chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 75
οἱ μὲν οὖν Στωϊκοὶ τῶν κοινῶν ὡς εἰπεῖν ἐννοιῶν ἐχόμενοι ὁρίζονται τἀγαθὸν τρόπῳ τῷδε ἀγαθόν ἐστιν ὠφέλεια ἢ οὐχ ἕτερον ὠφελείας ὠφέλειαν μὲν λέγοντες τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν σπουδαίαν πρᾶξιν , οὐχ ἕτερον δὲ ὠφελείας τὸν σπουδαῖον ἄνθρωπον καὶ τὸν φίλον . Ἡ μὲν γὰρ ἀρετή πως ἔχον ἡγεμονικὸν καθεστηκυῖα καὶ ἡ σπουδαία πρᾶξις ἐνέργειά τις οὖσα κατ’ ἀρετήν , ἄντικρύς ἐστιν ὠφέλεια · ὁ δὲ σπουδαῖος ἄνθρωπος καὶ ὁ φίλος , πάλιν τῶν ἀγαθῶν ὄντες καὶ αὐτοί , οὔτε ὠφέλεια λεχθεῖεν ἂν ὑπάρχειν οὔθ’ ἕτεροι ὠφελείας δι’ αἰτίαν τοιαύτην . Τὰ γὰρ μέρη , Στωϊκῶν φασι παῖδες , οὔτε τὰ αὐτὰ τοῖς ὅλοις ἐστὶν οὔτε ἑτεροῖα τῶν ὅλων , οἷον ἡ χεὶρ οὔτε ἡ αὐτή ἐστιν ὅλῳ ἀνθρώπῳ , οὐ γὰρ ὅλος ἄνθρωπός ἐστιν ἡ χείρ , οὔτε ἑτέρα τοῦ ὅλου , σὺν γὰρ τῇ [ ὅλῃ ] χειρὶ ὅλος ὁ ἄνθρωπος νοεῖται ἄνθρωπος . Ἐπεὶ οὖν καὶ τοῦ σπουδαίου ἀνθρώπου καὶ τοῦ φίλου μέρος ἐστὶν ἡ ἀρετή , τὰ δὲ μέρη οὔτε ταὐτὰ τοῖς ὅλοις ἐστὶν οὔτε ἕτερα τῶν ὅλων , εἴρηται ὁ σπουδαῖος ἄνθρωπος καὶ ὁ φίλος οὐχ ἕτερος ὠφελείας . Ὥστε πᾶν ἀγαθὸν τῷ ὅρῳ ἐμπεριειλῆφθαι , ἐάν τε ἐξ εὐθείας ὠφέλεια τυγχάνῃ ἐάν τε μὴ ᾖ ἕτερον ὠφελείας . Ἔνθεν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τριχῶς εἰπόντες ἀγαθὸν προσαγορεύεσθαι , ἕκαστον τῶν σημαινομένων κατ’ ἰδίαν πάλιν ἐπιβολὴν ὑπογράφουσιν . Λέγεται γὰρ ἀγαθόν , φασί , καθ’ ἕνα μὲν τρόπον τὸ ὑφ’ οὗ ἢ ἀφ’ οὗ ἔστιν ὠφελεῖσθαι , ὃ δὴ ἀρχικώτατον ὑπῆρχε καὶ ἀρετή · ἀπὸ γὰρ ταύτης ὥσπερ τινὸς πηγῆς πᾶσα πέφυκεν ἀνίσχειν ὠφέλεια . Καθ’ ἕτερον δὲ τὸ καθ’ ὃ συμβαίνει ὠφελεῖσθαι · οὕτως οὐ μόνον αἱ ἀρεταὶ λεχθήσονται ἀγαθὰ ἀλλὰ καὶ αἱ κατ’ αὐτὰς πράξεις , εἴπερ καὶ κατὰ ταύτας συμβαίνει ὠφελεῖσθαι . Κατὰ δὲ τὸν τρίτον καὶ τελευταῖον τρόπον λέγεται ἀγαθὸν τὸ οἷόν τε ὠφελεῖν , ἐμπεριλαμβανούσης τῆς ἀποδόσεως ταύτης τάς τε ἀρετὰς καὶ τὰς ἐναρέτους πράξεις καὶ τοὺς φίλους καὶ τοὺς σπουδαίους ἀνθρώπους θεούς τε καὶ σπουδαίους δαίμονας . οἱ δ’ ἀπὸ τῆς Στοᾶς θέλουσιν ἐπὶ τῆς τοῦ ἀγαθοῦ προσηγορίας τὸ δεύτερον σημαινόμενον ἐμπεριληπτικὸν εἶναι τοῦ πρώτου καὶ τὸ τρίτον περιληπτικὸν τῶν δυοῖν . : ὡς εἰ ταῖς ἀληθείαις ἀγαθόν ἐστι τὸ ἀφ’ οὗ ἔστιν ὠφελεῖσθαι , μόνην ῥητέον τὴν γενικὴν ἀρετὴν ἀγαθὸν ὑπάρχειν － － ἐκπίπτειν δὲ τοῦ ὅρου ἑκάστην τῶν εἰδικῶν ) οἱ δ’ ἀντικαθιστάμενοι πρὸς τοῦτο τὸ ἔγκλημα τοῦτό φασιν . <q>Ὅταν λέγωμεν ἀγαθόν ἐστιν ἀφ’ οὗ συμβαίνει τὸ ὠφελεῖσθαι ἐν ἴσῳ τοῦτο λέγομεν 〈 τῷ 〉 ἀγαθόν ἐστιν ἀφ’ οὗ συμβαίνει τι τῶν ἐν τῷ βίῳ ὠφελεῖσθαι . οὕτω γὰρ καὶ ἑκάστη τῶν ἐπ’ εἴδους ἀρετῶν ἀγαθὸν γενήσεται , κοινῶς μὲν τὸ ὠφελεῖν μὴ ἐπιφέρουσα , τὶ δὲ τῶν ἐν τῷ 〈 βίῳ 〉 ὠφελεῖσθαι παρεχομένη , οἷον ἡ μὲν φρονεῖν , καθάπερ ἡ φρόνησις , ἡ δὲ σωφρονεῖν , ὡς ἡ σωφροσύνη . Cf . Pyrr . Hypot . III 169 sq .
Lemmas: ὁ μέν οὖν στωϊκός ὁ κοινός ὡς εἶπον ἔννοια ἔχω ὁρίζω ἀγαθός τρόπος ὅδε ἀγαθός εἰμί ὠφέλεια ἢ οὐ ἕτερος ὠφέλεια ὠφέλεια μέν λέγω ὁ ἀρετή καί ὁ σπουδαῖος πρᾶξις , οὐ ἕτερος δέ ὠφέλεια ὁ σπουδαῖος ἄνθρωπος καί ὁ φίλος . ὁ μέν γάρ ἀρετή πως ἔχω ἡγεμονικός καθίστημι καί ὁ σπουδαῖος πρᾶξις ἐνέργεια τις εἰμί κατά ἀρετή , ἄντικρυς εἰμί ὠφέλεια · ὁ δέ σπουδαῖος ἄνθρωπος καί ὁ φίλος , πάλιν ὁ ἀγαθός εἰμί καί αὐτός , οὔτε ὠφέλεια λέγω εἄν ὑπάρχω οὔτε ἕτερος ὠφέλεια διά αἴτιος τοιοῦτος . ὁ γάρ μέρος , Στωϊκός φημί παῖς , οὔτε ὁ αὐτός ὁ ὅλος εἰμί οὔτε ἑτεροῖος ὁ ὅλος , οἷος ὁ χείρ οὔτε ὁ αὐτός εἰμί ὅλος ἄνθρωπος , οὖον γάρ ὅλος ἄνθρωπος εἰμί ὁ χείρ , οὔτε ἕτερος ὁ ὅλος , σύν γάρ ὁ [ ὅλος ] χείρ ὅλος ὁ ἄνθρωπος νοέω ἄνθρωπος . ἐπεί οὖν καί ὁ σπουδαῖος ἄνθρωπος καί ὁ φίλος μέρος εἰμί ὁ ἀρετή , ὁ δέ μέρος οὔτε αὐτός ὁ ὅλος εἰμί οὔτε ἕτερος ὁ ὅλος , εἴρω ὁ σπουδαῖος ἄνθρωπος καί ὁ φίλος οὐ ἕτερος ὠφέλεια . ὥστε πᾶς ἀγαθός ὁ ὅρος ἐμπεριλαμβάνω , ἐάν τε ἐκ εὐθύς ὠφέλεια τυγχάνω ἐάν τε μή εἰμί ἕτερος ὠφέλεια . ἔνθεν καί κατά ἀκολουθία τριχῶς εἶπον ἀγαθός προσαγορεύω , ἕκαστος ὁ σημαίνω κατά ἴδιος πάλιν ἐπιβολή ὑπογράφω . λέγω γάρ ἀγαθός , φημί , κατά εἷς μέν τρόπος ὁ ὑπό ὅς ἢ ἀπό ὅς εἰμί ὠφελέω , ὅς δή ἀρχικός ὑπάρχω καί ἀρετή · ἀπό γάρ οὗτος ὥσπερ τις πηγή πᾶς φύω ἀνίσχω ὠφέλεια . κατά ἕτερος δέ ὁ κατά ὅς συμβαίνω ὠφελέω · οὕτως οὖον μόνος ὁ ἀρετή λέγω ἀγαθός ἀλλά καί ὁ κατά αὐτός πρᾶξις , εἴπερ καί κατά οὗτος συμβαίνω ὠφελέω . κατά δέ ὁ τρίτος καί τελευταῖος τρόπος λέγω ἀγαθός ὁ οἷος τε ὠφελέω , ἐμπεριλαμβάνω ὁ ἀπόδοσις οὗτος ὁ τε ἀρετή καί ὁ ἐνάρετος πρᾶξις καί ὁ φίλος καί ὁ σπουδαῖος ἄνθρωπος θεός τε καί σπουδαῖος δαίμων . ὁ δέ ἀπό ὁ Στοά ἐθέλω ἐπί ὁ ὁ ἀγαθός προσηγορία ὁ δύο σημαίνω ἐμπεριληπτικός εἰμί ὁ πρῶτος καί ὁ τρίτος περιληπτικός ὁ δύο . : ὡς εἰμί ὁ ἀλήθεια ἀγαθός εἰμί ὁ ἀπό ὅς εἰμί ὠφελέω , μόνος ῥητέος ὁ γενικός ἀρετή ἀγαθός ὑπάρχω － － ἐκπίπτω δέ ὁ ὁράω ἕκαστος ὁ εἰδικός ) ὁ δέ ἀντικαθίστημι πρός οὗτος ὁ ἔγκλημα οὗτος φημί . <q>οος λέγω ἀγαθός εἰμί ἀπό ὅς συμβαίνω ὁ ὠφελέω ἐν ἴσος οὗτος λέγω 〈 ὁ 〉 ἀγαθός εἰμί ἀπό ὅς συμβαίνω τίς ὁ ἐν ὁ βίος ὠφελέω . οὗτος γάρ καί ἕκαστος ὁ ἐπί εἶδος ἀρετή ἀγαθός γίγνομαι , κοινῶς μέν ὁ ὠφελέω μή ἐπιφέρω , τίς δέ ὁ ἐν ὁ 〈 βίος 〉 ὠφελέω παρέχω , οἷος ὁ μέν φρονέω , καθάπερ ὁ φρόνησις , ὁ δέ σωφρονέω , ὡς ὁ σωφροσύνη . Cf . Pyrr . Hypot . III 169 sq .