chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 244
σχέσις καὶ κίνησις διαφέρουσιν ἀλλήλων · ἡ μὲν γάρ ἐστιν ἠρεμία , φορὰ δὲ ἡ κίνησις · ἧς εἴδη δύο , τὸ μὲν μεταβατικόν , τὸ δὲ περὶ τὸν αὐτὸν τόπον εἰλούμενον . σχέσει μὲν οὖν ἀδελφὸν ἕξις , κινήσει δ’ ἐνέργεια . τὸ δὲ λεγόμενον παραδείγματι οἰκείῳ γνωριμώτερον γένοιτ’ ἄν · τέκτονα καὶ ζωγράφον καὶ γεωργὸν καὶ μουσικὸν καὶ τοὺς ἄλλους τεχνίτας , κἂν ἡσυχίαν ἄγωσι μηδὲν τῶν κατὰ τὰς τέχνας ἐνεργοῦντες , οὐδὲν ἧττον τοῖς εἰρημένοις ἔθος καλεῖν ὀνόμασιν , ἐπεὶ τὴν ἐν ἑκάστοις ἐμπειρίαν καὶ ἐπιστήμην ἀνειληφότες ἔχουσιν . ἐπειδὰν δὲ ὁ τεκτονικὸς ξύλον [ ὕλην ] ἐργάζηται λαβών － － καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος τεχνιτῶν εἴπερ ἐγχειρεῖ τοῖς κατὰ τὰς ἐπιστήμας , ἕτερα ἐξ ἀνάγκης οἰκεῖα τοῖς προτέροις ὀνόματα προσγίνεται , τῷ μὲν τέκτονι τὸ τεκτονεῖν , τῷ δὲ ζωγράφῳ τὸ ζωγραφεῖν etc . τίσιν οὖν οἱ ψόγοι καὶ οἱ ἔπαινοι παρακολουθοῦσιν ; ἆρ’ οὐχὶ τοῖς ἐνεργοῦσι καὶ δρῶσι ; κατορθοῦντες μὲν γὰρ ἔπαινον , ψόγον δ’ ἔμπαλιν καρποῦνται διαμαρτάνοντες . － ὁ αὐτὸς τοίνυν λόγος ἐφαρμόττει καὶ τοῖς κατ’ ἀφροσύνην καὶ συνόλως τοῖς κατ’ ἀρετήν τε καὶ κακίαν . οἱ φρόνιμοί τε καὶ σώφρονες καὶ ἀνδρεῖοι καὶ δίκαιοι τὰς ψυχὰς μυρίοι γεγόνασι － － τὸ δὲ κάλλος τῶν ἐν ταῖς διανοίαις ἀγαλμάτων οὐκ ἴσχυσαν ἐπιδείξασθαι διὰ πενίαν ἢ ἀδοξίαν ἢ νόσον σώματος － . οὐκοῦν οὗτοι μὲν ὥσπερ δεδεμένα καὶ καθειργμένα ἐκτήσαντο ἀγαθά , ἕτεροι δ’ εἰσὶν οἳ λελυμένοις － ἐχρήσαντο πᾶσι , τὰς εἰς ἐπίδειξιν ὕλας ἀφθονωτάτας προσλαβόντες · ὁ μὲν φρόνιμος ἰδίων τε καὶ κοινῶν προστασίαν πραγμάτων , οἷς σύνεσιν καὶ εὐβουλίαν ἐνεπιδείξεται · ὁ δὲ σώφρων τὸν εἰς ἀσωτίαν δεινὸν ἐπᾶραι καὶ παρακαλέσαι τυφλὸν πλοῦτον ἵνα βλέποντα ἀποδείξῃ · ὁ δὲ δίκαιος ἀρχήν , δι’ ἧς τὸ κατ’ ἀξίαν ἀπονέμειν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἀκωλύτως δυνατὸς ἔσται . － － ἄνευ δὲ τούτων ἀρεταὶ μέν εἰσιν , ἀκίνητοι δὲ ἀρεταὶ καὶ ἡσυχίαν ἄγουσαι . Idem ad vitia pertinere docet sequentibus .
Lemmas: σχέσις καί κίνησις διαφέρω ἀλλήλων · ὁ μέν γάρ εἰμί ἠρεμία , φορά δέ ὁ κίνησις · ὅς εἶδος δύο , ὁ μέν μεταβατικός , ὁ δέ περί ὁ αὐτός τόπος εἴλω . σχέσις μέν οὖν ἀδελφός ἕξις , κινέω δέ ἐνέργεια . ὁ δέ λέγω παράδειγμα οἰκεῖος γνώριμος γίγνομαι ἄν · τέκτων καί ζωγράφος καί γεωργός καί μουσικός καί ὁ ἄλλος τεχνίτης , κἀν ἡσυχία ἄγω μηδείς ὁ κατά ὁ τέχνη ἐνεργέω , οὐδείς κακός ὁ εἴρω ἔθος καλέω ὄνομα , ἐπεί ὁ ἐν ἕκαστος ἐμπειρία καί ἐπιστήμη ἀναλαμβάνω ἔχω . ἐπειδάν δέ ὁ τεκτονικός ξύλον [ ὕλη ] ἐργάζομαι λαμβάνω － － καί ὁ ἄλλος ἕκαστος τεχνίτης εἴπερ ἐγχειρέω ὁ κατά ὁ ἐπιστήμη , ἕτερος ἐκ ἀνάγκη οἰκεῖος ὁ πρότερος ὄνομα προσγίγνομαι , ὁ μέν τέκτων ὁ τεκτονέω , ὁ δέ ζωγράφος ὁ ζωγραφέω etc . τίσις οὖν ὁ ψόγος καί ὁ ἔπαινος παρακολουθέω ; ἆρα οὐ ὁ ἐνεργέω καί δράω ; κατορθόω μέν γάρ ἔπαινος , ψόγος δέ ἔμπαλιν καρπέω διαμαρτάνω . － ὁ αὐτός τοίνυν λόγος ἐφαρμόζω καί ὁ κατά ἀφροσύνη καί σύνολος ὁ κατά ἀρετή τε καί κακία . ὁ φρόνιμος τε καί σώφρων καί ἀνδρεῖος καί Δίκαιος ὁ ψυχή μυρίος γίγνομαι － － ὁ δέ κάλλος ὁ ἐν ὁ διάνοια ἄγαλμα οὐ ἰσχύω ἐπιδείκνυμι διά πενία ἢ ἀδοξία ἢ νόσος σῶμα － . οὐκοῦν οὗτος μέν ὥσπερ δέω1 καί κατείργω κτάομαι ἀγαθός , ἕτερος δέ εἰμί ἕ λύω － χράω πᾶς , ὁ εἰς ἐπίδειξις Ὕλας ἄφθονος προσλαμβάνω · ὁ μέν φρόνιμος ἴδιος τε καί κοινός προστασία πρᾶγμα , ὅς σύνεσις καί εὐβουλία ἐνεπιδείκνυμι · ὁ δέ σώφρων ὁ εἰς ἀσωτία δεινός ἐπαίρω καί παρακαλέω τυφλός πλοῦτος ἵνα βλέπω ἀποδείκνυμι · ὁ δέ δίκαιος ἀρχή , διά ὅς ὁ κατά ἄξιος ἀπονέμω ἕκαστος ὁ εἰμί ἀκωλύτως δυνατός εἰμί . － － ἄνευ δέ οὗτος ἀρετή μέν εἰμί , ἀκίνητος δέ ἀρετή καί ἡσυχία ἄγω . Idem ad vitia pertinere docet sequentibus .