chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 458
Philo Leg . Alleg . II § 22 Vol . I p . 95 , 8 Wendl . ὁ νοῦς — — πολλὰς ἔχει δυνάμεις , ἑκτικήν , φυτικήν , ψυχικήν , λογικήν , διανοητικήν , ἄλλας μυρίας κατά τε εἴδη καὶ γένη . Ἡ μὲν ἕξις κοινὴ καὶ τῶν ἀψύχων ἐστί , λίθων καὶ ξύλων , ἧς μετέχει καὶ τὰ ἐν ἡμῖν ἐοικότα λίθοις ὀστέα . Ἡ δὲ φύσις διατείνει καὶ ἐπὶ τὰ φυτά . καὶ ἐν ἡμῖν δέ ἐστιν ἐοικότα φυτοῖς , ὄνυχές τε καὶ τρίχες · ἐστὶ δὲ ἡ φύσις ἕξις ἤδη κινουμένη . Ψυχὴ δέ ἐστι φύσις προσειληφυῖα φαντασίαν καὶ ὁρμήν . αὕτη κοινὴ καὶ τῶν ἀλόγων ἐστίν . Ἔχεῖ δὲ καὶ ὁ ἡμέτερος νοῦς ἀναλογοῦν τι ἀλόγου ψυχῇ · πάλιν ἡ διανοητικὴ δύναμις ἰδία τοῦ νοῦ ἐστι , καὶ ἡ λογικὴ κοινὴ μὲν τάχα καὶ τῶν θειοτέρων φύσεων , ἰδία δέ , ὡς ἐν θνητοῖς , ἀνθρώπου . αὕτη δὲ διττή . ἡ μὲν καθ’ ἣν λογικοί ἐσμεν , νοῦ μετέχοντες · ἡ δὲ καθ’ ἣν διαλεγόμεθα . Philo Quod deus sit immut . § 35 Vol . II p . 64 , 1 Wendl . Τῶν γὰρ σωμάτων τὰ μὲν ἐνεδήσατο ἕξει , τὰ δὲ φύσει , τὰ δὲ ψυχῇ , τὰ δὲ καὶ λογικῇ ψυχῇ . Λίθων μὲν οὖν καὶ ξύλων , ἃ δὴ τῆς συμφυΐας ἀπέσπασται , δεσμὸν κραταιότατον ἕξιν εἰργάζετο . ἡ δέ ἐστι πνεῦμα ἀναστρέφον ἐφ’ ἑαυτό . Ἄρχεται μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν μέσων ἐπὶ τὰ πέρατα τείνεσθαι , ψαῦσαν δὲ ἄκρας ἐπιφανείας ἀνακάμπτει πάλιν , ἄχρις ἂν ἐπὶ τὸν αὐτὸν ἀφίκηται τόπον , ἀφ’ οὗ τὸ πρῶτον ὡρμήθη . Ἕξεως ὁ συνεχὴς οὗτος δίαυλος ἄφθαρτος , ὃν οἱ δρομεῖς ἀπομιμούμενοι ταῖς τριετηρίσιν ἐν τοῖς ἀνθρώπων ἀπάντων κοινοῖς θεάτροις ὡς μέγα δὴ καὶ λαμπρὸν καὶ περιμάχητον ἔργον ἐπιδείκνυνται . Τὴν δὲ φύσιν ἀπένειμε τοῖς φυτοῖς , κερασάμενος αὐτὴν ἐκ πλείστων δυνάμεων , θρεπτικῆς τε καὶ μεταβλητικῆς καὶ αὐξητικῆς . ( de his tribus δυνάμεσιν plura enarrantur ) — — § 41 . Ψυχὴν δὲ φύσεως τρισὶ διαλλάττουσαν ὁ ποιῶν ἐποίει αἰσθήσει , φαντασίᾳ , ὁρμῇ . Τὰ μὲν γὰρ φυτὰ ἀόρμητα , ἀφάνταστα , αἰσθήσεως ἀμέτοχα , τῶν δὲ ζῴων ἕκαστον ἀθρόων μετέχει τῶν εἰρημένων . Αἴσθησις μὲν οὖν , ὡς αὐτό που δηλοῖ τοὔνομα , εἴσθεσίς τις οὖσα , τὰ φανέντα ἐπεισφέρει τῷ νῷ . Τούτῳ γὰρ ἐπειδὴ μέγιστόν ἐστι ταμιεῖον καὶ πανδεχές , πάνθ’ ὅσα δι’ ὁράσεως καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν ἄλλων αἰσθητικῶν ὀργάνων ἐντίθεται καὶ ἐναποθησαυρίζεται . Φαντασία δέ ἐστι τύπωσις ἐν ψυχῇ · ἃ γὰρ εἰσήγαγεν ἑκάστη τῶν αἰσθήσεων , ὥσπερ δακτύλιός τις ἢ σφραγὶς ἐναπεμάξατο τὸν οἰκεῖον χαρακτῆρα . Κηρῷ δὲ ἐοικὼς ὁ νοῦς , τὸ ἐκμαγεῖον δεξάμενος ἄκρως παρ’ ἑαυτῷ φυλάττει , μέχρις ἂν ἡ ἀντίπαλος μνήμης τὸν τύπον λεάνασα λήθη ἀμυδρὸν ἐργάσηται ἢ παντελῶς ἀφανίσῃ . Τὸ δὲ φανὲν καὶ τυπῶσαν τότε μὲν οἰκείως , τότε δὲ ὡς ἑτέρως διέθηκε τὴν ψυχήν . Τοῦτο δ’ αὐτῆς τὸ πάθος ὁρμὴ καλεῖται , ἣν ὁριζόμενοι πρώτην ἔφασαν εἶναι ψυχῆς κίνησιν . Τοσούτοις μὲν δὴ ζῷα προὔχει φυτῶν . ἴδωμεν δὲ τίνι τῶν ἄλλων ζῴων ὑπερβέβληκεν ἄνθρωπος . Ἐξαίρετον οὗτος τοίνυν γέρας ἔλαχε διάνοιαν , ᾗ τὰς ἀπάντων φύσεις , σωμάτων τε ὁμοῦ καὶ πραγμάτων εἴωθε καταλαμβάνειν . Καθάπερ γὰρ ἐν μὲν τῷ σώματι τὸ ἡγεμονικὸν ὄψις ἐστίν , ἐν δὲ τῷ παντὶ ἡ τοῦ φωτὸς φύσις , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῶν ἐν ἡμῖν τὸ κρατιστεῦον ὁ νοῦς . Ψυχῆς γὰρ ὄψις οὗτος , οἰκείαις περιλαμπόμενος αὐγαῖς , δι’ ὧν ὁ πολὺς καὶ βαθὺς ζόφος , ὃν κατέχεεν ἄγνοια τῶν πραγμάτων , ἀνασκίδναται .
Lemmas: Philo Leg . Alleg . II § 22 Vol . I p . 95 , 8 Wendl . ὁ νόος — — πολύς ἔχω δύναμις , ἑκτικός , φυτικός , ψυχικός , λογικός , διανοητικός , ἄλλος μυρίος κατά τε εἶδος καί γένος . ὁ μέν ἕξις κοινός καί ὁ ἄψυχος εἰμί , λίθος καί ξύλον , ὅς μετέχω καί ὁ ἐν ἐγώ ἔοικα λίθος ὀστέον . ὁ δέ φύσις διατείνω καί ἐπί ὁ φυτός . καί ἐν ἐγώ δέ εἰμί ἔοικα φυτός , ὄνυξ τε καί θρίξ · εἰμί δέ ὁ φύσις ἕξις ἤδη κινέω . Ψυχή δέ εἰμί φύσις προσλαμβάνω φαντασία καί ὁρμή . οὗτος κοινός καί ὁ ἄλογος εἰμί . ἔχω δέ καί ὁ ἡμέτερος νόος ἀναλογέω τίς ἄλογος Ψυχή · πάλιν ὁ διανοητικός δύναμις ἴδιος ὁ νόος εἰμί , καί ὁ λογικός κοινός μέν τάχα καί ὁ θεῖος φύσις , ἴδιος δέ , ὡς ἐν θνητός , ἄνθρωπος . οὗτος δέ διττός . ὁ μέν κατά ὅς λογικός εἰμί , νόος μετέχω · ὁ δέ κατά ὅς διαλέγω . Philo Quod deus sit immut . § 35 Vol . II p . 64 , 1 Wendl . ὁ γάρ σῶμα ὁ μέν ἐνδέω ἔχω , ὁ δέ φύσις , ὁ δέ Ψυχή , ὁ δέ καί λογικός Ψυχή . λίθος μέν οὖν καί ξύλον , ὁ δή ὁ συμφυία ἀποσπάω , δεσμός κραταιός ἕξις ἐργάζομαι . ὁ δέ εἰμί πνεῦμα ἀναστρέφω ἐπί ἑαυτοῦ . ἄρχω μέν γάρ ἀπό ὁ μέσος ἐπί ὁ πέρας τείνω , ψαύω δέ ἄκρος ἐπιφάνεια ἀνακάμπτω πάλιν , ἄχρι εἄν ἐπί ὁ αὐτός ἀφικνέομαι τόπος , ἀπό ὅς ὁ πρῶτος ὁρμάω . ἕξις ὁ συνεχής οὗτος δίαυλος ἄφθαρτος , ὅς ὁ δρομεύς ἀπομιμέομαι ὁ τριετηρίς ἐν ὁ ἄνθρωπος ἀπαντάω κοινός θέατρον ὡς μέγας δή καί λαμπρός καί περιμάχητος ἔργον ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ φύσις ἀπονέμω ὁ φυτός , κεράννυμι αὐτός ἐκ πλεῖστος δύναμις , θρεπτικός τε καί μεταβλητικός καί αὐξητικός . ( de his tribus δύναμις plura enarrantur ) — — § 41 . Ψυχή δέ φύσις τρεῖς διαλλάσσω ὁ ποιέω ποιέω αἴσθησις , φαντασία , ὁρμή . ὁ μέν γάρ φυτόν ἀόρμητος , ἀφάνταστος , αἴσθησις ἀμέτοχος , ὁ δέ ζῷον ἕκαστος ἀθρόος μετέχω ὁ εἴρω . Αἴσθησις μέν οὖν , ὡς αὐτός ποῦ δηλόω ὄνομα , εἴσθεσις τις εἰμί , ὁ φαίνω ἐπεισφέρω ὁ νάω . οὗτος γάρ ἐπεί μέγας εἰμί ταμιεῖον καί πανδεχής , πᾶς ὅσος διά ὅρασις καί ἀκοή καί ὁ ἄλλος αἰσθητικός ὄργανον ἐντίθημι καί ἐναποθησαυρίζω . Φαντασία δέ εἰμί τύπωσις ἐν Ψυχή · ὁ γάρ εἰσάγω ἕκαστος ὁ αἴσθησις , ὥσπερ δακτύλιος τις ἢ σφραγίς ἐναπομάσσω ὁ οἰκέω χαρακτήρ . κηρός δέ ἔοικα ὁ νόος , ὁ ἐκμαγεῖον δέχομαι ἄκρως παρά ἑαυτοῦ φυλάσσω , μέχρι εἄν ὁ ἀντίπαλος μνήμη ὁ τύπος λεαίνω λήθη ἀμυδρός ἐργάζομαι ἢ παντελῶς ἀφανίζω . ὁ δέ φαίνω καί τυπόω τότε μέν οἰκεῖος , τότε δέ ὡς ἑτέρως διατίθημι ὁ Ψυχή . οὗτος δέ αὐτός ὁ πάθος ὁρμή καλέω , ὅς ὁρίζω πρῶτος φημί εἰμί Ψυχή κίνησις . τοσοῦτος μέν δή ζῷον προέχω φυτός . ὁράω δέ τίς ὁ ἄλλος ζῷον ὑπερβάλλω ἄνθρωπος . ἐξαίρω οὗτος τοίνυν γέρας λαγχάνω διάνοια , ὅς ὁ ἀπαντάω φύσις , σῶμα τε ὁμοῦ καί πρᾶγμα εἴωθα καταλαμβάνω . καθά γάρ ἐν μέν ὁ σῶμα ὁ ἡγεμονικός ὄψις εἰμί , ἐν δέ ὁ πᾶς ὁ ὁ φάος φύσις , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἐν ἐγώ ὁ κρατιστεύω ὁ νόος . Ψυχή γάρ ὄψις οὗτος , οἰκεῖος περιλάμπω αὐγή , διά ὅς ὁ πολύς καί βαθύς ζόφος , ὅς καταχέω ἄγνοια ὁ πρᾶγμα , ἀνασκίδνημι .