clemens-alexandrinus.paedagogus 1.11
Ὁ μὲν δὴ τρόπος τῆς φιλανθρωπίας αὐτοῦ καὶ παιδαγωγίας ὡς ἐνῆν ἡμῖν ὑποδέδεικται . διόπερ παγκάλως αὐτὸς αὑτὸν ἐξηγούμενος » κόκκῳ νάπυος « εἴκασεν , καὶ τοῦ σπειρομένου λόγου τὸ πνευματικὸν καὶ τὸ πολύχουν τῆς φύσεως καὶ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἅμα καὶ εὐαυξὲς τῆς δυνάμεως τῆς λογικῆς , πρὸς δὲ καὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τὸ δηκτικὸν καὶ τὸ ἀνακαθαρτικὸν ὀνησιφόρον εἶναι ὑπὸ δριμύτητος αἰνιττόμενος . δι᾿ ὀλίγου γοῦν τοῦ κόκκου τοῦ ἀλληγορουμένου πάμπολυ , τὴν σωτηρίαν , ἁπάσῃ χαρίζεται τῇ ἀνθρωπότητι . τὸ μὲν οὖν μέλι γλυκύτατον ὂν χολῆς ἐστι γεννητικόν , ὡς τὸ ἀγαθὸν καταφρονήσεως , ὃ δὴ αἴτιον τοῦ ἐξαμαρτάνειν , τὸ δὲ νᾶπυ καὶ τῆς χολῆς μειωτικόν , τουτέστι τοῦ θυμοῦ , καὶ τοῦ φλέγματος διακοπτικόν , τουτέστι τοῦ τύφου · ἐξ οὗ λόγου ἡ ἀληθὴς τῆς ψυχῆς ὑγεία καὶ ἡ ἀίδιος εὐκρασία περιγίνεται . πάλαι μὲν οὖν διὰ Μωσέως ὁ λόγος ἐπαιδαγώγει , ἔπειτα καὶ διὰ προφητῶν · προφήτης δὲ καὶ ὁ Μωσῆς · ὁ γὰρ νόμος παιδαγωγία παίδων ἐστὶ δυσηνίων . » χορτασθέντες γοῦν « , φησίν , » ἀνέστησαν παίζειν « , τὸ ἄλογον τῆς τροφῆς πλήρωμα χόρτασμα , οὐ βρῶμα εἰπών . ἐπεὶ δὲ ἀλόγως κορεσθέντες ἀλόγως ἔπαιζον , διὰ τοῦτο αὐτοῖς καὶ ὁ νόμος καὶ ὁ φόβος εἵπετο εἰς ἀνακοπὴν ἁμαρτημάτων καὶ προτροπὴν κατορθωμάτων , καταρτίζων εὐηκοΐαν αὐτοῖς τοῦ ἀληθοῦς παιδαγωγοῦ , τὴν εὐπείθειαν , εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὢν λόγος πρὸς τὸ κατεπεῖγον ἁρμοττόμενος · » τὸν νόμον δοθῆναι « γάρ φησιν ὁ Παῦλος » παιδαγωγὸν εἰς Χριστόν « , ὡς ἐκ τούτου συμφανὲς εἶναι ἕνα μόνον ἀληθινόν , ἀγαθόν , δίκαιον , κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν τοῦ πατρὸς υἱὸν Ἰησοῦν , τὸν λόγον τοῦ θεοῦ , παιδαγωγὸν ἡμῶν εἶναι , ᾧ παρέδωκεν ἡμᾶς ὁ θεός , ὡς πατὴρ φιλόστοργος γνησίῳ παιδαγωγῷ παρακατατιθέμενος τὰ παιδία , διαρρήδην παραγγείλας ἡμῖν · » οὗτός ἐστί μου ὁ υἱός ὁ ἀγαπητός , αὐτοῦ ἀκούετε . « ἀξιόπιστος ὁ θεῖος παιδαγωγὸς τρισὶ τοῖς καλλίστοις κεκοσμημένος , ἐπιστήμῃ , εὐνοίᾳ , παρρησίᾳ · ἐπιστήμῃ μὲν ὅτι σοφία ἐστὶ πατρική , » πᾶσα σοφία παρὰ κυρίου καὶ μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν εἰς τὸν αἰῶνα « · παρρησίᾳ δὲ ὅτι θεὸς καὶ δημιουργός , » πάντα γὰρ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν « · εὐνοίᾳ δὲ ὅτι μόνος ὑπὲρ ἡμῶν ἱερεῖον ἑαυτὸν ἐπιδέδωκεν , » ὁ γὰρ ἀγαθὸς ποιμὴν τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων « καὶ δὴ ἔθηκεν . εὔνοια δὲ οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ βούλησίς ἐστιν ἀγαθοῦ τῷ πλησίον , αὐτοῦ χάριν ἐκείνου .
Lemmas: ὁ μέν δή τρόπος ὁ φιλανθρωπία αὐτός καί παιδαγωγία ὡς ἔνειμι ἐγώ ὑποδείκνυμι . διόπερ πάγκαλος αὐτός ἑαυτοῦ ἐξηγέομαι » κόκκος νᾶπυ « εἰκάζω , καί ὁ σπείρω λόγος ὁ πνευματικός καί ὁ πολύχοος ὁ φύσις καί ὁ μεγαλοπρεπής ἅμα καί εὐαυξής ὁ δύναμις ὁ λογικός , πρός δέ καί ὁ ἐπιτίμησις ὁ δηκτικός καί ὁ ἀνακαθαρτικός ὀνησιφόρος εἰμί ὑπό δριμύτης αἰνίσσομαι . διά ὀλίγος γοῦν ὁ κόκκος ὁ ἀλληγορέω πάμπολυς , ὁ σωτηρία , ἅπας χαρίζω ὁ ἀνθρωπότης . ὁ μέν οὖν μέλι γλυκύς εἰμί χολή εἰμί γεννητικός , ὡς ὁ ἀγαθός καταφρόνησις , ὅς δή αἴτιος ὁ ἐξαμαρτάνω , ὁ δέ νᾶπυ καί ὁ χολή μειωτικός , τουτέστι ὁ θυμός , καί ὁ φλέγμα διακοπτικός , τουτέστι ὁ τῦφος · ἐκ ὅς λόγος ὁ ἀληθής ὁ ψυχή ὑγεία καί ὁ ἀίδιος εὐκρασία περιγίγνομαι . πάλαι μέν οὖν διά Μωϋσῆς ὁ λόγος παιδαγωγέω , ἔπειτα καί διά προφήτης · προφήτης δέ καί ὁ Μωσῆς · ὁ γάρ νόμος παιδαγωγία παῖς εἰμί δυσήνιος . » χορτάζω γοῦν « , φημί , » ἀνίστημι παίζω « , ὁ ἄλογος ὁ τροφή πλήρωμα χόρτασμα , οὐ βρῶμα λέγω . ἐπεί δέ ἄλογος κορέννυμι ἄλογος παίζω , διά οὗτος αὐτός καί ὁ νόμος καί ὁ φόβος ἕπομαι εἰς ἀνακοπή ἁμάρτημα καί προτροπή κατόρθωμα , καταρτίζω εὐηκοία αὐτός ὁ ἀληθής παιδαγωγός , ὁ εὐπείθεια , εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί λόγος πρός ὁ κατεπείγω ἁρμόζω · » ὁ νόμος δίδωμι « γάρ φημί ὁ Παῦλος » παιδαγωγός εἰς Χριστός « , ὡς ἐκ οὗτος συμφανής εἰμί εἷς μόνος ἀληθινός , ἀγαθός , δίκαιος , κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ὁ πατήρ υἱός Ἰησοῦς , ὁ λόγος ὁ θεός , παιδαγωγός ἐγώ εἰμί , ὅς παραδίδωμι ἐγώ ὁ θεός , ὡς πατήρ φιλόστοργος γνήσιος παιδαγωγός παρακατατίθεμαι ὁ παιδίον , διαρρήδην παραγγέλλω ἐγώ · » οὗτος εἰμί ἐγώ ὁ υἱός ὁ ἀγαπητός , αὐτός ἀκούω . « ἀξιόπιστος ὁ θεῖος παιδαγωγός τρεῖς ὁ καλός κοσμέω , ἐπιστήμη , εὔνοια , παρρησία · ἐπιστήμη μέν ὅτι σοφία εἰμί πατρικός , » πᾶς σοφία παρά κύριος καί μετά αὐτός εἰμί εἰς ὁ αἰών « · παρρησία δέ ὅτι θεός καί δημιουργός , » πᾶς γάρ διά αὐτός γίγνομαι καί χωρίς αὐτός γίγνομαι οὐδέ εἷς « · εὔνοια δέ ὅτι μόνος ὑπέρ ἐγώ ἱερεῖον ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι , » ὁ γάρ ἀγαθός ποιμήν ὁ ψυχή ἑαυτοῦ τίθημι ὑπέρ ὁ πρόβατον « καί δή τίθημι . εὔνοια δέ οὐδείς ἀλλά ἤ βούλησις εἰμί ἀγαθός ὁ πλησίον , αὐτός χάριν ἐκεῖνος .