clemens-alexandrinus.paedagogus 2.12
Λίθους δὲ πελίους ἢ χλωροὺς καὶ τῆς ἀπεξενωμένης θαλάττης τὰ ἐκβράσματα καὶ τῆς γῆς τὰ ἐκψήγματα μειρακιῶδές ἐστι τεθηπέναι . ἐπὶ γὰρ τὰ διαυγῆ τῶν λιθιδίων καὶ τὰς ἰδιαζούσας χρόας ὑέλους τε ἵεσθαι ποικίλας οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ ἀνοήτων ἐστὶν ἀνθρώπων ὑπὸ τῶν πληκτικὴν ἐχόντων φαντασίαν ἑλκομένων . ταύτῃ καὶ τὸ πῦρ τὰ παιδία θεασάμενα φέρεται ἐπ᾿ αὐτὸ τῇ λαμπρότητι ἀγόμενα , τῆς δὲ ἐπαφήσεως τὸ ἐπισφαλὲς διὰ τὴν ἄνοιαν οὐ κατανενοηκότα . τοιοῦτο ταῖς ἠλιθίαις οἱ λίθοι γυναιξὶν περιδούμενοι τοῖς ὅρμοις καὶ τοῖς περιδεραίοις ἐγκατακλειόμενοι ἀμέθυστοι καὶ κεραυνῖται καὶ ἰάσπιδες καὶ τοπάζιον ἥ τε Μιλησία σμάραγδος ἐμπόλημα τιμηέστατον . ὁ δὲ πολυτίμητος μαργαρίτης ὑπερφυῶς τῇ γυναικωνίτιδι εἰσεκώμασεν · γίνεται δὲ οὗτος ἐν ὀστρείῳ τινὶ παραπλησίῳ ταῖς πίνναις , μέγεθος δὲ ἡλίκος ἰχθύος ὀφθαλμὸς εὐμεγέθης . καὶ οὐκ αἰσχύνονται αἱ κακοδαίμονες περὶ ὄστρειον ὀλίγον τοῦτο τὴν πᾶσαν σπουδὴν πεποιημέναι , ἐξὸν ἁγίῳ κοσμεῖσθαι λίθῳ , τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ , ὃν μαργαρίτην ἡ γραφὴ κέκληκέν που , τὸν διαυγῆ καὶ καθαρὸν Ἰησοῦν , τὸν ἐν σαρκὶ ἐπόπτην ὀφθαλμόν , τὸν λόγον τὸν διαφανῆ , δι᾿ ὃν ἡ σὰρξ τιμία ὕδατι ἀναγεννωμένη . καὶ γὰρ τὸ ὄστρειον ἐκεῖνο ἐν ὕδατι γιγνόμενον περιστέγει τὴν σάρκα , ἐκ δὲ ταύτης ὁ μαργαρίτης κυΐσκεται . λίθοις δὲ ἁγίοις τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ τετειχίσθαι παρειλήφαμεν , καὶ τὰς δώδεκα τῆς οὐρανοπόλεως πύλας τιμίοις ἀπεικασμένας λίθοις τὸ περίοπτον τῆς ἀποστολικῆς [ φωνῆς ] αἰνίττεσθαι χάριτος ἐκδεχόμεθα . ἐπὶ γὰρ τῶν λίθων τῶν πολυτελῶν αἱ χρόαι τετάχαται , τίμιαι δὲ αὗται , τὰ δ᾿ ἄλλα ὕλη γεώδης καταλείπονται . συμβολικῶς τούτοις εἰκότως τειχίζεται τῶν ἁγίων ἡ πόλις πνευματικῶς οἰκοδομουμένη . πρὸς τὸ ἄνθος τῶν λίθων τὸ ἀμίμητον τὸ ἄνθος τοῦ πνεύματος τὸ ἀκήρατον καὶ ἅγιον τῆς οὐσίας νενοήκασιν · αἳ δέ , μὴ συνιεῖσαι τὸ συμβολικὸν τῶν γραφῶν , ὅλαι περικεχήνασι τοῖς λίθοις , τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον ἀπολογισμὸν προφερόμεναι · ὅ τι κατέδειξεν ὁ θεός , διὰ τί μὴ χρησώμεθα ; καὶ πάρεστί μοι , διὰ τί μὴ τρυφήσω ; καὶ τίσιν οὖν ταῦτα γέγονεν , εἰ μὴ ἡμῖν ; τελέως δὲ ἠγνοηκότων τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ αἱ τοιαῦται φωναί . πρῶτον μὲν γὰρ τὰ ἀναγκαῖα καθάπερ τὸ ὕδωρ καὶ τὸν ἀέρα προφανῆ πᾶσι χορηγεῖ , τὰ δὲ ὅσα μὴ ἀναγκαῖα γῇ τε καὶ ὕδατι ἔκρυψεν . διὰ τοῦτό τοι μύρμηκες χρυσωρυχοῦσι , καὶ γρῦπες χρυσοφυλακοῦσι , καὶ ἡ θάλασσα τὸν μαργαρίτην ἔκρυψεν λίθον · ὑμεῖς δὲ περίεργοι εἰς ἃ μὴ δεῖ . ἰδοὺ ὅλος ἀναπέπταται οὐρανός , καὶ οὐ ζητεῖτε τὸν θεόν · τὸ δὲ κεκρυμμένον χρυσίον καὶ τοὺς λίθους οἱ τὴν ἐπὶ θανάτῳ κεκριμένοι γεωρυχοῦσι παρ᾿ ἡμῖν . ἀλλὰ καὶ τῇ γραφῇ ἀντᾴδετε , βοώσης ἐκείνης διαρρήδην · » ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν , καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν . « εἰ δὲ καὶ πάντα ὑμῖν δεδώρηται καὶ εἰ πάντα ὑμῖν συγκεχώρηται καὶ εἰ » πάντα ἡμῖν ἔξεστι « , φησὶν ὁ ἀπόστολος , » ἀλλ᾿ οὐ πάντα συμφέρει « . παρήγαγεν δὲ τὸ γένος ἡμῶν ἐπὶ κοινωνίᾳ ὁ θεὸς αὐτὸς τῶν ἑαυτοῦ πρότερος μεταδοὺς καὶ κοινὸν πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν ἑαυτοῦ ἐπικουρήσας λόγον , πάντα ποιήσας ὑπὲρ πάντων . κοινὰ οὖν τὰ πάντα καὶ μὴ πλεονεκτούντων οἱ πλούσιοι . τὸ οὖν πάρεστί μοι καὶ πλεονάζει μοι , διὰ τί μὴ τρυφήσω ; οὐκ ἀνθρώπινον οὐδὲ κοινωνικόν , ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἀγαπητικόν · πάρεστί μοι , διὰ τί μὴ μεταδῶ τοῖς δεομένοις ; ὁ γὰρ τοιοῦτος τέλειος ὁ τὸ » ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτὸν « πληρώσας . αὕτη γὰρ ἡ ἀληθὴς τρυφή , ἡ θησαυριζομένη πολυτέλεια , ἣ δὲ εἰς τὰς ματαίους ἐπιθυμίας ἀνάλωσις ἀπωλείας , οὐ δαπάνης , ἐπέχει λόγον . δέδωκεν γὰρ ὁ θεὸς οἶδ᾿ ὅτι τῆς χρήσεως ἡμῖν τὴν ἐξουσίαν , ἀλλὰ μέχρι τοῦ ἀναγκαίου , καὶ τὴν χρῆσιν κοινὴν εἶναι βεβούληται . ἄτοπον δὲ ἕνα τρυφᾶν πενομένων πλειόνων . πόσῳ μὲν γὰρ εὐκλεέστερον τοῦ πολυτελῶς οἰκεῖν τὸ πολλοὺς εὐεργετεῖν ; πόσῳ δὲ συνετώτερον τοῦ εἰς λίθους καὶ χρυσίον τὸ εἰς ἀνθρώπους ἀναλίσκειν ; πόσῳ δὲ ὠφελιμώτερον τῶν ἀψύχων κοσμίων τὸ φίλους κεκτῆσθαι κοσμίους ; τίνα δὲ ἂν ἀγροὶ τοσοῦτον ὅσον τὸ χαρίζεσθαι ὠφελήσειαν ; Λείπεται τοίνυν ἡμῖν κἀκεῖνο ἐπιλῦσαι τὸ ἐπιφερόμενον · τίσιν οὖν τὰ πολυτελέστερα , ἂν αἱρῶνται πάντες τὰ εὐτελέστερα ; τοῖς ἀνθρώποις , φήσαιμ᾿ ἄν , ἐὰν χωρὶς προσπαθείας καὶ διαφορᾶς χρώμεθα αὐτοῖς . εἰ δὲ ἀμήχανον πάντας σωφρονεῖν , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τῶν ἀναγκαίων χρείαν τὰ εὐπόριστα μεταδιωκτέον μακρὰ τοῖς περιττοῖς τούτοις χαίρειν φράσασιν . καθόλου μὲν οὖν τὰ κόσμια ὥσπερ κοροκόσμια ἀποσκορακιστέον ὅλον καὶ αὐτὸν παραιτουμέναις τὸν κόσμον . χρὴ γὰρ εἶναι κοσμίας ἔνδοθεν καὶ τὴν ἔσω γυναῖκα δεικνύναι καλήν · ἐν μόνῃ γὰρ τῇ ψυχῇ καταφαίνεται καὶ τὸ κάλλος καὶ τὸ αἶσχος . διὸ καὶ μόνος ὁ σπουδαῖος καλὸς κἀγαθὸς ὄντως ἐστίν , καὶ μόνον τὸ καλὸν ἀγαθὸν δογματίζεται , ἡ δὲ ἀρετὴ μόνη καὶ διὰ καλοῦ τοῦ σώματος καταφαίνεται καὶ ἐπανθεῖ τῇ σαρκί , τὸ ὡραῖον τῆς σωφροσύνης ἀξιέραστον δεικνύουσα , ὅταν οἱονεὶ φέγγος ἐπιλάμπῃ τῇ μορφῇ τὸ ἦθος . τὸ γὰρ ἑκάστου καὶ φυτοῦ καὶ ζῴου κάλλος ἐν τῇ ἑκάστου ἀρετῇ εἶναι συμβέβηκεν . ἀνθρώπου δὲ ἀρετὴ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη καὶ ἀνδρεία καὶ εὐσέβεια . καλὸς ἄρα ἄνθρωπος ὁ δίκαιος καὶ σώφρων καὶ συλλήβδην ὁ ἀγαθός , οὐχ ὁ πλούσιος . ἤδη δὲ καὶ οἱ στρατιῶται χρυσίῳ κεκοσμῆσθαι βούλονται , οὐδὲ ἐκεῖνο ἀνεγνωκότες τὸ ποιητικόν , ὃς καὶ χρυσὸν ἔχων πόλεμον κίεν ἠύτε κούρη νηπίη . ἀλλὰ γὰρ τὴν μὲν φιλοκοσμίαν ἥκιστα ἀρετῆς ἐπιμελουμένην , σώματος δὲ ἀντιποιουμένην , ἐκτραπέντος τοῦ φιλοκάλου περὶ τὴν κενοδοξίαν , ἄρδην ἐκβλητέον . τὰ γὰρ μὴ οἰκεῖα τῷ σώματι ὡς οἰκεῖα προσάπτουσα μελέτην τοῦ ψεύδεσθαι καὶ ἔθος ἀπάτης ἐνεγέννησεν , οὔτι τὸ σεμνὸν καὶ ἄπλαστον καὶ νήπιον ὡς ἀληθῶς , τὸ σοβαρὸν δὲ καὶ θρυπτικὸν καὶ ἁβροδίαιτον φαίνουσα . αἳ δὲ ἀμαυροῦσι τὸ κάλλος τὸ ἀληθινὸν ἐπισκιάζουσαι χρυσίῳ , καὶ οὐκ ἴσασι τὸ πλημμέλημα οἷόν ἐστι , δεσμὰ ἑαυταῖς περιθεῖσαι πλούσια μυρία , καθάπερ καὶ παρὰ τοῖς βαρβάροις φασὶν δεδέσθαι τοὺς κακούργους χρυσίῳ . τούτους ἐζηλωκέναι δοκοῦσί μοι αἱ γυναῖκες τοὺς δεσμώτας τοὺς πλουσίους . ἦ γὰρ οὐχὶ κλοιὸς τὸ χρυσοῦν ἐστι περιδέραιον καὶ οἱ στρεπτοί ; οἵ τε καθετῆρες καλούμενοι ἁλύσεων ἐπέχοντες τρόπον [ καὶ ] παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς αὐτῷ τούτῳ τῷ ὀνόματι ἁλύσεις κέκληνται . πέδας δὲ περισφυρίους τὴν περὶ τοὺς πόδας ἀκοσμίαν τῶν γυναικῶν Φιλήμων ἐν Συνεφήβῳ προσεῖπεν , ἱμάτια διαφαίνοντα καὶ πέδην τινὰ χρυσῆν . Τί οὖν ἔτι ὁ καλλωπισμὸς ὁ ζηλωτὸς ἢ ἐθέλειν ὑμᾶς , ὦ γυναῖκες , σφᾶς αὐτὰς φαίνεσθαι πεπεδημένας ; εἰ γὰρ ἡ ὕλη τὸ ὄνειδος ὑπεκλύει , τὸ πάθος ἀδιάφορον . ἐμοὶ γοῦν δοκοῦσιν ἑκουσίως περιπίπτουσαι δεσμοῖς αὐχεῖν ἐπὶ συμφοραῖς πλουσίαις . ἴσως δὲ καὶ ὁ ποιητικὸς μῦθος τοιούτους δεσμοὺς μοιχευομένῃ τῇ Ἀφροδίτῃ περιβεβλῆσθαι λέγει , οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ μοιχείας σύμβολον αἰνιττόμενος τὰ κόσμια · χρυσοῦς γὰρ εἶπεν κἀκείνους Ὅμηρος τοὺς δεσμούς . ἤδη δὲ τὰ φανερώτατα τοῦ πονηροῦ σύμβολα οὐκ αἰσχύνονται περικείμεναι . ὡς γὰρ τὴν Εὔαν ὁ ὄφις ἠπάτησεν , οὕτω δὲ καὶ τὰς ἄλλας γυναῖκας ὁ κόσμος ὁ χρυσοῦς δελέατι προσχρώμενος τοῦ ὄφεως τῷ σχήματι ἐξέμηνεν εἰς ὕβρεις , σμυραίνας τινὰς καὶ ὄφεις ἀποπλαττομένας εἰς εὐπρέπειαν . λέγει γοῦν ὁ κωμικὸς Νικόστρατος , ἁλύσεις , καθετῆρας , δακτυλίους , βουβάλια , ὄφεις , περισκελίδας , ἐλλέβορον . πάνυ γοῦν ἐπιψόγως πάντα τὸν γυναικεῖον καταλεγόμενος κόσμον Ἀριστοφάνης ἐν Θεσμοφοριαζούσαις ὑποδείκνυσιν . παραθήσομαι δὲ αὐτὰς τοῦ κωμικοῦ τὰς λέξεις διελεγχούσας ἀκριβῶς τὸ φορτικὸν ὑμῶν τῆς ἀπειραγαθίας · Α . μίτρας , ἀναδήματα , νίτρον , κίσηριν , στρόφιον , ὀπισθοσφενδόνην , κάλυμμα , φῦκος , περιδέραια , ὑπογράμματα , τρυφοκαλάσιριν , ἐλλέβορον , κεκρύφαλον , ζῶμα , ἀμπέχονον , τρύφημα , παρυφές , ξυστίδα , κιθῶνα , βάραθρον , ἔγκυκλον , χιτώνιον . τὰ μέγιστα δ᾿ οὐκ εἴρηκα τούτων . Β . εἶτα τί ; A . διόπας , διάλιθον , πλάστρα , μολόχιον , βότρυς , χλίδωνα , περόνας , ἀμφιδέας , ὅρμους , πέδας , σφραγῖδας , ἁλύσεις , δακτυλίους , καταπλάσματα , πομφόλυγας , ἀποδέσμους , ὀλίσβους , σάρδια , ὑποδερίδας , ἑλικτῆρας . ἐγὼ μὲν ἔκαμον καὶ ἄχθομαι λέγων τὸ πλῆθος τῶν κοσμίων , τὰς δὲ καὶ θαυμάζειν ἔπεισί μοι , ὡς ἄρα οὐκ ἀποκναίονται τοσοῦτον ἄχθος βαστάζουσαι . ὢ τῆς κενῆς πολυπραγμοσύνης , ὢ τῆς ματαίας δοξομανίας · ἐκχέουσιν ἑταιρικῶς τὸν πλοῦτον εἰς ὄνειδος , καὶ τοῦ θεοῦ τὰ δωρήματα ἀπειροκαλίᾳ παραχαράττουσι ζηλοῦσαι τοῦ πονηροῦ τὴν τέχνην . σαφῶς δὲ ὁ κύριος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τὸν πλούσιον τὸν θησαυρίζοντα εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ πρὸς ἑαυτὸν λέγοντα · » ἔχεις ἀγαθὰ πολλὰ ἀποκείμενα εἰς ἔτη πολλά · φάγε , πίε , εὐφραίνου « , ἄφρονα κέκληκεν , » ταύτῃ γὰρ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου παραλαμβάνουσιν · ἃ οὖν ἡτοίμασας , τίνος γένηται ; « Ἀπελλῆς ὁ ζωγράφος θεασάμενός τινα τῶν μαθητῶν Ἑλένην [ ὀνόματι ] πολύχρυσον γράψαντα · ὦ μειράκιον , εἶπεν , μὴ δυνάμενος γράψαι καλὴν πλουσίαν πεποίηκας . τοιαῦται τοίνυν Ἑλέναι αἱ νῦν εἰσι γυναῖκες , οὐ καλαὶ γνησίως , πεπλασμέναι δὲ πλουσίως . ταύταις προφητεύει διὰ τοῦ Σοφονίου τὸ πνεῦμα · » καὶ τὸ ἀργύριον αὐτῶν καὶ τὸ χρυσίον αὐτῶν οὐ μὴ δύνηται ἐξελέσθαι αὐτοὺς ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς κυρίου . « ταῖς δὲ ὑπὸ Χριστοῦ παιδαγωγουμέναις οὐ χρυσίῳ κοσμεῖσθαι προσήκει , ἀλλὰ τῷ λόγῳ , δι᾿ οὗ μόνου καταφαίνεται τὸ χρυσίον . μακάριοι μεντἂν ἦσαν οἱ παλαιοὶ τῶν Ἑβραίων , εἰ περιελόμενοι τὸν κόσμον τῶν γυναικῶν ἔρριψαν ἢ ἐχώνευσαν μόνον , νυνὶ δὲ εἰς βοῦν χρυσοχοήσαντες καὶ τούτῳ εἰδωλολατρήσαντες αὐτοὶ μὲν οὐκ ὤναντο οὔτε τῆς τέχνης οὔτε τῆς ἐπιβολῆς , ἐδίδαξαν δὲ ἡμῶν τὰς γυναῖκας τυπικώτατα κοσμίων ἀποσχέσθαι . τὸ γοῦν ἐκπορνεῦσαν τῆς ἐπιθυμίας εἰς χρυσίον εἴδωλον γίνεται βασανιζόμενον πυρί , ᾧ μόνῳ τηρεῖται τρυφὴ καθάπερ εἴδωλον , οὐκ ἀλήθεια . ἐντεῦθεν ὀνειδίζων ὁ λόγος διὰ τοῦ προφήτου τοὺς Ἑβραίους · » ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ « , φησίν , » ἐποίησαν τῇ Βάαλ « , κόσμια δηλονότι · καὶ ἐναργέστατα ἐπαπειλῶν » καὶ ἐκδικήσω « λέγει » ἐπ᾿ αὐτὴν τὰς ἡμέρας τῶν Βααλείμ , ἐν αἷς ἐπέθυσεν αὐτῇ , καὶ περιετίθετο τὰ ἐνώτια ἑαυτῆς καὶ τὰ καθόρμια αὐτῆς « , καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ κοσμήματος ἐπήγαγεν εἰπών · » καὶ ἐπορεύετο ὀπίσω τῶν ἐραστῶν αὐτῆς , ἐμοῦ δὲ ἐπελάθετο , λέγει κύριος . « Ἀποθέμεναι τοίνυν τοὺς λήρους αὐτῷ πονηρῷ σοφιστῇ τοῦ ἑταιρικοῦ τούτου μὴ μετεχόντων καλλωπισμοῦ μηδὲ εἰδωλολατρούντων διὰ παραπετάσματος εὐπρεποῦς . πάνυ γοῦν θαυμασίως ὁ Πέτρος ὁ μακάριος » γυναῖκας « , φησίν , » ὡσαύτως μὴ ἐν πλέγμασιν ἤ χρυσῷ ἢ μαργαρίταις ἢ ἱματισμῷ πολυτελεῖ , ἀλλ᾿ ὅ πρέπει γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν , δι᾿ ἔργων ἀγαθῶν σφᾶς αὐτὰς κοσμουσῶν . « καὶ γὰρ εἰκότως ἀπεῖναι αὐτῶν τὸν καλλωπισμὸν κελεύει · εἰ μὲν γὰρ καλαὶ εἶεν , ἀπόχρη ἡ φύσις · μὴ φιλονεικείτω ἡ τέχνη πρὸς τὴν φύσιν , τουτέστιν ἀπάτη ἀληθείᾳ μὴ ἐριζέτω · εἰ δὲ αἰσχραὶ φύσει , ἐλέγχουσιν ἐξ ὧν προσάπτουσιν ὅ μὴ ἔχουσιν . προσήκει τοίνυν λιτότητα ἀσπάζεσθαι τὰς Χριστῷ λατρευούσας . τῷ ὄντι γὰρ ἡ λιτότης ἁγιωσύνης προμηθεῖται ἐξισοῦσα τὰς πλεονεξίας καὶ διὰ τῶν τυχόντων τὴν ἀπὸ τῶν περιττῶν κομιζομένη χρείαν . τὸ γὰρ λιτόν , ᾗ καὶ τοὔνομα ἐμφαίνει , οὐκ ἐξέχει οὐδὲ κατά τι ὀγκοῦται ἢ τυφοῦται , ὁμαλὸν δὲ ὅλον καὶ λεῖον καὶ ἴσον καὶ ἀπέριττον καὶ ταύτῃ ἱκανόν ἐστιν . ἱκανότης δὲ ἕξις ἐστὶν ἐξικνουμένη πρὸς τὸ οἰκεῖον πέρας ἀνελλιπῶς καὶ ἀπερίττως · μήτηρ δὲ αὐτῶν ἡ δικαιοσύνη , τιθηνὴ δὲ ἡ αὐτάρκεια . αὕτη γοῦν τοι ἕξις ἐστὶν ἀρκουμένη οἷς δεῖ καὶ δι᾿ αὑτῆς ποριστικὴ τῶν πρὸς τὸν μακάριον συντελούντων βίον . ἔστω οὖν ἐπὶ μὲν καρποῖς τῶν χειρῶν ὑμῶν κόσμος · ἅγιος , εὐμετάδοτος κοινωνία καὶ ἔργα οἰκουρίας . » ὁ γὰρ διδοὺς πτωχῷ δανείζει θεῷ « , καὶ » χεῖρες ἀνδρείων πλουτίζουσιν . « ἀνδρείους τοὺς καταφρονοῦντας χρημάτων καὶ περὶ τὰς μεταδόσεις εὐκόλους εἴρηκεν . ἐπὶ δὲ τῶν ποδῶν ἡ ἄοκνος πρὸς εὐποιίαν ἑτοιμότης ἐπιφαινέσθω καὶ ἡ πρὸς δικαιοσύνην ὁδοιπορία . καθετῆρες δὲ καὶ περιδέραια αἰδὼς καὶ σωφροσύνη εἰσίν . τοιούτους ὅρμους χρυσοχοεῖ ὁ θεός . » μακάριος ἄνθρωπος , ὅς εὗρεν σοφίαν , καὶ θνητός , ὃς εἶδεν φρόνησιν « , διὰ Σολομῶντος τὸ πνεῦμα λέγει , » κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορευθῆναι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς , τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν . « αὕτη γὰρ ἡ ἀληθινὴ εὐκοσμία . τὰ δὲ ὦτα αὐταῖς παρὰ φύσιν μὴ τιτράσθω εἰς ἀπάρτησιν ἐλλοβίων καὶ πλάστρων · οὔτε γὰρ θέμις βιάζεσθαι τὴν φύσιν , παρ᾿ ὅ βεβούληται , οὔτε μὴν ἄλλος ἀμείνων ἄν εἴη τῶν ὤτων κόσμος εἰς τοὺς κατὰ φύσιν τῆς ἀκοῆς καταβαίνων πόρους κατηχήσεως ἀληθοῦς . ὀφθαλμοὶ δὲ ὑπαληλιμμένοι λόγῳ καὶ ὧτα εἰς αἴσθησιν διατετρημένα θείων ἀκουστὴν καὶ ἁγίων ἐπόπτην παρασκευάζουσιν δεικνύντος ὡς ἀληθῶς τοῦ λόγου τὸ κάλλος τὸ ἀληθινόν , » ὅ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν οὐδὲ οὖς ἤκουσε « πρότερον .
Lemmas: λίθος δέ πέλιος ἤ χλωρός καί ὁ ἀποξενόω θάλασσα ὁ ἔκβρασμα καί ὁ γῆ ὁ ἔκψηγμα μειρακιώδης εἰμί τέθηπα . ἐπί γάρ ὁ διαυγής ὁ λιθίδιον καί ὁ ἰδιάζω χροιά ὕαλος τε ἵημι ποικίλος οὐδείς ἀλλά ἤ ἀνόητος εἰμί ἄνθρωπος ὑπό ὁ πληκτικός ἔχω φαντασία ἕλκω . οὗτος καί ὁ πῦρ ὁ παιδίον θεάομαι φέρω ἐπί αὐτός ὁ λαμπρότης ἄγω , ὁ δέ ἐπάφησις ὁ ἐπισφαλής διά ὁ ἄνοια οὐ κατανοέω . τοιοῦτος ὁ ἠλίθιος ὁ λίθος γυνή περιδέω ὁ ὅρμος καί ὁ περιδέραιος ἐγκατακλείω ἀμέθυστος καί κεραυνίτης καί ἴασπις καί τοπάζιον ὁ τε Μιλήσιος σμάραγδος ἐμπόλημα τιμήεις . ὁ δέ πολυτίμητος μαργαρίτης ὑπερφυής ὁ γυναικωνῖτις εἰσκωμάζω · γίγνομαι δέ οὗτος ἐν ὄστρειον τις παραπλήσιος ὁ πίννα , μέγεθος δέ ἡλίκος ἰχθῦς ὀφθαλμός εὐμεγέθης . καί οὐ αἰσχύνω ὁ κακοδαίμων περί ὄστρειον ὀλίγος οὗτος ὁ πᾶς σπουδή ποιέω , ἔξεστι ἅγιος κοσμέω λίθος , ὁ λόγος ὁ θεός , ὅς μαργαρίτης ὁ γραφή καλέω που , ὁ διαυγής καί καθαρός Ἰησοῦς , ὁ ἐν σάρξ ἐπόπτης ὀφθαλμός , ὁ λόγος ὁ διαφανής , διά ὅς ὁ σάρξ τίμιος ὕδωρ ἀναγεννάω . καί γάρ ὁ ὄστρειον ἐκεῖνος ἐν ὕδωρ γίγνομαι περιστέγω ὁ σάρξ , ἐκ δέ οὗτος ὁ μαργαρίτης κυίσκομαι . λίθος δέ ἅγιος ὁ ἄνω Ἱεροσόλυμα τειχίζω παραλαμβάνω , καί ὁ δώδεκα ὁ οὐρανόπολις πύλη τίμιος ἀπεικάζω λίθος ὁ περίοπτος ὁ ἀποστολικός [ φωνή ] αἰνίσσομαι χάρις ἐκδέχομαι . ἐπί γάρ ὁ λίθος ὁ πολυτελής ὁ χροιά τάσσω , τίμιος δέ οὗτος , ὁ δέ ἄλλος ὕλη γεώδης καταλείπω . συμβολικός οὗτος ἔοικα τειχίζω ὁ ἅγιος ὁ πόλις πνευματικός οἰκοδομέω . πρός ὁ ἄνθος ὁ λίθος ὁ ἀμίμητος ὁ ἄνθος ὁ πνεῦμα ὁ ἀκήρατος καί ἅγιος ὁ οὐσία νοέω · ὁ δέ , μή συνίημι ὁ συμβολικός ὁ γραφή , ὅλος περιχάσκω ὁ λίθος , ὁ θαυμάσιος ἐκεῖνος ἀπολογισμός προφέρω · ὅς τις καταδείκνυμι ὁ θεός , διά τίς μή χράω ; καί πάρειμι ἐγώ , διά τίς μή τρυφάω ; καί τίς οὖν οὗτος γίγνομαι , εἰ μή ἐγώ ; τέλειος δέ ἀγνοέω ὁ θέλημα ὁ θεός ὁ τοιοῦτος φωνή . πρῶτος μέν γάρ ὁ ἀναγκαῖος καθά ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ προφανής πᾶς χορηγέω , ὁ δέ ὅσος μή ἀναγκαῖος γῆ τε καί ὕδωρ κρύπτω . διά οὗτος τοι μύρμηξ χρυσωρυχέω , καί γρύψ χρυσοφυλακέω , καί ὁ θάλασσα ὁ μαργαρίτης κρύπτω λίθος · σύ δέ περίεργος εἰς ὅς μή δέω . ἰδού ὅλος ἀναπετάννυμι οὐρανός , καί οὐ ζητέω ὁ θεός · ὁ δέ κρύπτω χρυσίον καί ὁ λίθος ὁ ὁ ἐπί θάνατος κρίνω γεωρυχέω παρά ἐγώ . ἀλλά καί ὁ γραφή ἀνταείδω , βοάω ἐκεῖνος διαρρήδην · » ζητέω πρῶτος ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός , καί οὗτος πᾶς προστίθημι σύ . « εἰ δέ καί πᾶς σύ δωρέω καί εἰ πᾶς σύ συγχωρέω καί εἰ » πᾶς ἐγώ ἔξεστι « , φημί ὁ ἀπόστολος , » ἀλλά οὐ πᾶς συμφέρω « . παράγω δέ ὁ γένος ἐγώ ἐπί κοινωνία ὁ θεός αὐτός ὁ ἑαυτοῦ πρότερος μεταδίδωμι καί κοινός πᾶς ἄνθρωπος ὁ ἑαυτοῦ ἐπικουρέω λόγος , πᾶς ποιέω ὑπέρ πᾶς . κοινός οὖν ὁ πᾶς καί μή πλεονεκτέω ὁ πλούσιος . ὁ οὖν πάρειμι ἐγώ καί πλεονάζω ἐγώ , διά τίς μή τρυφάω ; οὐ ἀνθρώπινος οὐδέ κοινωνικός , ἐκεῖνος δέ μάλα ἀγαπητικός · πάρειμι ἐγώ , διά τίς μή μεταδίδωμι ὁ δέω ; ὁ γάρ τοιοῦτος τέλειος ὁ ὁ » ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς σεαυτοῦ « πληρόω . οὗτος γάρ ὁ ἀληθής τρυφή , ὁ θησαυρίζω πολυτέλεια , ὁ δέ εἰς ὁ μάταιος ἐπιθυμία ἀνάλωσις ἀπώλεια , οὐ δαπάνη , ἐπέχω λόγος . δίδωμι γάρ ὁ θεός οἶδα ὅτι ὁ χρῆσις ἐγώ ὁ ἐξουσία , ἀλλά μέχρι ὁ ἀναγκαῖος , καί ὁ χρῆσις κοινός εἰμί βούλομαι . ἄτοπος δέ εἷς τρυφάω πένομαι πολύς . πόσος μέν γάρ εὐκλεής ὁ πολυτελής οἰκέω ὁ πολύς εὐεργετέω ; πόσος δέ συνετός ὁ εἰς λίθος καί χρυσίον ὁ εἰς ἄνθρωπος ἀναλίσκω ; πόσος δέ ὠφέλιμος ὁ ἄψυχος κόσμιος ὁ φίλος κτάομαι κόσμιος ; τίς δέ ἄν ἀγρός τοσοῦτος ὅσος ὁ χαρίζω ὠφελέω ; λείπω τοίνυν ἐγώ ἐκεῖνος ἐπιλύω ὁ ἐπιφέρω · τίς οὖν ὁ πολυτελής , ἐάν αἱρέω πᾶς ὁ εὐτελής ; ὁ ἄνθρωπος , φημί ἄν , ἐάν χωρίς προσπάθεια καί διαφορά χράω αὐτός . εἰ δέ ἀμήχανος πᾶς σωφρονέω , ἀλλά καί διά ὁ ὁ ἀναγκαῖος χρεία ὁ εὐπόριστος μεταδιωκτέον μακρός ὁ περισσός οὗτος χαίρω φράζω . καθόλου μέν οὖν ὁ κόσμιος ὥσπερ κοροκόσμιον ἀποσκορακίζω ὅλος καί αὐτός παραιτέομαι ὁ κόσμος . χρή γάρ εἰμί κόσμιος ἔνδοθεν καί ὁ ἔσω γυνή δείκνυμι καλός · ἐν μόνος γάρ ὁ ψυχή καταφαίνω καί ὁ κάλλος καί ὁ αἶσχος . διό καί μόνος ὁ σπουδαῖος καλός ἀγαθός ὄντως εἰμί , καί μόνος ὁ καλός ἀγαθός δογματίζω , ὁ δέ ἀρετή μόνος καί διά καλός ὁ σῶμα καταφαίνω καί ἐπανθέω ὁ σάρξ , ὁ ὡραῖος ὁ σωφροσύνη ἀξιέραστος δείκνυμι , ὅταν οἱονεί φέγγος ἐπιλάμπω ὁ μορφή ὁ ἦθος . ὁ γάρ ἕκαστος καί φυτόν καί ζῷον κάλλος ἐν ὁ ἕκαστος ἀρετή εἰμί συμβαίνω . ἄνθρωπος δέ ἀρετή δικαιοσύνη καί σωφροσύνη καί ἀνδρεία καί εὐσέβεια . καλός ἄρα ἄνθρωπος ὁ δίκαιος καί σώφρων καί συλλήβδην ὁ ἀγαθός , οὐ ὁ πλούσιος . ἤδη δέ καί ὁ στρατιώτης χρυσίον κοσμέω βούλομαι , οὐδέ ἐκεῖνος ἀναγιγνώσκω ὁ ποιητικός , ὅς καί χρυσός ἔχω πόλεμος κίω ἠΰτε κόρη νήπιος . ἀλλά γάρ ὁ μέν φιλοκοσμία ἦκα ἀρετή ἐπιμελέομαι , σῶμα δέ ἀντιποιέω , ἐκτρέπω ὁ φιλόκαλος περί ὁ κενοδοξία , ἄρδην ἐκβλητέον . ὁ γάρ μή οἰκεῖος ὁ σῶμα ὡς οἰκεῖος προσάπτω μελέτη ὁ ψεύδω καί ἔθος ἀπάτη ἐγγεννάω , οὔτι ὁ σεμνός καί ἄπλαστος καί νήπιος ὡς ἀληθής , ὁ σοβαρός δέ καί θρυπτικός καί ἁβροδίαιτος φαίνω . ὁ δέ ἀμαυρόω ὁ κάλλος ὁ ἀληθινός ἐπισκιάζω χρυσίον , καί οὐ οἶδα ὁ πλημμέλημα οἷος εἰμί , δεσμός ἑαυτοῦ περιτίθημι πλούσιος μυρίος , καθά καί παρά ὁ βάρβαρος φημί δέω ὁ κακοῦργος χρυσίον . οὗτος ζηλόω δοκέω ἐγώ ὁ γυνή ὁ δεσμώτης ὁ πλούσιος . ἦ γάρ οὐ κλοιός ὁ χρύσεος εἰμί περιδέραιος καί ὁ στρεπτός ; ὁ τε καθετήρ καλέω ἅλυσις ἐπέχω τρόπος [ καί ] παρά ὁ Ἀττικός αὐτός οὗτος ὁ ὄνομα ἅλυσις καλέω . πέδη δέ περισφύριος ὁ περί ὁ πούς ἀκοσμία ὁ γυνή Φιλήμων ἐν Συνέφηβος προσλέγω , ἱμάτιον διαφαίνω καί πέδη τις χρύσεος . τίς οὖν ἔτι ὁ καλλωπισμός ὁ ζηλωτός ἤ ἐθέλω σύ , ὦ γυνή , σφεῖς αὐτός φαίνω πεδάω ; εἰ γάρ ὁ ὕλη ὁ ὄνειδος ὑπεκλύω , ὁ πάθος ἀδιάφορος . ἐγώ γοῦν δοκέω ἑκούσιος περιπίπτω δεσμός αὐχέω ἐπί συμφορά πλούσιος . ἴσως δέ καί ὁ ποιητικός μῦθος τοιοῦτος δεσμός μοιχεύω ὁ Ἀφροδίτη περιβάλλω λέγω , οὐδείς ἀλλά ἤ μοιχεία σύμβολον αἰνίσσομαι ὁ κόσμιος · χρύσεος γάρ λέγω ἐκεῖνος Ὅμηρος ὁ δεσμός . ἤδη δέ ὁ φανερός ὁ πονηρός σύμβολον οὐ αἰσχύνω περίκειμαι . ὡς γάρ ὁ Εὔα ὁ ὄφις ἀπατάω , οὕτως δέ καί ὁ ἄλλος γυνή ὁ κόσμος ὁ χρύσεος δέλεαρ προσχράομαι ὁ ὄφις ὁ σχῆμα ἐκμαίνω εἰς ὕβρις , σμύραινα τις καί ὄφις ἀποπλήσσω εἰς εὐπρέπεια . λέγω γοῦν ὁ κωμικός Νικόστρατος , ἅλυσις , καθετήρ , δακτύλιος , βουβάλιον , ὄφις , περισκελίς , ἑλλέβορος . πάνυ γοῦν ἐπίψογος πᾶς ὁ γυναικεῖος καταλέγω κόσμος Ἀριστοφάνης ἐν Θεσμοφοριάζω ὑποδείκνυμι . παρατίθημι δέ αὐτός ὁ κωμικός ὁ λέξις διελέγχω ἀκριβής ὁ φορτικός σύ ὁ ἀπειραγαθία · Α . μίτρα , ἀνάδημα , νίτρον , κίσηρις , στρόφιον , ὀπισθοσφενδόνη , κάλυμμα , φῦκος , περιδέραιος , ὑπόγραμμα , τρυφοκαλάσιρις , ἑλλέβορος , κεκρύφαλος , ζῶμα , ἀμπέχονον , τρύφημα , παρυφής , ξυστίς , χιτών , βάραθρον , ἔγκυκλος , χιτώνιον . ὁ μέγας δέ οὐ λέγω οὗτος . Β . εἶτα τίς ; A . διόπη , διάλιθος , πλάστρον , μολόχιον , βότρυς , χλίδων , περόνη , ἀμφιδέαι , ὅρμος , πέδη , σφραγίς , ἅλυσις , δακτύλιος , κατάπλασμα , πομφόλυξ , ἀπόδεσμος , ὄλισβος , σάρδιον , ὑποδερίς , ἑλικτήρ . ἐγώ μέν κάμνω καί ἄχθομαι λέγω ὁ πλῆθος ὁ κόσμιος , ὁ δέ καί θαυμάζω ἔπειμι ἐγώ , ὡς ἄρα οὐ ἀποκναίω τοσοῦτος ἄχθος βαστάζω . ὦ ὁ κενός πολυπραγμοσύνη , ὦ ὁ μάταιος δοξομανία · ἐκχέω ἑταιρικός ὁ πλοῦτος εἰς ὄνειδος , καί ὁ θεός ὁ δώρημα ἀπειροκαλία παραχαράσσω ζηλέω ὁ πονηρός ὁ τέχνη . σαφής δέ ὁ κύριος ἐν ὁ εὐαγγέλιον ὁ πλούσιος ὁ θησαυρίζω εἰς ὁ ἀποθήκη καί πρός ἑαυτοῦ λέγω · » ἔχω ἀγαθός πολύς ἀπόκειμαι εἰς ἔτος πολύς · ἐσθίω , πίνω , εὐφραίνω « , ἄφρων καλέω , » οὗτος γάρ ὁ νύξ ὁ ψυχή σύ παραλαμβάνω · ὅς οὖν ἑτοιμάζω , τίς γίγνομαι ; « Ἀπελλῆς ὁ ζωγράφος θεάομαι τις ὁ μαθητής Ἑλένη [ ὄνομα ] πολύχρυσος γράφω · ὦ μειράκιον , λέγω , μή δύναμαι γράφω καλός πλούσιος ποιέω . τοιοῦτος τοίνυν Ἑλένη ὁ νῦν εἰμί γυνή , οὐ καλός γνήσιος , πλάσσω δέ πλούσιος . οὗτος προφητεύω διά ὁ Σοφονίας ὁ πνεῦμα · » καί ὁ ἀργύριον αὐτός καί ὁ χρυσίον αὐτός οὐ μή δύναμαι ἐξαιρέω αὐτός ἐν ἡμέρα ὀργή κύριος . « ὁ δέ ὑπό Χριστός παιδαγωγέω οὐ χρυσίον κοσμέω προσήκω , ἀλλά ὁ λόγος , διά ὅς μόνος καταφαίνω ὁ χρυσίον . μακάριος ἄν εἰμί ὁ παλαιός ὁ Ἑβραῖος , εἰ περιαιρέω ὁ κόσμος ὁ γυνή ῥίπτω ἤ χοανεύω μόνος , νυνί δέ εἰς βοῦς χρυσοχοέω καί οὗτος εἰδωλολατράω αὐτός μέν οὐ ὀνίνημι οὔτε ὁ τέχνη οὔτε ὁ ἐπιβολή , διδάσκω δέ ἐγώ ὁ γυνή τυπικός κόσμιος ἀπέχω . ὁ γοῦν ἐκπορνεύω ὁ ἐπιθυμία εἰς χρυσίον εἴδωλον γίγνομαι βασανίζω πῦρ , ὅς μόνος τηρέω τρυφή καθά εἴδωλον , οὐ ἀλήθεια . ἐντεῦθεν ὀνειδίζω ὁ λόγος διά ὁ προφήτης ὁ Ἑβραῖος · » ἀργύρεος καί χρύσεος « , φημί , » ποιέω ὁ Βάαλ « , κόσμιος δηλονότι · καί ἐναργής ἐπαπειλέω » καί ἐκδικέω « λέγω » ἐπί αὐτός ὁ ἡμέρα ὁ Βααλίμ , ἐν ὅς ἐπιθύω αὐτός , καί περιτίθημι ὁ ἐνώτιον ἑαυτοῦ καί ὁ καθόρμιον αὐτός « , καί ὁ αἰτία ὁ κόσμημα ἐπάγω λέγω · » καί πορεύω ὀπίσω ὁ ἐραστής αὐτός , ἐγώ δέ ἐπιλανθάνω , λέγω κύριος . « ἀποτίθημι τοίνυν ὁ λῆρος αὐτός πονηρός σοφιστής ὁ ἑταιρικός οὗτος μή μετέχω καλλωπισμός μηδέ εἰδωλολατρέω διά παραπέτασμα εὐπρεπής . πάνυ γοῦν θαυμάσιος ὁ Πέτρος ὁ μακάριος » γυνή « , φημί , » ὡσαύτως μή ἐν πλέγμα ἤ χρυσός ἤ μαργαρίτης ἤ ἱματισμός πολυτελής , ἀλλά ὅς πρέπω γυνή ἐπαγγέλλω θεοσέβεια , διά ἔργον ἀγαθός σφεῖς αὐτός κοσμέω . « καί γάρ ἔοικα ἄπειμι αὐτός ὁ καλλωπισμός κελεύω · εἰ μέν γάρ καλός εἰμί , ἀποχράω ὁ φύσις · μή φιλονεικέω ὁ τέχνη πρός ὁ φύσις , τουτέστι ἀπάτη ἀλήθεια μή ἐρίζω · εἰ δέ αἰσχρός φύσις , ἐλέγχω ἐκ ὅς προσάπτω ὅς μή ἔχω . προσήκω τοίνυν λιτότης ἀσπάζομαι ὁ Χριστός λατρεύω . ὁ εἰμί γάρ ὁ λιτότης ἁγιωσύνη προμηθέομαι ἐξισόω ὁ πλεονεξία καί διά ὁ τυγχάνω ὁ ἀπό ὁ περισσός κομίζω χρεία . ὁ γάρ λιτός , ᾗ καί ὄνομα ἐμφαίνω , οὐ ἐκχέω οὐδέ κατά τις ὀγκόω ἤ τυφόω , ὁμαλός δέ ὅλος καί λεῖος καί ἴσος καί ἀπέριττος καί ταύτῃ ἱκανός εἰμί . ἱκανότης δέ ἕξις εἰμί ἐξικνέομαι πρός ὁ οἰκεῖος πέρας ἀνελλιπής καί ἀπέριττος · μήτηρ δέ αὐτός ὁ δικαιοσύνη , τιθηνή δέ ὁ αὐτάρκεια . οὗτος γοῦν τοι ἕξις εἰμί ἀρκέω ὅς δέω καί διά ἑαυτοῦ ποριστικός ὁ πρός ὁ μακάριος συντελέω βίος . εἰμί οὖν ἐπί μέν καρπός ὁ χείρ σύ κόσμος · ἅγιος , εὐμετάδοτος κοινωνία καί ἔργον οἰκουρία . » ὁ γάρ δίδωμι πτωχός δανείζω θεός « , καί » χείρ ἀνδρεῖος πλουτίζω . « ἀνδρεῖος ὁ καταφρονέω χρῆμα καί περί ὁ μετάδοσις εὔκολος λέγω . ἐπί δέ ὁ πούς ὁ ἄοκνος πρός εὐποιία ἑτοιμότης ἐπιφαίνω καί ὁ πρός δικαιοσύνη ὁδοιπορία . καθετήρ δέ καί περιδέραιος αἰδώς καί σωφροσύνη εἰμί . τοιοῦτος ὅρμος χρυσοχοέω ὁ θεός . » μακάριος ἄνθρωπος , ὅς εὑρίσκω σοφία , καί θνητός , ὅς ὁράω φρόνησις « , διά Σολομών ὁ πνεῦμα λέγω , » κρατύς γάρ αὐτός ἐμπορεύομαι ἤ χρυσίον καί ἀργύριον θησαυρός , τίμιος δέ εἰμί λίθος πολυτελής . « οὗτος γάρ ὁ ἀληθινός εὐκοσμία . ὁ δέ οὖς αὐτός παρά φύσις μή τίτραμαι εἰς ἀπάρτησις ἐλλόβιον καί πλάστρον · οὔτε γάρ θέμις βιάζω ὁ φύσις , παρά ὅς βούλομαι , οὔτε μήν ἄλλος ἀγαθός ἄν εἰμί ὁ οὖς κόσμος εἰς ὁ κατά φύσις ὁ ἀκοή καταβαίνω πόρος κατήχησις ἀληθής . ὀφθαλμός δέ ὑπαλείφω λόγος καί οὖς εἰς αἴσθησις διατετραίνω θεῖος ἀκουστής καί ἅγιος ἐπόπτης παρασκευάζω δείκνυμι ὡς ἀληθής ὁ λόγος ὁ κάλλος ὁ ἀληθινός , » ὅς ὀφθαλμός οὐ ὁράω οὐδέ οὖς ἀκούω « πρότερος .