cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.1.26
Καίτοι πρὸς ἅπασι τοῖς εἰρημένοις ἀτοπωτάτοις οὖσιν ἔτι καὶ τὰ ἄστρα ἀπεφήνατο ἀνατέλλοντα μὲν ἐξάπτεσθαι , δυόμενα δὲ σβέννυσθαι . Ὅπερ ὁμοιότατόν ἐστιν , ὡς εἴ τις ὁρωμένους μὲν τοὺς ἀνθρώπους εἶναι λέγοι , μὴ ὁρωμένους δὲ ἀποθνήσκειν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ὁπόσα ἐστὶν ὁρατά , τὸν ὅμοιον λόγον ποιοῖτο . Οὕτω δὲ ἄρα συνετὸς καὶ δαιμόνιος ὁ ἀνήρ ἐστιν , ὥστʼ οὐδ᾿ ἐκεῖνο ὑπῄει αὐτῷ , ὅτι τῆς γῆς σφαιρικῷ τῷ σχήματι κεχρημένης ἄλλοτε παῤ ἄλλοις ἕκαστα αὐτῶν καὶ δύεται καὶ ἀνατέλλει καὶ τούτου ἕνεκα δεήσει ἅμα καὶ σβέννυσθαι αὐτὰ καὶ ἐξάπτεσθαι , καὶ κατὰ πάσας τὰς τῶν ὁριζόντων μεταπτώσεις ἐν παραπλησίοις ἀναλογίαις γίνεσθαι ἀπλέτους φθορὰς φθειρομένων τε καὶ πάλιν ἐξάψεις ἐξαπτομένων , κατὰ πᾶσαν μετάπτωσιν ὁρίζοντος τούτου συμβαίνοντος . Πάρεστι δὲ καὶ ἀφ᾿ ἑτέρων μὲν μυρίων τὰς τῶν ὁριζόντων μεταπτώσεις καταμανθάνειν , διαφερόντως δὲ καὶ ἐκ τῶν κατὰ τὰ ἔθνη ἱστορουμένων περὶ τῶν ἐν ταῖς τροπαῖς ἡμερῶν τε καὶ νυκτῶν . Κατὰ μὲν γὰρ Μερόην τῆς Αἰθιοπίας ἕνδεκα ὡρῶν εἶναι ἡ θερινὴ νὺξ ἱστορεῖται , κατὰ δὲ Ἀλεξάνδρειαν δέκα , κατὰ δὲ τὸν Ἑλλήσποντον ἐννέα , κατὰ δὲ τὴν Ῥώμην ἐλάττων ἢ ἐννέα , κατὰ δὲ τὴν Μασσαλίαν ὀκτὼ ἡμίσους , παρὰ δὲ Κελτοῖς ὀκτώ , κατὰ δὲ τὴν Μαιῶτιν ἑπτά , ἐν δὲ τῇ Βρεττανίᾳ ἕξ . Ἀφ᾿ ὧν δὴ καταφανές , ὡς ἄλλοτε παῤ ἄλλοις δύεται καὶ ἀνατέλλει ὁ ἥλιος , καὶ οὐ μόνον τοῖς κατὰ κλίμα διεστῶσιν , ἀλλὰ καὶ τοῖς ὑπὸ τοῖς αὐτοῖς παραλλήλοις οὖσι καὶ ἴσας τὰς ὥρας ἔχουσι τούτου συμβαίνοντος παρὰ τὸ ἢ πρὸς τῇ ἀνατολῇ μᾶλλον κεῖσθαι καὶ τάχιον τῇ τοῦ ἡλίου ἐκβολῇ ἐντυγχάνειν ἢ πρὸς τῇ δύσει καὶ βράδιον . Ὥστε μυρίων οὐσῶν τῶν κατὰ τοὺς ὁρίζοντας μεταβολῶν , κατὰ πᾶν κλίμα τῆς γῆς ἄλλου καὶ ἄλλου γινομένου , δεήσει καὶ τὰς σβέσεις καὶ τὰς ἐξάψεις τῶν ἄστρων ἀπλέτους γίνεσθαι . Ὧν οὐδ᾿ ἂν ἐπινοηθείη μόνον ἀνοητότερα καὶ πᾶσαν ἰδέαν καὶ προπετείας καὶ ἀμαθίας ἐμφανίζοντα . Οὕς γε οὐδὲ οἱ τῆς σελήνης φωτισμοὶ φανερώτατοι ὄντες ἐπέχουσι τοῦ μὴ οὕτως καταγέλαστα ἀποφαίνεσθαι . Πῶς γὰρ σβεννυμένου τοῦ ἡλίου κατὰ τὴν δύσιν ἐλλάμπεται καὶ φαίνει διὰ τῆς νυκτός ; Ἢ πῶς ἐκλείπει περιπίπτουσα τῇ σκιᾷ τῆς γῆς μηδ᾿ ἐλλαμπομένη τὴν ἀρχήν ; πῶς ἐξιοῦσα τῆς σκιᾶς πάλιν λαμπρύνεται μὴ ὄντος ὑπὸ γῆν τοῦ ἡλίου ; πῶς αὐτὸς ὁ ἥλιος σβεννύμενος πάλιν ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν παραγίνεται ; Ἀλλὰ γὰρ μυθαρίῳ γραώδει πιστεύσας , ὡς τῶν Ἰβήρων ἱστορούντων ἐμπίπτοντα τὸν ἥλιον τῷ ὠκεανῷ ψόφον ποιεῖν σβεννύμενον ὡς διάπυρον σίδηρον ἐν ὕδατι , ἐπὶ ταύτην ἦλθε τὴν δόξαν ὁ μόνος καὶ πρῶτος ἀνθρώπων τὴν ἀλήθειαν ἐξευρών . Καὶ οὐδ᾿ ἐκεῖνο συνῆκεν , ὅτι πᾶν μέρος τοῦ οὐρανοῦ τὸ ἴσον ἀπέχει τῆς γῆς , ἀλλ᾿ εἰς τὴν πρὸς τῇ δύσει θάλασσαν αὐτὸν καταδύεσθαι ὑπέλαβε καὶ πάλιν ἐκ τῆς ἀνατολικῆς θαλάσσης ἀνατέλλειν καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ ἀνατολικοῦ ὕδατος ἐξάπτεσθαι , ἀπὸ δὲ τοῦ πρὸς τῇ δύσει σβέννυσθαι .
Lemmas: καίτοι πρός ἅπας ὁ λέγω ἄτοπος εἰμί ἔτι καί ὁ ἄστρον ἀποφαίνω ἀνατέλλω μέν ἐξάπτω , δύω δέ σβέννυμι . ὅς ὅμοιος εἰμί , ὡς εἰ τις ὁράω μέν ὁ ἄνθρωπος εἰμί λέγω , μή ὁράω δέ ἀποθνῄσκω , καί ἐπί ὁ ἄλλος , ὁπόσος εἰμί ὁρατός , ὁ ὅμοιος λόγος ποιέω . οὕτως δέ ἄρα συνετός καί δαιμόνιος ὁ ἀνήρ εἰμί , ὥστε οὐδέ ἐκεῖνος ὑπέρχομαι αὐτός , ὅτι ὁ γῆ σφαιρικός ὁ σχῆμα χράω ἄλλοτε παρά ἄλλος ἕκαστος αὐτός καί δύω καί ἀνατέλλω καί οὗτος ἕνεκα δέω ἅμα καί σβέννυμι αὐτός καί ἐξάπτω , καί κατά πᾶς ὁ ὁ ὁρίζω μετάπτωσις ἐν παραπλήσιος ἀναλογία γίγνομαι ἄπλετος φθορά φθείρω τε καί πάλιν ἔξαψις ἐξάπτω , κατά πᾶς μετάπτωσις ὁρίζω οὗτος συμβαίνω . πάρειμι δέ καί ἀπό ἕτερος μέν μυρίος ὁ ὁ ὁρίζω μετάπτωσις καταμανθάνω , διαφερόντως δέ καί ἐκ ὁ κατά ὁ ἔθνος ἱστορέω περί ὁ ἐν ὁ τροπή ἡμέρα τε καί νύξ . κατά μέν γάρ Μερόη ὁ Αἰθιοπία ἕνδεκα ὥρα εἰμί ὁ θερινός νύξ ἱστορέω , κατά δέ Ἀλεξάνδρεια δέκα , κατά δέ ὁ Ἑλλήσποντος ἐννέα , κατά δέ ὁ Ῥώμη ἐλαχύς ἤ ἐννέα , κατά δέ ὁ Μασσαλία ὀκτώ ἥμισυς , παρά δέ Κελτοί ὀκτώ , κατά δέ ὁ Μαιῶτις ἑπτά , ἐν δέ ὁ Βρεττανία ἕξ . ἀπό ὅς δή καταφανής , ὡς ἄλλοτε παρά ἄλλος δύω καί ἀνατέλλω ὁ ἥλιος , καί οὐ μόνος ὁ κατά κλίμα διίστημι , ἀλλά καί ὁ ὑπό ὁ αὐτός παράλληλος εἰμί καί ἴσος ὁ ὥρα ἔχω οὗτος συμβαίνω παρά ὁ ἤ πρός ὁ ἀνατολή μάλα κεῖμαι καί ταχύς ὁ ὁ ἥλιος ἐκβολή ἐντυγχάνω ἤ πρός ὁ δύσις καί βραδύς . ὥστε μυρίος εἰμί ὁ κατά ὁ ὁρίζων μεταβολή , κατά πᾶς κλίμα ὁ γῆ ἄλλος καί ἄλλος γίγνομαι , δέω καί ὁ σβέσις καί ὁ ἔξαψις ὁ ἄστρον ἄπλετος γίγνομαι . ὅς οὐδέ ἄν ἐπινοέω μόνος ἀνόητος καί πᾶς ἰδέα καί προπέτεια καί ἀμαθία ἐμφανίζω . ὅς γε οὐδέ ὁ ὁ σελήνη φωτισμός φανερός εἰμί ἐπέχω ὁ μή οὕτως καταγέλαστος ἀποφαίνω . πῶς γάρ σβέννυμι ὁ ἥλιος κατά ὁ δύσις ἐλλάμπω καί φαίνω διά ὁ νύξ ; ἤ πῶς ἐκλείπω περιπίπτω ὁ σκιά ὁ γῆ μηδέ ἐλλάμπω ὁ ἀρχή ; πῶς ἐξέρχομαι ὁ σκιά πάλιν λαμπρύνω μή εἰμί ὑπό γῆ ὁ ἥλιος ; πῶς αὐτός ὁ ἥλιος σβέννυμι πάλιν ἐπί ὁ ἀνατολή παραγίγνομαι ; ἀλλά γάρ μυθάριον γραώδης πιστεύω , ὡς ὁ Ἴβηρος ἱστορέω ἐμπίπτω ὁ ἥλιος ὁ ὠκεανός ψόφος ποιέω σβέννυμι ὡς διάπυρος σίδηρος ἐν ὕδωρ , ἐπί οὗτος ἔρχομαι ὁ δόξα ὁ μόνος καί πρῶτος ἄνθρωπος ὁ ἀλήθεια ἐξευρίσκω . καί οὐδέ ἐκεῖνος συνίημι , ὅτι πᾶς μέρος ὁ οὐρανός ὁ ἴσος ἀπέχω ὁ γῆ , ἀλλά εἰς ὁ πρός ὁ δύσις θάλασσα αὐτός καταδύω ὑπολαμβάνω καί πάλιν ἐκ ὁ ἀνατολικός θάλασσα ἀνατέλλω καί ἀπό μέν ὁ ἀνατολικός ὕδωρ ἐξάπτω , ἀπό δέ ὁ πρός ὁ δύσις σβέννυμι .