catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 37
Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων τίς μείζων . Διὰ τί φησιν “ ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ “ Ἰησοῦ λέγοντες τίς ἄρα μεῖζον ἐστίν ” ἐπειδὴ ἔπαθόν τι ἀνθρώπινον ἰδόντες τὸν Πέτρον προτιμηθέντα · καὶ γὰρ καὶ εἷς καὶ τῶν δύο , Ἰακώβου λέγω καὶ Ἰωάννου , πρωτότοκος ἦν , ἀλλ’ οὐδαμῶς τί τοιοῦτον ἐποίησεν ὑπὲρ αὐτῶν · αἰσχυνόμενοι οὖν τὸ πάθος ὁμολογῆσαι ὅπερ ἔπαθον , φανερῶς μὲν οὐ λέγουσιν · ὅτι διὰ τὸν Πέτρον ἡμῶν προετίμησεν , καὶ εἰ μείζων ἐστιν ἡμῶν ; ἀδιορίστως δὲ ἐρωτῶσιν , “ τίς ἄρα μείζων ἐστίν ; ” ὅτε μὲν γὰρ τοὺς τρεῖς εἶδον προτιμωμένους , οὐδὲν τοιοῦτον ἔπαθον · ὅτε δὲ εἰς τὸν ἕνα περιέστη τὸ τῆς τιμῆς , τότε ἤλγησαν · οὐ μόνον δὲ διὰ τοῦτο , ἀλλ’ οὖν καὶ τὰς κλεῖς ἔλαβεν · καὶ ὅτι ἐμακαρίσθη , καὶ διὰ τὴν ἄλλην δὲ αὐτοῦ παρρησίαν τὴν πολλὴν παρεκνίζοντο · αὐτὸς δὲ στήσας παιδίον ἐν μέσῳ αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς · “ ἐὰν μὴ στραφῆτε , “ καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία , ” καὶ τὰ ἑξῆς · ὅπερ δηλοῖ πάντων ταπεινότερόν τι γενέσθαι · καὶ γὰρ καὶ φθόνου καθαρὸν τὸ παιδίον , καὶ κενοδοξίας καὶ τοῦ τῶν πρωτείων ἐρᾷν · καὶ ὅτι κἂν ὑβρίζηται ἣ τύπτεται , ἣ τιμᾶται , ἢ δοξάζεται , οὔτε ἐκεῖθεν δυσχεραίνει , οὔτε ἐντεῦθεν ἐπαίρεται · εἰς μέσον δὲ αὐτῶν ἵστησιν , ἀπὸ τῆς ὄψεως τοῦ παιδὸς αὐτοὺς ἐντρέψαι βουλόμενος · χρὴ δὲ σκοπεῖν , πῶς ἐκκαλεῖται ἡμᾶς πρὸς τὰ φυσικὰ κατορθώματα , δεικνὺς ὅτι ἐκ προαιρέσεως ταῦτα κατορθοῦν δυνατόν . Τὸ δὲ ὃς ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτον ἐπὶ τῷ ὀνόματι μου , ἐμὲ δέχεται , ” τοῦτο σημαίνει , ὅτι οὐ μόνον τὸ τοιούτους γενέσθαι μισθὸν προξενεῖ , ἀλλὰ καὶ τὸ ἑτέρους τιμῆσαι τοιούτους δι’ ἐμὲ , ἕνεκεν τῆς εἰς ἐκείνους τιμῆς , βασιλείαν ὑμῖν ὁρίζει τὴν ἀμοιβήν · παιδίον γὰρ καὶ ἐνταῦθα , τοὺς ἀνθρώπους τοὺς οὕτως διὰ Θεὸν γενομένους ἀφελεῖς λέγει · τοὺς ταπεινοὺς καὶ ἀπεριμμένους παρὰ τοῖς πολλοῖς καὶ εὐκαταφρονήτοις , καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν , ὅτι “ ἐμὲ φησὶ δέχεται , ” ὁ τὸν τοιοῦτον δεχόμενος . ὥσπερ δὲ τιμὴν καὶ βασιλείαν ὥρισεν τοῖς τιμῶσι τοὺς τοιούτους , οὕτως καὶ κόλασιν τοῖς σκανδαλίζουσιν , ἤγουν ἀτιμάζουσιν , ἕνα τῶν τοιούτων , ὥστε μύλον κρεμασθῆναι εἰς τὸν τράχηλον αὐτοῦ , καὶ καταποντισθῆναι εἰς τὴν θάλασσαν · τὸ δὲ “ συμφέρει , ” προσκεῖται , δεικνὺς ὅτι καὶ τούτου χαλεπωτέραν ὑποστήσονται κόλασιν οἱ τοιοῦτοι · “ Οὐαί , ” φησι , “ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκανδάλων · “ ἀνάγκη γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα · πλὴν , οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ , δι’ “ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται . ” διεγείρων καὶ ἐναγωνίους ποιῶν , καὶ ἐγρηγορέναι παρασκευάζων · ἀπὸ πολλῆς γὰρ ἡμερότητος καὶ τοῦτο ποιεῖ , ἀλλὰ καὶ διορθούμενος , ἵνα καὶ τῷ θρήνῳ καὶ τῇ προρρήσει αὐτοὺς ἀνακτήσηται · πολλοὶ γὰρ πολλάκις , συμβουλευθέντες μὲν , οὐδὲν ὠφελήθησαν · θρηνηθέντες δὲ ἀνήνεγκαν · καὶ εἰ ἀνάγκη ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα , οὐ τὸ ἀνθαίρετον τῆς ἐξουσίας τῆς ἐλευθερίας ἀνεῖλεν · οὐ δὲ ἀνάγκῃ τινὶ πραγμάτων ὑποβάλλων τὸν βίον ταῦτα φησὶν , ἀλλὰ πάντως τὸ ἐσόμενον ὑπὸ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων προλέγει · σκάνδαλα καλῶν , τὰ κωλύματα τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ · οὐ τοίνυν ἡ πρόρρησις αὐτοῦ τὰ σκάνδαλα · ἄπαγε · οὐ δὲ ἐπειδὴ προεῖπεν , διὰ τοῦτο γίνεται , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔμελλε πάντως ἔσεσθαι , διὰ τοῦτο προεῖπεν , ὡς προγινώσκων πάντα . Εἰπὼν δὲ ὅτι “ ἐὰν ἡ χείρ σου ἡ ὁ ποὺς σου , ἣ ὁ ὀφθαλμός “ σου σκανδαλίζησεν , ” καὶ τὰ ἑξῆς · οὐ περὶ τῶν τοῦ σώματος μελῶν ταῦτα λέγει · ἄπαγε , ἀλλὰ περὶ φίλων καὶ προσηκόντων · οὓς ἃν ἐν τάξει μελῶν ἀναγκαίων ἔχομεν · τοῦτο δὲ καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν · οὐδὲν γὰρ οὕτω βλαβερὸν , ὡς συνδιαγωγὴ πονηρά · ὅσα γὰρ ἀνάγκη ποιῆσαι μὴ δύναται , δύναται φιλία πολλάκις , καὶ εἰς βλάβην καὶ εἰς ὠφέλειαν · διὸ μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος τοὺς βλάπτοντας ἡμᾶς ἐκκόπτειν κελεύει . τίνες εἰσὶν οἱ μικροὶ , οἷς μὴ καταφρονεῖν προστάσσει ; οἱ πτωχοὶ , οἱ ἄγνωστοι , οἱ παρὰ τοῖς πολλοῖς μηδὲν εἶναι νομιζόμενοι · οὐ γὰρ περὶ τῶν ἀληθῶς μικρῶν ὄντων τὴν ἡλικίαν εἶπεν · ὥσπερ γὰρ τὸ φεύγειν τοὺς πονηροὺς ἀγαθὸν ἦν , οὕτως τὸ τιμᾷν τοὺς χρηστοὺς καὶ ἐπιεικεῖς , καὶ ξένους καὶ πτωχοὺς , κέρδος ἔχει μέγιστον .
Lemmas: περι ὁ ἐπερωτάω τίς μείζων . Ζεύς τίς φημί “ ἐν ἐκεῖνος ὁ ὥρα προσέρχομαι ὁ μαθητής ὁ “ Ἰησοῦς λέγω τίς ἄρα μείζων εἰμί ” ἐπεί πάσχω τίς ἀνθρώπινος ὁράω ὁ Πέτρος προτιμάω · καί γάρ καί εἷς καί ὁ δύο , Ἰάκωβος λέγω καί Ἰωάννης , πρωτότοκος εἰμί , ἀλλά οὐδαμῶς τίς τοιοῦτος ποιέω ὑπέρ αὐτός · αἰσχύνω οὖν ὁ πάθος ὁμολογέω ὅσπερ πάσχω , φανερῶς μέν οὖον λέγω · ὅτι διά ὁ Πέτρος ἐγώ προτιμάω , καί εἰμί μείζων εἰμί ἐγώ ; ἀδιορίστως δέ ἐρωτάω , “ τίς ἄρα μείζων εἰμί ; ” ὅτε μέν γάρ ὁ τρεῖς εἶδον προτιμάω , οὐδείς τοιοῦτος πάσχω · ὅτε δέ εἰς ὁ εἷς περιίστημι ὁ ὁ τιμή , τότε ἀλγέω · οὖον μόνος δέ διά οὗτος , ἀλλά οὖν καί ὁ κλείς λαμβάνω · καί ὅτι μακαρίζω , καί διά ὁ ἄλλος δέ αὐτός παρρησία ὁ πολύς παρακνίζω · αὐτός δέ ἵστημι παιδίον ἐν μέσος αὐτός εἶπον αὐτός · “ ἐάν μή στρέφω , “ καί γίγνομαι ὡς ὁ παιδίον , ” καί ὁ ἑξῆς · ὅσπερ δηλόω πᾶς ταπεινός τίς γίγνομαι · καί γάρ καί φθόνος καθαρός ὁ παιδίον , καί κενοδοξία καί ὁ ὁ πρωτεῖος ἐράω · καί ὅτι κἀν ὑβρίζω ὅς τύπτω , ὅς τιμάω , ἢ δοξάζω , οὔτε ἐκεῖθεν δυσχεραίνω , οὔτε ἐντεῦθεν ἐπαίρω · εἰς μέσος δέ αὐτός ἵστημι , ἀπό ὁ ὄψις ὁ παῖς αὐτός ἐντρέπω βούλομαι · χρή δέ σκοπέω , πῶς ἐκκαλέω ἐγώ πρός ὁ φυσικός κατόρθωμα , δείκνυμι ὅτι ἐκ προαίρεσις οὗτος κατορθόω δυνατός . ὁ δέ ὅς ἐάν δέχομαι παιδίον τοιοῦτος ἐπί ὁ ὄνομα ἐγώ , ἐγώ δέχομαι , ” οὗτος σημαίνω , ὅτι οὖον μόνος ὁ τοιοῦτος γίγνομαι μισθός προξενέω , ἀλλά καί ὁ ἕτερος τιμάω τοιοῦτος διά ἐγώ , ἕνεκα ὁ εἰς ἐκεῖνος τιμή , βασίλειος σύ ὁρίζω ὁ ἀμοιβή · παιδίον γάρ καί ἐνταῦθα , ὁ ἄνθρωπος ὁ οὕτως διά θεός γίγνομαι ἀφελής λέγω · ὁ ταπεινός καί ἀπορίπτω παρά ὁ πολύς καί εὐκαταφρόνητος , καί ὁ δή θαυμαστός , ὅτι “ ἐγώ φημί δέχομαι , ” ὁ ὁ τοιοῦτος δέχομαι . ὥσπερ δέ τιμή καί βασίλειος ὁρίζω ὁ τιμάω ὁ τοιοῦτος , οὕτως καί κόλασις ὁ σκανδαλίζω , ἤγουν ἀτιμάζω , εἷς ὁ τοιοῦτος , ὥστε μύλος κρεμάννυμι εἰς ὁ τράχηλος αὐτός , καί καταποντίζω εἰς ὁ θάλασσα · ὁ δέ “ συμφέρω , ” προσκέω , δείκνυμι ὅτι καί οὗτος χαλεπός ὑφίστημι κόλασις ὁ τοιοῦτος · “ οὐαί , ” φημί , “ ὁ κόσμος ἀπό ὁ σκάνδαλον · “ ἀνάγκη γάρ ἔρχομαι ὁ σκάνδαλον · πλήν , οὐαί ὁ ἄνθρωπος , διά “ ὅς ὁ σκάνδαλον ἔρχομαι . ” διεγείρω καί ἐναγώνιος ποιέω , καί ἐγείρω παρασκευάζω · ἀπό πολύς γάρ ἡμερότης καί οὗτος ποιέω , ἀλλά καί διορθόω , ἵνα καί ὁ θρῆνος καί ὁ πρόρρησις αὐτός ἀνακτάομαι · πολύς γάρ πολλάκις , συμβουλεύω μέν , οὐδείς ὠφελέω · θρηνέω δέ ἀναφέρω · καί εἰμί ἀνάγκη ἔρχομαι ὁ σκάνδαλον , οὖον ὁ ἀνθαιρέω ὁ ἐξουσία ὁ ἐλευθερία ἀναιρέω · οὖον δέ ἀνάγκη τις πρᾶγμα ὑποβάλλω ὁ βίος οὗτος φημί , ἀλλά πάντως ὁ εἰμί ὑπό ὁ πονηρός ἄνθρωπος προλέγω · σκάνδαλον καλός , ὁ κώλυμα ὁ ὀρθός ὁδός · οὖον τοίνυν ὁ πρόρρησις αὐτός ὁ σκάνδαλον · ἀπάγω · οὖον δέ ἐπεί προεῖπον , διά οὗτος γίγνομαι , ἀλλά ἐπεί μέλλω πάντως εἰμί , διά οὗτος προεῖπον , ὡς προγιγνώσκω πᾶς . εἶπον δέ ὅτι “ ἐάν ὁ χείρ σύ ὁ ὁ πούς σύ , ὅς ὁ ὀφθαλμός “ σύ σκανδαλίζω , ” καί ὁ ἑξῆς · οὖον περί ὁ ὁ σῶμα μέλος οὗτος λέγω · ἀπάγω , ἀλλά περί Φίλων καί προσήκω · ὅς ἄν ἐν τάξις μέλος ἀναγκαῖος ἔχω · οὗτος δέ καί ἀνωτέρω εἴρω · οὐδείς γάρ οὗτος βλαβερός , ὡς συνδιαγωγή πονηρός · ὅσος γάρ ἀνάγκη ποιέω μή δύναμαι , δύναμαι φίλιος πολλάκις , καί εἰς βλάβη καί εἰς ὠφέλεια · διό μετά πολύς ὁ σφοδρότης ὁ βλάπτω ἐγώ ἐκκόπτω κελεύω . τίς εἰμί ὁ μικρός , ὅς μή καταφρονέω προστάσσω ; ὁ πτωχός , ὁ ἄγνωστος , ὁ παρά ὁ πολύς μηδείς εἰμί νομίζω · οὖον γάρ περί ὁ ἀληθής μικρός εἰμί ὁ ἡλικία εἶπον · ὥσπερ γάρ ὁ φεύγω ὁ πονηρός ἀγαθός εἰμί , οὕτως ὁ τιμάω ὁ χρηστός καί ἐπιεικής , καί ξένος καί πτωχός , κέρδος ἔχω μέγας .