claudius-aelianus.de-natura-animalium 8.10
δὲ τῶν πειθόντων ἄκοντας ἐσθίειν ἡττῶνται πολλάκις πάνυ ἀκρατῶς . οὐκ ἄν ποτε ῥᾳδίως τοὺς ἐλέφαντας ἐνέδρα λάθοι . ὅταν γοῦν γένωνται τῆς τάφρου πλησίον , ἣν εἰώθασιν ὑπορύττειν οἱ θηρῶντες αὐτούς , εἴτε ἐννοίᾳ τινὶ φυσικῇ εἴτε μαντικῇ ναὶ μὰ Δία ἀπορρήτῳ τοῦ μὲν περαιτέρω χωρεῖν ἀναστέλλονται , ἑαυτοὺς δὲ ἐπιστρέψαντες εἶτα μέντοι ὡς ἐν · πολέμῳ ἀνθίστανται μάλα καρτερῶς , καὶ ἀνατρέψαι πειρῶνται τοὺς θηρατὰς καὶ διʼ αὐτῶν ὠσάμενοι φυγῇ πορίσασθαι τὴν σωτηρίαν , κρείττους γενόμενοι τῶν ἀντιπάλων . γίνεται τοίνυν ἐνταῦθα τοῦ καιροῦ μάχη καρτερὰ καὶ φόνος καὶ τῶν καὶ τῶν . ὁ μέντοι τρόπος τῆσδε τῆς μάχης τοιοῦτός ἐστιν . οἱ μὲν ἄνθρωποι δόρατα ἰσχυρὰ ἀφιᾶσι στοχαζόμενοι αὐτῶν , οἱ δὲ ἐλέφαντες τὸν παραπεσόντα ἁρπάζουσι , καὶ τῇ γῇ προσαράξαντες πατοῦντές τε καὶ τοῖς κέρασι τιτρώσκοντες οἰκτίστῳ περιβάλλουσι τέλει καὶ ἀλγεινοτάτῳ . ἐπίασι δὲ οἱ θῆρες ὑπὸ τοῦ θυμοῦ τὰ ὦτα ἐκπεταννύντες ὡς ἱστία δίκην τῶν στρουθῶν τῶν μεγάλων , αἵπερ οὖν τὰς πτέρυγας ἁπλώσασαι ἢ φεύγουσιν ἢ ἐπίασιν · ἐπισιμώσαντες δὲ καὶ τὴν προβοσκίδα οἱ ἐλέφαντες καὶ ὑπὸ τοῖς κέρασι πτύξαντες ὥσπερ οὖν νεὼς ἔμβολον σὺν πολλῷ τῷ ῥοθίῳ φερομένης ἐμπεσόντες ῥύμῃ σφοδροτάτῃ πολλοὺς ἀνατρέπουσι βοῶντες διάτορόν τε καὶ ὀξὺ δίκην σάλπιγγος . πατουμένων δὲ τῶν ἁλισκομένων καὶ ἀλοωμένων τοῖς γόνασιν ἄραβος πολὺς ὀστῶν συντριβομένων ἀκούεται καὶ πόρρωθεν , τὰ πρόσωπα δὲ ἐκθλιβομένων τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῆς ῥινὸς συνθλωμένης καὶ ῥηγνυμένου τοῦ μετώπου τὸ ἐναργὲς τοῦ εἴδους ἀπόλλυσι , καὶ ἀγνῶτες γίνονται πολλάκις καὶ τοῖς ἐγγυτάτω προσήκουσι . σώζονται δὲ παραδόξως ἄλλοι τὸν τρόπον τοῦτον . συνείληπται μὲν ὁ θηρατής , ὑφʼ ὁρμῆς δὲ τὸ θηρίον ὑπερῆλθεν αὐτόν , καὶ τὰ γόνατα ἐς τὴν γῆν ἀπήρεισε , καὶ προσκατέπηξε τὰ κέρατα ἐς θάμνον ἢ ἐς ῥίζαν ἢ ἄλλο τι τοιοῦτο , καὶ ἔχεται , καὶ μόγις ἀνασπᾷ καὶ ἐξαιρεῖ · ἐν δὲ τῷ τέως διεκδὺς ὁ κυνηγέτης ἀπαλλάττεται . οὐκοῦν ἐν τῇ τοιαύτῃ μάχῃ πολλάκις μὲν κρατοῦσιν οἱ ἐλέφαντες , πολλάκις δὲ καὶ ἡττῶνται δείματα ἐξ ἐπιβουλῆς καὶ δέα ποικίλα ἐπαγόντων . καὶ γὰρ σάλπιγγες ᾅδουσι , καὶ δοῦπόν τε καὶ κτύπον ἐργάζονται πρὸς τὰς ἀσπίδας ἀράττοντες τὰ δόρατα , καὶ πῦρ τὸ μέν τι ἐπὶ τῆς γῆς ἐξάπτουσι , τὸ δὲ μετέωρον αἴρουσι , καὶ ἄλλο σφενδονῶσι δαλοὺς διαπύρους ἀκοντίζοντες καὶ δᾷδας μακρὰς πυρὸς ἐνακμάζοντος τοῖς θηρίοις κατὰ προσώπου βιαίως ἐπισείοντες . ἅπερ οὖν τὰ θηρία δεδιότα καὶ δυσωπούμενα ὠθεῖται , καὶ ἔστιν ὅτε καὶ ἐκνικᾶται ἐμπεσεῖν ἐς τὴν τάφρον , ἣν τέως ἐφυλάττετο .
Lemmas: δέ ὁ πείθω ἀέκων ἐσθίω ἡσσάομαι πολλάκις πάνυ ἀκρατής . οὐ ἄν ποτέ ῥᾴδιος ὁ ἐλέφας ἐνέδρα λανθάνω . ὅταν γοῦν γίγνομαι ὁ τάφρος πλησίον , ὅς εἴωθα ὑπορύσσω ὁ θηράω αὐτός , εἴτε ἔννοια τις φυσικός εἴτε μαντικός ναί μά Ζεύς ἀπόρρητος ὁ μέν πέρα χωρέω ἀναστέλλω , ἑαυτοῦ δέ ἐπιστρέφω εἶτα μέντοι ὡς ἐν · πόλεμος ἀνθίστημι μάλα καρτερός , καί ἀνατρέπω πειράω ὁ θηρατής καί διά αὐτός ὠθέω φυγή πορίζω ὁ σωτηρία , κρατύς γίγνομαι ὁ ἀντίπαλος . γίγνομαι τοίνυν ἐνταῦθα ὁ καιρός μάχη καρτερός καί φόνος καί ὁ καί ὁ . ὁ μέντοι τρόπος ὅδε ὁ μάχη τοιοῦτος εἰμί . ὁ μέν ἄνθρωπος δόρυ ἰσχυρός ἀφίημι στοχάζομαι αὐτός , ὁ δέ ἐλέφας ὁ παραπίπτω ἁρπάζω , καί ὁ γῆ προσαράσσω πατέω τε καί ὁ κέρας τιτρώσκω οἰκτρός περιβάλλω τέλος καί ἀλγεινός . ἐπέρχομαι δέ ὁ θήρ ὑπό ὁ θυμός ὁ οὖς ἐκπετάννυμι ὡς ἱστίον δίκη ὁ στρουθός ὁ μέγας , ὅς οὖν ὁ πτέρυξ ἁπλόω ἤ φεύγω ἤ ἐπέρχομαι · ἐπισιμόω δέ καί ὁ προβοσκίς ὁ ἐλέφας καί ὑπό ὁ κέρας πτύσσω ὥσπερ οὖν ναῦς ἔμβολον σύν πολύς ὁ ῥόθιος φέρω ἐμπίπτω ῥύμη σφοδρός πολύς ἀνατρέπω βοάω διάτορος τε καί ὀξύς δίκη σάλπιγξ . πατέω δέ ὁ ἁλίσκομαι καί ἀλοάω ὁ γόνυ ἄραβος πολύς ὀστέον συντρίβω ἀκούω καί πρόσωθεν , ὁ πρόσωπον δέ ἐκθλίβω ὁ ὀφθαλμός καί ὁ ῥίς συνθλάω καί ῥήγνυμι ὁ μέτωπον ὁ ἐναργής ὁ εἶδος ἀπόλλυμι , καί ἀγνώς γίγνομαι πολλάκις καί ὁ ἐγγύς προσήκω . σῴζω δέ παράδοξος ἄλλος ὁ τρόπος οὗτος . συλλαμβάνω μέν ὁ θηρατής , ὑπό ὁρμή δέ ὁ θηρίον ὑπερέρχομαι αὐτός , καί ὁ γόνυ εἰς ὁ γῆ ἀπερείδω , καί προσκαταπήγνυμι ὁ κέρας εἰς θάμνος ἤ εἰς ῥίζα ἤ ἄλλος τις τοιοῦτος , καί ἔχω , καί μόγις ἀνασπάω καί ἐξαιρέω · ἐν δέ ὁ τέως διεκδύομαι ὁ κυνηγέτης ἀπαλλάσσω . οὐκοῦν ἐν ὁ τοιοῦτος μάχη πολλάκις μέν κρατέω ὁ ἐλέφας , πολλάκις δέ καί ἡσσάομαι δεῖμα ἐκ ἐπιβουλή καί δέος ποικίλος ἐπάγω . καί γάρ σάλπιγξ ᾁδω , καί δοῦπος τε καί κτύπος ἐργάζομαι πρός ὁ ἀσπίς ἀράσσω ὁ δόρυ , καί πῦρ ὁ μέν τις ἐπί ὁ γῆ ἐξάπτω , ὁ δέ μετέωρος ἀείρω , καί ἄλλος σφενδονάω δαλός διάπυρος ἀκοντίζω καί δαίς μακρός πῦρ ἐνακμάζω ὁ θηρίον κατά πρόσωπον βίαιος ἐπισείω . ὅς οὖν ὁ θηρίον δείδω καί δυσωπέω ὠθέω , καί εἰμί ὅτε καί ἐκνικάω ἐμπίπτω εἰς ὁ τάφρος , ὅς τέως φυλάσσω .