clemens-alexandrinus.paedagogus 3.9
Βαλανείου τοίνυν ( ἐντεῦθεν γὰρ ἀπετράπην λέγων ) τέσσαρές εἰσιν αἰτίαι , καθ᾿ ἃς ἐπ᾿ αὐτὸ παραγινόμεθα · ἢ γὰρ καθαριότητος ἕνεκα ἢ ἀλέας ἢ ὑγιείας ἢ τελευταῖον ἡδονῆς . ἡδονῆς μὲν οὖν ἕνεκα λοῦσθαι παραπεμπτέον · ἄρδην γὰρ τὴν ἀναίσχυντον ἡδονὴν ἐκκοπτέον . παραληπτέον δὲ τὸ λουτρὸν ταῖς μὲν γυναιξὶ καθαριότητος ἕνεκεν καὶ ὑγιείας , ὑγείας δὲ μόνης ἀνδράσι . περιττὸν δὲ τὸ τῆς ἀλέας ἐξὸν [ δὲ ] καὶ ἄλλως παραμυθεῖσθαι τὸ κατεσκληκὸς ὑπὸ κρύους . αἱ δὲ τοῦ βαλανείου συνεχεῖς χρήσεις καθαιροῦσι τὰς δυνάμεις καὶ τοὺς φυσικοὺς χαλῶσι τόνους , πολλάκις δὲ ἐκλύσεις ἄγουσι καὶ λειποθυμίας . τρόπον γάρ τινα πίνει τὰ σώματα , ὥσπερ τὰ δένδρα , οὐ μόνον τῷ στόματι , ἀλλὰ καὶ τῇ δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος κατὰ τὸ λουτρόν , ὥς φασι , ποροποιίᾳ . τεκμήριον τούτου · διψήσαντες πολλάκις ἔπειτα ἐμβάντες εἰς τὰ ὕδατα τὴν δίψαν ἠκέσαντο . οὔκουν εἰ πρός τι ὠφελεῖ τὸ λουτρόν , ἤδη σφᾶς ἐκλυτέον αὐτῷ · ἀνθρωπογναφεῖα ἐκάλουν αὐτὰ οἱ παλαιοί , ἐπεὶ θᾶττον ἢ προσῆκεν ῥακοῖ τὰ σώματα καὶ προγηράσκειν ἀναγκάζει καθέψοντα κατὰ τὰ αὐτὰ τῷ σιδήρῳ μαλασσομένης τῇ θερμότητι τῆς σαρκός · ἐντεῦθεν οἱονεὶ τῆς βαφῆς καὶ τῆς στομώσεως τοῦ ψυχροῦ δεόμεθα . οὐδὲ μὴν ἑκάστοτε λουτέον , ἀλλ᾿ εἴτε λίαν τις εἴη κενὸς ἢ αὖ πλήρης ἄγαν , παραιτητέον τὸ βαλανεῖον · ναὶ μὴν κατὰ τὴν τοῦ σώματος ἡλικίαν καὶ τοῦ ἔτους τὴν ὥραν · οὐ γὰρ πάντας [ ἀεὶ ] οὐδὲ ἀεὶ ὀνίνησιν , ὡς οἱ περὶ ταῦτα σοφοὶ ὁμολογοῦσιν . ἡμῖν δὲ ἀπόχρη ἡ συμμετρία , ἣν πανταχοῦ βοηθὸν ἐπικαλούμεθα τῷ βίῳ · οὐδὲ γὰρ τοσοῦτον ἐνδιατριπτέον τῷ βαλανείῳ ὡς δεῖσθαι χειραγωγοῦ , οὐδὲ συνεχῶς καὶ πολλάκιςτῆς ἡμέρας λούεσθαι καθάπερ εἰς ἀγορὰν θαμίζοντας . ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὸ πλειόνων οἰκετῶν καταιονεῖσθαι ἐξυβρίζειν ἐστὶν εἰς τοὺς πλησίον , πλεονεκτούντων τῇ τρυφῇ καὶ συνιέναι μὴ ἐθελόντων , ὡς κοινὸν ἐπ᾿ ἴσης εἶναι τῶν λουομένων τὸ βαλανεῖον δεῖν . λούειν δὲ δεῖ μάλιστα μὲν τὴν ψυχὴν καθαρσίῳ λόγῳ , καὶ τὸ σῶμα δὲ ἔσθ᾿ ὅτε διὰ τὴν ἄσιν τὴν ἐπιφυομένην αὐτῷ , οὐ μὴν ἀλλ᾿ ἔσθ᾿ ὅτε καὶ ὑπεκλύειν τοὺς καμάτους . » οὐαὶ γὰρ ὑμῖν , γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί , « φησὶν ὁ κύριος , » ὅτι ὅμοιοί ἐστε τάφοις κεκονιαμένοις · ἔξωθεν ὁ τάφος φαίνεται ὡραῖος , ἔνδον δὲ γέμει ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας . « καὶ πάλιν τοῖς αὐτοῖς φησιν · » οὐαὶ ὑμῖν , ὅτι καθαρίζετε τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος , ἔνδοθεν δὲ γέμουσιν ἀκαθαρσίας . καθάρισον πρῶτον τὸ ἔνδον τοῦ ποτηρίου , ἵνα γένηται καὶ τὸ ἔξωθεν καθαρόν . « τὸ μὲν οὖν ἄριστον λουτρὸν τῆς ψυχῆς ἀποσμήχει τὸν ῥύπον καί ἐστι πνευματικόν , ἐφ᾿ οὗ διαρρήδην ἡ προφητεία λέγει · » ἐκπλυνεῖ κύριος τὸν ῥύπον τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων Ἰσραήλ , καὶ καθαριεῖ τὸ αἷμα ἐκ μέσου αὐτῶν « , τὸ αἷμα τῆς ἀνομίας καὶ τῶν προφητῶν τοὺς φόνους . καὶ τὸν τρόπον τῆς καθάρσεως ἐπήγαγεν ὁ λόγος εἰπών · » ἐν πνεύματι κρίσεως καὶ ἐν πνεύματι καύσεως . « τὸ δὲ τοῦ σώματος τὸ σαρκικὸν καὶ διὰ μόνου ὕδατος ἀποπληροῦται , καθάπερ ἐν ἀγροῖς γίνεται πολλάκις , ὅπου βαλανεῖον οὐκ ἔστιν .
Lemmas: βαλανεῖον τοίνυν ( ἐντεῦθεν γάρ ἀποτρέπω λέγω ) τέσσαρες εἰμί αἰτία , κατά ὅς ἐπί αὐτός παραγίγνομαι · ἤ γάρ καθαριότης ἕνεκα ἤ ἀλέα ἤ ὑγίεια ἤ τελευταῖος ἡδονή . ἡδονή μέν οὖν ἕνεκα λούω παραπεμπτέος · ἄρδην γάρ ὁ ἀναίσχυντος ἡδονή ἐκκοπτέον . παραληπτέος δέ ὁ λουτρόν ὁ μέν γυνή καθαριότης ἕνεκα καί ὑγίεια , ὑγεία δέ μόνος ἀνήρ . περισσός δέ ὁ ὁ ἀλέα ἔξεστι [ δέ ] καί ἄλλος παραμυθέομαι ὁ κατασκλῆναι ὑπό κρύος . ὁ δέ ὁ βαλανεῖον συνεχής χρῆσις καθαιρέω ὁ δύναμις καί ὁ φυσικός χαλάω τόνος , πολλάκις δέ ἔκλυσις ἄγω καί λειποθυμία . τρόπος γάρ τις πίνω ὁ σῶμα , ὥσπερ ὁ δένδρον , οὐ μόνος ὁ στόμα , ἀλλά καί ὁ διά ὅλος ὁ σῶμα κατά ὁ λουτρόν , ὡς φημί , ποροποιία . τεκμήριον οὗτος · διψάω πολλάκις ἔπειτα ἐμβαίνω εἰς ὁ ὕδωρ ὁ δίψα ἀκέομαι . οὔκουν εἰ πρός τις ὠφελέω ὁ λουτρόν , ἤδη σφεῖς ἐκλύω αὐτός · ἀνθρωπογναφεῖον καλέω αὐτός ὁ παλαιός , ἐπεί ταχύς ἤ προσήκω ῥακόω ὁ σῶμα καί προγηράσκω ἀναγκάζω καθέψω κατά ὁ αὐτός ὁ σίδηρος μαλάσσω ὁ θερμότης ὁ σάρξ · ἐντεῦθεν οἱονεί ὁ βαφή καί ὁ στόμωσις ὁ ψυχρός δέω . οὐδέ μήν ἑκάστοτε λουτέον , ἀλλά εἴτε λίαν τις εἰμί κενός ἤ αὖ πλήρης ἄγαν , παραιτητέος ὁ βαλανεῖον · ναί μήν κατά ὁ ὁ σῶμα ἡλικία καί ὁ ἔτος ὁ ὥρα · οὐ γάρ πᾶς [ ἀεί ] οὐδέ ἀεί ὀνίνημι , ὡς ὁ περί οὗτος σοφός ὁμολογέω . ἐγώ δέ ἀποχράω ὁ συμμετρία , ὅς πανταχοῦ βοηθός ἐπικαλέω ὁ βίος · οὐδέ γάρ τοσοῦτος ἐνδιατριπτέον ὁ βαλανεῖον ὡς δέω χειραγωγός , οὐδέ συνεχής καί πολλάκιςτῆς ἡμέρα λούω καθά εἰς ἀγορά θαμίζω . ἀλλά καί ὁ ὑπό πολύς οἰκέτης καταιονάω ἐξυβρίζω εἰμί εἰς ὁ πλησίον , πλεονεκτέω ὁ τρυφή καί συνίημι μή ἐθέλω , ὡς κοινός ἐπί ἴσος εἰμί ὁ λούω ὁ βαλανεῖον δέω . λούω δέ δέω μάλα μέν ὁ ψυχή καθάρσιος λόγος , καί ὁ σῶμα δέ εἰμί ὅτε διά ὁ ἄσις ὁ ἐπιφύω αὐτός , οὐ μήν ἀλλά εἰμί ὅτε καί ὑπεκλύω ὁ κάματος . » οὐαί γάρ σύ , γραμματεύς καί Φαρισαῖος ὑποκριτής , « φημί ὁ κύριος , » ὅτι ὅμοιος εἰμί τάφος κονιάω · ἔξωθεν ὁ τάφος φαίνω ὡραῖος , ἔνδον δέ γέμω ὀστέον νεκρός καί πᾶς ἀκαθαρσία . « καί πάλιν ὁ αὐτός φημί · » οὐαί σύ , ὅτι καθαρίζω ὁ ἔξω ὁ ποτήριον καί ὁ παροψίς , ἔνδοθεν δέ γέμω ἀκαθαρσία . καθαρίζω πρῶτος ὁ ἔνδον ὁ ποτήριον , ἵνα γίγνομαι καί ὁ ἔξωθεν καθαρός . « ὁ μέν οὖν ἄριστον λουτρόν ὁ ψυχή ἀποσμήχω ὁ ῥύπος καί εἰμί πνευματικός , ἐπί ὅς διαρρήδην ὁ προφητεία λέγω · » ἐκπλύνω κύριος ὁ ῥύπος ὁ υἱός καί ὁ θυγάτηρ Ἰσραήλ , καί καθαρίζω ὁ αἷμα ἐκ μέσος αὐτός « , ὁ αἷμα ὁ ἀνομία καί ὁ προφήτης ὁ φόνος . καί ὁ τρόπος ὁ κάθαρσις ἐπάγω ὁ λόγος λέγω · » ἐν πνεῦμα κρίσις καί ἐν πνεῦμα καῦσις . « ὁ δέ ὁ σῶμα ὁ σαρκικός καί διά μόνος ὕδωρ ἀποπληρόω , καθά ἐν ἀγρός γίγνομαι πολλάκις , ὅπου βαλανεῖον οὐ εἰμί .