cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.6.11
Πολλῶν δὲ καὶ παντοδαπῶν περὶ τὸν ἀέρα παθῶν συνίστασθαι πεφυκότων οὐκ ἂν εἴη ἀδύνατον , ἤδη καταδεδυκότος τοῦ ἡλίου καὶ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα ὄντος φαντασίαν ἡμῖν προσπεσεῖν ὡς μηδέπω καταδεδυκότος αὐτοῦ , ἢ νέφους παχυτέρου πρὸς τῇ δύσει ὄντος καὶ λαμπρυνομένου ὑπὸ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων καὶ ἡλίου ἡμῖν φαντασίαν ἀποπέμποντος ἢ ἀνθηλίου γενομένου . Καὶ γὰρ τοιαῦτα πολλὰ φαντάζεται ἐν τῷ ἀέρι , καὶ μάλιστα περὶ τὸν Πόντον . Δύναιτο δʼ ἂν καὶ ἡ ἀπὸ τῶν ὀμμάτων ἀπερχομένη ἀκτὶς ἐνίκμῳ καὶ νοτερῷ τῷ ἀέρι ἐντυγχάνουσα κατακλᾶσθαι καὶ ἐντυγχάνειν τῷ ἡλίῳ ἤδη ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος κεκρυμμένῳ . Τούτῳ γάρ τι ὅμοιον καὶ παρʼ ἡμῖν γίνεσθαι τετήρηται . Ἐὰν γὰρ εἰς ποτήριον ἢ ἕτερόν τι σκεῦος χρυσοῦς δακτύλιος ἐμβληθῇ , ἐὰν μὲν κενὸν τὸ σκεῦος , ἐκ συμμέτρου διαστήματος οὐχ ὁρᾶται τὸ ἐγκείμενον ἅτε ἀκωλύτως τοῦ ὁρατικοῦ πνεύματος κατὰ τὰ χείλη τοῦ σκεύους διεκθέοντος ἐπʼ εὐθείας . Ὀπόταν μέντοι ὕδατος ἐμπλησθῇ , ὡς γενέσθαι ἰσοχειλές , ὁρᾶται ἐκ τοῦ αὐτοῦ διαστήματος ἐγκείμενος τῷ σκεύει ὁ δακτύλιος οὐκέτι κατὰ τὰ χείλη διεκθέοντος τοῦ ὁρατικοῦ πνεύματος , ἀλλʼ ἐφαπτομένου τοῦ ὕδατος κατὰ τὰ χείλη τοῦ πεπλησμένου καὶ οὕτω κατακλωμένου καὶ εἰς τὸ βάθος τοῦ σκεύους ἰόντος καὶ τῷ δακτυλίῳ ἐντυγχάνοντος . Δύναιτʼ ἂν οὖν τι καὶ ἐπὶ νοτεροῦ καὶ διύγρου ἀέρος παραπλήσιον ἀπαντῆσαι , ὡς κατακλασθεῖσαν τὴν ἀπὸ τοῦ ὄμματος ἀκτῖνα ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα νεῦσαι καὶ ἤδη καταδεδυκότι τῷ ἡλίῳ ἐντυχεῖν , ὡς φαντασίαν ἐγγενέσθαι ἔτι ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα εἶναι αὐτόν . Τάχα δʼ ἄν τι καὶ ἕτερον τούτοις ἐπεοικὸς δύναιτʼ ἂν ἡμῖν ποτε φαντασίαν ἐμποιῆσαι , ὡς τῶν δύο σωμάτων ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα ὄντων τοῦ ἡλίου ἤδη καταδεδυκότος . Τὸ δὲ ἐκλείπειν τὴν σελήνην μὴ ἄλλως ἢ εἰς τὴν σκιὰν τῆς γῆς ἐμπίπτουσαν ἐναργὲς ἐκ τῶν φαινομένων ἐστί . Καὶ περὶ μὲν ἐκλείψεως ἐπὶ τοσοῦτον .
Lemmas: πολύς δέ καί παντοδαπής περί ὁ ἀήρ πάθος συνίστημι φύζω οὐ ἄν εἰμί ἀδύνατος , ἤδη καταδύω ὁ ἥλιος καί ὑπό ὁ ὁρίζων εἰμί φαντασία ἐγώ προσπίπτω ὡς μηδέπω καταδύω αὐτός , ἤ νέφος παχύς πρός ὁ δύσις εἰμί καί λαμπρύνω ὑπό ὁ ἡλιακός ἀκτίς καί ἥλιος ἐγώ φαντασία ἀποπέμπω ἤ ἀνθήλιον γίγνομαι . καί γάρ τοιοῦτος πολύς φαντάζω ἐν ὁ ἀήρ , καί μάλα περί ὁ Πόντος . δύναμαι δέ ἄν καί ὁ ἀπό ὁ ὄμμα ἀπέρχομαι ἀκτίς ἔνικμος καί νοτερός ὁ ἀήρ ἐντυγχάνω κατακλάω καί ἐντυγχάνω ὁ ἥλιος ἤδη ὑπό ὁ ὁρίζων κρύπτω . οὗτος γάρ τις ὅμοιος καί παρά ἐγώ γίγνομαι τηρέω . ἐάν γάρ εἰς ποτήριον ἤ ἕτερος τις σκεῦος χρύσεος δακτύλιος ἐμβάλλω , ἐάν μέν κενός ὁ σκεῦος , ἐκ σύμμετρος διάστημα οὐ ὁράω ὁ ἔγκειμαι ἅτε ἀκώλυτος ὁ ὁρατικός πνεῦμα κατά ὁ χεῖλος ὁ σκεῦος διεκθέω ἐπί εὐθεῖα . ὁπόταν μέντοι ὕδωρ ἐμπίμπλημι , ὡς γίγνομαι ἰσοχειλής , ὁράω ἐκ ὁ αὐτός διάστημα ἔγκειμαι ὁ σκεῦος ὁ δακτύλιος οὐκέτι κατά ὁ χεῖλος διεκθέω ὁ ὁρατικός πνεῦμα , ἀλλά ἐφάπτω ὁ ὕδωρ κατά ὁ χεῖλος ὁ πίμπλημι καί οὕτως κατακλάω καί εἰς ὁ βάθος ὁ σκεῦος ἔρχομαι καί ὁ δακτύλιος ἐντυγχάνω . δύναμαι ἄν οὖν τις καί ἐπί νοτερός καί δίυγρος ἀήρ παραπλήσιος ἀπαντάω , ὡς κατακλάω ὁ ἀπό ὁ ὄμμα ἀκτίς ὑπό ὁ ὁρίζων νεύω καί ἤδη καταδύω ὁ ἥλιος ἐντυγχάνω , ὡς φαντασία ἐγγίγνομαι ἔτι ὑπέρ ὁ ὁρίζων εἰμί αὐτός . τάχα δέ ἄν τις καί ἕτερος οὗτος ἐπέοικε δύναμαι ἄν ἐγώ ποτέ φαντασία ἐμποιέω , ὡς ὁ δύο σῶμα ὑπέρ ὁ ὁρίζων εἰμί ὁ ἥλιος ἤδη καταδύω . ὁ δέ ἐκλείπω ὁ σελήνη μή ἄλλος ἤ εἰς ὁ σκιά ὁ γῆ ἐμπίπτω ἐναργής ἐκ ὁ φαίνω εἰμί . καί περί μέν ἔκλειψις ἐπί τοσοῦτος .