clemens-alexandrinus.paedagogus 3.4
Ἀλλὰ γὰρ ἐλελήθειν παραπλεύσας τῷ πνεύματι τὴν ἀκολουθίαν , ἐφ᾿ ἣν αὖθις παλινδρομητέον καὶ τῶν οἰκετῶν τὴν πολυκτημοσύνην ὀνειδιστέον . φεύγοντες γὰρ αὐτουργίαν καὶ αὐτοδιακονίαν ἐπὶ τοὺς θεράποντας καταφεύγουσιν , ὀψοποιῶν καὶ τραπεζοποιῶν καὶ τῶν ἐντέχνως εἰς μοίρας κατατεμνόντων τὰ κρέα τὸν πολὺν συνωνούμενοι ὄχλον . μεμέρισται δὲ αὐτοῖς ἡ θητεία πολυσχιδῶς · καὶ οἳ μὲν περὶ τὴν γαστριμαργίαν αὐτῶν πονοῦσι δαιτροί τε καὶ καρυκευταὶ καὶ οἱ τῶν πεμμάτων καὶ οἱ τῶν μελιπήκτων καὶ οἱ τῶν ῥοφημάτων συσκευασταί τε καὶ δημιουργοί , οἳ δὲ περὶ τὰς ἐσθῆτας ἀσχολοῦνται τὰς περιττάς , οἳ δὲ χρυσοφυλακοῦσιν ὡς γρῦπες , οἳ δὲ τὸν ἄργυρον φυλάττουσι καὶ σμήχουσιν τὰ ἐκπώματα καὶ τὰς περὶ τὰς ἑστιάσεις παρασκευὰς εὐτρεπίζουσιν , ἄλλοι καταψήχουσι τὰ ὑποζύγια , οἰνοχόων τε ὅμιλος ἀσκεῖται παρ᾿ αὐτοῖς καὶ μειρακίων ὡραίων ἀγέλαι καθάπερ θρεμμάτων , παρ᾿ ὧν ἀμέλγονται τὸ κάλλος . κομμωταὶ δὲ καὶ κομμώτριαι περὶ τὰς γυναῖκας ἀμφιπολεύουσιν αἳ μὲν τὰ κάτοπτρα , αἳ δὲ τοὺς κεκρυφάλους , ἄλλαι τοὺς κτένας * * , εὐνοῦχοι πολλοὶ καὶ οὗτοι μαστροποί , τῷ ἀξιοπίστῳ τοῦ μὴ δύνασθαι φιληδεῖν τοῖς εἰς ἡδονὰς ἐθέλουσιν ῥᾳθυμεῖν ἀνυπόπτως διακονούμενοι . εὐνοῦχος δὲ ἀληθὴς οὐχ ὁ μὴ δυνάμενος , ἀλλ᾿ ὁ μὴ βουλόμενος φιληδεῖν . διαμαρτυρόμενος γοῦν ὁ λόγος διὰ τοῦ προφήτου Σαμουὴλ πρὸς τοὺς παραβεβηκότας τῶν Ἰουδαίων αἰτοῦντι τῷ λαῷ βασιλέα οὐ τὸν φιλάνθρωπον ὑπισχνεῖται κύριον , ἀλλά τινα αὐτοῖς αὐθάδη τύραννον ἀπειλεῖ τρυφητικόν , » ὃς λήψεται « , φησί , » τὰς θυγατέρας ὑμῶν εἰς μυρεψοὺς καὶ εἰς μαγειρίσσας καὶ εἰς πεσσούσας « , νόμῳ πολέμου κρατήσας , οὐκ εἰρηνικὴν οἰκονομίαν ζηλώσας . οἳ δὲ τὰ φορεῖα εἰς ὕψος αἴροντες τῶν γυναικῶν καὶ φοράδην βαστάζοντες Κελτοὶ πολλοί · ἔριθοι δὲ καὶ ταλασίαι καὶ ἱστοπονίαι καὶ ἡ γυναικωνῖτις ἐργάνη καὶ ἡ οἰκουρία οὐδαμοῦ , ἀλλ᾿ οἱ ψευδοποιοῦντες τὰς γυναῖκας διημερεύουσι μετ᾿ αὐτῶν μύθους ἐρωτικοὺς ἀδολεσχοῦντες καὶ τὸ σῶμα καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν διακναίοντες ψευδεργίᾳ καὶ ψευδολογίᾳ . » οὐκ ἔσῃ δὲ μετὰ πολλῶν « , φησίν , » ἐπὶ κακίᾳ , οὐδὲ προσθήσῃ μετὰ πλήθους « , ὅτι ἡ σοφία ἐν ὀλίγοις , ἀταξία δὲ ἐν πλήθει καταφαίνεται . αἳ δὲ οὐ διὰ σεμνότητα τοῦ κατασκοπεῖσθαι μὴ βούλεσθαι συνωνοῦνται τοὺς φορεῖς ( ἀγαπητὸν γὰρ ἦν ἄν , εἰ τῇ διαθέσει ταύτῃ προσεβάλλοντο τὴν σκέπην ) , ἀλλὰ θρυπτόμεναι ἐποχοῦνται τοῖς οἰκέταις ἐμπομπεύειν γλιχόμεναι . ἀναπεπταμένης γοῦν τῆς αὐλαίας περιβλέπουσαι δριμύτερον τοὺς εἰς αὐτὰς ἀφορῶντας διελέγχονται τὸν τρόπον , πολλάκις δὲ καὶ προκύπτουσιν ἔνδοθεν τὴν ἐπιπόλαιον σεμνότητα καταισχύνουσαι τῇ ὀλισθαινούσῃ περιεργίᾳ . » μὴ περιβλέπου δέ « , φησί , » ἐν ῥύμαις πόλεως , μηδὲ πλανῶ ἐν ταῖς ἐρημίαις αὐτῆς « , ἐρημία γὰρ ὡς ἀληθῶς , κἂν ὄχλος ἀκολάστων ᾖ , ἔνθα μὴ πάρεστιν ἄνθρωπος σωφρονῶν . περιφέρονται δὲ αὗται ἀνὰ τὰ ἱερὰ ἐκθυόμεναι καὶ μαντευόμεναι , ἀγύρταις καὶ μητραγύρταις καὶ γραίαις βωμολόχοις οἰκοφθορούσαις ὁσημέραι συμπομπεύουσαι καὶ τοὺς παρὰ ταῖς κύλιξι ψιθυρισμοὺς γραϊκοὺς ἀνεχόμεναι , φίλτρα ἄττα καὶ ἐπῳδὰς παρὰ τῶν γοήτων ἐπ᾿ ὀλέθρῳ γάμων ἐκμανθάνουσαι . καὶ τοὺς μὲν ἔχουσι τῶν ἀνδρῶν , τοὺς δὲ εὔχονται , ἄλλους δὲ αὐταῖς οἱ μάντεις ὑπισχνοῦνται . οὐκ ἴσασι δὲ ἀπατώμεναι καὶ αὑτὰς μὲν ὡς σκεῦος ἐκδιδοῦσαι ἡδονῆς τοῖς λαγνεύειν ἐθέλουσι , τὴν δὲ ἁγνείαν τὴν σφῶν τῆς αἰσχίστης ἀντικαταλλαττόμεναι ὕβρεως ἔργον ἡγοῦνται χρηματισμοῦ τὴν ἐπονείδιστον φθοράν . πολλοὶ δὲ οἱ τῆς ἑταιρικῆς διάκονοι ἀκολασίας ἄλλος ἄλλοθεν παρεισδύοντες · εὐεπίφοροι γὰρ οἱ ἀκόλαστοι πρὸς τὴν ἀσέλγειαν καθάπερ οἱ χοῖροι πρὸς τὸ καταδυόμενον τοῦ σκάφους ἐπιφερόμενοι . ὅθεν ἐρρωμενέστατα ἡ γραφὴ παραινεῖ · » μὴ πάντα ἄνθρωπον εἴσαγε εἰς τὸν οἶκόν σου , πολλὰ γὰρ τὰ ἔνεδρα τοῦ δολίου · « ἀλλαχοῦ δὲ » ἄνδρες δίκαιοι « φησὶν » ἔστωσαν σύνδειπνοί σου , καὶ ἐν φόβῳ κυρίου τὸ καύχημά σου διαμενεῖ . « ἐς κόρακας ἡ πορνεία · » εὖ γὰρ τοῦτο ἴστε « , φησὶν ὁ ἀπόστολος , » ὅτι πᾶς πόρνος ἢ πλεονέκτης , ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης , οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ . « αἳ δὲ ἀνδρογύνων συνουσίαις ἥδονται , παρεισρέουσι δὲ ἔνδον κιναίδων ὄχλοι ἀθυρόγλωσσοι , μιαροὶ μὲν τὰ σώματα , μιαροὶ δὲ τὰ φθέγματα , εἰς ὑπουργίας ἀκολάστους ἠνδρωμένοι , μοιχείας διάκονοι , κιχλίζοντες καὶ ψιθυρίζοντες καὶ τὸ πορνικὸν ἀνέδην εἰς ἀσέλγειαν διὰ ῥινῶν ἐπιψοφοῦντες ἐπικιναίδισμα , ἀκολάστοις ῥήμασι καὶ σχήμασι τέρπειν πειρώμενοι καὶ εἰς γέλωτα ἐκκαλούμενοι πορνείας πρόδρομον · ἔστι δ᾿ ὅτε καὶ ὑπεκκαιόμενοι διὰ τὴν τυχοῦσαν ὀργήν , ἤτοι πόρνοι αὐτοὶ ἢ καὶ κιναίδων ὄχλον εἰς ὄλεθρον ἐζηλωκότες , ἐπικροτοῦσι τῇ ῥινὶ βατράχων δίκην , καθάπερ ἔνοικον τοῖς μυκτῆρσι τὴν χολὴν κεκτημένοι . ἀλλ᾿ αἵ γε ἀστειότεραι τούτων ὄρνεις Ἰνδικοὺς καὶ ταῶνας Μηδικοὺς ἐκτρέφουσιν καὶ συνανακλίνονται τοῖς φοξοῖς παίζουσαι , σικίννοις τέρασι γανύμεναι · καὶ τὸν μὲν Θερσίτην ἀκούουσαι γελῶσιν , αὐταὶ δὲ πολυτιμήτους ὠνούμεναι Θερσίτας οὐκ ἐπ᾿ ἀνδράσιν ὁμοζύγοις , ἀλλ᾿ ἐπ᾿ ἐκείνοις αὐχοῦσιν , ἃ δὴ ἄχθος ἐστὶ γῆς · καὶ χήραν μὲν παρορῶσι σωφρονοῦσαν Μελιταίου πολλῷ διαφέρουσαν κυνιδίου , καὶ πρεσβύτην παραβλέπουσι δίκαιον , εὐπρεπέστερον , οἶμαι , τέρατος ἀργυρωνήτου · παιδίον δὲ οὐδὲ προσίενται ὀρφανὸν αἱ τοὺς ψιττακοὺς καὶ τοὺς χαραδριοὺς ἐκτρέφουσαι , ἀλλὰ τὰ μὲν οἴκοι κυϊσκόμενα ἐκτιθέασι παιδία , τοὺς δὲ τῶν ὀρνίθων ὑπολαμβάνουσι νεοττούς · καὶ τὰ ἄλογα τῶν λογικῶν προκεκρίκασιν , δέον ὑποτρέφειν τοὺς σωφροσύνην ἐπαγγελλομένους γέροντας , καὶ πιθήκων , οἶμαι , εὐπροσωποτέρους καὶ ἀηδόνων φθέγξασθαί τι βέλτιον δυναμένους . » ἐφ᾿ ὅσον δέ « , φησίν , » ἑνὶ τούτων ἐποιήσατε τῶν ἐλαχίστων , ἐμοὶ ἐποιήσατε . « αἳ δὲ ἔμπαλιν ἀπαιδευσίαν προτετιμήκασι σωφροσύνης , τὰς ἑαυτῶν οὐσίας ἀπολιθοῦσαι εἰς τοὺς μαργαρίτας καὶ τὰς σμαράγδους τὰς Ἰνδικάς · ναὶ μὴν καὶ εἰς τὰς ἐξιτήλους βαφὰς καὶ εἰς τὰ ἀργυρώνητα ἀνδράποδα σπαθῶσι καὶ διαρρίπτουσι τὰ χρήματα , δίκην ὀρνίθων κεκορεσμένων τὰ τοῦ βίου σκαλεύουσαι κόπρια . » πενία δέ « , φησίν , » ἄνδρα ταπεινοῖ · « τὴν φειδωλίαν πενίαν λέγει , καθ᾿ ἣν οἱ πλούσιοι πένονται μεταδόσεως , ὡς οὐκ ἔχοντες .
Lemmas: ἀλλά γάρ λανθάνω παραπλέω ὁ πνεῦμα ὁ ἀκολουθία , ἐπί ὅς αὖθις παλινδρομέω καί ὁ οἰκέτης ὁ πολυκτημοσύνη ὀνειδιστέος . φεύγω γάρ αὐτουργία καί αὐτοδιακονία ἐπί ὁ θεράπων καταφεύγω , ὀψοποιός καί τραπεζοποιός καί ὁ ἔντεχνος εἰς μοῖρα κατατέμνω ὁ κρέας ὁ πολύς συνωνέομαι ὄχλος . μερίζω δέ αὐτός ὁ θητεία πολύσχιστος · καί ὁ μέν περί ὁ γαστριμαργία αὐτός πονέω δαιτρός τε καί καρυκευτής καί ὁ ὁ πέμμα καί ὁ ὁ μελίπηκτον καί ὁ ὁ ῥόφημα συσκευαστής τε καί δημιουργός , ὁ δέ περί ὁ ἐσθής ἀσχολέω ὁ περισσός , ὁ δέ χρυσοφυλακέω ὡς γρύψ , ὁ δέ ὁ ἄργυρος φυλάσσω καί σμήχω ὁ ἔκπωμα καί ὁ περί ὁ ἑστίασις παρασκευή εὐτρεπίζω , ἄλλος καταψήχω ὁ ὑποζύγιον , οἰνοχόος τε ὅμιλος ἀσκέω παρά αὐτός καί μειράκιον ὡραῖος ἀγέλη καθά θρέμμα , παρά ὅς ἀμέλγω ὁ κάλλος . κομμωτής δέ καί κομμώτρια περί ὁ γυνή ἀμφιπολεύω ὁ μέν ὁ κάτοπτρον , ὁ δέ ὁ κεκρύφαλος , ἄλλος ὁ κτείς * * , εὐνοῦχος πολύς καί οὗτος μαστροπός , ὁ ἀξιόπιστος ὁ μή δύναμαι φιληδέω ὁ εἰς ἡδονή ἐθέλω ῥαθυμέω ἀνύποπτος διακονέω . εὐνοῦχος δέ ἀληθής οὐ ὁ μή δύναμαι , ἀλλά ὁ μή βούλομαι φιληδέω . διαμαρτύρομαι γοῦν ὁ λόγος διά ὁ προφήτης Σαμουήλ πρός ὁ παραβαίνω ὁ Ἰουδαῖος αἰτέω ὁ λαός βασιλεύς οὐ ὁ φιλάνθρωπος ὑπισχνέομαι κύριος , ἀλλά τις αὐτός αὐθάδης τύραννος ἀπειλέω τρυφητικός , » ὅς λαμβάνω « , φημί , » ὁ θυγάτηρ σύ εἰς μυρεψός καί εἰς μαγείρισσα καί εἰς πέσσω « , νόμος πόλεμος κρατέω , οὐ εἰρηνικός οἰκονομία ζηλόω . ὁ δέ ὁ φορεῖον εἰς ὕψος ἀείρω ὁ γυνή καί φοράδην βαστάζω Κελτοί πολύς · ἔριθος δέ καί ταλασία καί ἱστοπονία καί ὁ γυναικωνῖτις ἐργάνη καί ὁ οἰκουρία οὐδαμοῦ , ἀλλά ὁ ψευδοποιέω ὁ γυνή διημερεύω μετά αὐτός μῦθος ἐρωτικός ἀδολεσχέω καί ὁ σῶμα καί ὁ ψυχή αὐτός διακναίω ψευδεργία καί ψευδολογία . » οὐ εἰμί δέ μετά πολύς « , φημί , » ἐπί κακία , οὐδέ προστίθημι μετά πλῆθος « , ὅτι ὁ σοφία ἐν ὀλίγος , ἀταξία δέ ἐν πλῆθος καταφαίνω . ὁ δέ οὐ διά σεμνότης ὁ κατασκοπέω μή βούλομαι συνωνέομαι ὁ φορεύς ( ἀγαπητός γάρ εἰμί ἄν , εἰ ὁ διάθεσις οὗτος προσβάλλω ὁ σκέπη ) , ἀλλά θρύπτω ἐποχέομαι ὁ οἰκέτης ἐμπομπεύω γλίχομαι . ἀναπετάννυμι γοῦν ὁ αὐλαία περιβλέπω δριμύς ὁ εἰς αὐτός ἀφοράω διελέγχω ὁ τρόπος , πολλάκις δέ καί προκύπτω ἔνδοθεν ὁ ἐπιπόλαιος σεμνότης καταισχύνω ὁ ὀλισθάνω περιεργία . » μή περιβλέπω δέ « , φημί , » ἐν ῥύμη πόλις , μηδέ πλανάω ἐν ὁ ἐρημία αὐτός « , ἐρημία γάρ ὡς ἀληθής , ἐάν ὄχλος ἀκόλαστος εἰμί , ἔνθα μή πάρειμι ἄνθρωπος σωφρονέω . περιφέρω δέ οὗτος ἀνά ὁ ἱερόν ἐκθύω καί μαντεύομαι , ἀγύρτης καί μητραγύρτης καί γραῖα βωμόλοχος οἰκοφθορέω ὁσημέραι συμπομπεύω καί ὁ παρά ὁ κύλιξ ψιθυρισμός γραικός ἀνέχω , φίλτρον τις καί ἐπῳδή παρά ὁ γόης ἐπί ὄλεθρος γάμος ἐκμανθάνω . καί ὁ μέν ἔχω ὁ ἀνήρ , ὁ δέ εὔχομαι , ἄλλος δέ αὐτός ὁ μάντις ὑπισχνέομαι . οὐ οἶδα δέ ἀπατάω καί ἑαυτοῦ μέν ὡς σκεῦος ἐκδίδωμι ἡδονή ὁ λαγνεύω ἐθέλω , ὁ δέ ἁγνεία ὁ σφεῖς ὁ αἰσχρός ἀντικαταλλάσσομαι ὕβρις ἔργον ἡγέομαι χρηματισμός ὁ ἐπονείδιστος φθορά . πολύς δέ ὁ ὁ ἑταιρικός διάκονος ἀκολασία ἄλλος ἄλλοθεν παρεισδύνω · εὐεπίφορος γάρ ὁ ἀκόλαστος πρός ὁ ἀσέλγεια καθά ὁ χοῖρος πρός ὁ καταδύω ὁ σκάφος ἐπιφέρω . ὅθεν ἐρρωμένος ὁ γραφή παραινέω · » μή πᾶς ἄνθρωπος εἰσάγω εἰς ὁ οἶκος σύ , πολύς γάρ ὁ ἔνεδρος ὁ δόλιος · « ἀλλαχοῦ δέ » ἀνήρ δίκαιος « φημί » εἰμί σύνδειπνος σύ , καί ἐν φόβος κύριος ὁ καύχημα σύ διαμένω . « εἰς κόραξ ὁ πορνεία · » εὖ γάρ οὗτος οἶδα « , φημί ὁ ἀπόστολος , » ὅτι πᾶς πόρνος ἤ πλεονέκτης , ὅς εἰμί εἰδωλολάτρης , οὐ ἔχω κληρονομία ἐν ὁ βασιλεία ὁ Χριστός καί θεός . « ὁ δέ ἀνδρόγυνος συνουσία ἥδομαι , παρεισρέω δέ ἔνδον κίναιδος ὄχλος ἀθυρόγλωττος , μιαρός μέν ὁ σῶμα , μιαρός δέ ὁ φθέγμα , εἰς ὑπουργία ἀκόλαστος ἀνδρόω , μοιχεία διάκονος , κιχλίζω καί ψιθυρίζω καί ὁ πορνικός ἀνέδην εἰς ἀσέλγεια διά ῥίς ἐπιψοφέω ἐπικιναίδισμα , ἀκόλαστος ῥῆμα καί σχῆμα τέρπω πειράω καί εἰς γέλως ἐκκαλέω πορνεία πρόδρομος · εἰμί δέ ὅτε καί ὑπεκκαίω διά ὁ τυγχάνω ὀργή , ἤτοι πόρνος αὐτός ἤ καί κίναιδος ὄχλος εἰς ὄλεθρος ζηλόω , ἐπικροτέω ὁ ῥίς βάτραχος δίκη , καθά ἔνοικος ὁ μυκτήρ ὁ χολή κτάομαι . ἀλλά ὁ γε ἀστεῖος οὗτος ὄρνις Ἰνδικός καί ταώς Μηδικός ἐκτρέφω καί συνανακλίνω ὁ φοξός παίζω , σίκιννα τέρας γάνυμαι · καί ὁ μέν Θερσίτης ἀκούω γελάω , αὐτός δέ πολυτίμητος ὠνέομαι Θερσίτης οὐ ἐπί ἀνήρ ὁμόζυγος , ἀλλά ἐπί ἐκεῖνος αὐχέω , ὅς δή ἄχθος εἰμί γῆ · καί χήρα μέν παροράω σωφρονέω Μελιταῖος πολύς διαφέρω κυνίδιον , καί πρεσβύτης παραβλέπω δίκαιος , εὐπρεπής , οἴομαι , τέρας ἀργυρώνητος · παιδίον δέ οὐδέ προσίημι ὀρφανός ὁ ὁ ψιττακός καί ὁ χαραδριός ἐκτρέφω , ἀλλά ὁ μέν οἴκοι κυίσκω ἐκτίθημι παιδίον , ὁ δέ ὁ ὄρνις ὑπολαμβάνω νεοσσός · καί ὁ ἄλογος ὁ λογικός προκρίνω , δέω ὑποτρέφω ὁ σωφροσύνη ἐπαγγέλλω γέρων , καί πίθηκος , οἴομαι , εὐπρόσωπος καί ἀηδών φθέγγομαι τις ἀγαθός δύναμαι . » ἐπί ὅσος δέ « , φημί , » εἷς οὗτος ποιέω ὁ ἐλαχύς , ἐγώ ποιέω . « ὁ δέ ἔμπαλιν ἀπαιδευσία προτιμάω σωφροσύνη , ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ἀπολιθόω εἰς ὁ μαργαρίτης καί ὁ σμάραγδος ὁ Ἰνδικός · ναί μήν καί εἰς ὁ ἐξίτηλος βαφή καί εἰς ὁ ἀργυρώνητος ἀνδράποδον σπαθάω καί διαρρίπτω ὁ χρῆμα , δίκη ὄρνις κορέννυμι ὁ ὁ βίος σκαλεύω κόπριον . » πενία δέ « , φημί , » ἀνήρ ταπεινόω · « ὁ φειδωλία πενία λέγω , κατά ὅς ὁ πλούσιος πένομαι μετάδοσις , ὡς οὐ ἔχω .