claudius-aelianus.varia-historia 13.1
λόγος οὗτος Ἀρκαδικὸς ὑπὲρ τῆς Ἰασίωνος Ἀταλάντης . ταύτην ὁ πατὴρ γενομένην ἐξέθηκεν · ἔλεγε γὰρ οὐ θυγατέρων ἀλλʼ ἀρρένων δεῖσθαι . ὁ δὲ ἐκθεῖναι λαβὼν οὐκ ἀπέκτεινεν , ἐλθὼν δὲ ἐπὶ τὸ Παρθένιον ὄρος ἔθηκε πηγῆς πλησίον · καὶ ἦν ἐνταῦθα ὕπαντρος πέτρα , καὶ ἐπέκειτο συνηρεφὴς δρυμών . καὶ τοῦ μὲν βρέφους κατεψήφιστο θάνατος , οὐ μὴν ὑπὸ τῆς τύχης προυδόθη · ὀλίγῳ γὰρ ὕστερον ὑπὸ κυνηγετῶν ἀφῃρημένη τὰ ἑαυτῆς βρέφη ἄρκτος ἧκε , σφριγώντων αὐτῇ τῶν μαζῶν καὶ βαρυνομένων ὑπὸ τοῦ γάλακτος . εἶτα κατά τινα θείαν πομπὴν ἡσθεῖσα τῷ βρέφει ἐθήλασεν αὐτό , καὶ ἅμα τὸ θηρίον ἐκουφίσθη τῆς ὀδύνης καὶ ὤρεξε τροφὴν τῷ βρέφει . καὶ οὖν καὶ αὖθις ἐπαντλοῦσα τοῦ γάλακτος καὶ ἐποχετεύουσα ἐπεὶ τῶν ἑαυτῆς μήτηρ οὐκ ἔμεινε , τῆς μηδέν οἱ προσηκούσης τροφὸς ἐγένετο . ταύτην οἱ κυνηγέται παρεφύλαττον οἱ ἐξ ἀρχῆς ἐπιβουλεύσαντες τῷ θηρίῳ ἐς τὰ ἔκγονα αὐτῆς , καὶ αὐτὰ ἕκαστα τῶν δρωμένων κατασκεψάμενοι , ἀπελθούσης κατὰ συνήθειαν κατά τε ἄγραν καὶ νομὴν τῆς ἄρκτου , τὴν Ἀταλάντην ὑφείλοντο , καλουμένην τοῦτο οὐδέπω · αὐτοὶ γὰρ ἔθεντο αὐτῇ τὸ ὄνομα . καὶ ἐτρέφετο ὑπʼ αὐτοῖς ὀρείῳ τῇ τροφῇ . κατὰ μικρὸν δὲ αὐτῇ τὰ τοῦ σώματος μετὰ τῆς ἡλικίας ἀνέτρεχε · καὶ ἤρα παρθενίας καὶ τὰς τῶν ἀνδρῶν ὁμιλίας ἔφευγε καὶ ἐρημίαν ἐπόθει , καταλαβοῦσα τῶν ὀρῶν τῶν Ἀρκαδικῶν τὸ ὑψηλότατον , ἔνθα ἦν καὶ αὐλὼν κατάρρυτος καὶ μεγάλαι δρῦς , ἔτι δὲ καὶ πεῦκαι καὶ βαθεῖα ἡ ἐκ τούτων σκιά . τί γὰρ ἡμᾶς λυπεῖ καὶ ἄντρον Ἀταλάντης ἀκοῦσαι , ὡς τὸ τῆς Καλυψοῦς τὸ ἐν Ὁμήρῳ ; καὶ ἦν ἐν κοίλῃ τῇ φάραγγι σπήλαιον ἓν καὶ βαθὺ πάνυ , κατὰ πρόσωπον δὲ βαθεῖ κρημνῷ ὠχύρωτο . κιττοὶ δὲ αὐτὸ περιεῖρπον , καὶ ἐνεπλέκοντο οἱ κιττοὶ μαλακοῖς δένδροις καὶ διʼ αὐτῶν ἀνεῖρπον . κρόκοι τε ἦσαν περὶ τὸν τόπον ἐν μαλακῇ φυόμενοι καὶ βαθείᾳ τῇ πόᾳ . συνανέτελλε δὲ αὐτοῖς καὶ ὑάκινθος καὶ ἄλλη πολλὴ χρόα ἀνθέων οὐ μόνον ἐς ἑορτὴν ὄψεως συντελεῖν δυναμένων , ἀλλὰ καὶ ὀσμαὶ ἐξ αὐτῶν τὸν ἀέρα τὸν κύκλῳ κατελάμβανον · καὶ παρῆν τῇ τε ἄλλῃ πανηγυρίζειν ﻿ καὶ κατὰ τὴν εὐωδίαν ἑστιᾶσθαι . δάφναι τε ἦσαν πολλαί , φυτοῦ διὰ τέλους ἀκμάζοντος ἡδεῖαι προσιδεῖν κόμαι · ἄμπελοι δὲ πάνυ σφόδρα εὐθενούντων βοτρύων πρὸ τοῦ ἄντρου τεθηλυῖαι τὸ φιλεργὸν τῆς Ἀταλάντης ἐπεδείκνυντο . ὕδατά τε διατελῆ καὶ ἀεὶ ῥέοντα καὶ καθαρὰ ἰδεῖν καὶ ψυχρά , ὅσον γε ἁψαμένῳ τεκμήρασθαι καὶ καταγνῶναι πιόντι , χύδην καὶ ἀφθόνως ἐπέρρει · τὰ δὲ αὐτὰ ταῦτα καὶ ἐς ἀρδείαν τοῖς δένδροις τοῖς προειρημένοις ἦν ἐπιτήδεια , συνεχῶς ἐπιρρέοντα καὶ ἐς τὸ ἔμβιον αὐτοῖς συμμαχόμενα . ἦν οὖν τὸ χωρίον χαρίτων ἀνάμεστον , καὶ σεμνότατόν τε ἅμα καὶ σώφρονα παρθενῶνα ἐδείκνυεν . ἦν δὲ ἄρα τῇ Ἀταλάντῃ στρωμνὴ μὲν αἱ δοραὶ τῶν τεθηραμένων , τροφὴ δὲ τὰ τούτων κρέα , ποτὸν δὲ τὸ ὕδωρ . στολὴν δὲ ἤσθητο ἀπράγμονα καὶ τοιαύτην , οἵαν μὴ ἀπᾴδειν τῆς Ἀρτέμιδος · ἔλεγε γὰρ ζηλοῦν αὐτὴν καὶ ἐν τούτῳ καὶ ἐν τῷ παρθένος εἶναι διὰ τέλους ἐθέλειν . ἐπεφύκει δὲ ὠκίστη τοὺς πόδας , καὶ οὐκ ἂν αὐτὴν διέφυγεν οὔτε θηρίον οὔτε ἐπιβουλεύων αὐτῇ ἄνθρωπος · φυγεῖν δʼ ἐθέλουσαν , ἀλλʼ ἐνταῦθα μὲν οὐκ ἄν τις αὐτὴν κατέλαβεν . ἤρων δὲ αὐτῆς οὐχ ὅσοι μόνον αὐτὴν εἶδον , ἀλλʼ ἤδη καὶ ἐκ φήμης ἠρᾶτο . φέρε δὲ καὶ τὸ εἶδος αὐτῆς , εἴ τι μὴ λυπεῖ , διαγράψωμεν · λυπεῖ δὲ οὐδέν , ἐπεὶ καὶ ἐκ τούτων προσγένοιτʼ ἂν λόγων τε ἐμπειρία καὶ τέχνη . μέγεθος μὲν γὰρ ἔτι παῖς οὖσα ὑπὲρ τὰς τελείας ἦν γυναῖκας · καλὴ δὲ ἦν , ὡς οὐκ ἄλλη τῶν ἐν Πελοποννήσῳ παρθένων τῶν τότε . ἀρρενωπὸν δὲ καὶ γοργὸν ἔβλεπε , τοῦτο μὲν καὶ ἐκ τῆς θηρείου τροφῆς , ἤδη δὲ καὶ ἐκ τῶν ἐν τοῖς ὄρεσι γυμνασίων . κορικόν τε καὶ ῥαδινὸν οὐδὲν εἶχεν · οὐ γὰρ ἐκ θαλάμου προῄει , οὐδὲ ἦν τῶν ὑπὸ μητράσι καὶ τίτθαις τρεφομένων . τὸ δὲ ὑπέρογκον τοῦ σώματος οὐδὲ τοῦτο εἶχε καὶ μάλα γε εἰκότως , ἅτε ἐν τοῖς κυνηγεσίοις καὶ περὶ αὐτὰ τὰ γυμνάσια τὸ πᾶν σῶμα ἐκπονοῦσα . ξανθὴ δὲ ἦν αὐτῆς ἡ κόμη οὔ τι που πολυπραγμοσύνῃ γυναικείᾳ καὶ βαφαῖς ἅμα καὶ φαρμάκοις , ἀλλʼ ἦν φύσεως ἔργον ἡ χρόα . πεφοίνικτο δὲ καὶ ὑπὸ τῶν ἡλίων αὐτῇ τὸ πρόσωπον , καὶ ἐρυθήματι ἐῴκει ἄντικρυς . τί δὲ οὕτως ὡραῖον ἂν γένοιτο ἄνθος , ὥσπερ οὖν τὸ πρόσωπον αἰδεῖσθαι πεπαιδευμένης παρθένου ; δύο δὲ εἶχεν ἐκπληκτικά , κάλλος ἄμαχον , καὶ σὺν τούτῳ καὶ φοβεῖν ἐδύνατο . οὐδεὶς ἂν ἰδὼν αὐτὴν ἠράσθη ῥᾴθυμος ἄνθρωπος , ἀλλʼ οὐδʼ ἂν ἐτόλμησεν ἀντιβλέπειν τὴν ἀρχήν · τοσαύτη μετὰ τῆς ὥρας κατέλαμπεν αἴγλη τοὺς ὁρῶντας . δεινὴ δὲ ἦν ἐντυχεῖν τά τε ἄλλα καὶ τῷ σπανίῳ . οὐ γὰρ ἂν αὐτήν τις εὐκόλως εἶδεν · ἀλλʼ ἀδοκήτως καὶ ἀπροόπτως ἐπεφάνη διώκουσα θηρίον ἢ ἀμυνομένη τινά , ὥσπερ ἀστὴρ διᾴττουσα , εἶτα ἀπέκρυπτεν αὑτὴν διαθέουσα ἢ δρυμὸν ἢ λόχμην ἤ τι ἄλλο τῶν ἐν ὄρει δάσος . καὶ οἵ ποτέ οἱ τὴν ὅμορον οἰκοῦντες , μεσούσης τῆς νυκτός , ἐρασταὶ θρασεῖς καὶ κωμασταὶ βαρύτατοι , ἐπεκώμασαν δύο τῶν Κενταύρων , Ὑλαῖός τε καὶ Ῥοῖκος . ἦν δὲ ἄρα ὁ κῶμος αὐτῶν οὔτε αὐλητρίδες οὔτε αὐτὰ δήπου τὰ τῶν μειρακίων τῶν κατὰ πόλιν , ἀλλὰ πεῦκαι μὲν ἦσαν , καὶ ταύτας ἐξάψαντες καὶ ἀναφλέξαντες ἐκ τῆς πρώτης τοῦ πυρὸς φαντασίας ἐξέπληξαν ἂν καὶ δῆμον , μήτι γοῦν μίαν παρθένον . κλάδους δὲ πιτύων νεοδρεπεῖς ἀποκλάσαντες , εἶτα τούτοις διαπλέξαντες ἑαυτοὺς εἰργάζοντο στεφάνους . συνεχῶς δὲ καὶ θαμινὰ ἐπικροτοῦντες τοῖς ὅπλοις διὰ τῶν ὀρῶν , συνεκκάοντες καὶ τὰ δένδρα ἐπὶ τὴν παῖδα ἔσπευδον , κακοὶ μνηστῆρες , σὺν ὕβρει καὶ οἴστρῳ τὰ ἕδνα τῶν γάμων προεκτελοῦντες . τὴν δὲ οὐκ ἔλαθεν ἡ ἐπιβουλή · ἰδοῦσα δὲ ἐκ τοῦ ἄντρου τὸ πῦρ καὶ γνωρίσασα οἵτινές ποτε ἄρα ἦσαν οἱ κωμασταί , μηδὲν διατραπεῖσα μηδὲ ὑπὸ τῆς ὄψεως καταπτήξασα τὸ μὲν τόξον ἐκύκλωσεν , ἀφῆκε δὲ τὸ βέλος καὶ ἔτυχε τοῦ πρώτου μάλα εὐκαίρως . καὶ ὃ μὲν ἔκειτο , ἐπῄει δὲ ὁ δεύτερος οὐκέτι κωμαστικῶς ἀλλʼ ἤδη πολεμικῶς , ἐκείνῳ μὲν ἐπαμῦναι θέλων , ἑαυτοῦ δὲ ἐμπλῆσαι τὴν ὁρμήν . ἀπήντησε δὲ ἄρα καὶ τούτῳ τιμωρὸς ὁ τῆς κόρης οἰστὸς ὁ ἕτερος . καὶ ὑπὲρ μὲν τῆς Ἰασίωνος Ἀταλάντης τοσαῦτα .
Lemmas: λόγος οὗτος Ἀρκαδικός ὑπέρ ὁ Ἰασίων Ἀταλάντη . οὗτος ὁ πατήρ γίγνομαι ἐκτίθημι · λέγω γάρ οὐ θυγάτηρ ἀλλά ἄρσην δέω . ὁ δέ ἐκτίθημι λαμβάνω οὐ ἀποκτείνω , ἔρχομαι δέ ἐπί ὁ Παρθένιος ὄρος τίθημι πηγή πλησίον · καί εἰμί ἐνταῦθα ὕπαντρος πέτρα , καί ἐπίκειμαι συνηρεφής δρυμών . καί ὁ μέν βρέφος καταψηφίζομαι θάνατος , οὐ μήν ὑπό ὁ τύχη προδίδωμι · ὀλίγος γάρ ὕστερον ὑπό κυνηγέτης ἀφαιρέω ὁ ἑαυτοῦ βρέφος ἄρκτος ἵημι , σφριγάω αὐτός ὁ μαστός καί βαρύνω ὑπό ὁ γάλα . εἶτα κατά τις θεῖος πομπή ἥδομαι ὁ βρέφος θηλάζω αὐτός , καί ἅμα ὁ θηρίον κουφίζω ὁ ὀδύνη καί ὀρέγω τροφή ὁ βρέφος . καί οὖν καί αὖθις ἐπαντλέω ὁ γάλα καί ἐποχετεύω ἐπεί ὁ ἑαυτοῦ μήτηρ οὐ μένω , ὁ μηδείς ἕ προσήκω τροφός γίγνομαι . οὗτος ὁ κυνηγέτης παραφυλάσσω ὁ ἐκ ἀρχή ἐπιβουλεύω ὁ θηρίον εἰς ὁ ἔκγονος αὐτός , καί αὐτός ἕκαστος ὁ δράω κατασκοπέω , ἀπέρχομαι κατά συνήθεια κατά τε ἄγρα καί νομή ὁ ἄρκτος , ὁ Ἀταλάντη ὑφαιρέω , καλέω οὗτος οὐδέπω · αὐτός γάρ τίθημι αὐτός ὁ ὄνομα . καί τρέφω ὑπό αὐτός ὄρειος ὁ τροφή . κατά μικρός δέ αὐτός ὁ ὁ σῶμα μετά ὁ ἡλικία ἀνατρέχω · καί ἐράω παρθενία καί ὁ ὁ ἀνήρ ὁμιλία φεύγω καί ἐρημία ποθέω , καταλαμβάνω ὁ ὄρος ὁ Ἀρκαδικός ὁ ὑψηλός , ἔνθα εἰμί καί αὐλών κατάρρυτος καί μέγας δρῦς , ἔτι δέ καί πεύκη καί βαθύς ὁ ἐκ οὗτος σκιά . τίς γάρ ἐγώ λυπέω καί ἄντρον Ἀταλάντη ἀκούω , ὡς ὁ ὁ Καλυψώ ὁ ἐν Ὅμηρος ; καί εἰμί ἐν κοῖλος ὁ φάραγξ σπήλαιον εἷς καί βαθύς πάνυ , κατά πρόσωπον δέ βαθύς κρημνός ὀχυρόω . κισσός δέ αὐτός περιέρπω , καί ἐμπλέκω ὁ κισσός μαλακός δένδρον καί διά αὐτός ἀνέρπω . κρόκος τε εἰμί περί ὁ τόπος ἐν μαλακός φύω καί βαθύς ὁ πόα . συνανατέλλω δέ αὐτός καί ὑάκινθος καί ἄλλος πολύς χρώς ἄνθος οὐ μόνος εἰς ἑορτή ὄψις συντελέω δύναμαι , ἀλλά καί ὀσμή ἐκ αὐτός ὁ ἀήρ ὁ κύκλος καταλαμβάνω · καί πάρειμι ὁ τε ἄλλος πανηγυρίζω ﻿ καί κατά ὁ εὐωδία ἑστιάω . δάφνη τε εἰμί πολύς , φυτόν διά τέλος ἀκμάζω ἡδύς προσοράω κόμη · ἄμπελος δέ πάνυ σφόδρα εὐθηνέω βότρυς πρό ὁ ἄντρον θάλλω ὁ φιλεργός ὁ Ἀταλάντη ἐπιδείκνυμι . ὕδωρ τε διατελής καί ἀεί ῥέω καί καθαρός ὁράω καί ψυχρός , ὅσος γε ἅπτω τεκμαίρομαι καί καταγιγνώσκω πίνω , χύδην καί ἄφθονος ἐπιρρέω · ὁ δέ αὐτός οὗτος καί εἰς ἀρδείας ὁ δένδρον ὁ προλέγω εἰμί ἐπιτήδειος , συνεχής ἐπιρρέω καί εἰς ὁ ἔμβιος αὐτός συμμάχομαι . εἰμί οὖν ὁ χωρίον χάρις ἀνάμεστος , καί σεμνός τε ἅμα καί σώφρων παρθενών δείκνυμι . εἰμί δέ ἄρα ὁ Ἀταλάντη στρωμνή μέν ὁ δορά ὁ θηράω , τροφή δέ ὁ οὗτος κρέας , ποτός δέ ὁ ὕδωρ . στολή δέ ἐσθέω ἀπράγμων καί τοιοῦτος , οἷος μή ἀπᾴδω ὁ Ἄρτεμις · λέγω γάρ ζηλόω αὐτός καί ἐν οὗτος καί ἐν ὁ παρθένος εἰμί διά τέλος ἐθέλω . φύω δέ ὠκύς ὁ πούς , καί οὐ ἄν αὐτός διαφεύγω οὔτε θηρίον οὔτε ἐπιβουλεύω αὐτός ἄνθρωπος · φεύγω δέ ἐθέλω , ἀλλά ἐνταῦθα μέν οὐ ἄν τις αὐτός καταλαμβάνω . ἐράω δέ αὐτός οὐ ὅσος μόνος αὐτός ὁράω , ἀλλά ἤδη καί ἐκ φήμη ἀράομαι . φέρω δέ καί ὁ εἶδος αὐτός , εἰ τις μή λυπέω , διαγράφω · λυπέω δέ οὐδείς , ἐπεί καί ἐκ οὗτος προσγίγνομαι ἄν λόγος τε ἐμπειρία καί τέχνη . μέγεθος μέν γάρ ἔτι παῖς εἰμί ὑπέρ ὁ τέλειος εἰμί γυνή · καλός δέ εἰμί , ὡς οὐ ἄλλος ὁ ἐν Πελοπόννησος παρθένος ὁ τότε . ἀρρενωπός δέ καί γοργός βλέπω , οὗτος μέν καί ἐκ ὁ θήρειος τροφή , ἤδη δέ καί ἐκ ὁ ἐν ὁ ὄρος γυμνάσιον . κορικός τε καί ῥαδινός οὐδείς ἔχω · οὐ γάρ ἐκ θάλαμος προέρχομαι , οὐδέ εἰμί ὁ ὑπό μήτηρ καί τίτθη τρέφω . ὁ δέ ὑπέρογκος ὁ σῶμα οὐδέ οὗτος ἔχω καί μάλα γε ἔοικα , ἅτε ἐν ὁ κυνηγέσιον καί περί αὐτός ὁ γυμνάσιον ὁ πᾶς σῶμα ἐκπονέω . ξανθός δέ εἰμί αὐτός ὁ κόμη οὐ τις που πολυπραγμοσύνη γυναικεῖος καί βαφή ἅμα καί φάρμακον , ἀλλά εἰμί φύσις ἔργον ὁ χρώς . φοινίσσω δέ καί ὑπό ὁ ἥλιος αὐτός ὁ πρόσωπον , καί ἐρύθημα ἔοικα ἄντικρυς . τίς δέ οὕτως ὡραῖος ἄν γίγνομαι ἄνθος , ὥσπερ οὖν ὁ πρόσωπον αἰδέομαι παιδεύω παρθένος ; δύο δέ ἔχω ἐκπληκτικός , κάλλος ἄμαχος , καί σύν οὗτος καί φοβέω δύναμαι . οὐδείς ἄν ὁράω αὐτός ἔραμαι ῥᾴθυμος ἄνθρωπος , ἀλλά οὐδέ ἄν τολμάω ἀντιβλέπω ὁ ἀρχή · τοσοῦτος μετά ὁ ὥρα καταλάμπω αἴγλη ὁ ὁράω . δεινός δέ εἰμί ἐντυγχάνω ὁ τε ἄλλος καί ὁ σπάνιος . οὐ γάρ ἄν αὐτός τις εὔκολος ὁράω · ἀλλά ἀδόκητος καί ἀπρόοπτος ἐπιφαίνω διώκω θηρίον ἤ ἀμύνω τις , ὥσπερ ἀστήρ διαίσσω , εἶτα ἀποκρύπτω ἑαυτοῦ διαθέω ἤ δρυμός ἤ λόχμη ἤ τις ἄλλος ὁ ἐν ὄρος δάσος . καί ὅς ποτέ ὁ ὁ ὅμορος οἰκέω , μεσόω ὁ νύξ , ἐραστής θρασύς καί κωμαστής βαρύς , ἐπικωμάζω δύο ὁ Κένταυρος , Ὑλαῖος τε καί Ῥοῖκος . εἰμί δέ ἄρα ὁ κῶμος αὐτός οὔτε αὐλητρίς οὔτε αὐτός δήπου ὁ ὁ μειράκιον ὁ κατά πόλις , ἀλλά πεύκη μέν εἰμί , καί οὗτος ἐξάπτω καί ἀναφλέγω ἐκ ὁ πρῶτος ὁ πῦρ φαντασία ἐκπλήσσω ἄν καί δῆμος , μήτι γοῦν εἷς παρθένος . κλάδος δέ πίτυς νεοδρεπής ἀποκλάζω , εἶτα οὗτος διαπλέκω ἑαυτοῦ ἐργάζομαι στέφανος . συνεχής δέ καί θαμινός ἐπικροτέω ὁ ὅπλον διά ὁ ὄρος , συνεκκαίω καί ὁ δένδρον ἐπί ὁ παῖς σπεύδω , κακός μνηστήρ , σύν ὕβρις καί οἶστρος ὁ ἕδνον ὁ γάμος προεκτελέω . ὁ δέ οὐ λανθάνω ὁ ἐπιβουλή · ὁράω δέ ἐκ ὁ ἄντρον ὁ πῦρ καί γνωρίζω ὅστις ποτέ ἄρα εἰμί ὁ κωμαστής , μηδείς διατρέπω μηδέ ὑπό ὁ ὄψις καταπτήσσω ὁ μέν τόξον κυκλόω , ἀφίημι δέ ὁ βέλος καί τυγχάνω ὁ πρῶτος μάλα εὔκαιρος . καί ὁ μέν κεῖμαι , ἐπέρχομαι δέ ὁ δεύτερος οὐκέτι κωμαστικός ἀλλά ἤδη πολεμικός , ἐκεῖνος μέν ἐπαμύνω ἐθέλω , ἑαυτοῦ δέ ἐμπίμπλημι ὁ ὁρμή . ἀπαντάω δέ ἄρα καί οὗτος τιμωρός ὁ ὁ κόρη ὀιστός ὁ ἕτερος . καί ὑπέρ μέν ὁ Ἰασίων Ἀταλάντη τοσοῦτος .