ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.7.5
Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν κατὰ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας αὐξήσεών τε καὶ μειώσεων τοιαῦτά ἐστι , παρὰ πᾶσιν ἐπίσης ἐξισουμένων τῶν σκοτισμῶν τε καὶ φωτισμῶν τοῦ ἀέρος . Ἐν μὲν γὰρ τῇ διακεκαυμένῃ ἴσαι διὰ παντὸς αἱ νύκτες ταῖς ἡμέραις , ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις κλίμασιν ἕτερον τρόπον ἐξισοῦται τὸ τοιοῦτον , τῶν παῤ ἑκάστοις μεγίστων ἡμερῶν ταῖς μεγίσταις νυξὶν ἐξισουμένων , μήτε τῶν σκοτισμῶν μήτε τῶν φωτισμῶν τοῦ ἀέρος παρά τισι πλεονεκτουμένων , ἀλλʼ εἰς ἴσα τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ διαιροῦντος ταῦτα . Αἴτιον δὲ πάσης τῆς περὶ τὰ προειρημένα διαφορᾶς ἐστι τὸ τῆς γῆς σχῆμα σφαιρικὸν ὑπάρχον καὶ αὐτὸς πολὺ πρότερον ὁ σύμπας κόσμος . Ἐν ἑτέραις γὰρ σχημάτων ἰδέαις οὐδὲν ἂν δύναιτο εἶναι τῶν προειρημένων . Ἐπιδείξομεν δʼ ἐξῆς , ὅτι τούτῳ τῷ σχήματι καὶ ὁ σύμπας κέχρηται κόσμος καὶ τὰ ἀξιολογώτατα τῶν μερῶν αὐτοῦ .
Lemmas: καί ὁ μέν κατά ὁ διαφορά ὁ κατά ὁ ἡμέρα καί ὁ νύξ αὔξησις τε καί μείωνις τοιοῦτος εἰμί , παρά πᾶς ἐπίσης ἐξισόω ὁ σκοτισμός τε καί φωτισμός ὁ ἀήρ . ἐν μέν γάρ ὁ διακαίω ἴσος διά πᾶς ὁ νύξ ὁ ἡμέρα , ἐν δέ ὁ ἄλλος κλίμα ἕτερος τρόπος ἐξισόω ὁ τοιοῦτος , ὁ παρά ἕκαστος μέγας ἡμέρα ὁ μέγας νύξ ἐξισόω , μήτε ὁ σκοτισμός μήτε ὁ φωτισμός ὁ ἀήρ παρά τις πλεονεκτέω , ἀλλά εἰς ἴσος ὁ ὅλος ἐνιαυτός διαιρέω οὗτος . αἴτιος δέ πᾶς ὁ περί ὁ προλέγω διαφορά εἰμί ὁ ὁ γῆ σχῆμα σφαιρικός ὑπάρχω καί αὐτός πολύς πρότερος ὁ σύμπας κόσμος . ἐν ἕτερος γάρ σχῆμα ἰδέα οὐδείς ἄν δύναμαι εἰμί ὁ προλέγω . ἐπιδείκνυμι δέ ἑξῆς , ὅτι οὗτος ὁ σχῆμα καί ὁ σύμπας χράω κόσμος καί ὁ ἀξιόλογος ὁ μέρος αὐτός .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.2
Δοκεῖ μὲν οὖν καὶ αὐτὴ ἡ ὄψις ὑπαγορεύειν , ὅτι σφαῖρά ἐστιν ὁ κόσμος . Οὐ μὴν τοῦτό γε κριτήριον δεῖ ποιεῖσθαι τοῦ περὶ αὐτὸν σχήματος · οὐ γὰρ πάντα ἡμῖν , ᾗ ἔχει , φαντάζεσθαι εἴωθεν . Ὅθεν ἀπὸ τῶν ἐναργέστερον καὶ καταληπτικῶς ἡμῖν φαινομένων ἐπὶ τὰ μὴ αὐτόθεν ἐκφανῆ κατὰ τὴν φαινομένην ἀκολουθίαν παραγίνεσθαι προσήκει . Ἂν τοίνυν ἐπιδείξωμεν , ὅτι τὸ στερεώτατον αὐτοῦ καὶ πυκνότατον μέρος , ἡ γῆ , σφαιρικῷ κέχρηται τῷ σχήματι , ῥᾳδίως ἂν ἀπὸ τούτου ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῶν μερῶν αὐτοῦ προϊόντες καταμάθοιμεν , ὅτι πάντα σφαιρικά ἐστι . Καὶ οὕτως καὶ ὁ σύμπας κόσμος τοιοῦτον ἔχει τὸ σχῆμα .
Lemmas: δοκέω μέν οὖν καί αὐτός ὁ ὄψις ὑπαγορεύω , ὅτι σφαῖρα εἰμί ὁ κόσμος . οὐ μήν οὗτος γε κριτήριον δέω ποιέω ὁ περί αὐτός σχῆμα · οὐ γάρ πᾶς ἐγώ , ᾗ ἔχω , φαντάζω εἴωθα . ὅθεν ἀπό ὁ ἐναργής καί καταληπτικός ἐγώ φαίνω ἐπί ὁ μή αὐτόθεν ἐκφανής κατά ὁ φαίνω ἀκολουθία παραγίγνομαι προσήκω . ἐάν τοίνυν ἐπιδείκνυμι , ὅτι ὁ στερεός αὐτός καί πυκνός μέρος , ὁ γῆ , σφαιρικός χράω ὁ σχῆμα , ῥᾴδιος ἄν ἀπό οὗτος ἐπί ὁ λοιπός ὁ μέρος αὐτός προέρχομαι καταμανθάνω , ὅτι πᾶς σφαιρικός εἰμί . καί οὕτως καί ὁ σύμπας κόσμος τοιοῦτος ἔχω ὁ σχῆμα .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.3
Πλείους τοίνυν διαφοραὶ περὶ τοῦ κατὰ τὴν γῆν σχήματος παρὰ τοῖς παλαιοτέροις τῶν φυσικῶν γεγόνασιν . Οί μὲν γὰρ αὐτῶν αὐτῇ τῇ κατὰ τὴν ὄψιν φαντασίᾳ ἀκολουθήσαντες πλατεῖ καὶ ἐπιπέδῳ τῷ σχήματι κεχρῆσθαι αὐτὴν ἀπεφήναντο . Ἕτεροι δὲ ὑπονοήσαντες , ὅτι μὴ ἄν διέμενε τὸ ὕδωρ ἐπʼ αὐτῆς , εἰ μὴ βαθεῖα καὶ κοίλη τὸ σχῆμα ἦν , αὐτῷ τούτῳ κεχρῆσθαι τῷ σχήματι ἔφασαν αὐτήν . Ἄλλοί δὲ κυβοειδῆ καὶ τετράγωνον εἶναι αὐτὴν ἀπεφήναντο , τινὲς δὲ πυραμοειδῆ . Οί δὲ ἡμέτεροι καὶ οἱ ἀπὸ τῶν μαθημάτων πάντες καὶ οἱ πλείους τῶν ἀπὸ τοῦ Σωκρατικοῦ διδασκαλείου σφαιρικὸν εἶναι τὸ σχῆμα τῆς γῆς ἀπεφήναντο . Κτέρου τοίνυν σχήματος παρὰ τὰ προειρημένα οὐκ ἂν εὐφυῶς προσαφθέντος αὐτῇ , ἀναγκαίως ἂν τὸ τοιοῦτον διεζευγμένον ἀληθὲς γένοιτο · ἤτοι πλατεῖα καὶ ἐπίπεδός ἐστιν ἡ γῆ , ἢ κοίλη καὶ βαθεῖα , ἢ τετράγωνος ἢ πυραμοειδὴς ἢ σφαιρικὴ τὸ σχῆμα .
Lemmas: πολύς τοίνυν διαφορά περί ὁ κατά ὁ γῆ σχῆμα παρά ὁ παλαιός ὁ φυσικός γίγνομαι . ὁ μέν γάρ αὐτός αὐτός ὁ κατά ὁ ὄψις φαντασία ἀκολουθέω πλατύς καί ἐπίπεδος ὁ σχῆμα χράω αὐτός ἀποφαίνω . ἕτερος δέ ὑπονοέω , ὅτι μή ἄν διαμένω ὁ ὕδωρ ἐπί αὐτός , εἰ μή βαθύς καί κοῖλος ὁ σχῆμα εἰμί , αὐτός οὗτος χράω ὁ σχῆμα φημί αὐτός . ἄλλος δέ κυβοειδής καί τετράγωνος εἰμί αὐτός ἀποφαίνω , τις δέ πυραμοειδής . ὁ δέ ἡμέτερος καί ὁ ἀπό ὁ μάθημα πᾶς καί ὁ πολύς ὁ ἀπό ὁ Σωκρατικός διδασκαλεῖον σφαιρικός εἰμί ὁ σχῆμα ὁ γῆ ἀποφαίνω . Κτέρου τοίνυν σχῆμα παρά ὁ προλέγω οὐ ἄν εὐφυής προσάπτω αὐτός , ἀναγκαῖος ἄν ὁ τοιοῦτος διαζεύγνυμαι ἀληθής γίγνομαι · ἤτοι πλατύς καί ἐπίπεδος εἰμί ὁ γῆ , ἤ κοῖλος καί βαθύς , ἤ τετράγωνος ἤ πυραμοειδής ἤ σφαιρικός ὁ σχῆμα .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.5
Ὅτι δὲ οὐδὲ βαθεῖ καὶ κοίλῳ τῷ σχήματι κέχρηται , ἀπὸ τούτων ἂν συνοφθείη . Εί γὰρ οὕτως εἶχε τὰ κατὰ τὸ σχῆμα αὐτῇ , πρώτοις ἂν τοῖς βηρσι τῶν Περσῶν ἐγίνετο ἡμέρα , τῆς κατὰ τὴν γῆν ἐξοχῆς ἐπιπροσθούσης τοῖς πλησιάζουσι , τοῖς δʼ ἀφεστῶσιν ἐπὶ πλέον οὐδὲν ἐμποδιζούσης πρὸς τὴν ὄψιν . Καὶ γὰρ ὅταν κοῖλόν τι ἐν ἡλίῳ ᾖ , τὸ μὲν πρὸς τῷ ἡλίῳ μέρος αὐτοῦ σκιάζεται κατὰ τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου , τὸ δὲ ἀντικρὺ ἐλλάμπεται . Ἐπὶ τῶν ὅλων οὖν τὸ παραπλήσιον ἂν συνέβαινε , κοίλου τοῦ περὶ τὴν γῆν σχήματος ὄντος . Πρῶτοι γὰρ ἂν οἱ πρὸς τῇ δύσει ἐνετύγχανον ταῖς ἀνατολαῖς . Νυνὶ δὲ τούτου τὸ ἔμπαλιν ἐν τοῖς φαινομένοις ἐστί . Καὶ μὴν καὶ ὁ πόλος ὁ ἀρκτικὸς πλέον ἂν ἐφαίνετο τοῦ ὁρίζοντος ἀφεστὼς τοῖς πρὸς μεσημβρίαν ἐν τοιούτῳ τῆς γῆς σχήματι , ἐπιπροσθούμενος ὑπὸ τῆς ἐξοχῆς τῆς πρὸς ἄρκτοις . Καὶ ὁμοίως πλείονα ἄστρα ἐφαίνετʼ ἂν ἀειφανῆ ἐν τῷδε τῷ σχήματι τοῖς πρὸς νότῳ , καὶ μείζων ὁ κύκλος ὁ ἀρκτικὸς ἀκολούθως · ὡν πάντα τὰ ἐναντία ἐν τοῖς φαινομένοις ἐστίν . Οἵ τε ἐν τῷ βαθυτάτῳ τοῦ κοιλώματος οἰκοῦντες οὐκ ἄν οἷοί τε ἐγίνοντο τὰ ἓξ ζῴδια ὑπὲρ γῆς ὁρᾶν , ὅθεν οὐδὲ τοῦ ἰσημερινοῦ τὸ ἥμισυ . Καὶ γὰρ ἡμεῖς , ὅταν εἰς βαθύτερόν τι κατελθόντες ἀπίδωμεν πρὸς τὸν οὐρανόν , βραχὺ μέρος αὐτοῦ , ἀλλʼ οὐ τὸ πᾶν ἡμισφαίριον ὁρῶμεν . Καὶ αἱ νύκτες διὰ παντὸς ἄν μείζους τῶν ἡμερῶν ἐγίνοντο , τῆς ὑποκειμένης τῇ κυρτότητι περιφερείας τοῦ οὐρανοῦ πολὺ μείζονος οὔσης τῆς ὑπερκειμένης τῇ κοιλότητι περιφερείας , μεσαιτάτης γε τῆς γῆς ἐν τῷ κόσμῳ ἱδρυμένης .
Lemmas: ὅτι δέ οὐδέ βαθύς καί κοῖλος ὁ σχῆμα χράω , ἀπό οὗτος ἄν συνοράω . εἰ γάρ οὕτως ἔχω ὁ κατά ὁ σχῆμα αὐτός , πρῶτος ἄν ὁ βήρ ὁ Πέρσης γίγνομαι ἡμέρα , ὁ κατά ὁ γῆ ἐξοχή ἐπιπροσθέω ὁ πλησιάζω , ὁ δέ ἀφίστημι ἐπί πολύς οὐδείς ἐμποδίζω πρός ὁ ὄψις . καί γάρ ὅταν κοῖλος τις ἐν ἥλιος εἰμί , ὁ μέν πρός ὁ ἥλιος μέρος αὐτός σκιάζω κατά ὁ ἀνατολή ὁ ἥλιος , ὁ δέ ἀντικρύ ἐλλάμπω . ἐπί ὁ ὅλος οὖν ὁ παραπλήσιος ἄν συμβαίνω , κοῖλος ὁ περί ὁ γῆ σχῆμα εἰμί . πρῶτος γάρ ἄν ὁ πρός ὁ δύσις ἐντυγχάνω ὁ ἀνατολή . νυνί δέ οὗτος ὁ ἔμπαλιν ἐν ὁ φαίνω εἰμί . καί μήν καί ὁ πόλος ὁ ἀρκτικός πολύς ἄν φαίνω ὁ ὁρίζων ἀφίστημι ὁ πρός μεσημβρία ἐν τοιοῦτος ὁ γῆ σχῆμα , ἐπιπροσθέω ὑπό ὁ ἐξοχή ὁ πρός ἄρκτος . καί ὅμοιος πολύς ἄστρον φαίνω ἄν ἀειφανής ἐν ὅδε ὁ σχῆμα ὁ πρός νότος , καί μέγας ὁ κύκλος ὁ ἀρκτικός ἀκόλουθος · ὅς πᾶς ὁ ἐναντίος ἐν ὁ φαίνω εἰμί . ὁ τε ἐν ὁ βαθύς ὁ κοίλωμα οἰκέω οὐ ἄν οἷος τε γίγνομαι ὁ ἕξ ζῴδιον ὑπέρ γῆ ὁράω , ὅθεν οὐδέ ὁ ἰσημερινός ὁ ἥμισυς . καί γάρ ἐγώ , ὅταν εἰς βαθύς τις κατέρχομαι ἀφοράω πρός ὁ οὐρανός , βραχύς μέρος αὐτός , ἀλλά οὐ ὁ πᾶς ἡμισφαίριον ὁράω . καί ὁ νύξ διά πᾶς ἄν μέγας ὁ ἡμέρα γίγνομαι , ὁ ὑπόκειμαι ὁ κυρτότης περιφέρεια ὁ οὐρανός πολύς μέγας εἰμί ὁ ὑπέρκειμαι ὁ κοιλότης περιφέρεια , μέσος γε ὁ γῆ ἐν ὁ κόσμος ἱδρύω .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.6
Εί δὲ ἦν κυβοειδὴς καὶ τετράγωνος ἡ γῆ , συνέβαινεν ἂν ἓξ μὲν ὡρῶν γίνεσθαι τὴν ἡμέραν , δέκα δὲ καὶ ὀκτὼ τὴν νύκτα , ἑκάστης πλευρᾶς τοῦ κύβου ἓξ ὥρας καταλαμπομένης . Κί δὲ πυραμοειδὴς ἦν ἡ γῆ , ὀκτὼ ἂν ὥρας ἑκάστη πλευρὰ κατελάμπετο αὐτῆς . Εί οὖν μηδὲν εἶναι τούτων τῶν σχημάτων περὶ αὐτὴν τὰ φαινόμενα δείκνυσιν , ἀναγκαῖον σφαιροειδῆ εἶναι αὐτὴν κατὰ τὸν διὰ πλειόνων πέμπτον ἀναπόδεικτον .
Lemmas: εἰ δέ εἰμί κυβοειδής καί τετράγωνος ὁ γῆ , συμβαίνω ἄν ἕξ μέν ὥρα γίγνομαι ὁ ἡμέρα , δέκα δέ καί ὀκτώ ὁ νύξ , ἕκαστος πλευρά ὁ κύβος ἕξ ὥρα καταλάμπω . Κι δέ πυραμοειδής εἰμί ὁ γῆ , ὀκτώ ἄν ὥρα ἕκαστος πλευρόν καταλάμπω αὐτός . εἰ οὖν μηδείς εἰμί οὗτος ὁ σχῆμα περί αὐτός ὁ φαίνω δείκνυμι , ἀναγκαῖος σφαιροειδής εἰμί αὐτός κατά ὁ διά πολύς πέμπτος ἀναπόδεικτος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.7
Ἔνεστι δὲ καὶ προηγουμένως δεῖξαι , ὅτι σφαιρική ἐστιν , ὁμοίως ἀπὸ τῶν φαινομένων ὁρμωμένους . Διʼ ὧν γὰρ ἐδείκνυτο μηθὲν τῶν προειρημένων σχημάτων εἶναι περὶ αὐτήν , διὰ τούτων δείκνυται , ὅτι σφαιρική ἐστι . Πρῶτον μὲν γὰρ μεταπίπτουσιν ἐπʼ αὐτῆς οἱ ὁρίζοντες , ἔπειτα οὐ τὰ αὐτὰ παρὰ πᾶσιν ὁρᾶται ἄστρα πρὸς ἄρκτῳ καὶ μεσημβρίᾳ , οὐδὲ τὸ τοῦ πόλου ὕψος οὐδὲ τὸ μέγεθος τοῦ ἀρκτικοῦ οὐδὲ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν τε καὶ νυκτῶν · ἅπερ ἅπόντα δείκνυσι σαφῶς , ὅτι σφαιρικόν ἐστι τὸ περὶ τὴν γῆν σχῆμα . Ἐν ἑτέρῳ γὰρ σχήματι οὐδὲν τούτων τῶν φαινομένων γίνεσθαι δυνατόν , ἀλλʼ ἐπὶ μόνης τῆς σφαίρας ἐπιφαίνεσθαι τὰ τοιαῦτα τῶν συμπτωμάτων δυνατόν . Καὶ μὴν ὁπόταν ἐν πελάγει γῇ πελάζειν μέλλωμεν , πρώταις ταῖς ἀκρωρείαις ἡ ὄψις ἐντυγχάνει , τὰ δὲ ἄλλα ὑπὸ τῆς περὶ τὸ ὕδωρ κυρτότητος ἐπιπροσθεῖται . Ἔπειτα κατὰ τὴν πορείαν ὑπερτιθέμενοι τὰ κυρτώματα καὶ ταῖς λαγόσι τῶν ὀρῶν ἐντυγχάνομεν καὶ τοῖς πρόποσι . Καὶ ἐν αὐτοῖς δὲ τοῖς πλοίοις ὁπόσα μέρη οὐχ ὁρᾶται ἀπὸ τῶν καταστρωμάτων καὶ ἐκ κοίλης νεῶς , ταῦτα ἐπὶ τοῦ ἱστοῦ ἀνιόντες καὶ τὰ ἐπιπροσθοῦντα τῶν κυρτωμάτων ὑπερτιθέμενοι πολλάκις ὁρᾶν εἰώθαμεν . Καὶ νεὼς δὲ ἀπὸ γῆς ἰούσης πρῶτον τὰ σκάφη ἀποκρύπτεται , ἔτι τῶν περὶ τὸν ίστὸν ὁρωμένων · καὶ ὁπότε ἐκ θαλάττης γῇ πελάζει , ὁμοίως πρῶτον ὁρᾶται τὰ ἱστία , τὰ δὲ σκάφη ἔτι ἐπιπροσθεῖται ὑπὸ τῆς περὶ τὸ ὕδωρ κυρτότητος . Ἅπερ ἀπόντα μονονοὺ γραμμικαῖς ἀποδείξεσιν ἐμφαίνει , διότι σφαιρικόν ἐστι τὸ τῆς γῆς σχῆμα .
Lemmas: ἔνειμι δέ καί προηγέομαι δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός εἰμί , ὅμοιος ἀπό ὁ φαίνω ὁρμάω . διά ὅς γάρ δείκνυμι μηδείς ὁ προλέγω σχῆμα εἰμί περί αὐτός , διά οὗτος δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός εἰμί . πρῶτος μέν γάρ μεταπίπτω ἐπί αὐτός ὁ ὁρίζω , ἔπειτα οὐ ὁ αὐτός παρά πᾶς ὁράω ἄστρον πρός ἄρκτος καί μεσημβρία , οὐδέ ὁ ὁ πόλος ὕψος οὐδέ ὁ μέγεθος ὁ ἀρκτικός οὐδέ ὁ μέγεθος ὁ ἡμέρα τε καί νύξ · ὅς ἅπων δείκνυμι σαφής , ὅτι σφαιρικός εἰμί ὁ περί ὁ γῆ σχῆμα . ἐν ἕτερος γάρ σχῆμα οὐδείς οὗτος ὁ φαίνω γίγνομαι δυνατός , ἀλλά ἐπί μόνος ὁ σφαῖρα ἐπιφαίνω ὁ τοιοῦτος ὁ σύμπτωμα δυνατός . καί μήν ὁπόταν ἐν πέλαγος γῆ πελάζω μέλλω , πρῶτος ὁ ἀκρώρεια ὁ ὄψις ἐντυγχάνω , ὁ δέ ἄλλος ὑπό ὁ περί ὁ ὕδωρ κυρτότης ἐπιπροσθέω . ἔπειτα κατά ὁ πορεία ὑπερτίθημι ὁ κύρτωμα καί ὁ λαγών ὁ ὄρος ἐντυγχάνω καί ὁ πρόπους . καί ἐν αὐτός δέ ὁ πλοῖον ὁπόσος μέρος οὐ ὁράω ἀπό ὁ κατάστρωμα καί ἐκ κοῖλος ναῦς , οὗτος ἐπί ὁ ἱστός ἀνέρχομαι καί ὁ ἐπιπροσθέω ὁ κύρτωμα ὑπερτίθημι πολλάκις ὁράω εἴωθα . καί ναῦς δέ ἀπό γῆ ἔρχομαι πρῶτος ὁ σκάφος ἀποκρύπτω , ἔτι ὁ περί ὁ ἱστός ὁράω · καί ὁπότε ἐκ θάλασσα γῆ πελάζω , ὅμοιος πρῶτος ὁράω ὁ ἱστίον , ὁ δέ σκάφος ἔτι ἐπιπροσθέω ὑπό ὁ περί ὁ ὕδωρ κυρτότης . ὅς ἄπειμι μονονού γραμμικός ἀπόδειξις ἐμφαίνω , διότι σφαιρικός εἰμί ὁ ὁ γῆ σχῆμα .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.8.8
Ἀναγκαιότατον οὖν καὶ τὸν περιέχοντα αὐτὴν ἀέρα σφαῖραν εἶναι , ἀπὸ ὅλης αὐτῆς τῶν ἀναθυμιάσεων αἰρομένων καὶ ἐπισυβῥεουσῶν καὶ οὕτω καὶ τὸ τοῦ ἀέρος σχῆμα ὅμοιον ἀπεργαζομένων . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ στερεὰ τῶν σωμάτων οἷά τέ ἐστι πολλαχῶς σχηματίζεσθαι , ἐπὶ δὲ πνευματικῆς ἢ πυρώδους οὐσίας , ὁπότε καθʼ αὐτὰς εἶεν , οὐδὲν ἐγχωρεῖ τοιοῦτον γίνεσθαι . Ἐπὶ τὸ οἰκεῖον οὖν τῇ φύσει αὐτῶν παραγίνονται σχῆμα τετονωμέναι καὶ τὸ ἴσον ἀπὸ τοῦ μεσαιτάτου πάντη ἀποτεινόμεναι , μαλακῆς αὐτῶν τῆς οὐσίας οὔσης καὶ μηδενὸς ὄντος στερεοῦ , ὅ ἄλλως σχηματίζοι ἂν αὐτάς . Τοῦ δὲ ἀέρος ὄντος σφαιρικοῦ , οὕτω καὶ ὁ αἰθήρ , πάλιν τούτου περιεκτικὸς ὢν καὶ οὔτε εἰς γωνίας ὑπό τινος στερεοῦ ἀποκλινόμενος οὔτε εἰς ἐπίμηκές τι σχηματίζεσθαι αὐτὸν τὸ βιαζόμενον ἔχων , σφαῖρα καὶ αὐτὸς ἂν εἴη ἀναγκαίως . Ὅθεν πολλὴ ἀνάγκη , καὶ τὸν σύμπαντα κόσμον τοιούτῳ τῷ σχήματι κεχρῆσθαι . Καὶ μὴν κἀκεῖνο πιθανώτατον , τὸ τελεώτατον τῶν σωμάτων τῷ τελεωτάτῳ τῶν σχημάτων κεχρῆσθαι . Καὶ ἔστι πάντων μὲν σωμάτων τελεώτατον ὁ κόσμος , πάντων δὲ σχημάτων ἡ σφαῖρα . Αὕτη μὲν γὰρ οἵα τέ ἐστι περιλαμβάνειν πάντα τὰ τῇ αὐτῇ διαμέτρῳ κεχρημένα τῶν σχημάτων · τῶν δὲ ἄλλων σχημάτων οὐδὲν οἷόν τε περιλαμβάνειν τὴν σφαῖραν τῇ ἴσῃ διαμέτρῳ κεχρημένην αὐτῷ . Ἀναγκαιότατον τοιγαροῦν σφαῖραν εἶναι τὸν κόσμον .
Lemmas: ἀναγκαῖος οὖν καί ὁ περιέχω αὐτός ἀήρ σφαῖρα εἰμί , ἀπό ὅλος αὐτός ὁ ἀναθυμίασις ἀείρω καί επισυβρεουω καί οὕτως καί ὁ ὁ ἀήρ σχῆμα ὅμοιος ἀπεργάζομαι . οὐ μήν ἀλλά καί ὁ στερεός ὁ σῶμα οἷος τε εἰμί πολλαχῶς σχηματίζω , ἐπί δέ πνευματικός ἤ πυρώδης οὐσία , ὁπότε κατά ἑαυτοῦ εἰμί , οὐδείς ἐγχωρέω τοιοῦτος γίγνομαι . ἐπί ὁ οἰκεῖος οὖν ὁ φύσις αὐτός παραγίγνομαι σχῆμα τονόω καί ὁ ἴσος ἀπό ὁ μέσος πάντῃ ἀποτείνω , μαλακός αὐτός ὁ οὐσία εἰμί καί μηδείς εἰμί στερεός , ὅς ἄλλος σχηματίζω ἄν αὐτός . ὁ δέ ἀήρ εἰμί σφαιρικός , οὕτως καί ὁ αἰθήρ , πάλιν οὗτος περιεκτικός εἰμί καί οὔτε εἰς γωνία ὑπό τις στερεός ἀποκλίνω οὔτε εἰς ἐπιμήκης τις σχηματίζω αὐτός ὁ βιάζω ἔχω , σφαῖρα καί αὐτός ἄν εἰμί ἀναγκαῖος . ὅθεν πολύς ἀνάγκη , καί ὁ σύμπας κόσμος τοιοῦτος ὁ σχῆμα χράω . καί μήν ἐκεῖνος πιθανός , ὁ τέλειος ὁ σῶμα ὁ τέλειος ὁ σχῆμα χράω . καί εἰμί πᾶς μέν σῶμα τέλειος ὁ κόσμος , πᾶς δέ σχῆμα ὁ σφαῖρα . οὗτος μέν γάρ οἷος τε εἰμί περιλαμβάνω πᾶς ὁ ὁ αὐτός διάμετρος χράω ὁ σχῆμα · ὁ δέ ἄλλος σχῆμα οὐδείς οἷος τε περιλαμβάνω ὁ σφαῖρα ὁ ἴσος διάμετρον χράω αὐτός . ἀναγκαῖος τοιγαροῦν σφαῖρα εἰμί ὁ κόσμος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.9.2
Ὅτι δʼ ἡ γῆ ὑπὸ τοῦ κόσμου περιεχομένη αὐτὸ τὸ μεσαίτατον ἐπέχει αὐτοῦ , πάλιν ἀπὸ τῆς ἐφόδου τῆς κατὰ τὸν διὰ πλειόνων πέμπτον ἀναπόδεικτον ὁρμώμενοι παραστήσομεν . Τὸ γὰρ τοιοῦτον διεζευγμένον καὶ ἀληθὲς καὶ ἀναγκαῖον . Ἡ γῆ ἐμπεριεχομένη τῷ κόσμῳ ἤτοι πρὸς ἀνατολῇ ἐστιν ἢ πρὸς δύσει ἢ πρὸς ἄρκτῳ ἢ πρὸς μεσημβρίᾳ , ἢ ὑψηλοτέρα ἢ ταπεινοτέρα τοῦ μέσου , ἢ αὐτὸ τὸ μεσαίτατον ἐπέχει αὐτοῦ · οὐδὲν δὲ τῶν πρώτων · τὸ τελευταῖον οὖν ἀληθές ἐστιν , ὡς δείξομεν · ἀναγκαῖον ἄρα τὸ μέσον τοῦ κόσμου ἐπέχειν αὐτήν .
Lemmas: ὅτι δέ ὁ γῆ ὑπό ὁ κόσμος περιέχω αὐτός ὁ μέσος ἐπέχω αὐτός , πάλιν ἀπό ὁ ἔφοδος ὁ κατά ὁ διά πολύς πέμπτος ἀναπόδεικτος ὁρμάω παρίστημι . ὁ γάρ τοιοῦτος διαζεύγνυμαι καί ἀληθής καί ἀναγκαῖος . ὁ γῆ ἐμπεριέχω ὁ κόσμος ἤτοι πρός ἀνατολή εἰμί ἤ πρός δύσις ἤ πρός ἄρκτος ἤ πρός μεσημβρία , ἤ ὑψηλός ἤ ταπεινός ὁ μέσος , ἤ αὐτός ὁ μέσος ἐπέχω αὐτός · οὐδείς δέ ὁ πρῶτος · ὁ τελευταῖος οὖν ἀληθής εἰμί , ὡς δείκνυμι · ἀναγκαῖος ἄρα ὁ μέσος ὁ κόσμος ἐπέχω αὐτός .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.9.3
Ὅτι τοίνυν μή ἐστι πρὸς ἀνατολῇ , δῆλον ἐκ τούτων . Κί γὰρ ἦν πρὸς ἀνατολῇ , ἀνίσχοντος μὲν τοῦ ἡλίου βραχύτεραι ἂν ἐγίνοντο αἱ τῶν φωτιζομένων σκιαί , δυομένου δὲ μείζους ἂν ἀπεπέμποντο . Πλησίον μὲν γὰρ ὄντων τῶν φωτιζόντων , μικραὶ γίνονται αἱ σκιαί , ἀφισταμένων δὲ ἐπὶ πλέον , πρὸς λόγον τῆς ἀποστάσεως μεγεθύνεσθαι εἰώθασι . Καὶ μὴν καὶ τὰ ἀνατέλλοντα πάντα μείζονα ἐφαίνετʼ ἂν ἡμῖν πλησιαίτερον τῆς ἀνατολῆς οὗσι , δυόμενα δὲ ἀεὶ ὡς προσωτάτω ἀπόντα βραχύτερα . Αἵ τε πρῶται τῆς ἡμέρας ἕξ ὡραι βραχύταται ἄν ἐγίνοντο , ταχέως ἡμῖν κατὰ κορυφὴν τοῦ ἡλίου γινομένου , αἱ δὲ ἀπὸ τῆς ἕκτης μακραί , ἄτε τοῦ ἀπὸ κορυφῆς διαστήματος ὡς ἐπὶ τὴν δύσιν μείζονος ὄντος . Ὧν οὐδὲν ἐν τοῖς φαινομένοις ἐστίν · οὐκ ἄρα πρὸς ἀνατολῇ μᾶλλον ἡ γῆ ἐστιν . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ πρὸς δύσει μᾶλλον · πάντα γὰρ τἀναντία τοῖς ῶροειρημένοις συνέβαινεν ἄν .
Lemmas: ὅτι τοίνυν μή εἰμί πρός ἀνατολή , δῆλος ἐκ οὗτος . Κι γάρ εἰμί πρός ἀνατολή , ἀνίσχω μέν ὁ ἥλιος βραχύς ἄν γίγνομαι ὁ ὁ φωτίζω σκιά , δύω δέ μέγας ἄν ἀποπέμπω . πλησίον μέν γάρ εἰμί ὁ φωτίζω , μικρός γίγνομαι ὁ σκιά , ἀφίστημι δέ ἐπί πολύς , πρός λόγος ὁ ἀπόστασις μεγεθύνω εἴωθα . καί μήν καί ὁ ἀνατέλλω πᾶς μέγας φαίνω ἄν ἐγώ πλησίος ὁ ἀνατολή εἰμί , δύω δέ ἀεί ὡς πρόσω ἄπειμι βραχύς . ὁ τε πρῶτος ὁ ἡμέρα ἕξ ὥρα βραχύς ἄν γίγνομαι , ταχύς ἐγώ κατά κορυφή ὁ ἥλιος γίγνομαι , ὁ δέ ἀπό ὁ ἕκτος μακρός , ἅτε ὁ ἀπό κορυφή διάστημα ὡς ἐπί ὁ δύσις μέγας εἰμί . ὅς οὐδείς ἐν ὁ φαίνω εἰμί · οὐ ἄρα πρός ἀνατολή μάλα ὁ γῆ εἰμί . ἀλλά μήν οὐδέ πρός δύσις μάλα · πᾶς γάρ ἐναντίος ὁ ωροειρω συμβαίνω ἄν .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.9.4
Κί δὲ πρὸς ἄρκτῳ ἦν μᾶλλον ἡ γῆ , συνέβαινεν ἄν κατὰ πάσας τὰς ἀνατολὰς πρὸς τοῦτο τὸ κλίμα ἀποκλίνειν τὰς τῶν φωτιζομένων σκιάς . Καὶ εἰ πρὸς μεσημβρίᾳ ἦν , πρὸς μεσημβρίαν καὶ αἱ σκιαὶ ἀπέκλινον ἂν καὶ ἀνίσχοντος καὶ δυομένου τοῦ ἡλίου . ἔυνὶ δὲ οὐδὲν γίνεται τούτων · ἀλλʼ ἐν μὲν ταῖς ἰσημερίαις ἀνατέλλοντος μέν , πρὸς ἰσημερινὴν δύσιν ἀποκλίνουσιν αἰ σκιαί , δυομένου δέ , πρὸς ἰσημερινὴν ἀνατολήν , ἐν δὲ χειμεριναῖς τροπαῖς ἀνατέλλοντος μέν , πρὸς θερινὰς δύσεις , δυομένου δέ , πρὸς θερινὰς ἀνατολάς · ὁπόταν δὲ πάλιν ἐνθένδε ἀνίσχῃ , ἀνίσχοντος μέν , πρὸς χειμερινὰς δύσεις ἡ ἀπόκλισις γίνεται τῶν σκιῶν , δυομένου δέ , πρὸς χειμερινὰς ἀνατολάς , ὡς χιασμὸν γίνεσθαι τῶν σκιῶν . Ὅθεν οὐδὲ πρὸς τούτων τινὶ τῶν κλιμάτων ἐστὶν ἡ γῆ .
Lemmas: Κι δέ πρός ἄρκτος εἰμί μάλα ὁ γῆ , συμβαίνω ἄν κατά πᾶς ὁ ἀνατολή πρός οὗτος ὁ κλίμα ἀποκλίνω ὁ ὁ φωτίζω σκιά . καί εἰ πρός μεσημβρία εἰμί , πρός μεσημβρία καί ὁ σκιά ἀποκλίνω ἄν καί ἀνίσχω καί δύω ὁ ἥλιος . εὖνις δέ οὐδείς γίγνομαι οὗτος · ἀλλά ἐν μέν ὁ ἰσημερία ἀνατέλλω μέν , πρός ἰσημερινός δύσις ἀποκλίνω ὁ σκιά , δύω δέ , πρός ἰσημερινός ἀνατολή , ἐν δέ χειμερινός τροπή ἀνατέλλω μέν , πρός θερινός δύσις , δύω δέ , πρός θερινός ἀνατολή · ὁπόταν δέ πάλιν ἐνθένδε ἀνίσχω , ἀνίσχω μέν , πρός χειμερινός δύσις ὁ ἀπόκλισις γίγνομαι ὁ σκιά , δύω δέ , πρός χειμερινός ἀνατολή , ὡς χιασμός γίγνομαι ὁ σκιά . ὅθεν οὐδέ πρός οὗτος τις ὁ κλίμα εἰμί ὁ γῆ .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.9.5
Eἰ δὲ ἦν ὑψηλοτέρα τοῦ μέσου , οὔτʼ ἄν τὸ ἡμικόσμιον ὑπὲρ γῆς ἐφαίνετο οὔτε τὰ ἕξ ζῴδια καὶ αἱ ρπ΄ μοῖραι οὔτε τὸ τοῦ ἰσημερινοῦ ἥμισυ , ἀλλὰ μείονα τούτων πάντα . Ὅθεν καὶ τὰς ἡμέρας τῶν νυκτῶν διὰ παντὸς ἂν συνέβαινε μείονας εἶναι . Κἐ δὲ ταπεινοτέρα τοῦ μέσου ἦν , τἀναντία πάντα συνέβαινε ἂν τῶν προειρημένων , μείζονος ὄντος τοῦ ὑπὲρ γῆς ἡμισφαιρίου . ἕστε οὔτʼ ἐν ὕψει οὔτʼ ἐν ταπεινώματί ἐστι .
Lemmas: ὁ δέ εἰμί ὑψηλός ὁ μέσος , οὔτε ἄν ὁ ἡμικόσμιον ὑπέρ γῆ φαίνω οὔτε ὁ ἕξ ζῴδιον καί ὁ ρπʹ μοῖρα οὔτε ὁ ὁ ἰσημερινός ἥμισυς , ἀλλά μείων οὗτος πᾶς . ὅθεν καί ὁ ἡμέρα ὁ νύξ διά πᾶς ἄν συμβαίνω μείων εἰμί . κέω δέ ταπεινός ὁ μέσος εἰμί , ἐναντίος πᾶς συμβαίνω ἄν ὁ προλέγω , μέγας εἰμί ὁ ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον . ἔστε οὔτε ἐν ὕψος οὔτε ἐν ταπείνωμα εἰμί .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.9.6
Δέδεικται δέ , ὅτι μηδὲ πρὸς τῶν τεσσάρων κλιμάτων τινί · αὐτὸ ἄρα τὸ μεσαίτατον τοῦ κόσμου ἐπέχειν αὐτὴν ἀναγκαῖον , πρὸς τούτοις καὶ βαρυτάτην τῶν ἐν τῷ κόσμῳ σωμάτων οὖσαν καὶ τὸ κατωτάτω ἐπέχειν ὀφείλουσαν , ὅπερ ταὐτὸν τῷ μεσαιτάτῳ ἐστίν .
Lemmas: δείκνυμι δέ , ὅτι μηδέ πρός ὁ τέσσαρες κλίμα τις · αὐτός ἄρα ὁ μέσος ὁ κόσμος ἐπέχω αὐτός ἀναγκαῖος , πρός οὗτος καί βαρύς ὁ ἐν ὁ κόσμος σῶμα εἰμί καί ὁ κάτω ἐπέχω ὀφείλω , ὅς αὐτός ὁ μέσος εἰμί .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.10.2
Περὶ δὲ τοῦ μεγέθους τῆς γῆς πλείους μὲν γεγόνασι δόξαι παρὰ τοῖς φυσικοῖς , βελτίους δὲ τῶν ἄλλων εἰσὶν ἥ τε Ποσειδωνίου καὶ ἡ Ἐρατοσθένους , αὕτη μὲν διὰ γεωμετρικῆς ἐφόδου δεικνύουσα τὸ μέγεθος αὐτῆς · ἡ δὲ τοῦ Ποσειδωνίου ἐστὶν ἁπλουστέρα . Ἑκάτερος δὲ αὐτῶν ὑποθέσεις τινὰς λαμβάνων διὰ τῶν ἀκολούθων ταῖς ὑποθέσεσιν ἐπὶ τὰς ἀποδείξεις παραγίνεται . Ἐροῦμεν δὲ περὶ προτέρας τῆς Ποσειδωνίου .
Lemmas: περί δέ ὁ μέγεθος ὁ γῆ πολύς μέν γίγνομαι δόξα παρά ὁ φυσικός , ἀγαθός δέ ὁ ἄλλος εἰμί ὁ τε Ποσειδώνιον καί ὁ Ἐρατοσθένης , οὗτος μέν διά γεωμετρικός ἔφοδος δείκνυμι ὁ μέγεθος αὐτός · ὁ δέ ὁ Ποσειδώνιον εἰμί ἁπλόος . ἑκάτερος δέ αὐτός ὑπόθεσις τις λαμβάνω διά ὁ ἀκόλουθος ὁ ὑπόθεσις ἐπί ὁ ἀπόδειξις παραγίγνομαι . λέγω δέ περί πρότερος ὁ Ποσειδώνιον .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.10.4
Καὶ ἡ μὲν τοῦ Ποσειδωνίου ἔφοδος περὶ τοῦ κατὰ τὴν γῆν μεγέθους τοιαύτη , ἡ δὲ τοῦ Ἐρατοσθένους γεωμετρικῆς ἐφόδου ἐχομένη , καὶ δοκοῦσά τι ἀσαφέστερον ἔχειν . Ποιήσει δὲ σαφῆ τὰ λεγόμενα ὑπʼ αὐτοῦ τάδε προϋποτιθεμένων ἡμῶν . Ὑποκέσθω ἡμῖν πρῶτον μὲν κἀνταῦθα , ὑπὸ τῷ αὐτῷ μεσημβρινῷ κεῖσθαι Συήνην καὶ Ἀλεξάνδρειαν , καὶ δεύτερον , τὸ διάστημα τὸ μεταξὺ τῶν πόλεων πεντακισχιλίων σταδίων εἶναι , καὶ τρίτον , τὰς καταπεμπομένας ἀκτῖνας ἀπὸ διαφόρων μερῶν τοῦ ἡλίου ἐπὶ διάφορα τῆς γῆς μέρη παραλλήλους εἶναι · οὕτως γὰρ ἔχειν αὐτὰς οἱ γεωμέτραι ὑποτίθενται . Τέταρτον ἐκεῖνο ὑποκείσθω , δεικνύμενον παρὰ τοῖς γεωμέτραις , τὰς εἰς παραλλήλους ἐμπιπτούσας εὐθείας τὰς ἐναλλὰξ γωνίας ἴσας ποιεῖν , πέμπτον , τὰς ἐπὶ ἴσων γωνιῶν βεβηκυίας περιφερείας ὁμοίας εἶναι , τουτέστι τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καὶ τὸν αὐτὸν λόγον ἔχειν πρὸς τοὺς οἰκείους κύκλους , δεικνυμένου καὶ τούτου παρὰ τοῖς γεωμέτραις . Ὁπόταν γὰρ περιφέρειαι ἐπὶ ἴσων γωνιῶν ὦσι βεβηκυῖαι , ἂν μία ἡτισοῦν αὐτῶν δέκατον μέρος τοῦ οἰκείου κύκλου , καὶ αἱ λοιπαὶ πᾶσαι δέκατα μέρη γενήσονται τῶν οἰκείων κύκλων .
Lemmas: καί ὁ μέν ὁ Ποσειδώνιον ἔφοδος περί ὁ κατά ὁ γῆ μέγεθος τοιοῦτος , ὁ δέ ὁ Ἐρατοσθένης γεωμετρικός ἔφοδος ἔχω , καί δοκέω τις ἀσαφής ἔχω . ποιέω δέ σαφής ὁ λέγω ὑπό αὐτός ὅδε προυποτίθημι ἐγώ . Ὑπόκειμαι ἐγώ πρῶτος μέν ἐνταῦθα , ὑπό ὁ αὐτός μεσημβρινός κεῖμαι Συήνη καί Ἀλεξάνδρεια , καί δεύτερος , ὁ διάστημα ὁ μεταξύ ὁ πόλις πεντακισχίλιοι στάδιον εἰμί , καί τρίτος , ὁ καταπέμπω ἀκτίς ἀπό διάφορος μέρος ὁ ἥλιος ἐπί διάφορος ὁ γῆ μέρος παράλληλος εἰμί · οὕτως γάρ ἔχω αὐτός ὁ γεωμέτρης ὑποτίθημι . τέταρτος ἐκεῖνος ὑπόκειμαι , δείκνυμι παρά ὁ γεωμέτρης , ὁ εἰς παράλληλος ἐμπίπτω εὐθεῖα ὁ ἐναλλάξ γωνία ἴσος ποιέω , πέμπτος , ὁ ἐπί ἴσος γωνία βαίνω περιφέρεια ὅμοιος εἰμί , τουτέστι ὁ αὐτός ἀναλογία καί ὁ αὐτός λόγος ἔχω πρός ὁ οἰκεῖος κύκλος , δείκνυμι καί οὗτος παρά ὁ γεωμέτρης . ὁπόταν γάρ περιφέρεια ἐπί ἴσος γωνία εἰμί βαίνω , ἐάν εἷς ὅστις αὐτός δέκατος μέρος ὁ οἰκεῖος κύκλος , καί ὁ λοιπός πᾶς δέκατος μέρος γίγνομαι ὁ οἰκεῖος κύκλος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.10.6
Τίθεται δὲ καὶ χειμεριναῖς τροπαῖς ὡρολόγια εἰς ἑκατέραν τῶν πόλεων , καὶ ἑκατέρων σκιὰς ἀποβαλλόντων μείζων μὲν ἡ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ εὑρίσκεται ἀναγκαίως διὰ τὸ πλέον ἀφεστάναι τοῦ χειμερινοῦ τροπικοῦ τὴν πόλιν ταύτην . Λαμβάνοντες οὖν τὴν ὑπεροχὴν τῆς σκιᾶς , καθʼ ἣν ὑπερέχεται ἡ ἐν Συήνῃ ὑπὸ τῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ , εὑρίσκουσι καὶ ταύτην μέρος πεντηκοστὸν τοῦ μεγίστου τῶν ἐν τῷ ὡρολογίῳ κύκλων . Καὶ οὕτω καὶ ἀπὸ τούτου γνώριμον γίνεται , ὅτι πέντε καὶ εἴκοσι μυριάδων ἐστὶν ὁ μέγιστος τῆς γῆς κύκλος . Ἔσται οὖν ἡ διάμετρος τῆς γῆς ὑπὲρ τὰς ὀκτὼ μυριάδας , τρίτον γε τοῦ μεγίστου τῶν ἐν αὐτῇ κύκλων ἔχειν ὀφείλουσα .
Lemmas: τίθημι δέ καί χειμερινός τροπή ὡρολόγιον εἰς ἑκάτερος ὁ πόλις , καί ἑκάτερος σκιά ἀποβάλλω μέγας μέν ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια εὑρίσκω ἀναγκαῖος διά ὁ πολύς ἀφίστημι ὁ χειμερινός τροπικός ὁ πόλις οὗτος . λαμβάνω οὖν ὁ ὑπεροχή ὁ σκιά , κατά ὅς ὑπερέχω ὁ ἐν Συήνη ὑπό ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια , εὑρίσκω καί οὗτος μέρος πεντηκοστός ὁ μέγας ὁ ἐν ὁ ὡρολόγιον κύκλος . καί οὕτως καί ἀπό οὗτος γνώριμος γίγνομαι , ὅτι πέντε καί εἴκοσι μυριάς εἰμί ὁ μέγας ὁ γῆ κύκλος . εἰμί οὖν ὁ διάμετρος ὁ γῆ ὑπέρ ὁ ὀκτώ μυριάς , τρίτος γε ὁ μέγας ὁ ἐν αὐτός κύκλος ἔχω ὀφείλω .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.10.7
Οἱ οὖν λέγοντες , μὴ δύνασθαι τὴν γῆν σφαιρικὴν εἶναι διά τε τὰ τῆς θαλάσσης κοιλώματα καὶ τὰς τῶν ὀρῶν ἐξοχάς , πάνυ ἀλόγως τοῦτο δοξάζουσιν . Οὔτε γὰρ ὄρος ὑψηλότερον πεντεκαίδεκα σταδίων κατὰ τὴν κάθετον εὑρίσκεται οὔτε θαλάσσης βάθος . Τριάκοντα δὲ στάδιοι πρὸς πλεῖον ἢ μυριάδας ὀκτὼ σταδίων οὐδένα λόγον ἔχουσιν · ἀλλʼ ὅμοιόν ἐστι τοῦτο , ὡς εἰ καὶ κονιορτός τις ἐπὶ σφαίρας εἴη . Αἵ τε ἐξοχαὶ αἱ περὶ τὰ σφαιρία τῶν πλατάνων οὐ κωλύουσιν αὐτὰ σφαιρία εἶναι · καίτοι αὗται πλείονα λόγον ἔχουσι πρὸς τὰ ὅλα τῶν σφαιρίων μεγέθη ἢ αἱ κοιλότητες τῆς θαλάσσης καὶ αἱ τῶν ὁρῶν ὑπεροχαὶ πρὸς τὸ πᾶν τῆς γῆς μέγεθος .
Lemmas: ὁ οὖν λέγω , μή δύναμαι ὁ γῆ σφαιρικός εἰμί διά τε ὁ ὁ θάλασσα κοίλωμα καί ὁ ὁ ὄρος ἐξοχή , πάνυ ἄλογος οὗτος δοξάζω . οὔτε γάρ ὄρος ὑψηλός πεντεκαίδεκα στάδιον κατά ὁ κάθετος εὑρίσκω οὔτε θάλασσα βάθος . τριάκοντα δέ στάδιον πρός πολύς ἤ μυριάς ὀκτώ στάδιον οὐδείς λόγος ἔχω · ἀλλά ὅμοιος εἰμί οὗτος , ὡς εἰ καί κονιορτός τις ἐπί σφαῖρα εἰμί . ὁ τε ἐξοχή ὁ περί ὁ σφαιρίον ὁ πλάτανος οὐ κωλύω αὐτός σφαιρίον εἰμί · καίτοι οὗτος πολύς λόγος ἔχω πρός ὁ ὅλος ὁ σφαιρίον μέγεθος ἤ ὁ κοιλότης ὁ θάλασσα καί ὁ ὁ ὄρος ὑπεροχή πρός ὁ πᾶς ὁ γῆ μέγεθος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.2
Οὖσα δὲ τὸ μέγεθος ἡ γῆ , ἡλίκη διὰ τῶν προειρημένων ἐφόδων ἐπιδέδεικται , οὐ μόνον πρὸς τὸ σύμπαν τοῦ κόσμου μέγεθος σημείου λόγον ἐπέχουσα διὰ πολλῶν ἐλέγχεται , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ ἡλιακὸν ὕψος , οὗ κατὰ πολὺ μείζων ἐστὶν ἡ περιέχουσα τὰ ἀπλανῆ τῶν ἄστρων σφαῖρα . Ὥσπερ οὖν εἰ καὶ ὕδατος ἀμφορέων μυριάδες μύριαι καθʼ αὐτὰς μὲν θεωρούμεναι ἀξιόλογον ἔχουσι τὸ πλῆθος , πρὸς δὲ τὴν θάλασσαν οὐδένα λόγον ἔχουσιν , ἀλλʼ οὐδὲ πρὸς τὸν Νεῖλον ἢ ἄλλον τινὰ τῶν ἀξιολόγων ποταμῶν , οὕτω καὶ ἡ γῆ καθʼ αὐτὴν μὲν ἐξεταζομένη ἀξιόλογον φαίνεται τὸ μέγεθος ἔχειν , ἧς γε ὑπὲρ τὰς ὀκτὼ μυριάδας ἡ διάμετρός ἐστιν , οὔτε δὲ πρὸς τὸ ἡλιακὸν ὕψος λόγον τινὰ ἔχουσα φαίνεται οὔτε πολὺ πλέον πρὸς τὸ σύμπαν τοῦ κόσμου μέγεθος . Λόγον γὰρ ὀφείλει ἔχειν μέγεθος πρὸς μέγεθος , ὁπόταν τὸ μεῖζον ὑπὸ τοῦ ἐλάττονος οἷόν τε καταμετρηθῆναι , ἢ δεκαπλάσιον , φέρε εἰπεῖν , ἢ εἰ βούλει , καὶ μυριοπλάσιον ὄν . Ὁ δὲ τοῦ ὕδατος ἀμφορεὺς οὐκ ἂν καταμετρήσειε τὴν θάλατταν , ἀλλʼ οὐδὲ τὸν Νεῖλον . Ὥσπερ οὖν ὁ ἀμφορεὺς οὐδένα λόγον ἔχει πρὸς τὰ εἰρημένα , οὕτως οὐδὲ τὸ μέγεθος τῆς γῆς λόγον τινὰ πρὸς τὸ τοῦ κόσμου μέγεθος ἔχει . Τοῦτο δὲ ἐκ πάνυ πολλῶν ἐλέγχεται μονονουχὶ γραμμικὰς ἐχόντων τὰς ἀποδείξεις .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ μέγεθος ὁ γῆ , ἡλίκος διά ὁ προλέγω ἔφοδος ἐπιδείκνυμι , οὐ μόνος πρός ὁ σύμπας ὁ κόσμος μέγεθος σημεῖον λόγος ἐπέχω διά πολύς ἐλέγχω , ἀλλά καί πρός ὁ ἡλιακός ὕψος , ὅς κατά πολύς μέγας εἰμί ὁ περιέχω ὁ ἀπλανής ὁ ἄστρον σφαῖρα . ὥσπερ οὖν εἰ καί ὕδωρ ἀμφορεύς μυριάς μυρίος κατά ἑαυτοῦ μέν θεωρέω ἀξιόλογος ἔχω ὁ πλῆθος , πρός δέ ὁ θάλασσα οὐδείς λόγος ἔχω , ἀλλά οὐδέ πρός ὁ Νεῖλος ἤ ἄλλος τις ὁ ἀξιόλογος ποταμός , οὕτως καί ὁ γῆ κατά ἑαυτοῦ μέν ἐξετάζω ἀξιόλογος φαίνω ὁ μέγεθος ἔχω , ὅς γε ὑπέρ ὁ ὀκτώ μυριάς ὁ διάμετρος εἰμί , οὔτε δέ πρός ὁ ἡλιακός ὕψος λόγος τις ἔχω φαίνω οὔτε πολύς πολύς πρός ὁ σύμπας ὁ κόσμος μέγεθος . λόγος γάρ ὀφείλω ἔχω μέγεθος πρός μέγεθος , ὁπόταν ὁ μέγας ὑπό ὁ ἐλαχύς οἷος τε καταμετρέω , ἤ δεκαπλάσιος , φέρω λέγω , ἤ εἰ βούλομαι , καί μυριοπλάσιος εἰμί . ὁ δέ ὁ ὕδωρ ἀμφορεύς οὐ ἄν καταμετρέω ὁ θάλασσα , ἀλλά οὐδέ ὁ Νεῖλος . ὥσπερ οὖν ὁ ἀμφορεύς οὐδείς λόγος ἔχω πρός ὁ λέγω , οὕτως οὐδέ ὁ μέγεθος ὁ γῆ λόγος τις πρός ὁ ὁ κόσμος μέγεθος ἔχω . οὗτος δέ ἐκ πάνυ πολύς ἐλέγχω μονονού γραμμικός ἔχω ὁ ἀπόδειξις .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.3
Πρῶτον μὲν γὰρ ὁ ἥλιος κατὰ πολὺ μείζων ὢν πάσης τῆς γῆς καὶ θαλάσσης , ὡς διὰ τῶν ἑξῆς ἐπιδειχθήσεται , ὅσον ποδιαίου ἡμῖν φαντασίαν ἀποπέμπει , καὶ ταῦτα λαμπρότατος ὤν . Πάρεστιν οὖν ἐννοεῖν , ὡς , εἰ ἀπὸ τοῦ ἡλιακοῦ ὕψους ὁρῴημεν εἰς τὴν γῆν , ἤτοι οὐδʼ ὅλῶς ἂν ἡμῖν ὀφθείη ἢ ἀστέρος τοῦ βραχυτάτου τὸ μέγεθος ἔχουσα . Εί δὲ ἐπὶ τὰ ὑψηλότερα τοῦ ἡλίου μετεωρισθείημεν καθʼ ὑπόθεσιν καὶ ἐπʼ αὐτὴν τὴν τῶν ἀπλανῶν σφαῖραν , οὐδʼ ὅλως ἂν ἡμῖν ὀφθείη ἡ γῆ , οὐδʼ εἰ τὴν ἴσην τῷ ἡλίῳ λαμπρότητα ἔχουσα ἐπινοηθείη . Ὅθεν καὶ τοὺς ἀστέρας αὐτῆς μείζονας εἶναι ἀναγκαῖον , εἴ γε οὗτοι μὲν ἀπʼ αὐτῆς ὁρῶνται , ἀπὸ δὲ τοῦ ὕψους τῆς σφαίρας τῶν ἀπλανῶν οὐκ ἂν αὐτὴ ὀφθείη κατὰ πολύ γε τοῦ ἡλίου τὸ μέγεθος ἐλάττων ὑπάρχουσα · ἐπεὶ τάχα καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος ἐν τῷ ὕψει τῶν ἀπλανῶν ἐπινοηθεὶς ἀστεριαῖος τὸ μέγεθος φανήσεται .
Lemmas: πρῶτος μέν γάρ ὁ ἥλιος κατά πολύς μέγας εἰμί πᾶς ὁ γῆ καί θάλασσα , ὡς διά ὁ ἑξῆς ἐπιδείκνυμι , ὅσος ποδιαῖος ἐγώ φαντασία ἀποπέμπω , καί οὗτος λαμπρός εἰμί . πάρειμι οὖν ἐννοέω , ὡς , εἰ ἀπό ὁ ἡλιακός ὕψος ὁράω εἰς ὁ γῆ , ἤτοι οὐδέ ὅλος ἄν ἐγώ ὁράω ἤ ἀστήρ ὁ βραχύς ὁ μέγεθος ἔχω . εἰ δέ ἐπί ὁ ὑψηλός ὁ ἥλιος μετεωρίζω κατά ὑπόθεσις καί ἐπί αὐτός ὁ ὁ ἀπλανής σφαῖρα , οὐδέ ὅλος ἄν ἐγώ ὁράω ὁ γῆ , οὐδέ εἰ ὁ ἴσος ὁ ἥλιος λαμπρότης ἔχω ἐπινοέω . ὅθεν καί ὁ ἀστήρ αὐτός μέγας εἰμί ἀναγκαῖος , εἰ γε οὗτος μέν ἀπό αὐτός ὁράω , ἀπό δέ ὁ ὕψος ὁ σφαῖρα ὁ ἀπλανής οὐ ἄν αὐτός ὁράω κατά πολύς γε ὁ ἥλιος ὁ μέγεθος ἐλαχύς ὑπάρχω · ἐπεί τάχα καί αὐτός ὁ ἥλιος ἐν ὁ ὕψος ὁ ἀπλανής ἐπινοέω ἀστεριαῖος ὁ μέγεθος φαίνω .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.4
Ινώριμον δὲ καὶ ἀπὸ τῆς κατὰ τὰ ἄστρα θέας , ὅτι ἡ γῆ στιγμιαία ἐστὶ πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ κόσμου . Ἀπὸ παντὸς γὰρ μέρους αὐτῆς οὐ μόνον ἴσα ὁρᾶται , ἀλλὰ καὶ ὅμοια τῷ σχήματι · ὧν οὐδέτερον ἂν συνέβαινεν , εἰ μὴ αἰ προσπίπτουσαι εὐθεῖαι ἀπὸ παντὸς μέρους αὐτῆς πρὸς πάντα τὰ μέρη τοῦ οὐρανοῦ ἴσαι ἦσαν ἀλλήλαις . Ὅθεν κέντρου λόγον ἐπέχειν αὐτὴν πρὸς τὰ ὅλα ἀναγκαῖον . Τοῦτο δὲ καὶ τὰ τοῦ ζῳδιακοῦ δωδεκατημόρια συνίστησι . Τὰ γὰρ ἓξ αὐτῶν ὑπὲρ γῆς φαίνεται ἀκριβῶς , μηδεμίαν μοῖραν τοῦ κατὰ τὴν γῆν βάθους ἀποκρύπτοντος , ἀλλὰ μηδὲ πολλοστὸν μοίρας . Ἀεὶ γὰρ ἀκριβῶς αἱ π΄ καὶ ρ΄ μοῖραι ὑπὲρ γῆς εὑρίσκονται . Καὶ τὸ τοῦ ἰσημερινοῦ δὲ ἥμισυ μέρος ἀεὶ ὑπὲρ γῆς ἐστιν , ὡς τοῦτο γνώριμον ἐκ τῶν ἰσημεριῶν , ὐδὲ ἀκαριαίῳ τῆς ἡμέρας ὑπὸ τῆς νυκτὸς πλεονεκτουμένης . Ὅπερ οὐκ ἂν συνέβαινεν , εἰ τὸ βάθος τῆς γῆς ἀπελάμβανέ τι τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου , καὶ λόγον τινὰ πρὸς αὐτὸν εἶχον αἱ ὀκτὼ μυριάδες τοῦ βάθους τῆς γῆς . Ὁρᾶται δὲ καὶ τοιοῦτόν τι ἐν τοῖς φαινομένοις . Δύο εἰσὶν ἀστέρες , καὶ τὴν χρόαν καὶ τὰ μεγέθη παραπλήσιοι , διαμετροῦντες ἀλλήλοις · ὁ μὲν γὰρ τοῦ σκορπίου , ὁ δὲ τοῦ ταύρου τὴν πεντεκαιδεκάτην ἐπέχει μοῖραν , μέρος ὢν τῶν Ὑάδων . Οὗτοι τῷ Ἄρει τὴν χρόαν ὅμοιοί εἰσιν οἱ ἀστέρες καὶ ἀεὶ κατὰ ταὐτὸν ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος θεωροῦνται , ὁ μὲν ἀνίσχων , ὁ δὲ καταδυόμενος . Ὅπερ οὐκ ἂν συνέβαινεν , εἰ μέρει τινὶ τοῦ ζῳδιακοῦ τὸ βάθος τῆς γῆς ἐπιπροσθεῖν οἷόν τʼ ἦν . Κατὰ ταὐτὸν γὰρ τοῦ μὲν ἀνατέλλοντος , οῦ δὲ καταδύνοντος , προελάμβανεν ἂν ἡ τοῦ ἀνατέλλοντος δύσις τὴν τοῦ καταδύνοντος ἀνατολὴν παντὶ τῷ χρόνῳ , τὸ ἐπιπροσθούμενον ὑπὸ τοῦ βάθους τῆς γῆς μέρος τοῦ οὐρανοῦ ἀναγκαῖον ἦν αὐτῷ ἀνελθόντι ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος ὀφθῆναι .
Lemmas: Ινώριμον δέ καί ἀπό ὁ κατά ὁ ἄστρον θέα , ὅτι ὁ γῆ στιγμιαῖος εἰμί πρός ὁ μέγεθος ὁ κόσμος . ἀπό πᾶς γάρ μέρος αὐτός οὐ μόνος ἴσος ὁράω , ἀλλά καί ὅμοιος ὁ σχῆμα · ὅς οὐδέτερος ἄν συμβαίνω , εἰ μή ὁ προσπίπτω εὐθύς ἀπό πᾶς μέρος αὐτός πρός πᾶς ὁ μέρος ὁ οὐρανός ἴσος εἰμί ἀλλήλων . ὅθεν κέντρον λόγος ἐπέχω αὐτός πρός ὁ ὅλος ἀναγκαῖος . οὗτος δέ καί ὁ ὁ ζῳδιακός δωδεκατημόριον συνίστημι . ὁ γάρ ἕξ αὐτός ὑπέρ γῆ φαίνω ἀκριβής , μηδείς μοῖρα ὁ κατά ὁ γῆ βάθος ἀποκρύπτω , ἀλλά μηδέ πολλοστός μοῖρα . ἀεί γάρ ἀκριβής ὁ πʹ καί ρʹ μοῖρα ὑπέρ γῆ εὑρίσκω . καί ὁ ὁ ἰσημερινός δέ ἥμισυς μέρος ἀεί ὑπέρ γῆ εἰμί , ὡς οὗτος γνώριμος ἐκ ὁ ἰσημερία , ἀνδρό-θηλυς ἀκαριαῖος ὁ ἡμέρα ὑπό ὁ νύξ πλεονεκτέω . ὅς οὐ ἄν συμβαίνω , εἰ ὁ βάθος ὁ γῆ ἀπολαμβάνω τις ὁ ἰσημερινός κύκλος , καί λόγος τις πρός αὐτός ἔχω ὁ ὀκτώ μυριάς ὁ βάθος ὁ γῆ . ὁράω δέ καί τοιοῦτος τις ἐν ὁ φαίνω . δύο εἰμί ἀστήρ , καί ὁ χροιά καί ὁ μέγεθος παραπλήσιος , διαμετρέω ἀλλήλων · ὁ μέν γάρ ὁ σκορπίος , ὁ δέ ὁ ταῦρος ὁ πεντεκαιδέκατος ἐπέχω μοῖρα , μέρος εἰμί ὁ Ὑάδες . οὗτος ὁ Ἄρης ὁ χροιά ὅμοιος εἰμί ὁ ἀστήρ καί ἀεί κατά αὐτός ἐπί ὁ ὁρίζων θεωρέω , ὁ μέν ἀνίσχω , ὁ δέ καταδύω . ὅς οὐ ἄν συμβαίνω , εἰ μέρος τις ὁ ζῳδιακός ὁ βάθος ὁ γῆ ἐπιπροσθέω οἷος τε εἰμί . κατά αὐτός γάρ ὁ μέν ἀνατέλλω , ο͂́ δέ καταδύω , προλαμβάνω ἄν ὁ ὁ ἀνατέλλω δύσις ὁ ὁ καταδύω ἀνατολή πᾶς ὁ χρόνος , ὁ ἐπιπροσθέω ὑπό ὁ βάθος ὁ γῆ μέρος ὁ οὐρανός ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός ἀνέρχομαι ἐπί ὁ ὁρίζων ὁράω .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.5
Οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἀπὸ τῶν ὡρολογίων ἐλέγχεται . ἡ γῆ κέντρου λόγον ἐπέχουσα πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαῖραν . Συμπεριέρχεται μὲν γὰρ ἡ σκιὰ τῆς γῆς τῷ ἡλίῳ , ὡς καὶ Ὅμηρος ἐναργῶς δηλοῖ λέγων οὕτως · Ἐν δʼ ἔπεσʼ ὠκεανῷ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο , Ἕλκον νύκτα μέλαιναν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν .
Lemmas: οὐ ἦκα δέ καί ἀπό ὁ ὡρολόγιον ἐλέγχω . ὁ γῆ κέντρον λόγος ἐπέχω πρός ὁ ἡλιακός σφαῖρα . συμπεριέρχομαι μέν γάρ ὁ σκιά ὁ γῆ ὁ ἥλιος , ὡς καί Ὅμηρος ἐναργής δηλόω λέγω οὕτως · ἐν δέ πίπτω ὠκεανός λαμπρός φάος ἥλιος , ἕλκω νύξ μέλας ἐπί ζείδωρος ἄρουρα .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.6
Διαμετροῦσα δὲ ἀεὶ τὸν ἥλιον καὶ κωνοειδὴς ὑπάρχουσα αὐτὸ τὸ ἄκρον τῆς σκιᾶς τὸ κέντρον τοῦ ἡλίου κατὰ διάμετρον ἔχει ἀναγκαίως . Καταγράφεται τοίνυν τὰ ὡρολόγια ἐπὶ τῆς γῆς ὑπὸ τῶν τεχνικῶν ἔχοντα τὰς τῶν γνωμόνων σκιὰς συμπερινοστούσας τῇ σκιᾷ τῆς γῆς . Καὶ δεῖ πάντα τὰ ἄκρα τῶν γνωμόνων κέντρου λόγον ἐπέχειν πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαῖραν . Ἐπεὶ οὖν μηδέν ἐστιν ὡρολόγιον δυνάμενον καταγράφεσθαι ἐν αὐτῷ τῷ μεσαιτάτῳ αὐτῆς , ἀλλʼ ἐν παντὶ μέρει αὐτῆς δυνατὸν ὡρολόγιον καταγράφεσθαι , φανερὸν ὡς πᾶσα ἡ γῆ κέντρου λόγον ἐπέχει πρὸς τὸ ἡλιακὸν ὕψος καὶ τὴν ἀπὸ τούτου νοουμένην σφαῖραν . Φανερὸν γὰρ ὅτι μὴ δύναται μιᾶς σφαίρας πολλὰ εἶναι κέντρα . Τοῦτον οὖν τὸν λόγον ἔχουσιν οἱ πάντων τῶν δυναμένων ἐπὶ τῆς γῆς καταγράφεσθαι ὡρολογίων γνώμονες , ἃν ἂν καὶ εἰς ἓν σημεῖον συναχθέντες σχοῖεν . Ἐπεὶ οὖν μηδὲν μέρος ἐστὶ τῆς γῆς , ἐν ᾧ οὐκ ἂν ἐγχωροίη ὡρολόγιον ἱδρυθῆναι , ὅλη ἡ γῆ κέντρου λόγον ἐπέχει πρὸς τὸ ἡλιακὸν ὕψος καὶ τὴν ἀπὸ τούτου νοουμένην σφαῖραν .
Lemmas: διαμετρέω δέ ἀεί ὁ ἥλιος καί κωνοειδής ὑπάρχω αὐτός ὁ ἄκρος ὁ σκιά ὁ κέντρον ὁ ἥλιος κατά διάμετρος ἔχω ἀναγκαῖος . καταγράφω τοίνυν ὁ ὡρολόγιον ἐπί ὁ γῆ ὑπό ὁ τεχνικός ἔχω ὁ ὁ γνώμων σκιά συμπερινοστέω ὁ σκιά ὁ γῆ . καί δέω πᾶς ὁ ἄκρον ὁ γνώμων κέντρον λόγος ἐπέχω πρός ὁ ἡλιακός σφαῖρα . ἐπεί οὖν μηδείς εἰμί ὡρολόγιον δύναμαι καταγράφω ἐν αὐτός ὁ μέσος αὐτός , ἀλλά ἐν πᾶς μέρος αὐτός δυνατός ὡρολόγιον καταγράφω , φανερός ὡς πᾶς ὁ γῆ κέντρον λόγος ἐπέχω πρός ὁ ἡλιακός ὕψος καί ὁ ἀπό οὗτος νοέω σφαῖρα . φανερός γάρ ὅτι μή δύναμαι εἷς σφαῖρα πολύς εἰμί κέντρον . οὗτος οὖν ὁ λόγος ἔχω ὁ πᾶς ὁ δύναμαι ἐπί ὁ γῆ καταγράφω ὡρολόγιον γνώμων , ὅς ἄν καί εἰς εἷς σημεῖον συνάγω ἔχω . ἐπεί οὖν μηδείς μέρος εἰμί ὁ γῆ , ἐν ὅς οὐ ἄν ἐγχωρέω ὡρολόγιον ἱδρύω , ὅλος ὁ γῆ κέντρον λόγος ἐπέχω πρός ὁ ἡλιακός ὕψος καί ὁ ἀπό οὗτος νοέω σφαῖρα .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.7
Οὐ χρὴ δὲ ἀπορεῖν ἐνταῦθα , πῶς ἡ γῆ στιγμιαία οὖσα πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ κόσμου ἀναπέμπει τροφὴν τῷ τε οὐρανῷ καὶ τοῖς ἐμπεριεχομένοις ἐν αὐτῷ ἄστροις , τοσούτοις καὶ τὸ πλῆθος καὶ τὸ μέγεθος οὖσι . Τῷ μὲν γὰρ ὄγκῳ βραχεῖά ἐστιν ἡ γῆ , τῇ δὲ δυνάμει μεγίστη , σχεδὸν αὐτὴ τὸ πλεῖστον τῆς οὐσίας ὑπάρχουσα . Εἰ γοῦν ἐπινοήσαιμεν αὐτὴν ἢ εἰς κάπνον ἢ εἰς ἀέρα πᾶσαν ἀναλυομένην , κατὰ πολὺ ἂν γένοιτο μείζων τῆς τοῦ κόσμου περιοχῆς , καὶ οὐ μόνον γε εἰ κάπνος ἢ ἀὴρ ἢ πῦρ γένοιτο , ἀλλὰ καὶ εἰς κονιορτὸν ἀναλυθεῖσα . Πάρεστι γοῦν ὁρᾶν , ὅτι καὶ τὰ εἰς κάπνον ἀναλυόμενα τῶν ξύλων σχεδὸν ἐπʼ ἄπειρον χεῖται , καὶ . ὁ ἐκθυμιώμενος λιβανωτός , καὶ ὁπόσα ἕτερα τῶν στερεῶν σωμάτων εἰς ἀτμὸν ἀναλύεται . Καὶ εἰ τὸν οὐρανὸν δὲ σὺν τῷ ἀέρι καὶ τοῖς ἄστροις ἐπινοήσαιμεν συναγόμενον εἰς τὸ τῆς γῆς πύκνωμα , εἰς ἐλάττονα ὄγκον αὐτῆς συσταλείη ἄν . Ὥστε τῷ μὲν ὄγκῳ ἡ γῆ στιγμιαία ὡς πρὸς τὸν κόσμον οὖσα , ἀφάτῳ δὲ τῇ δυνάμει κεχρημένη καὶ σχεδὸν ἐπʼ ἄπειρον χεῖσθαι φύσιν ἔχουσα , οὐκ ἔστιν ἀδύνατος ἀναπέμπειν τροφὴν τῷ οὐρανῷ καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ . Οὐδʼ ἂν ἐξαμβλωθείη τούτου ἕνεκα , ἐν μέρει καὶ αὐτὴ ἀντιλαμβάνουσά τινα ἔκ τε ἀέρος καὶ ἐξ οὐρανοῦ . Ὀδὸς γὰρ ἄνω κάτω , φησὶν ὁ Ἡράκλειτος , διʼ ὅλης οὐσίας τρέπεσθαι καὶ μεταβάλλειν πεφυκυίας , εἰς πᾶν τῷ δημιουργῷ ὑπεικούσης εἰς τὴν τῶν ὅλων διοίκησιν καὶ διαμονήν .
Lemmas: οὐ χρή δέ ἀπορέω ἐνταῦθα , πῶς ὁ γῆ στιγμιαῖος εἰμί πρός ὁ μέγεθος ὁ κόσμος ἀναπέμπω τροφή ὁ τε οὐρανός καί ὁ ἐμπεριέχω ἐν αὐτός ἄστρον , τοσοῦτος καί ὁ πλῆθος καί ὁ μέγεθος εἰμί . ὁ μέν γάρ ὄγκος βραχύς εἰμί ὁ γῆ , ὁ δέ δύναμις μέγας , σχεδόν αὐτός ὁ πολύς ὁ οὐσία ὑπάρχω . εἰ γοῦν ἐπινοέω αὐτός ἤ εἰς κάπνος ἤ εἰς ἀήρ πᾶς ἀναλύω , κατά πολύς ἄν γίγνομαι μέγας ὁ ὁ κόσμος περιοχή , καί οὐ μόνος γε εἰ κάπνος ἤ ἀήρ ἤ πῦρ γίγνομαι , ἀλλά καί εἰς κονιορτός ἀναλύω . πάρειμι γοῦν ὁράω , ὅτι καί ὁ εἰς κάπνος ἀναλύω ὁ ξύλον σχεδόν ἐπί ἄπειρος χέω , καί . ὁ ἐκθυμιάω λιβανωτός , καί ὁπόσος ἕτερος ὁ στερεός σῶμα εἰς ἀτμός ἀναλύω . καί εἰ ὁ οὐρανός δέ σύν ὁ ἀήρ καί ὁ ἄστρον ἐπινοέω συνάγω εἰς ὁ ὁ γῆ πύκνωμα , εἰς ἐλαχύς ὄγκος αὐτός συστέλλω ἄν . ὥστε ὁ μέν ὄγκος ὁ γῆ στιγμιαῖος ὡς πρός ὁ κόσμος εἰμί , ἄφατος δέ ὁ δύναμις χράω καί σχεδόν ἐπί ἄπειρος χέω φύσις ἔχω , οὐ εἰμί ἀδύνατος ἀναπέμπω τροφή ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν αὐτός . οὐδέ ἄν ἐξαμβλόω οὗτος ἕνεκα , ἐν μέρος καί αὐτός ἀντιλαμβάνω τις ἐκ τε ἀήρ καί ἐκ οὐρανός . ὁδός γάρ ἄνω κάτω , φημί ὁ Ἡράκλειτος , διά ὅλος οὐσία τρέπω καί μεταβάλλω φύω , εἰς πᾶς ὁ δημιουργός ὑπείκω εἰς ὁ ὁ ὅλος διοίκησις καί διαμονή .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.8
Πρὸς μὲν οὖν τὸ ἡλιακὸν ὕψος σημείου λόγον ἐπέχει ἡ γῆ · πρὸς δὲ τὴν σεληνιακὴν σφαῖραν ὅτι μὴ σημείου λόγον ἐπέχει , κατασκευάζοντές τινες τοιούτοις χρῶνται ἐπιχειρήμασιν . Οὐ φαίνεται , φασί , τὰ διαστήματα αὐτῆς τὰ πρὸς τὰ ἄστρα ἴσα κατὰ πᾶν κλίμα , ἀλλὰ τῇ αὐτῇ ὥρᾳ παῤ οἷς μὲν μείζω , παῤ οἷς δὲ ἐλάττω . Ὅπερ οὐκ ἂν συνέβαινεν , εἰ αἰ προσπίπτουσαι ἀπὸ τῆς γῆς εὐθεῖαι πρὸς τὸ σεληνιακὸν ὕψος ἴσαι ὑπῆρχον · ἴσα γὰρ ἂν καὶ τὰ διαστήματα ἐφαίνετο . Τίθενται δὲ καὶ τὴν τοῦ ἡλίου ἔκλειψιν τούτου σημεῖον , οὐ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐπίσης ἐκλείποντος αὐτοῦ , ἀλλὰ πολλάκις παῤ οἷς μὲν ὅλου , παῤ οἷς δὲ ἀπὸ μέρους , παῤ οἷς δὲ οὐδʼ ὅλως , οὐδὲ τούτου ἂν συμβαίνοντος , εἰ στιγμιαία ἦν ἡ γῆ πρὸς τὸ ὕψος αὐτῆς , ἀλλὰ μὴ ἀξιόλογον εἶχε τὸ μέγεθος . Καὶ οὕτως οἷς μὲν τελέως , οἷς δὲ ἀπὸ μέρους , οἷς δὲ οὐδʼ ὅλως ἐπισκοτεῖ ἡ σελήνη .
Lemmas: πρός μέν οὖν ὁ ἡλιακός ὕψος σημεῖον λόγος ἐπέχω ὁ γῆ · πρός δέ ὁ σεληνιακός σφαῖρα ὅτι μή σημεῖον λόγος ἐπέχω , κατασκευάζω τις τοιοῦτος χράω ἐπιχείρημα . οὐ φαίνω , φημί , ὁ διάστημα αὐτός ὁ πρός ὁ ἄστρον ἴσος κατά πᾶς κλίμα , ἀλλά ὁ αὐτός ὥρα παρά ὅς μέν μέγας , παρά ὅς δέ ἐλαχύς . ὅς οὐ ἄν συμβαίνω , εἰ ὁ προσπίπτω ἀπό ὁ γῆ εὐθύς πρός ὁ σεληνιακός ὕψος ἴσος ὑπάρχω · ἴσος γάρ ἄν καί ὁ διάστημα φαίνω . τίθημι δέ καί ὁ ὁ ἥλιος ἔκλειψις οὗτος σημεῖον , οὐ παρά πᾶς ἄνθρωπος ἐπίσης ἐκλείπω αὐτός , ἀλλά πολλάκις παρά ὅς μέν ὅλος , παρά ὅς δέ ἀπό μέρος , παρά ὅς δέ οὐδέ ὅλος , οὐδέ οὗτος ἄν συμβαίνω , εἰ στιγμιαῖος εἰμί ὁ γῆ πρός ὁ ὕψος αὐτός , ἀλλά μή ἀξιόλογος ἔχω ὁ μέγεθος . καί οὕτως ὅς μέν τέλειος , ὅς δέ ἀπό μέρος , ὅς δέ οὐδέ ὅλος ἐπισκοτέω ὁ σελήνη .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.10
Φασὶ δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις , ὅτι μηδʼ ἂν τὰ μὲν κατέψυκτο , τὰ δὲ διεκέκαυτο , τὰ δʼ εὔκρατα μέρη τῆς γῆς ὑπῆρχεν , εἰ μὴ ἀξιόλογα εἶχε τὰ διαστήματα πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαῖραν · ἀλλʼ οὐδʼ ἂν ἐλέγετο προσιέναι ἡμῖν καὶ πάλιν ἀποχωρεῖν ὁ ἥλιος , στιγμιαίας οὔσης τῆς γῆς . Ῥητέον τοίνυν πρὸς ταῦτα , ὅτι καὶ τούτων πάντων τὸ σχῆμα τῆς γῆς αἴτιόν ἐστι . Παρὰ γὰρ τὸ πῶς ἀποπέμπεσθαι τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἐπὶ τὰ τῆς γῆς κλίματα καὶ διακέκαυταί τινα καὶ κατέψυκται καὶ εὐκρασίας ἐχόμενά ἐστι , τούτου καὶ ἐν τοῖς μερικωτέροις καὶ πρὸς ὀλίγον ἀπʼ ἀλλήλων διεστῶσι θεωρουμένου . Τινὰ γοῦν τῶν περὶ τὴν Ἦλιν καυσώδη ἐστί , τῆς παρακειμένης Ἀχαΐας οὐκέτι τὸ πνιγῶδες ἐχούσης . Ὥστε καὶ εἰ βραχεῖα ἦν ἡ γῆ , τὸ παραπλήσιον ἂν συνέβαινε , μὴ ὁμοίως ἐπὶ πάντα τὰ κλίματα αὐτῆς τῶν ἀκτίνων καταπεμπομένων , ἀλλὰ ἐφʼ ὧν μὲν τὸ ὀρθὸν καὶ ἔντονον ἐχόντων , ἐφʼ ὧν δὲ τὸ πλάγιον καὶ ἀνειμένον . Καὶ τὸ προσιέναι δὲ ἡμῖν καὶ πάλιν ἀποχωρεῖν τὸν ἥλιον πρὸς τὴν κατὰ κορυφὴν λέγεται σχέσιν · ἐπεὶ αἵ γε ἐκβαλλόμεναι ἀπὸ τῆς γῆς εὐθεῖαι πρὸς καρκίνον καὶ αἰγόκερων ἴσαι εἰσὶν ἀλλήλαις .
Lemmas: φημί δέ πρός ὁ λέγω , ὅτι μηδέ ἄν ὁ μέν καταψύχω , ὁ δέ διακαίω , ὁ δέ εὔκρατος μέρος ὁ γῆ ὑπάρχω , εἰ μή ἀξιόλογος ἔχω ὁ διάστημα πρός ὁ ἡλιακός σφαῖρα · ἀλλά οὐδέ ἄν λέγω προσέρχομαι ἐγώ καί πάλιν ἀποχωρέω ὁ ἥλιος , στιγμιαῖος εἰμί ὁ γῆ . λέγω τοίνυν πρός οὗτος , ὅτι καί οὗτος πᾶς ὁ σχῆμα ὁ γῆ αἴτιος εἰμί . παρά γάρ ὁ πῶς ἀποπέμπω ὁ ἡλιακός ἀκτίς ἐπί ὁ ὁ γῆ κλίμα καί διακαίω τις καί καταψύχω καί εὐκρασία ἔχω εἰμί , οὗτος καί ἐν ὁ μερικός καί πρός ὀλίγος ἀπό ἀλλήλων διίστημι θεωρέω . τις γοῦν ὁ περί ὁ Ἦλις καυσώδης εἰμί , ὁ παράκειμαι Ἀχαία οὐκέτι ὁ πνιγώδης ἔχω . ὥστε καί εἰ βραχύς εἰμί ὁ γῆ , ὁ παραπλήσιος ἄν συμβαίνω , μή ὅμοιος ἐπί πᾶς ὁ κλίμα αὐτός ὁ ἀκτίς καταπέμπω , ἀλλά ἐπί ὅς μέν ὁ ὀρθός καί ἔντονος ἔχω , ἐπί ὅς δέ ὁ πλάγιος καί ἀνίημι . καί ὁ προσέρχομαι δέ ἐγώ καί πάλιν ἀποχωρέω ὁ ἥλιος πρός ὁ κατά κορυφή λέγω σχέσις · ἐπεί ὁ γε ἐκβάλλω ἀπό ὁ γῆ εὐθύς πρός καρκίνος καί αἰγόκερως ἴσος εἰμί ἀλλήλων .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 1.11.11
Καὶ ὅτι μὲν κέντρου λόγον ἐπέχει ἡ γῆ , διά τε τούτων καὶ ἑτέρων πολλῶν δείκνυται . Προειρηκότες δʼ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐπιχειρημάτων , ὡς κατὰ πολὺ μείζων ὁ ἥλιος ὢν αὐτῆς ὅσον ποδιαίου ἡμῖν φαντασίαν ἀποπέμπει , ἐξῆς αὐτὸ τοῦτο ἐπιδεῖξαι ὀφείλομεν , ὅσα ἐν τοιαύτῃ εἰσαγωγῇ αὐτάρκη ἐστί , προφερόμενοι ἴδιά τινων περὶ μόνου τούτου συντάγματα πεποιηκότων · ὧν ἐστι καὶ Ποσειδώνιος .
Lemmas: καί ὅτι μέν κέντρον λόγος ἐπέχω ὁ γῆ , διά τε οὗτος καί ἕτερος πολύς δείκνυμι . προλέγω δέ ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐπιχείρημα , ὡς κατά πολύς μέγας ὁ ἥλιος εἰμί αὐτός ὅσος ποδιαῖος ἐγώ φαντασία ἀποπέμπω , ἑξῆς αὐτός οὗτος ἐπιδείκνυμι ὀφείλω , ὅσος ἐν τοιοῦτος εἰσαγωγή αὐτάρκης εἰμί , προφέρω ἴδιος τις περί μόνος οὗτος σύνταγμα ποιέω · ὅς εἰμί καί Ποσειδώνιος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.1.2
Ἐπίκουρος δὲ καὶ οἱ πολλοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τηλικοῦτον εἶναι τὸν ἥλιον ἀπεφήναντο , ἡλίκος φαίνεται , αὐτῇ τῇ διὰ τῆς ὄψεως φαντασίᾳ ἀκολουθήσαντες καὶ ταύτην τοῦ μεγέθους αὐτοῦ κριτήριον ποιησάμενοι . Πάρεστιν οὖν ὁρᾶν τὸ ἀκόλουθον τῇ ἀποφάσει αὐτῶν . Εἰ γὰρ τηλικοῦτός ἐστιν , ἡλίκος φαίνεται , οὐκ ἄδηλον , ὡς πολλὰ ὁμοῦ μεγέθη περὶ αὐτὸν γενήσεται . νατέλλων μὲν γὰρ καὶ καταδυόμενος μείζων φαίνεται , μεσουρανῶν δὲ μικρότερος · ἀπὸ δὲ τῶν ὑψηλοτάτων ὁρῶν , ὁπόταν ἀνατέλλῃ , μέγιστος φαντάζεται . Ἤ τοίνυν δεήσει λέγειν αὐτούς , ὅτι πολλὰ περὶ αὐτὸν ὁμοῦ μεγέθη ἐστίν , ἢ εἰ τοῦτο ἐμφανῶς ἄτοπόν ἐστιν , ἀναγκαιότατον ὁμολογεῖν αὐτούς , ὅτι μή ἐστι τηλικοῦτος , ἡλίκος φαίνεται . Ἔνιοι δέ φασιν αὐτῶν , ὅτι μείζων ἡμῖν ἀνίσχων καὶ δυόμενος φαντάζεται , πλατυνομένου τοῦ πυρὸς αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἀέρος κατὰ τὴν τῆς ἀνόδου ῥύμην . Τοῦτο δὲ ἐσχάτης ἔχεται ἀπαιδευσίας . Ἡ γὰρ γῆ μεσαιτάτη τοῦ κόσμου κειμένη καὶ κέντρου λόγον ἐπέχουσα ἀπὸ παντὸς μέρους τὸ ἴσον ἀπέχει τῆς ἡλιακῆς σφαίρας , καὶ οὔτε κατὰ τὴν ἀνατολὴν οὔτε κατὰ τὴν δύσιν οὔτε κατὰ ἄλλο τι τῆς πορείας μέρος ὁ ἥλιος πελάζει τῷ ἀέρι . Ἀλλʼ οὐδὲ κατὰ ταὐτὸν παρὰ πᾶσιν ἀνατέλλει , ἀλλὰ τῆς γῆς σφαιρικῷ τῷ σχήματι κεχρημένης ἄλλοτε παρʼ ἄλλοις καὶ ἀνίσχει καὶ δύεται καὶ μεσουρανεῖ . Ὥστε ἐπεὶ ἐγχωρεῖ παρʼ οἷς μὲν ἀνατέλλειν αὐτόν , παῤ οἷς δὲ μεσουρανεῖν , ὁμοῦ καὶ μείζων καὶ μικρότερος γενήσεται , μείζων μέν , οἷς ἀνατέλλει , μικρότερος δέ , οἷς μεσουρανεῖ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν · ὧν οὐδέν ἐστιν ἀλογώτερον .
Lemmas: Ἐπίκουρος δέ καί ὁ πολύς ὁ ἀπό ὁ αἵρεσις τηλικοῦτος εἰμί ὁ ἥλιος ἀποφαίνω , ἡλίκος φαίνω , αὐτός ὁ διά ὁ ὄψις φαντασία ἀκολουθέω καί οὗτος ὁ μέγεθος αὐτός κριτήριον ποιέω . πάρειμι οὖν ὁράω ὁ ἀκόλουθος ὁ ἀπόφασις αὐτός . εἰ γάρ τηλικοῦτος εἰμί , ἡλίκος φαίνω , οὐ ἄδηλος , ὡς πολύς ὁμοῦ μέγεθος περί αὐτός γίγνομαι . νατέλλων μέν γάρ καί καταδύω μέγας φαίνω , μεσουρανέω δέ μικρός · ἀπό δέ ὁ ὑψηλός ὄρος , ὁπόταν ἀνατέλλω , μέγας φαντάζω . ἤ τοίνυν δέω λέγω αὐτός , ὅτι πολύς περί αὐτός ὁμοῦ μέγεθος εἰμί , ἤ εἰ οὗτος ἐμφανής ἄτοπος εἰμί , ἀναγκαῖος ὁμολογέω αὐτός , ὅτι μή εἰμί τηλικοῦτος , ἡλίκος φαίνω . ἔνιοι δέ φημί αὐτός , ὅτι μέγας ἐγώ ἀνίσχω καί δύω φαντάζω , πλατύνω ὁ πῦρ αὐτός ὑπό ὁ ἀήρ κατά ὁ ὁ ἄνοδος ῥύμη . οὗτος δέ ἔσχατος ἔχω ἀπαιδευσία . ὁ γάρ γῆ μέσος ὁ κόσμος κεῖμαι καί κέντρον λόγος ἐπέχω ἀπό πᾶς μέρος ὁ ἴσος ἀπέχω ὁ ἡλιακός σφαῖρα , καί οὔτε κατά ὁ ἀνατολή οὔτε κατά ὁ δύσις οὔτε κατά ἄλλος τις ὁ πορεία μέρος ὁ ἥλιος πελάζω ὁ ἀήρ . ἀλλά οὐδέ κατά αὐτός παρά πᾶς ἀνατέλλω , ἀλλά ὁ γῆ σφαιρικός ὁ σχῆμα χράω ἄλλοτε παρά ἄλλος καί ἀνίσχω καί δύω καί μεσουρανέω . ὥστε ἐπεί ἐγχωρέω παρά ὅς μέν ἀνατέλλω αὐτός , παρά ὅς δέ μεσουρανέω , ὁμοῦ καί μέγας καί μικρός γίγνομαι , μέγας μέν , ὅς ἀνατέλλω , μικρός δέ , ὅς μεσουρανέω κατά ὁ αὐτός ὥρα · ὅς οὐδείς εἰμί ἄλογος .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.1.3
Τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα τῶν ὑποφερομένων ἐσχάτως ἐστὶ κενὰ καὶ κηφηνώδη . Μείζων δὲ ὁ ἥλιος ἡμῖν ἀνίσχων καὶ δυόμενος φαντάζεται , ἐλάττων δὲ κατὰ τὸ μεσουράνημα , ἐπειδὴ πρὸς μὲν τῷ ὁρίζοντι ὁρῶμεν αὐτὸν διὰ παχυτέρου τοῦ ἀέρος καὶ νοτερωτέρου μᾶλλον ( τοιοῦτος γὰρ ὁ προσγειότερος ἀήρ ) , μεσουρανοῦντα δὲ διὰ καθαρωτέρου . Καὶ οὕτως ἐνταῦθα μὲν ἡ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀναπεμπομένη ἐπʼ αὐτὸν ἀκτὶς οὐ περικλᾶται , ἡ δʼ ἐπὶ τὸν ὁρίζοντα ἐκπεμπομένη , ὁπότε ἀνίσχοι ἢ δύοιτο , περικλᾶται ἀναγκαίως παχυτέρῳ καὶ νοτερωτέρῳ τῷ ἀέρι ἐντυχάνουσα . Καὶ οὕτως μείζων ἡμῖν φαντάζεται ὁ ἥλιος · ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ καθʼ ὕδατος ὄντα ἀλλοιότερα ἢ ἔστι φαντάζεται ἡμῖν διὰ τὸ μὴ κατʼ εὐθυωρίαν ὁρᾶσθαι . Πάντα οὖν τὰ οὕτως ἔχοντα πάθη τῆς ἡμετέρας ὄψεως ἡγητέον , ἀλλὰ μή , μὰ Δία , τῶν ὁρωμένων συμπτώματα . Λέγεται δὲ καὶ ἐκ βαθέων θεωρούμενος φρεάτων ὁ ἥλιος , ὅπου γε τοῦτο ἐγχωρεῖ , πολὺ μείζων φαντάζεσθαι , ἅτε διὰ νοτεροῦ τοῦ ἐν τῷ φρέατι ἀέρος ὁρώμενος . Καὶ οὐδήπου ἔνεστιν ἐνταῦθα εἰπεῖν , ὅτι τοῖς μὲν ἐκ φρέατος ὁρῶσι μεγεθύνεται ὁ ἥλιος , τοῖς δὲ ἄνωθεν εἰς αὐτὸν ἀφορῶσι σμικρύνεται · ἀλλʼ εὔδηλον , ὡς τὸ σκοτεινὸν καὶ ἰκμάδος ἐχόμενον τοῦ ἐν τῷ φρέατι ἀέρος μείζονα ποιεῖ αὐτὸν φαντάζεσθαι τοῖς ὁρῶσι .
Lemmas: ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ὁ ὑποφέρω ἔσχατος εἰμί κενός καί κηφηνώδης . μέγας δέ ὁ ἥλιος ἐγώ ἀνίσχω καί δύω φαντάζω , ἐλαχύς δέ κατά ὁ μεσουράνημα , ἐπειδή πρός μέν ὁ ὁρίζω ὁράω αὐτός διά παχύς ὁ ἀήρ καί νοτερός μάλα ( τοιοῦτος γάρ ὁ πρόσγειος ἀήρ ) , μεσουρανέω δέ διά καθαρός . καί οὕτως ἐνταῦθα μέν ὁ ἀπό ὁ ὀφθαλμός ἀναπέμπω ἐπί αὐτός ἀκτίς οὐ περικλάω , ὁ δέ ἐπί ὁ ὁρίζων ἐκπέμπω , ὁπότε ἀνίσχω ἤ δύω , περικλάω ἀναγκαῖος παχύς καί νοτερός ὁ ἀήρ ἐντυγχάνω . καί οὕτως μέγας ἐγώ φαντάζω ὁ ἥλιος · ὥσπερ ἀμέλει καί ὁ κατά ὕδωρ εἰμί ἀλλοῖος ἤ εἰμί φαντάζω ἐγώ διά ὁ μή κατά εὐθυωρία ὁράω . πᾶς οὖν ὁ οὕτως ἔχω πάθος ὁ ἡμέτερος ὄψις ἡγέομαι , ἀλλά μή , μά Ζεύς , ὁ ὁράω σύμπτωμα . λέγω δέ καί ἐκ βαθύς θεωρέω φρέαρ ὁ ἥλιος , ὅπου γε οὗτος ἐγχωρέω , πολύς μέγας φαντάζω , ἅτε διά νοτερός ὁ ἐν ὁ φρέαρ ἀήρ ὁράω . καί οὐδήπου ἔνειμι ἐνταῦθα λέγω , ὅτι ὁ μέν ἐκ φρέαρ ὁράω μεγεθύνω ὁ ἥλιος , ὁ δέ ἄνωθεν εἰς αὐτός ἀφοράω σμικρύνω · ἀλλά εὔδηλος , ὡς ὁ σκοτεινός καί ἰκμάς ἔχω ὁ ἐν ὁ φρέαρ ἀήρ μέγας ποιέω αὐτός φαντάζω ὁ ὁράω .
cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.1.4
Διάστημα δὲ αὐτοῦ μεῖζον καὶ ἔλαττον ἡμῖν φαντάζεται . Μεσουρανῶν μὲν γὰρ ἔγγιστα φαντάζεται ἡμῖν , ἀνατέλλων δὲ καὶ καταδυόμενος ποῤῥωτέρω , ἀπὸ δὲ τῶν ὑψηλοτάτων ὁρῶν ἔτι πλέον ἀφεστὼς φαίνεται . Καὶ ὅπου μὲν ἔγγιστα φαίνεται , καὶ σμικρότατος , ὅπου δὲ πλέον ἡμῖν τὸ ἐπʼ αὐτὸν φαντάζεται διάστημα , καὶ αὐτὸς μείζων εἶναι δοκεῖ , τῆς περὶ τὸν ἀέρα ποιότητος πάντων τῶν τοιούτων αἰτίας γινομένης . Διὰ μὲν γὰρ νοτερωτέρου καὶ παχυτέρου τοῦ ἀέρος ὁρώμενος μείζων ἡμῖν καὶ πλέον ἀφεστὼς φαίνεται , διὰ δὲ τοῦ καθαροῦ ἐλάττων τῷ μεγέθει καὶ ἐγγίων κατὰ τὸ διάστημα . Ὥστε εἰ δυνατὸν ἦν ἡμῖν , φησὶν ὁ Ποσειδώνιος , διά τε τοίχων στερεῶν καὶ τῶν ἄλλων σωμάτων ὁρᾶν , ὡς ὁ Λυγκεὺς μυθεύεται , κατὰ πολὺ μείζων ἂν ἡμῖν ἐφαντάζετο ὁ ἥλιος διὰ τούτων ὁρώμενος καὶ πολὺ μεῖζον διάστημα ἀφεστώς .
Lemmas: διάστημα δέ αὐτός μέγας καί ἐλαχύς ἐγώ φαντάζω . μεσουρανέω μέν γάρ ἐγγύς φαντάζω ἐγώ , ἀνατέλλω δέ καί καταδύω πρόσω , ἀπό δέ ὁ ὑψηλός ὄρος ἔτι πολύς ἀφίστημι φαίνω . καί ὅπου μέν ἐγγύς φαίνω , καί μικρός , ὅπου δέ πολύς ἐγώ ὁ ἐπί αὐτός φαντάζω διάστημα , καί αὐτός μέγας εἰμί δοκέω , ὁ περί ὁ ἀήρ ποιότης πᾶς ὁ τοιοῦτος αἰτία γίγνομαι . διά μέν γάρ νοτερός καί παχύς ὁ ἀήρ ὁράω μέγας ἐγώ καί πολύς ἀφίστημι φαίνω , διά δέ ὁ καθαρός ἐλαχύς ὁ μέγεθος καί ἐγγίων κατά ὁ διάστημα . ὥστε εἰ δυνατός εἰμί ἐγώ , φημί ὁ Ποσειδώνιος , διά τε τοῖχος στερεός καί ὁ ἄλλος σῶμα ὁράω , ὡς ὁ Λυγκεύς μυθεύω , κατά πολύς μέγας ἄν ἐγώ φαντάζω ὁ ἥλιος διά οὗτος ὁράω καί πολύς μέγας διάστημα ἀφίστημι .