cleomedes.de-motu-circulari-corporum-caelestium 2.6.7
Ἐκ τούτου δείκνυται , ὡς καὶ ἡ τῆς γῆς σκιὰ κωνοειδής ἐστι . Ταῦτα γὰρ ὑπʼ ἀλλήλων , ᾗ ἔχει , ἐλέγχεται . Καὶ γὰρ ἡ ἔκλειψις τῆς σελήνης δείκνυται οὐκ ἄλλως γίνεσθαι ἢ εἰς τὴν σκιὰν τῆς γῆς ἐμπιπτούσης αὐτῆς , καὶ πάλιν αἱ περὶ τὰς ἐκλείψεις αὐτῆς διαφοραὶ δεικνύουσιν , ὅτι κωνοειδής ἐστιν ἡ τῆς γῆς σκιά , χρονιζούσης μὲν ἐν ταῖς προσγειοτέραις τῶν ἐκλείψεων , τάχιον δὲ ἐκφαινομένης , ἐπειδὰν ἐκλείπῃ ἐν ταῖς ἀπογειοτέραις , ἐν δὲ ταῖς μεταξὺ καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐκλείψεως μέσον΄ ἐχούσης . Καὶ αἱ μερικαὶ δὲ τῶν ἐκλείψεων δηλοῦσιν , ὅτι κωνοειδής ἐστιν αὐτῆς ἡ σκιά , τοιαύτας γε τὰς ἀποτομὰς τῶν φωτισμῶν ἐχούσης , ὡς μηνοειδὲς αὐτῆς τὸ σχῆμα γίνεσθαι , οὐκ ἂν τούτου γινομένου , μὴ εἰς κωνοειδὲς σκίασμα ἐμπιπτούσης αὐτῆς . Μάλιστα δʼ ἂν καὶ ἀπὸ τούτων ἐπιδειχθήσεται , ὅτι κωνοειδής ἐστιν ἡ τῆς γῆς σκιά . Εἰ γὰρ ἦν κυλινδροειδὴς ἢ καλαθοειδὴς ἡ σκιὰ αὐτῆς , ἴσον ἐχούσης ἢ μικρότερον τῆς γῆς τὸ φωτίζον αὐτήν , τὸν ἥλιον , ἡ μὲν καλαθοειδὴς σκιὰ πλεῖστον ἂν κατελάμβανε τοῦ οὐρανοῦ εἰς πλατύ γε ἀποτελευτῶσα · καὶ οὕτως ἂν οὐ μόνον ἑκάστου μηνὸς τὴν σελήνην ἐκλείπειν συνέβαινεν , ἀλλὰ καὶ διὰ πάσης τῆς νυκτὸς μένειν ἐν τῇ σκιᾷ . Εἰ δὲ κυλινδροειδὴς ἦν , ὅλον ἂν τὸ πλάτος ἐπελάμβανε τοῦ ζῳδιακοῦ μὴ εἰς ὀξύ γε ἀποκορυφουμένη , καὶ ὁμοίως ἑκάστου μηνὸς ἐμπίπτουσα ἂν ἡ σελήνη εἰς αὐτὴν ἐξέλειπε . Νυνὶ δὲ διὰ τὸ κωνοειδῆ εἶναι αὐτὴν καὶ εἰς στενὸν ἀποκορυφοῦσθαι οὕτως ἡ σελήνη ἐκφεύγει αὐτήν , ὁπόταν τὰ βόρεια ἢ τὰ νότια ἐπέχουσα τοῦ ζῳδιακοῦ ἐν ταῖς πανσελήνοις εὑρίσκηται . Προῄει δʼ ἂν καὶ μέχρι τῶν ἄστρων κυλινδροειδὴς ἢ καλαθοειδὴς οὖσα · καὶ οὕτως ἂν τὰ ἄστρα συνέβαινε ποτὲ μὲν λαμπρότερα , ποτὲ δʼ ἀμαυρότερα φαίνεσθαι , λαμπρότερα μὲν ἐν τῇ σκιᾷ ( πᾶν γὰρ πύρινον σῶμα λαμπρότερον ἐν σκιᾷ καὶ σκότῳ γίνεται ) , ἀμαυρότερα δʼ ἐν ταῖς αὐγαῖς τοῦ ἡλίου . Ὧν μηθενὸς ἐν τοῖς φαινομένοις θεωρουμένου δῆλον κωνοειδῆ εἶναι ἀναγκαίως τὴν σκιὰν τῆς γῆς . Κἰ δὲ τοῦτο , γνώριμον ὡς μεῖζον ἔχει τὸ φωτίζον αὐτήν , τὸν ἥλιον .
Lemmas: ἐκ οὗτος δείκνυμι , ὡς καί ὁ ὁ γῆ σκιά κωνοειδής εἰμί . οὗτος γάρ ὑπό ἀλλήλων , ᾗ ἔχω , ἐλέγχω . καί γάρ ὁ ἔκλειψις ὁ σελήνη δείκνυμι οὐ ἄλλος γίγνομαι ἤ εἰς ὁ σκιά ὁ γῆ ἐμπίπτω αὐτός , καί πάλιν ὁ περί ὁ ἔκλειψις αὐτός διαφορά δείκνυμι , ὅτι κωνοειδής εἰμί ὁ ὁ γῆ σκιά , χρονίζω μέν ἐν ὁ πρόσγειος ὁ ἔκλειψις , τάχα δέ ἐκφαίνω , ἐπειδάν ἐκλείπω ἐν ὁ ἀπόγαιος , ἐν δέ ὁ μεταξύ καί ὁ χρόνος ὁ ἔκλειψις ὅς ἔχω . καί ὁ μερικός δέ ὁ ἔκλειψις δηλόω , ὅτι κωνοειδής εἰμί αὐτός ὁ σκιά , τοιοῦτος γε ὁ ἀποτομή ὁ φωτισμός ἔχω , ὡς μηνοειδής αὐτός ὁ σχῆμα γίγνομαι , οὐ ἄν οὗτος γίγνομαι , μή εἰς κωνοειδής σκίασμα ἐμπίπτω αὐτός . μάλα δέ ἄν καί ἀπό οὗτος ἐπιδείκνυμι , ὅτι κωνοειδής εἰμί ὁ ὁ γῆ σκιά . εἰ γάρ εἰμί κυλινδροειδής ἤ καλαθοειδής ὁ σκιά αὐτός , ἴσος ἔχω ἤ μικρός ὁ γῆ ὁ φωτίζω αὐτός , ὁ ἥλιος , ὁ μέν καλαθοειδής σκιά πολύς ἄν καταλαμβάνω ὁ οὐρανός εἰς πλατύς γε ἀποτελευτάω · καί οὕτως ἄν οὐ μόνος ἕκαστος μείς ὁ σελήνη ἐκλείπω συμβαίνω , ἀλλά καί διά πᾶς ὁ νύξ μένω ἐν ὁ σκιά . εἰ δέ κυλινδροειδής εἰμί , ὅλος ἄν ὁ πλάτος ἐπιλαμβάνω ὁ ζῳδιακός μή εἰς ὀξύς γε ἀποκορυφόω , καί ὅμοιος ἕκαστος μείς ἐμπίπτω ἄν ὁ σελήνη εἰς αὐτός ἐκλείπω . νυνί δέ διά ὁ κωνοειδής εἰμί αὐτός καί εἰς στενός ἀποκορυφόω οὕτως ὁ σελήνη ἐκφεύγω αὐτός , ὁπόταν ὁ βόρειος ἤ ὁ νότιος ἐπέχω ὁ ζῳδιακός ἐν ὁ πανσέληνος εὑρίσκω . προέρχομαι δέ ἄν καί μέχρι ὁ ἄστρον κυλινδροειδής ἤ καλαθοειδής εἰμί · καί οὕτως ἄν ὁ ἄστρον συμβαίνω ποτέ μέν λαμπρός , ποτέ δέ ἀμαυρός φαίνω , λαμπρός μέν ἐν ὁ σκιά ( πᾶς γάρ πύρινος σῶμα λαμπρός ἐν σκιά καί σκότος γίγνομαι ) , ἀμαυρός δέ ἐν ὁ αὐγή ὁ ἥλιος . ὅς μηθενός ἐν ὁ φαίνω θεωρέω δῆλος κωνοειδής εἰμί ἀναγκαῖος ὁ σκιά ὁ γῆ . κίω δέ οὗτος , γνώριμος ὡς μέγας ἔχω ὁ φωτίζω αὐτός , ὁ ἥλιος .