chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 501
Sextus adv . math . X 7 . εἴπερ οὖν ἔστιν ἄνω καὶ κάτω καὶ εἰς τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερὰ καὶ πρόσω καὶ ὀπίσω , ἔστι τις τόπος · μέρη γάρ εἰσιν αἱ ἓξ αὗται παρατάσεις τοῦ τόπου , καὶ ἀδύνατόν ἐστί τινος τῶν μερῶν ὑπαρχόντων μὴ οὐχὶ κἀκεῖνο ὑπάρχειν οὗ ἐστὶ τὰ μέρη . ἔστι δέ γε ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἄνω καὶ κάτω καὶ εἰς δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ πρόσω καὶ ὀπίσω · ἔστιν ἄρα τόπος . οὐ μὴν ἀλλ’ εἰ ὅπου ἦν Σωκράτης , νῦν ἐστὶν ἄλλος , οἷον Πλάτων ἀποθανόντος Σωκράτους , ἔστιν ἄρα τόπος . ὡς γὰρ τοῦ ἐν τῷ ἀμφορεῖ ὑγροῦ ἐκκενωθέντος καὶ ἄλλου ἐπεγχυθέντος λέγομεν ὑπάρχειν τὸν ἀμφορέα τόπον ὄντα καὶ τοῦ προτέρου καὶ τοῦ ὕστερον ἐπεμβληθέντος ὑγροῦ , οὕτως εἰ ὃν τόπον κατεῖχε Σωκράτης ὅτ’ ἔζη , τοῦτον ἕτερος νῦν κατέχει , ἔστι τις τόπος . καὶ ἄλλως εἰ ἔστι τι σῶμα , καὶ τόπος ἐστίν · ⟨ σῶμα γάρ ἐστι τὸ κατέχον τόπον ⟩ · ἀλλὰ μὴν τὸ πρῶτον · τὸ ἄρα δεύτερον . πρὸς τούτοις εἰ ὅπου τὸ κοῦφον φύσει φέρεται , ἐκεῖ τὸ βαρὺ φύσει οὐ φέρεται , ἔστιν ἴδιος τοῦ κούφου καὶ τοῦ βαρέος τόπος · ἀλλὰ μὴν τὸ πρῶτον · τὸ ἄρα δεύτερον . τὸ γέ τοι πῦρ , φύσει κοῦφον καθεστώς , ἀνώφορόν ἐστι , καὶ τὸ ὕδωρ , φύσει βαρὺ τυγχάνον , κάτω βρίθει , καὶ οὔτε τὸ πῦρ κάτω φέρεται οὔτε τὸ ὕδωρ ἄνω ἄττει . ἔστιν ἄρα ἴδιος τοῦ φύσει κούφου καὶ τοῦ φύσει βαρέος τόπος . ὥσπερ τε εἰ τὸ ἐξ οὗ γίγνεται ἔστι , καὶ τὸ ὑφ’ οὗ τι γίγνεται καὶ τὸ δι’ ὅ , οὕτως ὑπάρχοι ἂν καὶ τὸ ἐν ᾧ τι γίγνεται · ἔστι δὲ τὸ ἐξ οὗ τι γίγνεται , οἷον ὕλη , καὶ τὸ ὑφ’ οὗ , οἷον τὸ αἴτιον , καὶ τὸ δι’ ὅ , καθάπερ τὸ τέλος · ἔστιν ἄρα καὶ τὸ ἐν ᾧ τι γίγνεται , τουτέστιν ὁ τόπος . οἱʹ τε παλαοὶ καὶ τὰ ὅλα διακοσμήσαντες ἀρχὴν τῶν πάντων ὑπέθεντο τόπον , κἀντεῦθεν ὁρμηθεὶς ὁ Ἡσίοδος ἀνεφώνησεν · ( Theog . 116 sq . ) ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος γένετʼ , αὐτὰρ ἔπειτα γαῖ’ εὐρύστερνος , πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί , χάος λέγων τὸν χωρητικὸν τῶν ὅλων τόπον · μὴ ὑποκειμένου γὰρ τούτου οὔτε γῆ οὔτε ὕδωρ οὔτε τὰ λοιπὰ τῶν στοιχείων , οὐχ ὁ σύμπας κόσμος ἐδύνατο συστῆναι . κἂν κατ’ ἐπίνοιαν δὲ ἅπαντα ἀνέλωμεν , ὁ τόπος οὐκ ἀναιρεθήσεται ἐν ἦν τὰ πάντα , ἀλλ’ ὑπομένει , τὰς τρεῖς ἔχων διαστάσεις , μῆκος βάθος πλάτος , χωρὶς ἀντιτυπίας · τοῦτο γὰρ ἴδιον ἦν σώματος .
Lemmas: Sextus adv . math . X 7 . εἴπερ οὖν εἰμί ἄνω καί κάτω καί εἰς ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός καί πρόσω καί ὀπίσω , εἰμί τις τόπος · μέρος γάρ εἰμί ὁ ἓξ οὗτος παράτασις ὁ τόπος , καί ἀδύνατος εἰμί τις ὁ μέρος ὑπάρχω μή οὐ ἐκεῖνος ὑπάρχω ὅς εἰμί ὁ μέρος . εἰμί δέ γε ἐν ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα ἄνω καί κάτω καί εἰς δεξιός καί ἀριστερός καί πρόσω καί ὀπίσω · εἰμί ἄρα τόπος . οὖον μήv ἀλλά εἰμί ὅπου εἰμί Σωκράτης , νῦν εἰμί ἄλλος , οἷος Πλάτων ἀποθνῄσκω Σωκράτης , εἰμί ἄρα τόπος . ὡς γάρ ὁ ἐν ὁ ἀμφορεύς ὑγρός ἐκκενόω καί ἄλλος ἐπεγχέω λέγω ὑπάρχω ὁ ἀμφορεύς τόπος εἰμί καί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἐπεμβάλλω ὑγρός , οὕτως εἰμί ὅς τόπος κατέχω Σωκράτης ὅτι ζῶ , οὗτος ἕτερος νῦν κατέχω , εἰμί τις τόπος . καί ἄλλως εἰμί εἰμί τίς σῶμα , καί τόπος εἰμί · ⟨ σῶμα γάρ εἰμί ὁ κατέχω τόπος ⟩ · ἀλλά μήv ὁ πρῶτος · ὁ ἄρα δύο . πρός οὗτος εἰμί ὅπου ὁ κοῦφος φύσις φέρω , ἐκεῖ ὁ βαρύς φύσις οὖον φέρω , εἰμί ἴδιος ὁ κοῦφος καί ὁ βαρύς τόπος · ἀλλά μήv ὁ πρῶτος · ὁ ἄρα δύο . ὁ γε ὅς πῦρ , φύσις κοῦφος καθίστημι , ἀνώφορον εἰμί , καί ὁ ὕδωρ , φύσις βαρύς τυγχάνω , κάτω βρίθω , καί οὔτε ὁ πῦρ κάτω φέρω οὔτε ὁ ὕδωρ ἄνω ἀίσσω . εἰμί ἄρα ἴδιος ὁ φύσις κοῦφος καί ὁ φύσις βαρύς τόπος . ὥσπερ τε εἰμί ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι εἰμί , καί ὁ ὑπό ὅς τίς γίγνομαι καί ὁ διά ὅς , οὕτως ὑπάρχω εἄν καί ὁ ἐν ὅς τίς γίγνομαι · εἰμί δέ ὁ ἐκ ὅς τίς γίγνομαι , οἷος ὕλη , καί ὁ ὑπό ὅς , οἷος ὁ αἴτιος , καί ὁ διά ὅς , καθάπερ ὁ τέλος · εἰμί ἄρα καί ὁ ἐν ὅς τίς γίγνομαι , τουτέστιν ὁ τόπος . οἶς τε παλαοὶ καί ὁ ὅλος διακοσμέω ἀρχή ὁ πᾶς ὑποτίθημι τόπος , ἐντεῦθεν ὁρμάω ὁ Ἡσίοδος ἀναφωνέω · ( Theog . 116 sq . ) ἤτοι μέν πρῶτος χάος γενέτης , ἀτάρ ἔπειτα γῆ εὐρύστερνος , πᾶς ἕδος ἀσφαλής ἀεί , χάος λέγω ὁ χωρητικός ὁ ὅλος τόπος · μή ὑπόκειμαι γάρ οὗτος οὔτε γῆ οὔτε ὕδωρ οὔτε ὁ λοιπάς ὁ στοιχεῖον , οὐ ὁ σύμπας κόσμος δύναμαι συνίστημι . κἀν κατά ἐπίνοια δέ ἅπας ἀναιρέω , ὁ τόπος οὐ ἀναιρέω ἐν εἰμί ὁ πᾶς , ἀλλά ὑπομένω , ὁ τρεῖς ἔχω διάστασις , μῆκος βάθος πλάτος , Χωρὶς ἀντιτυπία · οὗτος γάρ ἴδιος εἰμί σῶμα .