chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 259
οὐ μόνον δὲ τοὺς περὶ ψυχῆς ἡγεμονικοῦ λόγους ἠρωτημένους ὑπὸ αὐτῶν ἐλέγχοντες ἐμηκύναμεν , ἀλλὰ καὶ τὰ περὶ τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς ὑπὸ Χρυσίππου γεγραμμένα , τοῦτο μὲν ἐν τοῖς λογικοῖς ὑπομνήμασι τρισί , τοῦτο δὲ ἐν τῷ θεραπευτικῷ , μετὰ τοῦ καὶ δεικνύειν αὐτὸν ἑαυτῷ διαφερόμενον . ἐπεμνήσθημεν δὲ καὶ τῶν Ποσειδωνίου συγγραμμάτων , ἐν οἷς ἐπαινεῖ τὸν παλαιὸν λόγον ἐλέγχων τὰ Χρυσίππῳ κακῶς εἰρημένα περί τε τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς καὶ τῶν ἀρετῶν τῆς διαφορᾶς . ὥσπερ γὰρ ἀναιρεῖται τὰ πάθη τῆς ψυχῆς , εἰ μόνον εἴη τὸ λογιστικὸν αὐτῇ , μηδενὸς μήτε ἐπιθυμητικοῦ μήτε θυμοειδοῦς ὄντος , οὕτω καὶ τῶν ἀρετῶν πλὴν φρονήσεως αἱ λοιπαὶ πᾶσαι . καίτοι κἀνταῦθα εἴ τις ἐπεξέρχοιτο τῷ λόγῳ τά τε περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν ἀρετῶν ἐν τέτταρσι βιβλίοις ὑπὸ Χρυσίππου γεγραμμένα βασανίζων ὅσα τε καθ’ ἓν ἄλλο διῆλθεν , ᾧ δείκνυσι ποιὰς εἶναι τὰς ἀρετὰς ἐλέγχων τὸν Ἀρίστωνος λόγον , οὐχ ἑνὸς ἢ δυοῖν ἀλλὰ τριῶν ἢ τεττάρων ἂν δεηθείη βιβλίων . ἔστι μὲν γὰρ κἀνταῦθα λόγος εἷς βραχὺς ἐπιστημονικὸς ἐλέγχων τὸν Χρύσιππον , οὔτε τἀληθῆ πρεσβεύοντα καὶ μηκύνοντα περιττῶς . ἀλλὰ οἱ μήτε παιδευθέντες ἐν ἀποδεικτικῇ μεθόδῳ μήθ’ ὅλως γνόντες , ὁποία τίς ἐστι , μόνῳ δὲ τῷ μεγέθει καὶ πλήθει τῶν ὑπὸ Χρυσίππου γραφέντων βιβλίων προσέχοντες τὸν νοῦν ἀληθῆ νομίζουσι πάνθ’ ὑπάρχειν αὐτά . καὶ γὰρ καὶ ὄντως ἐστὶ τὰ πλεῖστα αὐτῶν ἀληθῆ καὶ μάλιστά γε τὰ κατὰ ἐκεῖνο τὸ βιβλίον , ἐν ᾧ δείκνυσι ποιὰς εἶναι τὰς ἀρετάς . ἀλλὰ ὅτι τῷ μίαν ὑποθεμένῳ δύναμιν ὑπάρχειν ἐν τῇ ψυχῇ τὴν λογικήν τε καὶ κριτικὴν ὀνομαζομένην , ἀνελόντι δὲ τὴν ἐπιθυμητικήν τε καὶ θυμοειδῆ , καθάπερ ὁ Χρύσιππος ἀνεῖλε , μάχεται τὰ κατὰ τοῦτο τὸ βιβλίον εἰρημένα , ταυτὶ μέμψαιτο ἄν τις αὐτῷ · τὸ μέντοι καταβάλλεσθαι τὴν Ἀρίστωνος αἵρεσιν ἀληθῶς ὑπὸ τῶν γεγραμμένων οὐκ ἄν τις μέμψαιτο . νομίζει γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος μίαν οὖσαν τὴν ἀρετὴν ὀνόμασι πλείοσιν ὀνομάζεσθαι κατὰ τὴν πρός τι σχέσιν . ὁ τοίνυν Χρύσιππος δείκνυσιν οὐκ ἐν τῇ πρός τι σχέσει γινόμενον τὸ πλῆθος τῶν ἀρετῶν τε καὶ κακιῶν , ἀλλὰ ἐν ταῖς οἰκείαις οὐσίαις ὑπαλλαττομέναις κατὰ τὰς ποιότητας , ὡς ὁ τῶν παλαιῶν ἠβούλετο λόγος · ὅπερ καὶ αὐτὸ βραχὺ παρατρέψας ὁ Χρύσιππος ἑτέραις λέξεσι διῆλθεν ἐν τῷ ποιὰς εἶναι τὰς ἀρετὰς τοῖς τε ἐπιχειρήμασιν οὐ πρέπουσι τῷ τὸ λογικὸν εἶναι μόνον τῆς ψυχῆς τεθειμένῳ , τὸ παθητικὸν δὲ ἀνῃρηκότι . πῶς οὖν ἐγὼ τοῦ μήκους τῶν λόγων αἴτιος , ἐὰν ἀναγκασθῶ νῦν ἀποδεικνύειν ἀλλοτρίας αἱρέσεως ἐπιχειρήμασι χρώμενον τὸν Χρύσιππον εἰκότως καταβαλεῖν τὴν Ἀρίστωνος δόξαν ;
Lemmas: οὖον μόνος δέ ὁ περί Ψυχή ἡγεμονικός λόγος ἐρωτάω ὑπό αὐτός ἐλέγχω μηκύνω , ἀλλά καί ὁ περί ὁ πάθος ὁ Ψυχή ὑπό Χρύσιππος γράφω , οὗτος μέν ἐν ὁ λογικός ὑπόμνημα τρεῖς , οὗτος δέ ἐν ὁ θεραπευτικός , μετά ὁ καί δείκνυμι αὐτός ἑαυτοῦ διαφέρω . ἐπιμιμνήσκομαι δέ καί ὁ Ποσειδώνιος σύγγραμμα , ἐν ὅς ἐπαινέω ὁ παλαιός λόγος ἐλέγχω ὁ Χρύσιππος κακῶς εἴρω περί τε ὁ πάθος ὁ Ψυχή καί ὁ ἀρετή ὁ διαφορά . ὥσπερ γάρ ἀναιρέω ὁ πάθος ὁ Ψυχή , εἰμί μόνος εἰμί ὁ λογιστικός αὐτός , μηδείς μήτε ἐπιθυμητικός μήτε θυμοειδής εἰμί , οὗτος καί ὁ ἀρετή πλήν φρόνησις ὁ λοιπός πᾶς . καίτοι ἐνταῦθα εἰμί τις ἐπεξέρχομαι ὁ λόγος ὁ τε περί ὁ διαφορά ὁ ἀρετή ἐν τέσσαρες βιβλίον ὑπό Χρύσιππος γράφω βασανίζω ὅσος τε κατά εἷς ἄλλος διέρχομαι , ὅς δείκνυμι ποιός εἰμί ὁ ἀρετή ἐλέγχω ὁ Ἀρίστων λόγος , οὐ εἷς ἢ δύο ἀλλά τρεῖς ἢ τέσσαρες εἄν δήω βιβλίον . εἰμί μέν γάρ ἐνταῦθα λόγος εἷς βραχύς ἐπιστημονικός ἐλέγχω ὁ Χρύσιππος , οὔτε τἀληθῆ πρεσβεύω καί μηκύνω περισσός . ἀλλά ὁ μήτε παιδεύω ἐν ἀποδεικτικός μέθοδος μήτε ὅλως γιγνώσκω , ὁποῖος τίς εἰμί , μόνος δέ ὁ μέγεθος καί πλῆθος ὁ ὑπό Χρύσιππος γράφω βιβλίον προσέχω ὁ νόος ἀληθής νομίζω πᾶς ὑπάρχω αὐτός . καί γάρ καί εἰμί εἰμί ὁ πλεῖστος αὐτός ἀληθής καί μάλα γε ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ βιβλίον , ἐν ὅς δείκνυμι ποιός εἰμί ὁ ἀρετή . ἀλλά ὅτι ὁ εἷς ὑποτίθημι δύναμις ὑπάρχω ἐν ὁ Ψυχή ὁ λογικός τε καί κριτικός ὀνομάζω , ἀναιρέω δέ ὁ ἐπιθυμητικός τε καί θυμοειδής , καθάπερ ὁ Χρύσιππος ἀναιρέω , μάχομαι ὁ κατά οὗτος ὁ βιβλίον εἴρω , οὗτος μέμφομαι ἄν τις αὐτός · ὁ μέντοι καταβάλλω ὁ Ἀρίστων αἵρεσις ἀληθής ὑπό ὁ γράφω οὐ ἄν τις μέμφομαι . νομίζω γάρ ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος εἷς εἰμί ὁ ἀρετή ὄνομα πλείων ὀνομάζω κατά ὁ πρός τίς σχέσις . ὁ τοίνυν Χρύσιππος δείκνυμι οὐ ἐν ὁ πρός τίς σχέσις γίγνομαι ὁ πλῆθος ὁ ἀρετή τε καί κακία , ἀλλά ἐν ὁ οἰκεῖος οὐσία ὑπαλλάσσω κατά ὁ ποιότης , ὡς ὁ ὁ παλαιός βούλομαι λόγος · ὅσπερ καί αὐτός βραχύς παρατρέπω ὁ Χρύσιππος ἕτερος λέξις διέρχομαι ἐν ὁ ποιός εἰμί ὁ ἀρετή ὁ τε ἐπιχείρημα οὖον πρέπω ὁ ὁ λογικός εἰμί μόνος ὁ Ψυχή τίθημι , ὁ παθητικός δέ ἀναλέγω . πῶς οὖν ἐγώ ὁ μῆκος ὁ λόγος αἴτιος , ἐάν ἀναγκάζω νῦν ἀποδείκνυμι ἀλλότριος αἵρεσις ἐπιχείρημα χράω ὁ Χρύσιππος εἰκότως καταβάλλω ὁ Ἀρίστων δόξα ;