chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 337
Sextus adv . math . IX 196 . εἴπερ τοίνυν , φασίν , ἔστι σπέρμα , ἔστι καὶ αἴτιον , ἐπείπερ τὸ σπέρμα αἴτιόν ἐστι τῶν ἐξ αὐτοῦ φυομένων τε καὶ γεννωμένων · ἔστι δέ γε σπέρμα , ὡς ἐκ τῶν σπειρομένων καὶ ζῳογονουμένων δείκνυται · ἔστιν ἄρα αἴτιον . καὶ πάλιν εἰ ἔστι τι φύσις , ἔστι τι αἴτιον · τῶν γὰρ φυομένων ἢ ἐκπεφυκότων αἴτιόν ἐστιν ἡ φύσις . ὑπάρχει δὲ αὕτη , ὡς ἀπὸ τῶν ἀποτελεσμάτων συμφανές . — — τοίνυν εἰ ἔστι φύσις , ἔστι τι αἰτιον · ἀλλὰ μὴν τὸ πρῶτον · ἄρα τὸ δεύτερον . καὶ ἄλλως εἰ ἔστι τι ψυχή , ἔστιν αἴτιον · αὕτη γὰρ καὶ τοῦ ζῆν καὶ τοῦ θνήσκειν αἰτία γίνεται , τοῦ μὲν ζῆν παροῦσα , τοῦ δὲ θνῄσκειν χωριζομένη τῶν σωμάτων · ἔστι δέ γε ψυχή , φασίν , εἴγε καὶ ὁ λέγων μὴ εἶναι ψυχὴν αὐτῇ προσχρώμενος τοῦτο ἀποφαίνεται · ἔστιν ἄρα αἰτιον . πρὸς τούτοις εἰ ἔστι θεός , ἔστιν αἴτιον · οὗτος γὰρ ἦν ὁ τὰ ὅλα διοικῶν · ἔστι δέ γε κατὰ τὰς κοινὰς ἐννοίας τῶν ἀνθρώπων θεός · ἔστιν ἄρα αἴτιον · καίτοι κἂν μὴ θεὸς ὑπάρχῃ , ἔστιν αἴτιον · τὸ γὰρ μὴ εἶναι θεοὺς διά τινα αἰτίαν γίνεται · καὶ τῷ οὖν ὑπάρχειν θεὸν καὶ τῷ μὴ ὑπάρχειν ἐπ’ ἴσης ἀκολουθεῖ τὸ εἶναί τι αἴτιον . πολλῶν γε μὴν γεννωμένων καὶ φθειρομένων , αὐξομένων τε καὶ μειουμένων , κινουμένων τε καὶ ἀκινητιζόντων , ἐξ ἀνάγκης ὁμολογεῖν δεῖ τὸ εἶναί τινα τούτων αἴτια , τὰ μὲν γενέσεως τὰ δὲ φθορᾶς , καὶ τὰ μὲν αὐξήσεως τὰ δὲ μειώσεως καὶ ἤδη κινήσεως ἢ ἀκινησίας · σὺν τῷ κἂν μὴ ὑπάρχῃ ταῦτα τὰ ἀποτελέσματα , φαίνηται δὲ μόνον , πάλιν εἰσάγεσθαι τὴν ὕπαρξιν τῶν αἰτίων · τοῦ γὰρ φαίνεσθαι μὲν ἡμῖν αὐτὰ ὡς ὑποκείμενα , μὴ ὑποκεῖσθαι δέ , αἴτιόν τι καθέστηκεν . καὶ μὴν εἰ μηδέν ἐστιν αἴτιον , πάντα ἐκ παντὸς δεήσει γίνεσθαι καὶ ἐν παντὶ τόπῳ , ἔτι καὶ κατὰ πάντα καιρόν · ὅπερ ἄτοπον . εὐθέως γὰρ εἰ μηδέν ἐστιν αἴτιον , οὐδὲν τὸ κωλῦον ἐξ ἀνθρώπου ἵππον συνίστασθαι · [ αἰτιον ἄρα τι ἔσται ] . μηδενὸς δὲ ὄντος τοῦ κωλύοντος συστήσεταί ποτε ἐξ ἀνθρώπου ἵππος , καὶ οὕτως , εἰ τύχοι , ἐξ ἵππου φυτόν · κατὰ ταὐτὰ δὲ οὐκ ἀδύνατον ἔσται χιόνα μὲν ἐν Αἰγύπτῳ πήγνυσθαι , ἀβροχίαν δὲ ἐν Πόντῳ συμβαίνειν , καὶ τὰ μὲν τοῦ θέρους ἐν χειμῶνι γίγνεσθαι , τὰ δὲ τοῦ χειμῶνος ἐν θέρει συνίστασθαι · ὅθεν εἴπερ ᾧ ἕπεταί τι ἀδύνατον , καὶ αὐτὸ ἔσται ἀδύνατον , τῷ δὲ μὴ εἶναι αἴτιον ἕπεται πολλὰ τῶν ἀδυνάτων , ῥητέον καὶ τὸ μὴ εἶναι αἴτιον τῶν ἀδυνάτων ὑπάρχειν . ὅ τε λέγων μὴ εἶναι αἴτιον ἤτοι χωρὶς αἰτίας τοῦτο λέγει ἢ μετά τινος αἰτίας . καὶ εἰ μὲν χωρίς τινος αἰτίας , ἄπιστός ἐστιν , μετὰ τοῦ ἀκολουθεῖν αὐτῷ τὸ μὴ μᾶλλον τοῦτο ἀξιοῦν ἢ τὸ ἀντικείμενον τούτῳ , αἰτίας εὐλόγου μὴ προϋποκειμένης , δι’ ἥν φησιν ἀνύπαρκτον εἶναι τὸ αἴτιον · εἰ δὲ μετά τινος αἰτίας , περιτρέπεται , κὰν τῷ λέγειν μὴ εἶναί τι αἴτιον τίθησι τὸ εἶναί τι αἴτιον · ὅθιν καὶ ἀπὸ τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἐρωτᾶν ἔξεστι καὶ τὸν ἐπὶ τοῦ σημείου καὶ τῆς ἀποδείξεως διὰ τῶν ἔμπροσθεν ἀποδοθέντα λόγον , ὃς ἔξει τὴν σύνταξιν τοιαύτην · εἰ ἔστι τι αἴτιον , ἔστιν αἰτιον · ἀλλὰ καὶ εἰ μὴ ἔστι τι αἰτιον , ἔστιν αἴτιον · ἤτοι δὲ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστιν · ἔστιν ἄρα . τῷ τε γὰρ εἶναι αἰτιον ἀκολουθεῖ τὸ εἶναί τι αἴτιον , μὴ διαφέροντος παρὰ τὸ ἡγούμενον τοῦ λήγοντος , τῷ τε μηδὲν εἶναι αἴτιον ἀκολουθεῖ πάλιν τὸ εἶναί τι αἴτιον , ἐπείπερ ὁ λέγων μηδὲν εἶναι αἰτιον ὑπό τινος αἰτίας κινηθεὶς λέγει μηδὲν εἶναι αἴτιον . ὥστε καὶ τὸ διεζευγμένον πρὸς τοῖς δυσὶ συνημμένοις ἀληθὲς γίνεσθαι ἐξ ἀντικειμένων διεζευγμένον , καὶ τὴν ἐπιφορὰν τοῖς τοιούτοις λήμμασι συνεισάγεσθαι , καθὼς ἀνώτερον παρεμυθησάμεθα .
Lemmas: Sextus adv . math . IX 196 . εἴπερ τοίνυν , φημί , εἰμί σπέρμα , εἰμί καί αἴτιος , ἐπεί ὁ σπέρμα αἴτιος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός φύω τε καί γεννάω · εἰμί δέ γε σπέρμα , ὡς ἐκ ὁ σπείρω καί ζωογονέω δείκνυμι · εἰμί ἄρα αἴτιος . καί πάλιν εἰμί εἰμί τίς φύσις , εἰμί τίς αἴτιος · ὁ γάρ φύω ἢ ἐκφύω αἴτιος εἰμί ὁ φύσις . ὑπάρχω δέ οὗτος , ὡς ἀπό ὁ ἀποτέλεσμα συμφανής . — — τοίνυν εἰμί εἰμί φύσις , εἰμί τίς αἴτιος · ἀλλά μήv ὁ πρῶτος · ἄρα ὁ δύο . καί ἄλλως εἰμί εἰμί τίς ψυχή , εἰμί αἴτιος · οὗτος γάρ καί ὁ ζῶ καί ὁ θνῄσκω αἰτία γίγνομαι , ὁ μέν ζῶ πάρειμι , ὁ δέ θνῄσκω χωρίζω ὁ σῶμα · εἰμί δέ γε ψυχή , φημί , εἰ καί ὁ λέγω μή εἰμί ψυχή αὐτός προσχράομαι οὗτος ἀποφαίνω · εἰμί ἄρα αἴτιος . πρός οὗτος εἰμί εἰμί θεός , εἰμί αἴτιος · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁ ὅλος διοικέω · εἰμί δέ γε κατά ὁ κοινός ἔννοια ὁ ἄνθρωπος θεός · εἰμί ἄρα αἴτιος · καίτοι κἀν μή θεός ὑπάρχω , εἰμί αἴτιος · ὁ γάρ μή εἰμί θεός διά τις αἴτιος γίγνομαι · καί ὁ οὖν ὑπάρχω θεός καί ὁ μή ὑπάρχω ἐπί ἴσος ἀκολουθέω ὁ εἰμί τίς αἴτιος . πολύς γε μήv γεννάω καί φθείρω , αὐξάνω τε καί μειόω , κινέω τε καί ἀκινητίζω , ἐκ ἀνάγκη ὁμολογέω δεῖ ὁ εἰμί τις οὗτος αἴτιος , ὁ μέν γένεσις ὁ δέ φθορά , καί ὁ μέν αὔξησις ὁ δέ μείωσις καί ἤδη κίνησις ἢ ἀκινησία · σύν ὁ κἀν μή ὑπάρχω οὗτος ὁ ἀποτέλεσμα , φαίνω δέ μόνος , πάλιν εἰσάγω ὁ ὕπαρξις ὁ αἴτιος · ὁ γάρ φαίνω μέν ἐγώ αὐτός ὡς ὑπόκειμαι , μή ὑπόκειμαι δέ , αἴτιος τίς καθίστημι . καί μήv εἰμί μηδείς εἰμί αἴτιος , πᾶς ἐκ πᾶς δήω γίγνομαι καί ἐν πᾶς τόπος , ἔτι καί κατά πᾶς καιρός · ὅσπερ ἄτοπος . εὐθύς γάρ εἰμί μηδείς εἰμί αἴτιος , οὐδείς ὁ κωλύω ἐκ ἄνθρωπος ἵππος συνίστημι · [ αἴτιος ἄρα τίς εἰμί ] . μηδείς δέ εἰμί ὁ κωλύω συνίστημι ποτός ἐκ ἄνθρωπος ἵππος , καί οὕτως , εἰμί τυγχάνω , ἐκ ἵππος φυτός · κατά αὐτός δέ οὐ ἀδύνατος εἰμί χιών μέν ἐν Αἴγυπτος πήγνυμι , ἀβροχία δέ ἐν Πόντος συμβαίνω , καί ὁ μέν ὁ θέρος ἐν χειμών γίγνομαι , ὁ δέ ὁ χειμών ἐν θέρος συνίστημι · ὅθεν εἴπερ ὅς ἕπομαι τίς ἀδύνατος , καί αὐτός εἰμί ἀδύνατος , ὁ δέ μή εἰμί αἴτιος ἕπω πολύς ὁ ἀδύνατος , ῥητέος καί ὁ μή εἰμί αἴτιος ὁ ἀδύνατος ὑπάρχω . ὅς τε λέγω μή εἰμί αἴτιος ἤτοι Χωρὶς αἴτιος οὗτος λέγω ἢ μετά τις αἴτιος . καί εἰμί μέν χωρίς τις αἴτιος , ἄπιστος εἰμί , μετά ὁ ἀκολουθέω αὐτός ὁ μή μᾶλλον οὗτος ἀξιόω ἢ ὁ ἀντίκειμαι οὗτος , αἴτιος εὔλογος μή προυπόκειμαι , διά ὅς φημί ἀνύπαρκτος εἰμί ὁ αἴτιος · εἰμί δέ μετά τις αἴτιος , περιτρέπω , κάν ὁ λέγω μή εἰμί τίς αἴτιος τίθημι ὁ εἰμί τίς αἴτιος · ὅθι καί ἀπό ὁ αὐτός δύναμις ἐρωτάω ἔξεστι καί ὁ ἐπί ὁ σημεῖον καί ὁ ἀπόδειξις διά ὁ ἔμπροσθεν ἀποδίδωμι λόγος , ὅς ἔξειμι ὁ σύνταξις τοιοῦτος · εἰμί εἰμί τίς αἴτιος , εἰμί αἴτιος · ἀλλά καί εἰμί μή εἰμί τίς αἴτιος , εἰμί αἴτιος · ἤτοι δέ εἰμί ἢ οὐ εἰμί · εἰμί ἄρα . ὁ τε γάρ εἰμί αἴτιος ἀκολουθέω ὁ εἰμί τίς αἴτιος , μή διαφέρω παρά ὁ ἡγέομαι ὁ λήγω , ὁ τε μηδείς εἰμί αἴτιος ἀκολουθέω πάλιν ὁ εἰμί τίς αἴτιος , ἐπεί ὁ λέγω μηδείς εἰμί αἴτιος ὑπό τις αἴτιος κινέω λέγω μηδείς εἰμί αἴτιος . ὥστε καί ὁ διαζεύγνυμαι πρός ὁ δύο συνάπτω ἀληθής γίγνομαι ἐκ ἀντίκειμαι διαζεύγνυμαι , καί ὁ ἐπιφορά ὁ τοιοῦτος λῆμμα συνεισάγω , καθώς ἀνώτερος παραμυθέομαι .