chrysippus-philosophy.fragmenta-moralia 229
Dicunt porro non spontanea esse delicta , ideo quod omnis anima particeps divinitatis naturali adpetitu bonum quidem semper expetit , errat tamen aliquando in iudicio bonorum et malorum . namque alii nostrum summum bonum voluptatem putant , divitias alii , plerique gloriam et omnia magis quan ipsum verum bonum . Est erroris causa multiplex . Prima quam Stoici duplicem perversionem vocant . haec autem nascitur tam ex rebus ipsis quam ex divulgatione famae . Quippe mox natis exque materno viscere decidentibus provenit ortus cum aliquo dolore , propterea quod ex calida atque umida sede ad frigus et siccitatem aëris circumfusi migrent . Adversum quem dolorem frigusque puerorum opposita est , medicinae loco , artificiosa obstetricum provisio , ut aqua calida confoveantur recens nati adhibeanturque vices et similitudo materni gremii ex calefactione atque fotu , quo laxatum corpus tenerum delectatur et quiescit . Ergo ex utroque sensu , tam doloris quam delectationis , opinio quaedam naturalis exoritur , omne suave ac delectabile bonum , contraque quod dolorem adferat malum esse atque vitandum . Par atque eadem habetur sententia de indigentia quoque et exsaturatione , blanditiis obiurgationibusque , cum aetatis fuerint auctioris . proptereaque confirmata eadem aetate in anticipata sententia permanent : omne blandum bonum , etiamsi sit inutile , omne etiam laboriosum , etiamsi commoditatem adferat , malum existimantes . Consequenter divitias , quod praestantissimum sit in his instrumentum voluptatis , eximie diligunt , gloriamque pro honore amplexantur . Natura quippe omnis homo laudis atque honoris est adpetens . est enim honor virtutis testimonium . Sed prudentes quidem versatique in sciscitatione sapientiae viri sciunt , quam et cuiusmodi debeant excolere virtutem . Vulgus vero imperitum propter ignorationem rerum pro honore gloriam popularemque existimationem colunt . pro virtute vero vitam consectantur voluptatibus delibutam , potestatem faciendi quae velint regiam quandam esse eminentiam existimantes : natura siquidem regium animal est homo , et quia regnum semper comitatur potestas , potestati quoque regnum obsequi suspicatur , cum regnum sit iusta tutela parentum . simul quia beatum necesse est libenter vivere , putant etiam eos , qui cum voluptate vivant , beatos fore . Talis error est , opinor , qui ex rebus ortus hominum animos possidet . ex divulgatione autem succedit errori supra dicto ex matrum et nutricum votis de divitiis gloriaque et ceteris falso putatis bonis insusurratio , in terriculis etiam , quibus tenera aetas vehementius commovetur , nec non in solacia et omnibus huiusmodi perturbatio . Quin etiam corroboratarum mentium delinitrix poëtica et cetera scriptorum et auctorum opera magnifica quantam animis rudibus invehunt , iuxta voluptatem laboremque , inclinationem favoris ? Quid ? pictores quoque et fictores , nonne rapiunt animos ad suavitatem ab industria ? Maxima vero vitiorum excitatio est in corporis atque animi concretione , quorum abundantia vel indigentia propensiores ad libidinem aut iracundiam sumus . His accedunt vitae ipsius agendae sortisque discrimina , aegritudo , servitium inopiaque rerum necessariarum , quibus occupati ab studiis honestis ad consentanea vitae institutae officia deducimur atque a cognitione veri boni revocamur . Opus est ergo futuris sapientibus tam educatione liberali praeceptisque ad honestatem ducentibus quam eruditione a vulgo separata , videndaque iis et spectanda sunt lecta omnia quae protelent ad sapientiam . ( Cum hac Stoica disputatione cf . verba Diogenis L . VII 89 . διαστρέφεσθαι δὲ τὸ λογικὸν ζῶον ποτὲ μὲν διὰ τὰς τῶν . ἔξωθεν πραγμάτων πιθανότητας , ποτὲ δὲ διὰ τὴν κατήχησιν τῶν συνόντων · ἐπεὶ ἡ φύσις ἀφορμὰς δίδωσιν ἀδιαστρόφους . )
Lemmas: Dicunt porro non spontanea esse delicta , ideo quod omnis anima particeps divinitatis naturali adpetitu bonum quidem semper expetit , errat tamen aliquando in iudicio bonorum et malorum . namque alii nostrum summum bonum voluptatem putant , divitias alii , plerique gloriam et omnia magis quan ipsum verum bonum . Est erroris causa multiplex . Prima quam Stoici duplicem perversionem vocant . haec autem nascitur tam ex rebus ipsis quam ex divulgatione famae . Quippe mox natis exque materno viscere decidentibus provenit ortus cum aliquo dolore , propterea quod ex calida atque umida sede ad frigus et siccitatem aëris circumfusi migrent . Adversum quem dolorem frigusque puerorum opposita est , medicinae loco , artificiosa obstetricum provisio , ut aqua calida confoveantur recens nati adhibeanturque vices et similitudo materni gremii ex calefactione atque fotu , quo laxatum corpus tenerum delectatur et quiescit . Ergo ex utroque sensu , tam doloris quam delectationis , opinio quaedam naturalis exoritur , omne suave ac delectabile bonum , contraque quod dolorem adferat malum esse atque vitandum . Par atque eadem habetur sententia de indigentia quoque et exsaturatione , blanditiis obiurgationibusque , cum aetatis fuerint auctioris . proptereaque confirmata eadem aetate in anticipata sententia permanent : omne blandum bonum , etiamsi sit inutile , omne etiam laboriosum , etiamsi commoditatem adferat , malum existimantes . Consequenter divitias , quod praestantissimum sit in his instrumentum voluptatis , eximie diligunt , gloriamque pro honore amplexantur . Natura quippe omnis homo laudis atque honoris est adpetens . est enim honor virtutis testimonium . Sed prudentes quidem versatique in sciscitatione sapientiae viri sciunt , quam et cuiusmodi debeant excolere virtutem . Vulgus vero imperitum propter ignorationem rerum pro honore gloriam popularemque existimationem colunt . pro virtute vero vitam consectantur voluptatibus delibutam , potestatem faciendi quae velint regiam quandam esse eminentiam existimantes : natura siquidem regium animal est homo , et quia regnum semper comitatur potestas , potestati quoque regnum obsequi suspicatur , cum regnum sit iusta tutela parentum . simul quia beatum necesse est libenter vivere , putant etiam eos , qui cum voluptate vivant , beatos fore . Talis error est , opinor , qui ex rebus ortus hominum animos possidet . ex divulgatione autem succedit errori supra dicto ex matrum et nutricum votis de divitiis gloriaque et ceteris falso putatis bonis insusurratio , in terriculis etiam , quibus tenera aetas vehementius commovetur , nec non in solacia et omnibus huiusmodi perturbatio . Quin etiam corroboratarum mentium delinitrix poëtica et cetera scriptorum et auctorum opera magnifica quantam animis rudibus invehunt , iuxta voluptatem laboremque , inclinationem favoris ? Quid ? pictores quoque et fictores , nonne rapiunt animos ad suavitatem ab industria ? Maxima vero vitiorum excitatio est in corporis atque animi concretione , quorum abundantia vel indigentia propensiores ad libidinem aut iracundiam sumus . His accedunt vitae ipsius agendae sortisque discrimina , aegritudo , servitium inopiaque rerum necessariarum , quibus occupati ab studiis honestis ad consentanea vitae institutae officia deducimur atque a cognitione veri boni revocamur . Opus est ergo futuris sapientibus tam educatione liberali praeceptisque ad honestatem ducentibus quam eruditione a vulgo separata , videndaque iis et spectanda sunt lecta omnia quae protelent ad sapientiam . ( Cum hac Stoica disputatione cf . verba Diogenis L . VII 89 . διαστρέφω δέ ὁ λογικός ζῷον ποτέ μέν διά ὁ ὁ . ἔξωθεν πρᾶγμα πιθανότης , ποτέ δέ διά ὁ κατήχησις ὁ σύνειμι · ἐπεί ὁ φύσις ἀφορμή δίδωμι ἀδιάστροφος . )