chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 471
ἀλλά , νὴ Δία , φήσει τις ἴσως τῶν Στωϊκῶν , ὥσπερ οὖν καὶ λέγουσιν , οὐ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν εἶναι τῇ ψυχῇ πρὸς τὸ σῶμα κατά τε τὰ πάθη καὶ τὰ νοσήματα καὶ τὴν ὑγίειαν . At , Galenus inquit , Chrysippus ipse hanc corporis et animi analogiam instituit . τί δὲ Χρύσιππος ἐν τῷ περὶ παθῶν ἠθικῷ γράφει ταυτί ; Οὔτε γὰρ περὶ τὸ νοσοῦν σῶμά ἐστί τις τέχνη , ἣν προσαγορεύομεν ἰατρικήν , οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τὴν νοσοῦσαν ψυχὴν ἐστί τις τέχνη , οὔτ’ ἐν τῇ κατὰ μέρος θεωρίᾳ τε καὶ θεραπείᾳ δεῖ λείπεσθαι ταύτην ἐκείνης . διὸ καί , καθάπερ τῷ περὶ τὰ σώματα ἰατρῷ καθήκει τῶν τε συμβαινόντων αὐτοῖς παθῶν ἐντὸς εἶναι , ὡς εἰώθασι τοῦτο λέγειν , καὶ τῆς ἑκάστῳ οἰκείας θεραπείας , οὕτω καὶ τῷ τῆς ψυχῆς ἰατρῷ ἐπιβάλλει , ἀμφοτέρων τούτων ἐντὸς εἶναι , ὡς ἔνι ἄριστα . καὶ ὅτι οὕτως ἔχει , μάθοι ἄν τις τῆς πρὸς ταῦτα ἀναλογίας παρατεθείσης ἀπ’ ἀρχῆς . ἡ γὰρ πρὸς ταῦτα ἀντιπαρατείνουσα οἰκειότης παραστήσει , ὡς οἴομαι , καὶ τὴν τῶν θεραπειῶν ὁμοιότητα , καὶ ἔτι τὴν ἀμφοτέρων τῶν ἰατρειῶν πρὸς ἀλλήλας ἀναλογίαν . ὅτι μὲν οὖν ἀναλογίαν τινὰ βούλονται εἶναι τῶν ἐν τῇ ψυχῇ τοῖς κατὰ τὸ σῶμα , δῆλον οἶμαι γεγονέναι , καὶ οὐ μόνον γε διὰ τῆς προγεγραμμένης ῥήσεως , ἀλλὰ καὶ δι’ ὧν ἐφεξῆς γράφει , τόνδε τὸν τρόπον ἐχόντων · Καθάπερ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος θεωρεῖται ἰσχύς τε καὶ ἀσθένεια , εὐτονία καὶ ἀτονία [ καὶ τόνος ] , πρὸς δὲ τούτοις ὑγίειά τε καὶ νόσος , εὐεξία τε καὶ καχεξία , καὶ τἄλλα ὅσα τούτοις ἑξῆς καταλέγει πάθη τε καὶ ἀῤῥωστήματα καὶ νοσήματα , κατὰ τὸν αὐτόν , φησί , τρόπον ἀνάλογόν τινα πᾶσι τούτοις καὶ ἐν ψυχῇ λογικῇ συνίσταταί τε καὶ ὀνομάζεται . εἶθ’ ἑξῆς ἐπιφέρων φησίν Ὡς οἴομαι , ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀναλογίας τε καὶ ὁμοιότητος καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς συνωνυμίας γεγενημένης . Καὶ γὰρ καὶ κατὰ ψυχήν τινας λέγομεν ἰσχύειν καὶ ἀσθενεῖν καὶ εὐτόνους καὶ ἀτόνους εἶναι , καὶ ἔτι νοσεῖν καὶ ὑγιαίνειν , οὕτω πως καὶ τοῦ πάθους καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν ἀῤῥωστήματος λεγομένου καὶ τῶν τούτοις παραπλησίων . His verbis dicit Galenus Chrysippum analogiam statuisse quae inter synonymas et corporis et animi condiciones intercedat : καὶ γὰρ τοὔνομα καὶ τὸν λόγον αὐτῶν εἶναι τὸν αὐτόν , εἴ γε δὴ συνώνυμά φησιν ὑπάρχειν αὐτά . － － ὅτι μὲν οὖν πρόκειται τῷ Χρυσίππῳ ἀναλογίαν ἅπασαν ἐξηγεῖσθαί τε καὶ φυλάττειν , ἐκ τούτων δῆλον . εἰ δὲ ἐπιχειρήσας αὐτὸ ποιεῖν , οὐ τυγχάνει τοῦ προτεθέντος , οὐκ ἀποστατέον ἐστὶ τῆς ὁμοιότητος , ἀλλὰ ( ) τῇ διδασκαλίᾳ μεμπτέον , ὡς οὐκ ἀληθεῖ . τοῦτο δ’ οὐδὲν ἧττον αὐτῷ καὶ κατὰ τὸν ἐφεξῆς ὑπάρχει λόγον ἅπαντα τὸν ἐν τῷ περὶ παθῶν ἠθικῷ . γράφει γοῦν ὧδε · Διὸ καὶ κατὰ τρόπον προῆκται Ζήνωνι λόγος . ἡ δὲ τῆς ψυχῆς νόσος ὁμοιοτάτη ἐστὶ τῇ τοῦ σώματος ἀκαταστασίᾳ . λέγεται δὲ εἶναι σώματος νόσος ἡ ἀσυμμετρία τῶν ἐν αὐτῷ , θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , ξηροῦ καὶ ὑγροῦ . Καὶ μετ’ ὀλίγα · Ἡ δ’ ἐν τῷ σώματι ὑγίεια εὐκρασία τις καὶ συμμετρία τῶν δ’ εἰρημένων . Καὶ πάλιν ἐφεξῆς · Οἶμαι γὰρ εἶναι εὐεξίαν σώματος τὴν ἀρίστην τῶν ῥηθέντων εὐκρασίαν . Καὶ πάλιν ἐφεξῆς · Λέγεται δὲ καὶ ταῦτα οὐκ ἄπο τρόπου ἐπὶ τοῦ σώματος , διότι ἡ ἐν θερμοῖς καὶ ψυχροῖς καὶ ὑγροῖς καὶ ξηροῖς γενομένη συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία ἐστὶν ὑγίεια ἢ νόσος , ἡ δ’ ἐν νεύροις συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία ἰσχὺς ἢ ἀσθένεια καὶ εὐτονία ἢ ἀτονία , ἡ δ’ ἐν τοῖς μέλεσι συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία κάλλος ἢ αἶσχος . Sequentibus G . multis verbis probare studet , Chrysippum dicere nequivisse : τίνων ἐστὶ μορίων ἡ τῆς ψυχῆς ὑγίεια συμμετρία καὶ νόσος ἀσυμμετρία .
Lemmas: ἀλλά , νή Ζεύς , φημί τις ἴσως ὁ Στωϊκός , ὥσπερ οὖν καί λέγω , οὖον ὁ αὐτός ἀναλογία εἰμί ὁ Ψυχή πρός ὁ σῶμα κατά τε ὁ πάθος καί ὁ νόσημα καί ὁ ὑγίεια . At , Galenus inquit , Chrysippus ipse hanc corporis et animi analogiam instituit . τίς δέ Χρύσιππος ἐν ὁ περί πάθος ἠθικός γράφω οὗτος ; οὔτε γάρ περί ὁ νοσέω σῶμα εἰμί τις τέχνη , ὅς προσαγορεύω ἰατρικός , οὐ δέ καί περί ὁ νοσέω ψυχή εἰμί τις τέχνη , οὔτε ἐν ὁ κατά μέρος θεωρία τε καί θεραπεία δεῖ λείπω οὗτος ἐκεῖνος . διό καί , καθάπερ ὁ περί ὁ σῶμα ἰατρός καθήκω ὁ τε συμβαίνω αὐτός πάθος ἐντός εἰμί , ὡς εἴωθα οὗτος λέγω , καί ὁ ἕκαστος οἰκεῖος θεραπεία , οὗτος καί ὁ ὁ Ψυχή ἰατρός ἐπιβάλλω , ἀμφότερος οὗτος ἐντός εἰμί , ὡς ἐν ἀγαθός . καί ὅτι οὕτως ἔχω , μανθάνω ἄν τις ὁ πρός οὗτος ἀναλογία παρατίθημι ἀπό ἀρχή . ὁ γάρ πρός οὗτος ἀντιπαρατείνω οἰκειότης παρίστημι , ὡς οἴομαι , καί ὁ ὁ θεραπεία ὁμοιότης , καί ἔτι ὁ ἀμφότερος ὁ ἰατρεία πρός ἀλλήλων ἀναλογία . ὅτι μέν οὖν ἀναλογία τις βούλομαι εἰμί ὁ ἐν ὁ Ψυχή ὁ κατά ὁ σῶμα , δῆλος οἴομαι γίγνομαι , καί οὖον μόνος γε διά ὁ προγράφω ῥῆσις , ἀλλά καί διά ὅς ἐφεξῆς γράφω , ὅδε ὁ τρόπος ἔχω · καθά γάρ καί ἐπί ὁ σῶμα θεωρέω ἰσχύς τε καί ἀσθένεια , εὐτονία καί ἀτονία [ καί τόνος ] , πρός δέ οὗτος ὑγίεια τε καί νόσος , εὐεξία τε καί καχεξία , καί ἄλλος ὅσος οὗτος ἑξῆς καταλέγω πάθος τε καί ἀῤῥωστήματα καί νόσημα , κατά ὁ αὐτός , φημί , τρόπος ἀνάλογος τις πᾶς οὗτος καί ἐν Ψυχή λογικός συνίστημι τε καί ὀνομάζω . εἶτα ἑξῆς ἐπιφέρω φημί ὡς οἴομαι , ἀπό ὁ τοιοῦτος ἀναλογία τε καί ὁμοιότης καί ὁ ἐν αὐτός συνωνυμία γίγνομαι . καί γάρ καί κατά Ψυχή τις λέγω ἰσχύω καί ἀσθενέω καί εὔτονος καί ἄτονος εἰμί , καί ἔτι νοσέω καί ὑγιαίνω , οὗτος πως καί ὁ πάθος καί ὁ κατά αὐτός ἄρωστος λέγω καί ὁ οὗτος παραπλήσιος . His verbis dicit Galenus Chrysippum analogiam statuisse quae inter synonymas et corporis et animi condiciones intercedat : καί γάρ ὄνομα καί ὁ λόγος αὐτός εἰμί ὁ αὐτός , εἰμί γε δή συνώνυμος φημί ὑπάρχω αὐτός . － － ὅτι μέν οὖν πρόκειμαι ὁ Χρύσιππος ἀναλογία ἅπας ἐξηγέομαι τε καί φυλάσσω , ἐκ οὗτος δῆλος . εἰμί δέ ἐπιχειρέω αὐτός ποιέω , οὖον τυγχάνω ὁ προτίθημι , οὐ ἀποστατέω εἰμί ὁ ὁμοιότης , ἀλλά ( ) ὁ διδασκαλία μεμπτέος , ὡς οὐ ἀληθής . οὗτος δέ οὐδείς κακός αὐτός καί κατά ὁ ἐφεξῆς ὑπάρχω λόγος ἅπας ὁ ἐν ὁ περί πάθος ἠθικός . γράφω γοῦν ὧδε · Διὸ καί κατά τρόπος προάγω Ζήνων λόγος . ὁ δέ ὁ Ψυχή νόσος ὅμοιος εἰμί ὁ ὁ σῶμα ἀκαταστασία . λέγω δέ εἰμί σῶμα νόσος ὁ ἀσυμμετρία ὁ ἐν αὐτός , θερμός καί ψυχρός , ξηρός καί ὑγρός . καί μετά ὀλίγος · ὁ δέ ἐν ὁ σῶμα ὑγίεια εὐκρασία τις καί συμμετρία ὁ δέ εἴρω . καί πάλιν ἐφεξῆς · οἴμη γάρ εἰμί εὐεξία σῶμα ὁ ἀγαθός ὁ εἴρω εὐκρασία . καί πάλιν ἐφεξῆς · λέγω δέ καί οὗτος οὐ ἀπό τρόπος ἐπί ὁ σῶμα , διότι ὁ ἐν θερμός καί ψυχρός καί ὑγρός καί ξηρός γίγνομαι συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία εἰμί ὑγίεια ἢ νόσος , ὁ δέ ἐν νεῦρον συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία ἰσχύς ἢ ἀσθένεια καί εὐτονία ἢ ἀτονία , ὁ δέ ἐν ὁ μέλος συμμετρία ἢ ἀσυμμετρία κάλλος ἢ αἶσχος . Sequentibus G . multis verbis probare studet , Chrysippum dicere nequivisse : τίνω εἰμί μόριον ὁ ὁ Ψυχή ὑγίεια συμμετρία καί νόσος ἀσυμμετρία .