claudius-aelianus.de-natura-animalium 15.12
χῆμαι δὲ θαλάττιαι ζῷόν εἰσι καὶ αὗται διάφορον · αἳ μὲν γὰρ αὐτῶν τραχεῖαι πεφύκασιν , αἳ δὲ λεῖαι πάνυ · καὶ τὰς μὲν τοῖς δακτύλοις πιέσας συνθλάσεις , τὰς δὲ συντρίψεις λίθῳ · καὶ αἳ μὲν αὐτῶν μελάνταται τὴν χρόαν εἰσίν , αἳ δέ , ἀργύρῳ φαίης ἂν αὐτὰς προσεοικέναι , αἳ δὲ ἀνακραθείσας περίκεινται τὰς χρόας τὰς προειρημένας . γένη δὲ αὐτῶν διάφορα καὶ εὐναὶ πάνυ ποικίλαι · αἳ μὲν γὰρ ἐν ταῖς ψάμμοις κεῖνται διεσπαρμέναι ταῖς τῶν αἰγιαλῶν , διαναπαύονταί τε κατὰ τῆς ἰλύος , αἳ δὲ ὑπόκεινται τῷ βρύῳ , αἳ δὲ εἰλημμέναι τῶν σπιλάδων εἶτα αὐταῖς προσέχονται μάλα ἐγκρατῶς . ἐν δὲ τῇ καλουμένῃ Ἰστριάδι θαλάττῃ αἵδε αἰ χῆμαι κατὰ τὴν ὥραν τὴν θέρειον , ὑπαρχομένου τοῦ ἀμήτου , δίκην ἀγέλης ἀλλήλαις συμφέρονται , καὶ ἀναπλέουσι κούφως , τά γε πρῶτα βαρεῖαί τε καὶ ἐπαχθεῖς οὖσαι καὶ οὐκ ἀναπλεύσασαι , ἀλλὰ τηνικάδε οὐκέτι τοιαῦται . ἀποδιδράσκουσι δὲ τὸν νότον , καὶ φεύγουσι τὸν βορρᾶν , καὶ οὐδὲ τὸν εὖρον ἀνέχονται . χαίρουσι δὲ ἀκύμονι θαλάττῃ , καὶ ζεφύρου καταπνεούσαις αὔραις ἡδείαις τε καὶ μαλακαῖς . ὑπὸ ταύταις οὖν τοὺς ἑαυτῶν εἰλυοὺς ἐκλιποῦσαι , μεμυκυῖαί τε καὶ κατάκλειστοι ἔτι , ἀνίασιν ἐκ τῶν μυχῶν , καὶ ἀκύμονος οὔσης τῆς θαλάττης νέουσι · καὶ τότε ἀνοίξασαι τὰς ἑαυτῶν στέγας ἐκκύπτουσιν , ὡς ἐκ τῶν ἰδίων θαλάμων αἱ νύμφαι ἢ τὰ ῥόδα πρὸς τὴν εἵλην ὑπαλεανθέντα καὶ ἐκκύψαντα τῶν καλύκων . οὐκοῦν κατὰ μικρὰ ὑποθαρροῦσαι , καὶ μάλα γε ἀσμένως ἡσυχάζουσι καὶ ἀτρεμοῦσι τὸν ἑταῖρον ἄνεμον προσδεχόμεναι , καὶ τὸν μὲν ὑπεστόρεσαν χιτῶνα , τὸν δὲ ὤρθωσαν , καὶ πλέουσι τῷ μὲν ἱστίῳ αἱ χῆμαι , τῷ δὲ σκάφει χρώμεναι . καὶ προΐασι μὲν τὸν τρόπον τοῦτον , ἡσυχίας οὔσης καὶ εὐδίας ʽοὐδὲν φαίης ἂν μακρόθεν ἰδὼν ἢ νηΐτην στόλον εἶναἰ · ἐὰν δὲ αἴσθωνται νεὼς ἐπίπλουν ἢ ἔφοδον θηρίου ἢ νῆξιν ἰχθύος ἁδροῦ , ἑαυτὰς ὑφʼ ἑνὶ κρότῳ τῶν ὀστράκων πτύξασαι , κατώλισθόν τε ἀθρόαι καὶ ἠφανίσθησαν .
Lemmas: χήμη δέ θαλάσσιος ζῷον εἰμί καί οὗτος διάφορος · ὁ μέν γάρ αὐτός τραχύς φύω , ὁ δέ λεῖος πάνυ · καί ὁ μέν ὁ δάκτυλος πιέζω συνθλάω , ὁ δέ συντρίβω λίθος · καί ὁ μέν αὐτός μελάνος ὁ χροιά εἰμί , ὁ δέ , ἄργυρος φημί ἄν αὐτός προσέοικα , ὁ δέ ἀνακρᾴζω περίκειμαι ὁ χροιά ὁ προλέγω . γένος δέ αὐτός διάφορος καί εὐνή πάνυ ποικίλος · ὁ μέν γάρ ἐν ὁ ψάμμος κεῖμαι δίσπαρω ὁ ὁ αἰγιαλός , διαναπαύω τε κατά ὁ ἰλύς , ὁ δέ ὑπόκειμαι ὁ βρύον , ὁ δέ εἰλάπτω ὁ σπιλάς εἶτα αὐτός προσέχω μάλα ἐγκρατής . ἐν δέ ὁ καλέω Ἰστριάς θάλασσα ὅδε ὁ χήμη κατά ὁ ὥρα ὁ θέρειος , ὑπάρχω ὁ ἄμητος , δίκη ἀγέλη ἀλλήλων συμφέρω , καί ἀναπλέω κοῦφος , ὁ γε πρῶτος βαρύς τε καί ἐπαχθής εἰμί καί οὐ ἀναπλέω , ἀλλά τηνικάδε οὐκέτι τοιοῦτος . ἀποδιδράσκω δέ ὁ νότος , καί φεύγω ὁ βορέας , καί οὐδέ ὁ εὖρος ἀνέχω . χαίρω δέ ἀκύμων θάλασσα , καί ζέφυρος καταπνέω αὔρα ἡδύς τε καί μαλακός . ὑπό οὗτος οὖν ὁ ἑαυτοῦ εἰλυός ἐκλείπω , μηκάομυι τε καί κατάκλειστος ἔτι , ἀνέρχομαι ἐκ ὁ μυχός , καί ἀκύμων εἰμί ὁ θάλασσα νέω · καί τότε ἀνοίκιυμι ὁ ἑαυτοῦ στέγη ἐκκύπτω , ὡς ἐκ ὁ ἴδιος θάλαμος ὁ νύμφη ἤ ὁ ῥόδον πρός ὁ εἵλη ὑπαλεαίνω καί ἐκκύπτω ὁ κάλυξ . οὐκοῦν κατά μικρός ὑποθαρρέω , καί μάλα γε ἄσμενος ἡσυχάζω καί ἀτρεμέω ὁ ἑταῖρος ἄνεμος προσδέχομαι , καί ὁ μέν ὑπεστόρνυμι χιτών , ὁ δέ ὀρθόω , καί πλέω ὁ μέν ἱστίον ὁ χήμη , ὁ δέ σκάφος χράω . καί προίαμι μέν ὁ τρόπος οὗτος , ἡσυχία εἰμί καί εὐδία εὐοδέω φημί ἄν μακρόθεν ὁράω ἤ νηΐτης στόλος εἰμί · ἐάν δέ αἰσθάνομαι ναῦς ἐπίπλοος ἤ ἔφοδος θηρίον ἤ νῆξις ἰχθῦς ἁδρός , ἑαυτοῦ ὑπό εἷς κρότος ὁ ὄστρακον πτύσσω , κατώλιμαι τε ἀθρόος καί ἀφανίζω .