claudius-aelianus.varia-historia 3.1
φέρε οὖν καὶ τὰ καλούμενα Τέμπη τὰ Θετταλικὰ διαγράψωμεν τῷ λόγῳ καὶ διαπλάσωμεν · ὡμολόγηται γὰρ καὶ ὁ λόγος , ἐὰν ἔχῃ δύναμιν φραστικήν , μηδὲν ἀσθενέστερον ὅσα βούλεται δεικνύναι τῶν ἀνδρῶν τῶν κατὰ χειρουργίαν δεινῶν . ἔστι δὴ χῶρος μεταξὺ κείμενος τοῦ τε Ὀλύμπου καὶ τῆς Ὄσσης . ὄρη δὲ ταῦτά ἐστιν ὑπερύψηλα καὶ οἷον ὑπό τινος θείας φροντίδος διεσχισμένα , καὶ μέσον δέχεται χωρίον , οὗ τὸ μὲν μῆκος ἐπὶ τετταράκοντα διήκει σταδίους , τό γε μὴν πλάτος τῇ μέν ἐστι πλέθρου , τῇ δὲ καὶ μεῖζον ὀλίγῳ . διαρρεῖ δὲ μέσου αὐτοῦ ὁ καλούμενος Πηνειός . ἐς τοῦτον δὲ καὶ οἱ λοιποὶ ποταμοὶ συρρέουσι , καὶ ἀνακοινοῦνται τὸ ὕδωρ αὐτῷ , καὶ ἐργάζονται τὸν Πηνειὸν ἐκεῖνοι μέγαν . διατριβὰς δʼ ἔχει ποικίλας καὶ παντοδαπὰς ὁ τόπος οὗτος , οὐκ ἀνθρωπίνης χειρὸς ἔργα , ἀλλὰ φύσεως αὐτόματα ἐς κάλλος τότε φιλοτιμησαμένης , ὅτε ἐλάμβανε γένεσιν ὁ χῶρος . κιττὸς μὲν γὰρ πολὺς καὶ εὖ μάλα λάσιος ἐνακμάζει καὶ τέθηλε καὶ δίκην τῶν εὐγενῶν ἀμπέλων κατὰ τῶν ὑψηλῶν δένδρων ἀνέρπει καὶ συμπέφυκεν αὐτοῖς , πολλὴ δὲ σμίλαξ πρὸς αὐτὸν τὸν πάγον ἀνατρέχει καὶ ἐπισκιάζει τὴν πέτραν · καὶ ἐκείνη μὲν ὑπολανθάνει , ὁρᾶται δὲ τὸ χλοάζον πᾶν , καὶ ἔστιν ὀφθαλμῶν πανήγυρις . ἐν αὐτοῖς δὲ τοῖς λείοις καὶ καθημένοις ἄλση τέ ἐστι ποικίλα καὶ ὑποδρομαὶ συνεχεῖς , ἐν ὥρᾳ θέρους καταφυγεῖν ὁδοιπόροις ἥδιστα καταγώγια , ἃ καὶ δίδωσιν ἀσμένως ψυχάσαι . διαρρέουσι δὲ καὶ κρῆναι συχναί , καὶ ἐπιρρεῖ νάματα ὑδάτων ψυχρῶν καὶ πιεῖν ἡδίστων . λέγεται δὲ τὰ ὕδατα ταῦτα καὶ τοῖς λουσαμένοις ἀγαθὸν εἶναι καὶ ἐς ὑγίειαν αὐτοῖς συμβάλλεσθαι . κατᾴδουσι δὲ καὶ ὄρνιθες ἄλλος ἄλλῃ διεσπαρμένοι , καὶ μάλιστα οἱ μουσικοί , καὶ ἑστιῶσιν εὖ μάλα τὰς ἀκοάς , καὶ παραπέμπουσιν ἀπόνως καὶ σὺν ἡδονῇ , διὰ τοῦ μέλους τὸν κάματον τῶν παριόντων ἀφανίσαντες . παρʼ ἑκάτερα δὲ τοῦ ποταμοῦ αἱ διατριβαί εἰσιν αἱ προειρημέναι καὶ αἱ ἀνάπαυλαι . διὰ μέσων δὲ τῶν Τεμπῶν ὁ Πηνειὸς ποταμὸς ἔρχεται , σχολῇ καὶ πράως προϊὼν ἐλαίου δίκην , πολλὴ δὲ κατʼ αὐτοῦ ἡ σκιὰ ἐκ τῶν παραπεφυκότων δένδρων καὶ τῶν ἐξηρτημένων κλάδων τίκτεται , ὡς ἐπὶ πλεῖστον τῆς ἡμέρας αὐτὴν προήκουσαν ἀποστέγειν τὴν ἀκτῖνα καὶ παρέχειν τοῖς πλέουσι πλεῖν κατὰ ψῦχος . πᾶς δὲ ὁ περιοικος λεὼς συνίασιν ἄλλοι ἄλλοις , καὶ θύουσι καὶ συνουσίας ποιοῦνται καὶ συμπίνουσιν . ἅτε οὖν πολλῶν ὄντων τῶν θυόντων καὶ τῶν καθαγιζόντων συνεχῶς , εἰκότως καὶ τοῖς βαδίζουσι καὶ τοῖς πλέουσιν ὀσμαὶ συμπαρομαρτοῦσιν ἥδισται · οὕτως ἄρα ἡ τιμὴ ἡ διαρκὴς ἡ περὶ τὸ κρεῖττον ἐκθεοῖ τὸν τόπον . ἐνταῦθά τοί φασι παῖδες Θετταλῶν καὶ τὸν Ἀπόλλωνα τὸν Πύθιον καθήρασθαι κατὰ πρόσταγμα τοῦ Διός , ὅτε τὸν Πύθωνα τὸν δράκοντα κατετόξευσεν φυλάττοντα τοὺς Δελφούς , τῆς Γῆς ἔτι ἐχούσης τὸ μαντεῖον . στεφανωσάμενον οὖν ἐκ ταύτης τῆς δάφνης τῆς Τεμπικῆς καὶ λαβόντα κλάδον ἐς τὴν δεξιὰν χεῖρα ἐκ τῆς αὐτῆς δάφνης ἐλθεῖν ἐς Δελφοὺς καὶ παραλαβεῖν τὸ μαντεῖον τὸν Διὸς καὶ Λητοῦς παῖδα . ἔστι δὲ καὶ βωμὸς ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ , ἐν ᾧ καὶ ἐστεφανώσατο καὶ τὸν κλάδον ἀφεῖλε . καὶ ἔτι καὶ νῦν διʼ ἔτους ἐνάτου οἱ Δελφοὶ παῖδας εὐγενεῖς πέμπουσι καὶ ἀρχιθέωρον ἕνα σφῶν αὐτῶν . οἳ δὲ παραγενόμενοι καὶ μεγαλοπρεπῶς θύσαντες ἐν τοῖς Τέμπεσιν ἀπίασι πάλιν στεφάνους ἀπὸ τῆς αὐτῆς δάφνης διαπλέξαντες , ἀφʼ ἧσπερ οὖν καὶ τότε ὁ θεὸς ἐστεφανώσατο . καὶ τὴν ὁδὸν ἐκείνην ἔρχονται , ἣ καλεῖται μὲν Πυθιάς , φέρει δὲ διὰ Θετταλίας καὶ Πελασγίας καὶ τῆς Οἴτης καὶ τῆς Αἰνιάνων χώρας καὶ τῆς Μηλιέων καὶ Δωριέων καὶ Λοκρῶν τῶν Ἑσπερίων . οὗτοι δὲ καὶ παραπέμπουσιν αὐτοὺς σὺν αἰδοῖ καὶ τιμῇ οὐδὲν ἧττον ἤπερ οὖν ἐκεῖνοι , οἲ τοὺς ἐξ Ὑπερβορέων τὰ ἱερὰ κομίζοντας τῷ αὐτῷ θεῷ τούτῳ τιμῶσι . καὶ μὴν καὶ τοῖς Πυθίοις ἐκ ταύτης τῆς δάφνης τοὺς στεφάνους τοῖς νικῶσι διδόασιν . ὑπὲρ μὲν οὖν τῶν ἐν Θετταλίᾳ Τεμπῶν καὶ ἐμοὶ νῦν τοσαῦτα εἰρήσθω .
Lemmas: φέρω οὖν καί ὁ καλέω Τέμπη ὁ Θεσσαλικός διαγράφω ὁ λόγος καί διαπλάσσω · ὁμολογέω γάρ καί ὁ λόγος , ἐάν ἔχω δύναμις φραστικός , μηδείς ἀσθενής ὅσος βούλομαι δείκνυμι ὁ ἀνήρ ὁ κατά χειρουργία δεινός . εἰμί δή χῶρος μεταξύ κεῖμαι ὁ τε Ὄλυμπος καί ὁ Ὄσσα . ὄρος δέ οὗτος εἰμί ὑπερύψηλος καί οἷος ὑπό τις θεῖος φροντίς διασχίζω , καί μέσος δέχομαι χωρίον , ὅς ὁ μέν μῆκος ἐπί τεσσαράκοντα διήκω στάδιον , ὁ γε μήν πλάτος ὁ μέν εἰμί πλέθρον , ὁ δέ καί μέγας ὀλίγος . διαρρέω δέ μέσος αὐτός ὁ καλέω Πηνειός . εἰς οὗτος δέ καί ὁ λοιπός ποταμός συρρέω , καί ἀνακοινόω ὁ ὕδωρ αὐτός , καί ἐργάζομαι ὁ Πηνειός ἐκεῖνος μέγας . διατριβή δέ ἔχω ποικίλος καί παντοδαπός ὁ τόπος οὗτος , οὐ ἀνθρώπινος χείρ ἔργον , ἀλλά φύσις αὐτόματος εἰς κάλλος τότε φιλοτιμέομαι , ὅτε λαμβάνω γένεσις ὁ χῶρος . κισσός μέν γάρ πολύς καί εὖ μάλα λάσιος ἐνακμάζω καί θάλλω καί δίκη ὁ εὐγενής ἄμπελος κατά ὁ ὑψηλός δένδρον ἀνέρπω καί συμφύω αὐτός , πολύς δέ σμῖλαξ πρός αὐτός ὁ πάγος ἀνατρέχω καί ἐπισκιάζω ὁ πέτρα · καί ἐκεῖνος μέν ὑπολανθάνω , ὁράω δέ ὁ χλοάζω πᾶς , καί εἰμί ὀφθαλμός πανήγυρις . ἐν αὐτός δέ ὁ λεῖος καί κάθημαι ἄλσος τε εἰμί ποικίλος καί ὑποδρομή συνεχής , ἐν ὥρα θέρος καταφεύγω ὁδοίπορος ἡδύς καταγώγιον , ὅς καί δίδωμι ἄσμενος ψυχάζω . διαρρέω δέ καί κρήνη συχνός , καί ἐπιρρέω νᾶμα ὕδωρ ψυχρός καί πίνω ἡδύς . λέγω δέ ὁ ὕδωρ οὗτος καί ὁ λούω ἀγαθός εἰμί καί εἰς ὑγίεια αὐτός συμβάλλω . κατᾴδω δέ καί ὄρνις ἄλλος ἄλλῃ διασπείρω , καί μάλα ὁ μουσικός , καί ἑστιάω εὖ μάλα ὁ ἀκοή , καί παραπέμπω ἄπονος καί σύν ἡδονή , διά ὁ μέλος ὁ κάματος ὁ παρέρχομαι ἀφανίζω . παρά ἑκάτερος δέ ὁ ποταμός ὁ διατριβή εἰμί ὁ προλέγω καί ὁ ἀνάπαυλα . διά μέσος δέ ὁ Τέμπη ὁ Πηνειός ποταμός ἔρχομαι , σχολή καί πρᾶος προέρχομαι ἔλαιον δίκη , πολύς δέ κατά αὐτός ὁ σκιά ἐκ ὁ παραφύζω δένδρον καί ὁ ἐξαρτάω κλάδος τίκτω , ὡς ἐπί πολύς ὁ ἡμέρα αὐτός προήκω ἀποστέγω ὁ ἀκτίς καί παρέχω ὁ πλέω πλέω κατά ψῦχος . πᾶς δέ ὁ περίοικος λαός συνέρχομαι ἄλλος ἄλλος , καί θύω καί συνουσία ποιέω καί συμπίνω . ἅτε οὖν πολύς εἰμί ὁ θύω καί ὁ καθαγίζω συνεχής , ἔοικα καί ὁ βαδίζω καί ὁ πλέω ὀσμή συμπαρομαρτέω ἡδύς · οὕτως ἄρα ὁ τιμή ὁ διαρκής ὁ περί ὁ κρατύς ἐκθεόω ὁ τόπος . ἐνταῦθα τοι φημί παῖς Θεσσαλός καί ὁ Ἀπόλλων ὁ Πύθιος καθαίρω κατά πρόσταγμα ὁ Ζεύς , ὅτε ὁ Πύθων ὁ δράκων κατατοξεύω φυλάσσω ὁ Δελφοί , ὁ Γῆ ἔτι ἔχω ὁ μαντεῖον . στεφανόω οὖν ἐκ οὗτος ὁ δάφνη ὁ Τεμπικός καί λαμβάνω κλάδος εἰς ὁ δεξιός χείρ ἐκ ὁ αὐτός δάφνη ἔρχομαι εἰς Δελφοί καί παραλαμβάνω ὁ μαντεῖον ὁ Ζεύς καί Λητώ παῖς . εἰμί δέ καί βωμός ἐν αὐτός ὁ τόπος , ἐν ὅς καί στεφανόω καί ὁ κλάδος ἀφαιρέω . καί ἔτι καί νῦν διά ἔτος ἔνατος ὁ Δελφοί παῖς εὐγενής πέμπω καί ἀρχιθέωρος εἷς σφεῖς αὐτός . ὁ δέ παραγίγνομαι καί μεγαλοπρεπής θύω ἐν ὁ Τέμπη ἀπέρχομαι πάλιν στέφανος ἀπό ὁ αὐτός δάφνη διαπλέκω , ἀπό ὅς οὖν καί τότε ὁ θεός στεφανόω . καί ὁ ὁδός ἐκεῖνος ἔρχομαι , ὅς καλέω μέν Πυθιάς , φέρω δέ διά Θεσσαλία καί Πελασγίη καί ὁ Οἴτη καί ὁ Αἰνιάν χώρα καί ὁ Μηλιεύς καί Δωριεύς καί Λοκροί ὁ Ἑσπέριος . οὗτος δέ καί παραπέμπω αὐτός σύν αἰδώς καί τιμή οὐδείς ἥσσων ἤ οὖν ἐκεῖνος , ὅς ὁ ἐκ Ὑπερβόρεοι ὁ ἱερόν κομίζω ὁ αὐτός θεός οὗτος τιμάω . καί μήν καί ὁ Πύθιος ἐκ οὗτος ὁ δάφνη ὁ στέφανος ὁ νικάω δίδωμι . ὑπέρ μέν οὖν ὁ ἐν Θεσσαλία Τέμπη καί ἐγώ νῦν τοσοῦτος λέγω .