chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 256
quem contra Aristonem conscripsit περὶ τοῦ ποιὰς εἶναι τὰς ἀρετάς , disputans : νομίσας γοῦν ὁ Ἀρίστων μίαν εἶναι τῆς ψυχῆς δύναμιν , ᾗ λογιζόμεθα , καὶ τὴν ἀρετὴν τῆς ψυχῆς ἔθετο μίαν , ἐπιστήμην ἀγαθῶν καὶ κακῶν . ὅταν μὲν οὖν αἱρεῖσθαί τε δέῃ τἀγαθὰ καὶ φεύγειν τὰ κακά , τὴν ἐπιστήμην τήνδε καλεῖ σωφροσύνην · ὅταν δὲ πράττειν μὲν τἀγαθά , μὴ πράττειν δὲ τὰ κακά , φρόνησιν · ἀνδρείαν δὲ ὅταν τὰ μὲν θαρρῇ , τὰ δὲ φεύγῃ · ὅταν δὲ τὸ κατὰ ἀξίαν ἑκάστῳ νέμῃ , δικαιοσύνην · ἑνὶ δὲ λόγῳ γινώσκουσα μὲν ἡ ψυχὴ χωρὶς τοῦ πράττειν τἀγαθά τε καὶ κακὰ σοφία τέ ἐστι καὶ ἐπιστήμη , πρὸς δὲ τὰς πράξεις ἀφικνουμένη τὰς κατὰ τὸν βίον , ὀνόματα πλείω λαμβάνει τὰ προειρημένα , φρόνησίς τε καὶ σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀνδρεία καλουμένη . τοιαύτη μέν τις ἡ Ἀρίστωνος δόξα περὶ τῶν τῆς ψυχῆς ἀρετῶν . ὅ γε μὴν Χρύσιππος οὐκ οἶδα ὅπως ἀντιλέγειν ἐπιχειρεῖ τἀνδρὶ τὴν κοινὴν πρὸς αὐτὸν ὑπόθεσιν ἀκριβῶς διαφυλάττοντι . καλῶς γὰρ ἅπαντα γινωσκόντων τε καὶ πραττόντων ἡμῶν ἂν ὁ βίος διοικοῖτο κατὰ ἐπιστήμην , κακῶς δὲ καὶ ψευδῶς γινωσκόντων τε καὶ πραττόντων κατὰ ἄγνοιαν , ὡς αὐτὸς ὁ Χρύσιππος βούλεται , καὶ διὰ ταῦτα μία μὲν ἀρετὴ γίνοιτο ἄν , ἡ ἐπιστήμη , μία δὲ ὡσαύτως ἡ κακία , προσαγορευομένη καὶ ἥδε ποτὲ μὲν ἄγνοια , ποτὲ δὲ ἀνεπιστημοσύνη . ἐὰν οὖν τις τὸν θάνατον ἢ τὴν πενίαν ἢ τὴν νόσον ὡς κακὰ δεδιὼς ᾖ , δέον θαῤῥεῖν , ὡς ἐπὶ ἀδιαφόροις , ἐνδείᾳ μὲν ἐπιστήμης αὐτὸν τίθενται ἀγνοεῖν τἀληθές , ὡς ἂν Ἀρίστων τε καὶ Χρύσιππος εἴποι , κακίαν δὲ ἔχειν ψυχῆς , ἣν ὀνομάζουσι δειλίαν , ᾗ ἐναντίαν ἀρετὴν αὐτοί φασιν εἶναι τὴν ἀνδρείαν , ἐπιστήμην οὖσαν ὧν χρὴ θαῤῥεῖν ἢ μὴ θαρρεῖν , τουτέστιν ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν τῶν ὄντως δηλονότι τοιούτων , οὐ κατὰ ψευδῆ δόξαν ὑπειλημμένων , οἷάπερ ἐστὶν ὑγίεια καὶ πλοῦτος καὶ νόσος καὶ πενία . τούτων γὰρ οὐδὲν οὔτε ἀγαθὸν οὔτε κακὸν εἶναί φασιν , ἀλλὰ ἀδιάφορα πάντα . καὶ τοίνυν , εἰ τὸ μὲν ἡδὺ νομίσας τις ἀγαθόν , τὸ δὲ ἀνιαρὸν κακὸν ἀκολουθῶν τῇ δόξῃ τῇδε τοῦ μεν τὴν αἵρεσιν ποιοῖτο , τοῦ δὲ τὴν φυγήν , ἀμαθής ἐστιν οὐσίας ἀγαθοῦ καὶ διὰ ταῦτα ἀκόλαστος . ἐν ἁπάσαις γὰρ πράξεσιν αἱρουμένων ἡμῶν τὸ φαινόμενον ἀγαθόν , φευγόντων δὲ τὸ φαινόμενον κακόν , ἐχόντων δὲ φύσει τὰς ὁρμὰς ταύτας ἐφ’ ἑκάτερον ἡ φιλοσοφία διδάσκουσα τὸ κατὰ ἀλήθειαν ἀγαθόν τε καὶ κακὸν ἀναμαρτήτους ἐργάζεται . Χρύσιππος δὲ οὐκ οἶδα ὅπως , ὥσπερ οἱ ἰδιῶται λόγων , τῇ διαφορᾷ τῶν φωνῶν , οὐ τοῖς τυγχάνουσιν αὐταῖς πράγμασι προσέχει τὸν νοῦν , ἕτερόν τι νομίζων δηλοῦσθαι καθ’ ἑκάστην τῶνδε τῶν φωνῶν , αἱρετέον , ποιητέον , θαρρητέον , ἀγαθόν . ἔστι δὲ οὐχ ἕτερον , ἀλλὰ ἐν ἁπάσαις ταὐτόν , ὅπερ ἐκ τῆς ἀγαθὸν δηλοῦται . － － － ἁπάσαις γὰρ ταύταις ταῖς λέξεσιν ἀγαθὸν καὶ κακὸν λέγει καὶ κατὰ αὐτὸν τὸν Χρύσιππον , εἴ γε δὴ τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ μόνον ἐστὶ αἱρετέον καὶ ποιητέον καὶ θαρρητέον · ὥστε τὴν τῶν ἀγαθῶν ἐπιστήμην ἐν διαφόροις ὕλαις ἢ πράξεσιν ἐξεταζομένην ὀνόματα πλείω λαμβάνειν , ἕκαστον ἐν τῷ πρός τι κατὰ τὴν ὕλην ἢ τὴν πρᾶξιν ὑφιστάμενον . － － － οὕτως οὖν κἀν τοῖς περὶ τῆς τῶν ἀρετῶν διαφορᾶς ὁ Χρύσιππος ἀποχωρῶν τῶν ἐπιστημονικῶν καὶ ἀποδεικτικῶν λημμάτων ἐν τοῖς ὑπολοίποις ἀλᾶται τρισὶ γένεσιν , ὃς ἔν γε τῷ ποιὰς εἶναι τὰς ἀρετὰς ἐπιστημονικῶν μᾶλλον ἅπτεται , καταβαλλόντων μὲν ὄντως τὸν Ἀρίστωνος λόγον , οὐ μὴν τῇ γε οἰκείᾳ πρεπόντων ὑποθέσει .
Lemmas: quem contra Aristonem conscripsit περί ὁ ποιός εἰμί ὁ ἀρετή , disputans : νομίζω γοῦν ὁ Ἀρίστων εἷς εἰμί ὁ Ψυχή δύναμις , ὅς λογίζομαι , καί ὁ ἀρετή ὁ Ψυχή τίθημι εἷς , ἐπιστήμη ἀγαθός καί κακός . ὅταν μέν οὖν αἱρέω τε δήω ἀγαθός καί φεύγω ὁ κακός , ὁ ἐπιστήμη ὅδε καλέω σωφροσύνη · ὅταν δέ πράσσω μέν τἀγαθά , μή πράσσω δέ ὁ κακός , φρόνησις · ἀνδρεῖος δέ ὅταν ὁ μέν θαρσέω , ὁ δέ φεύγω · ὅταν δέ ὁ κατά ἄξιος ἕκαστος νέμω , δικαιοσύνη · εἷς δέ λόγος γιγνώσκω μέν ὁ ψυχή Χωρὶς ὁ πράσσω τἀγαθά τε καί κακός σοφία τε εἰμί καί ἐπιστήμη , πρός δέ ὁ πρᾶξις ἀφικνέομαι ὁ κατά ὁ βίος , ὄνομα πλείων λαμβάνω ὁ προερέω , φρόνησις τε καί σωφροσύνη καί δικαιοσύνη καί ἀνδρεία καλέω . τοιοῦτος μέν τις ὁ Ἀρίστων δόξα περί ὁ ὁ Ψυχή ἀρετή . ὅς γε μήv Χρύσιππος οὐ οἶδα ὅπως ἀντιλέγω ἐπιχειρέω ἀνήρ ὁ κοινός πρός αὐτός ὑπόθεσις ἀκριβῶς διαφυλάσσω . καλῶς γάρ ἅπας γιγνώσκω τε καί πράσσω ἐγώ εἄν ὁ βίος διοικέω κατά ἐπιστήμη , κακῶς δέ καί ψευδής γιγνώσκω τε καί πράσσω κατά ἄγνοια , ὡς αὐτός ὁ Χρύσιππος βούλομαι , καί διά οὗτος εἷς μέν ἀρετή γίγνομαι ἄν , ὁ ἐπιστήμη , εἷς δέ ὡσαύτως ὁ κακία , προσαγορεύω καί ὅδε ποτέ μέν ἄγνοια , ποτέ δέ ἀνεπιστημοσύνη . ἐάν οὖν τις ὁ θάνατος ἢ ὁ πενία ἢ ὁ νόσος ὡς κακός δείδω εἰμί , δήω θαρσέω , ὡς ἐπί ἀδιάφορος , ἔνδεια μέν ἐπιστήμη αὐτός τίθημι ἀγνοέω ἀληθής , ὡς εἄν Ἀρίστων τε καί Χρύσιππος εἶπον , κακία δέ ἔχω Ψυχή , ὅς ὀνομάζω δειλία , ὅς ἐναντίος ἀρετή αὐτός φημί εἰμί ὁ ἀνδρεῖος , ἐπιστήμη εἰμί ὅς χρή θαρσέω ἢ μή θαρσέω , τουτέστιν ἀγαθός τε καί κακός ὁ εἰμί δηλονότι τοιοῦτος , οὖον κατά ψευδής δόξα ὑπολαμβάνω , οἷος εἰμί ὑγίεια καί πλοῦτος καί νόσος καί πενία . οὗτος γάρ οὐδείς οὔτε ἀγαθός οὔτε κακός εἰμί φημί , ἀλλά ἀδιάφορος πᾶς . καί τοίνυν , εἰμί ὁ μέν ἡδύς νομίζω τις ἀγαθός , ὁ δέ ἀνιαρός κακός ἀκολουθέω ὁ δόξα ὅδε ὁ μέν ὁ αἵρεσις ποιέω , ὁ δέ ὁ φυγή , ἀμαθής εἰμί οὐσία ἀγαθός καί διά οὗτος Ἀκόλαστος . ἐν ἅπας γάρ πρᾶξις αἱρέω ἐγώ ὁ φαίνω ἀγαθός , φεύγω δέ ὁ φαίνω κακός , ἔχω δέ φύσις ὁ ὁρμή οὗτος ἐπί ἑκάτερος ὁ φιλοσοφία διδάσκω ὁ κατά ἀλήθεια ἀγαθός τε καί κακός ἀναμάρτητος ἐργάζομαι . Χρύσιππος δέ οὐ οἶδα ὅπως , ὥσπερ ὁ ἰδιώτης λόγος , ὁ διαφορά ὁ φωνή , οὖον ὁ τυγχάνω αὐτός πρᾶγμα προσέχω ὁ νόος , ἕτερος τίς νομίζω δηλόω κατά ἕκαστος ὅδε ὁ φωνή , αἱρετέος , ποιητέος , θαρσητέον , ἀγαθός . εἰμί δέ οὐ ἕτερος , ἀλλά ἐν ἅπας αὐτός , ὅσπερ ἐκ ὁ ἀγαθός δηλόω . － － － ἅπας γάρ οὗτος ὁ λέξις ἀγαθός καί κακός λέγω καί κατά αὐτός ὁ Χρύσιππος , εἰμί γε δή ὁ ἀγαθός αὐτός μόνος εἰμί αἱρετέος καί ποιητέος καί θαρσητέον · ὥστε ὁ ὁ ἀγαθός ἐπιστήμη ἐν διάφορος ὕλη ἢ πρᾶξις ἐξετάζω ὄνομα πλείων λαμβάνω , ἕκαστος ἐν ὁ πρός τίς κατά ὁ ὕλη ἢ ὁ πρᾶξις ὑφίστημι . － － － οὕτως οὖν ἐν ὁ περί ὁ ὁ ἀρετή διαφορά ὁ Χρύσιππος ἀποχωρέω ὁ ἐπιστημονικός καί ἀποδεικτικός λῆμμα ἐν ὁ ὑπόλοιπος ἀλάομαι τρεῖς γένεσις , ὅς ἐν γε ὁ ποιός εἰμί ὁ ἀρετή ἐπιστημονικός μᾶλλον ἅπτω , καταβάλλω μέν εἰμί ὁ Ἀρίστων λόγος , οὖον μήv ὁ γε οἰκεῖος πρέπω ὑπόθεσις .