chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 413
Stobaeus Eclog . I p . 129 , 1 W . Χρυσίππου . Περὶ δὲ τῶν ἐκ τῆς οὐσίας στοιχείων τοιαῦτά τινα ἀποφαίνεται , τῷ τῆς αἱρέσεως ἡγεμόνι Ζήνωνι κατακολουθῶν , τέτταρα λέγων εἶναι στοιχεῖα ⟨ πῦρ , ἀέρα , ὕδωρ , γῆν , ἐξ ὧν συνίστασθαι πάντα καὶ ζῶα ⟩ καὶ φυτὰ καὶ τὸν ὅλον κόσμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ περιεχόμενα καὶ εἰς ταῦτα διαλύεσθαι . τὸ δὲ ⟨ πῦρ καὶ ⟩ κατ’ ἐξοχὴν στοιχεῖον λέγεσθαι διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ πρώτου τὰ λοιπὰ συνίστασθαι κατὰ μεταβολὴν καὶ εἰς αὐτὸ ἔσχατον πάντα χεόμενα διαλύεσθαι , τοῦτο δὲ μὴ ἐπιδέχεσθαι τὴν εἰς ἄλλο χύσιν ἢ ἀνάλυσιν · [ συνίστασθαι δὲ ἐξ αὐτοῦ τὰ λοιπὰ καὶ χεόμενα εἰς τοῦτο ἔσχατον τελευτᾶν · παρὸ καὶ στοιχεῖον λέγεσθαι , ὃ πρῶτον ἕστηκεν οὕτως , ὥστε σύστασιν διδόναι ἀφ’ αὑτοῦ καὶ αὐτὸ τῶν λοιπῶν χύσιν καὶ διάλυσιν δέχεσθαι εἰς αὑτό ] . κατὰ μὲν τὸν λόγον τοῦτον αὐτοτελῶς λεγομένου τοῦ πυρὸς στοιχείου · οὐ μετ’ ἄλλου γάρ · κατὰ δὲ τὸν πρότερον καὶ μετ’ ἄλλων συστατικὸν εἶναι , πρώτης μὲν γιγνομένης τῆς ἐκ πυρὸς κατὰ σύστασιν εἰς ἀέρα μεταβολῆς , δευτέρας δ’ ἀπὸ τούτου εἰς ὕδωρ , τρίτης δ’ ἔτι μᾶλλον κατὰ τὸ ἀνάλογον συνισταμένου τοῦ ὕδατος εἰς γῆν . πάλιν δ’ ἀπὸ ταύτης διαλυομένης καὶ διαχεομένης πρώτη μὲν γίγνεται χύσις εἰς ὕδωρ , δευτέρα δ’ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα , τρίτη δὲ καὶ ἐσχάτη εἰς πῦρ . Λέγεσθαι ⟨ δὲ ⟩ πῦρ τὸ πυρῶδες πᾶν καὶ ἀέρα τὸ ἀερῶδες καὶ ὁμοίως τὰ λοιπά . Τριχῶς δὴ λεγομένου κατὰ Χρύσιππον τοῦ στοιχείου , καθ’ ἕνα μὲν τρόπον τοῦ πυρός , διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τὰ λοιπὰ συνίστασθαι κατὰ μεταβολὴν καὶ εἰς αὐτὸ λαμβάνειν τὴν ἀνάλυσιν · καθ’ ἕτερον δέ , καθὸ λέγεται τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , πῦρ , ἀὴρ , ὕδωρ , γῆ ( ἐπεὶ διὰ τούτων τινὸς ἢ τινῶν ἢ καὶ πάντων τὰ λοιπὰ συνέστηκε , διὰ μὲν τῶν τεττάρων , ὡς τὰ ζῷα καὶ τὰ ἐπὶ γῆς πάντα συγκρίματα , διὰ δυοῖν δέ , ὡς ἡ σελήνη διὰ πυρὸς καὶ ἀέρος συνέστηκε , δι’ ἑνὸς δὲ ὡς ὁ ἥλιος , διὰ πυρὸς γὰρ μόνου , ὁ γὰρ ἥλιος πῦρ ἐστιν εἰλικρινές ) , κατὰ τρίτον λόγον λέγεται στοιχεῖον ** εἶναι ὃ πρῶτον συνέστηκεν οὕτως , ὥστε γένεσιν διδόναι ἀφ’ αὑτοῦ ὁδῷ μέχρι τέλους καὶ ἐξ ἐκείνου τὴν ἀνάλυσιν δέχεσθαι εἰς ἑαυτὸ τῇ ὁμοίᾳ ὁδῷ . Γεγονέναι δ’ ἔφησε καὶ τοιαύτας ἀποδόσεις περὶ στοιχείου , ὡς ἔστι τό τε δι’ αὑτοῦ εὐκινητότατον καὶ ἡ ἀρχὴ ⟨ καὶ ὁ σπερματικὸς ⟩ λόγος καὶ ἡ ἀΐδιος δύναμις φύσιν ἔχουσα τοιαύτην , ὥστε αὑτήν τε κινεῖν κάτω πρὸς [ γῆν ] τὴν τροπὴν καὶ ἀπὸ τῆς τροπῆς ἄνω πάντῃ κύκλῳ , εἰς αὑτήν τε πάντα καταναλίσκουσα καὶ ἀφ’ αὑτῆς πάλιν ἀποκαθιστᾶσα τεταγμένως καὶ ὁδῷ ( Diels Arii Didymi epit . phys . fragm . 21 ) . Cf . Probus ad Verg . p . 10 , 33 K . Ex his ( quattuor elementis ) omnia esse postea effigiata Stoici tradunt Zenon Citieus et Chrysippus Solaeus et Cleanthes Assius , qui principem habuerunt Empedoclem Agrigentinum qui de his ita scribit : τέσσαρα δὴ πάντων ῥιζώματα πρῶτον ἔασιν etc .
Lemmas: Stobaeus Eclog . I p . 129 , 1 W . Χρύσιππος . περι δέ ὁ ἐκ ὁ οὐσία στοιχεῖον τοιοῦτος τις ἀποφαίνω , ὁ ὁ αἵρεσις ἡγεμών Ζήνων κατακολουθέω , τέσσαρες λέγω εἰμί στοιχεῖον ⟨ πῦρ , ἀήρ , ὕδωρ , γῆ , ἐκ ὅς συνίστημι πᾶς καί ζῷον ⟩ καί φυτόν καί ὁ ὅλος κόσμος καί ὁ ἐν αὐτός περιέχω καί εἰς οὗτος διαλύω . ὁ δέ ⟨ πῦρ καί ⟩ κατά ἐξοχή στοιχεῖον λέγω διά ὁ ἐκ αὐτός πρῶτος ὁ λοιπάς συνίστημι κατά μεταβολή καί εἰς αὐτός ἔσχατος πᾶς χέω διαλύω , οὗτος δέ μή ἐπιδέχομαι ὁ εἰς ἄλλος χύσις ἢ ἀνάλυσις · [ συνίστημι δέ ἐκ αὐτός ὁ λοιπάς καί χέω εἰς οὗτος ἔσχατος τελευτάω · παρὸ καί στοιχεῖον λέγω , ὅς πρῶτος ἵστημι οὕτως , ὥστε σύστασις δίδωμι ἀπό αὐτός καί αὐτός ὁ λοιπός χύσις καί διάλυσις δέχομαι εἰς ἑαυτοῦ ] . κατά μέν ὁ λόγος οὗτος αὐτοτελῶς λέγω ὁ πυρός στοιχεῖον · οὖον μετά ἄλλος γάρ · κατά δέ ὁ πρότερος καί μετά ἄλλος συστατικός εἰμί , πρῶτος μέν γίγνομαι ὁ ἐκ πυρός κατά σύστασις εἰς ἀήρ μεταβολεύς , δύο δέ ἀπό οὗτος εἰς ὕδωρ , τρίτος δέ ἔτι μᾶλλον κατά ὁ ἀνάλογος συνίστημι ὁ ὕδωρ εἰς γῆ . πάλιν δέ ἀπό οὗτος διαλύω καί διηχέω πρῶτος μέν γίγνομαι χύσις εἰς ὕδωρ , δύο δέ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ , τρίτος δέ καί ἔσχατος εἰς πῦρ . λέγω ⟨ δέ ⟩ πῦρ ὁ πυρώδης πᾶς καί ἀήρ ὁ ἀερώδης καί ὁμοίως ὁ λοιπός . τριχῶς δή λέγω κατά Χρύσιππος ὁ στοιχεῖον , κατά εἷς μέν τρόπος ὁ πῦρ , διά ὁ ἐκ αὐτός ὁ λοιπάς συνίστημι κατά μεταβολή καί εἰς αὐτός λαμβάνω ὁ ἀνάλυσις · κατά ἕτερος δέ , καθό λέγω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , πῦρ , ἀήρ , ὕδωρ , γῆ ( ἐπεί διά οὗτος τις ἢ τις ἢ καί πᾶς ὁ λοιπάς συνίστημι , διά μέν ὁ τέσσαρες , ὡς ὁ ζῷον καί ὁ ἐπί γῆ πᾶς σύγκριμα , διά δύο δέ , ὡς ὁ σελήνη διά πυρός καί ἀήρ συνίστημι , διά εἷς δέ ὡς ὁ ἥλιος , διά πυρός γάρ μόνος , ὁ γάρ ἥλιος πῦρ εἰμί εἰλικρινής ) , κατά τρίτος λόγος λέγω στοιχεῖον ** εἰμί ὅς πρῶτος συνίστημι οὕτως , ὥστε γένεσις δίδωμι ἀπό αὐτός ὁδός μέχρι τέλος καί ἐκ ἐκεῖνος ὁ ἀνάλυσις δέχομαι εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὅμοιος ὁδός . γίγνομαι δέ φημί καί τοιοῦτος ἀπόδοσις περί στοιχεῖον , ὡς εἰμί ὁ τε διά αὐτός εὐκίνητος καί ὁ ἀρχή ⟨ καί ὁ σπερματικός ⟩ λόγος καί ὁ ἀΐδιος δύναμις φύσις ἔχω τοιοῦτος , ὥστε ἑαυτοῦ τε κινέω κάτω πρός [ γῆ ] ὁ τροπή καί ἀπό ὁ τροπή ἄνω πάντῃ κύκλος , εἰς ἑαυτοῦ τε πᾶς καταναλίσκω καί ἀπό ἑαυτοῦ πάλιν ἀποκαθίστημι τεταγμένως καί ὁδός ( Diels Arii Didymi epit . phys . fragm . 21 ) . Cf . Probus ad Verg . p . 10 , 33 K . Ex his ( quattuor elementis ) omnia esse postea effigiata Stoici tradunt Zenon Citieus et Chrysippus Solaeus et Cleanthes Assius , qui principem habuerunt Empedoclem Agrigentinum qui de his ita scribit : τέσσαρες δή πᾶς ῥίζωμα πρῶτος εἰμί etc .