clemens-alexandrinus.paedagogus 2.6
Αἰσχρολογίας δὲ παντελῶς αὐτοῖς τε ἡμῖν ἀφεκτέον καὶ τοὺς χρωμένους αὐτῇ ἐπιστομιστέον καὶ ὄψει δριμυτέρᾳ καὶ προσώπου ἀποστροφῇ καὶ τῷ ἀπομυκτηρισμῷ καλουμένῳ , πολλάκις δὲ καὶ λόγῳ τραχυτέρῳ . » τὰ γὰρ ἐξιόντα « , φησίν , » ἐκ τοῦ στόματος κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον « , κοινὸν καὶ ἐθνικὸν καὶ ἀπαίδευτον καὶ ἀσελγῆ δείκνυσιν αὐτόν , οὐχὶ δὲ ἴδιον καὶ κόσμιον καὶ σώφρονα . πρὸς δὲ τὴν ἀκοὴν τῶν αἰσχρῶν καὶ τὴν θέαν τῶν ὁμοίως ἐχόντων ὁ θεῖος παιδαγωγὸς κατὰ τὰ αὐτὰ τοῖς παλαίουσι τῶν παιδίων , ὡς μὴ τὰ ὦτα θραύοιτο αὐτῶν , τοὺς σώφρονας περιτίθησι λόγους καθάπερ ἀντωτίδας , ὡς μὴ δύνασθαι ἐξικνεῖσθαι εἰς θραῦσιν τῆς ψυχῆς τὸ κροῦμα τῆς πορνείας · τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς κατευθύνει ἐπὶ τὴν θέαν τῶν καλῶν , ἄμεινον εἶναι λέγων τοῖς ποσὶν ἢ τοῖς ὀφθαλμοῖς ὀλισθαίνειν . ταύτην ἀποκρουόμενος τὴν αἰσχρολογίαν ὁ ἀπόστολος » πᾶς λόγος σαπρὸς ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν « φησὶν » μὴ ἐκπορευέσθω , ἀλλ᾿ εἴ τις ἀγαθός « . πάλιν τε αὖ · » καθὼς πρέπει ἁγίοις , μὴ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία , ἃ οὐκ ἀνῆκεν , ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία . « εἰ δὲ ὁ μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν ἔνοχος εἰς κρίσιν , τί περὶ τοῦ μωρολογοῦντος ἀποφανούμεθα ; ᾗ καὶ περὶ τούτου γέγραπται · » ὃς ἂν λαλήσῃ λόγον ἀργόν , ἀποδώσει λόγον κυρίῳ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως . « αὖθίς τε » ἐκ τοῦ λόγου σου δικαιωθήσῃ « φησίν , » καὶ ἐκ τοῦ λόγου σου καταδικασθήσῃ « . τίνες οὖν αἱ ἀντωτίδες αἱ σωτήριοι ; καὶ τίνες αἱ τῶν ὀλισθηρῶν ὀφθαλμῶν παιδαγωγήσεις ; αἱ μετὰ τῶν δικαίων συναναστροφαὶ προλαμβάνουσαι καὶ προεμφράττουσαι τὰ ὦτα τοῖς ἀπάγειν τῆς ἀληθείας βουλομένοις . φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί , ἡ ποιητικὴ λέγει . γενναιότερον δὲ ὁ ἀπόστολος » γίνεσθε « φησὶν » ἀποστυγοῦντες τὸ πονηρὸν κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ · « ὁ γὰρ μετὰ τῶν ἁγίων ἀναστρεφόμενος ἁγιασθήσεται . πάντῃ οὖν ἀφεκτέον τῶν αἰσχρῶν ἀκουσμάτων καὶ ῥημάτων καὶ θεαμάτων , πολὺ δὲ μᾶλλον ἔργων αἰσχρῶν καθαρευτέον , τοῦτο μὲν ἐν ἐπιδείξεσι καὶ παραγυμνώσεσι μερῶν τινων τοῦ σώματος , ὧν οὐ χρή , τοῦτο · δὲ ἐν ταῖς ἐπιθεωρήσεσι τῶν ἀπορρητοτέρων μερῶν · οὐδὲ γὰρ ἠνέσχετο τοῦ δικαίου τὴν γύμνωσιν αἰσχρὰν οὖσαν ἐπιδεῖν σώφρων υἱός , ἐσκέπασε δὲ ἡ σωφροσύνη , ὃ ἐγύμνωσεν ἡ μέθη , τὸ περίοπτον τῆς ἀγνοίας παράπτωμα . καθαρευτέον δὲ οὐδὲν ἧττον κἀν ταῖς προφοραῖς τῶν φωνῶν , αἷς ἄβατα εἶναι χρὴ τὰ ὦτα τῶν ἐν Χριστῷ πεπιστευκότων . ταύτῃ μοι δοκεῖ ὁ παιδαγωγὸς μηδὲ φθέγξασθαί τι τῶν τῆς ἀσχημοσύνης ἐφιέναι ἡμῖν , πόρρωθεν διαβάλλων πρὸς τὴν ἀκολασίαν . δεινὸς γὰρ ἀεὶ τὰς ῥίζας τῶν ἁμαρτημάτων ἐκκόπτειν , τὸ » οὐ μοιχεύσεις « διὰ τοῦ » οὐκ ἐπιθυμήσεις « · καρπὸς γὰρ τῆς ἐπιθυμίας ἡ μοιχεία τῆς ῥίζης τῆς κακῆς . ὁμοίως οὖν κἀνταῦθα ὁ παιδαγωγὸς τὴν ἀδεᾶ τῶν ὀνομάτων χρῆσιν διαβέβληκεν , τὴν ἀδεᾶ τῆς ἀκολασίας ἐπιμιξίαν ἐκκόπτων . τὸ γὰρ ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἀτακτεῖν μελέτην ἐμποιεῖ τοῦ καὶ εἰς τὰ ἔργα ἀκοσμεῖν , τὸ δὲ περὶ τὴν φωνὴν σωφρονεῖν ἀσκεῖν ἐστι λαγνείας καρτερεῖν . διειλήφαμεν δὲ βαθυτέρῳ λόγῳ ὡς ἄρα οὔτε ἐν τοῖς ὀνόμασιν οὐδὲ μὴν ἐν τοῖς συνουσιαστικοῖς μορίοις καὶ τῇ κατὰ γάμον συμπλοκῇ , καθ᾿ ὧν κεῖται τὰ ὀνόματα τὰ περὶ τὴν συνήθειαν οὐ τετριμμένα , ἡ τοῦ ὄντως αἰσχροῦ προσηγορία τάττεται · οὐδὲ γὰρ γόνυ καὶ κνήμη τὰ μέλη ταῦτα οὐδὲ μὴν τὰ ἐπ᾿ αὐτοῖς ὀνόματα καὶ ἡ δι᾿ αὐτῶν ἐνέργεια αἰσχρά ἐστιν ( μέλη δὲ καὶ τὰ αἰδοῖα τοῦ ἀνθρώπου , αἰδοῦς , οὐκ αἰσχύνης κατηξιωμένα ) · αἰσχρὸν δὲ ἡ παράνομος αὐτῶν ἐνέργεια , αἴσχους καὶ ὀνείδους διὰ τοῦτο καὶ κολάσεως ἀξία · μόνον γὰρ τῷ ὄντι αἰσχρὸν ἡ κακία καὶ τὰ κατὰ ταύτην ἐνεργούμενα . τούτοις δὲ ἀναλόγως αἰσχρολογία εἰκότως ἂν καλοῖτο ἡ περὶ τῶν τῆς κακίας ἔργων λογοποιία · οἷον τὸ περὶ μοιχείας διαλέγεσθαι ἢ παιδεραστίας καὶ τὰ παραπλήσια . ναὶ μὴν καὶ τὴν φλύαρον ἀδολεσχίαν κατασιγαστέον . » ἐκ γάρ τοι πολυλογίας οὐκ ἐκφεύξῃ « , φησίν , » ἁμαρτίαν · « δίκην ἄρα ὑφέξει ἡ γλωσσαργία · » ἔστι γὰρ σιωπῶν εὑρισκόμενος σοφός , καὶ ἔστι μισητὸς ἀπὸ πολλῆς λαλιᾶς . « ἤδη καὶ αὐτὸς αὑτῷ ὁ ἀδολέσχης προσκορής · » πλεονάζων γὰρ λόγον βδελύττεται τὴν ψυχὴν αὐτοῦ . «
Lemmas: αἰσχρολογία δέ παντελής αὐτός τε ἐγώ ἀπέχω καί ὁ χράω αὐτός ἐπιστομίζω καί ὄψις δριμύς καί πρόσωπον ἀποστροφή καί ὁ ἀπομυκτηρισμός καλέω , πολλάκις δέ καί λόγος τραχύς . » ὁ γάρ ἐξέρχομαι « , φημί , » ἐκ ὁ στόμα κοινόω ὁ ἄνθρωπος « , κοινός καί ἐθνικός καί ἀπαίδευτος καί ἀσελγής δείκνυμι αὐτός , οὐ δέ ἴδιος καί κόσμιος καί σώφρων . πρός δέ ὁ ἀκοή ὁ αἰσχρός καί ὁ θέα ὁ ὅμοιος ἔχω ὁ θεῖος παιδαγωγός κατά ὁ αὐτός ὁ παλαίω ὁ παιδίον , ὡς μή ὁ οὖς θραύω αὐτός , ὁ σώφρων περιτίθημι λόγος καθά ἀντωτίς , ὡς μή δύναμαι ἐξικνέομαι εἰς θραῦσις ὁ ψυχή ὁ κροῦμα ὁ πορνεία · ὁ δέ ὀφθαλμός κατευθύνω ἐπί ὁ θέα ὁ καλός , ἀγαθός εἰμί λέγω ὁ πούς ἤ ὁ ὀφθαλμός ὀλισθάνω . οὗτος ἀποκρούω ὁ αἰσχρολογία ὁ ἀπόστολος » πᾶς λόγος σαπρός ἐκ ὁ στόμα σύ « φημί » μή ἐκπορεύω , ἀλλά εἰ τις ἀγαθός « . πάλιν τε αὖ · » καθώς πρέπω ἅγιος , μή ὀνομάζω ἐν σύ αἰσχρότης καί μωρολογία ἤ εὐτραπελία , ὅς οὐ ἀνίημι , ἀλλά μάλα εὐχαριστία . « εἰ δέ ὁ μωρός λέγω ὁ ἀδελφός ἔνοχος εἰς κρίσις , τίς περί ὁ μωρολογέω ἀποφαίνω ; ὅς καί περί οὗτος γράφω · » ὅς ἄν λαλέω λόγος ἀργός , ἀποδίδωμι λόγος κύριος ἐν ἡμέρα κρίσις . « αὖθις τε » ἐκ ὁ λόγος σύ δικαιόω « φημί , » καί ἐκ ὁ λόγος σύ καταδικάζω « . τίς οὖν ὁ ἀντωτίς ὁ σωτήριος ; καί τίς ὁ ὁ ὀλισθηρός ὀφθαλμός παιδαγωγέω ; ὁ μετά ὁ δίκαιος συναναστροφή προλαμβάνω καί προεμφράσσω ὁ οὖς ὁ ἀπάγω ὁ ἀλήθεια βούλομαι . φθείρω ἦθος χρηστός ὁμιλία κακός , ὁ ποιητικός λέγω . γενναῖος δέ ὁ ἀπόστολος » γίγνομαι « φημί » ἀποστυγέω ὁ πονηρός κολλάω ὁ ἀγαθός · « ὁ γάρ μετά ὁ ἅγιος ἀναστρέφω ἁγιάζω . πάντῃ οὖν ἀπέχω ὁ αἰσχρός ἄκουσμα καί ῥῆμα καί θέαμα , πολύς δέ μάλα ἔργον αἰσχρός καθαρευτέος , οὗτος μέν ἐν ἐπίδειξις καί παραγυμνώσις μέρος τις ὁ σῶμα , ὅς οὐ χρή , οὗτος · δέ ἐν ὁ ἐπιθεώρησις ὁ ἀπόρρητος μέρος · οὐδέ γάρ ἀνέχω ὁ δίκαιος ὁ γύμνωσις αἰσχρός εἰμί ἐφοράω σώφρων υἱός , σκεπάζω δέ ὁ σωφροσύνη , ὅς γυμνόω ὁ μέθη , ὁ περίοπτος ὁ ἄγνοια παράπτωμα . καθαρευτέος δέ οὐδείς ἥσσων ἐν ὁ προφορά ὁ φωνή , ὅς ἄβατος εἰμί χρή ὁ οὖς ὁ ἐν Χριστός πιστεύω . ταύτῃ ἐγώ δοκέω ὁ παιδαγωγός μηδέ φθέγγομαι τις ὁ ὁ ἀσχημοσύνη ἐφίημι ἐγώ , πρόσωθεν διαβάλλω πρός ὁ ἀκολασία . δεινός γάρ ἀεί ὁ ῥίζα ὁ ἁμάρτημα ἐκκόπτω , ὁ » οὐ μοιχεύω « διά ὁ » οὐ ἐπιθυμέω « · καρπός γάρ ὁ ἐπιθυμία ὁ μοιχεία ὁ ῥίζα ὁ κακός . ὅμοιος οὖν ἐνταῦθα ὁ παιδαγωγός ὁ ἀδεής ὁ ὄνομα χρῆσις διαβάλλω , ὁ ἀδεής ὁ ἀκολασία ἐπιμιξία ἐκκόπτω . ὁ γάρ ἐν ὁ ὄνομα ἀτακτέω μελέτη ἐμποιέω ὁ καί εἰς ὁ ἔργον ἀκοσμέω , ὁ δέ περί ὁ φωνή σωφρονέω ἀσκέω εἰμί λαγνεία καρτερέω . διαλαμβάνω δέ βαθύς λόγος ὡς ἄρα οὔτε ἐν ὁ ὄνομα οὐδέ μήν ἐν ὁ συνουσιαστικός μόριον καί ὁ κατά γάμος συμπλοκή , κατά ὅς κεῖμαι ὁ ὄνομα ὁ περί ὁ συνήθεια οὐ τρίβω , ὁ ὁ ὄντως αἰσχρός προσηγορία τάσσω · οὐδέ γάρ γόνυ καί κνήμη ὁ μέλος οὗτος οὐδέ μήν ὁ ἐπί αὐτός ὄνομα καί ὁ διά αὐτός ἐνέργεια αἰσχρός εἰμί ( μέλος δέ καί ὁ αἰδοῖον ὁ ἄνθρωπος , αἰδώς , οὐ αἰσχύνη καταξιόω ) · αἰσχρός δέ ὁ παράνομος αὐτός ἐνέργεια , αἶσχος καί ὄνειδος διά οὗτος καί κόλασις ἄξιος · μόνος γάρ ὁ εἰμί αἰσχρός ὁ κακία καί ὁ κατά οὗτος ἐνεργέω . οὗτος δέ ἀνάλογος αἰσχρολογία ἔοικα ἄν καλέω ὁ περί ὁ ὁ κακία ἔργον λογοποιΐα · οἷος ὁ περί μοιχεία διαλέγω ἤ παιδεραστία καί ὁ παραπλήσιος . ναί μήν καί ὁ φλύαρος ἀδολεσχία κατασιγάζω . » ἐκ γάρ τοι πολυλογία οὐ ἐκφεύγω « , φημί , » ἁμαρτία · « δίκη ἄρα ὑπέχω ὁ γλωσσαργία · » εἰμί γάρ σιωπάω εὑρίσκω σοφός , καί εἰμί μισητός ἀπό πολύς λαλιά . « ἤδη καί αὐτός ἑαυτοῦ ὁ ἀδολέσχης προσκορής · » πλεονάζω γάρ λόγος βδελύσσομαι ὁ ψυχή αὐτός . «