claudius-ptolemaeus.syntaxis-mathematica 9.1
α΄ . Περὶ τῆς τάξεως τῶν σφαιρῶν ἡλίου καὶ σελήνης καὶ τῶν ε πλανωμένων . Ὅσα μὲν δὴ καὶ περὶ τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων ἄν τις ὡς ἐν κεφαλαίοις ὑπομνηματίσαιτο , καθʼ ὅσην τὰ μέχρι νῦν φαινόμενα προκοπὴν καταλήψεως ὑποβάλλει , σχεδὸν ταῦτʼ ἂν εἴη · λειπούσης δὲ εἰς τήνδε τὴν σύνταξιν τῆς τῶν ε πλανωμένων πραγματείας ποιησόμεθα τὴν περὶ αὐτῶν ἔκθεσιν ἕνεκεν τοῦ μὴ ταυτολογεῖν κατὰ τὸ κοινόν , ἐφʼ ὅσον ἐνδέχεται , τῶν ἐφόδων ἑκάστας ἐπισυνάπτοντες . πρῶτον δὴ περὶ τῆς τάξεως τῶν σφαιρῶν αὐτῶν , αἵτινες καὶ αὐταὶ τὰς θέσεις ἔχουσιν ὡς περὶ τοὺς τοῦ λοξοῦ καὶ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλου πόλους , τὸ μὲν πάσας τε περιγειοτέρας μὲν εἶναι τῆς τῶν ἀπλανῶν , ἀπογειοτέρας δὲ τῆς σεληνιακῆς , καὶ τὸ τὰς τρεῖς τήν τε τοῦ τοῦ Κρόνου μείζονα οὖσαν καὶ τὴν τοῦ τοῦ Διὸς ὡς ἐπὶ τὰ περιγειότερα δευτέραν καὶ τὴν τοῦ τοῦ Ἄρεως ὑπʼ ἐκείνην ἀπογειοτέρας εἶναι τῶν τε λοιπῶν καὶ τῆς τοῦ ἡλίου σχεδὸν παρὰ πᾶσι τοῖς πρώτοις μαθηματικοῖς ὁρῶμεν συμπεφωνημένα , τὴν δὲ τοῦ τῆς Ἀφροδίτης καὶ τὴν τοῦ τοῦ Ἑρμοῦ παρὰ μὲν τοῖς παλαιοτέροις ὑποκάτω τιθεμένας τῆς ἡλιακῆς , παρὰ δὲ ἐνίοις τῶν μετὰ ταῦτα καὶ αὐτὰς ὑπερτιθεμένας ἕνεκεν τοῦ μηδʼ ὑπʼ αὐτῶν ἐπεσκοτῆσθαί ποτε τὸν ἥλιον . ἡμῖν δʼ ἡ μὲν τοιαύτη κρίσις ἀβέβαιον ἔχειν δοκεῖ τῷ δύνασθαί τινας εἶναι μὲν ὑπὸ τὸν ἥλιον , μηκέτι δὲ πάντως καὶ ἔν τινι τῶν διʼ αὐτοῦ καὶ τῆς ὄψεως ἡμῶν ἐπιπέδῳ , ἀλλʼ ἐν ἄλλῳ , καὶ διὰ τοῦτο μὴ φαίνεσθαι ἐπιπροσθοῦντας αὐτῷ , καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν τῆς σελήνης συνοδικῶν ὑποδρομῶν τὰ πλεῖστα οὐ γίνονται ἐπισκοτήσεις . μὴ δυναμένης δὲ μηδὲ κατʼ ἄλλον τρόπον τῆς τοιαύτης καταλήψεως προχωρεῖν διὰ τὸ μηδένα τῶν ἀστέρων ποιεῖσθαί τινα παράλλαξιν αἰσθητήν , ἀφʼ οὗ μόνου φαινομένου τὰ ἀποστήματα λαμβάνεται , πιθανωτέρα μᾶλλον ἡ τῶν παλαιοτέρων τάξις καταφαίνεται χωρίζουσα φυσικώτερον μέσῳ τῷ ἡλίῳ τοὺς πᾶσαν διάστασιν ἀφισταμένους αὐτοῦ τῶν μὴ οὕτως ἐχόντων , ἀλλὰ περὶ αὐτὸν ἀεὶ φερομένων , ἐφʼ ὅσον γε μὴ τοσοῦτον ἀφίστησιν αὐτοὺς ἐπὶ τὸ περιγειότερον , ὅσον ἀξιόλογόν τινα παράλλαξιν ἀπεργάσασθαι δυνήσεται .
Lemmas: Α΄ . περι ὁ τάξις ὁ σφαῖρα ἥλιος καί σελήνη καί ὁ ε πλανάω . ὅσα μέν δή καί περί ὁ ἀπλανής ἀστήρ ἄν τις ὡς ἐν κεφάλαιος ὑπομνηματίζω , κατά ὅσος ὁ μέχρι νῦν φαίνω προκοπή κατάληψις ὑποβάλλω , σχεδόν αὐτός εἄν εἰμί · λείπω δέ εἰς ὅδε ὁ σύνταξις ὁ ὁ ε πλανάω πραγματεία ποιέω ὁ περί αὐτός ἔκθεσις ἕνεκα ὁ μή ταυτολογέω κατά ὁ κοινός , ἐπί ὅσος ἐνδέχομαι , ὁ ἔφοδος ἕκαστος ἐπισυνάπτω . πρῶτος δή περί ὁ τάξις ὁ σφαῖρα αὐτός , ὅστις καί αὐτός ὁ θέσις ἔχω ὡς περί ὁ ὁ λοξός καί διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος πόλος , ὁ μέν πᾶς τε περίγειος μέν εἰμί ὁ ὁ ἀπλανής , ἀπόγειος δέ ὁ σεληνιακός , καί ὁ ὁ τρεῖς ὁ τε ὁ ὁ Κρόνος μείζων εἰμί καί ὁ ὁ ὁ Ζεύς ὡς ἐπί ὁ περίγειος δύο καί ὁ ὁ ὁ Ἄρης ὑπό ἐκεῖνος ἀπόγειος εἰμί ὁ τε λοιπός καί ὁ ὁ ἥλιος σχεδόν παρά πᾶς ὁ πρῶτος μαθηματικός ὁράω συμπεφωνημένος , ὁ δέ ὁ ὁ Ἀφροδίτη καί ὁ ὁ ὁ Ἑρμῆς παρά μέν ὁ παλαιός ὑποκάτω τίθημι ὁ ἡλιακός , παρά δέ ἔνιοι ὁ μετά οὗτος καί αὐτός ὑπερτίθημι ἕνεκα ὁ μηδέ ὑπό αὐτός ἐπισκοτέω ποτός ὁ ἥλιος . ἐγώ δέ ὁ μέν τοιοῦτος κρίσις ἀβέβαιον ἔχω δοκέω ὁ δύναμαι τις εἰμί μέν ὑπό ὁ ἥλιος , μηκέτι δέ πάντως καί ἐν τις ὁ διά αὐτός καί ὁ ὄψις ἐγώ ἐπίπεδος , ἀλλά ἐν ἄλλος , καί διά οὗτος μή φαίνω ἐπιπροσθέω αὐτός , καθάπερ καί ἐπί ὁ ὁ σελήνη συνοδικός ὑπόδρομος ὁ πλεῖστος οὖον γίγνομαι ἐπισκότησις . μή δύναμαι δέ μηδέ κατά ἄλλος τρόπος ὁ τοιοῦτος κατάληψις προχωρέω διά ὁ μηδείς ὁ ἀστήρ ποιέω τις παράλλαξις αἰσθητής , ἀπό ὅς μόνος φαίνω ὁ ἀπόστημα λαμβάνω , πιθανός μᾶλλον ὁ ὁ παλαιός τάξις καταφαίνω χωρίζω φυσικός μέσος ὁ ἥλιος ὁ πᾶς διάστασις ἀφίστημι αὐτός ὁ μή οὕτως ἔχω , ἀλλά περί αὐτός ἀεί φέρω , ἐπί ὅσος γε μή τοσοῦτος ἀφίστημι αὐτός ἐπί ὁ περίγειος , ὅσος ἀξιόλογος τις παράλλαξις ἀπεργάζομαι δύναμαι .