clemens-alexandrinus.protrepticus 4
Εἰ δ᾿ ἔτι πρὸς τούτοις φέρων ὑμῖν τὰ ἀγάλματα αὐτὰ ἐπισκοπεῖν παραθείην , ἐπιόντες ὡς ἀληθῶς λῆρον εὑρήσετε τὴν συνήθειαν , » ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων « ἀναίσθητα προστρεπόμενοι . πάλαι μὲν οὖν οἱ Σκύθαι τὸν ἀκινάκην , οἱ Ἄραβες τὸν λίθον , οἱ Πέρσαι τὸν ποταμὸν προσεκύνουν , καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οἱ ἔτι παλαιότεροι ξύλα ἱδρύοντο περιφανῆ καὶ κίονας ἵστων ἐκ λίθων · ἃ δὴ καὶ ξόανα προσηγορεύετο διὰ τὸ ἀπεξέσθαι τῆς ὕλης . ἀμέλει ἐν Ἰκάρῳ τῆς Ἀρτέμιδος τὸ ἄγαλμα ξύλον ἦν οὐκ εἰργασμένον , καὶ τῆς Κιθαιρωνίας Ἥρας ἐν Θεσπείᾳ πρέμνον ἐκκεκομμένον · καὶ τὸ τῆς Σαμίας Ἥρας , ὥς φησιν Ἀέθλιος , πρότερον μὲν ἦν σανίς , ὕστερον δὲ ἐπὶ Προκλέους ἄρχοντος ἀνδριαντοειδὲς ἐγένετο . ἐπεὶ δὲ ἀνθρώποις ἀπεικονίζεσθαι τὰ ξόανα ἤρξατο , βρέτη τὴν ἐκ βροτῶν ἐπωνυμίαν ἐκαρπώσατο . ἐν Ῥώμῃ δὲ τὸ παλαιὸν δόρυ φησὶ γεγονέναι τοῦ Ἄρεως τὸ ξόανον Οὐάρρων ὁ συγγραφεύς , οὐδέπω τῶν τεχνιτῶν ἐπὶ τὴν εὐπρόσωπον ταύτην κακοτεχνίαν ὡρμηκότων . ἐπειδὴ δὲ ἤνθησεν ἡ τέχνη , ηὔξησεν ἡ πλάνη . ὡς μὲν οὖν τοὺς λίθους καὶ τὰ ξύλα καὶ συνελόντι φάναι τὴν ὕλην ἀγάλματα ἀνδρείκελα ἐποιήσαντο , οἷς ἐπιμορφάζετε εὐσέβειαν συκοφαντοῦντες τὴν ἀλήθειαν , ἤδη μὲν αὐτόθεν δῆλον · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀποδείξεως ποσῆς ἐπιδεομένου τοῦ τόπου οὐ παραιτητέον . τὸν μὲν οὖν Ὀλυμπίασι Δία καὶ τὴν Ἀθήνησι Πολιάδα ἐκ χρυσοῦ καὶ ἐλέφαντος κατασκευάσαι Φειδίαν παντί που σαφές · τὸ δὲ ἐν Σάμῳ τῆς Ἥρας ξόανον Σμίλιδι τῷ Εὐκλείδου πεποιῆσθαι Ὀλύμπιχος ἐν Σαμιακοῖς ἱστορεῖ . μὴ οὖν ἀμφιβάλλετε , εἰ τῶν Σεμνῶν Ἀθήνησι καλουμένων θεῶν τὰς μὲν δύο Σκόπας ἐποίησεν ἐκ τοῦ καλουμένου λυχνέως λίθου , Κάλως δὲ τὴν μέσην αὐταῖν · ἱστοροῦντα ἔχω σοι Πολέμωνα δεικνύναι ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν πρὸς Τίμαιον · μηδ᾿ εἰ τὰ ἐν Πατάροις τῆς Λυκίας ἀγάλματα Διὸς καὶ Ἀπόλλωνος Φειδίας πάλιν ἐκεῖνος [ τὰ ἀγάλματα ] καθάπερ τοὺς λέοντας τοὺς σὺν αὐτοῖς ἀνακειμένους εἴργασται · εἰ δέ , ὥς φασί τινες , Βρυάξιος ἡ τέχνη , οὐ διαφέρομαι · ἔχεις καὶ τοῦτον ἀγαλματουργόν · ὁπότερον αὐτοῖν βούλει ἐπίγραφε . καὶ μὴν Τελεσίου τοῦ Ἀθηναίου , ὥς φησι Φιλόχορος , ἔργον εἰσὶν ἀγάλματα ἐννεαπήχη Ποσειδῶνος καὶ Ἀμφιτρίτης ἐν Τήνῳ προσκυνούμενα . Δημήτριος γὰρ ἐν δευτέρῳ τῶν Ἀργολικῶν τοῦ ἐν Τίρυνθι τῆς Ἥρας ξοάνου καὶ τὴν ὕλην ὄγχνην καὶ τὸν ποιητὴν Ἄργον ἀναγράφει . πολλοὶ δ᾿ ἂν τάχα που θαυμάσειαν , εἰ μάθοιεν τὸ Παλλάδιον τὸ διοπετὲς καλούμενον , ὃ Διομήδης καὶ Ὀδυσσεὺς ἱστοροῦνται μὲν ὑφελέσθαι ἀπὸ Ἰλίου , παρακαταθέσθαι δὲ Δημοφῶντι , ἐκ τῶν Πέλοπος ὀστῶν κατεσκευάσθαι , καθάπερ τὸν Ὀλύμπιον ἐξ ἄλλων ὀστῶν Ἰνδικοῦ θηρίου . καὶ δὴ τὸν ἱστοροῦντα Διονύσιον ἐν τῷ πέμπτῳ μέρει τοῦ Κύκλου παρίστημι . Ἀπελλᾶς δὲ ἐν τοῖς Δελφικοῖς δύο φησὶ γεγονέναι τὰ Παλλάδια , ἄμφω δ᾿ ὑπ᾿ ἀνθρώπων δεδημιουργῆσθαι . ἀλλ᾿ ὅπως μηδεὶς ὑπολάβῃ καὶ ταῦτά με ἀγνοίᾳ παρεικέναι , παραθήσομαι τοῦ Μορύχου Διονύσου . τὸ ἄγαλμα Ἀθήνησι γεγονέναι μὲν ἐκ τοῦ φελλάτα καλουμένου λίθου , ἔργον δὲ εἶναι Σίκωνος τοῦ Εὐπαλάμου , ὥς φησι Πολέμων ἔν τινι ἐπιστολῇ . ἐγενέσθην δὲ καὶ ἄλλω τινὲ δύω Κρητικὼ οἶμαι ἀνδριαντοποιὼ ( Σκύλλις καὶ Δίποινος ὠνομαζέσθην ) · τούτων δὲ τὰ ἐν Ἄργει τοῖς Διοσκούροιν ἀγάλματα κατεσκευασάτην καὶ τὸν ἐν Τίρυνθι Ἡρακλέους ἀνδριάντα καὶ τὸ τῆς Μουνυχίας Ἀρτέμιδος ξόανον ἐν Σικυῶνι . Καὶ τί περὶ ταῦτα διατρίβω , ἐξὸν αὐτὸν τὸν μεγαλοδαίμονα ὑμῖν ἐπιδεῖξαι ὅστις ἦν , ὃν δὴ κατ᾿ ἐξοχὴν πρὸς πάντων σεβασμοῦ κατηξιωμένον ἀκούομεν , τοῦτον ὃν ἀχειροποίητον εἰπεῖν τετολμήκασιν , τὸν Αἰγύπτιον Σάραπιν ; οἳ μὲν γὰρ αὐτὸν ἱστοροῦσιν χαριστήριον ὑπὸ Σινωπέων Πτολεμαίῳ τῷ Φιλαδέλφῳ τῷ Αἰγυπτίων πεμφθῆναι βασιλεῖ , ὃς λιμῷ τρυχομένους αὐτοὺς ἀπ᾿ Αἰγύπτου μεταπεμψαμένους σῖτον [ ὁ Πτολεμαῖος ] ἀνεκτήσατο , εἶναι δὲ τὸ ξόανον τοῦτο ἄγαλμα Πλούτωνος · ὃ δὲ δεξάμενος τὸν ἀνδριάντα καθίδρυσεν ἐπὶ τῆς ἄκρας , ἣν νῦν Ῥακῶτιν καλοῦσιν , ἔνθα καὶ τὸ ἱερὸν τετίμηται τοῦ Σαράπιδος , γειτνιᾷ δὲ τοῖς τόποις τὸ χωρίον . Βλιστίχην δὲ τὴν παλλακίδα τελευτήσασαν ἐν Κανώβῳ μεταγαγὼν ὁ Πτολεμαῖος ἔθαψεν ὑπὸ τὸν προδεδηλωμένον σηκόν . ἄλλοι δέ φασι Ποντικὸν εἶναι βρέτας τὸν Σάραπιν , μετῆχθαι δὲ εἰς Ἀλεξάνδρειαν μετὰ τιμῆς πανηγυρικῆς . Ἰσίδωρος μόνος παρὰ Σελευκέων τῶν πρὸς Ἀντιοχείᾳ τὸ ἄγαλμα μεταχθῆναι λέγει , ἐν σιτοδείᾳ καὶ αὐτῶν γενομένων καὶ ὑπὸ Πτολεμαίου διατραφέντων . ἀλλ᾿ ὅ γε Ἀθηνόδωρος ὁ τοῦ Σάνδωνος ἀρχαΐζειν τὸν Σάραπιν βουληθεὶς οὐκ οἶδ᾿ ὅτῳ περιέπεσεν , ἐλέγξας αὐτὸν ἄγαλμα εἶναι γενητόν · Σέσωστρίν φησι τὸν Αἰγύπτιον βασιλέα , τὰ πλεῖστα τῶν παρ᾿ Ἕλλησι παραστησάμενον , ἐθνῶν ἐπανελθόντα εἰς Αἴγυπτον ἐπαγαγέσθαι τεχνίτας ἱκανούς · τὸν οὖν Ὄσιριν τὸν προπάτορα τὸν αὑτοῦ δαιδαλθῆναι ἐκέλευσεν αὐτοῖς πολυτελῶς , κατασκευάζει δὲ αὐτὸν Βρύαξις ὁ δημιουργός , οὐχ ὁ Ἀθηναῖος , ἄλλος δέ τις ὁμώνυμος ἐκείνῳ τῷ Βρυάξιδι · ὃς ὕλῃ κατακέχρηται εἰς δημιουργίαν μικτῇ καὶ ποικίλῃ . ῥίνημα γὰρ χρυσοῦ ἦν αὐτῷ καὶ ἀργύρου χαλκοῦ τε καὶ σιδήρου καὶ μολίβδου , πρὸς δὲ καὶ κασσιτέρου , λίθων δὲ Αἰγυπτίων ἐνέδει οὐδὲ εἷς , σαπφείρου καὶ αἱματίτου θραύσματα σμαράγδου τε , ἀλλὰ καὶ τοπαζίου . λεάνας οὖν τὰ πάντα καὶ ἀναμίξας ἔχρωσε κυάνῳ , οὗ δὴ χάριν μελάντερον τὸ χρῶμα τοῦ ἀγάλματος , καὶ τῷ ἐκ τῆς Ὀσίριδος καὶ τοῦ Ἄπιος κηδείας ὑπολελειμμένῳ φαρμάκῳ φυράσας τὰ πάντα διέπλασεν τὸν Σάραπιν · οὗ καὶ τοὔνομα αἰνίττεται τὴν κοινωνίαν τῆς κηδείας καὶ τὴν ἐκ τῆς ταφῆς δημιουργίαν , σύνθετον ἀπό τε Ὀσίριδος καὶ Ἄπιος γενόμενον Ὀσίραπις . Καινὸν δὲ ἄλλον ἐν Αἰγύπτῳ , ὀλίγου δεῖν καὶ παρ᾿ Ἕλλησι , σεβασμίως τεθείακεν θεὸν ὁ βασιλεὺς ὁ Ῥωμαίων τὸν ἐρώμενον ὡραιότατον σφόδρα γενόμενον · Ἀντίνοον [ ὃν ] ἀνιέρωσεν οὕτως ὡς Γανυμήδην ὁ Ζεύς · οὐ γὰρ κωλύεται ῥᾳδίως ἐπιθυμία φόβον οὐκ ἔχουσα · καὶ νύκτας ἱερὰς τὰς Ἀντινόου προσκυνοῦσιν ἄνθρωποι νῦν , ἃς αἰσχρὰς ἠπίστατο ὁ συναγρυπνήσας ἐραστής . τί μοι θεὸν καταλέγεις τὸν πορνείᾳ τετιμημένον ; τί δὲ καὶ ὡς υἱὸν θρηνεῖσθαι προσέταξας ; τί δὲ καὶ τὸ κάλλος αὐτοῦ διηγῇ ; αἰσχρόν ἐστι τὸ κάλλος ὕβρει μεμαραμμένον . μὴ τυραννήσῃς , ἄνθρωπε , τοῦ κάλλους μηδὲ ἐνυβρίσῃς ἀνθοῦντι τῷ νέῳ · τήρησον αὐτὸ καθαρόν , ἵνα ᾖ καλόν . βασιλεὺς τοῦ κάλλους γενοῦ , μὴ τύραννος · ἐλεύθερον μεινάτω · τότε σου γνωρίσω τὸ κάλλος , ὅτε καθαρὰν τετήρηκας τὴν εἰκόνα · τότε προσκυνήσω τὸ κάλλος , ὅτε ἀληθινὸν ἀρχέτυπόν ἐστι τῶν καλῶν . ἤδη δὲ τάφος ἐστὶ τοῦ ἐρωμένου , νεώς ἐστιν Ἀντινόου καὶ πόλις · καθάπερ δέ , οἶμαι , οἱ ναοί , οὕτω δὲ καὶ οἱ τάφοι θαυμάζονται , πυραμίδες καὶ μαυσώλεια καὶ λαβύρινθοι , ἄλλοι ναοὶ τῶν νεκρῶν , ὡς ἐκεῖνοι τάφοι τῶν θεῶν . διδάσκαλον δὲ ὑμῖν παραθήσομαι τὴν προφῆτιν Σίβυλλαν οὐ ψευδοῦς Φοίβου χρησμηγόρον , ὅν τε μάταιοι ἄνθρωποι θεὸν εἶπον , ἐπεψεύσαντο δὲ μάντιν , ἀλλὰ θεοῦ μεγάλοιο , τὸν οὐ χέρες ἔπλασαν ἀνδρῶν εἰδώλοις ἀλάλοισι λιθοξέστοισιν ὅμοιον . αὕτη μέντοι ἐρείπια τοὺς νεὼς προσαγορεύει , τὸν μὲν τῆς Ἐφεσίας Ἀρτέμιδος » χάσμασι καὶ σεισμοῖς « καταποθήσεσθαι προμηνύουσα οὕτως , ὕπτια δ᾿ οἰμῴξει Ἔφεσος κλαίουσα παρ᾿ ὄχθαις καὶ νηὸν ζητοῦσα τὸν οὐκέτι ναιετάοντα · τὸν δὲ Ἴσιδος καὶ Σαράπιδος ἐν Αἰγύπτῳ κατενεχθήσεσθαί φησι καὶ ἐμπρησθήσεσθαι · Ἶσι , θεὰ τριτάλαινα , μένεις ἐπὶ χεύματα Νείλου μούνη , μαινὰς ἄναυδος ἐπὶ ψαμάθοις Ἀχέροντος , εἶτα ὑποβᾶσα · καὶ σύ , Σάραπι λίθους ἀργοὺς ἐπικείμενε πολλούς , κεῖσαι πτῶμα μέγιστον ἐν Αἰγύπτῳ τριταλαίνῃ . σὺ δὲ ἀλλ᾿ εἰ μὴ προφήτιδος ἐπακούεις , τοῦ γε σοῦ ἄκουσον φιλοσόφου , τοῦ Ἐφεσίου Ἡρακλείτου , τὴν ἀναισθησίαν ὀνειδίζοντος τοῖς ἀγάλμασι · » καὶ τοῖς ἀγάλμασι τουτέοισιν εὔχονται , ὁκοῖον εἴ τις τοῖς δόμοις λεσχηνεύοιτο . « ἦ γὰρ οὐχὶ τερατώδεις οἱ λίθους προστρεπόμενοι , εἶτα μέντοι καὶ πρὸ τῶν πυλῶν ἱστάντες αὐτοὺς ὡς ἐνεργεῖς , Ἑρμῆν προσκυνοῦντες ὡς θεὸν καὶ τὸν Ἀγυιέα θυρωρὸν ἱστάντες ; εἰ γὰρ ὡς ἀναισθήτους ὑβρίζουσιν , τί προσκυνοῦσιν ὡς θεούς ; εἰ δὲ αἰσθήσεως αὐτοὺς μετέχειν οἴονται , τί τούτους ἱστᾶσι θυρωρούς ; Ῥωμαῖοι δὲ τὰ μέγιστα κατορθώματα τῇ Τύχῃ ἀνατιθέντες καὶ ταύτην μεγίστην οἰόμενοι θεόν , φέροντες εἰς τὸν κοπρῶνα ἀνέθηκαν αὐτήν , ἄξιον νεὼν τὸν ἀφεδρῶνα νείμαντες τῇ θεῷ . Ἀλλὰ γὰρ ἀναισθήτῳ λίθῳ καὶ ξύλῳ καὶ χρυσίῳ πλουσίῳ οὐδ᾿ ὁτιοῦν μέλει , οὐ κνίσης , οὐχ αἵματος , οὐ καπνοῦ , ᾧ δὴ τιμώμενοι καὶ τυφόμενοι ἐκμελαίνονται · ἀλλ᾿ οὐδὲ τιμῆς , οὐχ ὕβρεως · τὰ δὲ καὶ παντός ἐστιν ἀτιμότερα ζῴου , τὰ ἀγάλματα . καὶ ὅπως γε τεθείασται τὰ ἀναίσθητα , ἀπορεῖν ἔπεισί μοι καὶ κατελεεῖν τοὺς πλανωμένους τῆς ἀνοίας ὡς δειλαίους · εἰ γὰρ καί τινα τῶν ζῴων οὐχὶ πάσας ἔχει τὰς αἰσθήσεις , ὥσπερ εὐλαὶ καὶ κάμπαι καὶ ὅσα διὰ τῆς πρώτης γενέσεως εὐθὺς ἀνάπηρα φαίνεται , καθάπερ οἱ σπάλακες καὶ ἡ μυγαλῆ , ἥν φησιν ὁ Νίκανδρος » τυφλήν τε σμερδνήν τε « · ἀλλά γε ἀμείνους εἰσὶ τῶν ξοάνων τούτων καὶ τῶν ἀγαλμάτων τέλεον ὄντων κωφῶν · ἔχουσιν γὰρ αἴσθησιν μίαν γέ τινα , φέρε εἰπεῖν ἀκουστικὴν ἢ ἁπτικὴν ἢ τὴν ἀναλογοῦσαν τῇ ὀσφρήσει ἢ τῇ γεύσει · τὰ δὲ οὐδὲ μιᾶς αἰσθήσεως μετέχει , τὰ ἀγάλματα . πολλὰ δέ ἐστι τῶν ζῴων , ὅσα οὔτε ὅρασιν ἔχει οὔτε ἀκοὴν οὐδὲ μὴν φωνήν , οἷον καὶ τὸ τῶν ὀστρέων γένος , ἀλλὰ ζῇ γε καὶ αὔξεται , πρὸς δὲ καὶ τῇ σελήνῃ συμπάσχει τὰ δὲ ἀγάλματα ἀργά , ἄπρακτα , ἀναίσθητα , προσδεῖται καὶ προσκαθηλοῦται καὶ προσπήγνυται , χωνεύεται , ῥινᾶται , πρίεται , περιξέεται , γλύφεται . κωφὴν μὲν δὴ γαῖαν ἀεικίζουσιν οἱ ἀγαλματοποιοί , τῆς οἰκείας ἐξιστάντες φύσεως , ὑπὸ τῆς τέχνης προσκυνεῖν ἀναπείθοντες · προσκυνοῦσιν δὲ οἱ θεοποιοὶ οὐ θεοὺς καὶ δαίμονας κατά γε αἴσθησιν τὴν ἐμήν , γῆν δὲ καὶ τέχνην , τὰ ἀγάλματα ὅπερ ἐστίν . ἔστιν γὰρ ὡς ἀληθῶς τὸ ἄγαλμα ὕλη νεκρὰ τεχνίτου χειρὶ μεμορφωμένη · ἡμῖν δὲ οὐχ ὕλης αἰσθητῆς αἰσθητόν , νοητὸν δὲ τὸ ἄγαλμά ἐστιν . νοητόν , οὐκ αἰσθητόν ἐστι [ τὸ ἄγαλμα ] ὁ θεός , ὁ μόνος ὄντως θεός . Καὶ δὴ ἔμπαλιν ἐν αὐταῖς που ταῖς περιστάσεσιν οἱ δεισιδαίμονες , οἱ τῶν λίθων προσκυνηταί , ἔργῳ μαθόντες ἀναίσθητον ὕλην μὴ σέβειν , αὐτῆς ἡττώμενοι τῆς χρείας ἀπόλλυνται ὑπὸ δεισιδαιμονίας · καταφρονοῦντες δ᾿ ὅμως τῶν ἀγαλμάτων , φαίνεσθαι δὲ μὴ βουλόμενοι αὐτῶν ὅλως περιφρονοῦντες , ἐλέγχονται ὑπ᾿ αὐτῶν τῶν θεῶν , οἷς δὴ . τὰ ἀγάλματα ἐπιπεφήμισται . Διονύσιος μὲν γὰρ ὁ τύραννος ὁ νεώτερος θοιμάτιον τὸ χρύσεον περιελόμενος τοῦ Διὸς ἐν Σικελίᾳ προσέταξεν αὐτῷ ἐρεοῦν περιτεθῆναι , χαριέντως φήσας τοῦτο ἄμεινον εἶναι τοῦ χρυσέου , καὶ θέρους κουφότερον ὂν καὶ κρύους ἀλεεινότερον . Ἀντίοχος δὲ ὁ Κυζικηνὸς ἀπορούμενος χρημάτων τοῦ Διὸς τὸ ἄγαλμα τὸ χρυσοῦν , πεντεκαίδεκα πηχῶν τὸ μέγεθος ὄν , προσέταξε χωνεῦσαι καὶ τῆς ἄλλης τῆς ἀτιμοτέρας ὕλης ἄγαλμα παραπλήσιον ἐκείνῳ πετάλοις κεχρυσωμένον ἀναθεῖναι πάλιν . αἱ δὲ χελιδόνες καὶ τῶν ὀρνέων τὰ πλεῖστα κατεξερῶσιν αὐτῶν τῶν ἀγαλμάτων εἰσπετόμενα , οὐδὲν φροντίσαντα οὔτε Ὀλυμπίου Διὸς οὔτε Ἐπιδαυρίου Ἀσκληπιοῦ οὐδὲ μὴν Ἀθηνᾶς Πολιάδος ἢ Σαράπιδος Αἰγυπτίου · παρ᾿ ὧν οὐδὲ αὐτῶν τὴν ἀναισθησίαν τῶν ἀγαλμάτων ἐκμανθάνετε . ἀλλ᾿ εἰσὶ μὲν καὶ κακοῦργοί τινες ἢ πολέμιοι ἐπιθέμενοι , οἳ δι᾿ αἰσχροκέρδειαν ἐδῄωσαν τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ἀναθήματα ἐσύλησαν ἢ καὶ αὐτὰ ἐχώνευσαν τὰ ἀγάλματα . καὶ εἰ Καμβύσης τις ἢ Δαρεῖος ἢ ἄλλος μαινόμενος τοιαῦτα ἄττα ἐπεχείρησεν καὶ εἰ τὸν Αἰγύπτιόν τις ἀπέκτεινεν Ἆπιν , γελῶ μὲν ὅτι τὸν θεὸν ἀπέκτεινεν αὐτῶν , ἀγανακτῶ δὲ εἰ κέρδους χάριν ἐπλημμέλει . ἑκὼν οὖν ἐκλήσομαι τῆσδε τῆς κακουργίας , πλεονεξίας ἔργα , οὐχὶ δὲ ἀδρανείας τῶν εἰδώλων ἔλεγχον νομίζων . ἀλλ᾿ οὔτι γε τὸ πῦρ καὶ οἱ σεισμοὶ κερδαλέοι , οὐδὲ μὴν φοβοῦνται ἢ δυσωποῦνται οὐ τοὺς δαίμονας , οὐ τὰ ἀγάλματα , οὐ μᾶλλον ἢ τὰς ψηφῖδας τὰς παρὰ τοῖς αἰγιαλοῖς σεσωρευμένας τὰ κύματα . οἶδα ἐγὼ πῦρ ἐλεγκτικὸν καὶ δεισιδαιμονίας ἰατικόν · εἰ βούλει παύσασθαι τῆς ἀνοίας , φωταγωγήσει σε τὸ πῦρ . τοῦτο τὸ πῦρ καὶ τὸν ἐν Ἄργει νεὼν σὺν καὶ τῇ ἱερείᾳ κατέφλεξεν Χρυσίδι , καὶ τὸν ἐν Ἐφέσῳ τῆς Ἀρτέμιδος δεύτερον μετὰ Ἀμαζόνας καὶ τὸ ἐν Ῥώμῃ Καπιτώλιον ἐπινενέμηται πολλάκις · οὐκ ἀπέσχετο δὲ οὐδὲ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρέων πόλει Σαράπιδος ἱεροῦ . Ἀθήνησι γὰρ τοῦ Διονύσου τοῦ Ἐλευθερέως κατήρειψε τὸν νεών , καὶ τὸν ἐν Δελφοῖς τοῦ Ἀπόλλωνος πρότερον ἥρπασεν θύελλα , ἔπειτα ἠφάνισε πῦρ σωφρονοῦν . τοῦτό σοι προοίμιον ἐπιδείκνυται ὧν ὑπισχνεῖται τὸ πῦρ . Οἱ δὲ τῶν ἀγαλμάτων δημιουργοὶ οὐ δυσωποῦσιν ὑμῶν τοὺς ἔμφρονας τῆς ὕλης καταφρονεῖν ; ὁ μὲν Ἀθηναῖος Φειδίας ἐπὶ τῷ δακτύλῳ τοῦ Διὸς τοῦ Ὀλυμπίου ἐπιγράψας » Παντάρκης καλός « · οὐ γὰρ καλὸς αὐτῷ ὁ Ζεύς , ἀλλ᾿ ὁ ἐρώμενος ἦν · ὁ Πραξιτέλης δέ , ὡς Ποσείδιππος ἐν τῷ περὶ Κνίδου διασαφεῖ , τὸ τῆς Ἀφροδίτης ἄγαλμα τῆς Κνιδίας κατασκευάζων τῷ Κρατίνης τῆς ἐρωμένης εἴδει παραπλήσιον πεποίηκεν αὐτήν , ἵν᾿ ἔχοιεν οἱ δείλαιοι τὴν Πραξιτέλους ἐρωμένην προσκυνεῖν . Φρύνη δὲ ὁπηνίκα ἤνθει ἡ ἑταίρα ἡ Θεσπιακή , οἱ ζωγράφοι πάντες τὰς τῆς Ἀφροδίτης εἰκόνας πρὸς τὸ κάλλος ἀπεμιμοῦντο Φρύνης , ὥσπερ αὖ καὶ οἱ λιθοξόοι τοὺς Ἑρμᾶς Ἀθήνησι πρὸς Ἀλκιβιάδην ἀπείκαζον . ὑπολείπεται τῆς σῆς κρίσεως τὸ ἔργον ἐπάξαι , εἰ βούλει καὶ τὰς ἑταίρας προσκυνεῖν . Ἐντεῦθεν , οἶμαι , κινηθέντες οἱ βασιλεῖς οἱ παλαιοί , καταφρονοῦντες τῶν μύθων τούτων , ἀνέδην διὰ τὸ ἐξ ἀνθρώπων ἀκίνδυνον σφᾶς αὐτοὺς θεοὺς ἀνηγόρευον , ταύτῃ κἀκείνους διὰ τὴν δόξαν ἀπηθανατίσθαι διδάσκοντες · Κῆυξ μὲν ὁ Αἰόλου Ζεὺς ὑπὸ τῆς Ἀλκυόνης τῆς γυναικός , Ἀλκυόνη δὲ αὖθις τοῦ ἀνδρὸς Ἥρα προσαγορευομένη . Πτολεμαῖος δὲ ὁ τέταρτος Διόνυσος ἐκαλεῖτο · καὶ Μιθριδάτης ὁ Ποντικὸς Διόνυσος καὶ αὐτός · ἐβούλετο δὲ καὶ Ἀλέξανδρος Ἄμμωνος υἱὸς εἶναι δοκεῖν καὶ κερασφόρος ἀναπλάττεσθαι πρὸς τῶν ἀγαλματοποιῶν , τὸ καλὸν ἀνθρώπου πρόσωπον ὑβρίσαι σπεύδων κέρατι . καὶ οὔτι γε βασιλεῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ ἰδιῶται θείαις προσηγορίαις σφᾶς αὐτοὺς ἐσέμνυνον , ὡς Μενεκράτης ὁ ἰατρός , Ζεὺς οὗτος ἐπικεκλημένος . τί με δεῖ καταλέγειν Ἀλέξαρχον ( γραμματικὸς οὗτος τὴν ἐπιστήμην γεγονώς , ὡς ἱστορεῖ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνοις , αὑτὸν κατεσχημάτιζεν εἰς Ἥλιον ) ; τί δεῖ καὶ Νικαγόρου μεμνῆσθαι ( Ζελείτης τὸ γένος ἦν κατὰ τοὺς Ἀλεξάνδρου γεγονὼς χρόνους · Ἑρμῆς προσηγορεύετο ὁ Νικαγόρας καὶ τῇ στολῇ τοῦ Ἑρμοῦ ἐκέχρητο , ὡς αὐτὸς μαρτυρεῖ ) ; ὅπου γε καὶ ὅλα ἔθνη καὶ πόλεις αὔτανδροι , κολακείαν ὑποδυόμεναι , ἐξευτελίζουσιν τοὺς μύθους τοὺς περὶ τῶν θεῶν , ἰσοθέους ἄνθρωποι κατασχηματίζοντες ἑαυτούς , ὑπὸ δόξης πεφυσημένοι , ἐπιψηφιζόμενοι τιμὰς ἑαυτοῖς ὑπερόγκους · νῦν μὲν τὸν Μακεδόνα τὸν ἐκ Πέλλης τὸν Ἀμύντου Φίλιππον ἐν Κυνοσάργει νομοθετοῦντες προσκυνεῖν , τὸν » τὴν κλεῖν κατεαγότα καὶ τὸ σκέλος πεπηρωμένον « , ὃς ἐξεκόπη τὸν ὀφθαλμόν · αὖθις δὲ τὸν Δημήτριον θεὸν καὶ αὐτὸν ἀναγορεύοντες · καὶ ἔνθα μὲν ἀπέβη τοῦ ἵππου Ἀθήναζε εἰσιών , Καταιβάτου ἱερόν ἐστι Δημητρίου , βωμοὶ δὲ πανταχοῦ · καὶ γάμος ὑπὸ Ἀθηναίων αὐτῷ ὁ τῆς Ἀθηνᾶς ηὐτρεπίζετο · ὁ δὲ τὴν μὲν θεὸν ὑπερηφάνει , τὸ ἄγαλμα γῆμαι μὴ δυνάμενος · Λάμιαν δὲ τὴν ἑταίραν ἔχων εἰς ἀκρόπολιν ἀνῄει καὶ τῷ τῆς Ἀθηνᾶς ἐνεφυρᾶτο παστῷ , τῇ παλαιᾷ παρθένῳ τὰ τῆς νέας ἐπιδεικνὺς ἑταίρας σχήματα . οὐ νέμεσις τοίνυν οὐδὲ Ἵππωνι ἀπαθανατίζοντι τὸν θάνατον τὸν ἑαυτοῦ · ὁ Ἵππων οὗτος ἐπιγραφῆναι ἐκέλευσεν τῷ μνήματι τῷ ἑαυτοῦ τόδε τὸ ἐλεγεῖον · Ἵππωνος τόδε σῆμα , τὸν ἀθανάτοισι θεοῖσιν ἶσον ἐποίησεν Μοῖρα καταφθίμενον . εὖ γε , Ἵππων , ἐπιδεικνύεις ἡμῖν τὴν ἀνθρωπίνην πλάνην . εἰ γὰρ καὶ λαλοῦντί σοι μὴ πεπιστεύκασι , νεκροῦ γενέσθωσαν μαθηταί . χρησμὸς οὗτός ἐστιν Ἵππωνος · νοήσωμεν αὐτόν . οἱ προσκυνούμενοι παρ᾿ ὑμῖν , ἄνθρωποι γενόμενοί ποτε , εἶτα μέντοι τεθνᾶσιν · τετίμηκεν δὲ αὐτοὺς ὁ μῦθος καὶ ὁ χρόνος . φιλεῖ γάρ πως τὰ μὲν παρόντα συνηθείᾳ καταφρονεῖσθαι , τὰ δὲ παρῳχηκότα τοῦ παραυτίκα ἐλέγχου κεχωρισμένα χρόνων ἀδηλίᾳ τετιμῆσθαι τῷ πλάσματι , καὶ τὰ μὲν ἀπιστεῖσθαι , τὰ δὲ καὶ θαυμάζεσθαι . αὐτίκα γοῦν οἱ παλαιοὶ νεκροὶ τῷ πολλῷ τῆς πλάνης χρόνῳ σεμνυνόμενοι τοῖς ἔπειτα νομίζονται θεοί . πίστις ὑμῖν τῶνδε αὐτὰ ὑμῶν τὰ μυστήρια , αἱ πανηγύρεις , δεσμὰ καὶ τραύματα καὶ δακρύοντες θεοί · ὤ μοι ἐγώ , ὅτε μοι Σαρπηδόνα φίλτατον ἀνδρῶν μοῖρ᾿ ὑπὸ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι . κεκράτηται τὸ θέλημα τοῦ Διὸς καὶ ὁ Ζεὺς ὑμῖν διὰ Σαρπηδόνα οἰμῴζει νενικημένος . εἴδωλα γοῦν εἰκότως αὐτοὺς καὶ δαίμονας ὑμεῖς αὐτοὶ κεκλήκατε , ἐπεὶ καὶ τὴν Ἀθηνᾶν αὐτὴν καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς κακίᾳ τιμήσας Ὅμηρος δαίμονας προσηγόρευσεν · ἡ δ᾿ Οὐλυμπόνδε βεβήκει δώματ᾿ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους . πῶς οὖν ἔτι θεοὶ τὰ εἴδωλα καὶ οἱ δαίμονες , βδελυρὰ ὄντως καὶ ἀκάθαρτα πνεύματα , πρὸς πάντων ὁμολογούμενα γήινα καὶ δεισαλέα , κάτω βρίθοντα , » περὶ τοὺς τάφους καὶ τὰ μνημεῖα καλινδούμενα « , περὶ ἃ δὴ καὶ ὑποφαίνονται ἀμυδρῶς » σκιοειδῆ φαντάσματα « ; ταῦθ᾿ ὑμῶν οἱ θεοὶ τὰ εἴδωλα , αἱ σκιαὶ καὶ πρὸς τούτοις αἱ » χωλαὶ « ἐκεῖναι καὶ » ῥυσαί , παραβλῶπες ὀφθαλμώ « , αἱ Λιταὶ αἱ Θερσίτου μᾶλλον ἢ Διὸς θυγατέρες , ὥστε μοι δοκεῖν χαριέντως φάναι τὸν Βίωνα , πῶς ἂν ἐνδίκως οἱ ἄνθρωποι παρὰ τοῦ Διὸς αἰτήσονται τὴν εὐτεκνίαν , ἣν οὐδ᾿ αὑτῷ παρασχεῖν ἴσχυσεν ; οἴμοι τῆς ἀθεότητος · τὴν ἀκήρατον οὐσίαν , τὸ ὅσον ἐφ᾿ ὑμῖν , κατορύττετε καὶ τὸ ἄχραντον ἐκεῖνο καὶ τὸ ἅγιον τοῖς τάφοις ἐπικεχώκατε , τῆς ἀληθῶς ὄντως οὐσίας συλήσαντες τὸ θεῖον . τί δὴ οὖν τὰ τοῦ θεοῦ τοῖς οὐ θεοῖς προσενείματε γέρα ; τί δὲ καταλιπόντες τὸν οὐρανὸν τὴν γῆν τετιμήκατε ; τί δ᾿ ἄλλο χρυσὸς ἢ ἄργυρος ἢ ἀδάμας ἢ σίδηρος ἢ χαλκὸς ἢ ἐλέφας ἢ λίθοι τίμιοι ; οὐχὶ γῆ τε καὶ ἐκ γῆς ; οὐχὶ δὲ μιᾶς μητρὸς ἔκγονα , τῆς γῆς , τὰ πάντα ταῦτα ὅσα ὁρᾷς ; τί δὴ οὖν , ὦ μάταιοι καὶ κενόφρονες ( πάλιν γὰρ δὴ ἐπαναλήψομαι ) , τὸν ὑπερουράνιον βλασφημήσαντες τόπον εἰς τοὔδαφος κατεσύρατε τὴν εὐσέβειαν , χθονίους ὑμῖν ἀναπλάττοντες θεοὺς καὶ τὰ γενητὰ ταῦτα πρὸ τοῦ ἀγενήτου μετιόντες θεοῦ βαθυτέρῳ περιπεπτώκατε ζόφῳ ; καλὸς ὁ Πάριος λίθος , ἀλλ᾿ οὐδέπω Ποσειδῶν · καλὸς ὁ ἐλέφας , ἀλλ᾿ οὐδέπω Ὀλύμπιος · ἐνδεὴς ἀεί ποτε ἡ ὕλη τῆς τέχνης , ὁ θεὸς δὲ ἀνενδεής . προῆλθεν ἡ τέχνη , περιβέβληται τὸ σχῆμα ἡ ὕλη , καὶ τὸ πλούσιον τῆς οὐσίας πρὸς μὲν τὸ κέρδος ἀγώγιμον , μόνῳ δὲ τῷ σχήματι γίνεται σεβάσμιον . χρυσός ἐστι τὸ ἄγαλμά σου , ξύλον ἐστίν , λίθος ἐστίν , γῆ ἐστιν , ἐὰν ἄνωθεν νοήσῃς , μορφὴν παρὰ τοῦ τεχνίτου προσλαβοῦσα . γῆν δὲ ἐγὼ πατεῖν , οὐ προσκυνεῖν μεμελέτηκα · οὐ γάρ μοι θέμις ἐμπιστεῦσαί ποτε τοῖς ἀψύχοις τὰς τῆς ψυχῆς ἐλπίδας . Ἰτέον οὖν ὡς ἔνι μάλιστα ἐγγυτάτω τῶν ἀγαλμάτων , ὡς οἰκεία ἡ πλάνη κἀκ τῆς προσόψεως ἐλέγχηται · ἐναπομέμακται γὰρ πάνυ δὴ σαφῶς τὰ εἴδη τῶν ἀγαλμάτων τὴν διάθεσιν τῶν δαιμόνων . εἰ γοῦν τις τὰς γραφὰς καὶ τὰ ἀγάλματα περινοστῶν θεῷτο , γνωριεῖ ὑμῶν παραυτίκα τοὺς θεοὺς ἐκ τῶν ἐπονειδίστων σχημάτων , τὸν Διόνυσον ἀπὸ τῆς στολῆς , τὸν Ἥφαιστον ἀπὸ τῆς τέχνης , τὴν Δηὼ ἀπὸ τῆς συμφορᾶς , ἀπὸ τοῦ κρηδέμνου τὴν Ἰνώ , ἀπὸ τῆς τριαίνης τὸν Ποσειδῶ , ἀπὸ τοῦ κύκνου τὸν Δία · τὸν δὲ Ἡρακλέα δείκνυσιν ἡ πυρά , κἂν γυμνὴν ἴδῃ τις ἀνάγραπτον γυναῖκα , τὴν » χρυσῆν « Ἀφροδίτην νοεῖ . οὕτως ὁ Κύπριος ὁ Πυγμαλίων ἐκεῖνος ἐλεφαντίνου ἠράσθη ἀγάλματος · τὸ ἄγαλμα Ἀφροδίτης ἦν καὶ γυμνὴ ἦν · νικᾶται ὁ Κύπριος τῷ σχήματι καὶ συνέρχεται τῷ ἀγάλματι , καὶ τοῦτο Φιλοστέφανος ἱστορεῖ · Ἀφροδίτη δὲ ἄλλη ἐν Κνίδῳ λίθος ἦν καὶ καλὴ ἦν , ἕτερος ἠράσθη ταύτης καὶ μίγνυται τῇ λίθῳ · Ποσείδιππος ἱστορεῖ , ὁ μὲν πρότερος ἐν τῷ περὶ Κύπρου , ὁ δὲ ἕτερος ἐν τῷ περὶ Κνίδου . τοσοῦτον ἴσχυσεν ἀπατῆσαι τέχνη προαγωγὸς ἀνθρώποις ἐρωτικοῖς εἰς βάραθρον γενομένη . δραστήριος μὲν ἡ δημιουργική , ἀλλ᾿ οὐχ οἵα τε ἀπατῆσαι λογικὸν οὐδὲ μὴν τοὺς κατὰ λόγον βεβιωκότας · ζωγραφίας μὲν γὰρ δι᾿ ὁμοιότητα σκιαγραφήταις περιστεραῖς προσέπτησαν πελειάδες καὶ ἵπποις καλῶς γεγραμμέναις προσεχρεμέτισαν ἵπποι . ἐρασθῆναι κόρην εἰκόνος λέγουσιν καὶ νέον καλὸν Κνιδίου ἀγάλματος , ἀλλ᾿ ἦσαν τῶν θεατῶν αἱ ὄψεις ἠπατημέναι ὑπὸ τῆς τέχνης . οὐδὲ γὰρ ἂν θεᾷ τις συνεπλάκη , οὐδ᾿ ἂν νεκρᾷ τις συνετάφη , οὐδ᾿ ἂν ἠράσθη δαίμονος καὶ λίθου ἄνθρωπος σωφρονῶν . ὑμᾶς δὲ ἄλλῃ γοητείᾳ ἀπατᾷ ἡ τέχνη , εἰ καὶ μὴ ἐπὶ τὸ ἐρᾶν προσάγουσα , ἀλλ᾿ ἐπὶ τὸ τιμᾶν καὶ προσκυνεῖν τά τε ἀγάλματα καὶ τὰς γραφάς . ὁμοία γε ἡ γραφή · ἐπαινείσθω μὲν ἡ τέχνη . μὴ ἀπατάτω δὲ τὸν ἄνθρωπον ὡς ἀλήθεια . ἕστηκεν ὁ ἵππος ἡσυχῇ , ἡ πελειὰς ἀτρεμής , ἀργὸν τὸ πτερόν , ἡ δὲ βοῦς ἡ Δαιδάλου ἡ ἐκ τοῦ ξύλου πεποιημένη ταῦρον εἷλεν ἄγριον καὶ κατηνάγκασεν τὸ θηρίον ἡ τέχνη πλανήσασα ἐρώσης ἐπιβῆναι γυναικός . τοσοῦτον οἶστρον αἱ τέχναι κακοτεχνοῦσαι τοῖς ἀνοήτοις ἐνεποίησαν . ἀλλὰ τοὺς μὲν πιθήκους οἱ τούτων τροφεῖς καὶ μελεδωνοὶ τεθαυμάκασιν , ὅτι τῶν κηρίνων ἢ πηλίνων ὁμοιωμάτων καὶ κοροκοσμίων ἀπατᾷ τούτους οὐδέν · ὑμεῖς δὲ ἄρα καὶ πιθήκων χείρους γενήσεσθε λιθίνοις καὶ ξυλίνοις καὶ χρυσέοις καὶ ἐλεφαντίνοις ἀγαλματίοις καὶ γραφαῖς προσανέχοντες . τοιούτων ὑμῖν [ οἱ ] δημιουργοὶ ἀθυρμάτων ὀλεθρίων οἱ λιθοξόοι καὶ οἱ ἀνδριαντοποιοὶ γραφεῖς τε αὐ καὶ τέκτονες καὶ ποιηταί , πολύν τινα καὶ τοιοῦτον ὄχλον παρεισάγοντες . κατ᾿ ἀγροὺς μὲν Σατύρους καὶ Πᾶνας , ἀνὰ δὲ τὰς ὕλας Νύμφας τὰς ὀρειάδας καὶ τὰς ἁμαδρυάδας , ναὶ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ τὰ ὕδατα καὶ περὶ τοὺς ποταμοὺς καὶ τὰς πηγὰς τὰς Ναΐδας καὶ περὶ τὴν θάλατταν τὰς Νηρεΐδας . μάγοι δὲ ἤδη ἀσεβείας τῆς σφῶν αὐτῶν ὑπηρέτας δαίμονας αὐχοῦσιν , οἰκέτας αὐτοὺς ἑαυτοῖς καταγράψαντες , τοὺς κατηναγκασμένους δούλους ταῖς ἐπαοιδαῖς πεποιηκότες . γάμοι τε οὖν ἔτι καὶ παιδοποιίαι καὶ λοχεῖαι θεῶν μνημονευόμεναι καὶ μοιχεῖαι ᾀδόμεναι καὶ εὐωχίαι κωμῳδούμεναι καὶ γέλωτες παρὰ πότον εἰσαγόμενοι προτρέπουσι δή με ἀνακραγεῖν , κἂν σιωπῆσαι θέλω . οἴμοι τῆς ἀθεότητος · σκηνὴν πεποιήκατε τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ θεῖον ὑμῖν δρᾶμα γεγένηται καὶ τὸ ἅγιον προσωπείοις δαιμονίων κεκωμῳδήκατε , τὴν ἀληθῆ θεοσέβειαν δεισιδαιμονίᾳ σατυρίσαντες . Αὐτὰρ ὃ φορμίζων ἀνεβάλλετο καλὸν ἀείδειν , ᾆσον ἡμῖν , Ὅμηρε , τὴν φωνὴν τὴν καλήν , ἀμφ᾿ Ἄρεως φιλότητος ἐυστεφάνου τ᾿ Ἀφροδίτης · ὡς τὰ πρῶτα μίγησαν ἐν Ἡφαίστοιο δόμοισι λάθρῃ · πολλὰ δ᾿ ἔδωκε , λέχος δ᾿ ᾔσχυνε καὶ εὐνὴν Ἡφαίστοιο ἄνακτος . κατάπαυσον , Ὅμηρε , τὴν ᾠδήν · οὐκ ἔστι καλή , μοιχείαν διδάσκει · πορνεύειν δὲ ἡμεῖς καὶ τὰ ὦτα παρῃτήμεθα · ἡμεῖς γάρ , ἡμεῖς ἐσμὲν οἱ τὴν εἰκόνα τοῦ θεοῦ περιφέροντες ἐν τῷ ζῶντι καὶ κινουμένῳ τούτῳ ἀγάλματι , τῷ ἀνθρώπῳ , σύνοικον εἰκόνα , σύμβουλον , συνόμιλον , συνέστιον , συμπαθῆ , ὑπερπαθῆ · ἀνάθημα γεγόναμεν τῷ θεῷ ὑπὲρ Χριστοῦ · » ἡμεῖς τὸ γένος τὸ ἐκλεκτόν , τὸ βασίλειον ἱεράτευμα , ἔθνος ἅγιον , λαὸς περιούσιος , οἱ ποτὲ οὐ λαός , νῦν δὲ λαὸς τοῦ θεοῦ · « οἱ κατὰ τὸν Ἰωάννην οὐκ ὄντες » ἐκ τῶν κάτω « , παρὰ δὲ τοῦ ἄνωθεν ἐλθόντος τὸ πᾶν μεμαθηκότες , οἱ τὴν οἰκονομίαν τοῦ θεοῦ κατανενοηκότες , οἱ » ἐν καινότητι ζωῆς περιπατεῖν « μεμελετηκότες . Ἀλλ᾿ οὐ ταῦτα φρονοῦσιν οἱ πολλοί · ἀπορρίψαντες δὲ τὴν αἰδῶ καὶ τὸν φόβον οἴκοι τοὺς τῶν δαιμόνων ἐγγράφονται πασχητιασμούς . πινακίοις γοῦν τισὶ καταγράφοις μετεωρότερον ἀνακειμένοις προσεσχηκότες ἀσελγείᾳ τοὺς θαλάμους κεκοσμήκασι , τὴν ἀκολασίαν εὐσέβειαν νομίζοντες · κἀπὶ τοῦ σκίμποδος κατακείμενοι παρ᾿ αὐτὰς ἔτι τὰς περιπλοκὰς ἀφορῶσιν εἰς τὴν Ἀφροδίτην ἐκείνην τὴν γυμνήν , τὴν ἐπὶ τῇ συμπλοκῇ δεδεμένην , καὶ τῇ Λήδᾳ περιποτώμενον τὸν ὄρνιν τὸν ἐρωτικόν , τῆς θηλύτητος ἀποδεχόμενοι τὴν γραφήν , ἀποτυποῦσι ταῖς σφενδόναις , σφραγῖδι χρώμενοι καταλλήλῳ τῇ Διὸς ἀκολασίᾳ . ταῦτα ὑμῶν τῆς ἡδυπαθείας τὰ ἀρχέτυπα , αὗται τῆς ὕβρεως αἱ θεολογίαι , αὗται τῶν συμπορνευόντων ὑμῖν θεῶν αἱ διδασκαλίαι · » ὃ γὰρ βούλεται , τοῦθ᾿ ἕκαστος καὶ οἴεται « κατὰ τὸν Ἀθηναῖον ῥήτορα . οἷαι δὲ αὖ καὶ ἄλλαι ὑμῶν εἰκόνες , πανίσκοι τινὲς καὶ γυμναὶ κόραι καὶ σάτυροι μεθύοντες καὶ μορίων ἐντάσεις , ταῖς γραφαῖς ἀπογυμνούμεναι , ἀπὸ τῆς ἀκρασίας ἐλεγχόμεναι . ἤδη δὲ ἀναφανδὸν τῆς ἀκολασίας ὅλης τὰ σχήματα ἀνάγραπτα πανδημεὶ θεώμενοι οὐκ αἰσχύνεσθε , φυλάττετε δὲ ἔτι μᾶλλον ἀνακείμενα , ὥσπερ ἀμέλει τῶν θεῶν ὑμῶν τὰς εἰκόνας , στήλας ἀναισχυντίας καθιερώσαντες οἴκοι , ἐπ᾿ ἴσης ἐγγραφόμενοι τὰ Φιλαινίδος σχήματα ὡς τὰ Ἡρακλέους ἀθλήματα . τούτων οὐ μόνον τῆς χρήσεως , πρὸς δὲ καὶ τῆς ὄψεως καὶ τῆς ἀκοῆς αὐτῆς ἀμνηστίαν καταγγέλλομεν . ἡταίρηκεν ὑμῖν τὰ ὦτα , πεπορνεύκασιν οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ τὸ καινότατον πρὸ τῆς συμπλοκῆς αἱ ὄψεις ὑμῖν μεμοιχεύκασιν . ὦ βιασάμενοι τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ ἔνθεον τοῦ πλάσματος ἐλέγχει ἀπαράξαντες , πάντα ἀπιστεῖτε , ἵνα ἐκπαθαίνησθε · καὶ πιστεύετε μὲν τοῖς εἰδώλοις ζηλοῦντες αὐτῶν τὴν ἀκρασίαν , ἀπιστεῖτε δὲ τῷ θεῷ σωφροσύνην μὴ φέροντες · καὶ τὰ μὲν κρείττω μεμισήκατε , τὰ δὲ ἥττω τετιμήκατε , ἀρετῆς μὲν θεαταί , κακίας δὲ ἀγωνισταὶ γεγενημένοι . » Ὄλβιοι « μόνοι τοίνυν , ὡς ἔπος εἰπεῖν , ὁμοθυμαδὸν ἐκεῖνοι πάντες κατὰ τὴν Σίβυλλαν οἳ ναοὺς μὲν πάντας ἀπαρνήσονται ἰδόντες καὶ βωμούς , εἰκαῖα λίθων ἱδρύματα κωφῶν , καὶ λίθινα ξόανα καὶ ἀγάλματα χειροποίητα , αἵματι ἐμψύχῳ μεμιασμένα καὶ θυσίαισι τετραπόδων , διπόδων , πτηνῶν θηρῶν τε φόνοισιν . καὶ γὰρ δὴ καὶ ἀπηγόρευται ἡμῖν ἀναφανδὸν ἀπατηλὸν ἐργάζεσθαι τέχνην . » οὐ γὰρ ποιήσεις , « φησὶν ὁ προφήτης , » παντὸς ὁμοίωμα , ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω . « ἦ πού γ᾿ ἂν ἔτι τὴν Πραξιτέλους Δήμητρα καὶ Κόρην καὶ τὸν Ἴακχον τὸν μυστικὸν θεοὺς ὑπολάβοιμεν ἢ τὰς Λυσίππου τέχνας ἢ τὰς χεῖρας , τὰς Ἀπελλικάς , αἳ δὴ τῆς θεοδοξίας τὸ σχῆμα τῇ ὕλῃ περιτεθείκασιν ; ἀλλ᾿ ὑμεῖς μὲν ὅπως ποτὲ ὁ ἀνδριὰς ὅτι μάλιστα ὡραιότατος τεκταίνηται , προσκαρτερεῖτε , ὅπως δὲ αὐτοὶ μὴ ὅμοιοι δι᾿ ἀναισθησίαν τοῖς ἀνδριᾶσιν ἀποτελεσθῆτε , οὐ φροντίζετε · πάνυ γοῦν ἐμφανῶς καὶ συντόμως ὁ προφητικὸς ἐλέγχει τὴν συνήθειαν λόγος ὅτι » πάντες οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμονίων εἰσὶν εἴδωλα · ὁ δὲ θεὸς τοὺς οὐρανοὺς ἐποίησεν « καὶ τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ . πλανώμενοι γοῦν τινες ἐντεῦθεν οὐκ οἶδ᾿ ὅπως θείαν μὲν τέχνην , πλὴν ἀλλ᾿ οὐ θεὸν προσκυνοῦσιν ἥλιόν τε καὶ σελήνην καὶ τὸν ἄλλον τῶν ἀστέρων χορόν , παραλόγως τούτους θεοὺς ὑπολαμβάνοντες , τὰ ὄργανα τοῦ χρόνου . » τῷ γὰρ λόγῳ αὐτοῦ ἐστερεώθησαν καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν . « ἀλλ᾿ ἡ μὲν ἀνθρωπεία τέχνη οἰκίας τε καὶ ναῦς καὶ πόλεις καὶ γραφὰς δημιουργεῖ , θεὸς δὲ πῶς ἂν εἴποιμι ὅσα ποιεῖ ; ὅλον ἴδε τὸν κόσμον , ἐκείνου ἔργον ἐστίν · καὶ οὐρανὸς καὶ ἥλιος καὶ ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι » ἔργα τῶν δακτύλων αὐτοῦ . « ὅση γε ἡ δύναμις τοῦ θεοῦ . μόνον αὐτοῦ τὸ βούλημα κοσμοποιία · μόνος γὰρ ὁ θεὸς ἐποίησεν , ἐπεὶ καὶ μόνος ὄντως ἐστὶ θεός · ψιλῷ τῷ βούλεσθαι δημιουργεῖ καὶ τῷ μόνον ἐθελῆσαι αὐτὸν ἕπεται τὸ γεγενῆσθαι . ἐνταῦθα φιλοσόφων παρατρέπεται χορὸς πρὸς μὲν τὴν οὐρανοῦ θέαν παγκάλως γεγονέναι τὸν ἄνθρωπον ὁμολογούντων , τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ φαινόμενα καὶ ὄψει καταλαμβανόμενα προσκυνούντων . εἰ γὰρ καὶ μὴ ἀνθρώπινα τὰ ἔργα τὰ ἐν οὐρανῷ , ἀλλὰ γοῦν ἀνθρώποις δεδημιούργηται . καὶ μὴ τὸν ἥλιόν τις ὑμῶν προσκυνείτω , ἀλλὰ τὸν ἡλίου ποιητὴν ἐπιποθείτω , μηδὲ τὸν κόσμον ἐκθειαζέτω , ἀλλὰ τὸν κόσμου δημιουργὸν ἐπιζητησάτω . μόνη ἄρα , ὡς ἔοικεν , καταφυγὴ τῷ μέλλοντι ἐπὶ τὰς σωτηρίους ἀφικνεῖσθαι θύρας ὑπολείπεται σοφία θεϊκή · ἐντεῦθεν ὥσπερ ἐξ ἱεροῦ τινος ἀσύλου οὐδενὶ οὐκέτι ἀγώγιμος τῶν δαιμόνων ὁ ἄνθρωπος γίνεται σπεύδων εἰς σωτηρίαν .
Lemmas: εἰ δέ ἔτι πρός οὗτος φέρω σύ ὁ ἄγαλμα αὐτός ἐπισκοπέω παρατίθημι , ἐπέρχομαι ὡς ἀληθής λῆρος εὑρίσκω ὁ συνήθεια , » ἔργον χείρ ἄνθρωπος « ἀναίσθητος προστρέπω . πάλαι μέν οὖν ὁ Σκύθης ὁ ἀκινάκης , ὁ Ἄραψ ὁ λίθος , ὁ Πέρσης ὁ ποταμός προσκυνέω , καί ὁ ἄλλος ἄνθρωπος ὁ ἔτι παλαιός ξύλον ἱδρύω περιφανής καί κίων ἱστάω ἐκ λίθος · ὅς δή καί ξόανον προσαγορεύω διά ὁ ἀπεξίημι ὁ ὕλη . ἀμέλει ἐν Ἴκαρος ὁ Ἄρτεμις ὁ ἄγαλμα ξύλον εἰμί οὐ ἐργάζομαι , καί ὁ Κιθαιρώνιος Ἥρα ἐν Θέσπεια πρέμνον ἐκκόπτω · καί ὁ ὁ Σάμιος Ἥρα , ὡς φημί Ἀέθλιος , πρότερος μέν εἰμί σανίς , ὕστερον δέ ἐπί Προκλῆς ἄρχω ἀνδριαντοειδής γίγνομαι . ἐπεί δέ ἄνθρωπος ἀπεικονίζω ὁ ξόανον ἄρχω , βρέτας ὁ ἐκ βροτός ἐπωνυμία καρπόω . ἐν Ῥώμη δέ ὁ παλαιός δόρυ φημί γίγνομαι ὁ Ἄρης ὁ ξόανον Οὐάρρων ὁ συγγραφεύς , οὐδέπω ὁ τεχνίτης ἐπί ὁ εὐπρόσωπος οὗτος κακοτεχνία ὁρμάω . ἐπειδή δέ ἀνθέω ὁ τέχνη , αὐξάνω ὁ πλάνη . ὡς μέν οὖν ὁ λίθος καί ὁ ξύλον καί συναιρέω φημί ὁ ὕλη ἄγαλμα ἀνδρείκελος ποιέω , ὅς ἐπιμορφάζω εὐσέβεια συκοφαντέω ὁ ἀλήθεια , ἤδη μέν αὐτόθεν δῆλος · οὐ μήν ἀλλά καί ἀπόδειξις ποσός ἐπιδέω ὁ τόπος οὐ παραιτητέος . ὁ μέν οὖν Ὀλυμπία Ζεύς καί ὁ Ἀθήνησι Πολιάς ἐκ χρυσός καί ἐλέφας κατασκευάζω Φειδίας πᾶς που σαφής · ὁ δέ ἐν Σάμος ὁ Ἥρα ξόανον Σμῖλις ὁ Εὐκλείδης ποιέω Ὀλύμπιχος ἐν Σαμιακός ἱστορέω . μή οὖν ἀμφιβάλλω , εἰ ὁ Σεμνός Ἀθήνησι καλέω θεός ὁ μέν δύο Σκόπας ποιέω ἐκ ὁ καλέω λυχνεύς λίθος , Κάλως δέ ὁ μέσος αὐτός · ἱστορέω ἔχω σύ Πολέμων δείκνυμι ἐν ὁ τέταρτος ὁ πρός Τίμαιος · μηδέ εἰ ὁ ἐν Πάταρα ὁ Λυκία ἄγαλμα Ζεύς καί Ἀπόλλων Φειδίας πάλιν ἐκεῖνος [ ὁ ἄγαλμα ] καθά ὁ λέων ὁ σύν αὐτός ἀνάκειμαι ἐργάζομαι · εἰ δέ , ὡς φημί τις , Βρυάξιος ὁ τέχνη , οὐ διαφέρω · ἔχω καί οὗτος ἀγαλματουργός · ὁπότερος αὐτός βούλομαι ἐπιγράφω . καί μήν Τελεσίας ὁ Ἀθηναῖος , ὡς φημί Φιλόχορος , ἔργον εἰμί ἄγαλμα ἐννεάπηχυς Ποσειδῶν καί Ἀμφιτρίτη ἐν Τῆνος προσκυνέω . Δημήτριος γάρ ἐν δεύτερος ὁ Ἀργολικός ὁ ἐν Τίρυνς ὁ Ἥρα ξόανον καί ὁ ὕλη ὄγχνη καί ὁ ποιητής Ἄργος ἀναγράφω . πολύς δέ ἄν τάχα που θαυμάζω , εἰ μανθάνω ὁ Παλλάδιον ὁ διοπετής καλέω , ὅς Διομήδης καί Ὀδυσσεύς ἱστορέω μέν ὑφαιρέω ἀπό Ἴλιον , παρακατατίθεμαι δέ Δημοφῶν , ἐκ ὁ Πέλοψ ὀστέον κατασκευάζω , καθά ὁ Ὀλύμπιος ἐκ ἄλλος ὀστέον Ἰνδικός θηρίον . καί δή ὁ ἱστορέω Διονύσιος ἐν ὁ πέμπτος μέρος ὁ Κύκλος παρίστημι . Ἀπελλᾶς δέ ἐν ὁ Δελφικός δύο φημί γίγνομαι ὁ Παλλάδιον , ἄμφω δέ ὑπό ἄνθρωπος δημιουργέω . ἀλλά ὅπως μηδείς ὑπολαμβάνω καί οὗτος ἐγώ ἄγνοια παρίημι , παρατίθημι ὁ Μόρυχος Διόνυσος . ὁ ἄγαλμα Ἀθήνησι γίγνομαι μέν ἐκ ὁ φελλάτας καλέω λίθος , ἔργον δέ εἰμί Σίκων ὁ Εὐπάλαμος , ὡς φημί Πολέμων ἐν τις ἐπιστολή . γίγνομαι δέ καί ἄλλος τί δύο Κρητικός οἴομαι ἀνδριαντοποιός ( Σκύλλις καί Δίποινος ὀνομάζω ) · οὗτος δέ ὁ ἐν Ἄργος ὁ Διόσκοροι ἄγαλμα κατασκευάζω καί ὁ ἐν Τίρυνς Ἡρακλῆς ἀνδριάς καί ὁ ὁ Μουνυχία Ἄρτεμις ξόανον ἐν Σικυών . καί τίς περί οὗτος διατρίβω , ἔξεστι αὐτός ὁ μεγαλοδαίμων σύ ἐπιδείκνυμι ὅστις εἰμί , ὅς δή κατά ἐξοχή πρός πᾶς σεβασμός καταξιόω ἀκούω , οὗτος ὅς ἀχειροποίητος λέγω τολμάω , ὁ Αἰγύπτιος Σάραπις ; ὁ μέν γάρ αὐτός ἱστορέω χαριστήριος ὑπό Σινωπεύς Πτολεμαῖος ὁ Φιλάδελφος ὁ Αἰγύπτιος πέμπω βασιλεύς , ὅς λιμός τρύχω αὐτός ἀπό Αἴγυπτος μεταπέμπω σῖτος [ ὁ Πτολεμαῖος ] ἀνακτάομαι , εἰμί δέ ὁ ξόανον οὗτος ἄγαλμα Πλούτων · ὁ δέ δέχομαι ὁ ἀνδριάς καθιδρύω ἐπί ὁ ἄκρα , ὅς νῦν Ῥακῶτις καλέω , ἔνθα καί ὁ ἱερός τιμάω ὁ Σάραπις , γειτνιάω δέ ὁ τόπος ὁ χωρίον . Βλιστίχη δέ ὁ παλλακίς τελευτάω ἐν Κάνωβος μετάγω ὁ Πτολεμαῖος θάπτω ὑπό ὁ προδηλόω σηκός . ἄλλος δέ φημί Ποντικός εἰμί βρέτας ὁ Σάραπις , μέτειμι δέ εἰς Ἀλεξάνδρεια μετά τιμή πανηγυρικός . Ἰσίδωρος μόνος παρά Σελευκεύς ὁ πρός Ἀντιόχειος ὁ ἄγαλμα μετάγω λέγω , ἐν σιτοδεία καί αὐτός γίγνομαι καί ὑπό Πτολεμαῖος διατρέφω . ἀλλά ὁ γε Ἀθηνόδωρος ὁ ὁ Σάνδων ἀρχαίζω ὁ Σάραπις βούλομαι οὐ οἶδα ὅστις περιπίπτω , ἐλέγχω αὐτός ἄγαλμα εἰμί γενητός · Σέσωστρις φημί ὁ Αἰγύπτιος βασιλεύς , ὁ πολύς ὁ παρά Ἕλλην παρίστημι , ἔθνος ἐπανέρχομαι εἰς Αἴγυπτος ἐπάγω τεχνίτης ἱκανός · ὁ οὖν Ὄσιρις ὁ πατήρ ὁ ἑαυτοῦ δαιδάλλω κελεύω αὐτός πολυτελής , κατασκευάζω δέ αὐτός Βρύαξις ὁ δημιουργός , οὐ ὁ Ἀθηναῖος , ἄλλος δέ τις ὁμώνυμος ἐκεῖνος ὁ Βρύαξις · ὅς ὕλη καταχράω εἰς δημιουργία μικτός καί ποικίλος . ῥίνημα γάρ χρυσός εἰμί αὐτός καί ἄργυρος χαλκός τε καί σίδηρος καί μόλυβδος , πρός δέ καί κασσίτερος , λίθος δέ Αἰγύπτιος ἐνδέω οὐδέ εἷς , σάπφειρος καί αἱματίτης θραῦσμα σμάραγδος τε , ἀλλά καί τοπάζιον . λεαίνω οὖν ὁ πᾶς καί ἀναμίσγω χρώζω κύανος , ὅς δή χάριν μέλας ὁ χρῶμα ὁ ἄγαλμα , καί ὁ ἐκ ὁ Ὄσιρις καί ὁ Ἆπις κηδεία ὑπολείπω φάρμακον φυράω ὁ πᾶς διαπλάσσω ὁ Σάραπις · ὅς καί ὄνομα αἰνίσσομαι ὁ κοινωνία ὁ κηδεία καί ὁ ἐκ ὁ ταφή δημιουργία , σύνθετος ἀπό τε Ὄσιρις καί Ἆπις γίγνομαι Ὀσίραπις . καινός δέ ἄλλος ἐν Αἴγυπτος , ὀλίγος δέω καί παρά Ἕλλην , σεβάσμιος θειάζω θεός ὁ βασιλεύς ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἐράω ὡραῖος σφόδρα γίγνομαι · Ἀντίνοος [ ὅς ] ἀνιερόω οὕτως ὡς Γανυμήδης ὁ Ζεύς · οὐ γάρ κωλύω ῥᾴδιος ἐπιθυμία φόβος οὐ ἔχω · καί νύξ ἱερός ὁ Ἀντίνοος προσκυνέω ἄνθρωπος νῦν , ὅς αἰσχρός ἐπίσταμαι ὁ συναγρυπνέω ἐραστής . τίς ἐγώ θεός καταλέγω ὁ πορνεία τιμάω ; τίς δέ καί ὡς υἱός θρηνέω προστάσσω ; τίς δέ καί ὁ κάλλος αὐτός διηγέομαι ; αἰσχρός εἰμί ὁ κάλλος ὕβρις μαραίνω . μή τυραννεύω , ἄνθρωπος , ὁ κάλλος μηδέ ἐνυβρίζω ἀναθέω ὁ νέος · τηρέω αὐτός καθαρός , ἵνα εἰμί καλός . βασιλεύς ὁ κάλλος γίγνομαι , μή τύραννος · ἐλεύθερος μένω · τότε σύ γνωρίζω ὁ κάλλος , ὅτε καθαρός τηρέω ὁ εἰκών · τότε προσκυνέω ὁ κάλλος , ὅτε ἀληθινός ἀρχέτυπος εἰμί ὁ καλός . ἤδη δέ τάφος εἰμί ὁ ἐράω , ναῦς εἰμί Ἀντίνοος καί πόλις · καθά δέ , οἴομαι , ὁ ναός , οὕτως δέ καί ὁ τάφος θαυμάζω , πυραμίς καί μαυσώλεια καί λαβύρινθος , ἄλλος ναός ὁ νεκρός , ὡς ἐκεῖνος τάφος ὁ θεός . διδάσκαλος δέ σύ παρατίθημι ὁ προφῆτις Σίβυλλα οὐ ψευδής Φοῖβος χρησμηγόρος , ὅς τε μάταιος ἄνθρωπος θεός λέγω , ἐπιψεύδομαι δέ μάντις , ἀλλά θεός μέγας , ὁ οὐ χείρ πλάσσω ἀνήρ εἴδωλον ἄλαλος λιθόξεστος ὅμοιος . οὗτος μέντοι ἐρείπιον ὁ ναῦς προσαγορεύω , ὁ μέν ὁ Ἐφέσιος Ἄρτεμις » χάσμα καί σεισμός « καταπίνω προμηνύω οὕτως , ὕπτιος δέ οἰμῴχω Ἔφεσος κλαίω παρά ὄχθη καί ναός ζητέω ὁ οὐκέτι ναιετάω · ὁ δέ Ἶσις καί Σάραπις ἐν Αἴγυπτος καταφέρω φημί καί ἐμπίμπρημι · Ἶσις , θεά τριτάλας , μένω ἐπί χεῦμα Νεῖλος μόνος , μαινάς ἄναυδος ἐπί ψάμαθος Ἀχέρων , εἶτα ὑποβαίνω · καί σύ , Σάραπις λίθος ἀργός ἐπίκειμαι πολύς , κεῖμαι πτῶμα μέγας ἐν Αἴγυπτος τριτάλας . σύ δέ ἀλλά εἰ μή προφῆτις ἐπακούω , ὁ γε σύ ἀκούω φιλόσοφος , ὁ Ἐφέσιος Ἡράκλειτος , ὁ ἀναισθησία ὀνειδίζω ὁ ἄγαλμα · » καί ὁ ἄγαλμα τόυτεος εὔχομαι , ὁποῖος εἰ τις ὁ δόμος λεσχηνεύω . « ἦ γάρ οὐ τερατώδης ὁ λίθος προστρέπω , εἶτα μέντοι καί πρό ὁ πύλη ἵστημι αὐτός ὡς ἐνεργός , Ἑρμῆς προσκυνέω ὡς θεός καί ὁ Ἀγυιεύς θυρωρός ἵστημι ; εἰ γάρ ὡς ἀναίσθητος ὑβρίζω , τίς προσκυνέω ὡς θεός ; εἰ δέ αἴσθησις αὐτός μετέχω οἴομαι , τίς οὗτος ἵστημι θυρωρός ; Ῥωμαῖος δέ ὁ μέγας κατόρθωμα ὁ Τύχη ἀνατίθημι καί οὗτος μέγας οἴομαι θεός , φέρω εἰς ὁ κοπρών ἀνατίθημι αὐτός , ἄξιος ναός ὁ ἀφεδρών νέμω ὁ θεός . ἀλλά γάρ ἀναίσθητος λίθος καί ξύλον καί χρυσίον πλούσιος οὐδέ ὁστισοῦν μέλω , οὐ κνῖσα , οὐ αἷμα , οὐ καπνός , ὅς δή τιμάω καί τύφω ἐκμελαίνω · ἀλλά οὐδέ τιμή , οὐ ὕβρις · ὁ δέ καί πᾶς εἰμί ἄτιμος ζῷον , ὁ ἄγαλμα . καί ὅπως γε θειάζω ὁ ἀναίσθητος , ἀπορέω ἔπειμι ἐγώ καί κατελεέω ὁ πλανάω ὁ ἄνοια ὡς δείλαιος · εἰ γάρ καί τις ὁ ζῷον οὐ πᾶς ἔχω ὁ αἴσθησις , ὥσπερ εὐλή καί κάμπη καί ὅσος διά ὁ πρῶτος γένεσις εὐθύς ἀνάπηρος φαίνω , καθά ὁ σπάλαξ καί ὁ μυγαλῆ , ὅς φημί ὁ Νίκανδρος » τυφλός τε σμερδνός τε « · ἀλλά γε ἀγαθός εἰμί ὁ ξόανον οὗτος καί ὁ ἄγαλμα τέλειος εἰμί κωφός · ἔχω γάρ αἴσθησις εἷς γε τις , φέρω λέγω ἀκουστικός ἤ ἁπτικός ἤ ὁ ἀναλογέω ὁ ὄσφρησις ἤ ὁ γεῦσις · ὁ δέ οὐδέ εἷς αἴσθησις μετέχω , ὁ ἄγαλμα . πολύς δέ εἰμί ὁ ζῷον , ὅσος οὔτε ὅρασις ἔχω οὔτε ἀκοή οὐδέ μήν φωνή , οἷος καί ὁ ὁ ὄστρεον γένος , ἀλλά ζάω γε καί αὐξάνω , πρός δέ καί ὁ σελήνη συμπάσχω ὁ δέ ἄγαλμα ἀργός , ἄπρακτος , ἀναίσθητος , προσδέω καί προσκαθηλόω καί προσπήγνυμι , χωνεύω , ῥινάω , πρίω , περιξέω , γλύφω . κωφός μέν δή γῆ ἀεικίζω ὁ ἀγαλματοποιός , ὁ οἰκεῖος ἐξίστημι φύσις , ὑπό ὁ τέχνη προσκυνέω ἀναπείθω · προσκυνέω δέ ὁ θεοποιός οὐ θεός καί δαίμων κατά γε αἴσθησις ὁ ἐμός , γῆ δέ καί τέχνη , ὁ ἄγαλμα ὅς εἰμί . εἰμί γάρ ὡς ἀληθής ὁ ἄγαλμα ὕλη νεκρός τεχνίτης χείρ μορφόω · ἐγώ δέ οὐ ὕλη αἰσθητός αἰσθητός , νοητός δέ ὁ ἄγαλμα εἰμί . νοητός , οὐ αἰσθητός εἰμί [ ὁ ἄγαλμα ] ὁ θεός , ὁ μόνος ὄντως θεός . καί δή ἔμπαλιν ἐν αὐτός που ὁ περίστασις ὁ δεισιδαίμων , ὁ ὁ λίθος προσκυνητής , ἔργον μανθάνω ἀναίσθητος ὕλη μή σέβω , αὐτός ἡσσάομαι ὁ χρεία ἀπόλλυμι ὑπό δεισιδαιμονία · καταφρονέω δέ ὅμως ὁ ἄγαλμα , φαίνω δέ μή βούλομαι αὐτός ὅλος περιφρονέω , ἐλέγχω ὑπό αὐτός ὁ θεός , ὄις δή . ὁ ἄγαλμα ἐπιφημίζω . Διονύσιος μέν γάρ ὁ τύραννος ὁ νέος ἱμάτιον ὁ χρύσεος περιαιρέω ὁ Ζεύς ἐν Σικελία προστάσσω αὐτός ἐρεοῦς περιτίθημι , χαρίεις φημί οὗτος ἀγαθός εἰμί ὁ χρύσεος , καί θέρος κοῦφος εἰμί καί κρύος ἀλεεινός . Ἀντίοχος δέ ὁ Κυζικηνός ἀπορέω χρῆμα ὁ Ζεύς ὁ ἄγαλμα ὁ χρύσεος , πεντεκαίδεκα πῆχυς ὁ μέγεθος εἰμί , προστάσσω χοανεύω καί ὁ ἄλλος ὁ ἄτιμος ὕλη ἄγαλμα παραπλήσιος ἐκεῖνος πέταλον χρυσόω ἀνατίθημι πάλιν . ὁ δέ χελιδών καί ὁ ὄρνεον ὁ πολύς κατεξεράω αὐτός ὁ ἄγαλμα εἰσπέτομαι , οὐδείς φροντίζω οὔτε Ὀλύμπιος Ζεύς οὔτε Ἐπιδαύριος Ἀσκληπιός οὐδέ μήν Ἀθήνη Πολιάς ἤ Σάραπις Αἰγύπτιος · παρά ὅς οὐδέ αὐτός ὁ ἀναισθησία ὁ ἄγαλμα ἐκμανθάνω . ἀλλά εἰμί μέν καί κακοῦργος τις ἤ πολέμιος ἐπιτίθημι , ὅς διά αἰσχροκέρδεια δηϊόω ὁ ἱερόν καί ὁ ἀνάθημα συλάω ἤ καί αὐτός χοανεύω ὁ ἄγαλμα . καί εἰ Καμβύσης τις ἤ Δαρεῖος ἤ ἄλλος μαίνομαι τοιοῦτος τις ἐπιχειρέω καί εἰ ὁ Αἰγύπτιος τις ἀποκτείνω Ἆπις , γελάω μέν ὅτι ὁ θεός ἀποκτείνω αὐτός , ἀγανακτέω δέ εἰ κέρδος χάριν πλημμελέω . ἑκών οὖν ἐκλανθάνω ὅδε ὁ κακουργία , πλεονεξία ἔργον , οὐ δέ ἀδράνεια ὁ εἴδωλον ἔλεγχος νομίζω . ἀλλά οὔτι γε ὁ πῦρ καί ὁ σεισμός κερδαλέος , οὐδέ μήν φοβέω ἤ δυσωπέω οὐ ὁ δαίμων , οὐ ὁ ἄγαλμα , οὐ μάλα ἤ ὁ ψηφίς ὁ παρά ὁ αἰγιαλός σωρεύω ὁ κῦμα . οἶδα ἐγώ πῦρ ἐλεγκτικός καί δεισιδαιμονία ἰατικός · εἰ βούλομαι παύω ὁ ἄνοια , φωταγωγέω σύ ὁ πῦρ . οὗτος ὁ πῦρ καί ὁ ἐν Ἄργος ναός σύν καί ὁ ἱερεία καταφλέγω Χρυσίς , καί ὁ ἐν Ἔφεσος ὁ Ἄρτεμις δεύτερος μετά Ἀμαζών καί ὁ ἐν Ῥώμη Καπετώλιον ἐπινέμω πολλάκις · οὐ ἀπέχω δέ οὐδέ ὁ ἐν Ἀλεξανδρεύς πόλις Σάραπις ἱερός . Ἀθήνησι γάρ ὁ Διόνυσος ὁ Ἐλευθερεύς κατερείπω ὁ ναός , καί ὁ ἐν Δελφοί ὁ Ἀπόλλων πρότερος ἁρπάζω θύελλα , ἔπειτα ἀφανίζω πῦρ σωφρονέω . οὗτος σύ προοίμιον ἐπιδείκνυμι ὅς ὑπισχνέομαι ὁ πῦρ . ὁ δέ ὁ ἄγαλμα δημιουργός οὐ δυσωπέω σύ ὁ ἔμφρων ὁ ὕλη καταφρονέω ; ὁ μέν Ἀθηναῖος Φειδίας ἐπί ὁ δάκτυλος ὁ Ζεύς ὁ Ὀλύμπιος ἐπιγράφω » Παντάρκης καλός « · οὐ γάρ καλός αὐτός ὁ Ζεύς , ἀλλά ὁ ἐρώμενος εἰμί · ὁ Πραξιτέλης δέ , ὡς Ποσείδιππος ἐν ὁ περί Κνίδος διασαφέω , ὁ ὁ Ἀφροδίτη ἄγαλμα ὁ Κνίδιος κατασκευάζω ὁ Κρατίνη ὁ ἐράω εἶδος παραπλήσιος ποιέω αὐτός , ἵνα ἔχω ὁ δείλαιος ὁ Πραξιτέλης ἐράω προσκυνέω . Φρύνη δέ ὁπηνίκα ἀνθέω ὁ ἑταίρα ὁ Θεσπιακός , ὁ ζωγράφος πᾶς ὁ ὁ Ἀφροδίτη εἰκών πρός ὁ κάλλος ἀπομιμέομαι Φρύνη , ὥσπερ αὖ καί ὁ λιθοξόος ὁ Ἑρμῆς Ἀθήνησι πρός Ἀλκιβιάδης ἀπεικάζω . ὑπολείπω ὁ σός κρίσις ὁ ἔργον ἐπάγω , εἰ βούλομαι καί ὁ ἑταίρα προσκυνέω . ἐντεῦθεν , οἴομαι , κινέω ὁ βασιλεύς ὁ παλαιός , καταφρονέω ὁ μῦθος οὗτος , ἀνέδην διά ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἀκίνδυνος σφεῖς αὐτός θεός ἀναγορεύω , ταύτῃ ἐκεῖνος διά ὁ δόξα ἀπαθανατίζω διδάσκω · Κῆϋξ μέν ὁ Αἴολος Ζεύς ὑπό ὁ Ἀλκυόνη ὁ γυνή , Ἀλκυόνη δέ αὖθις ὁ ἀνήρ Ἥρα προσαγορεύω . Πτολεμαῖος δέ ὁ τέταρτος Διόνυσος καλέω · καί Μιθριδάτης ὁ Ποντικός Διόνυσος καί αὐτός · βούλομαι δέ καί Ἀλέξανδρος Ἄμμων υἱός εἰμί δοκέω καί κερασφόρος ἀναπλάσσω πρός ὁ ἀγαλματοποιός , ὁ καλός ἄνθρωπος πρόσωπον ὑβρίζω σπεύδω κέρας . καί οὔτι γε βασιλεύς μόνος , ἀλλά καί ἰδιώτης θεῖος προσηγορία σφεῖς αὐτός σεμνύνω , ὡς Μενεκράτης ὁ ἰατρός , Ζεύς οὗτος ἐπικαλέω . τίς ἐγώ δέω καταλέγω Ἀλέξαρχος ( γραμματικός οὗτος ὁ ἐπιστήμη γίγνομαι , ὡς ἱστορέω Ἄριστος ὁ σαλαμινοος , ἑαυτοῦ κατασχηματίζω εἰς Ἥλιος ) ; τίς δέω καί Νικαγόρας μιμνῄσκω ( Ζελείτης ὁ γένος εἰμί κατά ὁ Ἀλέξανδρος γίγνομαι χρόνος · Ἑρμῆς προσαγορεύω ὁ Νικαγόρη καί ὁ στολή ὁ Ἑρμῆς χράω , ὡς αὐτός μαρτυρέω ) ; ὅπου γε καί ὅλος ἔθνος καί πόλις αὔτανδρος , κολακεία ὑποδύω , ἐξευτελίζω ὁ μῦθος ὁ περί ὁ θεός , ἰσόθεος ἄνθρωπος κατασχηματίζω ἑαυτοῦ , ὑπό δόξα φυσάω , ἐπιψηφίζω τιμή ἑαυτοῦ ὑπέρογκος · νῦν μέν ὁ Μακεδών ὁ ἐκ Πέλλα ὁ Ἀμύντας Φίλιππος ἐν Κυνόσαργες νομοθετέω προσκυνέω , ὁ » ὁ κλείς κατάγνυμι καί ὁ σκέλος πηρόω « , ὅς ἐκκόπτω ὁ ὀφθαλμός · αὖθις δέ ὁ Δημήτριος θεός καί αὐτός ἀναγορεύω · καί ἔνθα μέν ἀποβαίνω ὁ ἵππος Ἀθήναζε εἰσέρχομαι , Καταιβάτης ἱερός εἰμί Δημήτριος , βωμός δέ πανταχοῦ · καί γάμος ὑπό Ἀθηναῖος αὐτός ὁ ὁ Ἀθήνη εὐτρεπίζω · ὁ δέ ὁ μέν θεός ὑπεραφανέω , ὁ ἄγαλμα γαμέω μή δύναμαι · Λάμια δέ ὁ ἑταίρα ἔχω εἰς ἀκρόπολις ἀνέρχομαι καί ὁ ὁ Ἀθήνη ἐμφύρω παστός , ὁ παλαιός παρθένος ὁ ὁ νέος ἐπιδείκνυμι ἑταίρα σχῆμα . οὐ νέμεσις τοίνυν οὐδέ Ἵππων ἀπαθανατίζω ὁ θάνατος ὁ ἑαυτοῦ · ὁ Ἵππων οὗτος ἐπιγράφω κελεύω ὁ μνῆμα ὁ ἑαυτοῦ ὅδε ὁ ἐλεγεῖον · Ἵππων ὅδε σῆμα , ὁ ἀθάνατος θεός ἴσος ποιέω Μοῖρα καταφθίνω . εὖ γε , Ἵππων , ἐπιδείκνυμι ἐγώ ὁ ἀνθρώπινος πλάνη . εἰ γάρ καί λαλέω σύ μή πιστεύω , νεκρός γίγνομαι μαθητής . χρησμός οὗτος εἰμί Ἵππων · νοέω αὐτός . ὁ προσκυνέω παρά σύ , ἄνθρωπος γίγνομαι ποτέ , εἶτα μέντοι θνῄσκω · τιμάω δέ αὐτός ὁ μῦθος καί ὁ χρόνος . φιλέω γάρ πως ὁ μέν πάρειμι συνήθεια καταφρονέω , ὁ δέ παρῳχ́οηκε ὁ παραυτίκα ἔλεγχος χωρίζω χρόνος ἀδηλία τιμάω ὁ πλάσμα , καί ὁ μέν ἀπιστέω , ὁ δέ καί θαυμάζω . αὐτίκα γοῦν ὁ παλαιός νεκρός ὁ πολύς ὁ πλάνη χρόνος σεμνύνω ὁ ἔπειτα νομίζω θεός . πίστις σύ ὅδε αὐτός σύ ὁ μυστήριον , ὁ πανήγυρις , δεσμός καί τραῦμα καί δακρύω θεός · ὦ ἐγώ ἐγώ , ὅτε ἐγώ Σαρπηδών φίλος ἀνήρ μοῖρα ὑπό Πάτροκλος Μενοιτιάδης δαμάζω . κρατέω ὁ θέλημα ὁ Ζεύς καί ὁ Ζεύς σύ διά Σαρπηδών οἰμῴζω νικάω . εἴδωλον γοῦν ἔοικα αὐτός καί δαίμων σύ αὐτός καλέω , ἐπεί καί ὁ Ἀθήνη αὐτός καί ὁ ἄλλος θεός κακία τιμάω Ὅμηρος δαίμων προσαγορεύω · ὁ δέ Ὄλυμπόνδε βαίνω δῶμα εἰς αἰγίοχος Ζεύς μετά δαίμων ἄλλος . πῶς οὖν ἔτι θεός ὁ εἴδωλον καί ὁ δαίμων , βδελυρός ὄντως καί ἀκάθαρτος πνεῦμα , πρός πᾶς ὁμολογέω γήϊνος καί δεισαλής , κάτω βρίθω , » περί ὁ τάφος καί ὁ μνημεῖον καλινδέομαι « , περί ὅς δή καί ὑποφαίνω ἀμυδρός » σκιοειδής φάντασμα « ; οὗτος σύ ὁ θεός ὁ εἴδωλον , ὁ σκιά καί πρός οὗτος ὁ » χωλός « ἐκεῖνος καί » ῥυσός , παραβλώψ ὀφθαλμός « , ὁ Λιτή ὁ Θερσίτης μάλα ἤ Ζεύς θυγάτηρ , ὥστε ἐγώ δοκέω χαρίεις φημί ὁ Βίων , πῶς ἄν ἔνδικος ὁ ἄνθρωπος παρά ὁ Ζεύς αἰτέω ὁ εὐτεκνία , ὅς οὐδέ ἑαυτοῦ παρέχω ἰσχύω ; οἴμοι ὁ ἀθεότης · ὁ ἀκήρατος οὐσία , ὁ ὅσος ἐπί σύ , κατορύσσω καί ὁ ἄχραντος ἐκεῖνος καί ὁ ἅγιος ὁ τάφος ἐπιχόω , ὁ ἀληθής ὄντως οὐσία συλάω ὁ θεῖος . τίς δή οὖν ὁ ὁ θεός ὁ οὐ θεός προσνέμω γέρας ; τίς δέ καταλείπω ὁ οὐρανός ὁ γῆ τιμάω ; τίς δέ ἄλλος χρυσός ἤ ἄργυρος ἤ ἀδάμας ἤ σίδηρος ἤ χαλκός ἤ ἐλέφας ἤ λίθος τίμιος ; οὐ γῆ τε καί ἐκ γῆ ; οὐ δέ εἷς μήτηρ ἔκγονος , ὁ γῆ , ὁ πᾶς οὗτος ὅσος ὁράω ; τίς δή οὖν , ὦ μάταιος καί κενόφρων ( πάλιν γάρ δή ἐπαναλαμβάνω ) , ὁ ὑπερουράνιος βλασφημέω τόπος εἰς ἔδαφος κατασύρω ὁ εὐσέβεια , χθόνιος σύ ἀναπλάσσω θεός καί ὁ γενητός οὗτος πρό ὁ ἀγένητος μετέρχομαι θεός βαθύς περιπίπτω ζόφος ; καλός ὁ Πάριος λίθος , ἀλλά οὐδέπω Ποσειδῶν · καλός ὁ ἐλέφας , ἀλλά οὐδέπω Ὀλύμπιος · ἐνδεής ἀεί ποτέ ὁ ὕλη ὁ τέχνη , ὁ θεός δέ ἀνενδεής . προέρχομαι ὁ τέχνη , περιβάλλω ὁ σχῆμα ὁ ὕλη , καί ὁ πλούσιος ὁ οὐσία πρός μέν ὁ κέρδος ἀγώγιμος , μόνος δέ ὁ σχῆμα γίγνομαι σεβάσμιος . χρυσός εἰμί ὁ ἄγαλμα σύ , ξύλον εἰμί , λίθος εἰμί , γῆ εἰμί , ἐάν ἄνωθεν νοέω , μορφή παρά ὁ τεχνίτης προσλαμβάνω . γῆ δέ ἐγώ πατέω , οὐ προσκυνέω μελετάω · οὐ γάρ ἐγώ θέμις ἐμπιστεύω ποτέ ὁ ἄψυχος ὁ ὁ ψυχή ἐλπίς . ἔρχομαι οὖν ὡς ἔνειμι μάλα ἐγγύς ὁ ἄγαλμα , ὡς οἰκεῖος ὁ πλάνη ἐκ ὁ πρόσοψις ἐλέγχω · ἐναπομάσσω γάρ πάνυ δή σαφής ὁ εἶδος ὁ ἄγαλμα ὁ διάθεσις ὁ δαίμων . εἰ γοῦν τις ὁ γραφή καί ὁ ἄγαλμα περινοστέω θεάομαι , γνωρίζω σύ παραυτίκα ὁ θεός ἐκ ὁ ἐπονείδιστος σχῆμα , ὁ Διόνυσος ἀπό ὁ στολή , ὁ Ἥφαιστος ἀπό ὁ τέχνη , ὁ Δηώ ἀπό ὁ συμφορά , ἀπό ὁ κρήδεμνον ὁ Ἰνώ , ἀπό ὁ τρίαινα ὁ Ποσειδῶν , ἀπό ὁ κύκνος ὁ Ζεύς · ὁ δέ Ἡρακλῆς δείκνυμι ὁ πῦρ , ἐάν γυμνός ὁράω τις ἀνάγραπτος γυνή , ὁ » χρύσεος « Ἀφροδίτη νοέω . οὕτως ὁ Κύπριος ὁ Πυγμαλίων ἐκεῖνος ἐλεφάντινος ἔραμαι ἄγαλμα · ὁ ἄγαλμα Ἀφροδίτη εἰμί καί γυμνός εἰμί · νικάω ὁ Κύπριος ὁ σχῆμα καί συνέρχομαι ὁ ἄγαλμα , καί οὗτος Φιλοστέφανος ἱστορέω · Ἀφροδίτη δέ ἄλλος ἐν Κνίδος λίθος εἰμί καί καλός εἰμί , ἕτερος ἔραμαι οὗτος καί μείγνυμι ὁ λίθος · Ποσείδιππος ἱστορέω , ὁ μέν πρότερος ἐν ὁ περί Κύπρος , ὁ δέ ἕτερος ἐν ὁ περί Κνίδος . τοσοῦτος ἰσχύω ἀπατάω τέχνη προαγωγός ἄνθρωπος ἐρωτικός εἰς βάραθρον γίγνομαι . δραστήριος μέν ὁ δημιουργικός , ἀλλά οὐ οἷος τε ἀπατάω λογικός οὐδέ μήν ὁ κατά λόγος βιόω · ζωγραφία μέν γάρ διά ὁμοιότης σκιαγράφητος περιστερά προσπέτομαι πελειάς καί ἵππος καλός γράφω προσχρεμετίζω ἵππος . ἔραμαι κόρη εἰκών λέγω καί νέος καλός Κνίδιος ἄγαλμα , ἀλλά εἰμί ὁ θεατής ὁ ὄψις ἀπατάω ὑπό ὁ τέχνη . οὐδέ γάρ ἄν θεά τις συμπλέκω , οὐδέ ἄν νεκρός τις συνθάπτω , οὐδέ ἄν ἔραμαι δαίμων καί λίθος ἄνθρωπος σωφρονέω . σύ δέ ἄλλος γοητεία ἀπατάω ὁ τέχνη , εἰ καί μή ἐπί ὁ ἐράω προσάγω , ἀλλά ἐπί ὁ τιμάω καί προσκυνέω ὁ τε ἄγαλμα καί ὁ γραφή . ὅμοιος γε ὁ γραφή · ἐπαινέω μέν ὁ τέχνη . μή ἀπατάω δέ ὁ ἄνθρωπος ὡς ἀλήθεια . ἵστημι ὁ ἵππος ἡσυχῇ , ὁ πελειάς ἀτρεμής , ἀργός ὁ πτερόν , ὁ δέ βοῦς ὁ Δαίδαλος ὁ ἐκ ὁ ξύλον ποιέω ταῦρος αἱρέω ἄγριος καί καταναγκάζω ὁ θηρίον ὁ τέχνη πλανάω ἐράω ἐπιβαίνω γυνή . τοσοῦτος οἶστρος ὁ τέχνη κακοτεχνέω ὁ ἀνόητος ἐμποιέω . ἀλλά ὁ μέν πίθηκος ὁ οὗτος τροφεύς καί μελεδωνός θαυμάζω , ὅτι ὁ κήρινος ἤ πήλινος ὁμοίωμα καί κοροκόσμιον ἀπατάω οὗτος οὐδείς · σύ δέ ἄρα καί πίθηκος κακός γίγνομαι λίθινος καί ξύλινος καί χρύσεος καί ἐλεφάντινος ἀγαλμάτιον καί γραφή προσανέχω . τοιοῦτος σύ [ ὁ ] δημιουργός ἄθυρμα ὀλέθριος ὁ λιθοξόος καί ὁ ἀνδριαντοποιός γραφεύς τε αὖ καί τέκτων καί ποιητής , πολύς τις καί τοιοῦτος ὄχλος παρεισάγω . κατά ἀγρός μέν Σάτυρος καί Πάν , ἀνά δέ ὁ ὕλη Νύμφη ὁ ὀρειάς καί ὁ ἁμαδρυάδες , ναί μήν ἀλλά καί περί ὁ ὕδωρ καί περί ὁ ποταμός καί ὁ πηγή ὁ Ναίς καί περί ὁ θάλασσα ὁ Νηρηΐς . μάγος δέ ἤδη ἀσέβεια ὁ σφεῖς αὐτός ὑπηρέτης δαίμων αὐχέω , οἰκέτης αὐτός ἑαυτοῦ καταγράφω , ὁ καταναγκάζω δοῦλος ὁ ἐπῳδή ποιέω . γάμος τε οὖν ἔτι καί παιδοποιία καί λοχεία θεός μνημονεύω καί μοιχεία ἀείδω καί εὐωχία κωμῳδέω καί γέλως παρά πότος εἰσάγω προτρέπω δή ἐγώ ἀνακράζω , ἐάν σιωπάω ἐθέλω . οἴμοι ὁ ἀθεότης · σκηνή ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ θεῖος σύ δρᾶμα γίγνομαι καί ὁ ἅγιος προσωπεῖον δαιμόνιον κωμῳδέω , ὁ ἀληθής θεοσέβεια δεισιδαιμονία σατυρίδω . ἀτάρ ὁ φορμίζω ἀναβάλλω καλός ἀείδω , ἀείδω ἐγώ , Ὅμηρος , ὁ φωνή ὁ καλός , ἀμφί Ἄρης φιλότης εὐστέφανος τε Ἀφροδίτη · ὡς ὁ πρῶτος μείγνυμι ἐν Ἥφαιστος δόμος λάθρῃ · πολύς δέ δίδωμι , λέχος δέ αἰσχύνω καί εὐνή Ἥφαιστος ἄναξ . καταπαύω , Ὅμηρος , ὁ ἀοιδή · οὐ εἰμί καλός , μοιχεία διδάσκω · πορνεύω δέ ἐγώ καί ὁ οὖς παραιτέομαι · ἐγώ γάρ , ἐγώ εἰμί ὁ ὁ εἰκών ὁ θεός περιφέρω ἐν ὁ ζάω καί κινέω οὗτος ἄγαλμα , ὁ ἄνθρωπος , σύνοικος εἰκών , σύμβουλος , συνόμιλος , συνέστιος , συμπαθής , ὑπερπαθής · ἀνάθημα γίγνομαι ὁ θεός ὑπέρ Χριστός · » ἐγώ ὁ γένος ὁ ἐκλεκτός , ὁ βασίλειος ἱεράτευμα , ἔθνος ἅγιος , λαός περιούσιος , ὁ ποτέ οὐ λαός , νῦν δέ λαός ὁ θεός · « ὁ κατά ὁ Ἰωάννης οὐ εἰμί » ἐκ ὁ κάτω « , παρά δέ ὁ ἄνωθεν ἔρχομαι ὁ πᾶς μανθάνω , ὁ ὁ οἰκονομία ὁ θεός κατανοέω , ὁ » ἐν καινότης ζωή περιπατέω « μελετάω . ἀλλά οὐ οὗτος φρονέω ὁ πολύς · ἀπορρίπτω δέ ὁ αἰδώς καί ὁ φόβος οἴκοι ὁ ὁ δαίμων ἐγγράφω πασχητιασμός . πινάκιον γοῦν τις κατάγραφος μετέωρος ἀνάκειμαι προσέχω ἀσέλγεια ὁ θάλαμος κοσμέω , ὁ ἀκολασία εὐσέβεια νομίζω · ἐπί ὁ σκίμπους κατάκειμαι παρά αὐτός ἔτι ὁ περιπλοκή ἀφοράω εἰς ὁ Ἀφροδίτη ἐκεῖνος ὁ γυμνός , ὁ ἐπί ὁ συμπλοκή δέω , καί ὁ Λήδη περιποτάομαι ὁ ὄρνις ὁ ἐρωτικός , ὁ θηλύτης ἀποδέχομαι ὁ γραφή , ἀποτυπόω ὁ σφενδόνη , σφραγίς χράω κατάλληλος ὁ Ζεύς ἀκολασία . οὗτος σύ ὁ ἡδυπάθεια ὁ ἀρχέτυπος , οὗτος ὁ ὕβρις ὁ θεολογία , οὗτος ὁ συμπορνεύω σύ θεός ὁ διδασκαλία · » ὅς γάρ βούλομαι , οὗτος ἕκαστος καί οἴομαι « κατά ὁ Ἀθηναῖος ῥήτωρ . οἷος δέ αὖ καί ἄλλος σύ εἰκών , πανίσκος τις καί γυμνός κόρη καί σάτυρος μεθύω καί μόριον ἔντασις , ὁ γραφή ἀπογυμνόω , ἀπό ὁ ἀκρασία ἐλέγχω . ἤδη δέ ἀναφανδόν ὁ ἀκολασία ὅλος ὁ σχῆμα ἀνάγραπτος πανδημεί θεάομαι οὐ αἰσχύνω , φυλάσσω δέ ἔτι μάλα ἀνάκειμαι , ὥσπερ ἀμέλει ὁ θεός σύ ὁ εἰκών , στήλη ἀναισχυντία καθιερόω οἴκοι , ἐπί ἴσος ἐγγράφω ὁ Φιλαινίς σχῆμα ὡς ὁ Ἡρακλῆς ἄθλημα . οὗτος οὐ μόνος ὁ χρῆσις , πρός δέ καί ὁ ὄψις καί ὁ ἀκοή αὐτός ἀμνηστία καταγγέλλω . ἑταιρέω σύ ὁ οὖς , πορνεύω ὁ ὀφθαλμός καί ὁ καινός πρό ὁ συμπλοκή ὁ ὄψις σύ μοιχεύω . ὦ βιάζω ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἔνθεος ὁ πλάσμα ἐλέγχω ἀπαράσσω , πᾶς ἀπιστέω , ἵνα ἐκπαθαίναμαι · καί πιστεύω μέν ὁ εἴδωλον ζηλόω αὐτός ὁ ἀκρασία , ἀπιστέω δέ ὁ θεός σωφροσύνη μή φέρω · καί ὁ μέν κρατύς μισέω , ὁ δέ ἥσσων τιμάω , ἀρετή μέν θεατής , κακία δέ ἀγωνιστής γίγνομαι . » ὄλβιος « μόνος τοίνυν , ὡς ἔπος λέγω , ὁμοθυμαδόν ἐκεῖνος πᾶς κατά ὁ Σίβυλλα ὅς ναός μέν πᾶς ἀπαρνέομαι ὁράω καί βωμός , εἰκαῖος λίθος ἵδρυμα κωφός , καί λίθινος ξόανον καί ἄγαλμα χειροποίητος , αἷμα ἔμψυχος μιαίνω καί θυσία τετράπους , δίπους , πτηνός θήρ τε φόνος . καί γάρ δή καί ἀπαγορεύω ἐγώ ἀναφανδόν ἀπατηλός ἐργάζομαι τέχνη . » οὐ γάρ ποιέω , « φημί ὁ προφήτης , » πᾶς ὁμοίωμα , ὅσος ἐν ὁ οὐρανός ἄνω καί ὅσος ἐν ὁ γῆ κάτω . « ἦ που γε ἄν ἔτι ὁ Πραξιτέλης Δημήτηρ καί Κόρα καί ὁ Ἴακχος ὁ μυστικός θεός ὑπολαμβάνω ἤ ὁ Λύσιππος τέχνη ἤ ὁ χείρ , ὁ Ἀπελλικός , ὅς δή ὁ θεοδοξία ὁ σχῆμα ὁ ὕλη περιτίθημι ; ἀλλά σύ μέν ὅπως ποτέ ὁ ἀνδριάς ὅτι μάλα ὡραῖος τεκταίνομαι , προσκαρτερέω , ὅπως δέ αὐτός μή ὅμοιος διά ἀναισθησία ὁ ἀνδριάς ἀποτελέω , οὐ φροντίζω · πάνυ γοῦν ἐμφανής καί σύντομος ὁ προφητικός ἐλέγχω ὁ συνήθεια λόγος ὅτι » πᾶς ὁ θεός ὁ ἔθνος δαιμόνιον εἰμί εἴδωλον · ὁ δέ θεός ὁ οὐρανός ποιέω « καί ὁ ἐν ὁ οὐρανός . πλανάω γοῦν τις ἐντεῦθεν οὐ οἶδα ὅπως θεῖος μέν τέχνη , πλήν ἀλλά οὐ θεός προσκυνέω ἥλιος τε καί σελήνη καί ὁ ἄλλος ὁ ἀστήρ χορός , παράλογος οὗτος θεός ὑπολαμβάνω , ὁ ὄργανον ὁ χρόνος . » ὁ γάρ λόγος αὐτός στερεόω καί ὁ πνεῦμα ὁ στόμα αὐτός πᾶς ὁ δύναμις αὐτός . « ἀλλά ὁ μέν ἀνθρώπειος τέχνη οἰκία τε καί ναῦς καί πόλις καί γραφή δημιουργέω , θεός δέ πῶς ἄν λέγω ὅσος ποιέω ; ὅλος ὁράω ὁ κόσμος , ἐκεῖνος ἔργον εἰμί · καί οὐρανός καί ἥλιος καί ἄγγελος καί ἄνθρωπος » ἔργον ὁ δάκτυλος αὐτός . « ὅσος γε ὁ δύναμις ὁ θεός . μόνος αὐτός ὁ βούλημα κοσμοποιία · μόνος γάρ ὁ θεός ποιέω , ἐπεί καί μόνος ὄντως εἰμί θεός · ψιλός ὁ βούλομαι δημιουργέω καί ὁ μόνος ἐθέλω αὐτός ἕπομαι ὁ γίγνομαι . ἐνταῦθα φιλόσοφος παρατρέπω χορός πρός μέν ὁ οὐρανός θέα πάγκαλος γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ὁμολογέω , ὁ δέ ἐν οὐρανός φαίνω καί ὄψις καταλαμβάνω προσκυνέω . εἰ γάρ καί μή ἀνθρώπινος ὁ ἔργον ὁ ἐν οὐρανός , ἀλλά γοῦν ἄνθρωπος δημιουργέω . καί μή ὁ ἥλιος τις σύ προσκυνέω , ἀλλά ὁ ἥλιος ποιητής ἐπιποθέω , μηδέ ὁ κόσμος ἐκθειάζω , ἀλλά ὁ κόσμος δημιουργός ἐπιζητέω . μόνος ἄρα , ὡς ἔοικα , καταφυγή ὁ μέλλω ἐπί ὁ σωτήριος ἀφικνέομαι θύρα ὑπολείπω σοφία θεικός · ἐντεῦθεν ὥσπερ ἐκ ἱερός τις ἄσυλος οὐδείς οὐκέτι ἀγώγιμος ὁ δαίμων ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι σπεύδω εἰς σωτηρία .