claudius-aelianus.de-natura-animalium 14.26
ἔστι δὲ ἄρα τῷ Ἴστρῳ καὶ κόλπος οἷος βαθύτατος , καὶ ἔοικε τῇ θαλάττῃ τὴν πολλὴν περίοδον . καὶ μέντοι καὶ βάθους ὅτι εὖ ἥκει ὅδε ὁ κόλπος καὶ ἐκεῖνο τεκμηριῶσαι ἱκανόν . αἱ ναῦς αἱ φορτίδες αἱ τὴν θάλατταν περῶσαι καὶ ἐνταῦθα κατακολπίζουσι , πεφρίκασι δὲ καὶ τοῦτον ὡς θάλατταν , ὅταν ἀγριαίνηται ὑπὸ τῶν καταπνεόντων ἀνέμων ἐς κύματα ἐξαπτόντων τε αὐτὸν καὶ ἐκμαινόντων . πεφύκασι δὲ ἄρα ἐν αὐτῷ καὶ νῆσοι καὶ μέντοι καί τινες τῆς ὄχθης ὑποδρομαὶ ἐς ἃς ἔστι καταφυγεῖν . ἀλλὰ καὶ ἀκταὶ καὶ ἄκραι προήκουσι , καὶ προσρήγνυται αὐταῖς καὶ περισχίζεται κλύδων ἄγριος , ἡνίκα ἂν ἑαυτοῦ μάλιστα ὑποπλησθεὶς εἶτα ἐς τὴν θάλατταν οἱονεὶ στενοχωρούμενος ὠθῆται . φιλεῖ δὲ ἄρα δρᾶν τοῦτο ἤδη ὥρας φθινοπωρινῆς παραδραμούσης , ὑπαρχομένης δὲ τῆς χειμερίου , καὶ ἀκμάσας αὐτὸς πρόεισι πλημμυρῶν . πληθύοντα δὲ ἄρα βορρᾶς ἐπωθεῖ αὐτόν , καὶ ἐξάπτει κατιέναι ἄγριον . καὶ ὃ μὲν καταφέρει ὡς ἐς πλοῦν ἀγώγιμον τὸν καθʼ ἑαυτοῦ κρύσταλλον , ὃ δὲ ἀντιπίπτει ὁ βορρᾶς αὐτῷ καταπνέων σκληρὸν καὶ μάλα γε κρυμῶδες . οὔκουν αὐτῷ ἐκβάλλειν ἐς τὸ πέλαγος τὴν ὠδῖνα ὡς ἂν εἴποις ἐπιτρέπει , ἀλλʼ ἀνακωχεύων καὶ ἀνωθούμενος ἵστησιν . ὁ κρύσταλλος οὖν ἀνειργόμενός τε καὶ ἀναστελλόμενος ἐς βάθος χωρεῖ καὶ ἁδρύνεται ἐς πολύ · καὶ ἐντεῦθεν ὑπορρεῖ μὲν τοῦ Ἴστρου τὸ γνήσιον ὕδωρ ὁδοῖς ὡς ἂν εἴποις κρυπταῖς , τὸ δὲ ἐπίκτητόν οἱ καὶ νόθον ἐπίκειται πεδίου δίκην , καὶ κατὰ τούτου τηνικάδε τῆς ὥρας ὁδοιποροῦσιν οἱ τῇδε ἄνθρωποι κατὰ ζεύγη καὶ μόνιπποι . ὅπως μὲν οὖν ἐλέγχει τε καὶ βασανίζει τὴν πῆξιν τοῦ ποταμοῦ τοῦδε καὶ τοῦ Θρᾳκίου Στρυμόνος τὸ πονηρόν τε καὶ δολερὸν θηρίον ἡ ἀλώπηξ , ἀνωτέρω εἶπον · ὁ δʼ οὖν κρύσταλλος ὁ ἐν τῷ Ἴστρῳ καὶ νηὶ φορτηγῷ κατὰ ῥοῦν φερομένῃ περιτραφεὶς εἶτα ἐπέδησεν αὐτήν , καὶ οὔτε ἱστίων ἡπλωμένων ἔτι δεῖ , οὔτε ὁ πρῳράτης τὰ πρόσω βλέπει , οὔτε ὁ τῆς νεὼς ἄρχων ἐπιστρέφει τοὺς οἴακας · πεπήγασι γάρ , ἐπεὶ καὶ τὸ πᾶν σκάφος τῷ περικειμένῳ κατείληπται δεσμῷ , καὶ ἔοικεν οὐ μὰ Δία νηί , οὐ γὰρ ἔτι τοῖς κύμασι τύπτεται , ἀλλὰ ἐν πολλῷ τῷ πεδίῳ λόφῳ τινὶ ἀνεστῶτι ἢ καὶ νὴ Δία σκοπιᾷ ἢ ἄκρᾳ . ἐνταῦθά τοι καὶ οἱ περίνεῳ καὶ οἱ ναῦται ἐκπηδῶσι καὶ κατὰ τοῦ ποταμοῦ θέουσι , καὶ ἁμάξας ἄγουσι καὶ τὸν φόρτον μετῆραν ἐπὶ τοῦ τέως ὕδατος . καὶ πάλιν μετὰ τὴν χειμέριον ὥραν τοῦ αὐτοῦ φερομένου σφοδρῶς φέρουσί τε καὶ ἄγουσι τὰ ἄχθη . μένει δὲ ἡ ναῦς ἔστʼ ἂν ὑπανῇ μὲν τὰ τοῦ κρυμοῦ , τακῇ δὲ ὁ κρύσταλλος καὶ λυθῇ , ἐλευθέρα δὲ τοῦ παραδόξου πείσματος ἡ ὁλκὰς ἀπολυθῇ . ἐνταῦθά τοι τοῦ καιροῦ καὶ οἱ ἁλιεῖς μακέλλας λαβόντες , ἔνθα αὐτοὺς ἄγει θυμὸς διακόπτουσι τὴν πῆξιν τοῦ ὕδατος , καὶ τάφρον κυκλοτερῆ ἐργάζονται κατιοῦσαν ἐς τὸ ὕδωρ · εἴποις ἂν ἢ φρέατος εἶναι στόμα ἢ μεγίστου πίθου καὶ πάνυ γάστριδος . οὐκοῦν ἰχθύες πολλοὶ τὸν κρύσταλλον διαδρᾶναι θέλοντες οἱονεὶ στέγην ἐπικείμενον καὶ ποθοῦντες τὸ φῶς ἀσμένως ἐς τὸ ἀνεῳγμένον στόμιον ἐσνέουσι , καὶ γίνονται πλῆθος ἄμαχοι , καὶ ἐπωθοῦνται ἀλλήλοις , αἱροῦνται δὲ ἅτε ἐν βόθρῳ στενῷ ῥᾳδίως . καὶ πάρεστι λαβεῖν κυπρίνους τε καὶ κορακίνους ἄδην καὶ πέρκας καὶ ξιφίαν , ἀλλʼ οὔπω μέγαν καὶ ἔτι τοῦ κέντρου τοῦ προμετωπιδίου ἄμοιρον · καὶ ἀντακαῖον , καὶ τοῦτον ἁπαλόν , ἐπεὶ οἵ γε μεγάλοι καὶ προήκοντες τὴν ἡλικίαν γένοιντο ἂν καὶ κατὰ τὸν θύννον τὸν μέγιστον . οὗτός τοι καὶ πιότατός ἐστι τὰς λαπάρας καὶ τὴν γαστέρα , καὶ φαίης ἂν ὑὸς οὔθατα εἶναι θηλαζούσης βρέφη . δορὰν δὲ ἔχει τραχεῖαν , καὶ μέντοι καὶ τὰ δόρατα λεαίνουσι ταύτῃ δορυξόοι . ὑπὸ δὲ τῷ μυελῷ τοῦδε τοῦ ζῴου ἀρξάμενος ἐκ μέσης τῆς κεφαλῆς μέχρι τῆς οὐρᾶς καθήκων ὑμὴν ὑγρὸς καὶ στενὸς ἔρχεται . τοῦτον οὖν πρὸς τὴν εἵλην αὖον ἐργασάμενος ἕξεις εἰ ἐθέλεις μάστιγα ὡς ἐλαύνειν ζεῦγος ἵππων · σκύτους γὰρ ἤ τι ἢ οὐδὲν διαφέρει . ἐς μέγεθος δὲ ἤδη προήκων , οὐκ ἂν αὐτὸν θεάσαιτό τις ὑπεκδυόμενον τοῦ κρυστάλλου καὶ ἐμπίπτοντα ἐς τὸν βόθρον , ἀλλʼ ἢ πέτραν ὑπελθὼν πολυσκεπῆ ἢ ἐν ἄμμῳ βαθείᾳ ἑαυτὸν ἐγκρύψας εἶτα ὑποθάλπει καὶ μάλα ἀγαπητῶς . δεῖται δὲ οὔτε πόας τηνικάδε οὔτε ἰχθύος ἐς βορὰν ἑτέρου , κρυμοῦ δὲ ὄντος ἀργὸς εἶναι ἐθέλει , καὶ τέρπεται τῇ σχολῇ , καὶ τὴν ἑαυτοῦ πιμελὴν ἐσθίει , καὶ ὥσπερ οὖν οἱ πολύποδες ἐν ἀθηρίᾳ τῶν πλεκτανῶν τῶν ἰδίων παρατραγόντες ἑαυτοὺς καὶ ἐκεῖνοι βόσκουσι . χειμῶνος δὲ λήγοντος καὶ ὑπαρχομένου ἦρος καὶ ἐλευθέρου τοῦ Ἴστρου ῥέοντος μισεῖ τὴν ἀργίαν καὶ ἀναπλεύσας ἐμφορεῖται τοῦ κατὰ τὸ ὕδωρ ἀφροῦ · πολὺς δὲ οὗτός ἐστι μορμύροντος τοῦ ῥεύματος καὶ ὠθουμένου σφοδρότατα . ἐνταῦθά τοι καὶ ἁλίσκεται ῥᾳδίως , ἐλλοχώντων αὐτὸν τῶν ἁλιέων καὶ τὸ ἄγκιστρον ἐς τὸν ἀφρὸν καθιέντων σὺν τῇ ὁρμιᾷ . καὶ τὸ μὲν κρύπτεται ὑπὸ τῇ λευκότητι , καὶ ἡ αἴγλη τοῦ χαλκοῦ εὐσύνοπτός οἱ οὐκ ἔστι , καὶ διὰ ταῦτά τοι περιχανὼν καὶ λάβρως σπῶν τοῦ προειρημένου σιτίου καταπίνει τὸν δόλον , καὶ ἀπόλωλεν ἐντεῦθεν ὅθεν τὰ πρῶτα ἐτρέφετο .
Lemmas: εἰμί δέ ἄρα ὁ Ἴστρος καί κόλπος οἷος βαθύς , καί ἔοικα ὁ θάλασσα ὁ πολύς περίοδος . καί μέντοι καί βάθος ὅτι εὖ ἥκω ὅδε ὁ κόλπος καί ἐκεῖνος τεκμηριόω ἱκανός . ὁ ναῦς ὁ φορτίς ὁ ὁ θάλασσα περάω καί ἐνταῦθα κατακολπίζω , φρίσσω δέ καί οὗτος ὡς θάλασσα , ὅταν ἀγριαίνω ὑπό ὁ καταπνέω ἄνεμος εἰς κῦμα ἐξάπτω τε αὐτός καί ἐκμαίνω . φύω δέ ἄρα ἐν αὐτός καί νῆσος καί μέντοι καί τις ὁ ὄχθη ὑποδρομή εἰς ὅς εἰμί καταφεύγω . ἀλλά καί ἀκτή καί ἄκρα προήκω , καί προσράσσω αὐτός καί περισχίζω κλύδων ἄγριος , ἡνίκα ἄν ἑαυτοῦ μάλα ὑποπίμπλημι εἶτα εἰς ὁ θάλασσα οἱονεί στενοχωρέω ὠθέω . φιλέω δέ ἄρα δράω οὗτος ἤδη ὥρα φθινοπωρινός παρατρέχω , ὑπάρχω δέ ὁ χειμέριος , καί ἀκμάζω αὐτός πρόειμι πλημμυράω . πληθύω δέ ἄρα Βορέας ἐπωθέω αὐτός , καί ἐξάπτω κατέρχομαι ἄγριος . καί ὁ μέν καταφέρω ὡς εἰς πλόος ἀγώγιμος ὁ κατά ἑαυτοῦ κρύσταλλος , ὁ δέ ἀντιπίπτω ὁ Βορέας αὐτός καταπνέω σκληρός καί μάλα γε κρυμώδης . οὔκουν αὐτός ἐκβάλλω εἰς ὁ πέλαγος ὁ ὠδίς ὡς ἄν λέγω ἐπιτρέπω , ἀλλά ἀνακωχεύω καί ἀνωθέω ἵστημι . ὁ κρύσταλλος οὖν ἀνέργω τε καί ἀναστέλλω εἰς βάθος χωρέω καί ἁδρύνω εἰς πολύς · καί ἐντεῦθεν ὑπορρέω μέν ὁ Ἴστρος ὁ γνήσιος ὕδωρ ὁδός ὡς ἄν λέγω κρυπτός , ὁ δέ ἐπίκτητος ἕ καί νόθος ἐπίκειμαι πεδίον δίκη , καί κατά οὗτος τηνικάδε ὁ ὥρα ὁδοιπορέω ὁ τῇδε ἄνθρωπος κατά ζεῦγος καί μόνιππος . ὅπως μέν οὖν ἐλέγχω τε καί βασανίζω ὁ πῆξις ὁ ποταμός ὅδε καί ὁ Θρᾴκιος Στρυμών ὁ πονηρός τε καί δολερός θηρίον ὁ ἀλώπηξ , ἀνώτερος λέγω · ὁ δέ οὖν κρύσταλλος ὁ ἐν ὁ Ἴστρος καί ναῦς φορτηγός κατά ῥόος φέρω περιτρέφω εἶτα πεδάω αὐτός , καί οὔτε ἱστίον ἑπλόομαι ἔτι δέω , οὔτε ὁ πρῳράτης ὁ πρόσω βλέπω , οὔτε ὁ ὁ ναῦς ἄρχων ἐπιστρέφω ὁ οἴαξ · πήγνυμι γάρ , ἐπεί καί ὁ πᾶς σκάφος ὁ περίκειμαι καταλαμβάνω δεσμός , καί ἔοικα οὐ μά Ζεύς ναῦς , οὐ γάρ ἔτι ὁ κῦμα τύπτω , ἀλλά ἐν πολύς ὁ πεδίον λόφος τις ἀνίστημι ἤ καί νή Ζεύς σκοπιά ἤ ἄκρος . ἐνταῦθα τοι καί ὁ περίνεως καί ὁ ναύτης ἐκπηδάω καί κατά ὁ ποταμός θέω , καί ἄμαξα ἄγω καί ὁ φόρτος μεταίρω ἐπί ὁ τέως ὕδωρ . καί πάλιν μετά ὁ χειμέριος ὥρα ὁ αὐτός φέρω σφοδρός φέρω τε καί ἄγω ὁ ἄχθος . μένω δέ ὁ ναῦς ἔστε ἄν ὑπανίημι μέν ὁ ὁ κρυμός , τάκω δέ ὁ κρύσταλλος καί λύω , ἐλεύθερος δέ ὁ παράδοξος πεῖσμα ὁ ὁλκάς ἀπολύω . ἐνταῦθα τοι ὁ καιρός καί ὁ ἁλιεύς μάκελλα λαμβάνω , ἔνθα αὐτός ἄγω θυμός διακόπτω ὁ πῆξις ὁ ὕδωρ , καί τάφρος κυκλοτερής ἐργάζομαι κατέρχομαι εἰς ὁ ὕδωρ · λέγω ἄν ἤ φρέαρ εἰμί στόμα ἤ μέγας πίθος καί πάνυ γάστρις . οὐκοῦν ἰχθῦς πολύς ὁ κρύσταλλος διαδιδράσκω ἐθέλω οἱονεί στέγη ἐπίκειμαι καί ποθέω ὁ φάος ἄσμενος εἰς ὁ ἀνοίγνυμι στόμιον εἰσνέω , καί γίγνομαι πλῆθος ἄμαχος , καί ἐπωθέω ἀλλήλων , αἱρέω δέ ἅτε ἐν βόθρος στενός ῥᾴδιος . καί πάρειμι λαμβάνω κύπρινος τε καί κορακῖνος ἅδην καί πέρκη καί ξιφίας , ἀλλά οὔπω μέγας καί ἔτι ὁ κέντρον ὁ προμετωπίδιος ἄμοιρος · καί ἀντακαῖος , καί οὗτος ἁπαλός , ἐπεί ὁ γε μέγας καί προήκω ὁ ἡλικία γίγνομαι ἄν καί κατά ὁ θύννος ὁ μέγας . οὗτος τοι καί πῖος εἰμί ὁ λαπάρα καί ὁ γαστήρ , καί φημί ἄν ὗς οὖθαρ εἰμί θηλάζω βρέφος . δορά δέ ἔχω τραχύς , καί μέντοι καί ὁ δόρυ λεαίνω οὗτος δορυξόος . ὑπό δέ ὁ μυελός ὅδε ὁ ζῷον ἄρχω ἐκ μέσος ὁ κεφαλή μέχρι ὁ οὐρά καθήκω ὑμήν ὑγρός καί στενός ἔρχομαι . οὗτος οὖν πρός ὁ εἵλη αὖος ἐργάζομαι ἔχω εἰ ἐθέλω μάστιξ ὡς ἐλαύνω ζεῦγος ἵππος · σκῦτος γάρ ἤ τις ἤ οὐδείς διαφέρω . εἰς μέγεθος δέ ἤδη προήκω , οὐ ἄν αὐτός θεάομαι τις ὑπεκδύομαι ὁ κρύσταλλος καί ἐμπίπτω εἰς ὁ βόθρος , ἀλλά ἤ πέτρα ὑπέρχομαι πολυσκεπής ἤ ἐν ἄμμος βαθύς ἑαυτοῦ ἐγκρύπτω εἶτα ὑποθάλπω καί μάλα ἀγαπητός . δέω δέ οὔτε πόα τηνικάδε οὔτε ἰχθῦς εἰς βορά ἕτερος , κρυμός δέ εἰμί ἀργός εἰμί ἐθέλω , καί τέρπω ὁ σχολή , καί ὁ ἑαυτοῦ πιμελή ἐσθίω , καί ὥσπερ οὖν ὁ πολύπους ἐν ἀθηρία ὁ πλεκτάνη ὁ ἴδιος παρατραιγώσκω ἑαυτοῦ καί ἐκεῖνος βόσκω . χειμών δέ λήγω καί ὑπάρχω ἔαρ καί ἐλεύθερος ὁ Ἴστρος ῥέω μισέω ὁ ἀργία καί ἀναπλέω ἐμφορέω ὁ κατά ὁ ὕδωρ ἀφρός · πολύς δέ οὗτος εἰμί μορμύρω ὁ ῥεῦμα καί ὠθέω σφοδρός . ἐνταῦθα τοι καί ἁλίσκομαι ῥᾴδιος , ἐλλοχάω αὐτός ὁ ἁλιεύς καί ὁ ἄγκιστρον εἰς ὁ ἀφρός καθίημι σύν ὁ ὁρμιά . καί ὁ μέν κρύπτω ὑπό ὁ λευκότης , καί ὁ αἴγλη ὁ χαλκός εὐσύνοπτος ἕ οὐ εἰμί , καί διά οὗτος σύ περιχάσκω καί λάβρος σπάω ὁ προλέγω σιτίον καταπίνω ὁ δόλος , καί ἀπόλλυμι ἐντεῦθεν ὅθεν ὁ πρῶτος τρέφω .