chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 478
καὶ μὲν δὴ καὶ ὅταν μνημονεύῃ τοῦ Μενανδρείου ἔπους , ἐν ᾧ φησι · τὸν νοῦν ἔχων ὑποχείριον εἰς τὸν πίθον δέδωκα , φανερῶς κἀνταῦθα μαρτυροῦσαν ἀπόφασιν τῇ παλαιᾷ δόξῃ παρατίθεται , καθάπερ κἀπειδὰν ἐξηγούμενος τὸ μὴ παρ’ ἑαυτοῖς εἶναι μηδ’ ἐν ἑαυτοῖς λέγῃ ταυτί · Οἰκείως δὲ καὶ ἐκφέρεσθαι λέγονται οἱ οὕτως ὀργιζόμενοι , τοῖς ἐπὶ τῶν δρομέων προεκφερομένοις παραπλησίως κατὰ τὸ πλεονάζον , τῶν μὲν παρὰ τὴν ἐν τῷ τρέχειν ὁρμήν , τῶν δὲ παρὰ τὸν ἴδιον λόγον . οὐ γὰρ ἂν οὕτως οἵ γε κρατοῦντες τῆς κινήσεως καθ’ ἑαυτοὺς ἂν κινεῖσθαι λέγοιντο , ἀλλὰ κατ’ ἄλλην τινὰ βίαν ἔξωθεν αὐτῶν . ὁμολογεῖ κἀνταῦθα βίαν τινὰ τὴν κινοῦσαν εἶναι πᾶσι τοῖς ἐμπαθέσιν ὁρμάς , ὀρθότατα γιγνώσκων , πλὴν ὅτι τὴν βίαν ἔξωθεν αὐτῶν ἔφησεν εἶναι , δέον οὐκ ἔξωθεν , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἀνθρώποις ὑπάρχειν εἰπεῖν etc . － － － ὅπερ , οἶμαι , καὶ διὰ τῶν τοιούτων παραδειγμάτων ὁ Χρύσιππος κατασκευάζων οὐκ αἰσθάνεται . παρατίθεται γοῦν τὸν Εὐριπίδου γεγραμμένον Ἡρακλεῖ πρὸς Ἄδμητον διάλογον . ἔχει δ’ ὧδε · ( ) Τί δ’ ἂν προκόπτοις , εἰ θέλεις στένειν ἀεί ; ταυτὶ μὲν Ἡρακλῆς λέγει , ὁ δ’ Ἄδμητος ἀποκρίνεται · Ἔγνωκα κ’ αὐτός , ἀλλ’ ἔρως τις ἐξάγει . δῆλον γὰρ ὅτι τῆς ἐπιθυμητικῆς δυνάμεως , οὐ τῆς λογικῆς ὁ ἔρως πάθος ὑπάρχων ἐξάγει τὴν ὅλην ψυχὴν καὶ ἄγει τὸν ἄνθρωπον εἰς ἐναντίας πράξεις ὧν ἐξ ἀρχῆς ἐκεκρίκει . παρατίθεται δὲ καὶ τὰ τοῦ Ἀχιλλέως πρὸς τὸν Πρίαμον εἰρημένα · ( ) Ἄνσχεο μηδ’ ἀλίαστον ὀδύρεο σὸν κατὰ θυμόν · Οὐ γάρ τι πρήξεις , ἀκαχήμενος υἷος ἐῆος , Οὐδέ μιν ἀνστήσεις , πρὶν καὶ κακὸν ἄλλο πάθῃσθα . Ταῦτα μέν φησι λέγειν αὐτὸν παρ’ αὐτῷ διαλεγόμενον ( οὕτω γὰρ ἔγραψεν αὐτοῖς ὀνόμασιν ) , ἐξίστασθαι δ’ οὐκ ὀλιγάκις ἐκ τῶν αὐτῶν τούτων κρίσεων ἐν τοῖς συμπίπτουσιν , καὶ μὴ κρατεῖν ἑαυτοῦ νικωμένου ὑπὸ τῶν παθῶν . Καὶ γὰρ οὖν κἀνταῦθα τό τε τῶν κρίσεων ἐξίστασθαι καὶ τὸ μὴ κρατεῖν ἑαυτοῦ καὶ τὸ ποτὲ μὲν εἶναι παρ’ ἑαυτῷ , ποτὲ δ’ οὒ καὶ πάνθ’ ὅσα τοιαῦτα , τοῖς τε φαινομένοις ἐναργῶς ὁμολογεῖ καὶ τῇ παλαιιᾶ δόξῃ περὶ παθῶν τε καὶ ψυχῆς δυνάμεων , οὐ μὴν οἷς ὑπέθετο Χρύσιππος . ὁμοίως δ’ εἴρηται καὶ τὰ τοιαῦτα κατὰ τὸ περὶ τῶν παθῶν βιβλίον · Τὸ γὰρ δὴ σεσοβημένον καὶ παρηλλαχὸς ἐν ἡμῖν καὶ ἀπειθὲς τῷ λόγῳ οὐχ ἧττον ἐπὶ τῆς ἡδονῆς καταγίνεται . καὶ πάλιν · Οὕτω γὰρ ἐξιστάμεθα καὶ ἔξω γινόμεθα ἑαυτῶν καὶ τελέως ἀποτυφλούμεθα ἐν τοῖς σφαλλομένοις , ὥστ’ ἔστιν ὅτε σπόγγον ἔχοντες ἢ ἔριον ἐν ταῖς χερσὶν τοῦτο διαράμενοι βάλλομεν ὡς δή τι περανοῦντες δι’ αὐτῶν · εἰ δ’ ἐτυγχάνομεν μάχαιραν ἔχοντες ἢ ἄλλο τι , τούτῳ ἂν ἐχρησάμεθα παραπλησίως . καὶ ἐφεξῆς · Πολλάκις δὲ κατὰ τὴν τοιαύτην τυφλότητα τὰς κλεῖς δάκνομεν , καὶ τὰς θύρας τύπτομεν , οὐ ταχὺ αὐτῶν ἀνοιγομένων , πρός τε τοὺς λίθους ἐὰν προσπταίσωμεν , τιμωρητικῶς προσφερόμεθα καταγνύντες καὶ ῥιπτοῦντες αὐτοὺς εἴς τινας τόπους , καὶ ἐπιλέγοντες καθ’ ἕκαστα τούτων ἀτοπώτατα . ὡσαύτως δὲ κἀν τοῖς ἑξῆς φησιν · Ἐννοήσειε δ’ ἄν τις ἐκ τῶν τοιούτων καὶ τὴν ἐν τοῖς πάθεσιν ἀλογιστίαν , καὶ ὡς ἐν τοῖς τοιούτοις ἀποτυφλούμεθα καιροῖς , ὡς ἂν ἕτεροί τινες γεγονότες τῶν προδιαλελογιςμένων . ὅλως δ’ εἴτις ἐκλέγοι πάντα καὶ παραγράφοι νῦν , ὅσα κατὰ τὸ περὶ π . βιβλίον εἴρηται αὐτῷ , μαχόμενα μὲν οἷς αὐτὸς ὑπέθετο δόγμασιν , ὁμολογοῦντα δὲ τοῖς τε φαινομένοις ἐναργῶς καὶ τῇ Πλάτωνος δόξη , μῆκος ἂν ἄμετρόν τι γένοιτο τοῦ βιβλίου . μεστὸν γάρ ἐστιν αὐτῷ τὸ γράμμα τῶν τε [ καὶ ] κρίσεων ἐξίστασθαι λέγοντι καὶ τῶν προδιαλελογισμένων διὰ τὸν θυμὸν ἢ τὴν ἐπιθυμίαν ἢ τὴν ἡδονήν , ἤ τι τοιοῦτον etc .
Lemmas: καί μέν δή καί ὅταν μνημονεύω ὁ Μενάνδρειος ἔπος , ἐν ὅς φημί · ὁ νόος ἔχω ὑποχείριος εἰς ὁ πείθω δίδωμι , φανερῶς ἐνταῦθα μαρτυρέω ἀπόφασις ὁ παλαιός δόξα παρατίθημι , καθάπερ ἐπειδάν ἐξηγέομαι ὁ μή παρά ἑαυτοῦ εἰμί μηδέ ἐν ἑαυτοῦ λέγω οὗτος · οἰκεῖος δέ καί ἐκφέρω λέγω ὁ οὕτως ὀργίζω , ὁ ἐπί ὁ δρομεύς προεκφέρω παραπλήσιος κατά ὁ πλεονάζω , ὁ μέν παρά ὁ ἐν ὁ τρέχω ὁρμή , ὁ δέ παρά ὁ ἴδιος λόγος . οὖον γάρ εἄν οὕτως ὁ γε κράτος ὁ κίνησις κατά ἑαυτοῦ εἄν κινέω λέγω , ἀλλά κατά ἄλλος τις βία ἔξωθεν αὐτός . ὁμολογέω ἐνταῦθα βία τις ὁ κινέω εἰμί πᾶς ὁ ἐμπαθής ὁρμή , ὀρθός γιγνώσκω , πλήν ὅτι ὁ βία ἔξωθεν αὐτός φημί εἰμί , δήω οὐ ἔξωθεν , ἀλλά ἐν ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω εἶπον etc . － － － ὅσπερ , οἴομαι , καί διά ὁ τοιοῦτος παράδειγμα ὁ Χρύσιππος κατασκευάζω οὐ αἰσθάνομαι . παρατίθημι γοῦν ὁ Εὐριπίδης γράφω Ἡρακλῆς πρός Ἄδμητος διάλογος . ἔχω δέ ὧδε · ( ) τις δέ εἄν προκόπτω , εἰμί ἐθέλω στένω ἀεί ; οὗτος μέν Ἡρακλῆς λέγω , ὁ δέ Ἄδμητος ἀποκρίνω · γιγνώσκω καί αὐτός , ἀλλά Ἔρως τις ἐξάγω . δῆλος γάρ ὅτι ὁ ἐπιθυμητικός δύναμις , οὖον ὁ λογικός ὁ Ἔρως πάθος ὑπάρχω ἐξάγω ὁ ὅλος ψυχή καί ἄγω ὁ ἄνθρωπος εἰς ἐναντίος πρᾶξις ὅς ἐκ ἀρχή κρίνω . παρατίθημι δέ καί ὁ ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ Πρίαμος εἴρω · ( ) ἀνέχω μηδέ ἀλίαστος ὀδύρομαι σός κατά θυμός · οὖον γάρ τίς πράσσω , ἄχνυμαι υἱός ἐΰς , οὐδός ὅς ἀνίστημι , πρίν καί κακός ἄλλος πάσχω . οὗτος μέν φημί λέγω αὐτός παρά αὐτός διαλέγω ( οὗτος γάρ γράφω αὐτός ὄνομα ) , ἐξίστημι δέ οὐ ὀλιγάκις ἐκ ὁ αὐτός οὗτος κρίσις ἐν ὁ συμπίπτω , καί μή κρατέω ἑαυτοῦ νικάω ὑπό ὁ πάθος . καί γάρ οὖν ἐνταῦθα ὁ τε ὁ κρίσις ἐξίστημι καί ὁ μή κρατέω ἑαυτοῦ καί ὁ ποτέ μέν εἰμί παρά ἑαυτοῦ , ποτέ δέ οὖον καί πᾶς ὅσος τοιοῦτος , ὁ τε φαίνω ἐναργής ὁμολογέω καί ὁ παλαιός δόξα περί πάθος τε καί Ψυχή δύναμις , οὖον μήv ὅς ὑποτίθημι Χρύσιππος . ὁμοίως δέ εἴρω καί ὁ τοιοῦτος κατά ὁ περί ὁ πάθος βιβλίον · ὁ γάρ δή σοβέω καί παραλλάσσω ἐν ἐγώ καί ἀπειθής ὁ λόγος οὐ κακός ἐπί ὁ ἡδονή καταγίγνομαι . καί πάλιν · οὕτως γάρ ἐξίστημι καί ἔξω γίγνομαι ἑαυτοῦ καί τέλειος ἀποτυφλόω ἐν ὁ σφάλλω , ὥστε εἰμί ὅτε σπόγγος ἔχω ἢ ἔριον ἐν ὁ χείρ οὗτος διαίρω βάλλω ὡς δή τίς περιανέω διά αὐτός · εἰμί δέ τυγχάνω μάχαιρα ἔχω ἢ ἄλλος τίς , οὗτος εἄν χράω παραπλήσιος . καί ἐφεξῆς · πολλάκις δέ κατά ὁ τοιοῦτος τυφλότης ὁ κλείς δάκνω , καί ὁ θύρα τύπτω , οὖον ταχύς αὐτός ἀνοίγνυμι , πρός τε ὁ λίθος ἐάν προσπταίω , τιμωρητικός προσφέρω κατάγνυμι καί ῥίπτω αὐτός εἰς τις τόπος , καί ἐπιλέγω κατά ἕκαστος οὗτος ἄτοπος . ὡσαύτως δέ ἐν ὁ ἑξῆς φημί · ἐννοέω δέ ἄν τις ἐκ ὁ τοιοῦτος καί ὁ ἐν ὁ πάθος ἀλογιστία , καί ὡς ἐν ὁ τοιοῦτος ἀποτυφλόω καιρός , ὡς εἄν ἕτερος τις γίγνομαι ὁ προδιαλογίζομαι . ὅλως δέ ἔστις ἐκλέγω πᾶς καί παραγράφω νῦν , ὅσος κατά ὁ περί π . βιβλίον εἴρω αὐτός , μάχομαι μέν ὅς αὐτός ὑποτίθημι δόγμα , ὁμολογέω δέ ὁ τε φαίνω ἐναργής καί ὁ Πλάτων δόξα , μῆκος εἄν ἄμετρος τίς γίγνομαι ὁ βιβλίον . μεστός γάρ εἰμί αὐτός ὁ γράμμα ὁ τε [ καί ] κρίσις ἐξίστημι λέγω καί ὁ προδιαλογίζομαι διά ὁ θυμός ἢ ὁ ἐπιθυμία ἢ ὁ ἡδονή , ἤ τίς τοιοῦτος etc .