clemens-alexandrinus.paedagogus 1.1
Κεκρότηται κρηπὶς ἀληθείας , ὦ παῖδες ὑμεῖς , ἡμῖν αὐτοῖς , ἁγίου νεὼ μεγάλου θεοῦ θεμέλιος γνώσεως ἀρραγής , προτροπὴ καλή , δι᾿ ὑπακοῆς εὐλόγου ζωῆς ἀιδίου ὄρεξις , νοερῷ καταβληθεῖσα χωρίῳ . τριῶν γέ τοι τούτων περὶ τὸν ἄνθρωπον ὄντων , ἠθῶν , πράξεων , παθῶν , ὁ προτρεπτικὸς εἴληχεν τὰ ἤθη αὐτοῦ , θεοσεβείας καθηγεμών , ὁ τροπιδίου δίκην ὑποκείμενος λόγος εἰς οἰκοδομὴν πίστεως , ἐφ᾿ ᾧ μάλα γανύμενοι καὶ τὰς παλαιὰς ἀπομνύμενοι δόξας πρὸς σωτηρίαν νεάζομεν , ψαλλούσῃ συνᾴδοντες προφητείᾳ » ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ ὁ θεός , τοῖς εὐθέσιν τῇ καρδίᾳ « , πράξεών τε ἁπασῶν λόγος ἐπιστατεῖ ὁ ὑποθετικός , τὰ δὲ πάθη ὁ παραμυθητικὸς ἰᾶται , εἷς ὢν πᾶς ὁ αὐτὸς οὗτος λόγος , τῆς συντρόφου καὶ κοσμικῆς συνηθείας ἐξαρπάζων τὸν ἄνθρωπον , εἰς δὲ τὴν μονότροπον τῆς εἰς τὸν θεὸν πίστεως σωτηρίαν παιδαγωγῶν . ὁ γοῦν οὐράνιος ἡγεμών , ὁ λόγος , ὁπηνίκα μὲν ἐπὶ σωτηρίαν παρεκάλει , προτρεπτικὸς ὄνομα αὐτῷ ἦν ( ἰδίως οὗτος ὁ παρορμητικὸς ἐκ μέρους τὸ πᾶν προσαγορευόμενος λόγος · προτρεπτικὴ γὰρ ἡ πᾶσα θεοσέβεια , ζωῆς τῆς νῦν καὶ τῆς μελλούσης ὄρεξιν ἐγγεννῶσα τῷ συγγενεῖ λογισμῷ ) · νυνὶ δὲ θεραπευτικός τε ὢν καὶ ὑποθετικὸς ἅμα ἄμφω , ἑπόμενος αὐτὸς αὑτῷ , παραινεῖ τὸν προτετραμμένον , κεφάλαιον , τῶν . ἐν ἡμῖν παθῶν ὑπισχνούμενος τὴν ἴασιν . κεκλήσθω δ᾿ ἡμῖν ἑνὶ προσφυῶς οὗτος ὀνόματι παιδαγωγός , προακτικός , οὐ μεθοδικὸς ὢν [ ὁ παιδαγωγός ] , ᾗ καὶ τὸ τέλος αὐτοῦ βελτιῶσαι τὴν ψυχήν ἐστιν , οὐ διδάξαι , σώφρονός τε , οὐκ ἐπιστημονικοῦ καθηγήσασθαι βίου . καίτοι καὶ διδασκαλικὸς ὁ αὐτός ἐστι λόγος , ἀλλ᾿ οὐ νῦν · ὃ μὲν γὰρ ἐν τοῖς δογματικοῖς δηλωτικὸς καὶ ἀποκαλυπτικός , ὁ διδασκαλικός , πρακτικὸς δὲ ὢν ὁ παιδαγωγὸς πρότερον μὲν εἰς διάθεσιν ἠθοποιίας προὐτρέψατο , ἤδη δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν δεόντων ἐνέργειαν παρακαλεῖ , τὰς ὑποθήκας τὰς ἀκηράτους παρεγγυῶν καὶ τῶν πεπλανημένων πρότερον τοῖς ὕστερον ἐπιδεικνὺς τὰς εἰκόνας . ἄμφω δὲ ὠφελιμώτατα , τὸ μὲν εἰς ὑπακοήν , τὸ παραινετικὸν εἶδος , τὸ δὲ ἐν εἰκόνος μέρει παραλαμβανόμενον διττὸν καὶ αὐτὸ παραπλησίως τῇ προτέρᾳ συζυγίᾳ , τὸ μὲν αὐτοῦ ἵνα μιμώμεθα αἱρούμενοι τὸ ἀγαθόν , τὸ δὲ ὅπως ἐκτρεπώμεθα παραιτούμενοι τὸ θάτερον . Ἴασις οὖν τῶν παθῶν ἐνθένδε ἕπεται , κατὰ τὰς παραμυθίας τῶν εἰκόνων ἐπιρρωννύντος τοῦ παιδαγωγοῦ τὰς ψυχὰς καὶ ὥσπερ ἠπίοις φαρμάκοις ταῖς ὑποθήκαις ταῖς φιλανθρώποις εἰς τὴν παντελῆ τῆς ἀληθείας γνῶσιν τοὺς κάμνοντας διαιτωμένου . ἴσαι δ᾿ οὐκ ἔστον ὑγίεια καὶ γνῶσις , ἀλλ᾿ ἣ μὲν μαθήσει , ἣ δὲ ἰάσει περιγίνεται . οὐκ ἂν οὖν τις νοσῶν ἔτι πρότερόν τι τῶν διδασκαλικῶν ἐκμάθοι πρὶν ἢ τέλεον ὑγιᾶναι · οὐδὲ γὰρ ὡσαύτως πρὸς τοὺς μανθάνοντας ἢ κάμνοντας ἀεὶ τῶν παραγγελμάτων ἕκαστον λέγεται , ἀλλὰ πρὸς οὓς μὲν εἰς γνῶσιν , πρὸς οὓς δὲ εἰς ἴασιν . καθάπερ οὖν τοῖς νοσοῦσι τὸ σῶμα ἰατροῦ χρῄζει , ταύτῃ καὶ τοῖς ἀσθενοῦσι τὴν ψυχὴν παιδαγωγοῦ δεῖ , ἵν᾿ ἡμῶν ἰάσηται τὰ πάθη , εἶτα δὲ εἰς διδασκάλου [ ὃς ] καθηγήσεται , καθαρὰν πρὸς γνώσεως ἐπιτηδειότητα εὐτρεπίζων τὴν ψυχήν , δυναμένην χωρῆσαι τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ λόγου . σπεύδων δὲ ἄρα τελειῶσαι σωτηρίῳ ἡμᾶς βαθμῷ , καταλλήλῳ εἰς παίδευσιν ἐνεργῆ τῇ καλῇ συγχρῆται οἰκονομίᾳ ὁ πάντα φιλάνθρωπος λόγος , προτρέπων ἄνωθεν , ἔπειτα παιδαγωγῶν , ἐπὶ πᾶσιν ἐκδιδάσκων .
Lemmas: κροτέω κρηπίς ἀλήθεια , ὦ παῖς σύ , ἐγώ αὐτός , ἅγιος ναός μέγας θεός θεμέλιος γνῶσις ἀρραγής , προτροπή καλός , διά ὑπακοή εὔλογος ζωή ἀίδιος ὄρεξις , νοερός καταβάλλω χωρίον . τρεῖς γε τοι οὗτος περί ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ἦθος , πρᾶξις , πάθος , ὁ προτρεπτικός λαγχάνω ὁ ἦθος αὐτός , θεοσέβεια καθηγεμών , ὁ τροπίδιον δίκη ὑπόκειμαι λόγος εἰς οἰκοδομή πίστις , ἐπί ὅς μάλα γάνυμαι καί ὁ παλαιός ἀπόμνυμι δόξα πρός σωτηρία νεάζω , ψάλλω συνᾴδω προφητεία » ὡς ἀγαθός ὁ Ἰσραήλ ὁ θεός , ὁ εὐθύς ὁ καρδία « , πρᾶξις τε ἅπας λόγος ἐπιστατέω ὁ ὑποθετικός , ὁ δέ πάθος ὁ παραμυθητικός ἰάομαι , εἷς εἰμί πᾶς ὁ αὐτός οὗτος λόγος , ὁ σύντροφος καί κοσμικός συνήθεια ἐξαρπάζω ὁ ἄνθρωπος , εἰς δέ ὁ μονότροπος ὁ εἰς ὁ θεός πίστις σωτηρία παιδαγωγέω . ὁ γοῦν οὐράνιος ἡγεμών , ὁ λόγος , ὁπηνίκα μέν ἐπί σωτηρία παρακαλέω , προτρεπτικός ὄνομα αὐτός εἰμί ( ἴδιος οὗτος ὁ παρορμητικός ἐκ μέρος ὁ πᾶς προσαγορεύω λόγος · προτρεπτικός γάρ ὁ πᾶς θεοσέβεια , ζωή ὁ νῦν καί ὁ μέλλω ὄρεξις ἐγγεννάω ὁ συγγενής λογισμός ) · νυνί δέ θεραπευτικός τε εἰμί καί ὑποθετικός ἅμα ἄμφω , ἕπομαι αὐτός ἑαυτοῦ , παραινέω ὁ προτρέπω , κεφάλαιος , ὁ . ἐν ἐγώ πάθος ὑπισχνέομαι ὁ ἴασις . καλέω δέ ἐγώ εἷς προσφυής οὗτος ὄνομα παιδαγωγός , προακτικός , οὐ μεθοδικός εἰμί [ ὁ παιδαγωγός ] , ὅς καί ὁ τέλος αὐτός βελτιόω ὁ ψυχή εἰμί , οὐ διδάσκω , σώφρων τε , οὐ ἐπιστημονικός καθηγέομαι βίος . καίτοι καί διδασκαλικός ὁ αὐτός εἰμί λόγος , ἀλλά οὐ νῦν · ὁ μέν γάρ ἐν ὁ δογματικός δηλωτικός καί ἀποκαλυπτικός , ὁ διδασκαλικός , πρακτικός δέ εἰμί ὁ παιδαγωγός πρότερος μέν εἰς διάθεσις ἠθοποιΐα προτρέπω , ἤδη δέ καί εἰς ὁ ὁ δέω ἐνέργεια παρακαλέω , ὁ ὑποθήκη ὁ ἀκήρατος παρεγγυάω καί ὁ πλανάω πρότερος ὁ ὕστερον ἐπιδείκνυμι ὁ εἰκών . ἄμφω δέ ὠφέλιμος , ὁ μέν εἰς ὑπακοή , ὁ παραινετικός εἶδος , ὁ δέ ἐν εἰκών μέρος παραλαμβάνω δισσός καί αὐτός παραπλήσιος ὁ πρότερος συζυγία , ὁ μέν αὐτός ἵνα μιμέομαι αἱρέω ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ὅπως ἐκτρέπω παραιτέομαι ὁ ἕτερος . ἴασις οὖν ὁ πάθος ἐνθένδε ἕπομαι , κατά ὁ παραμυθία ὁ εἰκών ἐπιρρώννυμι ὁ παιδαγωγός ὁ ψυχή καί ὥσπερ ἤπιος φάρμακον ὁ ὑποθήκη ὁ φιλάνθρωπος εἰς ὁ παντελής ὁ ἀλήθεια γνῶσις ὁ κάμνω διαιτάω . ἴσος δέ οὐ εἰμί ὑγίεια καί γνῶσις , ἀλλά ὁ μέν μάθησις , ὁ δέ ἴασις περιγίγνομαι . οὐ ἄν οὖν τις νοσέω ἔτι πρότερος τις ὁ διδασκαλικός ἐκμανθάνω πρίν ἤ τέλειος ὑγιαίνω · οὐδέ γάρ ὡσαύτως πρός ὁ μανθάνω ἤ κάμνω ἀεί ὁ παράγγελμα ἕκαστος λέγω , ἀλλά πρός ὅς μέν εἰς γνῶσις , πρός ὅς δέ εἰς ἴασις . καθά οὖν ὁ νοσέω ὁ σῶμα ἰατρός χρῄζω , ταύτῃ καί ὁ ἀσθενέω ὁ ψυχή παιδαγωγός δέω , ἵνα ἐγώ ἰάομαι ὁ πάθος , εἶτα δέ εἰς διδάσκαλος [ ὅς ] καθηγέομαι , καθαρός πρός γνῶσις ἐπιτηδειότης εὐτρεπίζω ὁ ψυχή , δύναμαι χωρέω ὁ ἀποκάλυψις ὁ λόγος . σπεύδω δέ ἄρα τελειόω σωτήριος ἐγώ βαθμός , κατάλληλος εἰς παίδευσις ἐνεργός ὁ καλός συγχράομαι οἰκονομία ὁ πᾶς φιλάνθρωπος λόγος , προτρέπω ἄνωθεν , ἔπειτα παιδαγωγέω , ἐπί πᾶς ἐκδιδάσκω .