chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 229a
καὶ πρῶτόν γε － － προχειρισώμεθα τὸ περὶ τῆς τῶν παίδων διοικήσεως . οὔτε γὰρ ὑπὸ λόγου τὰς ὁρμὰς αὐτῶν ἐπιτροπεύεσθαι δυνατὸν εἰπεῖν ( οὐ γὰρ ἔχουσιν ἤδη τὸν λόγον ) οὔθ’ ὡς οὐ θυμοῦταί τε καὶ λυπεῖται καὶ ἥδεται καὶ γελᾷ καὶ κλαίει καὶ τοιαῦθ’ ἕτερα πάθη πάσχει μυρία . πολὺ γὰρ δὴ καὶ πλείω καὶ σφοδρότερα τὰ πάθη τοῖς παιδίοις ἐστὶν ἢ τοῖς τελείοις . οὐ μὴν ἀκολουθεῖ γε ταῦτα τοῖς Χρυσίππου δόγμασιν , ὥσπερ οὐδὲ τῷ μηδεμίαν οἰκείωσιν εἶναι φύσει πρὸς ἡδονὴν ἢ ἀλλοτρίωσιν πρὸς πόνον . － － － － － τριῶν οὖν τούτων ἡμῖν οἰκειώσεων ὑπαρχουσῶν φύσει καθ’ ἕκαστον τῶν μορίων τῆς ψυχῆς εἶδος , πρὸς μὲν τὴν ἡδονὴν διὰ τὸ ἐπιθυμητικόν , πρὸς δὲ τὴν νίκην διὰ τὸ θυμοειδές , πρὸς δὲ τὸ καλὸν διὰ τὸ λογιστικόν , Ἐπίκουρος μὲν τὴν τοῦ χειρίστου μορίου τῆς ψυχῆς οἰκείωσιν ἐθεάσατο μόνην , ὁ δὲ Χρύσιππος τὴν τοῦ βελτίστου , φάμενος ἡμᾶς οἰκειοῦσθαι πρὸς μόνον τὸ καλόν , ὅπερ εἶναι δηλονότι καὶ ἀγαθόν . ἁπάσας δὲ τὰς τρεῖς οἰκειώσεις θεάσασθαι μόνοις τοῖς παλαιοῖς ὑπῆρξε φιλοσόφοις . ἐάσας οὖν τὰς δύο ὁ Χρύσιππος εἰκότως ἀπορεῖν ἐρεῖ τῆς κατὰ τὴν κακίαν γενέσεως , οὔτ’ αἰτίαν ἔχων εἰπεῖν αὐτῆς , οὔτε τρόπους τῆς συστάσεως , οὔθ’ ὅπως ἁμαρτάνει τὰ παιδία δυνάμενος ἐξευρεῖν , ἅπερ εὐλόγως , οἶμαι , πάντα καὶ ὁ Ποσειδώνιος αὐτοῦ καταμέμφεται καὶ ἐλέγχει . Sequitur Posidonii contra Chr . argumentatio . ἀλλὰ μὴν ὁρᾶταί γε , κἂν χρηστοῖς ἔθεσιν ἐντρέφηται καὶ προσηκόντως παιδεύηται , πάντως ἐξαμαρτάνοντά τι καὶ τοῦτ’ αὐτὸ καὶ ὁ Χρύσιππος ὁμολογεῖ . καίτοι γ’ ἐνῆν αὐτῷ ὑπεριδόντι τῶν ἐναργῶς φαινομένων αὐτὸ μόνον ὁμολογῆσαι τὸ ταῖς ἰδίαις ὑποθέσεσιν ἀκόλουθον , εἰ καλῶς ἀχθείη τὰ παιδία , πάντως αὐτὰ φάσκοντι σοφοὺς ἄνδρας γενήσεσθαι τοῦ χρόνου προϊόντος . ἀλλ’ οὐκ ἐτόλμησε τοῦτό γε καταψεύσασθαι τῶν φαινομένων , ἀλλὰ κἂν ὑπὸ φιλοσόφῳ τρέφηται μόνῳ καὶ μηδὲν μήτε θεάσηται μήτ’ ἀκούσῃ πώποτε παράδειγμα κακίας , ὅμως οὐκ ἐξ ἀνάγκης αὐτὰ φιλοσοφήσειν . διττὴν γὰρ εἶναι τῆς διαστροφῆς τὴν αἰτίαν , ἑτέραν μὲν ἐκ κατηχήσεως τῶν πολλῶν ἀνθρώπων ἐγγιγνομένην , ἑτέραν δ’ ἐξ αὐτῆς τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως . － － － εἰ γὰρ μὴ ταῖς φωναῖς , ἀλλὰ τῇ γε δυνάμει τῶν λεγομένων ὁμολογεῖν ἔοικεν ὁ Χρύσιππος , ὡς ἔστιν οἰκείωσίς τέ τις ἡμῖν καὶ ἀλλοτρίωσις φύσει πρὸς ἕκαστον τῶν εἰρημένων ( sc . πρὸς ἡδονὴν καὶ πόνον , τιμὴν καὶ ἀτιμίαν ) . ἐπειδὰν γὰρ λέγῃ , τὰς περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν ἐγγίνεσθαι τοῖς φαύλοις διαστροφὰς διά τε τὴν πιθανότητα τῶν φαντασιῶν καὶ τὴν κατήχησιν , ἐρωτητέον αὐτὸν τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν ἡδονὴ μὲν ὡς ἀγαθόν , ἀλγηδὼν δ’ ὡς κακὸν πιθανὴν προβάλλουσι φαντασίαν · οὕτως δὲ καὶ διὰ τί τὴν μὲν νίκην τὴν ἐν Ὀλυμπίασιν καὶ τὴν τῶν ἀνδριάντων ἀνάθεσιν ἐπαινούμενά τε καὶ μακαριζόμενα πρὸς τῶν πολλῶν ἀκούοντες ὡς ἀγαθά , περὶ δὲ τῆς ἥττης τε καὶ τῆς ἀτιμίας ὡς κακῶν ἑτοίμως πειθόμεθα . － － － － － ἐν δὲ ( 167 ) τῷ παρόντι πρὸς τοὺς περὶ τὸν Χρύσιππον ὁ λόγος ἐνέστηκέ μοι , μήτ’ ἄλλο γιγνώσκοντας τῶν κατὰ τὰ πάθη , μήθ’ ὡς αἱ τοῦ σώματος κράσεις οἰκείας ἑαυταῖς ἐργάζονται τὰς παθητικὰς κινήσεις . De eadem re paullo infra : ὁ δὲ Χρύσιππος οὐ μόνον αὐτὸς οὐδὲν ἱκνούμενον εἶπεν , ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἀπ’ αὐτοῦ τινι κατέλιπεν ἀφορμὴν εὑρέσεως , μοχθηρὰν ὑποβαλλόμενος τῷ λόγῳ τὴν κρηπῖδα .
Lemmas: καί πρότερος γε － － προχειρίζω ὁ περί ὁ ὁ παῖς διοίκησις . οὔτε γάρ ὑπό λόγος ὁ ὁρμή αὐτός ἐπιτροπεύω δυνατός εἶπον ( οὖον γάρ ἔχω ἤδη ὁ λόγος ) οὔτε ὡς οὖον θυμόω τε καί λυπέω καί ἥδομαι καί γελάω καί καλέω καί τοιοῦτος ἕτερος πάθος πάσχω μυρίος . πολύς γάρ δή καί πλείων καί σφοδρός ὁ πάθος ὁ παιδίον εἰμί ἢ ὁ τέλειος . οὖον μήv ἀκολουθέω γε οὗτος ὁ Χρύσιππος δόγμα , ὥσπερ οὐδέ ὁ μηδείς οἰκέω εἰμί φύσις πρός ἡδονά ἢ ἀλλοτρίωσις πρός πόνος . － － － － － τρεῖς οὖν οὗτος ἐγώ οἰκείωσις ὑπάρχω φύσις κατά ἕκαστος ὁ μόριον ὁ Ψυχή εἶδος , πρός μέν ὁ ἡδονά διά ὁ ἐπιθυμητικός , πρός δέ ὁ Νίκη διά ὁ θυμοειδής , πρός δέ ὁ καλός διά ὁ λογιστικός , Ἐπίκουρος μέν ὁ ὁ κακός μόριον ὁ Ψυχή οἰκέω θεάομαι μόνος , ὁ δέ Χρύσιππος ὁ ὁ ἀγαθός , φημί ἐγώ οἰκειόω πρός μόνος ὁ καλός , ὅσπερ εἰμί δηλονότι καί ἀγαθός . ἅπας δέ ὁ τρεῖς οἰκειόω θεάομαι μόνος ὁ παλαιός ὑπάρχω φιλόσοφος . ἐάω οὖν ὁ δύο ὁ Χρύσιππος εἰκότως ἀπορέω εἴρω ὁ κατά ὁ κακία γένεσις , οὔτε αἴτιος ἔχω εἶπον αὐτός , οὔτε τρόπος ὁ σύστασις , οὔτε ὅπως ἁμαρτάνω ὁ παιδίον δύναμαι ἐξευρίσκω , ὅσπερ εὔλογος , οἴομαι , πᾶς καί ὁ Ποσειδώνιος αὐτός καταμέμφομαι καί ἔλεγχος . Sequitur Posidonii contra Chr . argumentatio . ἀλλά μήv ὁράω γε , κἀν χρηστός ἔθος ἐντρέφω καί προσήκω παιδεύω , πάντως ἐξαμαρτάνω τίς καί οὗτος αὐτός καί ὁ Χρύσιππος ὁμολογέω . καίτοι γε ἐν-εἰμί αὐτός ὑπεροράω ὁ ἐναργής φαίνω αὐτός μόνος ὁμολογέω ὁ ὁ ἴδιος ὑπόθεσις ἀκόλουθος , εἰμί καλῶς ἄγω ὁ παιδίον , πάντως αὐτός φάσκω σοφός ἀνήρ γίγνομαι ὁ χρόνος πρόειμι . ἀλλά οὐ τολμάω οὗτος γε καταψεύδομαι ὁ φαίνω , ἀλλά κἀν ὑπό φιλόσοφος τρέφω μόνος καί μηδείς μήτε θεάομαι μήτε ἀκούω πώποτε παράδειγμα κακία , ὅμως οὐ ἐκ ἀνάγκη αὐτός φιλοσοφέω . δισσός γάρ εἰμί ὁ διαστροφή ὁ αἴτιος , ἕτερος μέν ἐκ κατήχησις ὁ πολύς ἄνθρωπος ἐγγίγνομαι , ἕτερος δέ ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις . － － － εἰμί γάρ μή ὁ φωνή , ἀλλά ὁ γε δύναμις ὁ λέγω ὁμολογέω ἔοικα ὁ Χρύσιππος , ὡς εἰμί οἰκείωσις τε τις ἐγώ καί ἀλλοτρίωσις φύσις πρός ἕκαστος ὁ εἴρω ( sc . πρός ἡδονά καί πόνος , τιμή καί ἀτιμία ) . ἐπειδάν γάρ λέγω , ὁ περί ἀγαθός καί κακός ἐγγίγνομαι ὁ φαῦλος διαστροφή διά τε ὁ πιθανότης ὁ φαντασία καί ὁ κατήχησις , ἐρωτητέον αὐτός ὁ αἴτιος , διά ὅς ἡδονή μέν ὡς ἀγαθός , ἀλγηδών δέ ὡς κακός πιθανός προβάλλω φαντασία · οὕτως δέ καί διά τίς ὁ μέν Νίκη ὁ ἐν Ὀλυμπία καί ὁ ὁ ἀνδριάς ἀνάθεσις ἐπαινέω τε καί μακαρίζω πρός ὁ πολύς ἀκούω ὡς ἀγαθός , περί δέ ὁ ἧσσα τε καί ὁ ἀτιμία ὡς κακός ἑτοίμως πείθω . － － － － － ἐν δέ ( 167 ) ὁ πάρειμι πρός ὁ περί ὁ Χρύσιππος ὁ λόγος ἐνίστημι ἐγώ , μήτε ἄλλος γιγνώσκω ὁ κατά ὁ πάθος , μήτε ὡς ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις οἰκεῖος ἑαυτοῦ ἐργάζομαι ὁ παθητικός κινέω . De eadem re paullo infra : ὁ δέ Χρύσιππος οὖον μόνος αὐτός οὐδείς ἱκνέομαι εἶπον , ἀλλά οὐδέ ὁ ἀπό αὐτός τις καταλείπω ἀφορμή εὕρεσις , μοχθηρός ὑποβάλλω ὁ λόγος ὁ κρηπίς .