cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.4.3
Αὕτη ἡ αἵρεσις ὑγιεστέρα τῆς λεγούσης κατὰ ἀνάκλασιν φωτίζειν τὴν σελήνην ἀποπαλλομένων ἀπ᾿ αὐτῆς τῶν αὐγῶν , ὅπερ ἐπὶ τῶν λαμπρῶν ὁρᾶται σωμάτων γινόμενον , ὅταν στερεά . Ὅτι δὲ ἀδύνατόν ἐστιν κατὰ ἀνάκλασιν ἀποπέμπειν τὸ φῶς τὴν σελήνην , ἀπὸ τούτων ἂν μάλιστα συνοφθείη . Ἀπὸ μὲν τῶν στερεωτέρων σωμάτων ἀνάκλασιν οὐκ ἀδύνατον γίνεσθαι · καὶ ἀπὸ ὕδατος δὲ ὁρῶνται γινόμεναι ἀνακλάσεις · ἔχει γάρ τι καὶ τὸ ὕδωρ πυκνότερον · ἀπὸ δὲ μανῶν σωμάτων ἀδύνατον ἀνάκλασιν γίνεσθαι . Πῶς γὰρ ἂν ἀπὸ ἀέρος ἢ πυρὸς γίνοιτο ἀνάκλασις , πεφυκότων γε τῶν τοιούτων σωμάτων καταδέχεσθαι τὰς ἀκτῖνας , ἀλλὰ μὴ κατὰ μόνην τὴν ἐπιφάνειαν λαμπρύνεσθαι ὑπ᾿ αὐτῶν , ἀλλὰ οὕτω δι᾿ ὅλων δεχομένων τὰ οὕτως αὐτοῖς ἐπιβάλλοντα , ὡς οἱ σπόγγοι τὸ ὕδωρ δέχεσθαι εἰώθασι ; Καὶ μὴν τῶν κατὰ ἀνάκλασιν φωτιζόντων πρὸς ὀλίγον ἀποπέμπεται τὸ φῶς , ἡ δὲ σελήνη οὐ μόνον μέχρι γῆς ἐκπέμπει τὴν ἀπ᾿ αὐτῆς λαμπηδόνα , ἀλλὰ καὶ τὸν κόσμον ὅλον φωτίζει · τὰ δέ γε κατὰ ἀνάκλασιν φωτίζοντα οὐδ᾿ ἐπὶ σταδίους δύο τὴν ἀκτῖνα ἐκπέμπει , ὡς τοῦτο πάρεστιν ὁρᾶν ἐπί τε τῶν ἐσόπτρων γινόμενον καὶ πάντων ἀπλῶς τῶν κατὰ ἀνάκλασιν φωτιζόντων . Εἰ δέ τις ὑποίσει , ὡς κατὰ ἀνάκλασιν ἡ σελήνη φωτίζουσα διὰ τοῦτο ἐπὶ πλέον τῶν προειρημένων ἐκπέμπει τὸ φῶς , ἐπεὶ μεγίστη ἐστί , φήσομεν πρὸς αὐτόν , ὅτι καὶ τὰ μικρὰ καὶ τὰ μέγιστα τῶν κατὰ ἀνάκλασιν φωτιζόντων τῆς ὁμοίας ἔχεται ἀναλογίας . Πλέον μὲν γὰρ φωτισθήσεται μέρος ὑπὸ τῶν μεγάλων σωμάτων κατὰ μῆκος , οὐ μὴν ἐπὶ πλέον γε εἰς τὸ πρόσω ἀποπεμφθήσεται τὸ φῶς , ἀλλ᾿ ἄν τε ποδιαῖον ἄν τε σταδιαῖον ᾖ τὸ κατὰ ἀνάκλασιν φωτίζον , ἐπὶ τὸ ἴσον διάστημα κατὰ βάθος ἐκπέμψει τὸ φῶς . Πρὸς δὲ τούτοις σχεδὸν γνώριμόν ἐστι , διότι κατὰ ἀνάκλασιν ἡ σελήνη φωτίζουσα οὔτε μηνοειδὴς οὔτε διχότομος οὖσα ἐφώτιζεν ἂν τὴν γῆν . Τὰ γὰρ κατὰ ἀνάκλασιν φωτίζοντα πρὸς ὀρθὰς γωνίας ἐκπέμπει τὸ φῶς · καὶ οὕτως ἂν περιφεροῦς οὔσης τῆς σελήνης πρὸς τὴν δύσιν καὶ ὡς ἐπ᾿ αὐτὸν τὸν ἥλιον ἀπεπέμπετο ἂν ἐν τοῖς προειρημένοις σχήμασι τὸ φῶς . Καὶ μὴν οὐδ᾿ ἂν πλήρης ὑπάρχουσα ὅλῳ ἂν τῷ κύκλῳ ἐφώτιζεν . Εἰ μὲν γὰρ ἐπίπεδος ἦν τῷ σχήματι , ὅλῳ ἂν τῷ κύκλῳ ἐφώτιζεν · ἐπεὶ δὲ σφαῖρά ἐστι καὶ περικλινῆ τὰ τοῦ φανταζομένου ἡμῖν κύκλου πέρατα ἔχει , πρὸς ἴσας καὶ ὀρθὰς γωνίας οἱ ἀπὸ τῶν περικλινῶν ἀποπεμφθήσονται φωτισμοί · ὥστε μόνον τὸ μεσαίτατον τῆς σελήνης φωτίζει τὴν γῆν , ὁ δὲ σύμπας αὐτῆς κύκλος οὐδαμῶς . Τὸ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ μεσαιτάτου αὐτῆς δύναται πρὸς ὀρθὰς γωνίας ἐπὶ γῆν ἐκπέμπεσθαι φῶς , τὸ δὲ ἀπὸ τῶν περικλινῶν καὶ μὴ ὁρώντων πρὸς τὴν γῆν οὐκέτι . Ὥστε οὐκ ἂν ὅλος αὐτῆς ὁ κύκλος ἐφώτιζε τὴν γῆν κατὰ ἀνάκλασιν φωτιζούσης . Ὅτι δὲ ἀπὸ παντὸς τοῦ κύκλου αὐτῆς φωτίζεται ἡ γῆ , γνώριμον . Εὐθέως γὰρ ἅμα τῷ τὴν πρώτην ἴτυν ἀνασχεῖν ἐκ τοῦ ὁρίζοντος φωτίζει τὴν γῆν , τούτων τῶν μερῶν αὐτῆς περικλινῶν ὄντων καὶ πρὸς τὸν οὐρανόν , ἀλλ᾿ οὐχί , μὰ Δία , πρὸς τὴν γῆν ὁρώντων . Ἐπεὶ οὖν οὐ μόνον τῷ μεσαιτάτῳ αὐτῆς καὶ πρὸς τὴν γῆν ὁρῶντι , ἀλλὰ καὶ τοῖς περικλινέσι καὶ μὴ πρὸς τὴν γῆν ἀποβλέπουσι φωτίζει , εὔδηλον ὡς οὐ κατὰ ἀνάκλασιν ἐκπέμπει τὸ φῶς , ἀλλὰ δι᾿ ὅλης ἀπὸ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων λαμπρυνομένη καὶ κεκραμένον ἔχουσα τὸ φῶς οὕτω λαμπρύνει τὸν ἀέρα .
Lemmas: οὗτος ὁ αἵρεσις ὑγιής ὁ λέγω κατά ἀνάκλασις φωτίζω ὁ σελήνη ἀποπάλλω ἀπό αὐτός ὁ αὐγή , ὅς ἐπί ὁ λαμπρός ὁράω σῶμα γίγνομαι , ὅταν στερεός . ὅτι δέ ἀδύνατος εἰμί κατά ἀνάκλασις ἀποπέμπω ὁ φάος ὁ σελήνη , ἀπό οὗτος ἄν μάλα συνοράω . ἀπό μέν ὁ στερεός σῶμα ἀνάκλασις οὐ ἀδύνατος γίγνομαι · καί ἀπό ὕδωρ δέ ὁράω γίγνομαι ἀνάκλασις · ἔχω γάρ τις καί ὁ ὕδωρ πυκνός · ἀπό δέ μανός σῶμα ἀδύνατος ἀνάκλασις γίγνομαι . πῶς γάρ ἄν ἀπό ἀήρ ἤ πῦρ γίγνομαι ἀνάκλασις , φύζω γε ὁ τοιοῦτος σῶμα καταδέχομαι ὁ ἀκτίς , ἀλλά μή κατά μόνος ὁ ἐπιφάνεια λαμπρύνω ὑπό αὐτός , ἀλλά οὕτως διά ὅλος δέχομαι ὁ οὕτως αὐτός ἐπιβάλλω , ὡς ὁ σπόγγος ὁ ὕδωρ δέχομαι εἴωθα ; καί μήν ὁ κατά ἀνάκλασις φωτίζω πρός ὀλίγος ἀποπέμπω ὁ φάος , ὁ δέ σελήνη οὐ μόνος μέχρι γῆ ἐκπέμπω ὁ ἀπό αὐτός λαμπηδών , ἀλλά καί ὁ κόσμος ὅλος φωτίζω · ὁ δέ γε κατά ἀνάκλασις φωτίζω οὐδέ ἐπί στάδιον δύο ὁ ἀκτίς ἐκπέμπω , ὡς οὗτος πάρειμι ὁράω ἐπί τε ὁ εἴσοπτρον γίγνομαι καί πᾶς ἁπλῶς ὁ κατά ἀνάκλασις φωτίζω . εἰ δέ τις ὑποφέρω , ὡς κατά ἀνάκλασις ὁ σελήνη φωτίζω διά οὗτος ἐπί πολύς ὁ προλέγω ἐκπέμπω ὁ φάος , ἐπεί μέγας εἰμί , φημί πρός αὐτός , ὅτι καί ὁ μικρός καί ὁ μέγας ὁ κατά ἀνάκλασις φωτίζω ὁ ὅμοιος ἔχω ἀναλογία . πολύς μέν γάρ φωτίζω μέρος ὑπό ὁ μέγας σῶμα κατά μῆκος , οὐ μήν ἐπί πολύς γε εἰς ὁ πρόσω ἀποπέμπω ὁ φάος , ἀλλά ἐάν τε ποδιαῖος ἐάν τε σταδιαῖος εἰμί ὁ κατά ἀνάκλασις φωτίζω , ἐπί ὁ ἴσος διάστημα κατά βάθος ἐκπέμπω ὁ φάος . πρός δέ οὗτος σχεδόν γνώριμος εἰμί , διότι κατά ἀνάκλασις ὁ σελήνη φωτίζω οὔτε μηνοειδής οὔτε διχότομος εἰμί φωτίζω ἄν ὁ γῆ . ὁ γάρ κατά ἀνάκλασις φωτίζω πρός ὀρθός γωνία ἐκπέμπω ὁ φάος · καί οὕτως ἄν περιφερής εἰμί ὁ σελήνη πρός ὁ δύσις καί ὡς ἐπί αὐτός ὁ ἥλιος ἀποπέμπω ἄν ἐν ὁ προλέγω σχῆμα ὁ φάος . καί μήν οὐδέ ἄν πλήρης ὑπάρχω ὅλος ἄν ὁ κύκλος φωτίζω . εἰ μέν γάρ ἐπίπεδος εἰμί ὁ σχῆμα , ὅλος ἄν ὁ κύκλος φωτίζω · ἐπεί δέ σφαῖρα εἰμί καί περικλινής ὁ ὁ φαντάζω ἐγώ κύκλος πέρας ἔχω , πρός ἴσος καί ὀρθός γωνία ὁ ἀπό ὁ περικλινής ἀποπέμπω φωτισμός · ὥστε μόνος ὁ μέσος ὁ σελήνη φωτίζω ὁ γῆ , ὁ δέ σύμπας αὐτός κύκλος οὐδαμῶς . ὁ μέν γάρ ἀπό ὁ μέσος αὐτός δύναμαι πρός ὀρθός γωνία ἐπί γῆ ἐκπέμπω φάος , ὁ δέ ἀπό ὁ περικλινής καί μή ὁράω πρός ὁ γῆ οὐκέτι . ὥστε οὐ ἄν ὅλος αὐτός ὁ κύκλος φωτίζω ὁ γῆ κατά ἀνάκλασις φωτίζω . ὅτι δέ ἀπό πᾶς ὁ κύκλος αὐτός φωτίζω ὁ γῆ , γνώριμος . εὐθύς γάρ ἅμα ὁ ὁ πρῶτος ἴτυς ἀνέχω ἐκ ὁ ὁρίζω φωτίζω ὁ γῆ , οὗτος ὁ μέρος αὐτός περικλινής εἰμί καί πρός ὁ οὐρανός , ἀλλά οὐ , μά Ζεύς , πρός ὁ γῆ ὁράω . ἐπεί οὖν οὐ μόνος ὁ μέσος αὐτός καί πρός ὁ γῆ ὁράω , ἀλλά καί ὁ περικλινής καί μή πρός ὁ γῆ ἀποβλέπω φωτίζω , εὔδηλος ὡς οὐ κατά ἀνάκλασις ἐκπέμπω ὁ φάος , ἀλλά διά ὅλος ἀπό ὁ ἡλιακός ἀκτίς λαμπρύνω καί κεράννυμι ἔχω ὁ φάος οὕτως λαμπρύνω ὁ ἀήρ .