chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 461
κατὰ μὲν τὸ πρότερον περὶ ψυχῆς βιβλίον ὁ Χρύσιππος οὐχ ὅπως ἀντιλέγει , μηδεμίαν εἶναι τῆς ψυχῆς δύναμιν ἢ ἐπιθυμητικὴν ἢ θυμοειδῆ , ἀλλὰ καὶ τὰ παθήματ’ αὐτῶν ἐκδιδάσκει καὶ τόπον ἀπονέμει τοῦ σώματος ἕνα · κατὰ δὲ τὰ περὶ τῶν παθῶν ἅπαντα , τά τε τρία , δι’ ὧν ἐπισκέπτεται τὰ λογικὰ περὶ αὐτῶν ζητήματα , καὶ προσέτι τὸ θεραπευτικόν , ὃ δὴ καὶ ἠθικὸν ἐπιγράφουσί τινες , οὐκέθ’ ὁμοίως εὑρίσκεται γιγνώσκων , ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς ἐπαμφοτερίζων γράφει , τὰ δὲ ὡς μηδεμίαν ἡγούμενος εἶναι δύναμιν τῆς ψυχῆς μήτε ἐπιθυμητικὴν μήτε θυμοειδῆ . κατὰ μὲν γὰρ τὴν ἐξήγησιν τῶν ὁρισμῶν τοῦ πάθους , ἐμφαίνει τινὰ δύναμιν ἄλογον ἐν τῇ ψυχῇ τῶν παθῶν αἰτίαν ὑπάρχειν , ὡς ὀλίγον ὕστερον ἐπιδείξω τὴν ῥῆσιν ἐξηγησάμενος αὐτοῦ · ἐν δὲ τοῖς ἐφεξῆς ἔνθα ζητεῖ , πότερα ⟨ κρίσεις ἐστὶν ἢ ⟩ κρίσεσιν ἐπιγίγνεται τὰ πάθη , προφανῶς ἀποχωρεῖ τῆς Πλάτωνος δόξης , ὃς γ’ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ἐν τῇ διαιρέσει τοῦ προβλήματος ἠξίωσε καὶ ταύτης ἐπιμνησθῆναι . καίτοι τοῦτο πρῶτον εὐθὺς ἐγκαλέσειεν ἄν τις αὐτῷ παρὰ τὸ τῆς διαιρέσεως ἐλλιπὲς ἐσφαλμένῳ . τὸ γάρ τοι πάθος , οἷον ὁ ἔρως , ἤτοι κρίσις τίς ἐστιν , ἢ κρίσεσιν ἐπιγιγνόμενον , ἢ κίνησις ἔκφορος τῆς ἐπιθυμητικῆς δυνάμεως . οὕτω δὲ καὶ ὁ χόλος ἤτοι κρίσις ἢ ἑπόμενόν τι ταύτῃ πάθος ἄλογον , ἢ κίνησις σφοδρὰ τῆς θυμοειδοῦς δυνάμεως . ὁ δέ γ’ οὐδ’ οὕτως ἐγχωροῦν εἰς τρία τέμνεσθαι τὸ πρόβλημα μεταχειρίζεται τὸν λόγον ἐπιδεικνύναι πειρώμενος , ὡς ἄμεινον εἴη κρίσεις ὑπολαμβάνειν αὐτὰ καὶ οὐκ ἐπιγινόμενά τινα ταῖς κρίσεσιν , ἐπιλαθόμενος ὧν αὐτὸς ἐν τῷ προτέρῳ τῷ περὶ ψυχῆς ἔγραψε , τὸν μὲν ἔρωτα τῆς ἐπιθυμητικῆς εἶναι δυνάμεως , τὸν δὲ χόλον τῆς θυμοειδοῦς . Χρύσιππος μὲν οὖν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ παθῶν ἀποδεικνύναι πειρᾶται , κρίσεις τινὰς εἶναι τοῦ λογιστικοῦ τὰ πάθη , Ζήνων δ’ οὐ τὰς κρίσεις αὐτάς , ἀλλὰ τὰς ἐπιγιγνομένας αὐταῖς συστολὰς καὶ χύσεις , ἐπάρσεις τε καὶ πτώσεις τῆς ψυχῆς ἐνόμιζεν εἶναι τὰ πάθη . ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ περὶ παθῶν συγγράμματα , τά τε τρία τὰ λογικὰ καὶ τὸ χωρὶς αὐτῶν ἰδίᾳ γεγραμμένον ὑπ’ αὐτοῦ , τὸ θεραπευτικόν τε καὶ ἠθικὸν ἐπιγραφόμενον . γέγραπται μὲν οὖν Χρυσίππῳ καὶ ἄλλοις πολλοῖς τῶν φιλοσόφων θεραπευτικὰ συγγράμματα τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν .
Lemmas: κατά μέν ὁ πρότερος περί Ψυχή βιβλίον ὁ Χρύσιππος οὐ ὅπως ἀντιλέγω , μηδείς εἰμί ὁ Ψυχή δύναμις ἢ ἐπιθυμητικός ἢ θυμοειδής , ἀλλά καί ὁ πάθημα αὐτός ἐκδιδάσκω καί τόπος ἀπονέμω ὁ σῶμα εἷς · κατά δέ ὁ περί ὁ πάθος ἅπας , ὁ τε τρεῖς , διά ὅς ἐπισκέπτομαι ὁ λογικός περί αὐτός ζήτημα , καί προσέτι ὁ θεραπευτικός , ὅς δή καί ἠθικός ἐπιγράφω τις , οὐκέτι ὁμοίως εὑρίσκω γιγνώσκω , ἀλλά ὁ μέν ὡς ἐπαμφοτερίζω γράφω , ὁ δέ ὡς μηδείς ἡγέομαι εἰμί δύναμις ὁ Ψυχή μήτε ἐπιθυμητικός μήτε θυμοειδής . κατά μέν γάρ ὁ ἐξήγησις ὁ ὁρισμός ὁ πάθος , ἐμφαίνω τις δύναμις ἄλογος ἐν ὁ Ψυχή ὁ πάθος αἴτιος ὑπάρχω , ὡς ὀλίγος ὕστερος ἐπιδείκνυμι ὁ ῥῆσις ἐξηγέομαι αὐτός · ἐν δέ ὁ ἐφεξῆς ἔνθα ζητέω , πότερος ⟨ κρίσις εἰμί ἢ ⟩ κρίσις ἐπιγίγνομαι ὁ πάθος , προφανῶς ἀποχωρέω ὁ Πλάτων δόξα , ὅς γε οὐδέ ὁ ἀρχή ἐν ὁ διαίρεσις ὁ πρόβλημα ἀξιόω καί οὗτος ἐπιμιμνήσκομαι . καίτοι οὗτος πρῶτος εὐθύς ἐγκαλέω ἄν τις αὐτός παρά ὁ ὁ διαίρεσις ἐλλιπής σφάλλω . ὁ γάρ ὅς πάθος , οἷος ὁ Ἔρως , ἤτοι κρίσις τίς εἰμί , ἢ κρίσις ἐπιγίγνομαι , ἢ κίνησις ἔκφορος ὁ ἐπιθυμητικός δύναμις . οὗτος δέ καί ὁ χόλος ἤτοι κρίσις ἢ ἕπομαι τίς οὗτος πάθος ἄλογος , ἢ κίνησις σφοδρός ὁ θυμοειδής δύναμις . ὁ δέ γε οὐδέ οὕτως ἐγχωρέω εἰς τρεῖς τέμνω ὁ πρόβλημα μεταχειρίζω ὁ λόγος ἐπιδείκνυμι πειράω , ὡς ἀγαθός εἰμί κρίσις ὑπολαμβάνω αὐτός καί οὐ ἐπιγίγνομαι τις ὁ κρίσις , ἐπιλανθάνομαι ὅς αὐτός ἐν ὁ πρότερος ὁ περί Ψυχή γράφω , ὁ μέν Ἔρως ὁ ἐπιθυμητικός εἰμί δύναμις , ὁ δέ χόλος ὁ θυμοειδής . Χρύσιππος μέν οὖν ἐν ὁ πρῶτος περί πάθος ἀποδείκνυμι πειράω , κρίσις τις εἰμί ὁ λογιστικός ὁ πάθος , Ζήνων δέ οὖον ὁ κρίσις αὐτός , ἀλλά ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός συστολή καί χύσις , ἔπαρσις τε καί πτῶσις ὁ Ψυχή νομίζω εἰμί ὁ πάθος . ἀλλά καί κατά ὁ περί πάθος σύγγραμμα , ὁ τε τρεῖς ὁ λογικός καί ὁ Χωρὶς αὐτός ἴδιος γράφω ὑπό αὐτός , ὁ θεραπευτικός τε καί ἠθικός ἐπιγράφω . γράφω μέν οὖν Χρύσιππος καί ἄλλος πολύς ὁ φιλόσοφος θεραπευτικός σύγγραμμα ὁ ὁ Ψυχή πάθος .