claudius-ptolemaeus.syntaxis-mathematica 5.11
Τὰ μὲν οὖν πρὸς τὰς καταλήψεις τῶν ἀκριβῶν τῆς σελήνης παρόδων παραλαμβανόμενα σχεδὸν ταῦτα ἂν εἴη . συμβαίνοντος δʼ ἐπὶ τῆς σελήνης καὶ τοῦ μηδὲ πρὸς αἴσθησιν τὴν αὐτὴν γίνεσθαι τὴν φαινομένην αὐτῆς πάροδον τῇ ἀκριβεῖ διὰ τὸ μὴ σημείου λόγον ἔχειν , ὡς ἔφαμεν , τὴν γῆν πρὸς τὸ ἀπόστημα τῆς σφαίρας αὐτῆς ἀναγκαῖον ἂν εἴη καὶ ἀκόλουθον τῶν τε ἄλλων φαινομένων ἕνεκεν καὶ μάλιστα τῶν περὶ τὰς τοῦ ἡλίου ἐκλείψεις θεωρουμένων τὸν περὶ τῶν παραλλάξεων αὐτῆς ποιήσασθαι λόγον , ἐξ ὧν δυνατὸν ἔσται διὰ τῶν πρὸς τὸ κέντρον τῆς γῆς καὶ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλου νοουμένων ἀκριβῶν παρόδων καὶ τὰς ἀπὸ τῆς ὄψεως τῶν ὁρώντων , τουτέστιν ἀπό τινος ἐπιφανείας τῆς γῆς , θεωρουμένας διακρίνειν καὶ πάλιν τὸ ἐναντίον ἀπὸ τῶν φαινομένων τὰς ἀκριβεῖς . παρακολουθοῦντος δὲ τῇ τοιαύτῃ ἐπισκέψει τοῦ μήτε τὰς κατὰ μέρος πηλικότητας τῶν παραλλάξεων ἄνευ τοῦ δοθῆναι τὸν τοῦ ἀποστήματος λόγον δύνασθαι πραγματευθῆναι μήτε αὐτὸν τὸν τοῦ ἀποστήματος λόγον ἄνευ τοῦ δοθῆναί τινα παράλλαξιν ἐπὶ μὲν τῶν μηδὲν αἰσθητὸν παραλλασσόντων , τουτέστιν πρὸς ἃ ἡ γῆ σημείου λόγον ἔχει , οὐδὲ τὸν τοῦ ἀποστήματος λόγον δηλονότι δυνατὸν ἂν γένοιτο λαβεῖν , ἐπὶ δὲ τῶν παραλλασσόντων , ὥσπερ ἐπὶ τῆς σελήνης , ἁρμόζοι ἂν μόνως τὸ διά τινος πρῶτον δοθείσης παραλλάξεως τὸν τοῦ ἀποστήματος λόγον εὑρεῖν διὰ τὸ τοιαύτην μέν τινα παραλλακτικὴν τήρησιν καὶ καθʼ ἑαυτὴν δύνασθαι καταληφθῆναι , τὴν δὲ τοῦ ἀποστήματος πηλικότητα μηδαμῶς . ὁ μὲν οὖν Ἵπαρχος ἀπὸ τοῦ ἡλίου μάλιστα τὴν τοιαύτην ἐξέτασιν πεποίται · ἐπειδὴ γὰρ ἀπό τινων ἄλλων περὶ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην συμβεβηκότων , ὑπὲρ ὧν ἐν τοῖς ἐξῆς ποιησόμεθα τὸν λόγον , ἀκολουθεῖ τὸ τοῦ κατὰ τὸ ἕτερον τῶν φώτων ἀποστήματος δοθέντος καὶ τὸ κατὰ τὸ ἕτερον δίδοσθαι , πειρᾶται τὸ τοῦ ἡλίου καταστοχαζόμενος οὕτω καὶ τὸ τῆς σελήνης ἀποδεικνύειν τὸ μὲν πρῶτον ὑποτιθέμενος τὸν ἥλιον τὸ ἐλάχιστον αἰσθητὸν μόνον παραλλάσσειν , ἵνα καὶ τὸ ἀπόστημα αὐτοῦ λάβῃ , μετὰ δὲ ταῦτα καὶ διὰ τῆς ὑπʼ αὐτοῦ παρατιθεμένης ἡλιακῆς ἐκλείψεως , ποτὲ μὲν ὡς μηδὲν αἰσθητόν , ποτὲ δὲ καὶ ὡς ἱκανὸν τοῦ ἡλίου παραλλάσσοντος , ἔνθεν αὐτῷ καὶ οἱ λόγοι τοῦ τῆς σελήνης ἀποστήματος διάφοροι καθʼ ἑκάστην τῶν ἐκτεθειμένων ὑποθέσεων κατεφαίνοντο δισταζομένου παντάπασιν τοῦ κατὰ τὸν ἥλιον οὐ μόνον ἐν τῷ πόσον , ἀλλὰ καὶ εἰ ὅλως τι παραλλάσσει .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πρός ὁ κατάληψις ὁ ἀκριβής ὁ σελήνη πάροδος παραλαμβάνω σχεδόν οὗτος εἄν εἰμί . συμβαίνω δέ ἐπί ὁ σελήνη καί ὁ μηδέ πρός αἴσθησις ὁ αὐτός γίγνομαι ὁ φαίνω αὐτός πάροδος ὁ ἀκριβής διά ὁ μή σημεῖον λόγος ἔχω , ὡς φημί , ὁ γῆ πρός ὁ ἀπόστημα ὁ σφαῖρα αὐτός ἀναγκαῖος εἄν εἰμί καί ἀκόλουθος ὁ τε ἄλλος φαίνω ἕνεκα καί μάλιστα ὁ περί ὁ ὁ ἥλιος ἔκλειψις θεωρέω ὁ περί ὁ παράλλαξις αὐτός ποιέω λόγος , ἐκ ὅς δυνατός εἰμί διά ὁ πρός ὁ κέντρον ὁ γῆ καί ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος νοέω ἀκριβής πάροδος καί ὁ ἀπό ὁ ὄψις ὁ ὁράω , τουτέστιν ἀπό τις ἐπιφάνεια ὁ γῆ , θεωρέω διακρίνω καί πάλιν ὁ ἐναντίος ἀπό ὁ φαίνω ὁ ἀκριβής . παρακολουθέω δέ ὁ τοιοῦτος ἐπισκοπέω ὁ μήτε ὁ κατά μέρος πηλικότης ὁ παράλλαξις ἄνευ ὁ δίδωμι ὁ ὁ ἀπόστημα λόγος δύναμαι πραγματεύομαι μήτε αὐτός ὁ ὁ ἀπόστημα λόγος ἄνευ ὁ δίδωμι τις παράλλαξις ἐπί μέν ὁ μηδείς αἰσθητός παραλλάσσω , τουτέστιν πρός ὁ ὁ γῆ σημεῖον λόγος ἔχω , οὐδέ ὁ ὁ ἀπόστημα λόγος δηλονότι δυνατός εἄν γίγνομαι λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ παραλλάσσω , ὥσπερ ἐπί ὁ σελήνη , ἁρμόζω εἄν μόνος ὁ διά τις πρῶτος δίδωμι παράλλαξις ὁ ὁ ἀπόστημα λόγος εὑρίσκω διά ὁ τοιοῦτος μέν τις παραλλακτικός τήρησις καί κατά ἑαυτοῦ δύναμαι καταλαμβάνω , ὁ δέ ὁ ἀπόστημα πηλικότης μηδαμῶς . ὁ μέν οὖν Ἵπαρχος ἀπό ὁ ἥλιος μάλιστα ὁ τοιοῦτος ἐξέτασις ποιέω · ἐπεί γάρ ἀπό τίνω ἄλλος περί ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη συμβεβηκός , ὑπέρ ὅς ἐν ὁ ἑξῆς ποιέω ὁ λόγος , ἀκολουθέω ὁ ὁ κατά ὁ ἕτερος ὁ φάος ἀπόστημα δίδωμι καί ὁ κατά ὁ ἕτερος δίδωμι , πειράω ὁ ὁ ἥλιος καταστοχάζομαι οὗτος καί ὁ ὁ σελήνη ἀποδείκνυμι ὁ μέν πρῶτος ὑποτίθημι ὁ ἥλιος ὁ μικρός αἰσθητός μόνος παραλλάσσω , ἵνα καί ὁ ἀπόστημα αὐτός λαμβάνω , μετά δέ οὗτος καί διά ὁ ὑπό αὐτός παρατίθημι ἡλιακός ἔκλειψις , ποτέ μέν ὡς μηδείς αἰσθητός , ποτέ δέ καί ὡς ἱκανός ὁ ἥλιος παραλλάσσω , ἔνθεν αὐτός καί ὁ λόγος ὁ ὁ σελήνη ἀπόστημα διάφορος κατά ἕκαστος ὁ εκτεθειμένος ὑπόθεσις καταφαίνω διστάζω παντάπασι ὁ κατά ὁ ἥλιος οὖον μόνος ἐν ὁ πόσος , ἀλλά καί εἰμί ὅλως τίς παραλλάσσω .