chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 988
Origenes de principiis lib . III p . 108 ed . Delarue . Τῶν κινουμένων τὰ μέν τινα ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὴν τῆς κινήσεως αἰτίαν , ἕτερα δὲ ἔξωθεν μόνον κινεῖται . ἔξωθεν οὖν μόνον κινεῖται τὰ φορητά , οἷον ξύλα καὶ λίθοι καὶ πᾶσα ἡ ὑπὸ ἕξεως μόνης συνεχομένη ὕλη . ὑπεξῃρήσθω δὲ νῦν τοῦ λόγου τὸ κίνησιν λέγειν τὴν ῥύσιν τῶν σωμάτων , ἐπεὶ μὴ χρεία τούτου πρὸς τὸ προκείμενον . ἐν ἑαυτοῖς δὲ ἔχει τὴν αἰτίαν τοῦ κινεῖσθαι ζῷα καὶ φυτὰ καὶ ἁπαξαπλῶς ὅσα ὑπὸ φύσεως καὶ ψυχῆς συνέχεται , ἐξ ὧν φασιν εἶναι καὶ τὰ μέταλλα . πρὸς δὲ τούτοις καὶ τὸ πῦρ αὐτοκίνητόν ἐστι , τάχα δὲ καὶ αἱ πηγαί . τῶν δὲ ἐν ἑαυτοῖς τοῦ κινεῖσθαι τὴν αἰτίαν ἐχόντων τὰ μέν φασιν ἐξ ἑαυτῶν κινεῖσθαι τὰ δὲ ἀφ’ ἑαυτῶν , ἐξ ἑαυτῶν μὲν τὰ ἄψυχα , ἀφ’ ἑαυτῶν δὲ τὰ ἔμψυχα · ἀφ’ ἑαυτῶν γὰρ κινεῖται τὰ ἔμψυχα φαντασίας ἐγγινομένης ὁρμὴν προκαλουμένης · καὶ πάλιν ἔν τισι τῶν ζῴων φαντασίαι γίνονται ὁρμὴν προκαλούμεναι , φύσεως φανταστικῆς τεταγμένως κινούσης τὴν ὁρμήν , ὡς ἐν τῷ ἀράχνῃ φαντασία τοῦ ὑφαίνειν γίνεται , καὶ ὁρμὴ ἀκολουθεῖ ἐπὶ τὸ ὑφαίνειν , － τῆς φανταστικῆς αὐτοῦ φύσεως τεταγμένως ἐπὶ τοῦτο αὐτὸν προκαλουμένης καὶ οὐδενὸς ἄλλου μετὰ τὴν φανταστικὴν αὐτοῦ φύσιν πεπιστευμένου τοῦ ζῴου － καὶ ἐν τῇ μελίσσῃ ἐπὶ τὸ κηροπλαστεῖν . Τὸ μέντοι λογικὸν ζῷον καὶ λόγον ἔχει πρὸς τῇ φανταστικῇ φύσει τὸν κρίνοντα τὰς φαντασίας , καὶ τινὰς μὲν ἀποδοκιμάζοντα , τινὰς δὲ παραδεχόμενον , ἵνα ἄγηται τὸ ζῷον κατ’ αὐτάς . ὅθεν ἐπεὶ ἐν τῇ φύσει τοῦ λόγου εἰσὶν ἀφορμαὶ τοῦ θεωρῆσαι τὸ καλὸν καὶ τὸ αἰσχρόν , αἷς ἑπόμενοι θεωρήσαντες τὸ καλὸν καὶ τὸ αἰσχρόν , αἱρούμεθα μὲν τὸ καλόν , ἐκκλίνομεν δὲ τὸ αἰσχρόν · ἐπαινετοὶ μέν ἐσμεν ἐπιδόντες ἑαυτοὺς τῇ πράξει τοῦ καλοῦ , ψεκτοὶ δὲ κατὰ τὸ ἐναντίον . οὐκ ἀγνοητέον μέντοι γε ὅτι τὸ πλέον τῆς εἰς πάντα τεταγμένης φύσεως ποσῶς ἐστιν ἐν τοῖς ζῴοις , ἐπὶ πλέον δὲ ἢ ἐπὶ τὸ ἔλαττον , ὥστε ἐγγύς που εἶναι , ἵν’ οὕτως εἴπω , τοῦ λογικοῦ τὸ ἐν τοῖς ἰχνευταῖς κυσὶν ἔργον καὶ ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἵπποις . τὸ μὲν οὖν ὑποπεσεῖν τόδε τι τῶν ἔξωθεν φαντασίαν ἡμῖν κινοῦν τοιάνδε ἢ τοιάνδε , ὁμολογουμένως οὐκ ἔστι τῶν ἐφ’ ἡμῖν · τὸ δὲ κρῖναι οὑτωσὶ χρήσασθαι τῷ γενομένῳ ἢ ἑτέρως οὐκ ἄλλου τινὸς ἔργον ἢ τοῦ ἐν ἡμῖν λόγου ἐστίν , ἤτοι παρὰ τὰς ἀφορμὰς ἐνεργοῦντος [ ἡμᾶς πρὸς ] τὰς ἐπὶ τὸ καλὸν προ[σ]καλουμένας καὶ τὸ καθῆκον [ ὁρμάς ] ἢ ἐπὶ τὸ ἐναντίον ἐκτρέποντος . Εἰ δέ τις αὐτὸ τὸ ἔξωθεν λέγει εἶναι τοιόνδε , ὥστε ἀδυνάτως ἔχειν ἀντιβλέψαι αὐτῷ τοιῷδε γενομένῳ , οὗτος ἐπιστησάτω τοῖς ἰδίοις πάθεσι καὶ κινήμασιν , εἰ μὴ εὐδόκησις γίνεται καὶ συγκατάθεσις καὶ ῥοπὴ τοῦ ἡγεμονικοῦ ἐπὶ τόδε τι διὰ τάσδε τὰς πιθανότητας . οὐ γάρ , φέρ’ εἰπεῖν , ἡ γυνὴ τῷ κρίναντι ἐγκρατεύεσθαι καὶ ἀνέχειν ἑαυτὸν ἀπὸ μίξεων ἐπιφανεῖσα καὶ προκαλεσαμένη ἐπὶ τὸ ποιῆσαί τι παρὰ πρόθεσιν αὐτοτελὴς αἰτία γίνεται τοῦ τὴν πρόθεσιν ἀθετῆσαι . πάντως γὰρ εὐδοκήσας τῷ γαργαλισμῷ καὶ τῷ λείῳ τῆς ἡδονῆς , ἀντιβλέψαι αὐτῷ μὴ βεβουλημένος μηδὲ τὸ κεκριμένον κυρῶσαι , πράττει τὸ ἀκόλαστον . ὁ δέ τις ἔμπαλιν , τῶν αὐτῶν συμβεβηκότων αὐτῷ πλείονα μαθήματα ἀνειληφότι καὶ ἠσκηκότι , οἱ μὲν γαργαλισμοὶ καὶ οἱ ἐρεθισμοὶ συμβαίνουσιν · ὁ λόγος δὲ ἄτε ἐπὶ πλεῖον ἰσχυροποιηθεὶς καὶ τραφεὶς τῇ μελέτῃ καὶ βεβαιωθεὶς τοῖς δόγμασι πρὸς τὸ καλὸν ἢ ἐγγύς γε τοῦ βεβαιωθῆναι γεγενημένος , ἀνακρούει τοὺς ἐρεθισμοὺς καὶ ὑπεκλύει τὴν ἐπιθυμίαν .
Lemmas: Origenes de principiis lib . III p . 108 ed . Delarue . ὁ κινέω ὁ μέν τις ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ὁ κίνησις αἴτιος , ἕτερος δέ ἔξωθεν μόνος κινέω . ἔξωθεν οὖν μόνος κινέω ὁ φορητός , οἷος ξύλον καί λίθος καί πᾶς ὁ ὑπό ἕξις μόνος συνέχω ὕλη . ὑπεξαιρέω δέ νῦν ὁ λόγος ὁ κίνησις λέγω ὁ ῥύσις ὁ σῶμα , ἐπεί μή χρεία οὗτος πρός ὁ πρόκειμαι . ἐν ἑαυτοῦ δέ ἔχω ὁ αἴτιος ὁ κινέω ζῷον καί φυτόν καί ἁπαξαπλῶς ὅσος ὑπό φύσις καί Ψυχή συνέχω , ἐκ ὅς φημί εἰμί καί ὁ μέταλλον . πρός δέ οὗτος καί ὁ πῦρ αὐτοκίνητος εἰμί , τάχα δέ καί ὁ Πηγαί . ὁ δέ ἐν ἑαυτοῦ ὁ κινέω ὁ αἴτιος ἔχω ὁ μέν φημί ἐκ ἑαυτοῦ κινέω ὁ δέ ἀπό ἑαυτοῦ , ἐκ ἑαυτοῦ μέν ὁ ἄψυχος , ἀπό ἑαυτοῦ δέ ὁ ἔμψυχος · ἀπό ἑαυτοῦ γάρ κινέω ὁ ἔμψυχος φαντασία ἐγγίγνομαι ὁρμή προκαλέω · καί πάλιν ἐν τις ὁ ζῷον φαντασία γίγνομαι ὁρμή προκαλέω , φύσις φανταστικός τεταγμένως κινέω ὁ ὁρμή , ὡς ἐν ὁ ἀράχνης φαντασία ὁ ὑφαίνω γίγνομαι , καί ὁρμή ἀκολουθέω ἐπί ὁ ὑφαίνω , － ὁ φανταστικός αὐτός φύσις τεταγμένως ἐπί οὗτος αὐτός προκαλέω καί οὐδείς ἄλλος μετά ὁ φανταστικός αὐτός φύσις πιστεύω ὁ ζῷον － καί ἐν ὁ μέλισσα ἐπί ὁ κηροπλαστέω . ὁ μέντοι λογικός ζῷον καί λόγος ἔχω πρός ὁ φανταστικός φύσις ὁ κρίνω ὁ φαντασία , καί τις μέν ἀποδοκιμάζω , τις δέ παραδέχομαι , ἵνα ἄγω ὁ ζῷον κατά αὐτός . ὅθεν ἐπεί ἐν ὁ φύσις ὁ λόγος εἰμί ἀφορμή ὁ θεωρέω ὁ καλός καί ὁ αἰσχρός , ὅς ἕπομαι θεωρέω ὁ καλός καί ὁ αἰσχρός , αἱρέω μέν ὁ καλός , ἐκκλίνω δέ ὁ αἰσχρός · ἐπαινετός μέν εἰμί ἐπεῖδον ἑαυτοῦ ὁ πρᾶξις ὁ καλός , ψεκτός δέ κατά ὁ ἐναντίος . οὐ ἀγνοητέον μέντοι γε ὅτι ὁ πλέω ὁ εἰς πᾶς τάσσω φύσις ποσός εἰμί ἐν ὁ ζῷον , ἐπί πλέω δέ ἢ ἐπί ὁ μικρός , ὥστε ἐγγύς ποῦ εἰμί , ἵνα οὕτως εἶπον , ὁ λογικός ὁ ἐν ὁ ἰχνευτής κύων ἔργον καί ἐν ὁ πολεμικός ἵππος . ὁ μέν οὖν ὑποπίπτω ὅδε τίς ὁ ἔξωθεν φαντασία ἐγώ κινέω τοιόσδε ἢ τοιόσδε , ὁμολογουμένως οὐ εἰμί ὁ ἐπί ἐγώ · ὁ δέ κρίνω οὑτωσί χράω ὁ γίγνομαι ἢ ἑτέρως οὐ ἄλλος τις ἔργον ἢ ὁ ἐν ἐγώ λόγος εἰμί , ἤτοι παρά ὁ ἀφορμή ἐνεργέω [ ἐγώ πρός ] ὁ ἐπί ὁ καλός προσκαλέω καί ὁ καθήκω [ ὁρμή ] ἢ ἐπί ὁ ἐναντίος ἐκτρέπω . εἰμί δέ τις αὐτός ὁ ἔξωθεν λέγω εἰμί τοιόσδε , ὥστε ἀδύνατος ἔχω ἀντιβλέπω αὐτός τοιόσδε γίγνομαι , οὗτος ἐφίστημι ὁ ἴδιος πάθος καί κίνημα , εἰμί μή εὐδόκησις γίγνομαι καί συγκατάθεσις καί ῥοπή ὁ ἡγεμονικός ἐπί ὅδε τίς διά ὅδε ὁ πιθανότης . οὖον γάρ , φέρω εἶπον , ὁ γυνή ὁ κρίνω ἐγκρατεύομαι καί ἀνέχω ἑαυτοῦ ἀπό μίξις ἐπιφαίνω καί προκαλέω ἐπί ὁ ποιέω τίς παρά πρόθεσις αὐτοτελής αἰτία γίγνομαι ὁ ὁ πρόθεσις ἀθετέω . πάντως γάρ εὐδοκέω ὁ γαργαλισμός καί ὁ λεῖος ὁ ἡδονή , ἀντιβλέπω αὐτός μή βούλομαι μηδέ ὁ κρίνω κυρόω , πράσσω ὁ ἀκόλαστος . ὁ δέ τις ἔμπαλιν , ὁ αὐτός συμβεβηκός αὐτός πλείων μάθημα ἀναλαμβάνω καί ἀσκέω , ὁ μέν γαργαλισμός καί ὁ ἐρεθισμός συμβαίνω · ὁ λόγος δέ αὔγ-ασμα ἐπί πλείων ισχυροποιούμαι καί τρέφω ὁ μελέτη καί βεβαιόω ὁ δόγμα πρός ὁ καλός ἢ ἐγγύς γε ὁ βεβαιόω γίγνομαι , ἀνακρούω ὁ ἐρεθισμός καί ὑπεκλύω ὁ ἐπιθυμία .