catenae-novum-testamentum.supplementum-et-varietas-lectionis-ad-commentarium-chrysostomi-in 3.40.10
40 , 10 . τοσοῦτον γὰρ τούτου ἀφέστηκάς , φησιν , τουτέστιν τοῦ ὀμνύειν κατὰ τοῦ Θεοῦ , ὅτι οὐδὲ τὸ πάντων ἔσχατον ἐργάσασθαι ἐν τῇ κεφαλῇ δυνήσῃ . οὐ γὰρ οὐ δύνασαι ἐξενεγκεῖν τρίχα , ἀλλ’ οὐδὲ τὴν αὐτῆς ἀλλάξαι ποιότητα . Τί οὖν ἃν ἀπαιτῇ τίς , φησιν , ὅρκον καὶ ἀνάγκην ἐπάγῃ ; ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος τῆς ἀνάγκης ἔστω δυνατώτερος . ἐπεὶ τὸ μέλλοις τοιαύτας προβάλλεσθαι προφάσεις οὐδὲν φυλάξεις τῶν ἐπιταχθέντων · καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τῆς γυναικὸς ἐρεῖς · τι οὖν ἂν μάχιμος ᾖ καὶ δαπανηρά ; καὶ ἐπὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ δεξιοῦ , τί οὖν ἂν φιλῶ αὐτόν ; καὶ ἐπὶ τῆς ὄψεως τῆς ἀκολάστου , τι οὖν ἃν μὴ δύναμαι ὁρᾷν ; καὶ ἐπὶ τῆς πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὀργῆς , τί οὖν ἐὰν προπετὴς ὑπάρχω καὶ μὴ δύνωμαι γλώττης κρατεῖν ; καὶ πάντα οὕτως ἁπλῶς καταπατήσεις τὰ θεῖα προστάγματα πρὸς ὄλεθρον τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς . τοῦτο δὲ οὐδὲ ἐπὶ τῶν νόμων τῶν ἀνθρωπίνων ἐτόλμησας ἃν προβαλέσθαι ποτέ . προσέθηκεν δὲ ὅτι τὸ περισσὸν τοῦ ναὶ καὶ τοῦ οὓ ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν , ἵνα τούτοις μόνοις τύχωμεν , τουτέστιν τῷ ναὶ καὶ τῷ οὔ . Τί οὖν φησιν ; εἰ ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν τὸ περισσὸν τοῦ ναὶ καὶ τοῦ οὓ , πῶς οἱ ἀρχαῖοι οὐκ ἐκωλύοντο τὸ ὀμνύναι ; διὰ τὸ αὐτῶν ἀσθενές · συγκαταβαίνων γὰρ αὐτοῖς ὁ νόμος τοῦτο προσέτασσεν · καὶ πῶς ἃν τὸ αὐτὸ γένοιτό , φησιν , νῦν μὲν καλὸν , νῦν δὲ οὐ καλόν ; ὥσπερ ἐπὶ τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας · τὸ γὰρ βαστάζεσθαι ἐν τῇ πρώτῃ ἡλικίᾳ καλὸν , μετὰ δὲ ταῦτα ὀλέθριον · τὸ μεμασημένην τροφὴν ἐσθίειν ἐν μὲν προοιμίοις τῆς ζωῆς ἡμῶν καλὸν , μετὰ δὲ ταῦτα βδελυγμίας γέμει . ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τοῦ γαλακτοτροφεῖσθαι , ἐν ἀρχῇ μὲν χρήσιμον , μετὰ δὲ ταῦτα βλαβερόν . Εἰπὼν ὅτι ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ τὰ ἑξῆς . διὰ τοῦτο ἐβεβαίωσεν ὅτι ἅπερ πρότερον ἔλεγεν , κἂν ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε , ἔξελε αὐτὸν , ὅτι οὐχὶ ὀφθαλμοῦ ἐκκοπὴν νομοθετεῖ , ἁλλὰ περὶ τῶν διὰ φιλίας βλαπτόντων ἡμᾶς . ὁ γὰρ μηδὲ ἑτέρου ἐξορύττοντος τὸν ὀφθαλμὸν ἐπιτρέπων ἐκκόψαι τὸν ἐκείνου , πῶς ἃν τὸν ἑαυτοῦ ἐκκόπτειν ἐνομοθέτησεν ; Εἰπὼν τοίνυν ἐνταῦθα τὸν παλαιὸν νόμον , τουτέστιν ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ , αὐτὸς ὑψηλότερόν τι νομοθετεῖ · καὶ δείκνυσιν οὐ τὸν ἀδελφὸν ὄντα τὸν ταῦτα ἐργασάμενον ἀλλὰ τὸν πονηρὸν , διὰ τοῦτο καὶ ἐπήγαγεν μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ .
Lemmas: 40 , 10 . τοσοῦτος γάρ οὗτος ἀφίστημι , φημί , τουτέστιν ὁ ὄμνυμι κατά ὁ Θεός , ὅτι οὐδέ ὁ πᾶς ἔσχατος ἐργάζομαι ἐν ὁ κεφαλή δύναμαι . οὖον γάρ οὖον δύναμαι ἐκφέρω θρίξ , ἀλλά οὐδέ ὁ αὐτός ἀλλάσσω ποιότης . τις οὖν ἄν ἀπαιτέω τίς , φημί , Ὅρκος καί ἀνάγκη ἐπάγω ; ὁ ὁ Θεός φόβος ὁ ἀνάγκη ἵστημι δυνατός . ἐπεί ὁ μέλλω τοιοῦτος προβάλλω πρόφασις οὐδείς φυλάσσω ὁ ἐπιτάσσω · καί γάρ καί ἐπί ὁ γυνή εἴρω · τίς οὖν εἄν μάχιμος εἰμί καί δαπανηρός ; καί ἐπί ὁ ὀφθαλμός ὁ δεξιός , τίς οὖν εἄν φιλέω αὐτός ; καί ἐπί ὁ ὄψις ὁ ἀκόλαστος , τίς οὖν ἄν μή δύναμαι ὁράω ; καί ἐπί ὁ πρός ὁ ἀδελφός ὀργή , τίς οὖν ἐάν προπετής ὑπάρχω καί μή δύναμαι γλῶσσα κρατέω ; καί πᾶς οὕτως ἁπλόος καταπάτησις ὁ θεῖον πρόσταγμα πρός ὄλεθρος ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή . οὗτος δέ οὐδέ ἐπί ὁ νόμος ὁ ἀνθρώπινος τολμάω ἄν προβάλλω ποτός . προστίθημι δέ ὅτι ὁ περισσός ὁ ναί καί ὁ ἕ ἐκ ὁ πονηρός εἰμί , ἵνα οὗτος μόνος τυγχάνω , τουτέστιν ὁ ναί καί ὁ οὖον . τις οὖν φημί ; εἰμί ἐκ ὁ πονηρός εἰμί ὁ περισσός ὁ ναί καί ὁ ἕ , πῶς ὁ ἀρχαῖος οὐ κωλύω ὁ ὄμνυμι ; διά ὁ αὐτός ἀσθενής · συγκαταβαίνω γάρ αὐτός ὁ νόμος οὗτος προστάσσω · καί πῶς ἄν ὁ αὐτός γίγνομαι , φημί , νῦν μέν καλός , νῦν δέ οὖον καλός ; ὥσπερ ἐπί ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος · ὁ γάρ βαστάζω ἐν ὁ πρῶτος ἡλικία καλός , μετά δέ οὗτος ὀλέθριος · ὁ μάσσω τροφή ἐσθίω ἐν μέν προοίμιον ὁ ζωή ἐγώ καλός , μετά δέ οὗτος βδελυγμία γέμω . ὡσαύτως δέ καί περί ὁ γαλακτοτροφέω , ἐν ἀρχή μέν χρήσιμος , μετά δέ οὗτος βλαβερός . εἶπον ὅτι ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός καί ὁ ἑξῆς . διά οὗτος βεβαιόω ὅτι ὅσπερ πρότερος λέγω , κἀν ὁ ὀφθαλμός σύ σκανδαλίζω σύ , ἐξαιρέω αὐτός , ὅτι οὐ ὀφθαλμός ἐκκοπή νομοθετέω , ἀλλά περί ὁ διά φίλιος βλάπτω ἐγώ . ὁ γάρ μηδέ ἕτερος ἐξορύσσω ὁ ὀφθαλμός ἐπιτρέπω ἐκκόπτω ὁ ἐκεῖνος , πῶς ἄν ὁ ἑαυτοῦ ἐκκόπτω νομοθετέω ; εἶπον τοίνυν ἐνταῦθα ὁ παλαιός νόμος , τουτέστιν ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός , αὐτός ὑψηλός τίς νομοθετέω · καί δείκνυμι οὖον ὁ ἀδελφός εἰμί ὁ οὗτος ἐργάζομαι ἀλλά ὁ πονηρός , διά οὗτος καί ἐπάγω μή ἀνθίστημι ὁ πονηρός .