clemens-alexandrinus.paedagogus 1.8
Ἐνταῦθα ἐπιφύονταί τινες οὐκ ἀγαθὸν εἶναι φάμενοι τὸν κύριον διὰ τὴν ῥάβδον καὶ τὴν ἀπειλὴν καὶ τὸν φόβον καὶ παρακούσαντες μέν , ὡς ἔοικε , τῆς γραφῆς ὧδέ που λεγούσης » καὶ ὁ φοβούμενος κύριον ἐπιστρέφει ἐπὶ καρδίαν αὐτοῦ « , ἐκλαθόμενοι δὲ τὸ μέγιστον αὐτοῦ τῆς φιλανθρωπίας , ὅτι δἰ ἡμᾶς ἄνθρωπος ἐγένετο . καὶ δὴ οἰκειότερον αὐτῷ ὁ προφήτης προσεύχεται διὰ τούτων » μνήσθητι ἡμῶν , ὅτι χοῦς ἐσμεν « , τουτέστι συμπάθησον ἡμῖν , ὅτι τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς αὐτοπαθῶς ἐπείρασας . ταύτῃ γοῦν ἄριστος καὶ ἀνεπίληπτός ἐστιν ὁ παιδαγωγὸς ὁ κύριος , τῇ ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων δι᾿ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας συμπαθήσας φύσει . » ἦν γὰρ οὐδὲν ὃ μισεῖ ὁ κύριος · « οὐ γὰρ δήπου μισεῖ μέν τι , βούλεται δὲ αὐτὸ εἶναι , ὃ μισεῖ , οὐδὲ βούλεται μέν τι μὴ εἶναι , αἴτιος δὲ γίνεται τοῦ εἶναι αὐτό , ὃ βούλεται μὴ εἶναι , οὐδὲ μὴν οὐ βούλεται μέν τι [ μὴ ] εἶναι , τὸ δὲ ἔστιν . εἴ τι ἄρα μισεῖ ὁ λόγος , βούλεται αὐτὸ μὴ εἶναι · οὐδὲν δὲ ἔστιν , ᾧ μὴ τὴν αἰτίαν τοῦ εἶναι ὁ θεὸς παρέχεται · οὐδὲν ἄρα μισεῖται ὑπὸ τοῦ θεοῦ . ἀλλ᾿ οὐδὲ ὑπὸ τοῦ λόγου · ἓν γὰρ ἄμφω , ὁ θεός , ὅτι εἶπεν » ἐν ἀρχῇ ὁ λόγος ἦν ἐν τῷ θεῷ , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος . « εἰ δὲ οὐ μισεῖ τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ γενομένων οὐδέν , λείπεται φιλεῖν αὐτό . πολὺ δὴ πλέον τῶν ἄλλων ἀγαπήσει τὸν ἄνθρωπον , εἰκότως , τὸ κάλλιστον τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ δημιουργηθέντων καὶ φιλόθεον ζῷον . φιλάνθρωπος ἄρα ὁ θεός , φιλάνθρωπος ἄρα ὁ λόγος . ὁ δὲ φιλῶν τι ὠφελεῖν αὐτὸ βούλεται , τὸ δὲ ὠφελοῦν τοῦ μὴ ὠφελοῦντος πάντως ἄν που κρεῖττον εἴη , τοῦ δὲ ἀγαθοῦ κρεῖττον οὐδὲ ἕν , ὠφελεῖ ἄρα τὸ ἀγαθόν · ἀγαθὸς δὲ ὁ θεὸς ὁμολογεῖται , ὠφελεῖ ἄρα ὁ θεός . τὸ δὲ ἀγαθόν , ᾗ ἀγαθόν ἐστιν , οὐδὲν ἄλλο ποιεῖ ἢ ὅτι ὠφελεῖ · πάντα ἄρα ὠφελεῖ ὁ θεός . καὶ οὐ δήπου ὠφελεῖ μέν τι τὸν ἄνθρωπον , οὐχὶ δὲ καὶ κήδεται αὐτοῦ , οὐδὲ κήδεται μέν , οὐχὶ δὲ καὶ ἐπιμελεῖται αὐτοῦ . κρεῖττον μὲν γὰρ τὸ κατὰ γνώμην ὠφελοῦν τοῦ μὴ ὠφελοῦντος κατὰ γνώμην , τοῦ δὲ θεοῦ κρεῖττον οὐδέν . καὶ οὐκ ἄλλο τί ἐστι τὸ κατὰ γνώμην ὠφελεῖν , ὅτι μὴ ἐπιμελεῖσθαι [ τοῦ ἀνθρώπου ] · κήδεται ἄρα καὶ ἐπιμελεῖται τοῦ ἀνθρώπου ὁ θεός . τοῦτο δὲ ἐνδείκνυται ἔργῳ παιδαγωγῶν αὐτὸν λόγῳ , ὅς ἐστι τῆς τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας συναγωνιστὴς γνήσιος . τὸ δὲ ἀγαθὸν εἶναι οὐ τῷ τὴν ἀρετὴν ἔχειν ἀγαθὸν εἶναι λέγεται , καθὸ καὶ ἡ δικαιοσύνη ἀγαθὸν εἶναι λέγεται οὐ τῷ ἀρετὴν ἔχειν ( ἀρετὴ γάρ ἐστιν αὐτή ) , ἀλλὰ τῷ αὐτὴν καθ᾿ αὑτὴν καὶ δι᾿ αὑτὴν ἀγαθὴν εἶναι . λέγεται δὲ καὶ κατ᾿ ἄλλον τρόπον ἀγαθὸν τὸ συμφέρον , οὐ τῷ τέρπειν , ἀλλὰ τῷ ὠφελεῖν . ἃ δὴ πάντα ἡ δικαιοσύνη , καὶ ὡς ἀρετὴ καὶ ὡς δι᾿ αὐτὴν αἱρετὴ ἀγαθὸν καὶ ὡς οὐ τέρπουσα · οὐ γὰρ πρὸς χάριν κρίνει , ἀλλὰ τοῦ κατ᾿ ἀξίαν ἑκάστῳ ἐστὶν ἀπονεμητική , ἕπεται δὲ τῷ συμφέροντι τὸ ὠφέλιμον . κατὰ πάντα ἄρα τὰ μέρη , καθ᾿ ἃ τὸ ἀγαθὸν ἐξετάζεται , καὶ ἡ δικαιοσύνη χαρακτηρίζεται , τῶν ἴσων ἐπ᾿ ἴσης ἀμφοῖν μετεχόντων · τὰ δὲ τοῖς ἴσοις χαρακτηριζόμενα ἴσα τε ἀλλήλοις καὶ ὅμοια · ἀγαθὸν ἄρα ἡ δικαιοσύνη . πῶς οὖν , φασίν , εἰ φιλάνθρωπός ἐστι καὶ ἀγαθὸς ὁ κύριος , ὀργίζεται καὶ κολάζει ; ἀναγκαῖον οὖν καὶ περὶ τούτου ὡς οἷόν τε διὰ βραχυτάτων ἐπεξελθεῖν · ἐπεὶ λυσιτελής πως ἡ τοιάδε οἰκονομία πρὸς τὴν ὀρθὴν τῶν παίδων ἀγωγήν , ἀναγκαίου βοηθήματος ἔχουσα τάξιν . θεραπεύεται δὲ πολλὰ τῶν παθῶν τιμωρίᾳ καὶ προστάξει αὐστηροτέρων παραγγελμάτων καὶ δὴ καὶ διὰ τῆς ἐνίων θεωρημάτων διδασκαλίας . ἔστι δὲ οἱονεὶ χειρουργία τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν ὁ ἔλεγχος , ἀπόστασις δὲ τὰ πάθη τῆς ἀληθείας , ἃ χρὴ διελέγχειν διαιροῦντα τῇ τομῇ . φαρμακείᾳ δὲ ἔοικεν ὁ ὀνειδισμὸς τὰ τετυλωμένα ἀναλύων τῶν παθῶν καὶ τὰ ῥυπαρὰ τοῦ βίου , τὰς λαγνείας , ἀνακαθαίρων , πρὸς δὲ καὶ τὰς ὑπερσαρκώσεις τοῦ τύφου ἐξομαλίζων , εἰς τὸν ὑγιῆ καὶ ἀληθινὸν ἀνασκευάζων τὸν ἄνθρωπον . ἡ νουθέτησις οὖν οἱονεὶ δίαιτά ἐστι νοσούσης ψυχῆς , ὧν χρὴ μεταλαμβάνειν συμβουλευτικὴ καὶ ὧν οὐ χρὴ ἀπαγορευτική · τὰ δὲ πάντα εἰς σωτηρίαν καὶ ἀίδιον ὑγείαν διατείνει . ἀλλὰ καὶ ὁ στρατηγὸς χρημάτων ζημίας καὶ τὰς εἰς αὐτὰ τὰ σώματα διηκούσας αἰκίας μετὰ δεσμῶν καὶ τῆς ἐσχάτης ἀτιμίας προσφέρων τοῖς ἠδικηκόσιν , ἔσθ᾿ ὅτε δὲ καὶ θανάτῳ κολάζων τινάς , τέλος ἔχει τὸ ἀγαθόν , ὑπὲρ νουθεσίας τῶν ὑπηκόων στρατηγῶν . ὡσαύτως καὶ ὁ μέγας ἡμῶν ἐκεῖνος στρατηγός , ὁ τῶν ὅλων ἡγεμὼν λόγος , τοὺς παρὰ τὸν νόμον ἀφηνιάζοντας τὸν αὑτοῦ , ὑπὲρ ἀπαλλαγῆς δουλείας καὶ πλάνης καὶ τῆς τοῦ ἀντικειμένου αἰχμαλωσίας εἰς καταστολὴν τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν νουθετῶν , ἐπὶ τὴν ἱερὰν τῆς πολιτείας ὁμόνοιαν εἰρηναγωγεῖ . Καθάπερ οὖν τῷ συμβουλευτικῷ λόγῳ παράκειται τὸ προτρεπτικὸν καὶ παρακλητικὸν εἶδος , οὕτω καὶ τῷ ἐγκωμιαστικῷ τὸ λοιδορητικὸν καὶ ὀνειδιστικὸν [ καὶ ἐγκωμιαστικόν ] . τὸ δὲ εἶδος τοῦτο τέχνη ἐστι ψεκτική , εὐνοίας δὲ τὸ ψέγειν , οὐ μίσους σύμβολον . ἄμφω μὲν γὰρ ὀνειδίζετον , καὶ ὁ φίλος καὶ ὁ μή , ἀλλ᾿ ὁ μὲν ἐχθρὸς ἐπιγελῶν , ὁ δὲ φίλος εὐνοῶν . οὐκ ἄρα διὰ μῖσος ὁ κύριος τοῖς ἀνθρώποις λοιδορεῖται , οὕς καὶ ἐξὸν αὐτῷ ἀπολέσαι παρὰ τὰς ἰδίας αἰτίας , ὃ δὲ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ πέπονθεν · παιδαγωγὸς γὰρ ἅτε ἀγαθὸς ἐντέχνως σφόδρα διὰ τῆς λοιδορίας ὑποδύεται τὸν ψόγον , οἱονεὶ μάστιγι τῇ βλασφημίᾳ τὸ νωθρὸν τῆς διανοίας ἐπεγείρων , πάλιν τε αὖ ἐν μέρει προτρέπειν ἐπιχειρεῖ τοὺς αὐτούς . οὓς γὰρ ὁ ἔπαινος οὐ προετρέψατο , τούτους παρώξυνεν ὁ ψόγος , καὶ οὓς ὁ ψόγος οὐκ ἐξεκαλέσατο εἰς σωτηρίαν καθάπερ νεκρούς , τούτους πρὸς ἀλήθειαν ἡ βλασφημία διανίστησιν . » μάστιγες γὰρ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας . συγκολλῶν ὄστρακον καὶ διδάσκων μωρόν « , εἰς αἴσθησιν ἄγων , φησί , τὴν γῆν καὶ τὸν ἀπηλπισμένον εἰς σύνεσιν ὀξύνων . διὰ τοῦτο ἐναργῶς ἐπήγαγεν · » ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέος ὕπνου , « ὃς τῶν ἄλλων μάλιστα θανάτῳ ἔοικεν . καὶ δὴ αὐτὸς περὶ αὑτοῦ σαφέστατα ὁ κύριος ἐκφαίνει , τὴν πολύτροπον καὶ πολυωφελῆ θεραπείαν ἀλληγορῶν , ὁπηνίκα εἰπὼν » ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή , καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστιν , « εἶτα ἐπήγαγεν πάλιν » πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μὴ φέρον καρπὸν αἴρει αὐτό , καὶ πᾶν τὸ καρποφοροῦν καθαίρει , ἵνα καρπὸν πλείω φέρῃ . « καθυλομανεῖ γὰρ μὴ κλαδευομένη ἡ ἄμπελος , οὕτως δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος · καθαίρει δὲ αὐτοῦ τὰς ἐξυβριζούσας παραφυάδας ὁ λόγος ἡ μάχαιρα , καρποφορεῖν , οὐκ ἐπιθυμεῖν τὰς ὀρέξεις ἀναγκάσας . ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας ἐπίπληξις ἔχει σκοπὸν τὴν σωτηρίαν , μεθαρμοζομένου μουσικῶς τοῦ λόγου κατὰ τοὺς οἰκείους ἑκάστων τρόπους , πῇ μὲν ἐπιτείνοντος αὐτοῦ , πῇ δὲ ἀνιέντος . σαφέστατα γοῦν διὰ Μωσέως λέλεκται · » θαρρεῖτε , ἕνεκεν τοῦ πειράσαι ὑμᾶς παρεγενήθη ὁ θεός , ὅπως ἂν γένηται ὁ φόβος αὐτοῦ ἐν ὑμῖν , ἵνα μὴ ἁμαρτάνητε . « ἐντεῦθεν καλῶς καὶ ὁ Πλάτων μαθὼν » πάντες μὲν γὰρ « φησὶν » ὡς ἀληθῶς ἀγαθὰ πάσχουσιν οἱ δίκην διδόντες · ὠφελοῦνται γὰρ τῷ βελτίω τὴν ψυχὴν αὐτοῖς γίνεσθαι δικαίως κολαζομένοις . « εἰ δὲ ἀγαθὰ πάσχουσιν ὑπὸ τοῦ δικαίου οἱ ἐπανορθούμενοι καὶ κατὰ Πλάτωνα , ὁμολογεῖται ἀγαθὸν εἶναι τὸν δίκαιον . αὐτὸς γοῦν ὁ φόβος ὠφελεῖ καὶ πρὸς ἀγαθοῦ τοῖς ἀνθρώποις ἐξεύρηται , ὅτι » πνεῦμα φοβούμενον κύριον ζήσεται · ἡ γὰρ ἐλπὶς ἐπὶ τὸν σῴζοντα αὐτούς . « ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος λόγος δίκην ἐπιτιθεὶς κριτής ἐστιν , περὶ οὗ καὶ Ἡσαΐας λέγει » κύριος παρέδωκεν αὐτὸν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν « , διορθωτὴν δηλονότι καὶ κατευθυντῆρα τῶν ἁμαρτιῶν . διὰ τοῦτο μόνος οὗτος οἷός τε ἀφιέναι τὰ πλημμελήματα , ὑπὸ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων [ ὁ ] ταχθεὶς παιδαγωγὸς ἡμῶν , μόνος [ ὁ ] τῆς ὑπακοῆς διακρῖναι τὴν παρακοὴν δυνάμενος . ὁ δὲ ἀπειλῶν δῆλός ἐστι μηδὲν ἐθέλων πρᾶξαι κακὸν μηδὲ ἅπερ ἀπειλεῖ ἐπιτελέσαι · καταστήσας δὲ εἰς δέος τὴν ἐπὶ τὰς ἁμαρτίας ἀνέκοψεν φορὰν καὶ τὸ φιλάνθρωπον αὐτοῦ ἐνδείκνυται , μέλλων ἔτι καὶ διασαφῶν οἷα πείσονται , εἰ παραμενοῦσιν ἁμαρτωλοί , οὐχὶ δὲ ὥσπερ ὄφις ἐμφὺς ἔδακεν εὐθέως . ἀγαθὸς ἄρα ὁ θεός . καὶ ὅ γε κύριος εἰς πολλὰ συγχρῆται πρὸ τοῦ ἔργου τῷ λόγῳ . » τὰ γὰρ βέλη μου « , φησί , » συντελέσει αὐτούς · τηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων , καὶ ὀπισθότονος ἀνίατος · ὀδόντας θηρίων ἐπαποστελῶ εἰς αὐτούς , μετὰ θυμοῦ συρόντων ἐπὶ τῆς γῆς . ἔξωθεν ἀτεκνώσει αὐτοὺς μάχαιρα καὶ ἐκ τῶν ταμιείων φόβος . « ὥστε οὐκ ὀργίζεται τὸ θεῖον , ᾗ τισιν ἔδοξεν , ἀλλὰ τὰ μὲν πλεῖστα ἀπειλεῖται , τὰ πάντα δὲ παρῄνεσε τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ὑπέδειξεν ὡς πρακτέα . ἀγαθὴ δὲ αὕτη ἡ τέχνη , ἐκφοβεῖν ἵνα μὴ ἁμάρτωμεν · » φόβος γὰρ κυρίου ἀπωθεῖται ἁμαρτήματα , ἄφοβος δ᾿ οὐ δυνήσεται δικαιωθῆναι , « φησὶν ἡ γραφή . καὶ τὴν κόλασιν ὁ θεὸς οὐχ ὑπὸ ὀργῆς ἐπιφέρει , ἀλλὰ τὸ δίκαιον σκοπεῖ , ὡς οὐ συμφέρει παραλειφθῆναι τὸ δίκαιον δι᾿ ἡμᾶς . αἱρεῖται δὲ ἕκαστος ἡμῶν τὰς τιμωρίας αὐτὸς ἑκὼν ἁμαρτάνων · » αἰτία δὲ ἑλομένου , ὁ θεὸς ἀναίτιος . « » εἰ δὲ ἡ ἀδικία ἡμῶν θεοῦ δικαιοσύνην συνίστησιν , τί ἐροῦμεν ; μὴ ἄδικος ὁ θεὸς ὁ ἐπιφέρων τὴν ὀργήν ; μὴ γένοιτο . « λέγει γοῦν ἀπειλῶν · » παροξυνῶ τὴν μάχαιράν μου , καὶ ἀνθέξεται κρίματος ἡ χείρ μου καὶ αὐτὸς ἀνταποδώσω δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἀνταποδώσω · μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾿ αἵματος , καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα ἀπὸ αἵματος τραυματιῶν . « σαφὲς γὰρ ἐνταῦθα ὡς ἄρα οἱ μὴ διεχθρεύοντες τῇ ἀληθείᾳ μηδὲ μισοῦντες τὸν λόγον οὐκ ἂν τὴν σφῶν αὐτῶν μισήσαιεν σωτηρίαν , ἐκφύγοιεν δ᾿ ἂν τῆς ἔχθρας τὰ ἐπιτίμια . » στέφανος ἄρα σοφίας « , ᾗ φησιν ἡ σοφία , » φόβος κυρίου . « σαφέστατα γοῦν διὰ τοῦ Ἀμὼς τοῦ προφήτου τὴν οἰκονομίαν μεμήνυκεν ὁ λόγος τὴν ἑαυτοῦ , » κατέστρεψα ὑμᾶς « λέγων , » καθὼς κατέστρεψεν ὁ θεὸς Σόδομα καὶ Γόμορρα , καὶ ἐγένεσθε ὡς δαλὸς ἐξεσπασμένος ἐκ πυρός , καὶ οὐδ᾿ ὣς ἐπεστρέψατε πρός με , λέγει κύριος . « ὁρᾶτε πῶς ὁ θεὸς τὴν μετάνοιαν ὑπὸ φιλαγαθίας ζητεῖ ἐνδείκνυταί τε παρὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἀπειλῆς ἡσυχῇ τὸ φιλάνθρωπον τὸ ἑαυτοῦ . » ἀποστρέψω « , φησί , » τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ δείξω τί ἔσται αὐτοῖς . « οὗ γὰρ τὸ πρόσωπον κυρίου ἐπιβλέπει , εἰρήνη καὶ ἀγαλλίασις , οὗ δὲ ἀπέστραπται , παρείσδυσις γίνεται πονηρίας . οὐ βούλεται οὖν ἐφορᾶν τὰ κακά · ἀγαθὸς γάρ ἐστι · παρορῶντος δὲ αὐτοῦ ἑκοντί , διὰ τὴν ἀπιστίαν τὴν ἀνθρωπίνην γένεσιν ἴσχει κακία . » ἴδε οὖν « , φησὶν ὁ Παῦλος , » χρηστότητα καὶ ἀποτομίαν θεοῦ · ἐπὶ μὲν τοὺς πεσόντας ἀποτομίαν , ἐπὶ δὲ σὲ χρηστότητα , ἐὰν ἐπιμείνῃς τῇ χρηστότητι , « τουτέστι τῇ εἰς Χριστὸν πίστει . ἕπεται δὲ τῷ ἀγαθῷ , ᾗ φύσει ἀγαθός ἐστιν , ἡ μισοπονηρία . διὸ καὶ κολάζειν μὲν αὐτὸν ἂν ὁμολογήσαιμι τοὺς ἀπίστους ( ἡ γὰρ κόλασις ἐπ᾿ ἀγαθῷ καὶ ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ κολαζομένου , ἔστι γὰρ ἐπανόρθωσις ἀντιτείνοντος ) , τιμωρεῖσθαι δὲ μὴ βούλεσθαι . τιμωρία δέ ἐστιν ἀνταπόδοσις κακοῦ ἐπὶ τὸ τοῦ τιμωρουμένου συμφέρον ἀναπεμπομένη . οὐκ ἂν δὲ ἐπιθυμήσειε τιμωρεῖσθαι ὁ ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ἡμᾶς προσεύχεσθαι διδάσκων . Ἀλλὰ ὅτι μὲν ἀγαθὸς ὁ θεός , καὶ ἄκοντες ὁμολογοῦσιν οἱ πάντες · ὅτι δὲ καὶ δίκαιος ὁ αὐτὸς θεός , οὔ μοι χρὴ πλειόνων ἔτι λόγων τὴν εὐαγγέλιον τοῦ κυρίου παραθεμένῳ φωνήν · ἓν μὲν αὐτὸν λέγει · » ἵνα πάντες ἓν ὦσι , καθὼς σύ , πάτερ , ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν σοί , ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν , ἵνα καὶ ὁ κόσμος πιστεύῃ , ὅτι σύ με ἀπέστειλας . κἀγὼ τὴν δόξαν , ἣν ἔδωκάς μοι , δέδωκα αὐτοῖς , ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν · ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί , ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν · « ἓν δὲ ὁ θεὸς καὶ ἐπέκεινα τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὲρ αὐτὴν μονάδα . διὸ καὶ τὸ » σύ « μόριον δεικτικὴν ἔχον ἔμφασιν τὸν ὄντως μόνον ὄντα , ὃς ἦν καὶ ἔστιν καὶ ἔσται , δείκνυσιν θεόν , καθ᾿ ὧν τριῶν χρόνων ἓν ὄνομα κεῖται » ὁ ὤν « . ὅτι δὲ ὁ αὐτὸς μόνος ὢν θεὸς καὶ δίκαιός ἐστιν [ ὁ αὐτὸς καὶ μόνος ὄντως ] , ἐν τῷ αὐτῷ μαρτυρήσει κύριος εὐαγγελίῳ λέγων » πάτερ , οὓς ἔδωκάς μοι , θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ , κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾿ ἐμοῦ , ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν ἐμήν , ἣν ἔδωκάς μοι , ὅτι ἠγάπησάς με πρὸ καταβολῆς κόσμου . πάτερ δίκαιε , καὶ ὁ κόσμος σε οὐκ ἔγνω , ἐγὼ δέ σε ἔγνων κἀκεῖνοι ἔγνωσαν , ὅτι σύ με ἀπέστειλας · καὶ ἐγνώρισα αὐτοῖς τὸ ὄνομά σου καὶ γνωρίσω . « οὗτός ἐστιν » ὁ ἀποδιδοὺς ἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ τέκνα τοῖς μισοῦσι καὶ ποιῶν ἔλεος τοῖς ἀγαπῶσιν . « ὁ γὰρ ἱστὰς τοὺς μὲν ἐκ δεξιῶν , τοὺς δὲ ἐξ εὐωνύμων , καθὸ μὲν πατὴρ νοεῖται , ἀγαθὸς ὤν , αὐτὸ μόνον ὅ ἐστι κέκληται , ἀγαθός , καθὸ δέ , υἱὸς ὤν , ὁ λόγος αὐτοῦ ἐν τῷ πατρί ἐστι , δίκαιος προσαγορεύεται ἐκ τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως ἀγάπης , ἰσότητι μεμετρημένον † ὄνομα δυνάμεως . » ἄνδρα « , φησί , » κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ κρινεῖ « , ἀγαθοῦ ζυγοῦ πρόσωπον ἡμῖν [ δικαιοσύνης ] τὸν Ἰησοῦν γνωρίσαντος τοῦ θεοῦ , δι᾿ οὗ καὶ τὸν θεόν , οἷον ἐκ τρυτάνης ἰσοσθενοῦς , ἔγνωμεν . ἐπὶ τούτου καὶ ἡ σοφία διαρρήδην λέγει » ἔλεος γὰρ καὶ ὀργὴ μετ᾿ αὐτοῦ · « κύριος γὰρ ἀμφοῖν οὗτος μόνος · » δυνάστης ἐξιλασμῶν , ἐκχέων ὀργήν · κατὰ τὸ πολὺ ἔλεος αὐτοῦ , οὕτως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ · « ἐλέους γὰρ καὶ ἐλέγχου σκοπὸς ἡ τῶν ἐλεγχομένων σωτηρία . ναὶ μὴν ὅτι ἀγαθὸς αὐτὸς » ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ « , ὁ αὐτὸς πάλιν ὁμολογήσει λόγος , » ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηροὺς « καὶ προσέτι » γίνεσθε οἰκτίρμονες « λέγων , » καθὼς ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν « , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁπηνίκα διαρρήδην λέγει » οὐδεὶς ἀγαθός , εἰ μὴ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς · « ἐπὶ τούτοις αὖθις » ὁ πατήρ μου « φησὶν » ἐπιλάμπει τὸν ἥλιον τὸν αὑτοῦ ἐπὶ πάντας . « Παρασημειωτέον ἐνταῦθα ὅτι τὸν αὑτοῦ πατέρα τὸν ἀγαθὸν καὶ δημιουργὸν εἶναι ὁμολογεῖ , δίκαιος δὲ ὁ δημιουργὸς εἶναι οὐκ ἀντιλέγεται . καὶ πάλιν » ὁ πατήρ μου « φησὶ » βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους . « καὶ καθὸ μὲν βρέχει , δημιουργὸς ὑδάτων ἐστὶ καὶ νεφῶν , καθὸ δὲ ἐπὶ πάντας , δικαίως ἰσοστατεῖ καὶ † ἀρετῆς , ὡς δὲ ἀγαθός , ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους ὁμοίως . σαφέστατα τοίνυν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι θεὸν συλλογιζόμεθα ὧδέ πως , ὅτι » ὄψομαι τοὺς οὐρανούς , ἔργα τῶν δακτύλων σου«καὶ » ὁ κτίσας τοὺς οὐρανοὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς κατοικεῖ « καὶ » ὁ οὐρανὸς θρόνος σου « τὸ ἅγιον πνεῦμα ἔψαλλεν · ὁ δὲ κύριός φησιν ἐν τῇ προσευχῇ » πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς « · οὐρανοὶ δὲ τοῦ κτίσαντος τὸν κόσμον εἰσίν · ἀναντίρρητον ἄρα μὴ οὐχὶ καὶ υἱὸν εἶναι τὸν κύριον τοῦ δημιουργοῦ . εἰ δὲ ὁ κτίστης πρὸς πάντων ὁμολογεῖται δίκαιος , υἱὸς δὲ τοῦ δημιουργοῦ ὁ κύριος , υἱὸς ἄρα τοῦ δικαίου ὁ κύριος . διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησι » νυνὶ δὲ χωρὶς νόμου δικαιοσύνη θεοῦ πεφανέρωται « καὶ πάλιν , ἵνα μᾶλλον ὑπολάβῃς θεόν , » δικαιοσύνη δὲ θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ , εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας · οὐ γάρ ἐστι διαστολή « καὶ προσέτι μαρτυρῶν τῇ ἀληθείᾳ μετ᾿ ὀλίγα ἐπιφέρει » ἐν τῇ ἀνοχῇ τοῦ θεοῦ , πρὸς τὴν ἔνδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν δίκαιον καὶ δικαιοῦντα τὸν ἐκ πίστεως Ἰησοῦν « . τὸ δὲ δίκαιον ἀγαθὸν εἰδὼς φαίνεταί που λέγων » ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος , καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή « , [ καὶ ] κατὰ τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἄμφω τάσσων τὰ ὀνόματα . ἀλλὰ καὶ » οὐδεὶς εἰ μὴ ὁ πατὴρ αὐτοῦ « · ὁ αὐτὸς ἄρα πατὴρ αὐτοῦ , ὁ ἓν ὤν , πολλαῖς μηνυόμενος δυνάμεσιν · καὶ τοῦτο ἦν τὸ » οὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα « , πάντα αὐτὸν ὄντα , πρὶν ἐλθεῖν τὸν υἱόν · ὡς εἶναι ταῖς ἀληθείαις καταφανὲς τὸ τῶν συμπάντων θεὸν ἕνα μόνον εἶναι ἀγαθόν , δίκαιον , δημιουργόν , υἱὸν ἐν πατρί , ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας [ τῶν αἰώνων ] , ἀμήν . Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἀλλότριον τοῦ σωτηρίου λόγου κηδεμονικῶς λοιδορεῖσθαι . καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο τῆς θείας φιλανθρωπίας φάρμακον , ἐξ οὗ τὸ τῆς αἰδοῦς ἐρύθημα ἐξανθεῖ καὶ ἡ πρὸς τὸ ἁμαρτάνειν αἰσχύνη παρεισδύεται . εἰ γὰρ ψέξαι χρή , καὶ λοιδορεῖσθαι δεῖ , ἔνθα τὴν ἀπηλγηκυῖαν ψυχὴν καιρός ἐστι τρῶσαι , οὐ θανασίμως , ἀλλὰ σωτηρίως , ὀλίγης ἀλγηδόνος ἀίδιον κερδάναντα θάνατον . πολλὴ δὲ ἡ σοφία περὶ τὴν παιδαγωγίαν αὐτοῦ , καὶ ὁ τρόπος τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ ποικίλος εἰς σωτηρίαν . προσμαρτυρεῖ μὲν γὰρ τοῖς ἀγαθοῖς ὁ παιδαγωγός , ἐκκαλεῖται δὲ τοὺς κλητοὺς ἐπὶ τὰ βελτίω καὶ τοὺς ἀδικεῖν σπεύδοντας ἀποτρέπει τῆς ὁρμῆς , μεταθέσθαι δὲ εἰς ἀμείνω βίον παρακελεύεται . οὐδέτερον γὰρ ἀμάρτυρον θατέρου προσμαρτυρουμένου , ἥ τε χάρις ἐκ μαρτυρίας μεγίστη , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπαθὲς τῆς ὀργῆς , εἰ δὴ ὀργὴν τὴν νουθεσίαν αὐτοῦ χρὴ καλεῖν , φιλάνθρωπόν ἐστιν εἰς πάθη καταβαίνοντος τοῦ θεοῦ διὰ τὸν ἄνθρωπον , δι᾿ ὃν καὶ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ λόγος τοῦ θεοῦ .
Lemmas: ἐνταῦθα ἐπιφύω τις οὐ ἀγαθός εἰμί φημί ὁ κύριος διά ὁ ῥάβδος καί ὁ ἀπειλή καί ὁ φόβος καί παρακούω μέν , ὡς ἔοικα , ὁ γραφή ὧδε που λέγω » καί ὁ φοβέω κύριος ἐπιστρέφω ἐπί καρδία αὐτός « , ἐκλανθάνω δέ ὁ μέγας αὐτός ὁ φιλανθρωπία , ὅτι διά ἐγώ ἄνθρωπος γίγνομαι . καί δή οἰκεῖος αὐτός ὁ προφήτης προσεύχομαι διά οὗτος » μιμνῄσκω ἐγώ , ὅτι χοῦς εἰμί « , τουτέστι συμπαθέω ἐγώ , ὅτι ὁ ἀσθένεια ὁ σάρξ αὐτοπαθής πειράω . οὗτος γοῦν ἀγαθός καί ἀνεπίληπτος εἰμί ὁ παιδαγωγός ὁ κύριος , ὁ ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος διά ὑπερβολή φιλανθρωπία συμπαθέω φύσις . » εἰμί γάρ οὐδείς ὅς μισέω ὁ κύριος · « οὐ γάρ δήπου μισέω μέν τις , βούλομαι δέ αὐτός εἰμί , ὅς μισέω , οὐδέ βούλομαι μέν τις μή εἰμί , αἴτιος δέ γίγνομαι ὁ εἰμί αὐτός , ὅς βούλομαι μή εἰμί , οὐδέ μήν οὐ βούλομαι μέν τις [ μή ] εἰμί , ὁ δέ εἰμί . εἰ τις ἄρα μισέω ὁ λόγος , βούλομαι αὐτός μή εἰμί · οὐδείς δέ εἰμί , ὅς μή ὁ αἰτία ὁ εἰμί ὁ θεός παρέχω · οὐδείς ἄρα μισέω ὑπό ὁ θεός . ἀλλά οὐδέ ὑπό ὁ λόγος · εἷς γάρ ἄμφω , ὁ θεός , ὅτι λέγω » ἐν ἀρχή ὁ λόγος εἰμί ἐν ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ λόγος . « εἰ δέ οὐ μισέω ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι οὐδείς , λείπω φιλέω αὐτός . πολύς δή πολύς ὁ ἄλλος ἀγαπάω ὁ ἄνθρωπος , ἔοικα , ὁ καλός ὁ ὑπό αὐτός δημιουργέω καί φιλόθεος ζῷον . φιλάνθρωπος ἄρα ὁ θεός , φιλάνθρωπος ἄρα ὁ λόγος . ὁ δέ φιλέω τις ὠφελέω αὐτός βούλομαι , ὁ δέ ὠφελέω ὁ μή ὠφελέω πάντως ἄν που κρατύς εἰμί , ὁ δέ ἀγαθός κρατύς οὐδέ εἷς , ὠφελέω ἄρα ὁ ἀγαθός · ἀγαθός δέ ὁ θεός ὁμολογέω , ὠφελέω ἄρα ὁ θεός . ὁ δέ ἀγαθός , ᾗ ἀγαθός εἰμί , οὐδείς ἄλλος ποιέω ἤ ὅτι ὠφελέω · πᾶς ἄρα ὠφελέω ὁ θεός . καί οὐ δήπου ὠφελέω μέν τις ὁ ἄνθρωπος , οὐ δέ καί κήδω αὐτός , οὐδέ κήδω μέν , οὐ δέ καί ἐπιμελέομαι αὐτός . κρατύς μέν γάρ ὁ κατά γνώμη ὠφελέω ὁ μή ὠφελέω κατά γνώμη , ὁ δέ θεός κρατύς οὐδείς . καί οὐ ἄλλος τις εἰμί ὁ κατά γνώμη ὠφελέω , ὅτι μή ἐπιμελέομαι [ ὁ ἄνθρωπος ] · κήδω ἄρα καί ἐπιμελέομαι ὁ ἄνθρωπος ὁ θεός . οὗτος δέ ἐνδείκνυμι ἔργον παιδαγωγέω αὐτός λόγος , ὅς εἰμί ὁ ὁ θεός φιλανθρωπία συναγωνιστής γνήσιος . ὁ δέ ἀγαθός εἰμί οὐ ὁ ὁ ἀρετή ἔχω ἀγαθός εἰμί λέγω , καθό καί ὁ δικαιοσύνη ἀγαθός εἰμί λέγω οὐ ὁ ἀρετή ἔχω ( ἀρετή γάρ εἰμί αὐτός ) , ἀλλά ὁ αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί διά ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί . λέγω δέ καί κατά ἄλλος τρόπος ἀγαθός ὁ συμφέρω , οὐ ὁ τέρπω , ἀλλά ὁ ὠφελέω . ὅς δή πᾶς ὁ δικαιοσύνη , καί ὡς ἀρετή καί ὡς διά αὐτός αἱρετός ἀγαθός καί ὡς οὐ τέρπω · οὐ γάρ πρός χάρις κρίνω , ἀλλά ὁ κατά ἀξία ἕκαστος εἰμί ἀπονεμητικός , ἕπομαι δέ ὁ συμφέρω ὁ ὠφέλιμος . κατά πᾶς ἄρα ὁ μέρος , κατά ὅς ὁ ἀγαθός ἐξετάζω , καί ὁ δικαιοσύνη χαρακτηρίζω , ὁ ἴσος ἐπί ἴσος ἄμφω μετέχω · ὁ δέ ὁ ἴσος χαρακτηρίζω ἴσος τε ἀλλήλων καί ὅμοιος · ἀγαθός ἄρα ὁ δικαιοσύνη . πῶς οὖν , φημί , εἰ φιλάνθρωπος εἰμί καί ἀγαθός ὁ κύριος , ὀργίζω καί κολάζω ; ἀναγκαῖος οὖν καί περί οὗτος ὡς οἷος τε διά βραχύς ἐπεξέρχομαι · ἐπεί λυσιτελής πως ὁ τοιόσδε οἰκονομία πρός ὁ ὀρθός ὁ παῖς ἀγωγή , ἀναγκαῖος βοήθημα ἔχω τάξις . θεραπεύω δέ πολύς ὁ πάθος τιμωρία καί πρόσταξις αὐστηρός παράγγελμα καί δή καί διά ὁ ἔνιοι θεώρημα διδασκαλία . εἰμί δέ οἷον χειρουργία ὁ ὁ ψυχή πάθος ὁ ἔλεγχος , ἀπόστασις δέ ὁ πάθος ὁ ἀλήθεια , ὅς χρή διελέγχω διαιρέω ὁ τομή . φαρμακεία δέ ἔοικα ὁ ὀνειδισμός ὁ τυλόω ἀναλύω ὁ πάθος καί ὁ ῥυπαρός ὁ βίος , ὁ λαγνεία , ἀνακαθαίρω , πρός δέ καί ὁ ὑπερσάρκωσις ὁ τῦφος ἐξομαλίζω , εἰς ὁ ὑγιής καί ἀληθινός ἀνασκευάζω ὁ ἄνθρωπος . ὁ νουθέτησις οὖν οἱονεί δίαιτα εἰμί νοσέω ψυχή , ὅς χρή μεταλαμβάνω συμβουλευτικός καί ὅς οὐ χρή ἀπαγορευτικός · ὁ δέ πᾶς εἰς σωτηρία καί ἀίδιος ὑγεία διατείνω . ἀλλά καί ὁ στρατηγός χρῆμα ζημία καί ὁ εἰς αὐτός ὁ σῶμα διήκω αἰκία μετά δεσμός καί ὁ ἔσχατος ἀτιμία προσφέρω ὁ ἀδικέω , εἰμί ὅτε δέ καί θάνατος κολάζω τις , τέλος ἔχω ὁ ἀγαθός , ὑπέρ νουθεσία ὁ ὑπήκοος στρατηγός . ὡσαύτως καί ὁ μέγας ἐγώ ἐκεῖνος στρατηγός , ὁ ὁ ὅλος ἡγεμών λόγος , ὁ παρά ὁ νόμος ἀφηνιάζω ὁ ἑαυτοῦ , ὑπέρ ἀπαλλαγή δουλεία καί πλάνη καί ὁ ὁ ἀντίκειμαι αἰχμαλωσία εἰς καταστολή ὁ ὁ ψυχή πάθος νουθετέω , ἐπί ὁ ἱερός ὁ πολιτεία ὁμόνοια εἰρηναγωγέω . καθά οὖν ὁ συμβουλευτικός λόγος παράκειμαι ὁ προτρεπτικός καί παρακλητικός εἶδος , οὕτως καί ὁ ἐγκωμιαστικός ὁ λοιδορητικός καί ὀνειδιστικός [ καί ἐγκωμιαστικός ] . ὁ δέ εἶδος οὗτος τέχνη εἰμί ψεκτικός , εὔνοια δέ ὁ ψέγω , οὐ μῖσος σύμβολον . ἄμφω μέν γάρ ὀνειδίζω , καί ὁ φίλος καί ὁ μή , ἀλλά ὁ μέν ἐχθρός ἐπιγελάω , ὁ δέ φίλος εὐνοέω . οὐ ἄρα διά μῖσος ὁ κύριος ὁ ἄνθρωπος λοιδορέω , ὅς καί ἔξεστι αὐτός ἀπόλλυμι παρά ὁ ἴδιος αἰτία , ὅς δέ ὑπέρ ἐγώ καί πάσχω · παιδαγωγός γάρ ἅτε ἀγαθός ἔντεχνος σφόδρα διά ὁ λοιδορία ὑποδύω ὁ ψόγος , οἱονεί μάστιξ ὁ βλασφημία ὁ νωθρός ὁ διάνοια ἐπεγείρω , πάλιν τε αὖ ἐν μέρος προτρέπω ἐπιχειρέω ὁ αὐτός . ὅς γάρ ὁ ἔπαινος οὐ προτρέπω , οὗτος παροξύνω ὁ ψόγος , καί ὅς ὁ ψόγος οὐ ἐκκαλέω εἰς σωτηρία καθά νεκρός , οὗτος πρός ἀλήθεια ὁ βλασφημία διανίσταμαι . » μάστιξ γάρ καί παιδεία ἐν πᾶς καιρός σοφία . συγκολλάω ὄστρακον καί διδάσκω μωρός « , εἰς αἴσθησις ἄγω , φημί , ὁ γῆ καί ὁ ἀπελπίζω εἰς σύνεσις ὀξύνω . διά οὗτος ἐναργής ἐπάγω · » ἐξεγείρω καθεύδω ἐκ βαθύς ὕπνος , « ὅς ὁ ἄλλος μάλα θάνατος ἔοικα . καί δή αὐτός περί ἑαυτοῦ σαφής ὁ κύριος ἐκφαίνω , ὁ πολύτροπος καί πολυωφελής θεραπεία ἀλληγορέω , ὁπηνίκα λέγω » ἐγώ εἰμί ὁ ἄμπελος ὁ ἀληθινός , καί ὁ πατήρ ἐγώ ὁ γεωργός εἰμί , « εἶτα ἐπάγω πάλιν » πᾶς κλῆμα ἐν ἐγώ μή φέρω καρπός ἀείρω αὐτός , καί πᾶς ὁ καρποφορέω καθαίρω , ἵνα καρπός πολύς φέρω . « καθυλομανέω γάρ μή κλαδέυωμι ὁ ἄμπελος , οὕτως δέ καί ὁ ἄνθρωπος · καθαίρω δέ αὐτός ὁ ἐξυβρίζω παραφυάς ὁ λόγος ὁ μάχαιρα , καρποφορέω , οὐ ἐπιθυμέω ὁ ὄρεξις ἀναγκάζω . ὁ δέ πρός ὁ ἁμαρτάνω ἐπίπληξις ἔχω σκοπός ὁ σωτηρία , μεθαρμόζω μουσικός ὁ λόγος κατά ὁ οἰκεῖος ἕκαστος τρόπος , πῇ μέν ἐπιτείνω αὐτός , πῇ δέ ἀνίημι . σαφής γοῦν διά Μωϋσῆς λέγω · » θαρσέω , ἕνεκα ὁ πειράω σύ παραγίγνομαι ὁ θεός , ὅπως ἄν γίγνομαι ὁ φόβος αὐτός ἐν σύ , ἵνα μή ἁμαρτάνω . « ἐντεῦθεν καλός καί ὁ Πλάτων μανθάνω » πᾶς μέν γάρ « φημί » ὡς ἀληθής ἀγαθός πάσχω ὁ δίκη δίδωμι · ὠφελέω γάρ ὁ ἀγαθός ὁ ψυχή αὐτός γίγνομαι δίκαιος κολάζω . « εἰ δέ ἀγαθός πάσχω ὑπό ὁ δίκαιος ὁ ἐπανορθόω καί κατά Πλάτων , ὁμολογέω ἀγαθός εἰμί ὁ δίκαιος . αὐτός γοῦν ὁ φόβος ὠφελέω καί πρός ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος ἐξευρίσκω , ὅτι » πνεῦμα φοβέω κύριος ζάω · ὁ γάρ ἐλπίς ἐπί ὁ σῴζω αὐτός . « ὁ δέ αὐτός οὗτος λόγος δίκη ἐπιτίθημι κριτής εἰμί , περί ὅς καί Ἡσαΐας λέγω » κύριος παραδίδωμι αὐτός ὁ ἁμαρτία ἐγώ « , διορθωτής δηλονότι καί κατευθυντήρ ὁ ἁμαρτία . διά οὗτος μόνος οὗτος οἷος τε ἀφίημι ὁ πλημμέλημα , ὑπό ὁ πατήρ ὁ ὅλος [ ὁ ] τάσσω παιδαγωγός ἐγώ , μόνος [ ὁ ] ὁ ὑπακοή διακρίνω ὁ παρακοή δύναμαι . ὁ δέ ἀπειλέω δῆλος εἰμί μηδείς ἐθέλω πράσσω κακός μηδέ ὅς ἀπειλέω ἐπιτελέω · καθίστημι δέ εἰς δέος ὁ ἐπί ὁ ἁμαρτία ἀνακόπτω φορά καί ὁ φιλάνθρωπος αὐτός ἐνδείκνυμι , μέλλω ἔτι καί διασαφέω οἷος πάσχω , εἰ παραμένω ἁμαρτωλός , οὐ δέ ὥσπερ ὄφις ἐμφύω δάκνω εὐθύς . ἀγαθός ἄρα ὁ θεός . καί ὁ γε κύριος εἰς πολύς συγχράομαι πρό ὁ ἔργον ὁ λόγος . » ὁ γάρ βέλος ἐγώ « , φημί , » συντελέω αὐτός · τήκω λιμός καί βρῶσις ὄρνεον , καί ὀπισθότονος ἀνίατος · ὀδούς θηρίον ἐπαποστέλλω εἰς αὐτός , μετά θυμός σύρω ἐπί ὁ γῆ . ἔξωθεν ἀτεκνόω αὐτός μάχαιρα καί ἐκ ὁ ταμιεῖον φόβος . « ὥστε οὐ ὀργίζω ὁ θεῖος , ᾗ τις δοκέω , ἀλλά ὁ μέν πολύς ἀπειλέω , ὁ πᾶς δέ παραινέω ὁ ἀνθρωπότης καί ὑποδείκνυμι ὡς πράσσω . ἀγαθός δέ οὗτος ὁ τέχνη , ἐκφοβέω ἵνα μή ἁμαρτάνω · » φόβος γάρ κύριος ἀπωθέω ἁμάρτημα , ἄφοβος δέ οὐ δύναμαι δικαιόω , « φημί ὁ γραφή . καί ὁ κόλασις ὁ θεός οὐ ὑπό ὀργή ἐπιφέρω , ἀλλά ὁ δίκαιος σκοπέω , ὡς οὐ συμφέρω παραλείφω ὁ δίκαιος διά ἐγώ . αἱρέω δέ ἕκαστος ἐγώ ὁ τιμωρία αὐτός ἑκών ἁμαρτάνω · » αἰτία δέ αἱρέω , ὁ θεός ἀναίτιος . « » εἰ δέ ὁ ἀδικία ἐγώ θεός δικαιοσύνη συνίστημι , τίς λέγω ; μή ἄδικος ὁ θεός ὁ ἐπιφέρω ὁ ὀργή ; μή γίγνομαι . « λέγω γοῦν ἀπειλέω · » παροξύνω ὁ μάχαιρα ἐγώ , καί ἀντέχω κρίμα ὁ χείρ ἐγώ καί αὐτός ἀνταποδίδωμι δίκη ὁ ἐχθρός καί ὁ μισέω ἀνταποδίδωμι · μεθύω ὁ βέλος ἐγώ ἀπό αἷμα , καί ὁ μάχαιρα ἐγώ ἐσθίω κρέας ἀπό αἷμα τραυματίας . « σαφής γάρ ἐνταῦθα ὡς ἄρα ὁ μή διεχθρεύω ὁ ἀλήθεια μηδέ μισέω ὁ λόγος οὐ ἄν ὁ σφεῖς αὐτός μισέω σωτηρία , ἐκφεύγω δέ ἄν ὁ ἔχθρα ὁ ἐπιτίμιον . » στέφανος ἄρα σοφία « , ὅς φημί ὁ σοφία , » φόβος κύριος . « σαφής γοῦν διά ὁ Ἀμώς ὁ προφήτης ὁ οἰκονομία μηνύω ὁ λόγος ὁ ἑαυτοῦ , » καταστρέφω σύ « λέγω , » καθώς καταστρέφω ὁ θεός Σόδομα καί Γόμορρα , καί γίγνομαι ὡς δαλός ἐκσπάω ἐκ πῦρ , καί οὐδέ ὡς ἐπιστρέφω πρός ἐγώ , λέγω κύριος . « ὁράω πῶς ὁ θεός ὁ μετάνοια ὑπό φιλαγαθία ζητέω ἐνδείκνυμι τε παρά ὁ οἰκονομία ὁ ἀπειλή ἡσυχῇ ὁ φιλάνθρωπος ὁ ἑαυτοῦ . » ἀποστρέφω « , φημί , » ὁ πρόσωπον ἐγώ ἀπό αὐτός καί δείκνυμι τίς εἰμί αὐτός . « ὅς γάρ ὁ πρόσωπον κύριος ἐπιβλέπω , εἰρήνη καί ἀγαλλίασις , ὅς δέ ἀποστρέφω , παρείσδυσις γίγνομαι πονηρία . οὐ βούλομαι οὖν ἐφοράω ὁ κακός · ἀγαθός γάρ εἰμί · παροράω δέ αὐτός ἑκοντί , διά ὁ ἀπιστία ὁ ἀνθρώπινος γένεσις ἴσχω κακία . » ὁράω οὖν « , φημί ὁ Παῦλος , » χρηστότης καί ἀποτομία θεός · ἐπί μέν ὁ πίπτω ἀποτομία , ἐπί δέ σύ χρηστότης , ἐάν ἐπιμένω ὁ χρηστότης , « τουτέστι ὁ εἰς Χριστός πίστις . ἕπομαι δέ ὁ ἀγαθός , ὅς φύσις ἀγαθός εἰμί , ὁ μισοπονηρία . διό καί κολάζω μέν αὐτός ἄν ὁμολογέω ὁ ἄπιστος ( ὁ γάρ κόλασις ἐπί ἀγαθός καί ἐπί ὠφέλεια ὁ κολάζω , εἰμί γάρ ἐπανόρθωσις ἀντιτείνω ) , τιμωρέω δέ μή βούλομαι . τιμωρία δέ εἰμί ἀνταπόδοσις κακός ἐπί ὁ ὁ τιμωρέω συμφέρω ἀναπέμπω . οὐ ἄν δέ ἐπιθυμέω τιμωρέω ὁ ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω ἐγώ προσεύχομαι διδάσκω . ἀλλά ὅτι μέν ἀγαθός ὁ θεός , καί ἄκων ὁμολογέω ὁ πᾶς · ὅτι δέ καί δίκαιος ὁ αὐτός θεός , οὐ ἐγώ χρή πολύς ἔτι λόγος ὁ εὐαγγέλιον ὁ κύριος παρατίθημι φωνή · εἷς μέν αὐτός λέγω · » ἵνα πᾶς εἷς εἰμί , καθώς σύ , πατήρ , ἐν ἐγώ ἐγώ ἐν σύ , ἵνα καί αὐτός ἐν ἐγώ εἷς εἰμί , ἵνα καί ὁ κόσμος πιστεύω , ὅτι σύ ἐγώ ἀποστέλλω . ἐγώ ὁ δόξα , ὅς δίδωμι ἐγώ , δίδωμι αὐτός , ἵνα εἰμί εἷς καθώς ἐγώ εἷς · ἐγώ ἐν αὐτός καί σύ ἐν ἐγώ , ἵνα εἰμί τελειόω εἰς εἷς · « εἷς δέ ὁ θεός καί ἐπέκεινα ὁ εἷς καί ὑπέρ αὐτός μονάς . διό καί ὁ » σύ « μόριον δεικτικός ἔχω ἔμφασις ὁ ὄντως μόνος εἰμί , ὅς εἰμί καί εἰμί καί εἰμί , δείκνυμι θεός , κατά ὅς τρεῖς χρόνος εἷς ὄνομα κεῖμαι » ὁ εἰμί « . ὅτι δέ ὁ αὐτός μόνος εἰμί θεός καί δίκαιος εἰμί [ ὁ αὐτός καί μόνος ὄντως ] , ἐν ὁ αὐτός μαρτυρέω κύριος εὐαγγέλιον λέγω » πατήρ , ὅς δίδωμι ἐγώ , ἐθέλω ἵνα ὅπου εἰμί ἐγώ , ἐκεῖνος εἰμί μετά ἐγώ , ἵνα θεωρέω ὁ δόξα ὁ ἐμός , ὅς δίδωμι ἐγώ , ὅτι ἀγαπάω ἐγώ πρό καταβολή κόσμος . πατήρ δίκαιος , καί ὁ κόσμος σύ οὐ γιγνώσκω , ἐγώ δέ σύ γιγνώσκω ἐκεῖνος γιγνώσκω , ὅτι σύ ἐγώ ἀποστέλλω · καί γνωρίζω αὐτός ὁ ὄνομα σύ καί γνωρίζω . « οὗτος εἰμί » ὁ ἀποδίδωμι ἁμαρτία πατήρ ἐπί τέκνον ὁ μισέω καί ποιέω ἔλεος ὁ ἀγαπάω . « ὁ γάρ ἵστημι ὁ μέν ἐκ δεξιός , ὁ δέ ἐκ εὐώνυμος , καθό μέν πατήρ νοέω , ἀγαθός εἰμί , αὐτός μόνος ὅς εἰμί καλέω , ἀγαθός , καθό δέ , υἱός εἰμί , ὁ λόγος αὐτός ἐν ὁ πατήρ εἰμί , δίκαιος προσαγορεύω ἐκ ὁ πρός ἀλλήλων σχέσις ἀγάπη , ἰσότης μετρέω † ὄνομα δύναμις . » ἀνήρ « , φημί , » κατά ὁ ἔργον αὐτός κρίνω « , ἀγαθός ζυγόν πρόσωπον ἐγώ [ δικαιοσύνη ] ὁ Ἰησοῦς γνωρίζω ὁ θεός , διά ὅς καί ὁ θεός , οἷος ἐκ τρυτάνη ἰσοσθενής , γιγνώσκω . ἐπί οὗτος καί ὁ σοφία διαρρήδην λέγω » ἔλεος γάρ καί ὀργή μετά αὐτός · « κύριος γάρ ἄμφω οὗτος μόνος · » δυνάστης ἐξιλασμός , ἐκχέω ὀργή · κατά ὁ πολύς ἔλεος αὐτός , οὕτως καί ὁ ἔλεγχος αὐτός · « ἔλεος γάρ καί ἔλεγχος σκοπός ὁ ὁ ἐλέγχω σωτηρία . ναί μήν ὅτι ἀγαθός αὐτός » ὁ θεός καί πατήρ ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς « , ὁ αὐτός πάλιν ὁμολογέω λόγος , » ὅτι αὐτός χρηστός εἰμί ἐπί ὁ ἀχάριστος καί πονηρός « καί προσέτι » γίγνομαι οἰκτίρμων « λέγω , » καθώς ὁ πατήρ σύ οἰκτίρμων εἰμί « , οὐ μήν ἀλλά καί ὁπηνίκα διαρρήδην λέγω » οὐδείς ἀγαθός , εἰ μή ὁ πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός · « ἐπί οὗτος αὖθις » ὁ πατήρ ἐγώ « φημί » ἐπιλάμπω ὁ ἥλιος ὁ ἑαυτοῦ ἐπί πᾶς . « παρασημειωτέον ἐνταῦθα ὅτι ὁ ἑαυτοῦ πατήρ ὁ ἀγαθός καί δημιουργός εἰμί ὁμολογέω , δίκαιος δέ ὁ δημιουργός εἰμί οὐ ἀντιλέγω . καί πάλιν » ὁ πατήρ ἐγώ « φημί » βρέχω ἐπί δίκαιος καί ἄδικος . « καί καθό μέν βρέχω , δημιουργός ὕδωρ εἰμί καί νέφος , καθό δέ ἐπί πᾶς , δίκαιος ἰσοστατέω καί † ἀρετή , ὡς δέ ἀγαθός , ἐπί δίκαιος καί ἄδικος ὅμοιος . σαφής τοίνυν εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί θεός συλλογίζομαι ὧδε πως , ὅτι » ὁράω ὁ οὐρανός , ἔργον ὁ δάκτυλος σου«καὶ » ὁ κτίζω ὁ οὐρανός ἐν ὁ οὐρανός κατοικέω « καί » ὁ οὐρανός θρόνος σύ « ὁ ἅγιος πνεῦμα ψάλλω · ὁ δέ κύριος φημί ἐν ὁ προσευχή » πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός « · οὐρανός δέ ὁ κτίζω ὁ κόσμος εἰμί · ἀναντίρρητος ἄρα μή οὐ καί υἱός εἰμί ὁ κύριος ὁ δημιουργός . εἰ δέ ὁ κτίστης πρός πᾶς ὁμολογέω δίκαιος , υἱός δέ ὁ δημιουργός ὁ κύριος , υἱός ἄρα ὁ δίκαιος ὁ κύριος . διά οὗτος καί ὁ Παῦλος φημί » νυνί δέ χωρίς νόμος δικαιοσύνη θεός φανερόω « καί πάλιν , ἵνα μάλα ὑπολαμβάνω θεός , » δικαιοσύνη δέ θεός διά πίστις Ἰησοῦς Χριστός , εἰς πᾶς ὁ πιστεύω · οὐ γάρ εἰμί διαστολή « καί προσέτι μαρτυρέω ὁ ἀλήθεια μετά ὀλίγος ἐπιφέρω » ἐν ὁ ἀνοχή ὁ θεός , πρός ὁ ἔνδειξις ὁ εἰμί αὐτός δίκαιος καί δικαιόω ὁ ἐκ πίστις Ἰησοῦς « . ὁ δέ δίκαιος ἀγαθός οἶδα φαίνω που λέγω » ὥστε ὁ μέν νόμος ἅγιος , καί ὁ ἐντολή ἅγιος καί δίκαιος καί ἀγαθός « , [ καί ] κατά ὁ αὐτός δύναμις ἄμφω τάσσω ὁ ὄνομα . ἀλλά καί » οὐδείς εἰ μή ὁ πατήρ αὐτός « · ὁ αὐτός ἄρα πατήρ αὐτός , ὁ εἷς εἰμί , πολύς μηνύω δύναμις · καί οὗτος εἰμί ὁ » οὐδείς γιγνώσκω ὁ πατήρ « , πᾶς αὐτός εἰμί , πρίν ἔρχομαι ὁ υἱός · ὡς εἰμί ὁ ἀλήθεια καταφανής ὁ ὁ σύμπας θεός εἷς μόνος εἰμί ἀγαθός , δίκαιος , δημιουργός , υἱός ἐν πατήρ , ὅς ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών [ ὁ αἰών ] , ἀμήν . ἀλλά οὐδέ ἀλλότριος ὁ σωτήριος λόγος κηδεμονικός λοιδορέω . καί γάρ οὖν καί οὗτος ὁ θεῖος φιλανθρωπία φάρμακον , ἐκ ὅς ὁ ὁ αἰδώς ἐρύθημα ἐξανθέω καί ὁ πρός ὁ ἁμαρτάνω αἰσχύνη παρεισδύνω . εἰ γάρ ψέγω χρή , καί λοιδορέω δέω , ἔνθα ὁ ἀπαλγέω ψυχή καιρός εἰμί τιτρώσκω , οὐ θανάσιμος , ἀλλά σωτήριος , ὀλίγος ἀλγηδών ἀίδιος κερδαίνω θάνατος . πολύς δέ ὁ σοφία περί ὁ παιδαγωγία αὐτός , καί ὁ τρόπος ὁ οἰκονομία αὐτός ποικίλος εἰς σωτηρία . προσμαρτυρέω μέν γάρ ὁ ἀγαθός ὁ παιδαγωγός , ἐκκαλέω δέ ὁ κλητός ἐπί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀδικέω σπεύδω ἀποτρέπω ὁ ὁρμή , μετατίθημι δέ εἰς ἀγαθός βίος παρακελεύομαι . οὐδέτερος γάρ ἀμάρτυρος ἕτερος προσμαρτυρέω , ὁ τε χάρις ἐκ μαρτυρία μέγας , ἀλλά καί ὁ ἐμπαθής ὁ ὀργή , εἰ δή ὀργή ὁ νουθεσία αὐτός χρή καλέω , φιλάνθρωπος εἰμί εἰς πάθος καταβαίνω ὁ θεός διά ὁ ἄνθρωπος , διά ὅς καί γίγνομαι ἄνθρωπος ὁ λόγος ὁ θεός .