claudius-aelianus.de-natura-animalium 11.10
εἶτα κύκνων μὲν τῶν Ῥιπαίων τῶν ἐν τοῖς Ὑπερβορέοις , ἐπεὶ λατρεύουσι τῷ Διὸς καὶ Λητοῦς ὁσημέραι φιλοπόνως , ἐποιησάμην μνήμην , ταύρου δὲ ἱεροῦ , ὅνπερ οὖν ἐκθεοῦσιν Αἰγύπτιοι , οὐκ ἐροῦμεν τὰ ἴδια ; καὶ πῶς ἡμᾶς οὐκ ἂν μέμψαιτο καὶ ἡ συγγραφὴ καὶ ἡ φύσις , ἧς καὶ τοῦτο ἔργον τε καὶ δῶρον ; ἀλλὰ μήσιός γε οὐδὲ ταύτῃ ῥᾴθυμον , καὶ εἰκότως εἰρήσεται καὶ ἡ θεολογία ἥδε . θεὸς Αἰγυπτίοις ἐναργέστατος ὁ Ἆπις εἶναι πιστεύεται . γίνεται δὲ ἐκ βοός , ἐς ἣν οὐράνιον σέλας ἐμπεσὸν σπορᾶς αἴτιόν ἐστι τῷ προειρημένῳ . καὶ Ἕλληνες μὲν αὐτὸν καλοῦσιν Ἔπαφον , καὶ γενεαλογοῦσίν οἱ μητέρα Ἰὼ τὴν Ἀργείαν τὴν Ἰνάχου · Αἰγύπτιοι δὲ ἐκβάλλουσι τὸν λόγον ὡς ψευδῆ , καὶ χρῶνται τῷ χρόνῳ μάρτυρι . φασὶ γὰρ Ἔπαφον μὲν ὀψὲ καὶ κάτω γενέσθαι , τὸν δὲ Ἆπιν τὸν πρῶτον μυριάδας ἐτῶν παμπόλλας τὴν ἐς ἀνθρώπους ἐπιδημίαν προειληφέναι . σημεῖα δὲ αὐτοῦ καὶ γνωρίσματα λέγει μὲν καὶ Ἡρόδοτος καὶ Ἀρισταγόρας , οὐχ ὁμολογοῦσι δὲ αὐτοῖς Αἰγύπτιοι · ἐννέα καὶ εἴκοσι γὰρ αὐτὰ εἶναί φασι καὶ ἐμπρέπειν τῷδε τῷ ἱερῷ βοΐ . τίνα δὲ ταῦτά ἐστι καὶ ὅπως διέσπαρται κατὰ τοῦ σώματος τοῦ ζῴου , καὶ ὅντινα τρόπον οἱονεὶ διήνθισται αὐτοῖς , ἀλλαχόθεν εἴσεσθε · ὅτου δὲ τῶν ἀστέρων ἕκαστον σημεῖον διὰ συμβόλων αἰνίττεται τὴν φύσιν , Αἰγύπτιοι τεκμηριῶσαι ἱκανοί . καὶ γὰρ τοι καὶ τὴν ἄνοδον τὴν τοῦ Νείλου ὑποδηλοῦν σημεῖά φασι καὶ τὸ τοῦ κόσμου σχῆμα · ἀλλʼ ὄψι τι καὶ σύμβολον , ὡς ἐκεῖνοι λέγουσιν , ὅπερ οὖν αἰνίττεται τοῦ φωτὸς εἶναι τὸ σκότος πρεσβύτερον . καὶ τὸ μηνοειδὲς τῆς σελήνης κατηγορεῖ σχῆμα τῷ συνιέντι σημεῖον ἄλλο , καὶ ἄλλα δὲ ἐπὶ τούτοις ἄλλων αἰνίγματα βεβήλοις τε καὶ ἀμαθέσιν ἱστορίας θεοπρεποῦς οὐκ εὐσύμβολα ταῦτα ὀφθαλμοῖς ὄντα . ὅταν δὲ διαρρεύσῃ ἡ φήμη τὸν θεὸν Αἰγυπτίοις τετέχθαι λέγουσα , τῶν γραμματέων τῶν ἱερῶν τινες , οἷσπερ οὖν μάθημα παιδὶ ἐκ πατρὸς παραδοθὲν ἀκριβοῦν τὸν ὑπὲρ τῶν σημείων ἔλεγχον , ἥκουσιν ἐνταῦθα , οὗ τῆς θεοφιλοῦς βοὸς τὸ βρέφος ἐτέχθη , καὶ κατά γε τὴν ὑφήγησιν τὴν Ἑρμοῦ τὴν πρεσβυτάτην οἰκίαν ἐγείρουσιν , ἔνθα δήπου καὶ διαιτήσεται τήν γε πρώτην , ἐς ἡλίου μὲν . ἀνατολὰς ὁρῶσαν , τροφὰς δὲ τὰς τοῦ βρέφους ὑποδέξασθαι καὶ μάλα γε ἱκανήν · τεττάρων γὰρ δεῖ μηνῶν ἐν γάλαξι τόνδε εἶναι τὸν μόσχον . ἐπὰν δὲ γένηται ἐκτραφείς , ἐνταῦθά τοι ὑπανισχούσης σελήνης νέας ἀπαντῶσι γραμματεῖς ἱεροὶ καὶ προφῆται , καὶ μέντοι καὶ ναῦν ἀνὰ ἔτος ἐς τοῦτο τῷδε τῷ δαίμονι ἱερὰν κοσμοῦσι , καὶ ταύτῃ πορθμεύουσιν αὐτὸν ἐς Μέμφιν , ἔνθα φίλτατα ἤθη αὐτῷ καὶ διατριβαὶ κεχαρισμέναι καὶ ἐνηβητήρια καὶ δρόμοι καὶ κονίστραι καὶ γυμνάσια καὶ θηλειῶν βοῶν ὡραίων οἶκοι καὶ φρέαρ καὶ κρήνη ποτίμου νάματος · οὐ γάρ οἵ φασιν οἱ θεραπευταί τε καὶ ἱερεῖς λυσιτελεῖν ἀεὶ Νειλῴου πίνειν · καὶ γὰρ πιαίνεσθαι γλυκέος τούτου τοῦ ῥεύματος καὶ ἐς ὄγκον σαρκῶν ὄντος ἀγαθοῦ . πομπὰς δὲ ἃς πέμπουσι , καὶ ἱερουργίας ἃς ἐπιτελοῦσι τοῦ νέου δαίμονος τὰ θεοφάνια θύοντες Αἰγύπτιοι , καὶ χορείας ἃς χορεύουσι , καὶ θαλίας καὶ πανηγύρεις ἃς ἐπιτελοῦσι , καὶ ὅπως αὐτοῖς καὶ πόλις ἅπασα καὶ κώμη διʼ εὐφροσύνης ἔρχεται , μακρὰ ἂν εἴη λέγειν . ἐκεῖνος δέ , ἐν ὅτου τῇ ἀγέλῃ τόδε τὸ θεῖον ἐγένετο ζῷον , δοκεῖ τε εὐδαίμων καὶ ἔστιν , ἄγουσί τε Αἰγύπτιοι θαυμαστόν γε αὐτόν . μάντις δὲ ἦν ἄρα ἀγαθὸς ὁ Ἆπις , οὐ καθίζων μὰ Δία κόρας ἢ πρεσβυτέρας γυναῖκας ἐπί τινων τριπόδων , οὐδὲ μὴν πώματος ἱεροῦ ἐμπιπλάς , ἀλλʼ ὃ μέν τις εὔχεται τῷ θεῷ τῷδε , παῖδες δὲ ἀθύροντες ἔξω καὶ πρὸς αὐλοὺς σκιρτῶντες , ἐπίπνοοι γενόμενοι σὺν τῷ ῥυθμῷ αὐτὰ ἕκαστα προλέγουσιν , ὡς εἶναι ἀληθέστερα τῶν ἐπὶ Σάγρᾳ τὰ λεχθέντα . εἰκάζουσι δὲ ἄρα καὶ τῷ Ὥρῳ αὐτὸν Αἰγύπτιοι , ὅνπερ οὖν πεπιστεύκασι φορᾶς καρπῶν καὶ εὐετηρίας αἰτιώτατον ἁπάσης . ἔνθεν τοι καὶ ὑπὲρ τῆς πολυχροίας αὐτοῦ φιλοσοφοῦσι , τὸ ποικίλον τῶν καρπῶν ὑπαινιττόμενοι διὰ συμβόλων . λέγει δέ τις τῶν προφητῶν λόγος οὐ πᾶσιν ἔκπυστος ὅτι ἄρα Μῆνις ὁ τῶν Αἰγυπτίων βασιλεὺς ἐπενόησε ζῷον ὥστε σέβειν ἔμψυχον , εἶτα μέντοι προείλετο ταῦρον , ἁπάντων ὡραιότατον εἶναι αὐτὸν πεπιστευκὼς καὶ τῆς γε Ὁμήρου κρίσεως τῆς ὑπὲρ τούτων κατʼ ἴχνια ἰὼν ὁ Μῆνίς φασιν . εἰπεῖν γὰρ καὶ Ὅμηρον ἐν Ἰλιάδι ἠύτε βοῦς ἀγέληφι μέγʼ ἔξοχος ἔπλετο πάντων ταῦρος · ὃ γάρ τε βόεσσι μεταπρέπει ἀγρομένῃσι . οἷα δὲ ἐς μυθολογίαν ὑπὲρ τοῦδε τοῦ ζῴου ἐκτρέπουσιν Αἰγύπτιοι οἱ τὰ περὶ τῶν ζῴων γράψαντες , οὔ μοι δοκεῖ φίλα εἶναι .
Lemmas: εἶτα κύκνος μέν ὁ Ῥιπαῖος ὁ ἐν ὁ Ὑπερβόρεοι , ἐπεί λατρεύω ὁ Ζεύς καί Λητώ ὁσημέραι φιλόπονος , ποιέω μνήμη , ταῦρος δέ ἱερός , ὅς οὖν ἐκθεόω Αἰγύπτιος , οὐ λέγω ὁ ἴδιος ; καί πῶς ἐγώ οὐ ἄν μέμφομαι καί ὁ συγγραφή καί ὁ φύσις , ὅς καί οὗτος ἔργον τε καί δῶρον ; ἀλλά μήσιος γε οὐδέ ταύτῃ ῥᾴθυμος , καί ἔοικα λέγω καί ὁ θεολογία ὅδε . θεός Αἰγύπτιος ἐναργής ὁ Ἆπις εἰμί πιστεύω . γίγνομαι δέ ἐκ βοῦς , εἰς ὅς οὐράνιος σέλας ἐμπίπτω σπορά αἴτιος εἰμί ὁ προλέγω . καί Ἕλλην μέν αὐτός καλέω Ἔπαφος , καί γενεαλογέω ὁ μήτηρ Ἰώ ὁ Ἀργεῖος ὁ Ἴναχος · Αἰγύπτιος δέ ἐκβάλλω ὁ λόγος ὡς ψευδής , καί χράω ὁ χρόνος μάρτυς . φημί γάρ Ἔπαφος μέν ὀψέ καί κάτω γίγνομαι , ὁ δέ Ἆπις ὁ πρῶτος μυριάς ἔτος πάμπολυς ὁ εἰς ἄνθρωπος ἐπιδημία προλαμβάνω . σημεῖον δέ αὐτός καί γνώρισμα λέγω μέν καί Ἡρόδοτος καί Ἀρισταγόρας , οὐ ὁμολογέω δέ αὐτός Αἰγύπτιος · ἐννέα καί εἴκοσι γάρ αὐτός εἰμί φημί καί ἐμπρέπω ὅδε ὁ ἱερός βοῦς . τίς δέ οὗτος εἰμί καί ὅπως διασπείρω κατά ὁ σῶμα ὁ ζῷον , καί ὅστις τρόπος οἱονεί διανθίζω αὐτός , ἀλλαχόθεν οἶδα · ὅστις δέ ὁ ἀστήρ ἕκαστος σημεῖον διά σύμβολος αἰνίσσομαι ὁ φύσις , Αἰγύπτιος τεκμηριόω ἱκανός . καί γάρ τοι καί ὁ ἄνοδος ὁ ὁ Νεῖλος ὑποδηλόω σημεῖον φημί καί ὁ ὁ κόσμος σχῆμα · ἀλλά ὄψις τις καί σύμβολον , ὡς ἐκεῖνος λέγω , ὅς οὖν αἰνίσσομαι ὁ φάος εἰμί ὁ σκότος πρέσβυς . καί ὁ μηνοειδής ὁ σελήνη κατηγορέω σχῆμα ὁ συνιίημι σημεῖον ἄλλος , καί ἄλλος δέ ἐπί οὗτος ἄλλος αἴνιγμα βέβηλος τε καί ἀμαθής ἱστορία θεοπρεπής οὐ εὐσύμβολος οὗτος ὀφθαλμός εἰμί . ὅταν δέ διαρρέω ὁ φήμη ὁ θεός Αἰγύπτιος τίκτω λέγω , ὁ γραμματεύς ὁ ἱερός τις , ὅς οὖν μάθημα παῖς ἐκ πατήρ παραδίοω ἀκριβόω ὁ ὑπέρ ὁ σημεῖον ἔλεγχος , ἥκω ἐνταῦθα , οὗ ὁ θεοφιλής βοῦς ὁ βρέφος τίκτω , καί κατά γε ὁ ὑφήγησις ὁ Ἑρμῆς ὁ πρέσβυς οἰκία ἐγείρω , ἔνθα δήπου καί διαιτάω ὁ γε πρῶτος , εἰς ἥλιος μέν . ἀνατολή ὁράω , τροφή δέ ὁ ὁ βρέφος ὑποδέχομαι καί μάλα γε ἱκανός · τέσσαρες γάρ δέω μείς ἐν γάλα ὅδε εἰμί ὁ μόσχος . ἐπάν δέ γίγνομαι ἐκτρέφω , ἐνταῦθα σύ ὑπανίσχω σελήνη νέος ἀπαντάω γραμματεύς ἱερός καί προφήτης , καί μέντοι καί ναῦς ἀνά ἔτος εἰς οὗτος ὅδε ὁ δαίμων ἱερός κοσμέω , καί οὗτος πορθμεύω αὐτός εἰς Μέμφις , ἔνθα φίλος ἦθος αὐτός καί διατριβή χαρίζω καί ἐνηβητήριον καί δρόμος καί κόνιστρα καί γυμνάσιον καί θῆλυς βοῦς ὡραῖος οἶκος καί φρέαρ καί κρήνη πότιμος νᾶμα · οὐ γάρ ὁ φημί ὁ θεραπευτής τε καί ἱερεύς λυσιτελέω ἀεί Νειλῷος πίνω · καί γάρ πιαίνω γλυκύς οὗτος ὁ ῥεῦμα καί εἰς ὄγκος σάρξ εἰμί ἀγαθός . πομπή δέ ὅς πέμπω , καί ἱερουργία ὅς ἐπιτελέω ὁ νέος δαίμων ὁ θεοφάνια θύω Αἰγύπτιος , καί χορεία ὅς χορεύω , καί θαλία καί πανήγυρις ὅς ἐπιτελέω , καί ὅπως αὐτός καί πόλις ἅπας καί κώμη διά εὐφροσύνη ἔρχομαι , μακρός ἄν εἰμί λέγω . ἐκεῖνος δέ , ἐν ὅστις ὁ ἀγέλη ὅδε ὁ θεῖος γίγνομαι ζῷον , δοκέω τε εὐδαίμων καί εἰμί , ἄγω τε Αἰγύπτιος θαυμαστός γε αὐτός . μάντις δέ εἰμί ἄρα ἀγαθός ὁ Ἆπις , οὐ καθίζω μά Ζεύς κόρη ἤ πρέσβυς γυνή ἐπί τις τρίπους , οὐδέ μήν πῶμα ἱερός ἐμφίπλημι , ἀλλά ὁ μέν τις εὔχομαι ὁ θεός ὅδε , παῖς δέ ἀθύρω ἔξω καί πρός αὐλός σκιρτάω , ἐπίπνοος γίγνομαι σύν ὁ ῥυθμός αὐτός ἕκαστος προλέγω , ὡς εἰμί ἀληθής ὁ ἐπί Σάγρας ὁ λέγω . εἰκάζω δέ ἄρα καί ὁ Ὧρος αὐτός Αἰγύπτιος , ὅς οὖν πιστεύω φορά καρπός καί εὐετηρία αἴτιος ἅπας . ἔνθεν τοι καί ὑπέρ ὁ πολύχροια αὐτός φιλοσοφέω , ὁ ποικίλος ὁ καρπός ὑπαινίσσομαι διά σύμβολος . λέγω δέ τις ὁ προφήτης λόγος οὐ πᾶς ἔκπυστος ὅτι ἄρα Μῆνις ὁ ὁ Αἰγύπτιος βασιλεύς ἐπινοέω ζῷον ὥστε σέβω ἔμψυχος , εἶτα μέντοι προαιρέω ταῦρος , ἅπας ὡραῖος εἰμί αὐτός πιστεύω καί ὁ γε Ὅμηρος κρίσις ὁ ὑπέρ οὗτος κατά ἴχνιον ἔρχομαι ὁ Μῆνις φημί . λέγω γάρ καί Ὅμηρος ἐν Ἰλιάς ἠΰτε βοῦς ἀγέλη μέγας ἔξοχος πέλω πᾶς ταῦρος · ὁ γάρ τε βοῦς μεταπρέπω ἀγείρω . οἷος δέ εἰς μυθολογία ὑπέρ ὅδε ὁ ζῷον ἐκτρέπω Αἰγύπτιος ὁ ὁ περί ὁ ζῷον γράφω , οὐ ἐγώ δοκέω φίλος εἰμί .