chrysippus-philosophy.fragmenta-logica-et-physica 989
Origenes de oratione 6 Vol . II p . 311 , 16 Kö . ( p . 206 ed . Delarue ) . Τῶν κινουμένων τὰ μέν τινα τὸ κινοῦν ἔξωθεν ἔχει , ὥσπερ τὰ ἄψυχα καὶ ὑπὸ ἕξεως μόνης συνεχόμενα · καὶ τὰ ὑπὸ φύσεως καὶ ψυχῆς κινούμενα οὐχ ᾗ τοιαῦτα ἔσθ’ ὅτε κινούμενα , ἀλλ’ ὁμοίως τοῖς ὑπὸ ἕξεως μόνης συνεχομένοις . Λίθοι γὰρ καὶ ξύλα τὰ ἐκκοπέντα τοῦ μετάλλου ἢ τὸ φύειν ἀπολωλεκότα , ὑπὸ ἕξεως μόνης συνεχόμενα , τὸ κινοῦν ἔξωθεν ἔχει . ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν ζῴων σώματα καὶ τὰ φορητὰ τῶν πεφυτευμένων ὑπό τινος μετατιθέμενα , οὐχ ἡ ζῷα καὶ φυτὰ μετατίθεται , ἀλλ’ ὁμοίως λίθοις καὶ ξύλοις τοῖς τὸ φύειν ἀπολωλεκόσι · κἂν φθίνῃ δὲ καθ’ αὑτά , τῷ ῥευστὰ εἶναι πάντα τὰ σώματα φθίνοντα παρακολουθητικὴν ἔχει τὴν ἐν τῷ φθίνειν κίνησιν . － δεύτερα δὲ παρὰ ταῦτά ἐστι κινούμενα τὰ ὑπὸ τῆς ἐνυπαρχούσης φύσεως ἢ ψυχῆς κινούμενα , ἃ καὶ ἐξ αὐτῶν κινεῖσθαι λέγεται παρὰ τοῖς κυριώτερον χρωμένοις τοῖς ὀνόμασι . τρίτη δέ ἐστι κίνησις ἡ ἐν τοῖς ζᾠοις , ἥτις ὀνομάζεται ἡ ἀφ’ αὑτοῦ κίνησις . οἶμαι δὲ ὅτι ἡ τῶν λογικῶν κίνησις δι’ αὑτῶν ἐστι κίνησις . ἐὰν δὲ περιέλωμεν ἀπὸ τοῦ ζῴου τὴν ἀπ’ αὐτοῦ κίνησιν , οὐδὲ ζῷον ἔτι ὂν ὑπονοηθῆναι δύναται , ἀλλὰ ἔσται ὅμοιον ἤτοι φυτῷ ὑπὸ φύσεως μόνης κινουμένῳ , ἢ λίθῳ ὑπό τινος ἔξωθεν φερομένῳ . ἐὰν δὲ παρακολουθῇ τι τῇ ἰδίᾳ κινήσει , ἐπεὶ τοῦτο δι’ αὐτοῦ κινεῖσθαι ὠνομάσαμεν , ἀνάγκη τοῦτο εἶναι λογικόν . － Οἱ τοίνυν θέλοντες μηδὲν εἶναι ἐφ’ ἡμῖν , ἀναγκαίως ἠλιθιώτατόν τι παραδέξονται , πρῶτον μὲν ὅτι οὐκ ἐσμὲν ζῷα , δεύτερον δὲ ὅτι οὐδὲ λογικά , ἀλλ’ οἷον ὑπὸ ἔξωθεν κινοῦντος , αὐτοὶ οὐδαμῶς κινούμενοι , ποιεῖν ὑπ’ ἐκείνου λεγοίμεθ’ ⟨ ἄν ⟩ ἃ ποιεῖν νομιζόμεθα · ἄλλως τε καὶ τοῖς ἰδίοις πάθεσιν ἐπιστήσας τις ὁράτω , εἰ μὴ ἀναιδῶς ἐρεῖ , μὴ αὐτὸς θέλειν καὶ μὴ αὐτὸς ἐσθίειν καὶ μὴ αὐτὸς περιπατεῖν , μηδὲ αὐτὸς συγκατατίθεσθαι καὶ παραδέχεσθαι ὁποῖα δήποτε τῶν δογμάτων , μηδὲ αὐτὸς ἀνανεύειν πρὸς ἕτερα ὡς ψευδῆ . － Ὥσπερ οὖν πρός τινα δόγματα ἀμήχανον διατεθῆναι ἄνθρωπον , κἂν μυριάκις αὐτὰ κατασκευάζῃ εὑρεσιλογῶν καὶ πιθανοῖς λόγοις χρώμενος οὕτως ἀδύνατον διατεθεῖσθαί τινα περὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὡς μηδαμῶς τοῦ ἐφ’ ἡμῖν σῳζομένου . τίς γὰρ διάκειται περὶ τοῦ μηδὲν εἶναι καταληπτὸν ἢ οὕτως βιοῖ ὡς ἐπέχων περὶ παντὸς οὑτινοσοῦν ; τίς δὲ οὐκ ἐπιπλήττει , φαντασίαν ἁμαρτήσαντος οἰκέτου λαβών , τῷ θεράποντι ; καὶ τίς ἐστιν ὃς μὴ αἰτιᾶται υἱὸν τὸ πρὸς γονεῖς καθῆκον μὴ ἀποδιδόντα ; ἢ μὴ μέμφεται καὶ ψέγει ὡς αἰσχρὸν πεποιηκυῖαν τὴν μεμοιχευμένην ; βιάζεται γὰρ ἡ ἀλήθεια καὶ ἀναγκάζει , κἂν μυριάκις τις εὑρεσιλογῇ , ὁρμᾶν καὶ ἐπαινεῖν καὶ ψέγειν , ὡς τηρουμένου τοῦ ἐφ’ ἡμῖν καὶ τούτου ἐπαινετοῦ ἢ ψεκτοῦ γινομένου παρʹ ἡμᾶς . － Εἰ δὴ τὸ ἐφ’ ἡμῖν σῴζεται , μυρίας ὅσας ἀπονεύσεις ἔχον πρὸς ἀρετὴν ἢ κακίαν , καὶ πάλιν πρὸς τὸ καθῆκον ἢ πρὸς τὸ παρὰ τὸ καθῆκον , ἀναγκαίως τοῦτο μετὰ τῶν λοιπῶν , πρὶν γένηται , τῷ θεῷ ἔγνωσται ἀπὸ κτίσεως καὶ καταβολῆς κόσμου , ὁποῖον ἔσται · καὶ ἐν πᾶσιν οἷς προδιατάσσεται ὁ θεός , ἀκολούθως οἷς ἑώρακε περὶ ἑκάστου ἔργου τῶν ἐφ’ ἡμῖν , προδιατέτακται κατ’ ἀξίαν ἑκάστῳ κινήματι τῶν ἐφ’ ἡμῖν τὸ καὶ ἀπὸ τῆς προνοίας αὐτῷ ἀπαντησόμενον , ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὸν εἱρμὸν τῶν ἐσομένων συμβησόμενον , οὐχὶ τῆς προγνώσεως τοῦ θεοῦ αἰτίας γινομένης τοῖς ἐσομένοις πᾶσι καὶ ἐκ τοῦ ἐφ’ ἡμῖν κατὰ τὴν ὁρμὴν ἡμῶν ἐνεργηθησομένοις . εἰ γὰρ καὶ καθ’ ὑπόθεσιν μὴ γινώσκοι ὁ θεὸς τὰ ἐσόμενα , οὐ παρὰ τοῦτο ἀπολοῦμεν τὸ τάδε τινὰ ἐνεργήσειν καὶ τάδε θελήσειν · πλέον δὲ ἀπὸ τῆς προγνώσεως γίνεται τὸ κατάταξιν λαμβάνειν εἰς τὴν τοῦ παντὸς διοίκησιν , χρειώδη τῇ τοῦ κόσμου καταστάσει , τὸ ἑκάστου ἐφ’ ἡμῖν . Vol . II p . 314 , 4 Kö . ( p . 208 Del . ) . ἐὰν δέ τις ταράττηται διὰ τὸ μὴ οὐ ψεύσασθαι τὸν θεὸν τὰ μέλλοντα προεγνωκότα , ὡς τῶν πραγμάτων κατηναγκασμένων , λεκτέον πρὸς τὸν τοιοῦτον , ὅτι αὐτὸ τοῦτο ἔγνωσται τῷ θεῷ ἀραρότως , τὸ μὴ ἀραρότως τόνδε τινὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ βεβαίως βούλεσθαι τὰ κρείττονα ἢ οὕτω θελήσειν τὰ χείρονα , ὥστε ἀνεπίδεκτον αὐτὸν ἔσεσθαι μεταβολῆς τῆς ἐπὶ τὰ συμφέροντα .
Lemmas: Origenes de oratione 6 Vol . II p . 311 , 16 Kö . ( p . 206 ed . Delarue ) . ὁ κινέω ὁ μέν τις ὁ κινέω ἔξωθεν ἔχω , ὥσπερ ὁ ἄψυχος καί ὑπό ἕξις μόνος συνέχω · καί ὁ ὑπό φύσις καί Ψυχή κινέω οὐ ὅς τοιοῦτος ἔστω ὅτε κινέω , ἀλλά ὁμοίως ὁ ὑπό ἕξις μόνος συνέχω . λίθος γάρ καί ξύλον ὁ ἐκκόπτω ὁ μέταλλον ἢ ὁ φύω ἀπόλλυμι , ὑπό ἕξις μόνος συνέχω , ὁ κινέω ἔξωθεν ἔχω . ἀλλά καί ὁ ὁ ζῷον σῶμα καί ὁ φορητός ὁ φυτεύω ὑπό τις μετατίθημι , οὐ ὁ ζῷον καί φυτόν μετατίθημι , ἀλλά ὁμοίως λίθος καί ξύλον ὁ ὁ φύω ἀπόλλυμι · κἀν φθίνα δέ κατά ἑαυτοῦ , ὁ ῥευστός εἰμί πᾶς ὁ σῶμα φθίω παρακολουθητικός ἔχω ὁ ἐν ὁ φθίω κίνησις . － δύο δέ παρά οὗτος εἰμί κινέω ὁ ὑπό ὁ ἐνυπάρχω φύσις ἢ Ψυχή κινέω , ὁ καί ἐκ αὐτός κινέω λέγω παρά ὁ κύριος χράω ὁ ὄνομα . τρίτος δέ εἰμί κίνησις ὁ ἐν ὁ ζῷον , ὅστις ὀνομάζω ὁ ἀπό αὐτός κίνησις . οἴομαι δέ ὅτι ὁ ὁ λογικός κίνησις διά ἑαυτοῦ εἰμί κίνησις . ἐάν δέ περιαιρέω ἀπό ὁ ζῷον ὁ ἀπό αὐτός κίνησις , οὐδέ ζῷον ἔτι εἰμί ὑπονοέω δύναμαι , ἀλλά εἰμί ὅμοιος ἤτοι φυτός ὑπό φύσις μόνος κινέω , ἢ λίθος ὑπό τις ἔξωθεν φέρω . ἐάν δέ παρακολουθέω τίς ὁ ἴδιος κινέω , ἐπεί οὗτος διά αὐτός κινέω ὀνομάζω , ἀνάγκη οὗτος εἰμί λογικός . － ὁ τοίνυν ἐθέλω μηδείς εἰμί ἐπί ἐγώ , ἀναγκαῖος ἠλίθιος τίς παραδέχομαι , πρῶτος μέν ὅτι οὐ εἰμί ζῷον , δύο δέ ὅτι οὐδέ λογικός , ἀλλά οἷος ὑπό ἔξωθεν κινέω , αὐτός οὐδαμῶς κινέω , ποιέω ὑπό ἐκεῖνος λέγω ⟨ ἄν ⟩ ὁ ποιέω νομίζω · ἄλλως τε καί ὁ ἴδιος πάθος ἐφίστημι τις ὁράω , εἰμί μή ἀναιδής εἴρω , μή αὐτός ἐθέλω καί μή αὐτός ἐσθίω καί μή αὐτός περιπατέω , μηδέ αὐτός συγκατατίθημι καί παραδέχομαι ὁποῖος δήποτε ὁ δόγμα , μηδέ αὐτός ἀνανεύω πρός ἕτερος ὡς ψευδής . － ὥσπερ οὖν πρός τις δόγμα ἀμήχανος διατίθημι ἄνθρωπος , κἀν μυριάκις αὐτός κατασκευάζω εὑρεσιλογέω καί πιθανός λόγος χράω οὕτως ἀδύνατος διατίθημι τις περί ὁ ἀνθρώπινος ὡς μηδαμῶς ὁ ἐπί ἐγώ σώζω . τίς γάρ διάκειμαι περί ὁ μηδείς εἰμί καταληπτός ἢ οὕτως βιόω ὡς ἐπέχω περί πᾶς ὅστις ; τίς δέ οὐ ἐπιπλήσσω , φαντασία ἁμαρτάνω οἰκέτης λαμβάνω , ὁ θεράπων ; καί τίς εἰμί ὅς μή αἰτιάομαι υἱός ὁ πρός γονεύς καθήκω μή ἀποδίδωμι ; ἢ μή μέμφομαι καί ψέγω ὡς αἰσχρός ποιέω ὁ μοιχεύω ; βιάζομαι γάρ ὁ ἀλήθεια καί ἀναγκάζω , κἀν μυριάκις τις εὑρεσιλογέω , ὁρμάω καί ἐπαινέω καί ψέγω , ὡς τηρέω ὁ ἐπί ἐγώ καί οὗτος ἐπαινετός ἢ ψεκτός γίγνομαι παρά ἐγώ . － εἰμί δή ὁ ἐπί ἐγώ σῴζω , μυρίος ὅσος ἀπόνευσις ἔχω πρός ἀρετή ἢ κακία , καί πάλιν πρός ὁ καθήκω ἢ πρός ὁ παρά ὁ καθήκω , ἀναγκαῖος οὗτος μετά ὁ λοιπός , πρίν γίγνομαι , ὁ θεός γιγνώσκω ἀπό κτίσις καί καταβολή κόσμος , ὁποῖος εἰμί · καί ἐν πᾶς ὅς προδιατάσσομαι ὁ θεός , ἀκόλουθος ὅς ὁράω περί ἕκαστος ἔργον ὁ ἐπί ἐγώ , προδιατάσσω κατά ἄξιος ἕκαστος κίνημα ὁ ἐπί ἐγώ ὁ καί ἀπό ὁ πρόνοια αὐτός ἀπαντάω , ἔτι δέ καί κατά ὁ εἱρμός ὁ εἰμί συμβαίνω , οὐ ὁ πρόγνωσις ὁ θεός αἴτιος γίγνομαι ὁ εἰμί πᾶς καί ἐκ ὁ ἐπί ἐγώ κατά ὁ ὁρμή ἐγώ ἐνεργέω . εἰμί γάρ καί κατά ὑπόθεσις μή γιγνώσκω ὁ θεός ὁ εἰμί , οὖον παρά οὗτος ἀπόλλυμι ὁ ὅδε τις ἐνεργέω καί ὅδε ἐθέλω · πλέω δέ ἀπό ὁ πρόγνωσις γίγνομαι ὁ κατάταξις λαμβάνω εἰς ὁ ὁ πᾶς διοίκησις , χρειώδης ὁ ὁ κόσμος κατάστασις , ὁ ἕκαστος ἐπί ἐγώ . Vol . II p . 314 , 4 Kö . ( p . 208 Del . ) . ἐάν δέ τις ταράσσω διά ὁ μή οὖον ψεύδω ὁ θεός ὁ μέλλω προγιγνώσκω , ὡς ὁ πρᾶγμα καταναγκάζω , λεκτέος πρός ὁ τοιοῦτος , ὅτι αὐτός οὗτος γιγνώσκω ὁ θεός ἀραρίσκω , ὁ μή ἀραρίσκω ὅδε τις ὁ ἄνθρωπος καί βεβαίως βούλομαι ὁ ἀγαθός ἢ οὗτος ἐθέλω ὁ χείρων , ὥστε ἀνεπίδεκτος αὐτός εἰμί μεταβολεύς ὁ ἐπί ὁ συμφέρω .