριος ἐν ὁ τρίτος ὁ αὐτός θεολογικός λόγος λέγω , ὡς οὔτε ὁ θεʹτης , οὔτε ὁ ἀγέννητος , οὔτε ὁ πατρότης οὐσία σημαίνω Θεός . μή ταράσσω δέ σύ ὁ · ἵημι ὁ θεός οἶδα ὁ εἰμί εἰμί