catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 68
Περὶ αἰτήσεως τοῦ σώματος τοῦ κυρίου Ἰησοῦ . Τίς δὲ ἦν οὗτος ὁ Ἰωσὴφ ὁ κρυπτόμενος πρώην , νῦν δὲ ἀποτολμήσας μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ ; οὐ γὰρ ἄσημος ἦν , οὐδὲ τῶν λανθανόντων , ἀλλὰ τῆς βουλῆς εἷς , καὶ σφόδρα ἐπίσημος · ὅθεν μάλιστα τὴν ἀνδρίαν αὐτοῦ κατιδεῖν ἔνι . εἰς γὰρ θάνατον ἑαυτὸν ἐξέδωκε , τὴν πρὸς πάντας ἀπέχθειαν ἀναδεξάμενος , τῇ περὶ τὸν Ἰησοῦν εὐνοίᾳ , καὶ τολμήσας αἰτῆσαι τὸ σῶμα , καὶ μὴ πρότερον ἀποστὰς , ἕως ἐπέτυχεν . οὐ τὸ λαμβάνειν δὲ μόνον , οὐδὲ τὸ θάψαι πολυτελῶς , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν τῷ μνημείῳ αὐτοῦ τῷ καινῷ , δείκνυσι τὸ φίλτρον καὶ τὴν ἀνδρίαν · οὐχ ἁπλῶς δὲ ᾠκονομεῖτο τὸ εἰς καινὸν αὐτὸν μνημεῖον ταφῆναι · ἄλλως τε δὲ , μηδὲ τὴν ὑποψίαν τινὰ ψιλὴν γενέσθαι , ὅτι ἕτερος ἀνθ’ ἑτέρου ἀνέστη . Ἕνεκε δὲ τίνος Μαρία ἡ Μαγδαλινὴ καὶ ἡ ἄλλη Μαρία ἐπὶ πλεῖον προσεδρεύουσιν ; ἐπειδὴ οὐδέπω οὐδὲν μέγα , ὡς χρὴ , καὶ ὑψηλον ᾔδεσαν περὶ αὐτοῦ · διὸ καὶ μῦρα ἐκόμισαν , καὶ τῷ τάφῳ προσεκαρτέρουν · ὥστε , εἰ λωφήσειεν ἡ μανία τῶν Ἰουδαίων , καὶ ἀπελθεῖν περιχυθῆναι αὐτῷ · ὅπερ καὶ αὐτῷ φιλοστοργίας τεκμήριον ἦν , καὶ ἀνδρίας , καὶ μεγαλοψυχίας τοῖς ἐν τοῖς χρήμασι τῆς μέχρι θανάτου · μιμησώμεθα καὶ ἡμεῖς τὰς γυναῖκας οἱ ἄνδρες , καὶ μὴ ἐγκαταλείψωμεν ἐν πειρασμοῖς ὄντες τὸν Ἰησοῦν · ἐκεῖναι μὲν γὰρ , καὶ εἰς τελευτήσαντα τοσαῦτα ἀνήλωσαν , καὶ τὰς ψυχὰς ἐξέδωκαν · ἡμεῖς δὲ , πάλιν γὰρ τὰ αὐτὰ ἐρῶ , οὐδὲ πεινῶντα τρέφομεν , ὡς δεῖ · οὐδὲ γυμνὸν περιβάλλομεν · καίτοιγε εἰς αὐτὸν ἐκεῖνον δίδοται τὰ ὑπάρχοντα , ἃ ἕκαστος ἐκένωσεν · ἀλλὰ καὶ νῦν ο αὐτὸς ἐστιν · αὐτὸς γὰρ εἶπε ὅτι “ ἐγὼ εἰμι . ” Ἐπειδήπερ ἔδει πιστευθῆναι , ὅτι ἀπέθανε , καὶ ὅτι ἐτάφη , καὶ ὅτι ἀνέστη , διὰ τῶν ἐχθρῶν ταῦτα πάντα γίνεται · καὶ πανταχοῦ ἡ πλάνη ἑαυτὴν περιπείρει , καὶ τῇ ἀληθεία ἄκουσα συνηγορεῖ · ἰδοὺ γὰρ διὰ τοῦ αἰτῆσαι τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ Φαρισαίους τὸν Πιλᾶτον σφραγισθῆναι τὸν τάφον , ἀναντίρρητος λοιπὸν ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀναστάσεως πᾶσι πεφανέρωται · πλάνον δὲ καλοῦσιν , ἀπὸ πολλῆς ἄγαν ὠμότητος · ὅτι περ οὐδὲ τῷ θανάτῳ τὴν ὀργὴν ἀφῆκαν , ἀλλ’ ἔτι τῇ προτέρᾳ μανίᾳ κατέχονται . οὐκ ἀφίησι δὲ τοὺς στρατιώτας μόνους ὁ Πιλᾶτος σφραγίσαι · ἐπειδὴ μαθὼν τὰ περὶ αὐτοῦ , οὐκ ἔτι συμπράττειν αὐτοῖς ἤθελεν · ἀλλ’ ὑπὲρ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν καὶ τοῦτο ἀνέχεται , καὶ φησίν · ὑμεῖς , ὡς βούλεσθε , σφραγίσατε · ἵνα μὴ ἑτέρους ἔχητε αἰτιᾶσθαι · καὶ γὰρ εἰ μόνοι οἱ στρατιῶται ἐσφραγίσαντο , ἐδύναντο λέγειν , εἰ καὶ ἀπίθανα καὶ ψευδῆ , οἱ Ἰουδαῖοι , ὅτι οἱ στρατιῶται τὸ σῶμα δόντες κλαπῆναι παρέσχον τοῖς μαθηταῖς τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως λόγον πλάσαι βουλομένοις · νῦν δὲ αὐτοὶ ἀσφαλισάμενοι , οὐδὲ τοῦτο λέγειν δύνανται . χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι τάχιον ἀνέστη ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεός · τούτου δὲ ἕνεκεν ἵνα μὴ λέγωσιν ὅτι ἐψεύσατο καὶ οὐκ ἀνέστη , ἀλλ’ ἐκλάπη · τὸ μὲν γὰρ θᾶττον ἀναστῆναι , οὐχ εἶχεν ἔγκλημα · τὸ δὲ βράδιον , ὑποψίας ἔγεμε · καὶ γὰρ εἰ μὴ τότε ἀνέστη καθημένων αὐτῶν ἔτι καὶ φυλαττόντων , ἀλλὰ ἀναχωρησάντων μετὰ τὴν τριήμερον , εἶχον ἃν λέγειν τί καὶ ἀντιλέγειν , εἰ καὶ ἀνοήτως · διὰ τοῦτο οὖν προέφθασε καὶ ἀνέστη , καθημένων αὐτῶν καὶ φυλαττόντων , ὅπως μὴ δὲ μίαν πρόφασιν ἀπολογίας ἔχωσιν . Πότε ὁ Ἄγγελος παραγέγονεν ; πρὸ τῆς ἀναστάσεως ἣ μετὰ τὴν ἀνάστασιν · καὶ τίνος ἕνεκεν ἦλθε καὶ τὸν λίθον ἦρε ; διὰ τὰς γυναῖκας · ἐπειδὴ γὰρ αὗται εἶδον πῶς ἐν τῷ τάφῳ τίθεται · ὁρῶσιν αὐτὸν πάλιν κενὸν τοῦ σώματος , ἵνα πιστεύσωσιν ὅτι ἀνέστη · ὁ σεισμὸς δὲ γίνεται , καὶ διὰ τοὺς στρατιώτας μὲν , ὥστε αὐτοὺς ἐκπλῆξαι , καὶ παρ’ αὐτῷ γενέσθαι τὴν μαρτυρίαν · ἔτι δὲ ἵνα καὶ γυναῖκες διαναστῶσι καὶ ἀφυπνισθῶσιν · καὶ γὰρ ἦσαν παραγενόμεναι , ὥστε ἔλαιον βαλεῖν · καὶ ἐν νυκτὶ ταῦτα ἐγένετο · καὶ εἰκὸς καὶ ἀποκαθευδῆσαι συνέβη · τὸ δὲ “ μὴ φοβεῖσθε ” εἶπεν , ἵνα πρότερον αὐτὰς ἀπαλλάξας τοῦ δέους , τότε διαλέξηται περὶ τῆς ἀναστάσεως · διὰ δὲ τοῦ “ ὑμεῖς ” πολλὴν ἐνδείκνυται εἰς αὐτὰς τὴν τιμήν · οὐ γὰρ ὑμῶν ἐστι τὸ δεδοικέναι , ἀλλ’ ἐκείνων τῶν σταυρωσάντων · καὶ γὰρ τὰ ἔσχατα αὐτοὺς μένει κακὰ , ἃν μὴ μετανοήσωσιν · σχῆμα δὲ φαιδρὸν ἔδειξεν , ὡς εὐαγγέλια φέρων ἀγαθά . οὐκ ἐπαισχύνεται δὲ ἐσταυρωμένον καλῶν · ἐπειδὴ τοῦτό ἐστι τὸ κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν · προσέθηκε δὲ , τὸ “ καθὼς εἶπεν , ” ἵνα ἐὰν , φησὶν , ἐμοὶ διαπιστεῖτε , τῶν ἐκείνου μνησθεῖσαι ῥημάτων , μὴ δὲ ἐμοὶ διαπιστήσητε · καὶ ἄλλη , δὲ ἀπόδειξιν περὶ τούτου ποιεῖται λέγων , “ δεῦτε ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο · ” ὥστε διὰ τοῦτο ἐπῆρε τὸν λίθον , ὅπως καὶ ἐντεῦθεν λάβωσι τὴν ἀπόδειξιν · παρασκεύαζει δὲ καὶ τοῖς Ἀποστόλοις εὐαγγελίσασθαι ὃ μάλιστα αὐτὰς ἐποίει πιστεῦσαι · καλῶς δὲ εἶπεν “ εἰς τὴν Γαλιλαίαν , ” ἀπαλλάττων πραγμάτων καὶ κινδύνων , ὥστε μὴ τὸν φόβον διενοχλεῖν τῇ πίστει . τίνος ἕνεκεν μετὰ φόβου καὶ χαρᾶς ἐξῆλθον ἐκ τοῦ μνημείου ; ἐπειδὴ ἔκπληκτον πρᾶγμα εἶδον καὶ παράδοξον · τάφον κενὸν , ἔνθα πρῶτον τεθέντα ἐθεάσαντο · διὸ καὶ ἤγαγεν αὐτὰς εἰς θεωρίαν · ἵνα ἀμφοτέρων γένωνται μάρτυρες , καὶ τοῦ τάφου καὶ τῆς ἀναστάσεως · καὶ γὰρ ἐνενόουν , ὅτι οὐδεὶς αὐτὸν ἦρε , στρατιωτῶν τοσούτων παρακαθημένων , εἰ μὴ ἑαυτὸν ἀνέστησε · καὶ τοῦτο καὶ χαίρουσι καὶ θαυμάζουσιν , καὶ τῆς τοσαύτης παραμονῆς ταύτην λαμβάνουσι τὴν ἀμοιβὴν , τὸ πρῶτον ἰδεῖν καὶ εὐαγγελίσασθαι , οὐ τὰ εἰρημένα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ ὁραθέντα · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἀπήντησεν αὐτοῖς λέγων , “ χαίρετε · ” ἐκράτησαν γὰρ αὐτοῦ τὰς πόδας προδραμοῦσαι , ἐξ ὑπερβαλλούσης εὐφροσύνης καὶ χαρᾶς · συνεχωρήθη δὲ αὐταῖς τοῦτο ποιῆσαι , ὅπως καὶ διὰ τῆς ἁφῆς λάβωσι τελείαν πληροφορίαν τῆς ἀναστάσεως · ἐκβάλλει δὲ καὶ αὐτὸς τὸ δέος ἐξ αὐτῶν , προοδοποιῶν ἐπὶ πλεῖον τῇ πίστει , καὶ δι’ αὐτῶν , ὥσπερ καὶ ὁ Ἄγγελος , τοὺς μαθητὰς εὐαγγελίζεται . Τοῦ σεισμοῦ γεγονότος , καὶ τοὺς στρατιώτας ἐκπλήξαντος , καὶ διὰ τούτων ἐλθόντων καὶ ἀπαγγειλάντων , ἡ ἀλήθεια πάλιν διαλάμπει , καὶ ἀνακηρύττεται παρὰ τῶν ἐναντίων ὁμολογουμένων · καὶ γὰρ οἱ πάντων ἀνόητοι , ἔδωκαν ἀργύρια ἱκανὰ , ἵνα εἴπωσιν ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐλθόντες νυκτὸς , ἔκλεψαν αὐτόν · δείκνυνται καταγέλαστα πράττοντες πλάσματα · καὶ γὰρ σφόδρα ἀπίθανον ἦν τὸ λεγόμενον · πῶς γὰρ οἱ μαθηταὶ , ἄνθρωποι πτωχοὶ καὶ ἰδιῶται , καὶ οὐδὲ φανῆναι τολμῶντες , ἆρα τοῦτο εἶχον ποιῆσαι ; μὴ γὰρ οὐκ ἦν σφραγὶς ἐπικειμένη ; μὴ γὰρ οὐκ ἐπαρεκάθηντο τοσοῦτοι φύλακες στρατιῶται καὶ Ἰουδαῖοι ; μὴ γὰρ οὐχ ὑπόπτευον τοῦτο αὐτὸ καὶ ἐμερίμνων καὶ ἀγρύπνουν καὶ ἐφρόντιζον ; καὶ τὶ χρὴ λέγειν , πάντα μυρία ὄντες τὰ δυνάμενα παραστῆσαι καὶ ἐν τούτῳ τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν · ἅπερ ὁ ἅγιος οὗτος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος , λεπτομερῶς διέρχεται · ἡμεῖς δὲ διὰ τὸ πλῆθος παρεδράμομεν · διὰ δὲ τὸ εἰπεῖν αὐτοὺς , “ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ “ τοῦ ἡγεμόνος , ” καὶ τὰ ἑξῆς , δείκνυσι πάντας διεφθαρμένους , καὶ τὸν Πιλᾶτον · καὶ γὰρ ἐπείσθη αὐτοῖς τοῖς στρατιώταις · λαβόντες γὰρ τὰ χρήματα , οὕτως διεφήμισαν τὸν δῆμον τὸν Ἰουδαϊκόν · καὶ γὰρ καὶ οὗτοι ἐπείσθησαν · ὅθεν καὶ οὕτως διαφημίζεται παρ’ αὐτοῖς , ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας . μὴ θαυμάσωμεν δὲ εἰ χρήματα στρατιωτῶν περιεγένετο · εἰ γὰρ παρὰ τῷ μαθητῇ τοσαύτην ἐπεδείξαντο τὴν ἰσχὺν , πολλῷ μᾶλλον παρὰ τούτοις . Ἐσχάτην ὄψιν ταύτην εἶναι νομίζω τὴν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ · ὅτε αὐτοὺς ἐξέπεμπεν βαπτίσοντες · εἰ δὲ ἐδίστασαν τινὲς , κἀντεῦθεν χρὴ θαυμάζειν αὐτῶν τὴν ἀλήθειαν · πῶς οὐδὲ τὰ μέχρις ἐσχάτης ἡμέρας ἐλαττώματα αὐτῶν ἀποκρύπτωνται · ἀλλ’ ἀλλ᾿ καὶ οὗτοι διὰ τῆς ὄψεως ἐβεβαιώθησαν · διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν , “ ἐδόθη μοι “ πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς , ” πάλιν ἀνθρωπινότερον δείκνυται διαλεγόμενος αὐτοῖς · οὐδέπω γὰρ ἦσαν τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον εἰληφότες , τὸ δυνάμενον ὑψηλοὺς αὐτοὺς ποιῆσαι · τὸ δὲ “ πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , ” καὶ τὰ ἑξῆς , δηλοῖ , ὅτι τὸ μὲν περὶ δογμάτων , τὸ δὲ περὶ ἐντολῶν αὐτοῖς παραγγέλλει · καὶ Ἰουδαίων μὲν οὐδὲν μέμνηται · οὐδὲ εἰς μέσον φέρει τὸ γεγενημένον · οὐδὲ ὀνειδίζει Πέτρῳ τὴν ἄρνησιν · οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδενὶ τὴν φυγήν · κελεύει δὲ τὴν οἰκουμένην ἐκχυθῆναι πᾶσαν , σύντομον διδασκαλίαν ἐγχειρίσας , τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος , καὶ ὥστε παραγγέλλειν πᾶσι τηρεῖν , οὐ τὰ μὲν , καὶ τὰ δὲ , ἀλλὰ πάντα ὅσα ἐνετείλατο . Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν , ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ὴμε - “ ρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος , ” τὴν ἑαυτοῦ αὐθεντείαν δείκνυσιν · οὐ μετ’ ἐκείνων δὲ μόνον τοῦ εἶναι αὐτὸν τοῦτο δηλοῖ , ἀλλὰ καὶ μετὰ πάντων τῶν μετ’ ἐκείνους πιστευόντων · οὐδὲ γὰρ δὴ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ Ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον , ἀλλ’ ὡς ἑνὶ σώματι διαλέγεται τοῖς πιστοῖς · μὴ γάρ μοι , φησὶν , τὴν δυσκολίαν εἴπητε τῶν πραγμάτων · ἐγώ εἰμι μεθ᾿ ὑμῶν , ὁ πάντα ποιῶν εὔκολα · ἀναμιμνήσκει δὲ αὐτοὺς καὶ τῆς συντελείας · ἵνα μᾶλλον αὐτοὺς ἐφελκύσηται , ὥστε μὴ τὰ παρόντα μόνον ὸρᾷν δεινὰ , ἀλλὰ καὶ τὰ μέλλοντα ἀγαθὰ τὰ ἀπέραντα . τὰ μὲν γὰρ λυπηρὰ φησὶν , ἅπερ ὑποστήσεσθε ἐν τῷ παρόντι βίῳ , καταλύεται · ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ αἰὼν εἰς συντέλειαν ἥξει · τὰ δὲ χρηστὰ , ὧν ἀπολαύσεσθε , ἀθάνατα μένει , καθάπερ ἔμπροσθεν πολλάκις εἶπον · οὕτως ἀλείψας καὶ ἐγείρας αὐτῶν τὰ φρονήματα τῇ μνήμῃ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐξέπεμψεν · καὶ γὰρ ἡμέρα ἐκείνη τοῖς ἐν κατορθώμασι ζῶσι ποθεινὴ , ὥσπερ οὖν τοῖς ἐν ἁμαρτήμασι φοβερὰ , καθάπερ καταδίκοις · διὰ τοῦτο οὖν ἀγωνισώμεθα τῶν αἰωνίων ἀπολαῦσαι ἀγαθῶν · χάριτι καὶ οἰκτιρμοῖς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Πατρὸς , καὶ τοῦ Υἱοῦ , καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος , τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν · ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν . Τέλος τῶν ἑρμηνειῶν τοῦ Χρυσοστόμου . Θεοδώρου Μονάχου . Ὁ διστάσας ἦν ὁ Θωμᾶς · ἀλλὰ πληροφορηθεὶς , ἑδραίως ἐπίστευσεν . Κυρίλλου Ἀλεξανδρείασ . Ἄλλας λέγει ὁ Ἰωάννης ὀπτασίας , ἣν δὲ λέγει ὧδε ὁ Ματθαῖος , οὐ μόνον εἶδον οἱ ἕνδεκα , ἀλλὰ καὶ οἱ πολλοὶ ὡς εἰκός . Σευήρου Ἀντιοχείασ . Αὐτοὺς ἀπέστειλε , μᾶλλον τὸ τελευταῖον αὐτὸν εἶδον οἱ μαθηταί · ὅτι εἰ δὲ καὶ τινες ἐδίστασαν , ἀλλὰ καὶ οὗτοι διὰ τῆς ὄψεως ἐβεβαιώθησαν . Ὠριγένουσ . Προσεκύνησαν , οὐ προσηύξαντο · οἱ δὲ μὴ προσκυνήσαντες καὶ ἐδίστασαν · εἴτε δὲ Θωμᾶς ἐστιν , εἶτε Φίλιππος . Σευήρου Ἀρχιεπισκόπου Ἀντιοχείασ . Τὸ δὲ “ ὀψὲ σαββά - “ των , ” οὐ τὴν ἑσπέραν τὴν μετὰ τὴν ἐν σαββάτῳ δύσιν τοῦ ἡλίου δηλοῖ · οὐ γὰρ ἑνικῶς εἶπεν ὀψὲ σαββάτου , ἀλλὰ πληθυντικῶς “ ὀψὲ σαββάτων · ” σάββατον δὲ , τὴν πᾶσαν ἑβδομάδα καλεῖν Ἑβραίοις ἔθος . αὐτίκα γοῦν οἱ Εὐαγγελισταὶ , “ τῇ μία τῶν σαβ - “ βάτων ” φησί · δέον τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος εἰπεῖν · οὕτω δὲ καὶ ἐν τῇ συνηθείᾳ κεχρήμεθα , δευτέραν σαββάτων καὶ τρίτην σαββάτων προσαγορεύοντες τὴν δευτέραν καὶ τρίτην τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν · οὐκ εἶπεν οὖν ὀψὲ σαββάτου , ἣ ἑσπέρας σαββάτου , ἵνα τὴν ἑσπέραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης δηλώσει , ἁλλ’ “ ὀψὲ “ σαββάτων · ” ἵνα τὸ βράδιον τῆς ἑβδομάδος καὶ πολὺ διεστηκὸς ἐφάνη · καὶ γάρ που καὶ ἡμῖν σύνηθες λέγειν , ὀψὲ τοῦ καιροῦ παραγέγονεν , ὀψὲ τῆς ὥρας , ὀψὲ τῆς χρείας · οὐχὶ τὴν ἑσπέραν καὶ τὸν μετὰ ἡλίου δυσμὰς χρόνον δηλοῦσιν , ἀλλὰ τὸ βράδιον καὶ κατόπιν τῆς ὤρας καὶ τῆς χρείας η του καιροῦ γενέσθαι τοῦτον τὸν τρόπον μηνύουσιν , οὕτω καὶ τὸ “ ὀψὲ σαββάτων ” τὸ βράδιον καὶ πόρρω τῆς περαιωθείσης ἑβδομάδος δηλοῖ · πληροῦται δὲ ἑβδομὰς ἑκάστη ταῖς μετὰ τὸ σάββατον ἡλίου δυσμαῖς · ἀμέλει καὶ τοῦ πολὺ διεστηκότος καιροῦ πρὸς τὸ τέλος τῆς πληρωθείσης ἑβδομάδος ὁ Ματθαῖος δηλῶν , καὶ ὥσπερ ἑρμηνεύων ἑαυτὸν ἐπήγαγε “ τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν σαββάτων · ” παρωχήκει , φησὶν , ἡ νὺξ τοσοῦτον , ὡς εἶναι καιρὸν τῆς τῶν ἀλεκτρυόνων βοῆς , ἥτις τὸ φῶς τῆς μελλούσης ἡμέρας προανακρούεται · ταύτῃ τοι καὶ τῷ καιρῷ τούτῳ , καὶ οὕτως μετὰ τὸ σάββατον ἑσπέρᾳ καταλύοντες τὰς νηστείας , τῆς εὐφροσύνης ἀρχόμεθα · τῆς κατὰ πάντων συνηθείας κρατησάσης , συνηγορούσης τῷ πράγματι . Τοῦ καιροῦ τοίνυν ὄντος τούτου , ἡ Μαγδαλινὴ Μαρία καὶ ἡ ὁμώνυμος , ἐπὶ τὸν τάφον ἦλθον , καὶ τὸν Ἄγγελον τὸν ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκότα , τὸν προειρημένον ἐθεάσαντο τρόπον , ἀποκυλίσαντα τὸν λίθον καὶ ἐπ’ αὐτὸν καθήμενον , ὑφ’ οὗ καὶ προκληθεῖσαι τὸν τόπον εἶδον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος , καὶ προσταχθεῖσαι δραμεῖν καὶ ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς , ἐξελθοῦσαι ταχὺ τοῦ μνήματος ἔδραμον . καὶ δὴ τρεχούσαις προαπαντήσας ὁ Ἰησοῦς , ἐφώνησε “ χαί - “ ρετε · ” καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον τὸ τῶν γυναικῶν γένος , καὶ τὴν ἀνάστασιν εὐαγγελίσασθαι παρὰ τοῦ Ἀγγέλου , καὶ τὸν Χριστὸν ἰδεῖν , καὶ πρώτην παρ’ αὐτοῦ φωνὴν ἀκοῦσαι τὸ “ χαίρετε · ” ἐπεὶ καὶ γυνὴ πρώτη τῆς ἀπάτης τοῦ ὄφεως ἤκουσε , καὶ εἶδεν πιαινόμενον τὸν ἀπηγορευμένον τοῦ ξύλου καρπὸν , καὶ λύπῃ κατεδικάζετο . διὸ καὶ προσκυνεῖν ὁ Σωτῆρ’ καὶ κρατεῖν συνεχώρει τοὺς πόδας , ὡς πρώταις ἀποπεσούσαις καὶ ἀλλοτριωθείσαις αὐτοῦ , καὶ τῶν μαθητῶν τὴν χαρὰν διαγγέλλειν ἐκέλευεν · χαρᾶς ἄγγελον ἀνδρᾶσι γυναῖκα γενέσθαι βουλόμενος , τὴν λύπης τῷ Ἀδὰμ γενομένην διάκονον , τὰ ἐναντία διὰ τῶν ἐναντίων ἰώμενος . “ Πορευομένων δὲ αὐτῶν ” ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς , “ ἰδοὺ τινὲς “ τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν , ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιε - “ ρεῦσιν ἅπαντα τὰ γινόμενα · καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυ - “ τέρων , συμβούλιόν τε λαβόντες , ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρα - “ τιώταις λέγοντες , εἴπατε , ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐλθόντες ἔκλεψαν “ αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων · καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος , “ ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν , καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν · ” ἡ μὲν οὖν ἄλλη Μαρία , ταύτην δὲ εἶναι τὴν θεοτόκον πιστεύειν ἀκόλουθον , ὅτι μηδὲ ἀπελείφθη τοῦ πάθους , ἀλλ’ ἵστατο παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ , ὡς ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν , ᾗ καὶ ἔπρεπεν ὁ Κύριος τὰ τῆς χαρᾶς εὐαγγέλια ῥίζῃ τῆς χαρᾶς ὑπαρχούσῃ καὶ καλῶς ἀκούσασαν τὸ “ χαῖρε κεχαριτωμένη , ” τὸ πρόσταγμα τοῦ Κυρίου πληροῦσα τοῖς μαθηταῖς πάντως ἀπήγγελλεν · οὐ γὰρ ἢν μὴ πληρωθῆναι τὸ οὕτως σοφῶς οἰκονομηθὲν τε καὶ προσταχθὲν , εἰ καὶ οὕτως ἠπίστησαν οἱ ἀκούσαντες , ἐπεὶ καὶ ἕπεται τοῦτο πολλάκις τὴν τῶν ἀπαγγελλομένων θαυμάτων ὑπερβολήν · οὐ γὰρ ἃν ἀργοὶ διέμειναν εἰ ἐπίστευσαν . Ἡ δὲ Μαγδαληνὴ συμπορευομένη τῇ θεοτόκῳ , καὶ πρὸς τὴν ἀγγελίαν ὁμοίως ἐπειγομένη , πέπονθέ τι καὶ ἀνθρώπινον · καὶ ὥσπερ Πέτρος ὑπὸ Ἡρώδου συλληφθεὶς , καὶ διὰ τοῦ Ἀγγέλου τῶν ἁλώσεων λυθεὶς αὐτομάτως , καὶ τῆς φυλακῆς ἔξω γενόμενος , καὶ ἐπὶ πολὺ βαδίσας ὡς καὶ τὴν τῆς πόλεως πύλην διελθεῖν , ἀληθὲς οὐκ ᾤετο τὸ γινόμενον , ἀλλ’ ἐνόμιζεν ὅραμα βλέπειν , οὕτω καὶ αὐτὴ , τὴν ὑπερβολὴν τοῦ θαύματος οἱονεὶ καιρόν τινα λογιζομένη , καὶ ἅμα τῶν φυλάκων ἐπιφθασάντων καὶ ἀρξαμένων μετὰ τῶν ἀρχιερέων τὴν συκοφαντίαν ὑφαίνειν τῆς ἀναστάσεως , αἰσθομένη πάντως τοιούτου τινὸς ὑποψιθυριζομένου , τοὺς τῆς ἀμφιβολίας παρεδέξατο λογισμοὺς , καὶ τῆς ἀπαγγελίας ὀλιγωρήσασα , καὶ τοῦ σωτηρίου προστάγματος πρὸς τὸν τάφον ἐχώρει , πρωὶ σκοτίας οὔσης , ὡς ὁ Ἰωάννης φησίν . ὥσπερ γὰρ συνεχώρησεν ὁ Κύριος τὸν Θωμᾶν ἐξ ἀπιστίας εἰς πίστιν ἐλθεῖν , καὶ εἰπεῖν , “ ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν “ αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλω καὶ τὰ ἑξῆς · καὶ διὰ τῆς ἐκείνου πολυπράγμονος ἀπιστίας καὶ ψηλαφήσεως , ἡμεῖς εἰς πίστιν ἐβεβαιώθημεν , ἐν ᾧ σώματι πέπονθεν , ἐν αὐτῷ καὶ ἐγηγέρθαι πιστεύσαντες τὸν Ἐμμανουήλ , τοὺς τῆς δοκήσεως μύθους ἀποπεμψάμένοι · τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν Μαγδαλινὴν Μαρίαν πρὸς ἀπιστίαν ὑπονοστήσασαν , καὶ μᾶλλον εὐκαίρως τοῦτο παθοῦσαν · οὐκ ἄδηλον γὰρ τὸ τῆς γυναικείας εὐόλισθον φύσεως . συνεχώρει δὲ διὰ τῆς περιέργου ζητήσεως , πιστότερον ἐργάσασθαι τὸ θαῦμα τῆς ἀναστάσεως , πίστεως ὑπάρχον πέρα καὶ παντὸς λογισμοῦ . Καὶ μετὰ ταύτης τῆς ἀμφιβόλου διανοίας ἐλθοῦσα , καὶ ἰδοῦσα τὸν λίθον μόνον ἀποκυλισθέντα τῆς θύρας τοῦ μνήματος , οὐ μὴν ἔτι τὸν Ἄγγελον ἐπ’ αὐτοῦ καθάπερ ἤδη καθήμενον , δέδωκε τῇ ἀπιστίᾳ τὸ κράτος , φαντασίαν οἰηθεῖσαν τὴν πρώτην θέαν καὶ ἔκστασιν , καὶ ὡς ψευδῆ , καὶ δραμοῦσα πρὸς τὸν Πέτρον καὶ τὸν ἄλλον μαθητὴν ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς , ἐβόα λέγουσα , ἦραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου , καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν . ὁρᾷς ἐκ τῶν λογοποιηθέντων νύκτωρ παρὰ Ἰουδαίοις μετὰ τὴν τῶν φυλάκων ἐπαγγελίαν , περιηχηθεῖσά τι τοιοῦτον πα τὸν λογισμὸν , καὶ ὠήθη τοὺς ἐναντίους , ἀρθέντος τοῦ λίθου , κλέψαι τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ , ἵνα τὴν κλοπὴν τοῖς Ἀποστόλοις ἐπιφημήσωσι · πλὴν ὁ Πέτρος καὶ ὁ Ἰωάννης ἑτοίμως διανέστησαν , καὶ ἐπὶ τὸν τάφον ἔδραμον . οὐ γὰρ ἦν παράδοξον τὸ λεγόμενον , ἵνα ὡς ἐπὶ τῆς ἀναστάσεως ἀπειθήσωσι , μᾶλλον δὲ καὶ πιστὸν , καὶ οὐκ ἀπᾷδον τῆς Ἰουδαϊκῆς κακουργίας . ἀφόβως δὲ τοῦτο ἐποίουν , ὡς ἔτι σκότους ὄντος , καὶ ἡσυχίας ὑπαρχούσης , καὶ πρὸς τοῦ Θεοῦ τὸ θαρρεῖν λαβόντες · ἀλλ’ ἐλθόντες εὗρον ἐναργῆ τὰ σημεῖα τῆς ἀναστάσεως . ὁρῶσαι γὰρ ἐν τῷ μνήματι τὰ ὀθόνια κείμενα · τοῦτο δὲ οὐκ ἄν ποτε ἐγεγόνει , κλαπέντος τοῦ σώματος . πρῶτον μὲν γὰρ κλέπταις φίλον , τὸ λωποδυτεῖν , ἔπειτα δὲ τὸ ταχέως ἄγαν ἐνεργεῖν τὴν κλοπὴν , ἵνα μὴ φοραθῶσι , καὶ τὰ πάνδεινα πάθωσι . Καὶ μετ’ ὀλίγα—Ἀλλ᾿ ὁ μὲν Πέτρος καὶ ὁ Ἰωάννης πιστευθέντες ἐκ τῶν τεθεαμένων , ἀνεχώρουν οἴκαδε , τῇ Μαρίᾳ δὲ εἶπον οὐδέν · ᾠκονόμει γὰρ ὁ μόνος σοφὸς , ὡς ἀπιστήσασαν , ἐκ θέας αὐτὴν προσάγεσθαι μᾶλλον , ἢ ἀκοῆς . εἱστήκει τοίνυν πρὸς τῷ μνήματι κλαίουσα ἔξω , καὶ παρακύψασα , ἔδεν Ἀγγέλους δύο λευκοὺς καὶ φαιδροὺς τῇ στολῇ καθεζομένους , ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ , καὶ ἕνα πρὸς τοῖς ποσὶν , ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ . καὶ δέον τὸν ὀδυρμὸν εἰς εὐφροσύνην μεταβαλεῖν τῶν δακρύων οὐκ ἔλεγεν , ὥστε τοὺς Ἀγγέλους οἱονεὶ μετ’ ἐπιτιμήσεως εἰπεῖν , “ γύναι “ τί κλαίεις ; ” ὡσανεὶ ἔλεγον , γυναικεῖα ταῦτα δάκρυα , καὶ οὐκ ἔμφρονος νοῦ . ποῦ γὰρ χώραν ἔχει τὸ μετὰ τοιαύτην θέαν ὀδύρεσθαι ; κἀκείνη τῆς αὐτῆς ἀπιστίας ἐχομένη , παρετείνετο γὰρ τὸ πάθος , ἵνα τοῖς κατὰ μικρὸν προστιθεμένοις , εἰς πίστωσιν τελείως ἐκκαθαρθείη , πρὸς αὐτοὺς εἶπεν , “ ὅτι ἦραν τὸν Κύριόν μου , “ καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν · καὶ ταῦτα εἰποῦσα , ἐστράφη εἰς “ τὰ ὀπίσω , καὶ θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν ἑστῶτα , καὶ οὐκ ᾔδει ὅτι Ἰησοῦς “ ἐστιν · ” τοῦτο μὲν ὑπὸ τῶν δακρύων ἐπισκοτουμένη καὶ οἱονεὶ ἀχλύϊ βεβαρημένη , τοῦτο δὲ καὶ τοῦ δηλοῦντος τὸ μὴ γνωσθῆναι αὐτῇ · διὸ καὶ εἶπεν , “ γύναι , τί κλαίεις ; τίνα ζητεῖς ; ἐκείνη δὲ δοκοῦσα “ ὅτι ὁ κηπουρός ἐστι , λέγει αὐτῷ · Κύριε , εἰ σὺ ἐβάστασας αὐτὸν “ εἰπέ μοι ποῦ ἔθηκας αὐτὸν , κἀγὼ αὐτὸν ἀρῶ . ” Καὶ μετ’ ὀλίγα — Επιτρεπτικῶς δὲ τοῦ Κυρίου βοήσαντος Μαριὰμ , παραχρῆμα ἐπιστραφεῖσα , “ ῥαβουνὶ ” προσηγόρευσεν , ὃ λέγεται διδάσκαλος , καὶ τῶν θείων ἐκείνων ποδῶν ἐζήτει λαβέσθαι , καὶ ἤκουε “ μή μου “ ἅπτου , οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν πατέρα μου . ταύτης τῆς δωρεᾶς , φησὶν , ἤδη τυχοῦσα , καὶ ἁψαμένη μου μετὰ τῆς ἄλλης Μάριας καὶ προσκυνήσασα , καὶ τοὺς πόδας κρατήσασα , κατεφρόνησας ὡς καὶ ἀπιστῆσαι , καὶ οὐδὲν μέγα διενοήθης περὶ ἐμοῦ , ἀλλ’ ἔτι περὶ τὸ μνῆμα ζητεῖς , τὸν ἄνω θεικῶς πρὸς τὸν Πατέρα ὑπάρχοντα , καὶ νυν μή μου ἅπτου , εἰ μέτα τοιαύτης διανοίας τὸ πρὸς τὸν Πατέρα ἀναβῆναι νομίζεις ἐλλείπειν μοι · οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα κατὰ σὲ πρὸς τὸν Πατέρα μου . Καὶ μετ’ ὀλίγα—Ἔρχεται οὖν ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία ἀπαγγέλλουσα τοῖς μαθηταῖς ὅτι ἑώρακε τὸν Κύριον , καὶ ταῦτα εἶπεν αὐτῇ . παραγεναμένη δὲ καὶ ἀπαγγείλασα , πάλιν εὑρίσκει Μαρίαν τὴν Ἰακώβου καὶ Ἰωάνναν , καὶ ἄλλας σὺν αὐταῖς , μετὰ παρασκευῆς καὶ ἀρωμάτων καὶ μύρων πρὸς τὸν τάφον ἐπειγομένας , τοῦ σκότους ὑποχωρήσαντος , καὶ ὄρθρου βαθέος ὄντος , τουτέστιν ἀκριβοῦς . καὶ ἄρτι πρῶτον ἀρξαμένη , καθὼς φησὶν ὁ Λουκᾶς , καὶ ἀναμίξασα ἑαυτὴν σὺν αὐταῖς ἐπορεύετο διὰ τὸ θερμὸν τοῦ πόθου τοῦ περὶ τὸν Ἰησοῦν , ἐξάρχειν αὐτῶν δοκοῦσα , καὶ πρώτη παρὰ τοῖς Εὐαγγελισταῖς ἀριθμουμένη διὰ τὸ ἐντεῦθεν ἐπίσημον · ἐπεθύμει γὰρ καὶ αὐτὰς , οὐκ ἐξ ὧν πη αὐτῆς καὶ τῆς ἄλλης Μάριας ἀκούειν , ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς θέας ἡ Ἀγγέλων ἐπιφάνεια πιστωθῆναι πρὸς τὴν ἀνάστασιν , καὶ σὺν αὐταῖς συνετῶς σιωπῶσα , καὶ μηδὲν λέγουσα διαπορουμέναις αὐταῖς , ἀλλὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀναμενουσα μαρτυρίαν , καὶ πιστεύουσα και ἀυταῖς αὐτοῖς ὄμμασιν ἰδίαν πληροφορίαν τινὰ δοθήσεσθαι . Καὶ δὴ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἰδοῦσαι τοῦ μνήματος , ἔνδον ἐγένοντο , καὶ οὐχ εὑροῦσαι τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ , ἀπορούμεναι βλέπουσιν ἐπιστάντας αὐταῖς ἄνδρας δύο ταῖς στολαῖς ἐξαστράπτοντας , καὶ ἤκουον αὐτῶν λεγόντων , “ τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ “ τῶν νεκρῶν , οὐκ ἔστιν ὧδε , ἀλλ’ ἠγέρθη , ” καὶ τὰ ἑξῆς . καὶ ὑποστρέψασαι , φησιν , ἀπὸ τοῦ μνήματος ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἕνδεκα , καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς , ἀλλ’ ὡς πλῆθος ὄντες μᾶλλον ἠπίστησαν , καὶ τὸ ἀπαγγελθὲν ἔσκωψαν καὶ διέπτυσαν . ἐφάνησαν γάρ , φησιν , ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν , καὶ ἠπίστουν αὐταῖς · ὥστε τὸν Πέτρον πρὸς τὴν ἐκείνων ἀπιστίαν διαναστάντα , καὶ ἠρέμα πῶς καὶ αὐτὸν θορυβηθέντα καὶ σαλευθέντα , πάλιν ἐπὶ τὸ μνῆμα δραμεῖν , καὶ παρακύψαι ἰδεῖν αὖθις τὰ ὀθόνια κείμενα , ἅπερ ἦν εἰσελθὼν ἤδη καὶ θεασάμενος ἀκριβέστερον , ὅθεν καὶ ἀρκεῖσθαι τῷ παρακύψαι μόνον · καὶ μηδὲν ἰδὼν , ἀλλοιώτερον ἀπῆλθε θαυμάζων τὸν ταῦτα οἰκονομήσαντα . καὶ πάλιν ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία καθάπερ ταῖς περὶ Ἰωάνναν ὄρθρου βαθέως συνεπορεύθη φερούσαις ἃ ἡτοίμασαν πρὸ τοῦ σαββάτου , μύρα τε καὶ ἀρώματα , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῇ Σαλώμῃ , ξένῃ τε γυναικὶ παρὰ τὰς ὠνομασμένας , βραδέως μὲν , ὠνησαμένῃ δὲ ὁμοίως ἀρώματα , ἀλλὰ μετὰ τὸ σάββατον , ἀόκνως μετὰ τῆς αὐτῆς διανοίας συνέτρεχε , παραλαβοῦσα καὶ Μαρίαν τὴν Ἰακώβου μεθ’ ἑαυτῆς , ὥστε καὶ τῇ ἀγορασίᾳ τῶν ἀρωμάτων κεκοινωνηκέναι δοκεῖν , κοινώσασαι γὰρ τῆς ὁδοῦ , τὸ πᾶν κοινῶς ἐπεγράψαντο σπούδασμα . “ Καὶ λίαν πρωὶ · τῇ μία τῶν σαββάτων , ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνη - “ μεῖον . ” οὕτω γὰρ ἐπὶ τοῖς ἀκριβεστέροις ἀντιγράφων ἐμφέρεται , δηλοῦν πρὸς ταῖς ἤδη γεγενημέναις , καὶ αὕτη τῶν γυναικῶν ἡ ἐπὶ τὸ μνῆμα ἄφιξις γέγονεν . τὸ δὲ λίαν πρωὶ · σαφηνίζων ὁ Μάρκος , “ ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου ” προσέθηκε “ καὶ ἔλεγον , ” φησὶ , “ πρὸς “ ἑαυτὰς , τὶς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἀπὸ τῆς θύρας τοῦ μνημείου ; “ καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν , ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος . ἢν γὰρ “ μέγας σφόδρα . ” τῆς γὰρ Σαλώμης ἀναγκαίως ἀπορουμένης , ὡς τὸ παράπαν μὴ ἐπιδημησάσης τῷ τάφῳ , καὶ ταῦτα πρὸς τὰς συμβαδιζούσας λεγούσης , ἐκεῖναι σιωπὴν ἄγουσαι κατὰ τὸν προειρημένον ἡμῖν ἀνωτέρω τρόπον , καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄρασαι , τῶν βλεμμάτων τὴν ἀπόκρισιν ἐποιήσαντο . καὶ γὰρ ὁ λίθος ἀποκεκυλισμένος ὑπ᾿ ὄψιν ἐφαίνετο , διὰ δὲ τὴν κοινὴν καὶ μίαν ὁδοιπορίαν πρὸς ἀλλήλας αὐτὰς ἠπορηκέναι καὶ διηλέχθαι γέγραπται τῇ ἀληθείᾳ τῆς ἱστορίας , καὶ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἡμῶν προσεχόντων καὶ διακρινόντων τίνος ἴδιον ὑπῆρχε τὸ ἀπορεῖν τὰς γυναῖκας . τὰς γὰρ ἤδη πολλάκις ἀποκεκυλισμένον θεασαμένας τὸν λίθον , περὶ τούτου φροντίζειν ἀπίθανον ἦν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῖς παρὰ τοῦ Μάρκου ταύταις γυναιξὶν ἀγνοοῦν τὸ τῆς Σαλώμης ἐμφέρεται πρόσωπον , ἀμάχως ὁ λόγος ἔχει τὸ πιθανὸν , ἐπεὶ κἀκείνων οὐκ ἀκόλουθον τὸ λέγειν , “ τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ; ” τῶν Ἰουδαίων σφραγισάντων τὴν εἴσοδον τοῦ τάφου , καὶ τὴν τῶν στρατιωτῶν παρακαταστησάντων φρουρὰν , καὶ τῆς τρίτης ἡμέρας ἐνδαψιλευσαμένης . πρὸς γὰρ τὸν Πιλᾶτον εἶπον οἱ μιαροὶ , “ ἐμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν , ὅτι μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι . ” εἰ μὲν οὖν ᾔδεισαν αἱ γυναῖκες τὸ διὰ τοῦ Ἀγγέλου θαῦμα γενόμενον , τήν τε ἀποκίνησιν τοῦ λίθου , καὶ τὴν τῶν φυλάκων ἐκ τοῦ τάφου νέκρωσίν τε καὶ ἀναχώρησιν , πῶς διηπόρουν περὶ τοῦ ἀποκυλισθῆναι τὸν λίθον ; εἰ δὲ ἠγνόουν τὸ θαῦμα , τὴν στρατιωτικὴν φρουρὰν ἐννοεῖν ἔδει , καὶ τὴν ἄνοιξιν τοῦ μνήματος μὴ φαντάζεσθαι , ἀλλ’ , ὡς ἔφην , ἡ Σαλώμη καὶ τοῦτο ἠγνόησεν , καὶ αὐτῆς μόνης τὰ ῥήματα ἦν . Μαρία γὰρ ἡ Μαγδαληνὴ καὶ ἡ ἄλλη Μαρία καθεσθῆσαι τοῦ μνήματος ἐξ ἐναντίας , ὁ Ματθαῖος ἱστόρησε , καὶ φιλοπόνως προσεδρεύσασαι , καὶ τὰς σφραγίδας τῶν Ἱουδαίων καὶ τὴν τῶν ὁπλιτῶν φυλακὴν ὄψει παρέλαβον . ἡ δὲ Σαλώμη εἰσελθοῦσα σὺν ταῖς Μαρίαις ἀμφοῖν , νεανίσκον ἔιδον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς περιβεβλημένον στολὴν λευκὴν , καὶ ἐπτοήθησαν πᾶσαι · ἡ μὲν ὡς ἐνδεῶς ἔχουσα πίστεως καὶ ἀνθρωπινώτερον διακειμένη , ὡς ἐπιχωριάζουσαι συχνῶς τῷ μνήματι καὶ πολυπραγμονοῦσαι . λοιπὸν δοκοῦσαι τὴν ἀνάστασιν πέρα τοῦ δεόντος · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ νεανίσκος ὤφθη , κατάπληξαι τῷ μεγέθει , καὶ φόβον ἐμποιῆσαι δυνάμενος , καὶ μιγνὺς τῷ φοβερῷ τὸ φαιδρὸν διὰ τοῦ λευκοῦ τῆς στολῆς , καὶ ὡς ἐν ἑορτῇ , καὶ ἵνα μὴ παγῶσι τῷ δέει · καὶ σφοδρότερον δὲ αὐταῖς διαλέγεται , παιδεύων αὐτὰς δι’ ὧν ἔλεγεν , μετὰ τοσαύτας θέας μὴ περιέργως διακεῖσθαι , βεβαίως δὲ μᾶλλον ἐφ’ οἷς εἶδον ἑστάναι · “ ὑπάγετε “ γάρ , φησιν , εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ · ” τοῖς μὲν μαθηταῖς ὡς πολλάκις ἠπιστήκασι , τῷ Πέτρῳ δὲ ὡς μετὰ τῆς αὐτῆς πολυπραγμοσύνης δεύτερον ἐπὶ τὸ μνῆμα ἐλθόντι , “ ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν , ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε , καθὼς “ εἶπεν ὑμῖν , ” ὑμῖν ταῖς γυναιξίν . Ὀψὲ σαββάτων τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν σαββάτων ἐπιφανεὶς , ὡς ὁ Ματθαῖος συνέγραψεν · τοῖς γὰρ μαθηταῖς οὐδέποτε φαίνεται φήσας , ὡς μετὰ τὴν ἔγερσιν αὐτοῖς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ φανήσεται , εἰ μήτι γε ἐκεῖνο ἐρεῖ τίς , ὅπερ ὁ Ματθαῖος καὶ Μάρκος ἔγραψαν , μετὰ τὸ δεῖπνον τὸ μυστικὸν ἐξελθόντα αὐτὸν εἰς τὸ ὄρος ὑμνῆσαι τῶν ἐλαιῶν ὑπὸ τῆς σωτηρίας εἰρημένον ὧδέ πὼς · μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με , προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν . ἐξελθοῦσαι δὲ τοῦ μνήματος αἱ Μαρίαι καὶ ἡ Σαλώμη , τρόμῳ καὶ ἐκπλήξει συνεχόμεναι , φυγάδες ἐγένοντο , καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον , ἐφοβοῦντο γάρ · τοῦτο μὲν διὰ τὸ φοβερὸν τοῦ νεανίσκου , τοῦτο δὲ διὰ τὸ τὴν ἡμέραν ἤδη προελθεῖν , καὶ τοὺς Ἰουδαίους ὡς εἰκὸς φονοῦντας ἄνω κάτω περινοστεῖν . ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀκριβεστέροις ἀντιγράφοις τὸ κατὰ Μάρκον Εὐαγγέλιον μέχρι τοῦ ἐφοβοῦντο γὰρ , ἔχει τὸ τέλος · ἐν δὲ τισὶ , πρόσκειται καὶ ταῦτα · “ ἀναστὰς δὲ πρω·ὶ “ πρώτῃ σαββάτων , ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ τῇ Μαγδαληνῇ , ἀφ’ ἧς “ ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια · ” τοῦτο δὲ ἐναντίωσίν τινα δοκεῖ ἔχειν πρὸς τὰ ἔμπροσθεν εἰρημένα · τῆς γὰρ ὥρας τῆς νυκτὸς ἀγνώστου τυγχανούσης , καθ’ ἣν ὁ Σωτῆρ’ ἀνέστη , πῶς ἐνταῦθα ἀναστῆναι πρωὶ γέγραπται ; ἀλλ’ οὐδὲν ἐναντίον φανήσεται τὸ ῥητὸν , εἰ μετ’ ἐπιστήμης ἀναγνωσόμεθα · καὶ γὰρ ὑποστίξαι δεῖ συνετῶς · “ ἀναστὰς δὲ πρωὶ πρώτῃ σαββάτων , ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ τῇ “ Μαγδαληνῇ · ” ἵνα τὸ μὲν “ ἀναστὰς ” ἔχῃ τὴν ἀναφορὰν συμφώνως τῷ Ματθαίῳ , πρὸς τὸν προλαβόντα καιρὸν , τὸ δὲ “ πρωῒ , ” πρὸς τὴν τῆς Μάριας γενομένην ἐπιφάνειαν ἀποδοθείη · ὡς πρώτη σὺν τῇ ἄλλῃ Μαρίᾳ . Καὶ πάλιν—Αὕτη μόνη ἐκ δευτέρου ἔτι σκοτίας οὔσης , θεασαμένη τὸν Κύριον · πρωὶ γάρ ἐστιν ἅπαν τὸ διάστημα , τὸ μετὰ τὴν τῶν ἀλεκτρυόνων βοήν . τεσσάρων τοίνυν ὄντων καιρῶν , καὶ τοσούτων ἀφίξεων , καθὼς αἱ γυναῖκες ἐπὶ τὸ μνῆμα ἦλθον , ἕκαστον Εὐαγγελιστὴν ἕνα καιρὸν ᾠκονόμησεν γράψαι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον . καὶ ο μὲν Ματθαῖος τὰς ὀψὲ σαββάτων παραγενομένας ἐπὶ τὸ μνῆμα ἱστόρησεν , Ἄγγελον ἕνα τὸν καταβεβηκότα ἐξ οὐρανοῦ , καὶ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντα . ὁ δὲ Ἰωάννης , Μαρία γὰρ ἡ Μαγδαλινὴ ἐληλυθέναι μόνη ἐν τῷ σκότῳ πρὸ τῆς ἑῴας ὑπέγραφεν , καὶ δύο Ἀγγέλους ἔνδον τοῦ τάφου θεάσασθαι · Λουκᾶς δὲ ἄλλας κατ’ αὐτὸν τὸν ὄρθρον · Μάρκος δὲ ἑτέραν , ἀνίσχοντος τοῦ ἡλίου · συναναμιγνυμένων δέ τινων καὶ τῶν ἤδη παραγενομένων , καὶ τὰς μὲν δύο ἄνδρας ἐπιστάντας αὐταῖς , τὰς δὲ καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς νεανίσκον ἰδεῖν · στολαῖς δὲ ἅπαντας ἠμφιεσμένους λευκαῖς , ὥστε δύνασθαί τινα κατὰ τὴν τῶν καιρῶν τάξιν , τὰ πη ἑκάστῳ γεγραμμένα συνθέσθαι , καὶ μίαν ἁρμονίαν εἰς ἓν σῶμα πάσης τῆς ἱστορίας ἐργάσασθαι , καθάπερ ἑνὸς τὸ πᾶν γεγραφότος καὶ οὐ πολλῶν . εἰ μὲν γὰρ μιᾶς ἀφίξεως τῶν γυναίκων ἐν ἔνι καίρῳ γενομένης οἱ τέσσαρες ἐμνημόνευσαν , κα οὐ τοὺς αὐτοὺς Ἀγγέλους εἶπον ἐπιφανῆναι · εἰ μὴ καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιφάνειαν ἤτοι ὀπτασίαν ἅπαντες εἰπόντες , τὴν αὐτὴν ἔφασαν ἐν διαφόροις γεγενῆσθαι καιροῖς , οὐχ ἑνὸς μνημονεύσαντες ἕκαστος στος χρόνου , διαφωνίας εἶχε μέμψιν ὁ λόγος . εἰ δὲ καὶ οἱ καιροὶ διάφοροι καὶ τὰ πρόσωπα , καὶ τῶν ἐπιφανέντων ὄψεις οὐχ ἑαυταὶ , τοῦ Θεοῦ βουληθέντος διὰ πολλῶν τρόπων πιστώσασθαι τὸ ἄπιστον θαῦμα τῆς ἀναστάσεως , καὶ τὸ τῶν ἄλλων μὴ λεχθὲν , ἕτερος ἱστόρησεν Εὐαγγελιστής · πῶς οὐκ ἔστιν ἡ διήγησις καθαρὰ καὶ ἐλευθέρα πάσης βλάβης ; τέλος τοῦ Σχολίου . Εὐσεβίου Τοῦ Παμφίλου . Πῶς παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ ὀψὲ σαββάτων φαίνεται ἐγηγερμένος ὁ Σωτῆρ’ , παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ πρωὶ · τῇ μιᾷ τοῦ σαββάτου ; τὸ ὀψὲ σαββάτῳ μὴ τὴν ἑσπερινὴν ὥραν νομίσῃ τις τὴν μετὰ ἡλίου δυσμὰς λέγεσθαι , ἀλλὰ τὸ βραδὺ καὶ ὀψὲ τῆς νυκτός · οὕτω γὰρ καὶ ὀψὲ τῆς ὥρας εἰώθαμεν λέγειν καὶ ὀψὲ τοῦ καιροῦ , καὶ ὀψὲ τῆς χρείας , οὐ τὴν ἑσπέραν δηλοῦντες , ἀλλὰ τὸ σφόδρα βράδιον σημαίνοντες . καὶ γὰρ ὥσπερ διερμηνεύων αὐτὸς ἑαυτὸν ὁ Ματθαῖος , μετὰ τὸ εἰπεῖν ὀψὲ σαββάτων , ἐπήγαγε “ τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν σαββάτων · ” δηλῶν τὴν ὥραν καὶ τὸν καιρὸν τῆς μετὰ τὸ σάββατον νυκτὸς τὸν ἀμφὶ τὴν ἕω τῆς μιᾶς τοῦ σαββάτου · “ τῇ γὰρ ἐπιφωσκούσῃ ” φησὶ , δηλαδὴ ὥρᾳ , τὸ λοιπὸν ἤδη ἐπιφωσκούσῃ καὶ ἐπιφαινούσῃ τὴν κυριακὴν ἡμέραν , ἥτις ἦν ὀψὲ , καὶ πόρρω λοιπὸν ἐλαύνουσα τῶν σαββάτων . ἔθος γὰρ ἦν τὴν ὅλην ἑβδομάδα σάββατον καλεῖν , καὶ πάσας τὰς ἡμέρας σάββατον ὀνομάζειν , οἷον μία σαββάτων , καὶ β΄ καὶ γ΄ καὶ δ΄ σαββάτων , ὅθεν σύμφωνοι εἰσὶν καὶ ἐν τούτῳ οἱ Εὐαγγελισταί . Ὁ γὰρ Ματθαῖος τὸ ὀψὲ σαββάτων τὸν καιρὸν τὸν ἐπιφώσκοντα εἰς τὴν ἕω τῆς Κυριακῆς ἡμέρας , ὡς εἴρηται , ὠνόμασε ὅν περ ὁ Μάρκος “ πρωὶ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων ” εἶπεν · εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν , ἐχρῆν ἡμᾶς τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου μετὰ ἡλίου δυσμὰς εὐθέως ἑσπέρας γενομένης ἀπονηστίζεσθαι . ἀλλ’ οὐχ οὕτως ἡ συνήθεια ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ κεκράτηκεν , ἀλλ’ ἢ νυκτὸς ἐπιλαβούσης , ἣ αὐτῷ μεσονυκτίῳ , ἣ περὶ τῶν ἀλεκτόρων βοᾶς , ἄλλως τε δὲ εἰ κατὰ τὴν ἑσπέραν τοῦ σαββάτου ἡ ἀνάστασις γέγονε καὶ ὁ σεισμὸς , πάντων ἐγρηγορότων ἔτι , πῶς οὐκ ἃν ἤσθοντο οἱ πάντες ; πῶς δὲ οὐκ ἃν συνδρομὴ ἐγεγόνει ἐπὶ τὸ μνῆμα , Ἀγγέλου ὀφθέντος ἑσπέρας , καὶ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντος τῆς θύρας τοῦ μνημείου ; καὶ οἱ φρουροὶ δὲ τοῦ τόπου , τὸ τάγμα τὸ στρατιωτικὸν καὶ οἱ Ἰουδαῖοι σὺν αὐτοῖς φυλάττοντες τὸν τάφον , πῶς οὐ παραχρῆμα τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ τοῖς ἄρχουσι τῶν Ἰουδαίων ἀπήγγελον τὰ πραττόμενα · μάλιστα ὅτε αὐτοὶ δι’ ἑαυτῶν τῇ προτεραίᾳ ἐπιστάντες , ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον , σφαλίσαντες c τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας ; ἀκόλουθον γὰρ ἦν ἀνατραπέντος τοῦ λίθου παραδόξως , παραχρῆμα σπεῦσαι τοὺς φρουροὺς , καὶ τὰ πραχθέντα δηλῶσαι , τῆς ὥρας αὐτοῖς ἐπιτρεπούσης . οἱ δὲ καὶ διδάσκονται τῇ ὑστεραίᾳ ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων , διαφημίσαι εἰς ἅπαντας , “ ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες , ἔκλεψαν αὐτὸν , “ ἡμῶν κοιμωμένων . ” ὃ δὴ καὶ χώραν οὐκ ἔχει πλάττεσθαι αὐτοὺς , εἰ τῇ ἑσπέρᾳ ἐγήγερτο · διὸ οὐκ ἃν ἁμάρτοι τίς , τὰ μὲν πρῶτα τῆς ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν , ἐπὶ τῶν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ σημαίνεσθαι · ἔνθα ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία μόνη πρωὶ ἔτι οὔσης σκοτίας , καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον ἐπιστᾶσα τῷ μνήματι , καὶ μὴ εὑροῦσα τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος , κλαίει · διὰ τὸ μηδένα τέως γνῶναι , περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ . τῆς αὐτῆς δὲ ὥρας μέρος εἶναι δεύτερον , τὸν παρὰ τῷ Ματθαίῳ χρόνον , καθ’ ὃν τρίτον ἐπιστᾶσα ἡ αὐτὴ Μαγδαληνὴ ἅμα τῇ ἄλλῃ Μαρίᾳ τοῦ μνήματος , οὐκέτι κλαίει , ὡς ἃν , παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , τεθεαμένη τοὺς Ἀγγέλους καὶ αὐτὸν τὸν Σωτῆρα · τὰ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾷ καὶ τῷ Μάρκῳ , ἑτέρου καιροῦ ἃν εἴη δηλωτικὰ , παρ’ ὃν πλείους ἀπαντῶσι γυναῖκες ἐπὶ τὴν θέαν · τὴν γὰρ Μαγδαληνὴν Μαρίαν μακρὰν ἀπ’ αὐτῶν διεστῶσαν ἀπηντηκέναι νομίζω . ἐν δὲ τῷ αὐτῷ καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ παρατυχεῖν , καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον . τὸ μὲν πρῶτον καθ’ ἑαυτὴν μόνην , τὸ δὲ δεύτερον μετὰ τῆς ἄλλης Μάριας . οὕτω δ᾿ ἃν ἡ αὐτὴ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ , καὶ τὰ παρὰ τῷ Ματθαίῳ ἐθεάσατο , καὶ τὰ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ . οὐκ ἀπελιμπάνετο γὰρ οὐδὲ ἀπέστη τοῦ τόπου , ὅθεν καὶ τὰ παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑώρακεν · παρῆν γὰρ καὶ παρέμενε , καταπεπληγμένη τὰ τεθεαμένα , ποθοῦσα δὲ πρὸς τοῖς πρώτοις δευτέρων καὶ τρίτων θεοφανιῶν ἀξιωθῆναι , ὅθεν καὶ ἐτύγχανε μετὰ ταῦτα , διαφόρως μὲν πλειόνων γυναικῶν ἐπὶ τὸ μνῆμα ἀφικνουμένων , καὶ ἄλλῳ τε ἄλλως αὐταῖς ἀγγελικῆς ὄψεως παραφαινομένης , αὐτῆς δὲ ἐφ’ ἑκάστης θέας παρατυγχανούσης . οὕτω γοῦν τῶν παρὰ τοῖς τέσσαρσιν Εὐαγγελισταῖς ἀναγεγραμμένων , θεωρὸς ἐγένετο ἡ Μαγδαληνὴ , διὸ καὶ παρὰ τοῖς πᾶσιν ἐμνημονεύθη . Τοῦ Αὐτοῦ Εὐσεβίου . Πῶς παρὰ τῷ Ματθαίῳ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία μετὰ τῆς ὁμωνύμου ἑωρακέναι ἐκτὸς τοῦ μνήματος ἐπικαθήμενον τῷ λίθῳ ἕνα μόνον Ἄγγελον εἴρηται , κατὰ δὲ τὸν Ἰωάννην εἴσω τοῦ μνήματος Ἀγγέλους δύο θεωρεῖ καθημένους · κατὰ δὲ τὸν Λουκᾶν , δύο ἄνδρες ἀπήντων ταῖς γυναιξί · κατὰ δὲ τὸν Μάρκον νεανίσκος ἦν αὐταῖς ὁ ὁρώμενος ; τὰ μὲν παρὰ τῷ Ματθαίῳ προηγοῦνται , ὅθεν καὶ δύο Μαρίαι ἄρτι τὸν Ἄγγελον ἐπιστάντα , καὶ τὸν λίθον ἀποκεκυλικότα κατειλήφασιν · ὕστερον δὲ πέπρακται τὰ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , δύο Ἀγγέλων εἴσω τοῦ μνήματος ὀφθέντων , ἑτέρων ὄντων παρὰ τὸν ἔξω πρὸ τοῦ μνήματος ἐπὶ τῷ λίθῳ καθεζόμενον παρὰ τῷ Ματθαίῳ · οἱ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾷ , δύο ἄνδρες ἐν ἐσθῆτι ἀστραπτούσῃ ὀφθέντες , διὰ τὰ τῆς ἑορτῆς σύμβολα , καὶ ὁ παρὰ τῷ Μάρκῳ δὲ νεανίσκος λευκὴν περιβέβλημένος , τῷ τὰ φαιδρὰ καὶ δεξιὰ ταῖς γυναιξὶν εὐαγγελίζεσθαι · πάλιν ἕτεροι ἂν εἶεν καὶ αὐτοὶ , ἀλλήλων τὲ , καὶ τῶν παρὰ τοῖς πρώτοις . διὸ οὐδὲ Ἀγγέλους αὐτοὺς οὗτοι ὠνόμασαν , ἐπεὶ μηδὲ τῶν τοῦ Σωτῆρος ὀπτασιῶν ἐμνημόνευσαν , τοῖς κρείττοσιν ἣ καθ’ ἑαυτοὺς , Ματθαίῳ καὶ Ἰωάννῃ , ἅτε δὴ Ἁποστόλοις , τὰ κρείττονα γράφειν καὶ ἱστορεῖν παρακεχωρηκότες , αὐτοὶ δὲ τὰ δεύτερα διηγούμενοι , ἀντανεπλήρουν τὰ παρ’ ἐκείνοις σεσιγημένα · ἃ δὴ δεύτερα ἦν καὶ μακρῷ λειπόμενα τῆς τῶν προτέρων ἱστορίας · οὕτω τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διανείμαντος τὰς πρεπούσας ἑκάστῳ καὶ καταλλήλους διηγήσεις . Αἱ γοῦν παρὰ τῷ Λουκᾷ , ὄρθρου βαθέως ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἐλθοῦσαι γυναῖκες , φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα , ἕτεραι ἃν εἶεν τῶν παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ Ἰωάννῃ · οὐ γὰρ ἃν ἔχῃ λόγον τὰς τοσαῦτα προτεθεαμένας Μάριας , ἄρτι πρῶτον ἀρώματα φέρειν ὡς μήπω τὴν ἀνάστασιν μεμαθηκυίας · διὸ εἴπομεν ἃν ἑτέρας εἶναι τὰς παρὰ τῷ Λουκᾷ δηλουμένας τῶν πρώτων , τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ἱστορεῖ ὁ Εὐαγγελιστὴς λέγων , “ καὶ ἡμέρα ἦν παρασκευὴ , “ καὶ σάββατον ἐπέφωσκε . κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες , αἵτινες “ ἦσαν συνανεληλυθυίαι αὐτῶ ἐκ τῆς Γαλιλαίας , ” καὶ τὰ ἑξῆς . ἰδοὺ δείκνυσιν ὅτι ἕτεραι ἦσαν αὗται , διὸ καὶ οἱ ὀφθέντες ἕτεροι ὑπῆρχον παρὰ τοὺς ἔμπροσθεν δεδηλωμένους · οὔτε γὰρ εἴσω τοῦ μνήματος ὑπῆρχον κατὰ τὸν Ἰωάννην , οὔτε ἐπὶ τὸν λίθον καθεζόμενοι , ὡς ὁ παρὰ τῷ Ματθαίῳ Ἄγγελος . ἄλλως τε δὲ οὐδὲ Ἀγγέλους αὐτοὺς ὠνόμασεν ὁ Λουκᾶς . δύο ἄνδρας , πλὴν ἐν ἐσθῆτι ἀστραπτούσῃ , διὰ τὰ τῆς ἑορτῆς σύμβολα . καὶ οἱ λόγοι δὲ αὐτῶν οἱ πρὸς τὰς γυναῖκας ἰδιάζουσιν · καὶ γυναῖκες δὲ πλείους ἦσαν , ἀλλ’ οὐχ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ μόνη , οὐδὲ αἱ παρὰ τῷ Ματθαίῳ Μαρίαι δύο . περὶ τῆς μιᾶς Μάριας τῆς παρὰ τῷ Ἰωάννῃ περὶ τὸν ὄρθρον , ὅτι σκοτίας οὔσης ἐπιστάσης τῷ μνήματι , καὶ ἰδούσης τὸν λίθον ἠρμένον ἐκ τοῦ μνημείου , ἥν τινα καὶ Μαγδαληνὴν ὁ Εὐαγγελιστὴς ὀνομάζει , ὑπόνοιά τις ὑπεισέρχεται , ἄλλην τινὰ Μαγδαληνὴν εἶναι , μηδὲ τῶν ταῖς δυσὶ Μαρίαις ἑωραμένων , τῶν παρὰ τῷ Ματθαίῳ μνημονευομένων , γινώσκουσαν . εἰ δὲ μία καὶ αὐτή ἐστιν ἡ παρὰ τοῖς Εὐαγγελισταῖς ἀμφοτέροις μνημονευομένη , προηγεῖσθαι ἀνάγκη τὴν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ ἱστορίαν τῆς παρὰ τῷ Ματθαίῳ , καὶ τὴν αὐτὴν Μαγδαληνὴν τὸ πρῶτον μόνην ἐλθοῦσαν , τοὺς δύο Ἀγγέλους εἴσω τοῦ μνήματος καθεζομένους ἰδεῖν · μετὰ δὲ ταῦτα δεύτερον ἐπιστᾶσαν τῷ αὐτῷ τόπῳ μετὰ τῆς ἄλλης Μάριας , τὸν ἐπικαθήμενον τῷ λίθῳ Ἄγγελον ἑωρακέναι . Τούτων δὲ τῶν δυοῖν ἐκδοχῶν , τὴν προτέραν ἀληθεστέραν εἶναι ἡγοῦμαι , ἑτέρας οὔσης τῆς παρὰ Ἰωάννῃ Μάριας , παρὰ τῷ Ματθαίῳ κἂν τὸ ἐπίθετον αὐτῇ τῇ Μαγδαληνῇ ἐπιγράφεται · δύο γεγονυιῶν ὡς εἰκὸς τῶν ἀπὸ τῆς αὐτῆς Μαγδαληνῆς . τούτου γὰρ δοθέντος , πᾶσα ἀμφισβήτησις λυθήσεται · ἑτέρων μὲν παρὰ τῷ Ματθαίῳ μνημονευομένων γυναικῶν , ἑτέρας δὲ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , καὶ ἑτέρου ὄντος τοῦ Ἀγγέλου τοῦ ἐπὶ τὸν λίθον καθεζομένου , καὶ ἑτέρων τῶν δύο Ἀγγέλων τῶν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ εἴσω τοῦ μνήματος ὀφθέντων . ἑτέρου δὲ καὶ τοῦ χρόνου , ἑτέρων δὲ καὶ τῶν λόγων , τοῦ τε Ἀγγέλου τοῦ ἐπὶ τοῦ λίθου καθεζομένου , καὶ τῶν Ἀγγέλων τῶν εἴσω τοῦ μνήματος θεωρηθέντων . Κατὰ δὲ τὸν Μάρκον , λίαν πρω·ὶ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνῆμα ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου . ἰδοὺ πάλιν ἄλλαι αὗται , καὶ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ , αἳ καὶ ἔλεγον πρὸς εαυτάς · “ τίς ἡμῖν “ ἀποκυλίσει τὸν λίθον ; ” καὶ ὅτι εἶδον νεανίσκον καθήμενον , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Λουκᾶ , ἄνδρες ἀλλ’ οὐκ Ἄγγελοι , οὕτω καὶ νῦν οὐκ Ἄγγελος ὠνόμασται , οὐδὲ ἀνὴρ , ἀλλὰ νεανίσκος , ὥστε καὶ ταύτην ἀφωρισμένην εἶναι τὴν διήγησιν , καὶ τὸν ὀφθέντα ἕτερον , καὶ τὰς ἀφικομένας ἄλλας , καὶ τὸν καιρὸν ὁμοίως ἄλλον , τὸν μετὰ ἡλίου ἀνατολάς . τεσσάρων ὄντων τῶν Εὐαγγελιστῶν , ἰσάριθμοι καὶ αἱ παρ’ αὐτῶν τούτοις ἀναγραφεῖσαι φαίνονται ὀπτασίαι , οἱ τε καιροὶ τέσσαρες , καὶ οἱ καθ’ ἕκαστον καιρὸν ὀφθέντες ἰδιάζοντες , ὁμοίως δὲ καὶ αἱ θεώμενοι διάφοροι , καὶ οἱ τῶν ὀφθέντων αὐτοῖς λόγοι ἀλλάττοντες . Πρῶτος μὲν γὰρ ἦν καιρὸς ὁ παρὰ τῷ Ματθαίῳ “ ὀψὲ σαβ - “ βάτων ” λεγόμενος · τέταρτος δὲ καὶ τελευταῖος ὁ παρὰ τῷ Μάρκῳ ἡλίου ἀνατείλαντος ἱστορηθεὶς , μέσοι δὲ ὁ τε παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , καὶ ὁ παρὰ τῷ Λουκᾷ · καὶ οἱ ὀφθέντες κατὰ καιρὸν ἰδιάζοντες . ἐφάνη μὲν γὰρ ὀψὲ σαββάτων Ἄγγελος εἷς , ἐκτὸς τοῦ μνήματος , καθ’ ὃν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ . ὄρθρου δὲ βαθέως , ἕτεροι , οἱ κατὰ τὸν Λουκᾶν δύο ἄνδρες ὠνομασμένοι , οὐκ εἴσω τοῦ μνήματος ὀφθέντες · ὕστερος ἀπάντων ο νεάνισκος , καὶ πρὸ τούτου καὶ ὦν παρὰ τῳ Λουκᾷ οἱ δύο , οἱ εἴσω τοῦ μνήματος . Ησυχίου πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων . Ἐπειδὴ δὲ πολλῶν Μαριῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φέρεται μνήμη , τρεῖς εἶναι τὰς πάσας γινώσκειν ὀφείλομεν , ἃς Ἰωάννης συλλήβδην ἠρίθμησεν φήσας , “ εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ , ἡ μήτηρ “ αὐτοῦ καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ , Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ , “ καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ , ” Μαρίαν γὰρ τὴν Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ μητέρα , καὶ ἄλλην Μαρίαν παρὰ τοῖς Εὐαγγελισταῖς ὠνομασμένην , τὴν θεοτόκον εἶναι , καὶ οὐκ ἄλλην πεπιστεύκαμεν . Ἰσιδώρου Τοῦ Πηλουσιώτου . Πῶς νοητέον τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐπὶ τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου ; ὥρᾳ ἕκτῃ τῆς παρασκευῆς ἐσταυρώθη , καὶ γέγονε σκότος ἕως ὥρας ἐνάτης , ἰδοὺ νυχθήμερον · τὸ λοιπὸν τῆς παρασκευῆς , ἡ νὺξ , ἰδοὺ τρίτον νυχθήμερον . Καὶ ἄλλως—Τῇ παρασκευῇ παρέδωκεν ὁ Κύριος τὸ Πνεῦμα , τοῦτο μία ἡμέρα , τὸ σάββατον ὅλον ἐποίησεν ἐν τῷ τάφῳ , ἐπιφωσκούσης κυριακῆς ἀνέστη . Καὶ ἄλλως—Ἀφ’ ἧς ἡμέρας , τουτέστι τῆς ἁγίας πέμπτης , παρεδόθη ὑπὸ Ἰούδα τοῖς θεοκτόνοις Ἰουδαίοις , δυνατὸν ὡς σταυρωθέντος αὐτοῦ ἀριθμεῖν τὴν τριήμερον . Τὰ Λείποντα Απὸ Τῆσ ἐρμηνείασ Τῦν Κεφαλαίων Τοῦ ( ?? ) Καὶ Σ Ἰωάννου Τοῦ Χρυσοστόμου . Περὶ ποίας γενεᾶς εἶπεν ὅτι “ οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη ” καὶ τὰ ἑξῆς ; οὐ περὶ τῆς τότε ταῦτα λέγει γενεᾶς , ἀλλὰ περὶ τῶν πιστῶν . τίνος ἕνεκεν περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας εἶπεν ὅτι οὐδεὶς οἶδεν , οὐδὲ οἱ Ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν , οὐδὲ ὁ Υἱὸς , εἰ μὴ μόνον ὁ Πατήρ ; διὰ μὲν τοῦ εἰπεῖν οὐδὲ οἱ Ἄγγελοι , ἐπεστόμισεν αὐτοὺς , ὥστε μὴ ζητῆσαι μαθεῖν , ὅπερ ἐκεῖνοι ἀγνοοῦσιν · διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν “ οὐδὲ ὁ Υἱὸς , ” κωλύει οὐδένα ζητῆσαι , ἀλλὰ μηδὲ εἰς ἔννοιαν τοῦτο λαβεῖν . ὅτι γὰρ διὰ τοῦτο εἶπεν οὐδὲ ὁ Υἰὸς , χρὴ σκοπῆσαι ὅτι μετὰ τὴν ἀνάστασιν , μειζόνως αὐτοὺς ἐπεστόμισε περὶ τούτου , ἐπειδὴ περιεργοτέρους εἶδε γενομένους . νῦν μὲν γὰρ καὶ τεκμήρια , καὶ πολλὰ εἴρηκε καὶ ἄπειρα · τότε δὲ οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους κα καιρούς · ἴνα γὰρ μὴ εἴπωσι , διεπτύσθημεν οὐδὲ τοῦτο ἐσμὲν ἄξιοι · σφόδρα γὰρ ἤθελε τιμᾷν αὐτοὺς , καὶ μηδὲν ἀποκρύπτεσθαι · διὰ τοῦτο τῷ Πατρὶ αὐτοῦ μόνῳ τὴν περὶ τούτου γνῶσιν ἀνατίθησι , καὶ φοβερὸν τὸ πρᾶγμα ποιῶν , καὶ ἐκείνων ἐπιτειχίζων τῇ ἀποκρίσει τὸ περίεργον . Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτό ἐστιν , ἀλλὰ ἀγνοεῖ , πότε γνώσεται λοιπὸν ἄρα μεθ’ ἡμῶν ; καὶ τίς ἃν τοῦτο εἴπῃ , καὶ τὸν μὲν Πατέρα οἶδε σαφῶς , καὶ οὕτω σαφῶς ὡς ἐκεῖνος τὸν Υἱὸν , τὴν δὲ ἡμέραν ἀγνοεῖν ; εἶτα τὸ μὲν “ Πνεῦμα ἐρευνᾷν καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ , ” αὐτὸς δὲ οὐδὲ τὸν καιρὸν οἶδεν , καὶ τὰ ἑκάστου ἀπόρρητα ἐπίσταται · ὃ δὲ πολλῷ τούτου εὐτελέστερον , τοῦτο ἔμελλεν ἀγνοεῖν ; πῶς δὲ εἰ “ πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο “ οὐδὲ ἕν’ τὴν ἡμέραν ἠγνόησεν ; ὁ γὰρ τοὺς αἰῶνας ποιήσας , εὔδηλον ὅτι καὶ τοὺς χρόνους · εἰ δὲ τοὺς χρόνους , καὶ τὴν ἡμέραν . πῶς οὖν ἣν ἐποίησεν ἀγνοεῖ ; διὰ τοῦτο πάντα εἰπὼν καὶ τοὺς χρόνους καὶ τοὺς καιροὺς , καὶ ἐπ’ αὐτὰς τὰς θύρας ἀγαγὼν , “ ἐγγὺς γάρ ἐστιν ἐπὶ θύραις ” φησὶν , ἀπεσίγησε τὴν ἡμέραν . εἰ μὲν γὰρ ἡμέραν ἣ ὥραν ζητεῖς , οὐκ ἀκούσεις παρ’ ἐμοῦ , φησὶν , εἰ δὲ καιροὺς καὶ προοίμια , οὐδὲν ἀποκρυψάμενος ἐρῶ σοι πάντα μετὰ ἀκριβείας . ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἀγνοῶν διὰ πολλῶν ἔδειξα φησὶ , διαστήματα εἰπὼν , καὶ τὰ συμβησόμενα ἅπαντα , καὶ οἷον ἀπὸ ’δε του χρόνου μέχρι τῆς ἡμέρας αὐτῆς . τοῦτο γὰρ τῆς συκῆς ἐδήλωσεν ἡ παραβολὴ , καὶ ἐπὶ τὰ πρόθυρα ἅπαντά σε ἤγαγον . εἰ δὲ μὴ ἀνοίγω τὰς θύρας , καὶ τοῦτο συμφερόντως ποιῶ . εἰπὼν δὲ , “ ὥσπερ ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ Νῶε , τρώγοντες καὶ πίνοντες ” καὶ τὰ ἑξῆς , τὴν ἀθρόαν αὐτοῦ καὶ ἀπροσδόκητον παρουσίαν ἐσήμανεν · καὶ γὰρ καὶ Παῦλος τοῦτό φησιν , “ ὅταν λέγωσιν εἰρήνην “ καὶ ἀσφάλειαν , τότε αἰφνίδιος ἐπιστήσεται ὄλεθρος . ” Τέλος καὶ τούτου τοῦ Σχολίου . Ερμηνεία τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου ἐν ἐπιτομῇ . Εγράφη δὲ τὸ Εὐαγγέλιον ἐκεῖνο εἰς τὸ Πατριαρχεῖον , ἐπὶ Σεργίου τοῦ Πατριάρχου .
Lemmas: περι αἴτησις ὁ σῶμα ὁ κύριος Ἰησοῦς . Τῖς δέ εἰμί οὗτος ὁ Ἰωσήφ ὁ κρύπτω πρώην , νῦν δέ ἀποτολμάω μετά ὁ θάνατος ὁ Χριστός ; οὖον γάρ ἄσημος εἰμί , οὐδέ ὁ λανθάνω , ἀλλά ὁ βουλή εἷς , καί σφόδρα ἐπίσημος · ὅθεν μάλιστα ὁ ἀνδρεία αὐτός καθοράω ἐν . εἰς γάρ θάνατος ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι , ὁ πρός πᾶς ἀπέχθεια ἀναδέχομαι , ὁ περί ὁ Ἰησοῦς εὔνοια , καί τολμάω αἰτέω ὁ σῶμα , καί μή πρότερος ἀφίστημι , ἠώς ἐπιτυγχάνω . οὖον ὁ λαμβάνω δέ μόνος , οὐδέ ὁ θάπτω πολυτελής , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ μνημεῖον αὐτός ὁ καινός , δείκνυμι ὁ φίλτρον καί ὁ ἀνδρεία · οὐ ἁπλόος δέ οἰκονομέω ὁ εἰς καινός αὐτός μνημεῖον θάπτω · ἄλλως τε δέ , μηδέ ὁ ὑποψία τις ψιλός γίγνομαι , ὅτι ἕτερος ἀντί ἕτερος ἀνίστημι . ἕνεκα δέ τίς Μαρία ὁ Μαγδαλινή καί ὁ ἄλλος Μαρία ἐπί πλείων προσεδρεύω ; ἐπεί οὐδέπω οὐδείς μέγας , ὡς χρή , καί ὑψηλός οἶδα περί αὐτός · διό καί μύρω κομίζω , καί ὁ τάφος προσκαρτερέω · ὥστε , εἰμί λωφάω ὁ μανία ὁ Ἰουδαῖος , καί ἀπέρχομαι περιχέω αὐτός · ὅσπερ καί αὐτός φιλοστοργία τεκμήριον εἰμί , καί Ἀνδρίας , καί μεγαλοψυχία ὁ ἐν ὁ χρῆμα ὁ μέχρι θάνατος · μιμέομαι καί ἐγώ ὁ γυνή ὁ ἀνήρ , καί μή ἐγκαταλείπω ἐν πειρασμός εἰμί ὁ Ἰησοῦς · ἐκεῖνος μέν γάρ , καί εἰς τελευτάω τοσοῦτος ἀναλίσκω , καί ὁ ψυχή ἐκδίδωμι · ἐγώ δέ , πάλιν γάρ ὁ αὐτός εἴρω , οὐδέ πεινάω τρέφω , ὡς δεῖ · οὐδέ γυμνός περιβάλλω · καίτοι εἰς αὐτός ἐκεῖνος δίδωμι ὁ ὑπάρχω , ὁ ἕκαστος κενόω · ἀλλά καί νῦν ὁ αὐτός εἰμί · αὐτός γάρ εἶπον ὅτι “ ἐγώ εἰμί . ” ἐπειδήπερ ἐσθίω πιστεύω , ὅτι ἀποθνῄσκω , καί ὅτι θάπτω , καί ὅτι ἀνίστημι , διά ὁ ἐχθρός οὗτος πᾶς γίγνομαι · καί πανταχοῦ ὁ πλάνη ἑαυτοῦ περιπείρω , καί ὁ ἀλήθεια ἀκούω συνηγορέω · ἰδού γάρ διά ὁ αἰτέω ὁ ἀρχιερεύς καί Φαρισαῖος ὁ Πιλᾶτος σφραγίζω ὁ τάφος , ἀναντίρρητος λοιπός ὁ ἀπόδειξις ὁ ἀνάστασις πᾶς φανερόω · πλάνος δέ καλέω , ἀπό πολύς ἄγαν ὠμότης · ὅτι περ οὐδέ ὁ θάνατος ὁ ὀργή ἀφίημι , ἀλλά ἔτι ὁ πρότερος μανία κατέχω . οὐ ἀφίημι δέ ὁ στρατιώτης μόνος ὁ Πιλᾶτος σφραγίζω · ἐπεί μανθάνω ὁ περί αὐτός , οὐ ἔτι συμπράσσω αὐτός ἐθέλω · ἀλλά ὑπέρ ἀπαλλαγή αὐτός καί οὗτος ἀνέχω , καί φημί · σύ , ὡς βούλομαι , σφραγίζω · ἵνα μή ἕτερος ἔχω αἰτιάομαι · καί γάρ εἰμί μόνος ὁ στρατιώτης σφραγίζω , δύναμαι λέγω , εἰμί καί ἀπίθανος καί ψευδής , ὁ Ἰουδαῖος , ὅτι ὁ στρατιώτης ὁ σῶμα δίδωμι κλέπτω παρέχω ὁ μαθητής ὁ περί ὁ ἀνάστασις λόγος πλάσσω βούλομαι · νῦν δέ αὐτός ἀσφαλίζομαι , οὐδέ οὗτος λέγω δύναμαι . χρή δέ γιγνώσκω ὅτι τάχα ἀνίστημι ὁ Κύριος ἐγώ καί Θεός · οὗτος δέ ἕνεκα ἵνα μή λέγω ὅτι ψεύδω καί οὐ ἀνίστημι , ἀλλά κλέπτω · ὁ μέν γάρ ταχύς ἀνίστημι , οὐ ἔχω ἔγκλημα · ὁ δέ βραδύς , ὑποψία γέμω · καί γάρ εἰμί μή τότε ἀνίστημι κάθημαι αὐτός ἔτι καί φυλάσσω , ἀλλά ἀναχωρέω μετά ὁ τριήμερον , ἔχω ἄν λέγω τίς καί ἀντιλέγω , εἰμί καί ἀνόητος · διά οὗτος οὖν προφθάνω καί ἀνίστημι , κάθημαι αὐτός καί φυλάσσω , ὅπως μή δέ εἷς πρόφασις ἀπολογία ἔχω . πότος ὁ Ἄγγελος παραγίγνομαι ; πρό ὁ ἀνάστασις ὅς μετά ὁ ἀνάστασις · καί τίς ἕνεκα ἔρχομαι καί ὁ λίθος ἀείρω ; διά ὁ γυνή · ἐπεί γάρ οὗτος εἶδον πῶς ἐν ὁ τάφος τίθημι · ὁράω αὐτός πάλιν κενός ὁ σῶμα , ἵνα πιστεύω ὅτι ἀνίστημι · ὁ σεισμός δέ γίγνομαι , καί διά ὁ στρατιώτης μέν , ὥστε αὐτός ἐκπλήσσω , καί παρά αὐτός γίγνομαι ὁ μαρτυρία · ἔτι δέ ἵνα καί γυνή διανίστημι καί ἀφυπνίζω · καί γάρ εἰμί παραγίγνομαι , ὥστε ἔλαιον βάλλω · καί ἐν νύξ οὗτος γίγνομαι · καί εἰκός καί ἀποκαθεύδω συμβαίνω · ὁ δέ “ μή φοβέω ” εἶπον , ἵνα πρότερος αὐτός ἀπαλλάσσω ὁ δέος , τότε διαλέγω περί ὁ ἀνάστασις · διά δέ ὁ “ σύ ” πολύς ἐνδείκνυμι εἰς αὐτός ὁ τιμή · οὖον γάρ σύ εἰμί ὁ δείδω , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ σταυρόω · καί γάρ ὁ ἔσχατος αὐτός μένω κακός , ἄν μή μετανοέω · σχῆμα δέ φαιδρός δείκνυμι , ὡς εὐαγγέλιον φέρω ἀγαθός . οὐ ἐπαισχύνομαι δέ σταυρόω καλός · ἐπεί οὗτος εἰμί ὁ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός · προστίθημι δέ , ὁ “ καθώς εἶπον , ” ἵνα ἐάν , φημί , ἐγώ διαπιστέω , ὁ ἐκεῖνος μιμνήσκω ῥῆμα , μή δέ ἐγώ διαπιστέω · καί ἄλλος , δέ ἀπόδειξις περί οὗτος ποιέω λέγω , “ δεῦρο ὁράω ὁ τόπος ὅπου κεῖμαι · ” ὥστε διά οὗτος ἐπαίρω ὁ λίθος , ὅπως καί ἐντεῦθεν λαμβάνω ὁ ἀπόδειξις · παρασκευάζω δέ καί ὁ ἀπόστολος εὐαγγελίζω ὅς μάλιστα αὐτός ποιέω πιστεύω · καλῶς δέ εἶπον “ εἰς ὁ Γαλιλαία , ” ἀπαλλάσσω πρᾶγμα καί κίνδυνος , ὥστε μή ὁ φόβος διενοχλέω ὁ πίστις . τίς ἕνεκα μετά φόβος καί χαρά ἐξέρχομαι ἐκ ὁ μνημεῖον ; ἐπεί ἔκπληκτος πρᾶγμα εἶδον καί παράδοξος · τάφος κενός , ἔνθα πρῶτος τίθημι θεάομαι · διό καί ἄγω αὐτός εἰς θεωρία · ἵνα ἀμφότερος γίγνομαι μάρτυς , καί ὁ τάφος καί ὁ ἀνάστασις · καί γάρ ἐννοέω , ὅτι οὐδείς αὐτός ἀείρω , στρατιώτης τοσοῦτος παρά-κάθημαι , εἰμί μή ἑαυτοῦ ἀνίστημι · καί οὗτος καί χαίρω καί θαυμάζω , καί ὁ τοσοῦτος παραμονή οὗτος λαμβάνω ὁ ἀμοιβή , ὁ πρῶτος ὁράω καί εὐαγγελίζω , οὖον ὁ εἴρω μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁράω · καί γάρ καί αὐτός ἀπαντάω αὐτός λέγω , “ χαίρετε · ” κρατέω γάρ αὐτός ὁ πούς προτρέχω , ἐκ ὑπερβάλλω Εὐφρόσυνος καί χαρά · συγχωρέω δέ αὐτός οὗτος ποιέω , ὅπως καί διά ὁ ἁφή λαμβάνω τέλειος πληροφορία ὁ ἀνάστασις · ἐκβάλλω δέ καί αὐτός ὁ δέος ἐκ αὐτός , προοδοποιέω ἐπί πλείων ὁ πίστις , καί διά αὐτός , ὥσπερ καί ὁ Ἄγγελος , ὁ μαθητής εὐαγγελίζω . ὁ σεισμός γίγνομαι , καί ὁ στρατιώτης ἐκπλήσσω , καί διά οὗτος ἔρχομαι καί ἀπαγγέλλω , ὁ ἀλήθεια πάλιν διαλάμπω , καί ἀνακηρύσσω παρά ὁ ἐναντίος ὁμολογέω · καί γάρ ὁ πᾶς ἀνόητος , δίδωμι ἀργύριον ἱκανός , ἵνα εἶπον ὅτι ὁ μαθητής αὐτός ἔρχομαι νύξ , κλέπτω αὐτός · δείκνυμι καταγέλαστος πράσσω πλάσμα · καί γάρ σφόδρα ἀπίθανος εἰμί ὁ λέγω · πῶς γάρ ὁ μαθητής , ἄνθρωπος πτωχός καί ἰδιώτης , καί οὐδέ φαίνω τολμάω , ἆρα οὗτος ἔχω ποιέω ; μή γάρ οὐ εἰμί σφραγίς ἐπίκειμαι ; μή γάρ οὐ πάρημαι τοσοῦτος φύλαξ στρατιώτης καί Ἰουδαῖος ; μή γάρ οὐ ὑποπτεύω οὗτος αὐτός καί μεριμνάω καί ἀγρυπνέω καί φροντίζω ; καί τίς χρή λέγω , πᾶς μυρίος εἰμί ὁ δύναμαι παρίστημι καί ἐν οὗτος ὁ ἀφροσύνη αὐτός · ὅσπερ ὁ ἅγιος οὗτος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος , λεπτομερῶς διέρχομαι · ἐγώ δέ διά ὁ πλῆθος παρατρέχω · διά δέ ὁ εἶπον αὐτός , “ ἐάν ἀκούω οὗτος ἐπί “ ὁ ἡγεμών , ” καί ὁ ἑξῆς , δείκνυμι πᾶς διαφθείρω , καί ὁ Πιλᾶτος · καί γάρ πείθω αὐτός ὁ στρατιώτης · λαμβάνω γάρ ὁ χρῆμα , οὕτως διαφημίζω ὁ δῆμος ὁ Ἰουδαϊκός · καί γάρ καί οὗτος πείθω · ὅθεν καί οὕτως διαφημίζω παρά αὐτός , ἠώς ὁ σήμερον ἡμέρα . μή θαυμάζω δέ εἰμί χρῆμα στρατιώτης περιγίγνομαι · εἰμί γάρ παρά ὁ μαθητής τοσοῦτος ἐπιδείκνυμι ὁ ἰσχύς , πολύς μᾶλλον παρά οὗτος . ἔσχατος ὄψις οὗτος εἰμί νομίζω ὁ ἐν ὁ Γαλιλαία · ὅτε αὐτός ἐκπέμπω βαπτίζω · εἰμί δέ διστάζω τις , ἐντεῦθεν χρή θαυμάζω αὐτός ὁ ἀλήθεια · πῶς οὐδέ ὁ μέχρι ἔσχατος ἡμέρα ἐλάττωμα αὐτός ἀποκρύπτω · ἀλλά ἀλλά καί οὗτος διά ὁ ὄψις βεβαιόω · διά δέ ὁ εἶπον , “ δίδωμι ἐγώ “ πᾶς ἐξουσία ἐν οὐρανός καί ἐπί γῆ , ” πάλιν ἀνθρώπινος δείκνυμι διαλέγω αὐτός · οὐδέπω γάρ εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον λαμβάνω , ὁ δύναμαι ὑψηλός αὐτός ποιέω · ὁ δέ “ πορεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , ” καί ὁ ἑξῆς , δηλόω , ὅτι ὁ μέν περί δόγμα , ὁ δέ περί ἐντολή αὐτός παραγγέλλω · καί Ἰουδαῖος μέν οὐδείς μιμνήσκω · οὐδέ εἰς μέσος φέρω ὁ γίγνομαι · οὐδέ ὀνειδίζω Πέτρος ὁ ἄρνησις · οὐδέ ὁ ἄλλος οὐδείς ὁ φυγή · κελεύω δέ ὁ οἰκέω ἐκχέω πᾶς , σύντομος διδασκαλία ἐγχειρίζω , ὁ διά ὁ βάπτισμα , καί ὥστε παραγγέλλω πᾶς τηρέω , οὖον ὁ μέν , καί ὁ δέ , ἀλλά πᾶς ὅσος ἐντέλλω . Ζεύς δέ ὁ εἶπον , ἰδού ἐγώ μετά σύ εἰμί πᾶς ὁ ἧμμαι - “ Ἥρα ἠώς ὁ συντέλεια ὁ αἰών , ” ὁ ἑαυτοῦ αὐθεντεία δείκνυμι · οὖον μετά ἐκεῖνος δέ μόνος ὁ εἰμί αὐτός οὗτος δηλόω , ἀλλά καί μετά πᾶς ὁ μετά ἐκεῖνος πιστεύω · οὐδέ γάρ δή ἠώς ὁ συντέλεια ὁ αἰών ὁ ἀπόστολος μένω μέλλω , ἀλλά ὡς εἷς σῶμα διαλέγω ὁ πιστός · μή γάρ ἐγώ , φημί , ὁ δυσκολία εἶπον ὁ πρᾶγμα · ἐγώ εἰμί μετά σύ , ὁ πᾶς ποιέω εὔκολος · ἀναμιμνήσκω δέ αὐτός καί ὁ συντέλεια · ἵνα μᾶλλον αὐτός ἐφέλκω , ὥστε μή ὁ πάρειμι μόνος ὁράω δεινός , ἀλλά καί ὁ μέλλω ἀγαθός ὁ ἀπέραντος . ὁ μέν γάρ λυπηρός φημί , ὅσπερ ὑφίστημι ἐν ὁ πάρειμι βίος , καταλύω · ὅπου γε καί αὐτός ὁ αἰών εἰς συντέλεια ἥκω · ὁ δέ χρηστός , ὅς ἀπολαύω , ἀθάνατος μένω , καθάπερ ἔμπροσθεν πολλάκις εἶπον · οὕτως ἀλείφω καί ἐγείρω αὐτός ὁ φρόνημα ὁ μνήμη ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐκπέμπω · καί γάρ ἡμέρα ἐκεῖνος ὁ ἐν κατόρθωμα ζῶ ποθεινός , ὥσπερ οὖν ὁ ἐν ἁμάρτημα φοβερός , καθάπερ κατάδικος · διά οὗτος οὖν ἀγωνίζομαι ὁ αἰώνιος ἀπολαύω ἀγαθός · χάρις καί οἰκτιρμός καί φιλανθρωπία ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ ἀληθινός Θεός ἐγώ · ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν . Τέλος ὁ ἑρμηνεία ὁ Χρυσόστομος . Θεόδωρος Μονάχου . ὁ διστάζω εἰμί ὁ Θωμᾶς · ἀλλά πληροφορέω , ἑδραῖος πιστεύω . Κύριλλος Ἀλεξάνδρεια . ἄλλος λέγω ὁ Ἰωάννης ὀπτασία , ὅς δέ λέγω ὧδε ὁ Ματθαῖος , οὖον μόνος εἶδον ὁ ἕνδεκα , ἀλλά καί ὁ πολύς ὡς εἰκός . Σευῆρος Ἀντιόχεια . αὐτός ἀποστέλλω , μᾶλλον ὁ τελευταῖος αὐτός εἶδον ὁ μαθητής · ὅτι εἰμί δέ καί τις διστάζω , ἀλλά καί οὗτος διά ὁ ὄψις βεβαιόω . Ὠριγένης . προσκυνέω , οὖον προσεύχομαι · ὁ δέ μή προσκυνέω καί διστάζω · εἴτε δέ Θωμᾶς εἰμί , ἄγω Φίλιππος . Σευῆρος ἀρχιεπίσκοπος Ἀντιόχεια . ὁ δέ “ ὀψέ Σάββας - “ ὁ , ” οὖον ὁ ἑσπέρα ὁ μετά ὁ ἐν σάββατον δύσις ὁ ἥλιος δηλόω · οὖον γάρ ἑνικός εἶπον ὀψέ σάββατον , ἀλλά πληθυντικός “ ὀψέ σάββατον · ” σάββατον δέ , ὁ πᾶς ἑβδομάς καλέω Ἑβραῖος ἔθος . αὐτίκα γοῦν ὁ εὐαγγελιστής , “ ὁ εἷς ὁ σαββ - “ βάτος ” φημί · δήω ὁ πρῶτος ἡμέρα ὁ ἑβδομάς εἶπον · οὗτος δέ καί ἐν ὁ συνήθεια χράομαι , δύο σάββατον καί τρίτος σάββατον προσαγορεύω ὁ δύο καί τρίτος ὁ ἑβδομάς ἡμέρα · οὐ εἶπον οὖν ὀψέ σάββατον , ὅς ἑσπέρα σάββατον , ἵνα ὁ ἑσπέρα ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος δήλωσις , ἀλλά “ ὀψέ “ σάββατον · ” ἵνα ὁ βραδύς ὁ ἑβδομάς καί πολύς διίστημι φαίνω · καί γάρ ποῦ καί ἐγώ συνήθης λέγω , ὀψέ ὁ καιρός παραγίγνομαι , ὀψέ ὁ ὥρα , ὀψέ ὁ χρεία · οὐ ὁ ἑσπέρα καί ὁ μετά ἥλιος δυσμή χρόνος δηλόω , ἀλλά ὁ βραδύς καί κατόπιν ὁ ὤρα καί ὁ χρεία ὁ ὁ καιρός γίγνομαι οὗτος ὁ τρόπος μηνύω , οὗτος καί ὁ “ ὀψέ σάββατον ” ὁ βραδύς καί πόρρω ὁ περαιόω ἑβδομάς δηλόω · πληρόω δέ ἑβδομάς ἕκαστος ὁ μετά ὁ σάββατον ἥλιος δυσμή · ἀμελέω καί ὁ πολύς διίστημι καιρός πρός ὁ τέλος ὁ πληρόω ἑβδομάς ὁ Ματθαῖος δηλόω , καί ὥσπερ ἑρμηνεύω ἑαυτοῦ ἐπάγω “ ὁ ἐπιφώσκω εἰς εἷς σάββατον · ” παρῳχακίσκω , φημί , ὁ νύξ τοσοῦτος , ὡς εἰμί καιρός ὁ ὁ ἀλεκτρυών βοή , ὅστις ὁ φάος ὁ μέλλω ἡμέρα προανακρούω · οὗτος ὅς καί ὁ καιρός οὗτος , καί οὕτως μετά ὁ σάββατον ἑσπέρα καταλύω ὁ νηστεία , ὁ Εὐφρόσυνος ἄρχω · ὁ κατά πᾶς συνήθεια κρατέω , συνηγορέω ὁ πρᾶγμα . ὁ καιρός τοίνυν εἰμί οὗτος , ὁ Μαγδαλινή Μαρία καί ὁ ὁμώνυμος , ἐπί ὁ τάφος ἔρχομαι , καί ὁ Ἄγγελος ὁ ἐκ οὐρανός καταβαίνω , ὁ προερέω θεάομαι τρόπος , ἀποκυλίνδω ὁ λίθος καί ἐπί αὐτός κάθημαι , ὑπό ὅς καί προκαλέω ὁ τόπος εἶδον ὅπου κεῖμαι ὁ Κύριος , καί προσστάζω τρέχω καί ἀπαγγέλλω ὁ μαθητής , ἐξέρχομαι ταχύς ὁ μνῆμα τρέχω . καί δή τρέχω προαπαντάω ὁ Ἰησοῦς , φωνέω “ Χάι - “ Ρέτος · ” καί γάρ ἐσθίω πρῶτος ὁ ὁ γυνή γένος , καί ὁ ἀνάστασις εὐαγγελίζω παρά ὁ Ἄγγελος , καί ὁ Χριστός ὁράω , καί πρῶτος παρά αὐτός φωνή ἀκούω ὁ “ χαίρετε · ” ἐπεί καί γυνή πρῶτος ὁ ἀπάτη ὁ ὄφις ἀκούω , καί ὁράω πιαίνω ὁ ἀπαγορεύω ὁ ξύλον καρπός , καί λύπη καταδικάζω . διό καί προσκυνέω ὁ σωτήρ καί κρατέω συγχωρέω ὁ πούς , ὡς πρῶτος ἀποπίπτω καί ἀλλοτριόω αὐτός , καί ὁ μαθητής ὁ χαρά διαγγέλλω κελεύω · χαρά ἄγγελος ἀνήρ γυνή γίγνομαι βούλομαι , ὁ λύπη ὁ Ἀδάμ γίγνομαι διάκονος , ὁ ἐναντίος διά ὁ ἐναντίος ἰάομαι . “ πορεύω δέ αὐτός ” ἀπαγγέλλω ὁ μαθητής , “ ἰδού τις “ ὁ κουστωδία ἔρχομαι εἰς ὁ πόλις , ἀπαγγέλλω ὁ ἀρχίζω - “ ῥεῦσις ἅπας ὁ γίγνομαι · καί συνάγω μετά ὁ πρέσβυς - “ τέρος , συμβούλιον τε λαμβάνω , ἀργύριον ἱκανός δίδωμι ὁ στρα - “ θιώτης λέγω , εἶπον , ὅτι ὁ μαθητής αὐτός ἔρχομαι κλέπτω “ αὐτός ἐγώ κοιμάω · καί ἐάν ἀκούω οὗτος ἐπί ὁ ἡγεμών , “ ἐγώ πείθω αὐτός , καί σύ ἀμέριμνος ποιέω · ” ὁ μέν οὖν ἄλλος Μαρία , οὗτος δέ εἰμί ὁ θεοτόκος πιστεύω ἀκόλουθος , ὅτι μηδέ ἀπολείπω ὁ πάθος , ἀλλά ἵστημι παρά ὁ σταυρός ὁ Ἰησοῦς , ὡς ὁ Ἰωάννης ἱστορέω , ὅς καί πρέπω ὁ Κύριος ὁ ὁ χαρά εὐαγγέλιον ῥίζα ὁ χαρά ὑπάρχω καί καλῶς ἀκούω ὁ “ χαίρω χαριτόω , ” ὁ πρόσταγμα ὁ κύριος πληρόω ὁ μαθητής πάντως ἀπαγγέλλω · οὖον γάρ εἄν μή πληρόω ὁ οὕτως σοφός οἰκονομέω τε καί προσστάζω , εἰμί καί οὕτως ἀπιστέω ὁ ἀκούω , ἐπεί καί ἕπω οὗτος πολλάκις ὁ ὁ ἀπαγγέλλω θαῦμα ὑπερβολή · οὖον γάρ ἄν ἀργός διαμένω εἰμί πιστεύω . ὁ δέ Μαγδαληνή συμπορεύομαι ὁ θεοτόκος , καί πρός ὁ ἀγγελία ὁμοίως ἐπείγω , πάσχω τίς καί ἀνθρώπινος · καί ὥσπερ Πέτρος ὑπό Ἡρώδης συλλαμβάνω , καί διά ὁ Ἄγγελος ὁ ἅλωσις λύω αὐτόματος , καί ὁ φυλακή ἔξω γίγνομαι , καί ἐπί πολύς βαδίζω ὡς καί ὁ ὁ πόλις πύλη διέρχομαι , ἀληθής οὐ οἴομαι ὁ γίγνομαι , ἀλλά νομίζω ὅραμα βλέπω , οὗτος καί αὐτός , ὁ ὑπερβολή ὁ θαῦμα οἱονεί καιρός τις λογίζομαι , καί ἅμα ὁ φύλαξ ἐπιφθάνω καί ἄρχω μετά ὁ ἀρχιερεύς ὁ συκοφαντία ὑφαίνω ὁ ἀνάστασις , αἰσθάνομαι πάντως τοιοῦτος τις ὑποψιθυρίζω , ὁ ὁ ἀμφιβολία παραδέχομαι λογισμός , καί ὁ ἀπαγγελία ὀλιγωρέω , καί ὁ σωτήριος πρόσταγμα πρός ὁ τάφος χωρέω , πρωί σκοτία εἰμί , ὡς ὁ Ἰωάννης φημί . ὥσπερ γάρ συγχωρέω ὁ Κύριος ὁ Θωμᾶς ἐκ ἀπιστία εἰς πίστις ἔρχομαι , καί εἶπον , “ ἐάν μή ὁράω ἐν ὁ χείρ “ αὐτός ὁ τύπος ὁ ἁλίσκομαι καί ὁ ἑξῆς · καί διά ὁ ἐκεῖνος πολυπράγμων ἀπιστία καί ψηλάφησις , ἐγώ εἰς πίστις βεβαιόω , ἐν ὅς σῶμα πάσχω , ἐν αὐτός καί ἐγείρω πιστεύω ὁ Ἐμμανουήλ , ὁ ὁ δόκησις μῦθος ἀποπέμπω · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ Μαγδαλινή Μαρία πρός ἀπιστία ὑπονοστέω , καί μᾶλλον εὔκαιρος οὗτος πάθος · οὐ ἄδηλος γάρ ὁ ὁ γυναικεῖος εὐόλισθος φύσις . συγχωρέω δέ διά ὁ περίεργος ζήτησις , πιστός1 ἐργάζομαι ὁ θαῦμα ὁ ἀνάστασις , πίστις ὑπάρχω πέρα καί πᾶς λογισμός . καί μετά οὗτος ὁ ἀμφίβολος διάνοια ἔρχομαι , καί ὁράω ὁ λίθος μόνος ἀποκυλίω ὁ θύρα ὁ μνῆμα , οὖον μήv ἔτι ὁ Ἄγγελος ἐπί αὐτός καθάπερ ἤδη κάθημαι , δίδωμι ὁ ἀπιστία ὁ κράτος , φαντασία οἴομαι ὁ πρῶτος θέα καί ἔκστασις , καί ὡς ψευδής , καί τρέχω πρός ὁ Πέτρος καί ὁ ἄλλος μαθητής ὅς φιλέω ὁ Ἰησοῦς , βοάω λέγω , ἀείρω ὁ κύριος ἐκ ὁ μνημεῖον , καί οὐ οἶδα ποῦ τίθημι αὐτός . ὁράω ἐκ ὁ λογοποιέω νύκτωρ παρά Ἰουδαῖος μετά ὁ ὁ φύλαξ ἐπαγγελία , περιάγω τίς τοιοῦτος πῃ ὁ λογισμός , καί ἀηθέω ὁ ἐναντίος , αἴρω ὁ λίθος , κλέπτω ὁ σῶμα ὁ Ἰησοῦς , ἵνα ὁ κλοπή ὁ ἀπόστολος ἐπιφημήσωσι · πλήν ὁ Πέτρος καί ὁ Ἰωάννης ἑτοίμως διανίστημι , καί ἐπί ὁ τάφος τρέχω . οὖον γάρ εἰμί παράδοξος ὁ λέγω , ἵνα ὡς ἐπί ὁ ἀνάστασις ἀπειθέω , μᾶλλον δέ καί πιστόν , καί οὐ ἀπᾴδω ὁ Ἰουδαϊκός κακουργία . ἄφοβος δέ οὗτος ποιέω , ὡς ἔτι σκότος εἰμί , καί ἡσυχία ὑπάρχω , καί πρός ὁ Θεός ὁ θαρσέω λαμβάνω · ἀλλά ἔρχομαι εὑρίσκω ἐναργής ὁ σημεῖον ὁ ἀνάστασις . ὁράω γάρ ἐν ὁ μνῆμα ὁ ὀθόνιον κεῖμαι · οὗτος δέ οὐ ἄν ποτός γίγνομαι , κλέπτω ὁ σῶμα . πρῶτος μέν γάρ κλέπτης φίλος , ὁ λωποδυτέω , ἔπειτα δέ ὁ ταχέως ἄγαν ἐνεργέω ὁ κλοπή , ἵνα μή φοράω , καί ὁ πάνδεινος πάσχω . καί μετά ὀλίγα—Ἀλλ᾿ ὁ μέν Πέτρος καί ὁ Ἰωάννης πιστεύω ἐκ ὁ θεάομαι , ἀναχωρέω οἴκαδε , ὁ Μαρία δέ εἶπον οὐδείς · οἰκονομέω γάρ ὁ μόνος σοφός , ὡς ἀπιστέω , ἐκ θέα αὐτός προσάγω μᾶλλον , ἢ ἀκοή . ἵστημι τοίνυν πρός ὁ μνῆμα καλέω ἔξω , καί παρακύπτω , ἐσθίω Ἄγγελος δύο λευκός καί φαιδρός ὁ στολή καθέζομαι , εἷς πρός ὁ κεφαλή , καί εἷς πρός ὁ πούς , ὅπου κεῖμαι ὁ σῶμα ὁ Ἰησοῦς . καί δήω ὁ ὀδυρμός εἰς Εὐφρόσυνος μεταβάλλω ὁ δάκρυ οὐ λέγω , ὥστε ὁ Ἄγγελος οἱονεί μετά ἐπιτίμησις εἶπον , “ γυνή “ τίς καλέω ; ” ὡσανεί λέγω , γυναικεῖος οὗτος δάκρυ , καί οὐ ἔμφρων νόος . ποῦ γάρ χώρα ἔχω ὁ μετά τοιοῦτος θέα ὀδύρομαι ; ἐκεῖνος ὁ αὐτός ἀπιστία ἔχω , παρατείνω γάρ ὁ πάθος , ἵνα ὁ κατά μικρός προστίθημι , εἰς πίστωσις τέλειος ἐκκαθαίρω , πρός αὐτός εἶπον , “ ὅτι ἀείρω ὁ κύριος ἐγώ , “ καί οὐ οἶδα ποῦ τίθημι αὐτός · καί οὗτος εἶπον , στρέφω εἰς “ ὁ ὀπίσω , καί θεωρέω ὁ Ἰησοῦς ἵστημι , καί οὐ οἶδα ὅτι Ἰησοῦς “ εἰμί · ” οὗτος μέν ὑπό ὁ δάκρυ ἐπισκοτέω καί οἱονεί ἀχλύς βαρέω , οὗτος δέ καί ὁ δηλόω ὁ μή γιγνώσκω αὐτός · διό καί εἶπον , “ γυνή , τίς καλέω ; τίς ζητέω ; ἐκεῖνος δέ δοκέω “ ὅτι ὁ κηπουρός εἰμί , λέγω αὐτός · κύριος , εἰμί σύ βαστάζω αὐτός “ εἶπον ἐγώ ποῦ τίθημι αὐτός , ἐγώ αὐτός ἀρόω . ” καί μετά ὀλίγος — Ἐπιτρεπτικός δέ ὁ κύριος βοάω Μαρία , παραχρῆμα ἐπιστρέφω , “ ῥαβουνὶ ” προσαγορεύω , ὅς λέγω διδάσκαλος , καί ὁ θεῖον ἐκεῖνος πούς ζητέω λαμβάνω , καί ἀκούω “ μή ἐγώ “ ἅπτω , οὔπω γάρ ἀναβαίνω πρός ὁ πατήρ ἐγώ . οὗτος ὁ δωρεά , φημί , ἤδη τυγχάνω , καί ἅπτω ἐγώ μετά ὁ ἄλλος Μάρις καί προσκυνέω , καί ὁ πούς κρατέω , καταφρονέω ὡς καί ἀπιστέω , καί οὐδείς μέγας διανοέομαι περί ἐγώ , ἀλλά ἔτι περί ὁ μνῆμα ζητέω , ὁ ἄνω θεῖος πρός ὁ πατήρ ὑπάρχω , καί νυν μή ἐγώ ἅπτω , εἰμί μετά τοιοῦτος διάνοια ὁ πρός ὁ πατήρ ἀναβαίνω νομίζω ἐλλείπω ἐγώ · οὔπω γάρ ἀναβαίνω κατά σύ πρός ὁ πατήρ ἐγώ . καί μετά ὀλιγαρχέω οὖν ὁ Μαγδαληνή Μαρία ἀπαγγέλλω ὁ μαθητής ὅτι ὁράω ὁ κύριος , καί οὗτος εἶπον αὐτός . παραγίγνομαι δέ καί ἀπαγγέλλω , πάλιν εὑρίσκω Μαρία ὁ Ἰάκωβος καί Ἰωάννα , καί ἄλλος σύν αὐτός , μετά παρασκευή καί ἄρωμα καί Μύρων πρός ὁ τάφος ἐπείγω , ὁ σκότος ὑποχωρέω , καί ὄρθρος βαθύς εἰμί , τουτέστιν ἀκριβής . καί ἄρτι πρῶτος ἄρχω , καθώς φημί ὁ Λουκᾶς , καί ἀναμίσγω ἑαυτοῦ σύν αὐτός πορεύω διά ὁ θερμός ὁ πόθος ὁ περί ὁ Ἰησοῦς , ἐξάρχω αὐτός δοκέω , καί πρῶτος παρά ὁ εὐαγγελιστής ἀριθμέω διά ὁ ἐντεῦθεν ἐπίσημος · ἐπιθυμέω γάρ καί αὐτός , οὐ ἐκ ὅς πῇ αὐτός καί ὁ ἄλλος Μάρις ἀκούω , ἀλλά ἐκ αὐτός θέα ὁ Ἄγγελος ἐπιφάνεια πιστόω πρός ὁ ἀνάστασις , καί σύν αὐτός συνετός σιωπάω , καί μηδείς λέγω διαπορέω αὐτός , ἀλλά ὁ ὁ πρᾶγμα ἀναμένω μαρτυρία , καί πιστεύω και αὐτός αὐτός ὄμμα ἴδιος πληροφορία τις δίδωμι . καί δή ὁ λίθος ἀποκυλίω ὁράω ὁ μνῆμα , ἔνδον γίγνομαι , καί οὐ εὑρίσκω ὁ σῶμα ὁ Ἰησοῦς , ἀφοράω βλέπω ἐφίστημι αὐτός ἀνήρ δύο ὁ στολή ἐξαστράπτω , καί ἀκούω αὐτός λέγω , “ τίς ζητέω ὁ ζῶ μετά “ ὁ νεκρός , οὐ εἰμί ὧδε , ἀλλά ἐγείρω , ” καί ὁ ἑξῆς . καί ὑποστρέφω , φημί , ἀπό ὁ μνῆμα ἀπαγγέλλω οὗτος πᾶς ὁ ἕνδεκα , καί πᾶς ὁ λοιπός , ἀλλά ὡς πλῆθος εἰμί μᾶλλον ἀπιστέω , καί ὁ ἀπαγγέλλω σκώπτω καί διαπτύω . φαίνω γάρ , φημί , ὡσεί λῆρος ὁ ῥῆμα αὐτός , καί ἀπιστέω αὐτός · ὥστε ὁ Πέτρος πρός ὁ ἐκεῖνος ἀπιστία διανίσταμαι , καί ἠρέμα πῶς καί αὐτός θορυβέω καί σαλεύω , πάλιν ἐπί ὁ μνῆμα τρέχω , καί παρακύπτω ὁράω αὖθις ὁ ὀθόνιον κεῖμαι , ὅσπερ εἰμί εἰσέρχομαι ἤδη καί θεάομαι ἀκριβής , ὅθεν καί ἀρκέω ὁ παρακύπτω μόνος · καί μηδείς εἶδον , ἄλλος ἀπέρχομαι θαυμάζω ὁ οὗτος οἰκονομέω . καί πάλιν ὁ Μαγδαληνή Μαρία καθάπερ ὁ περί Ἰωάννα ὄρθρος βαθύς συμπορεύομαι φέρω ὁ ἑτοιμάζω πρό ὁ σάββατον , Μύρα τε καί ἄρωμα , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ Σαλώμη , ξένος τε γυνή παρά ὁ ὀνομάζω , βραδύς μέν , ὠνέομαι δέ ὁμοίως ἄρωμα , ἀλλά μετά ὁ σάββατον , ἄοκνος μετά ὁ αὐτός διάνοια συντρέχω , παραλαμβάνω καί Μαρία ὁ Ἰάκωβος μετά ἑαυτοῦ , ὥστε καί ὁ ἀγορασία ὁ ἄρωμα κοινωνέω δοκέω , κοινόω γάρ ὁ ὁδός , ὁ πᾶς κοινῶς ἐπιγράφω σπούδασμα . “ καί λίαν πρωί · ὁ εἷς ὁ σάββατον , ἔρχομαι ἐπί ὁ μνη - “ μείων . ” οὗτος γάρ ἐπί ὁ ἀκριβής ἀντίγραφος ἐμφέρω , δηλόω πρός ὁ ἤδη γίγνομαι , καί οὗτος ὁ γυνή ὁ ἐπί ὁ μνῆμα ἄφιξις γίγνομαι . ὁ δέ λίαν πρωί · σαφηνίζω ὁ Μάρκος , “ ἀνατέλλω ὁ ἥλιος ” προστίθημι “ καί λέγω , ” φημί , “ πρός “ ἑαυτοῦ , τις ἀποκυλίω ἐγώ ὁ λίθος ἀπό ὁ θύρα ὁ μνημεῖον ; “ καί ἀναβλέπω θεωρέω , ὅτι αποκυλινδω ὁ λίθος . εἄν γάρ “ μέγας σφόδρα . ” ὁ γάρ Σαλώμη ἀναγκαῖος ἀφοράω , ὡς ὁ παράπαν μή ἐπιδημέω ὁ τάφος , καί οὗτος πρός ὁ συμβαδίζω λέγω , ἐκεῖνος σιωπή ἄγω κατά ὁ προερέω ἐγώ ἀνωτέρω τρόπος , καί ὁ ὀφθαλμός ἀράομαι , ὁ βλέμμα ὁ ἀπόκρισις ποιέω . καί γάρ ὁ λίθος αποκυλινδω ὑπό ὄψις φαίνω , διά δέ ὁ κοινός καί εἷς ὁδοιπορία πρός ἀλλήλων αὐτός ἀπορέω καί διαλέγω γράφω ὁ ἀλήθεια ὁ ἱστορία , καί ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα ἐγώ προσέχω καί διακρίνω τίς ἴδιος ὑπάρχω ὁ ἀπορέω ὁ γυνή . ὁ γάρ ἤδη πολλάκις ἀποκυλίω θεάομαι ὁ λίθος , περί οὗτος φροντίζω ἀπίθανος εἰμί . ἀλλά ἐπεί ὁ παρά ὁ Μᾶρκος οὗτος γυνή ἀγνοέω ὁ ὁ Σαλώμη ἐμφέρω πρόσωπον , ἄμαχος ὁ λόγος ἔχω ὁ πιθανός , ἐπεί ἐκεῖνος οὐ ἀκόλουθος ὁ λέγω , “ τίς ἀποκυλίω ἐγώ ὁ λίθος ; ” ὁ Ἰουδαῖος σφραγίζω ὁ εἴσοδος ὁ τάφος , καί ὁ ὁ στρατιώτης παρακαθίστημι φρουρά , καί ὁ τρίτος ἡμέρα ἐνδαψιλεύομαι . πρός γάρ ὁ Πιλᾶτος εἶπον ὁ μιαρός , “ μιμνήσκω ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπον ἔτι ζῶ , ὅτι μετά τρεῖς ἡμέρα ἐγείρω . ” εἰμί μέν οὖν οἶδα ὁ γυνή ὁ διά ὁ Ἄγγελος θαῦμα γίγνομαι , ὁ τε ἀποκίνησις ὁ λίθος , καί ὁ ὁ φύλαξ ἐκ ὁ τάφος νέκρωσις τε καί ἀναχώρησις , πῶς διαπορέω περί ὁ ἀποκυλίνδω ὁ λίθος ; εἰμί δέ ἀγνοέω ὁ θαῦμα , ὁ στρατιωτικός φρουρά ἐννοέω ἐσθίω , καί ὁ ἄνοιξις ὁ μνῆμα μή φαντάζω , ἀλλά , ὡς φημί , ὁ Σαλώμη καί οὗτος ἀγνοέω , καί αὐτός μόνος ὁ ῥῆμα εἰμί . Μαρία γάρ ὁ Μαγδαληνή καί ὁ ἄλλος Μαρία καθίημι ὁ μνῆμα ἐκ ἐναντίος , ὁ Ματθαῖος ἱστορέω , καί φιλόπονος προσεδρεύω , καί ὁ σφραγίς ὁ Ἰουδαῖος καί ὁ ὁ ὁπλίτης φυλακή ὁράω παραλαμβάνω . ὁ δέ Σαλώμη εἰσέρχομαι σύν ὁ Μαρία ἄμφω , νεανίσκος ὁράω κάθημαι ἐν ὁ δεξιός περιβάλλω στολή λευκός , καί πτοέω πᾶς · ὁ μέν ὡς ἐνδεής ἔχω πίστις καί ἀνθρώπινος διάκειμαι , ὡς ἐπιχωριάζω συχνός ὁ μνῆμα καί πολυπραγμονέω . λοιπός δοκέω ὁ ἀνάστασις πέρα ὁ δείδωμι · διά οὗτος γάρ καί νεανίσκος ὁράω , καταπλήσσω ὁ μέγεθος , καί φόβος ἐμποιέω δύναμαι , καί μείγνυμι ὁ φοβερός ὁ φαιδρός διά ὁ λευκός ὁ στολή , καί ὡς ἐν ἑορτή , καί ἵνα μή πήγνυμι ὁ δήω · καί σφοδρός δέ αὐτός διαλέγω , παιδεύω αὐτός διά ὅς λέγω , μετά τοσοῦτος θέα μή περιέργως διάκειμαι , βεβαίως δέ μᾶλλον ἐπί ὅς εἶδον ἵστημι · “ ὑπάγω “ γάρ , φημί , εἶπον ὁ μαθητής αὐτός καί ὁ Πέτρος · ” ὁ μέν μαθητής ὡς πολλάκις ἀπιστέω , ὁ Πέτρος δέ ὡς μετά ὁ αὐτός πολυπραγμοσύνη δύο ἐπί ὁ μνῆμα ἔρχομαι , “ ὅτι προάγω σύ εἰς ὁ Γαλιλαία , ἐκεῖ αὐτός ὁράω , καθώς “ εἶπον σύ , ” σύ ὁ γυνή . ὀψέ σάββατον ὁ ἐπιφώσκω εἰς εἷς σάββατον ἐπιφαίνω , ὡς ὁ Ματθαῖος συγγράφω · ὁ γάρ μαθητής οὐδέποτε φαίνω φημί , ὡς μετά ὁ ἔγερσις αὐτός ἐν ὁ Γαλιλαία φαίνω , εἰμί μῆτις γε ἐκεῖνος εἴρω τίς , ὅσπερ ὁ Ματθαῖος καί Μάρκος γράφω , μετά ὁ δεῖπνον ὁ μυστικός ἐξέρχομαι αὐτός εἰς ὁ ὄρος ὑμνέω ὁ ἐλαία ὑπό ὁ σωτηρία εἴρω ὧδε πως · μετά ὁ ἐγείρω ἐγώ , προάγω σύ εἰς ὁ Γαλιλαία . ἐξέρχομαι δέ ὁ μνῆμα ὁ Μαρία καί ὁ Σαλώμη , τρόμος καί ἔκπληξις συνέχω , φυγάς γίγνομαι , καί οὐδείς οὐδείς εἶπον , φοβέω γάρ · οὗτος μέν διά ὁ φοβερός ὁ νεανίσκος , οὗτος δέ διά ὁ ὁ ἡμέρα ἤδη προέρχομαι , καί ὁ Ἰουδαῖος ὡς εἰκός φονέω ἄνω κάτω περινοστέω . ἐν μέν οὖν ὁ ἀκριβής ἀντίγραφος ὁ κατά Μᾶρκος Εὐαγγέλιος μέχρι ὁ φοβέω γάρ , ἔχω ὁ τέλος · ἐν δέ τις , πρόσκειμαι καί οὗτος · “ ἀνίστημι δέ πρωί “ πρῶτος σάββατον , φαίνω πρῶτος Μαρία ὁ Μαγδαληνή , ἀπό ὅς “ ἐκβάλλω ἑπτά δαιμόνιος · ” οὗτος δέ ἐναντίωσις τις δοκέω ἔχω πρός ὁ ἔμπροσθεν εἴρω · ὁ γάρ ὥρα ὁ νύξ ἄγνωστος τυγχάνω , κατά ὅς ὁ σωτήρ ἀνίστημι , πῶς ἐνταῦθα ἀνίστημι πρωί γράφω ; ἀλλά οὐδείς ἐναντίος φαίνω ὁ ῥητός , εἰμί μετά ἐπιστήμη ἀναγιγνώσκω · καί γάρ ὑποστίζω δεῖ συνετός · “ ἀνίστημι δέ πρωί πρῶτος σάββατον , φαίνω πρῶτος Μαρία ὁ “ Μαγδαληνή · ” ἵνα ὁ μέν “ ἀνίστημι ” ἔχω ὁ ἀναφορά σύμφωνος ὁ Ματθαῖος , πρός ὁ προλαμβάνω καιρός , ὁ δέ “ πρωΐ , ” πρός ὁ ὁ Μάρις γίγνομαι ἐπιφάνεια ἀποδίδωμι · ὡς πρῶτος σύν ὁ ἄλλος Μαρία . καί πάλιν—Αὕτη μόνος ἐκ δύο ἔτι σκοτία εἰμί , θεάομαι ὁ κύριος · πρωί γάρ εἰμί ἅπας ὁ διάστημα , ὁ μετά ὁ ὁ ἀλεκτρυών βοή . τέσσαρες τοίνυν εἰμί καιρός , καί τοσοῦτος ἄφιξις , καθώς ὁ γυνή ἐπί ὁ μνῆμα ἔρχομαι , ἕκαστος εὐαγγελιστής εἷς καιρός οἰκονομέω γράφω ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον . καί ὁ μέν Ματθαῖος ὁ ὀψέ σάββατον παραγίγνομαι ἐπί ὁ μνῆμα ἱστορέω , Ἄγγελος εἷς ὁ καταβαίνω ἐκ οὐρανός , καί ὁ λίθος ἀποκυλίνδω . ὁ δέ Ἰωάννης , Μαρία γάρ ὁ Μαγδαλινή ἔρχομαι μόνος ἐν ὁ σκότος πρό ὁ ἑῷος ὑπογράφω , καί δύο Ἄγγελος ἔνδον ὁ τάφος θεάομαι · Λουκᾶς δέ ἄλλος κατά αὐτός ὁ ὄρθρος · Μάρκος δέ ἕτερος , ἀνίσχω ὁ ἥλιος · συναναμείγνυμι δέ τίνω καί ὁ ἤδη παραγίγνομαι , καί ὁ μέν δύο ἀνήρ ἐφίστημι αὐτός , ὁ δέ κάθημαι ἐν ὁ δεξιός νεανίσκος ὁράω · στολή δέ ἅπας ἀμφί-ἀμφιέννυμι λευκός , ὥστε δύναμαι τις κατά ὁ ὁ καιρός τάξις , ὁ πῇ ἕκαστος γράφω συντίθημι , καί εἷς ἁρμονία εἰς εἷς σῶμα πᾶς ὁ ἱστορία ἐργάζομαι , καθάπερ εἷς ὁ πᾶς γράφω καί οὖον πολύς . εἰμί μέν γάρ εἷς ἄφιξις ὁ γυνή ἐν ἐν καῖρος γίγνομαι ὁ τέσσαρες μνημονεύω , ἄν οὖον ὁ αὐτός Ἄγγελος εἶπον ἐπιφαίνω · εἰμί μή καί ὁ αὐτός ἐπιφάνεια ἤτοι ὀπτασία ἅπας εἶπον , ὁ αὐτός φημί ἐν διάφορος γίγνομαι καιρός , οὐ εἷς μνημονεύω ἕκαστος Στος χρόνος , διαφωνία ἔχω μέμψις ὁ λόγος . εἰμί δέ καί ὁ καιρός διάφορος καί ὁ πρόσωπον , καί ὁ ἐπιφαίνω ὄψις οὐ αὐτός , ὁ Θεός βούλομαι διά πολύς τρόπος πιστόω ὁ ἄπιστος θαῦμα ὁ ἀνάστασις , καί ὁ ὁ ἄλλος μή λέγω3 , ἕτερος ἱστορέω εὐαγγελιστής · πῶς οὐ εἰμί ὁ διήγησις καθαρός καί ἐλεύθερος πᾶς βλάβη ; τέλος ὁ σχόλιον . Εὐσέβιος ὁ Πάμφιλος . Πῶς παρά μέν ὁ Ματθαῖος ὀψέ σάββατον φαίνω ἐγείρω ὁ σωτήρ , παρά δέ ὁ Μᾶρκος πρωί · ὁ εἷς ὁ σάββατον ; ὁ ὀψέ σάββατον μή ὁ ἑσπερινός ὥρα νομίζω τις ὁ μετά ἥλιος δυσμή λέγω , ἀλλά ὁ βραδύς καί ὀψέ ὁ νύξ · οὗτος γάρ καί ὀψέ ὁ ὥρα εἴωθα λέγω καί ὀψέ ὁ καιρός , καί ὀψέ ὁ χρεία , οὖον ὁ ἑσπέρα δηλόω , ἀλλά ὁ σφόδρα βραδύς σημαίνω . καί γάρ ὥσπερ διερμηνεύω αὐτός ἑαυτοῦ ὁ Ματθαῖος , μετά ὁ εἶπον ὀψέ σάββατον , ἐπάγω “ ὁ ἐπιφώσκω εἰς εἷς σάββατον · ” δηλόω ὁ ὥρα καί ὁ καιρός ὁ μετά ὁ σάββατον νύξ ὁ ἀμφί ὁ ἠώς ὁ εἷς ὁ σάββατον · “ ὁ γάρ ἐπιφώσκω ” φημί , δηλαδή ὥρα , ὁ λοιπός ἤδη ἐπιφώσκω καί ἐπιφαίνω ὁ κυριακός ἡμέρα , ὅστις εἰμί ὀψέ , καί πόρρω λοιπός ἐλαύνω ὁ σάββατον . ἔθος γάρ εἰμί ὁ ὅλος ἑβδομάς σάββατον καλέω , καί πᾶς ὁ ἡμέρα σάββατον ὀνομάζω , οἷος εἷς σάββατον , καί Β΄ καί Γ΄ καί Δ΄ σάββατον , ὅθεν σύμφωνος εἰμί καί ἐν οὗτος ὁ εὐαγγελιστής . ὁ γάρ Ματθαῖος ὁ ὀψέ σάββατον ὁ καιρός ὁ επιφωσκοειντα εἰς ὁ ἠώς ὁ κυριακός ἡμέρα , ὡς εἴρω , ὀνομάζω ὅς περ ὁ Μάρκος “ πρωί ὁ εἷς ὁ σάββατον ” εἶπον · εἰμί γάρ μή οὗτος εἰμί , χρή ἐγώ ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον μετά ἥλιος δυσμή εὐθύς ἑσπέρα γίγνομαι ἀπονηστίζω . ἀλλά οὐ οὕτως ὁ συνήθεια ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός κρατέω , ἀλλά ἢ νύξ ἐπιλαμβάνω , ὅς αὐτός μεσονύκτιον , ὅς περί ὁ ἀλέκτωρ βοεύς , ἄλλως τε δέ εἰμί κατά ὁ ἑσπέρα ὁ σάββατον ὁ ἀνάστασις γίγνομαι καί ὁ σεισμός , πᾶς ἐγείρω ἔτι , πῶς οὐ ἄν ἐσθίω ὁ πᾶς ; πῶς δέ οὐ ἄν συνδρομή γίγνομαι ἐπί ὁ μνῆμα , Ἄγγελος ὁράω ἑσπέρα , καί ὁ λίθος ἀποκυλίω ὁ θύρα ὁ μνημεῖον ; καί ὁ φρουρός δέ ὁ τόπος , ὁ τάγμα ὁ στρατιωτικός καί ὁ Ἰουδαῖος σύν αὐτός φυλάσσω ὁ τάφος , πῶς οὖον παραχρῆμα ὁ ἀρχιερεύς καί ὁ ἄρχω ὁ Ἰουδαῖος ἀπαγγέλλω ὁ πράσσω · μάλιστα ὅτε αὐτός διά ἑαυτοῦ ὁ προτεραῖος ἐφίστημι , ἀσφαλίζω ὁ τάφος , σφαλίζω c ὁ λίθος μετά ὁ κουστωδία ; ἀκόλουθος γάρ εἰμί ἀνατρέπω ὁ λίθος παράδοξος , παραχρῆμα σπεύδω ὁ φρουρός , καί ὁ πράσσω δηλόω , ὁ ὥρα αὐτός ἐπιτρέπω . ὁ δέ καί διδάσκω ὁ ὑστεραῖος ὑπό ὁ ἀρχιερεύς , διαφημίζω εἰς ἅπας , “ ὅτι ὁ μαθητής αὐτός νύξ ἔρχομαι , κλέπτω αὐτός , “ ἐγώ κοιμάω . ” ὅς δή καί χώρα οὐ ἔχω πλάσσω αὐτός , εἰμί ὁ ἑσπέρα ἐγείρω · διό οὐ ἄν ἁμαρτάνω τίς , ὁ μέν πρῶτος ὁ ἀνάστασις ὁ Σωτήρ ἐγώ , ἐπί ὁ παρά ὁ Ἰωάννης σημαίνω · ἔνθα ὁ Μαγδαληνή Μαρία μόνος πρωί ἔτι εἰμί σκοτία , καί πρῶτος καί δύο ἐφίστημι ὁ μνῆμα , καί μή εὑρίσκω ὁ σῶμα ὁ Σωτήρ , καλέω · διά ὁ μηδείς τέως γιγνώσκω , περί ὁ ἀνάστασις αὐτός . ὁ αὐτός δέ ὥρα μέρος εἰμί δύο , ὁ παρά ὁ Ματθαῖος χρόνος , κατά ὅς τρίτος ἐφίστημι ὁ αὐτός Μαγδαληνή ἅμα ὁ ἄλλος Μαρία ὁ μνῆμα , οὐκέτι καλέω , ὡς ἄν , παρά ὁ Ἰωάννης , θεάομαι ὁ Ἄγγελος καί αὐτός ὁ Σωτήρ · ὁ δέ παρά ὁ Λουκᾶς καί ὁ Μᾶρκος , ἕτερος καιρός ἄν εἰμί δηλωτικός , παρά ὅς πλείων ἀπαντάω γυνή ἐπί ὁ θέα · ὁ γάρ Μαγδαληνή Μαρία μακράν ἀπό αὐτός διίστημι ἀπαντάω νομίζω . ἐν δέ ὁ αὐτός καί κατά ὁ αὐτός παρατυγχάνω , καί ὁ πρῶτος καί ὁ δύο . ὁ μέν πρῶτος κατά ἑαυτοῦ μόνος , ὁ δέ δύο μετά ὁ ἄλλος Μάρις . οὗτος δέ ἄν ὁ αὐτός Μαρία ὁ Μαγδαληνή , καί ὁ παρά ὁ Ματθαῖος θεάομαι , καί ὁ παρά ὁ Ἰωάννης . οὐ ἀπολείπω γάρ οὐδέ ἀφίστημι ὁ τόπος , ὅθεν καί ὁ παρά ὁ λοιπός ὁράω · πάρειμι γάρ καί παραμένω , καταπλήσσω ὁ θεάομαι , ποθέω δέ πρός ὁ πρῶτος δύο καί τρίτος Θεοφανιών ἀξιόω , ὅθεν καί τυγχάνω μετά οὗτος , διάφορος μέν πλείων γυνή ἐπί ὁ μνῆμα ἀφικνέομαι , καί ἄλλος τε ἄλλως αὐτός ἀγγελικός ὄψις παραφαίνω , αὐτός δέ ἐπί ἕκαστος θέα παρατυγχάνω . οὗτος γοῦν ὁ παρά ὁ τέσσαρες εὐαγγελιστής ἀναγράφω , θεωρός γίγνομαι ὁ Μαγδαληνή , διό καί παρά ὁ πᾶς μνημονεύω . ὁ αὐτός Εὐσέβιος . Πῶς παρά ὁ Ματθαῖος ὁ Μαγδαληνή Μαρία μετά ὁ ὁμώνυμος ὁράω ἐκτός ὁ μνῆμα ἐπί-κάθημαι ὁ λίθος εἷς μόνος Ἄγγελος εἴρω , κατά δέ ὁ Ἰωάννης εἴδομαι ὁ μνῆμα Ἄγγελος δύο θεωρέω κάθημαι · κατά δέ ὁ Λουκᾶς , δύο ἀνήρ ἀπαντάω ὁ γυνή · κατά δέ ὁ Μᾶρκος νεανίσκος εἰμί αὐτός ὁ ὁράω ; ὁ μέν παρά ὁ Ματθαῖος προηγέομαι , ὅθεν καί δύο Μαρία ἄρτι ὁ Ἄγγελος ἐφίστημι , καί ὁ λίθος ἀποκλίνω καταλαμβάνω · ὕστερος δέ πράσσω ὁ παρά ὁ Ἰωάννης , δύο Ἄγγελος εἴδομαι ὁ μνῆμα ὁράω , ἕτερος εἰμί παρά ὁ ἔξω πρό ὁ μνῆμα ἐπί ὁ λίθος καθέζομαι παρά ὁ Ματθαῖος · ὁ δέ παρά ὁ Λουκᾶς , δύο ἀνήρ ἐν ἐσθής ἀστράπτω ὁράω , διά ὁ ὁ ἑορτή σύμβολον , καί ὁ παρά ὁ Μᾶρκος δέ νεανίσκος λευκός περιβεβλημένος , ὁ ὁ φαιδρός καί δεξιός ὁ γυνή εὐαγγελίζω · πάλιν ἕτερος εἄν ἄγω καί αὐτός , ἀλλήλων τε , καί ὁ παρά ὁ πρῶτος . διό οὐδέ Ἄγγελος αὐτός οὗτος ὀνομάζω , ἐπεί μηδέ ὁ ὁ Σωτήρ ὀπτασία μνημονεύω , ὁ ἀγαθός ὅς κατά ἑαυτοῦ , Ματθαῖος καί Ἰωάννης , ἅτε δή ἀπόστολος , ὁ ἀγαθός γράφω καί ἱστορέω παραχωρέω , αὐτός δέ ὁ δύο διηγέομαι , ἀνταναπληρόω ὁ παρά ἐκεῖνος σιγάω · ὁ δή δύο εἰμί καί μακρός λείπω ὁ ὁ πρότερος ἱστορία · οὗτος ὁ ἅγιος πνεῦμα διανέμω ὁ πρέπω ἕκαστος καί κατάλληλος διήγησις . ὁ γοῦν παρά ὁ Λουκᾶς , ὄρθρος βαθύς ἐπί ὁ μνημεῖον ἔρχομαι γυνή , φέρω ὁ ἑτοιμάζω ἄρωμα , ἕτερος ἄν ἄγω ὁ παρά ὁ Ματθαῖος καί Ἰωάννης · οὖον γάρ ἄν ἔχω λόγος ὁ τοσοῦτος προτίθημι Μάρις , ἄρτι πρῶτος ἄρωμα φέρω ὡς μήπω ὁ ἀνάστασις μανθάνω · διό εἶπον ἄν ἕτερος εἰμί ὁ παρά ὁ Λουκᾶς δηλέομαι ὁ πρῶτος , οὗτος δέ καί αὐτός ἱστορέω ὁ εὐαγγελιστής λέγω , “ καί ἡμέρα εἰμί παρασκευή , “ καί σάββατον φώγω . κατακολουθέω δέ γυνή , ὅστις “ εἰμί συνανέρχομαι αὐτός ἐκ ὁ Γαλιλαία , ” καί ὁ ἑξῆς . ἰδού δείκνυμι ὅτι ἕτερος εἰμί οὗτος , διό καί ὁ ὁράω ἕτερος ὑπάρχω παρά ὁ ἔμπροσθεν δηλόω · οὔτε γάρ εἴδομαι ὁ μνῆμα ὑπάρχω κατά ὁ Ἰωάννης , οὔτε ἐπί ὁ λίθος καθέζομαι , ὡς ὁ παρά ὁ Ματθαῖος Ἄγγελος . ἄλλως τε δέ οὐδέ Ἄγγελος αὐτός ὀνομάζω ὁ Λουκᾶς . δύο ἀνήρ , πλήν ἐν ἐσθής ἀστράπτω , διά ὁ ὁ ἑορτή σύμβολον . καί ὁ λόγος δέ αὐτός ὁ πρός ὁ γυνή ἰδιάζω · καί γυνή δέ πλείων εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ παρά ὁ Ἰωάννης μόνος , οὐδέ ὁ παρά ὁ Ματθαῖος Μαρία δύο . περί ὁ εἷς Μάρις ὁ παρά ὁ Ἰωάννης περί ὁ ὄρθρος , ὅτι σκοτία εἰμί ἐφίστημι ὁ μνῆμα , καί ὁράω ὁ λίθος ἀείρω ἐκ ὁ μνημεῖον , ὅς τις καί Μαγδαληνή ὁ εὐαγγελιστής ὀνομάζω , ὑπόνοια τις ὑπεισέρχομαι , ἄλλος τις Μαγδαληνή εἰμί , μηδέ ὁ ὁ δύο Μαρία ὁράω , ὁ παρά ὁ Ματθαῖος μνημονεύω , γιγνώσκω . εἰμί δέ εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ παρά ὁ εὐαγγελιστής ἀμφότερος μνημονεύω , προηγέομαι ἀνάγκη ὁ παρά ὁ Ἰωάννης ἱστορία ὁ παρά ὁ Ματθαῖος , καί ὁ αὐτός Μαγδαληνή ὁ πρῶτος μόνος ἔρχομαι , ὁ δύο Ἄγγελος εἴδομαι ὁ μνῆμα καθέζομαι ὁράω · μετά δέ οὗτος δύο ἐφίστημι ὁ αὐτός τόπος μετά ὁ ἄλλος Μάρις , ὁ ἐπί-κάθημαι ὁ λίθος Ἄγγελος ὁράω . οὗτος δέ ὁ δύο ἐκδοχή , ὁ πρότερος ἀληθής εἰμί ἡγέομαι , ἕτερος εἰμί ὁ παρά Ἰωάννης Μάρις , παρά ὁ Ματθαῖος κἀν ὁ ἐπίθετος αὐτός ὁ Μαγδαληνή ἐπιγράφω · δύο γίγνομαι ὡς εἰκός ὁ ἀπό ὁ αὐτός Μαγδαληνή . οὗτος γάρ δίδωμι , πᾶς ἀμφισβήτησις λύω · ἕτερος μέν παρά ὁ Ματθαῖος μνημονεύω γυνή , ἕτερος δέ παρά ὁ Ἰωάννης , καί ἕτερος εἰμί ὁ Ἄγγελος ὁ ἐπί ὁ λίθος καθέζομαι , καί ἕτερος ὁ δύο Ἄγγελος ὁ παρά ὁ Ἰωάννης εἴδομαι ὁ μνῆμα ὁράω . ἕτερος δέ καί ὁ χρόνος , ἕτερος δέ καί ὁ λόγος , ὁ τε Ἄγγελος ὁ ἐπί ὁ λίθος καθέζομαι , καί ὁ Ἄγγελος ὁ εἴδομαι ὁ μνῆμα θεωρέω . κατά δέ ὁ Μᾶρκος , λίαν πρωί ὁ εἷς ὁ σάββατον ἔρχομαι ἐπί ὁ μνῆμα ἀνατέλλω ὁ ἥλιος . ἰδού πάλιν ἄλλος οὗτος , καί ἐν ἕτερος καιρός , ὅς καί λέγω πρός ἑαυτοῦ · “ τίς ἐγώ “ ἀποκυλίω ὁ λίθος ; ” καί ὅτι εἶδον νεανίσκος κάθημαι , ὥσπερ ἐπί ὁ Λουκᾶς , ἀνήρ ἀλλά οὐ Ἄγγελος , οὗτος καί νῦν οὐ Ἄγγελος ὀνομάζω , οὐδέ ἀνήρ , ἀλλά νεανίσκος , ὥστε καί οὗτος ἀφορίζω εἰμί ὁ διήγησις , καί ὁ ὁράω ἕτερος , καί ὁ ἀφικνέομαι ἄλλος , καί ὁ καιρός ὁμοίως ἄλλος , ὁ μετά ἥλιος ἀνατολή . τέσσαρες εἰμί ὁ εὐαγγελιστής , ἰσάριθμος καί ὁ παρά αὐτός οὗτος ἀναγράφω φαίνω ὀπτασία , ὁ τε καιρός τέσσαρες , καί ὁ κατά ἕκαστος καιρός ὁράω ἰδιάζω , ὁμοίως δέ καί ὁ θεάομαι διάφορος , καί ὁ ὁ ὁράω αὐτός λόγος ἀλλάσσω . Πρῶτος μέν γάρ εἰμί καιρός ὁ παρά ὁ Ματθαῖος “ ὀψέ σαββ - “ βάτος ” λέγω · τέταρτος δέ καί τελευταῖος ὁ παρά ὁ Μᾶρκος ἥλιος ἀνατέλλω ιστορώ , μέσος δέ ὁ τε παρά ὁ Ἰωάννης , καί ὁ παρά ὁ Λουκᾶς · καί ὁ ὁράω κατά καιρός ἰδιάζω . φαίνω μέν γάρ ὀψέ σάββατον Ἄγγελος εἷς , ἐκτός ὁ μνῆμα , κατά ὅς καί αὐτός ὁ σωτήρ . ὄρθρος δέ βαθύς , ἕτερος , ὁ κατά ὁ Λουκᾶς δύο ἀνήρ ὀνομάζω , οὐ εἴδομαι ὁ μνῆμα ὁράω · ὕστερος ἀπαντάω ὁ νεανίσκος , καί πρό οὗτος καί οὖν παρά ὁ Λουκᾶς ὁ δύο , ὁ εἴδομαι ὁ μνῆμα . Ἡσύχιος πρέσβυς Ἱερουσαλήμ . ἐπεί δέ πολύς Μαριεύς ἐν ὁ Εὐαγγέλιος φέρω μνήμη , τρεῖς εἰμί ὁ πᾶς γιγνώσκω ὀφείλω , ὅς Ἰωάννης συλλήβδην ἀριθμέω φημί , “ ἵστημι δέ παρά ὁ σταυρός ὁ Ἰησοῦς , ὁ μήτηρ “ αὐτός καί ὁ ἀδελφή ὁ μήτηρ αὐτός , Μαρία ὁ ὁ Κλωπᾶς , “ καί Μαρία ὁ Μαγδαληνή , ” Μαρία γάρ ὁ Ἰάκωβος καί ίωση μήτηρ , καί ἄλλος Μαρία παρά ὁ εὐαγγελιστής ὀνομάζω , ὁ θεοτόκος εἰμί , καί οὐ ἄλλος πιστεύω . Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης . Πῶς νοητέον τρεῖς ἡμέρα καί τρεῖς νύξ ἐπί ὁ ταφή ὁ κύριος ; ὥρα ἕκτος ὁ παρασκευή σταυρόω , καί γίγνομαι σκότος ἠώς ὥρα ἔνατος , ἰδού νυχθήμερον · ὁ λοιπός ὁ παρασκευή , ὁ νύξ , ἰδού τρίτος νυχθήμερον . καί Τάλως παρασκευή παραδίδωμι ὁ Κύριος ὁ πνεῦμα , οὗτος εἷς ἡμέρα , ὁ σάββατον ὅλος ποιέω ἐν ὁ τάφος , επιφωσκουω κυριακός ἀνίστημι . καί ἄλλως—Ἀφ’ ὅς ἡμέρα , τουτέστι ὁ ἅγιος πέμπτος , παραδίδωμι ὑπό Ἰούδας ὁ θεοκτόνος Ἰουδαῖος , δυνατός ὡς σταυρόω αὐτός ἀριθμέω ὁ τριήμερον . ὁ λείπω απὸ ὁ ἑρμηνεία τύν Κεφαλαίων ὁ ( ?? ) καί Σ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος . περι Ποίας γενεά εἶπον ὅτι “ οὖον μή παρέρχομαι ὁ γενεά οὗτος ” καί ὁ ἑξῆς ; οὖον περί ὁ τότε οὗτος λέγω γενεά , ἀλλά περί ὁ πιστός . τίς ἕνεκα περί ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος καί ὥρα εἶπον ὅτι οὐδείς οἶδα , οὐδέ ὁ Ἄγγελος ὁ οὐρανός , οὐδέ ὁ υἱός , εἰμί μή μόνος ὁ Πατήρ ; διά μέν ὁ εἶπον οὐδέ ὁ Ἄγγελος , ἐπιστομίζω αὐτός , ὥστε μή ζητέω μανθάνω , ὅσπερ ἐκεῖνος ἀγνοέω · διά δέ ὁ εἶπον “ οὐδέ ὁ υἱός , ” κωλύω οὐδείς ζητέω , ἀλλά μηδέ εἰς ἔννοια οὗτος λαμβάνω . ὅτι γάρ διά οὗτος εἶπον οὐδέ ὁ υἰός , χρή σκοπέω ὅτι μετά ὁ ἀνάστασις , μέγας αὐτός ἐπιστομίζω περί οὗτος , ἐπεί περίεργος ὁράω γίγνομαι . νῦν μέν γάρ καί τεκμήριον , καί πολύς εἴρω καί ἤπειρος · τότε δέ οὐ σύ εἰμί γιγνώσκω χρόνος ἄν καιρός · ἵνα γάρ μή εἶπον , διαπτύω οὐδέ οὗτος εἰμί ἄξιος · σφόδρα γάρ ἐθέλω τιμάω αὐτός , καί μηδείς ἀποκρύπτω · διά οὗτος ὁ πατήρ αὐτός μόνος ὁ περί οὗτος γνῶσις ἀνατίθημι , καί φοβερός ὁ πρᾶγμα ποιέω , καί ἐκεῖνος ἐπιτειχίζω ὁ ἀπόκρισις ὁ περίεργος . ἐπεί εἰμί μή οὗτος εἰμί , ἀλλά ἀγνοέω , πότε γιγνώσκω λοιπός ἄρα μετά ἐγώ ; καί τίς ἄν οὗτος εἶπον , καί ὁ μέν πατήρ οἶδα σαφῶς , καί οὗτος σαφῶς ὡς ἐκεῖνος ὁ υἱός , ὁ δέ ἡμέρα ἀγνοέω ; εἶτα ὁ μέν “ πνεῦμα ἐρευνάω καί ὁ βάθος ὁ Θεός , ” αὐτός δέ οὐδέ ὁ καιρός οἶδα , καί ὁ ἕκαστος ἀπόρρητος ἐπίσταμαι · ὅς δέ πολύς οὗτος εὐτελής , οὗτος μέλλω ἀγνοέω ; πῶς δέ εἰμί “ πᾶς διά αὐτός γίγνομαι , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι “ οὐδέ ἐν ὁ ἡμέρα ἀγνοέω ; ὁ γάρ ὁ αἰών ποιέω , εὔδηλος ὅτι καί ὁ χρόνος · εἰμί δέ ὁ χρόνος , καί ὁ ἡμέρα . πῶς οὖν ὅς ποιέω ἀγνοέω ; διά οὗτος πᾶς εἶπον καί ὁ χρόνος καί ὁ καιρός , καί ἐπί αὐτός ὁ θύρα ἄγω , “ ἐγγύς γάρ εἰμί ἐπί θύρα ” φημί , ἀποσιγάω ὁ ἡμέρα . εἰμί μέν γάρ ἡμέρα ὅς ὥρα ζητέω , οὐ ἀκούω παρά ἐγώ , φημί , εἰμί δέ καιρός καί προοίμιον , οὐδείς ἀποκρύπτω εἴρω σύ πᾶς μετά ἀκρίβεια . ὅτι μέν γάρ οὐ ἀγνοέω διά πολύς δείκνυμι φημί , διάστημα εἶπον , καί ὁ συμβαίνω ἅπας , καί οἷος ἀπό ἐσθίω ὁ χρόνος μέχρι ὁ ἡμέρα αὐτός . οὗτος γάρ ὁ συκέα δηλόω ὁ παραβολή , καί ἐπί ὁ πρόθυρον ἅπας σύ ἄγω . εἰμί δέ μή ἀνοίγω ὁ θύρα , καί οὗτος συμφέρω ποιέω . εἶπον δέ , “ ὥσπερ εἰμί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ Νῶε , τρώγω καί πίνω ” καί ὁ ἑξῆς , ὁ ἀθρόος αὐτός καί ἀπροσδόκητος παρουσία σημαίνω · καί γάρ καί Παῦλος οὗτος φημί , “ ὅταν λέγω εἰρήνη “ καί ἀσφάλεια , τότε Αἰφνίδιος ἐφίστημι ὄλεθρος . ” Τέλος καί οὗτος ὁ σχόλιον . Ερμηνεία ὁ κατά Ματθαῖος Εὐαγγέλιος ἐν ἐπιτομή . γράφω δέ ὁ Εὐαγγέλιος ἐκεῖνος εἰς ὁ πατριαρχεῖον , ἐπί Σέργιος ὁ Πατριάρχου .