claudius-ptolemaeus.syntaxis-mathematica 7.4
δʹ . Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀναγραφῆς τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων . Ἔκ τε δὴ τῆς τούτων καὶ τῆς τῶν ἄλλων λαμπρῶν ὁμοίας παρατηρήσεως καὶ συγκρίσεως καὶ τῆς τῶν λοιπῶν πρὸς τοὺς κατειλημμένους συμφώνου διαστάσεως βεβαιούμενον εὑρίσκοντες τὸ καὶ τὴν τῶν ἀπλανῶν σφαῖραν τὴν τοσαύτην ποιεῖσθαι παραχώρησιν εἰς τὰ ἑπόμενα τῶν τροπικῶν καὶ ἰσημερινῶν σημείων , καθʼ ὅσον γε ὁ τοσοῦτος χρόνος ὑποβάλλειν δύναται , καὶ ἔτι τὸ τὴν τοιαύτην αὐτῶν μετακίνησιν περὶ τοὺς τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων λοξοῦ πόλους καὶ οὐ περὶ τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ , τουτέστιν τοὺς τῆς πρώτης φορᾶς , ἀποτελεῖσθαι προσήκειν ἡγησάμεθα καὶ τὰς ἑνὸς ἑκάστου τούτων τε καὶ τῶν ἄλλων ἀπλανῶν τηρήσεις τε καὶ ἀναγραφὰς ποιήσασθαι τῶν κατὰ τὸν νῦν χρόνον τετηρημένων ἐποχῶν μήκους τε καὶ πλάτους μὴ τῶν πρὸς τὸν ἰσημερινὸν θεωρουμένων , ἀλλὰ τῶν πρὸς τὸν διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἀφοριζομένων ὑπὸ τῶν διἀ τῶν πόλων αὐτοῦ καὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀστέρων γραφομένων μεγίστων κύκλων , διʼ ὧν ἀκολούθως τῇ προκειμένῃ τῆς κινήσεως ὑποθέσει τάς τε κατὰ πλάτος αὐτῶν πρὸς τὸν διὰ μέσων παρόδους ἀνάγκη συντηρεῖσθαι πάντοτε τὰς αὐτὰς καὶ τὰς κατὰ μῆκος εἰς τὰ ἑπόμενα παραχωρήσεις ἐν τοῖς ἴσοις χρόνοις ἴσας περιφερείας ἐπιλαμιβάνειν . ὅθεν τῷ αὐτῷ πάλιν ὀργάνῳ συγχρησάμενοι διὰ τὸ τοὺς ἀστρολάβους ἐν αὐτῷ κύκλους περὶ τοὺς τοῦ λοξοῦ πόλους ἐσχηκέναι τὴν περιφορὰν ἐτηρήσαμεν , ὅσους δυνατὸν ἦν μέχρι τῶν τοῦ ϛʹ μεγέθους διοπτεύειν , τὸν μὲν ἕτερον ἀεὶ τῶν προειρημένων ἀστρολάβων κύκλων καθιστάντες πρὸς ἕνα τῶν διὰ τῆς σελήνης προκατειλημμένων λαμπρῶν κατὰ τὸ οἰκεῖον τοῦ διὰ μέσων τμῆμα , τὸν δʼ ἕτερον καὶ διῃρημένον ὅλον , δυνάμενον δὲ καὶ κατὰ πλάτος ὡς ἐπὶ τοὺς τοῦ λοξοῦ πόλους παραφέρεσθαι , καὶ αὐτὸν καθιστάντες πρὸς τὸν ἐπιζητούμενον τῶν ἀστέρων , ἕως ἄν κατὰ τὸ αὐτὸ τῷ ὑποκειμένῳ καὶ αὐτὸς διἀ τῆς ὀπῆς τοῦ ἰδίου κύκλου διοπτεύηται · τούτου γὰρ γινομένου προχείρως ἐδείκνυντο ἡμῖν ἀμφότεραι ἅμα τοῦ ἐπιζητουμένου τῶν ἀστέρων αἱ πάροδοι διὰ τοῦ κατʼ αὐτὸν ἀστρολάβου κύκλου τῆς μὲν κατὰ μῆκος ἐποχῆς ἀφοριζομένης ὑπὸ τῆς κοινῆς τομῆς αὐτοῦ τε καὶ τοῦ διὰ μέσων , τῆς δὲ κατὰ πλάτος ὑπὸ τῆς ἀπολαμβανομένης αὐτοῦ περιφερείας μεταξὑ τῆς τε προειρημένης τομῆς καὶ τῆς ὑπὲρ γῆν ὀπῆς . ἵνα οὖν καὶ τοῦτον τὸν τρόπον ἐκκείμενον ἔχωμεν τὸν τῆς στερεᾶς σφαίρας ἀστερισμόν , ὑπετάξαμεν αὐτὸν κανονικῶς ἐπὶ μέρη δ παραθέντες ἐφʼ ἑνὸς ἑκάστου κατὰ ζῴδιον τῶν ἀστέρων ἐν μὲν τοῖς πρώτοις μέρεσι τὰς μορφώσεις , ἐν δὲ τοῖς δευτέροις τὰς κατὰ μῆκος τῶν δωδεκατημορίων ἐποχὰς τὰς εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἀντωνίνου βασιλείας ἐκ τῶν τηρήσεων συναγομένας ὡς τῆς ἀρχῆς τῶν τεταρτημορίων ἀπὸ τῶν τροπικῶν καὶ ἰσημερινῶν σημείων πάλιν συνισταμένης , ἐν δὲ τοῖς τρίτοις τὰς κατὰ πλάτος τοῦ διὰ μέσων ἀποστάσεις ἐφʼ ἑκάτερα οἰκείως βόρειά τε καὶ νότια , ἐν δὲ τοῖς δʹ τὰς τῶν μεγεθῶν τάξεις , τῶν μὲν κατὰ πλάτος διαστάσεων μενουσῶν ἀεὶ τῶν αὐτῶν , τῶν δὲ κατὰ μῆκος ἐποχῶν καὶ τὴν ἐν τοῖς ἄλλοις χρόνοις πάροδον ἐκ προχείρου παριστάνειν δυναμένων , εἰ τὰς ἐπιβαλλούσας μοίρας τῷ μεταξὑ χρόνῳ τοῦ τε τῆς ἐποχῆς καὶ τοῦ ἐπιζητουμένου ὡς τοῖς ρ ἔτεσι μιᾶς μοίρας ἐπιλαμβανομένης ἀφαιροῖμεν μὲν ἀπὸ τῶν τῆς ἐποχῆς ἐπὶ τοῦ παλαιοτέρου χρόνου , προσάγοιμεν δὲ τκῖς τοῦ μεταγενεστέρου . τῶν μέντοι κατὰ τὰς μορφώσεις διασημασιῶν ἀκουστέον διὰ τούτων ἀκολούθως πάλιν τῇ κατὰ τὸν τοιοῦτον ἀστερισμὸν ὑποθέσει καὶ τοῖς διὰ τῶν τοῦ ζῳδιακοῦ πόλων ἀφορισμοῖς · λέγομεν γὰρ προηγουμένους μέν τινων ἢ ἑπομένους τισὶν τοὺς κατὰ τῶν προηγουμένων ἢ ἑπομένων τοῦ ζῳδιακοῦ τμημάτων τὴν προειρημένην θέσιν ἔχοντας , νοτιωτέρους δὲ ἢ βορειοτέρους τοὺς ἐγγυτέρους τῷ κατὰ τὴν ὀνομασίαν οἰκείῳ τῶν πόλων τοῦ ζῳδιακοῦ . καὶ ταῖς διαμορφώσεσι δʼ αὐταῖς ταῖς καθʼ ἕκαστον τῶν ἀστέρων οὐ πάντως συγκεχρήμεθα ταῖς αὐταῖς , αἷς καὶ οἱ πρὸ ἡμῶν , καθάπερ οὐδʼ ἐκεῖνοι ταῖς ἔτι πρὸ αὐτῶν , ἀλλʼ ἑτέραις πολλαχῆ κατὰ τὸ οἰκειότερον καὶ μᾶλλον ἀκόλουθον τῷ εὐρύθμῳ τῶν διατυπώσεων , οἷον ὅταν , οὓς ὁ Ἵππαρχος ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς Παρθένου τίθησιν , ἡμεῖς ἐπὶ τῶν πλευρῶν αὐτῆς κατονομάζωμεν διὰ τὸ μεῖζον αὐτῶν φαίνεσθαι τὸ πρὸς τοὺς ἐν τῇ κεφαλῇ διάστημα τοῦ πρὸς τοὺς ἐν τοῖς ἀκροχείροις , τὸ δὲ τοιοῦτον ταῖς μὲν πλευραῖς ἐφαρμόζειν , τῶν δὲ ὤμῶν παντάπασιν ἀλλότριον εἶναι . πρόχειρον μέντοι γένοιτʼ ἂν αὐτόθεν διʼ αὐτῆς τῆς κατὰ τὰς ἀναγραφομένας αὐτῶν ἐποχὰς συγκρίσεως ἐπιβάλλειν τοῖς διαφόρως σημαινομένοις τῶν ἀστέρων . καί ἐστιν ἡ τῶν ἀναγραφῶν ἔκθεσις τοιαύτη ·
Lemmas: δέ . περι ὁ τρόπος ὁ ἀναγραφή ὁ ἀπλανής ἀστήρ . ἐκ τε δή ὁ οὗτος καί ὁ ὁ ἄλλος λαμπρός ὅμοιος παρατήρησις καί σύγκρισις καί ὁ ὁ λοιπός πρός ὁ καταλαμβάνω σύμφωνος διάστασις βεβαιόω εὑρίσκω ὁ καί ὁ ὁ ἀπλανής σφαῖρα ὁ τοσοῦτος ποιέω παραχώρησις εἰς ὁ ἕπομαι ὁ τροπικός καί ἰσημερινός σημεῖον , κατά ὅσος γε ὁ τοσοῦτος χρόνος ὑποβάλλω δύναμαι , καί ἔτι ὁ ὁ τοιοῦτος αὐτός μετακίνησις περί ὁ ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον λοξός πόλος καί οὖον περί ὁ ὁ ἰσημερινός , τουτέστιν ὁ ὁ πρῶτος φορός , ἀποτελέω προσήκω ἡγέομαι καί ὁ εἷς ἕκαστος οὗτος τε καί ὁ ἄλλος ἀπλανής τηρέω τε καί ἀναγραφή ποιέω ὁ κατά ὁ νῦν χρόνος τηρέω ἐποχή μῆκος τε καί πλάτος μή ὁ πρός ὁ ἰσημερινός θεωρέω , ἀλλά ὁ πρός ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ἀφορίζω ὑπό ὁ διά ὁ πόλος αὐτός καί εἷς ἕκαστος ὁ ἀστήρ γράφω μέγας κύκλος , διά ὅς ἀκόλουθος ὁ πρόκειμαι ὁ κίνησις ὑπόθεσις ὁ τε κατά πλάτος αὐτός πρός ὁ διά μέσος πάροδος ἀνάγκη συντηρέω πάντοτε ὁ αὐτός καί ὁ κατά μῆκος εἰς ὁ ἕπομαι παραχώρησις ἐν ὁ ἴσος χρόνος ἴσος περιφέρεια ἐπιλαμβάνω . ὅθεν ὁ αὐτός πάλιν ὄργανον συγχράομαι διά ὁ ὁ ἀστρολάβος ἐν αὐτός κύκλος περί ὁ ὁ λοξός πόλος ἔχω ὁ περιφορά τηρέω , ὅσος δυνατός εἰμί μέχρι ὁ ὁ ϛυʹ μέγεθος διοπτεύω , ὁ μέν ἕτερος ἀεί ὁ προερέω ἀστρολάβος κύκλος καθίστημι πρός εἷς ὁ διά ὁ σελήνη προκαταλαμβάνω λαμπρός κατά ὁ οἰκέω ὁ διά μέσος τμῆμα , ὁ δέ ἕτερος καί διαιρέω ὅλος , δύναμαι δέ καί κατά πλάτος ὡς ἐπί ὁ ὁ λοξός πόλος παραφέρω , καί αὐτός καθίστημι πρός ὁ ἐπιζητέω ὁ ἀστήρ , ἠώς ἄν κατά ὁ αὐτός ὁ ὑπόκειμαι καί αὐτός διά ὁ ὀπή ὁ ἴδιος κύκλος διοπτεύω · οὗτος γάρ γίγνομαι προχείρως δείκνυμι ἐγώ ἀμφότερος ἅμα ὁ ἐπιζητέω ὁ ἀστήρ ὁ πάροδος διά ὁ κατά αὐτός ἀστρολάβος κύκλος ὁ μέν κατά μῆκος ἐποχή ἀφορίζω ὑπό ὁ κοινός τομή αὐτός τε καί ὁ διά μέσος , ὁ δέ κατά πλάτος ὑπό ὁ ἀπολαμβάνω αὐτός περιφέρεια μεταξύ ὁ τε προερέω τομή καί ὁ ὑπέρ γῆ ὀπή . ἵνα οὖν καί οὗτος ὁ τρόπος ἔκκειμαι ἔχω ὁ ὁ στερεός σφαῖρα ἀστερισμός , ὑποτάσσω αὐτός κανονικός ἐπί μέρος δ παρατίθημι ἐπί εἷς ἕκαστος κατά ζῴδιον ὁ ἀστήρ ἐν μέν ὁ πρῶτος μέρος ὁ μόρφωσις , ἐν δέ ὁ δύο ὁ κατά μῆκος ὁ δωδεκατημόριον ἐποχή ὁ εἰς ὁ ἀρχή ὁ Ἀντωνῖνος βασίλεια ἐκ ὁ τήρησις συνάγω ὡς ὁ ἀρχή ὁ τεταρτημόριον ἀπό ὁ τροπικός καί ἰσημερινός σημεῖον πάλιν συνίστημι , ἐν δέ ὁ τρίτος ὁ κατά πλάτος ὁ διά μέσος ἀπόστασις ἐπί ἑκάτερος οἰκεῖος βόρειος τε καί νότιος , ἐν δέ ὁ δέ ὁ ὁ μέγεθος τάξις , ὁ μέν κατά πλάτος διάστασις Μένων ἀεί ὁ αὐτός , ὁ δέ κατά μῆκος ἐποχή καί ὁ ἐν ὁ ἄλλος χρόνος πάροδος ἐκ πρόχειρος παρίστημι δύναμαι , εἰμί ὁ ἐπιβάλλω μοῖρα ὁ μεταξύ χρόνος ὁ τε ὁ ἐποχή καί ὁ ἐπιζητέω ὡς ὁ ρ ἔτος εἷς μοῖρα ἐπιλαμβάνω ἀφαιρέω μέν ἀπό ὁ ὁ ἐποχή ἐπί ὁ παλαιός χρόνος , προσάγω δέ τίς ὁ μεταγενής . ὁ μέντοι κατά ὁ μόρφωσις διασημασία ἀκούω διά οὗτος ἀκόλουθος πάλιν ὁ κατά ὁ τοιοῦτος ἀστερισμός ὑπόθεσις καί ὁ διά ὁ ὁ ζῳδιακός πόλος ἀφορισμός · λέγω γάρ προηγούμενος μέν τίνω ἢ ἕπομαι τις ὁ κατά ὁ προηγούμενος ἢ ἕπομαι ὁ ζῳδιακός τμῆμα ὁ προερέω θέσις ἔχω , νότιος δέ ἢ βόρειος ὁ εγγύτερος ὁ κατά ὁ ὀνομασία οἰκεῖος ὁ πόλος ὁ ζῳδιακός . καί ὁ διαμόρφωσις δέ αὐτός ὁ κατά ἕκαστος ὁ ἀστήρ οὖον πάντως συγχράομαι ὁ αὐτός , ὅς καί ὁ πρό ἐγώ , καθάπερ οὐδέ ἐκεῖνος ὁ ἔτι πρό αὐτός , ἀλλά ἕτερος πολλαχῆ κατά ὁ οἰκεῖος καί μᾶλλον ἀκόλουθος ὁ εὔρυθμος ὁ διατύπωσις , οἷος ὅταν , ὅς ὁ Ἵππαρχος ἐπί ὁ ὦμος ὁ παρθένος τίθημι , ἐγώ ἐπί ὁ πλευρά αὐτός κατονομάζω διά ὁ μείζων αὐτός φαίνω ὁ πρός ὁ ἐν ὁ κεφαλή διάστημα ὁ πρός ὁ ἐν ὁ ἀκρόχειρον , ὁ δέ τοιοῦτος ὁ μέν πλευρά ἐφαρμόζω , ὁ δέ ὦμος παντάπασι ἀλλότριος εἰμί . πρόχειρον μέντοι γίγνομαι εἄν αὐτόθεν διά αὐτός ὁ κατά ὁ ἀναγράφω αὐτός ἐποχή σύγκρισις ἐπιβάλλω ὁ διάφορος σημαίνω ὁ ἀστήρ . καί εἰμί ὁ ὁ ἀναγραφή ἔκθεσις τοιοῦτος ·