catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 39
Περὶ τοῦ ὀφείλοντος μύρια τάλαντα . Νομίσας τι λέγειν ὁ Πέτρος μέγα , ἐπήγαγεν · τὸ ἕως ἑπτάκις ἀφιέναι τῷ ἁμαρτήσαντι · ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · ὅτι ἐκείνῳ μὲν τῷ μὴ διαλλαγέντι , πέρας ἐπέθηκεν , εἰπὼν , “ ἔσται σοι ὥσπερ “ ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης · ” τῷ οὖν ἐλεγχομένῳ καὶ μετανοοῦντι , ποσάκις ἀφήσω , ἑπτάκις ; τί οὖν ὁ Χριστὸς ὁ φιλάνθρωπος καὶ ἀγαθὸς Θεὸς , “ οὐ λέγω σοι ἑπτάκις , ἀλλ’ ἕως ἑβδομηκοντάκις “ ἑπτά · ” τοῦτο δὲ εἶπεν , οὐκ ἀριθμὸν τιθεὶς ἐνταῦθα , ἀλλὰ τὸ ἄπειρον καὶ διηνεκές · ὥσπερ καὶ τὸ μυρία τὸ πολλὰ δῆλοι , καὶ τὸ “ στεῖρα ἔτεκεν ἑπτὰ , ” ἀντὶ τοῦ πολλά φησιν ἡ γραφή · τούτου γὰρ χάριν ἡ γραφὴ παραβολὴν προτίθησι , τοῦ τὰ μύρια τάλαντα ὀφείλοντος · δεικνὺς , ὅτι εἰ καὶ πάντα διηνεκῶς συγχωροῦμεν τὰ ἁμαρτήματα τῶν πλησίον · ὅσον σταγὼν ὕδατος πρὸς πέλαγος ἄπειρον τοσοῦτον · μᾶλλον δὲ καὶ πολλῷ πλέον ἀποδέει ἡ φιλανθρωπία ἡμῶν πρὸς τὴν ἄπειρον ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ , ἧς ἐν χρείᾳ ὑπάρχομεν , δικάζεσθαι μέλλοντες , καὶ εὐθύνας τῶν ἡμαρτημένων ἡμῖν παρέχοντες · πρὸς γὰρ μυρία τάλαντα καὶ ἑκατὸν δηνάρια τὸ μέσον ἔστι , τῶν εἰς ἄνθρωπον καὶ εἰς Θεὸν ἁμαρτημάτων τὸ μέγεθος · μᾶλλον δὲ καὶ πολλῷ πλέον · γίνεται δὲ τοῦτο , ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τῶν προσώπων · ὅτι ἡμεῖς μὲν , Θεῷ τῷ φοβερῷ καὶ μέγαλα παρέχοντι ἀγαθὰ , ἁμαρτάνομεν · ἄνθρωπος δὲ , πρὸς ἄνθρωπον ὁμοιοπαθῆ , καὶ μηδὲν ἣ ὀλίγα τινὰ εὐεργετήσαντα · καὶ γὰρ ἐποίησεν ἡμᾶς οὐκ ὄντας , καὶ πάντα δι’ ἡμᾶς εἰργάσατο τὰ ὁρώμενα · ἔδωκε δὲ ἡμῖν καὶ βάπτισμα ἀφέσεως ἁμαρτημάτων , καὶ τιμωρίας ἀπαλλαγὴν , καὶ βασιλείας κληρονομίαν , καὶ μυρία ἐπηγγείλατο ἀγαθὰ , τοῖς τηροῦσι πάντοτε τὰς ζωοποιοὺς αὐτοῦ ἐντολάς · ὑπὲρ τούτων οὖν ἁπάντων , πῶς ἡμᾶς διακεῖσθαι ἐχρῆν · ἄρα εἰ καὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , ὑπὲρ τοῦ ὄντος ἡμᾶς φιλοῦντος , ἐξεπληροῦμεν τὴν ἀξίαν · μᾶλλον δὲ τὸ πολλοστὸν τῆς ὀφειλῆς κατατίθεμεν δὲ οὐδαμῶς · ταῦτα οὖν ἅπαντα ἐννοοῦντες , καὶ τὰ μυρία τάλαντα τῶν ἑαυτῶν ἁμαρτημάτων ἀναλογιζόμενοι , κἂν ἐντεῦθεν ἐπειχθῶμεν πρὸς τὸ ἀφεῖναι τὸ πλησίον τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα καὶ εὐτελῆ · καὶ γὰρ λόγος ἡμῖν γενήσεται τῶν ἐμπιστευθεισῶν ἡμῖν ἐντολῶν , καὶ οὐδαμῶς πάντα καταβαλεῖν δυνησώμεθα , κἂν ὅτι οὖν ποιήσωμεν · διὰ τοῦτο ἡμῖν ἔδωκεν ὁ Θεὸς πρὸς ἀποδῶσιν εὔκολόν τε καὶ ῥᾳδίαν ὁδόν · καὶ πάντα δυναμένην διαλῦσαι ἐκεῖνα τὰ πταίσματα · τὸ μὴ μνησικακεῖν λέγω , κατορθούντων ἡμῶν . Διὰ τί κελεύει πραθῆναι σὺν τῷ ὀφείλοντι τὰ μυρία τάλαντα καὶ τὴν αὐτοῦ γυναῖκα ; ἐπειδή περ καὶ αὐτὴ δούλη ὡς αὕτως καὶ τὰ παιδία αὐτῶν . οὐκ ὠμότητος δὲ τοῦτο ποιεῖ , ἀλλ’ ἐξ ἀφάτου κηδεμονίας · βούλεται γὰρ αὐτὸν ποιῆσαι διὰ τῆς ἀπειλῆς ταύτης , ἵνα εἰς ἱκετηρίαν ἀγάγῃ , οὐχ ἵνα πραθῇ · εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ἐποίει , οὐκ ἃν ἐπένευσεν αὐτοῦ τῆ αἰτήσει . οὐ ποιεῖ δὲ τοῦτο πρὸ τοῦ λογοθεσίου · ἐπειδή περ ἐβούλετο δεῖξαι , πόσων αὐτὸν ὀφλημάτων ἐλευθεροῦ · ὅπως ἐκ τούτου ἡμερότερος περὶ τὸν σύνδουλον γένηται · εἰ γὰρ καὶ μαθὼν τοῦ ὀφειλήματος τὸν ὄγκον , καὶ τῆς συγχωρήσεως τὸ μέγεθος , ἐπέμενεν ἄγχων τὸν σύνδουλον , ποῦ οὐκ ἃν ἐξῆλθεν ὠμότητος , εἰ μὴ γέγονε τοῦτο · ἔτι δὲ ἵνα κἀκεῖνος δόξῃ τί συνεισφέρειν , τοῦτο ποιεῖ · οὐ γὰρ ἐβούλετο αὐτοῦ εἶναι τὸ δῶρον μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτοῦ ἱκετηρίας , ἵνα μὴ ἀστεφανώτατος ἀπέλθῃ · διὸ καὶ ἕως τούτου καλῶς καὶ ἐναρέτως ὡμολόγησε τὸ χρέος · ἔτι δὲ καὶ ἐπαγγειλάμενος ἀποδοῦναι τὸ ὀφειλόμενον , εὐγνώμων ὤφθη · καὶ προσπεσὼν καὶ παρακάλεσεν , καὶ καταγνοὺς τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων , καὶ ἐπιγνοὺς τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας . ἀλλὰ τὰ μετὰ ταῦτα ἀνάξια τῶν προτέρων · κρατήσας γὰρ τὸν σύνδουλον αὐτοῦ , οὐ μετὰ πολὺν χρόνον , ἀλλ’ εὐθέως ἔναυλον ἔχων τὴν εὐεργεσίαν , καὶ μήτε τὰ ῥήματα καταιδεσθεὶς Ρ δι’ ὧν ἐσώθη · καὶ γὰρ τοῖς αὐτοῖς καὶ οὗτος πρὸς αὐτὸν ἀπεχρήσατο , λέγων , “ μακροθύμησον ἐπ’ ἐμοὶ , καὶ πάντα σοι “ ἀποδώσω , ” ἔπνιγεν ἀπαιτῶν τὴν ἐκπλήρωσιν · τοῦτο ποιῶν , ὅπερ οὐδὲ ἀνθρώποις ἦν ἀρεστὸν , μήτι γε τῷ Θεῷ · ὅθεν καὶ συνήλγησαν αὐτῷ · ὁ δὲ ἥμερος δεσπότης , καὶ συγκρίνεται πρὸς τὸν τοιοῦτον πονηρὸν δοῦλον , καὶ ἀπολογεῖται , καὶ τότε τῇ τιμωρίᾳ ἐκδίδωσιν . ἀκούσωμεν οὖν καὶ φρίξωμεν · καὶ μηδεὶς ἡμῶν μνησικακείτω · διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐπήγαγεν , ὅτι “ οὕτω ποιήσει 1 καὶ ὑμῖν ὁ “ Πατήρ μου , ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ , ἀπὸ τῶν “ καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτοῦ · ” οὐ λέγει δὲ ἐνταῦθα ὁ πατὴρ ὑμῶν , ἀλλ’ ὁ Πατήρ μου ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν ἄξιος υἱὸς ὀνομάζεσθαι τοῦ εὐσπλάγχνου πατρὸς , ὁ οὕτω πονηρὸς καὶ μισάνθρωπος καὶ μνησίκακος · δύο τοίνυν ἐνταῦθα ζητεῖ , καὶ καταγινώσκειν τῶν ἁμαρτημάτων , καὶ ἑτέροις ἀφιέναι · καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀφιέναι ἀπὸ στόματος , ἀλλ’ ἀπὸ καρδίας . “ καὶ ἐγένετο , ” φησὶν , “ ὅτι ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς λόγους “ τούτους , μετῆρεν ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας , καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας πέραν τοῦ Ἰορδάνου ” καὶ τὰ ἑξῆς διὰ τί συνεχῶς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ διέτριβε , καὶ οὐχὶ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ; διὰ τὴν βασκανίαν τῶν Ἰουδαίων · νῦν δὲ ἐπιχωρίαζει λοιπὸν τῇ Ἰουδαίᾳ , ἐπειδὴ τὸ πάθος ἐγγὺς ἔμελλεν εἶναι · οὐ μὴν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα τέως ἄνεισιν , ἀλλ’ εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας · οὔτε δὲ τῇ τοῦ λόγου διδασκαλίᾳ διηνεκῶς ἐνδιατρίβει , οὔτε τῇ τῶν σημείων θαυματουργίᾳ · ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο , νῦν δὲ ἐκεῖνο ποιεῖ · ποικίλλων τὴν σωτηρίαν τῶν προσεδρευόντων καὶ ἐσομένων · ὥστε ἀπὸ μὲν τῶν σημείων ἀξιόπιστος , καὶ ἐν οἷς ἔλεγε , φανῆναι διδάσκαλος · ἀπὸ δὲ τῆς τῶν λόγων διδασκαλίας , ἐπιτεῖναι τὸ ἀπὸ τῶν σημείων κέρδος , τοῦ τὴν πρὸς θεογνωσίαν αὐτοὺς χειραγωγηθῆναι · παρατρέχουσι δὲ οἱ Εὐαγγελισταὶ , ὁλοκλήρους δήμους θεραπευομένων · οὐ κατ’ ὄνομα ἐπιλέγοντες ἕκαστον , ἀλλ’ ἑνὶ ῥήματι τὸ ἀκόμπαστον παιδεύοντες ἡμᾶς , ἵνα ταπεινοφρονῶμεν ἀεί . Ὠριγένουσ . Ποιεῖ τοῦτο , ἐκείνους εὐεργετῶν , καὶ δι’ ἐκείνων πολλοὺς ἑτέρους · ἡ γὰρ τῆς τούτων ἀσθενείας διόρθωσις , ἑτέροις ὑπόθεσις θεογνωσίας ἐγένετο .
Lemmas: περι ὁ ὀφείλω μύριοι τάλαντον . νομίζω τίς λέγω ὁ Πέτρος μέγας , ἐπάγω · ὁ ἠώς ἑπτάκις ἀφίημι ὁ ἁμαρτάνω · ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · ὅτι ἐκεῖνος μέν ὁ μή διαλλάσσω , πέρας ἐπιτίθημι , εἶπον , “ εἰμί σύ ὥσπερ “ ὁ ἐθνικός καί ὁ τελώνης · ” ὁ οὖν ἐλέγχω καί μετανοέω , ποσάκις ἀφίημι , ἑπτάκις ; τίς οὖν ὁ Χριστός ὁ φιλάνθρωπος καί ἀγαθός θεός , “ οὖον λέγω σύ ἑπτάκις , ἀλλά ἠώς ἑβδομήκοντα “ ἑπτά · ” οὗτος δέ εἶπον , οὐ ἀριθμός τίθημι ἐνταῦθα , ἀλλά ὁ ἤπειρος καί διηνεκής · ὥσπερ καί ὁ μυρίος ὁ πολύς δῆλος , καί ὁ “ στεῖρα τίκτω ἑπτά , ” ἀντί ὁ πολύς φημί ὁ γραφεύς · οὗτος γάρ χάρις ὁ γραφή παραβολή προτίθημι , ὁ ὁ μύριοι τάλαντον ὀφείλω · δείκνυμι , ὅτι εἰμί καί πᾶς διηνεκής συγχωρέω ὁ ἁμάρτημα ὁ πλησίος · ὅσος σταγών ὕδωρ πρός πέλαγος ἤπειρος τοσοῦτος · μᾶλλον δέ καί πολύς πλέω ἀποδέω ὁ φιλανθρωπία ἐγώ πρός ὁ ἤπειρος ἀγαθότης ὁ Θεός , ὅς ἐν χρεία ὑπάρχω , δικάζω μέλλω , καί εὐθύνω ὁ ἁμαρτάνω ἐγώ παρέχω · πρός γάρ μυρίος τάλαντον καί ἑκατόν δηνάριον ὁ μέσος εἰμί , ὁ εἰς ἄνθρωπος καί εἰς θεός ἁμάρτημα ὁ μέγεθος · μᾶλλον δέ καί πολύς πλέω · γίγνομαι δέ οὗτος , ἀπό ὁ διαφορά ὁ πρόσωπον · ὅτι ἐγώ μέν , Θεός ὁ φοβερός καί μέγας παρέχω ἀγαθός , ἁμαρτάνω · ἄνθρωπος δέ , πρός ἄνθρωπος ὁμοιοπαθής , καί μηδείς ὅς ὀλίγος τις εὐεργετέω · καί γάρ ποιέω ἐγώ οὐ εἰμί , καί πᾶς διά ἐγώ ἐργάζομαι ὁ ὁράω · δίδωμι δέ ἐγώ καί βάπτισμα ἄφεσις ἁμάρτημα , καί τιμωρία ἀπαλλαγή , καί βασίλεια κληρονομία , καί μυρίος ἐπαγγέλλω ἀγαθός , ὁ τηρέω πάντοτε ὁ ζωοποιός αὐτός ἐντολή · ὑπέρ οὗτος οὖν ἅπας , πῶς ἐγώ διάκειμαι χρή · ἄρα εἰμί καί κατά ἕκαστος ἡμέρα , ὑπέρ ὁ εἰμί ἐγώ φιλέω , ἐκπληρόω ὁ ἄξιος · μᾶλλον δέ ὁ πολλοστός ὁ ὀφειλή κατατίθημι δέ οὐδαμῶς · οὗτος οὖν ἅπας ἐννοέω , καί ὁ μυρίος τάλαντον ὁ ἑαυτοῦ ἁμάρτημα ἀναλογίζομαι , κἀν ἐντεῦθεν ἐπείγω πρός ὁ ἀφίημι ὁ πλησίος ὁ ὀλίγος ἐκεῖνος καί εὐτελής · καί γάρ λόγος ἐγώ γίγνομαι ὁ ἐμπιστεύω ἐγώ ἐντολή , καί οὐδαμῶς πᾶς καταβάλλω δύναμαι , κἀν ὅτι οὖν ποιέω · διά οὗτος ἐγώ δίδωμι ὁ θεός πρός ἀποδίδωμι εὔκολος τε καί ῥᾴδιος ὁδός · καί πᾶς δύναμαι διαλύω ἐκεῖνος ὁ πταῖσμα · ὁ μή μνησικακέω λέγω , κατορθόω ἐγώ . Ζεύς τίς κελεύω πέρνημι σύν ὁ ὀφείλω ὁ μυρίος τάλαντον καί ὁ αὐτός γυνή ; ἐπειδή περ καί αὐτός δοῦλος ὡς αὔτως καί ὁ παιδίον αὐτός . οὐ ὠμότης δέ οὗτος ποιέω , ἀλλά ἐκ ἄφατος κηδεμονία · βούλομαι γάρ αὐτός ποιέω διά ὁ ἀπειλή οὗτος , ἵνα εἰς ἱκετηρία ἄγω , οὐ ἵνα πέρνημι · εἰμί γάρ διά οὗτος ποιέω , οὐ ἄν ἐπινεύω αὐτός τῆ αἰτέω . οὖον ποιέω δέ οὗτος πρό ὁ λογοθέσιος · ἐπειδή περ βούλομαι δείκνυμι , πόσος αὐτός ὄφλημα ἐλευθερόω · ὅπως ἐκ οὗτος ἥμερος περί ὁ σύνδουλος γίγνομαι · εἰμί γάρ καί μανθάνω ὁ ὀφείλημα ὁ ὄγκος , καί ὁ συγχώρησις ὁ μέγεθος , ἐπιμένω ἄγχω ὁ σύνδουλος , ποῦ οὐ ἄν ἐξέρχομαι ὠμότης , εἰμί μή γίγνομαι οὗτος · ἔτι δέ ἵνα ἐκεῖνος δόξα τίς συνεισφέρω , οὗτος ποιέω · οὖον γάρ βούλομαι αὐτός εἰμί ὁ δῶρον μόνος , ἀλλά καί ὁ αὐτός ἱκετηρία , ἵνα μή ἀστέφανος ἀπέρχομαι · διό καί ἠώς οὗτος καλῶς καί ἐνάρετος ὁμολογέω ὁ χρέος · ἔτι δέ καί ἐπαγγέλλω ἀποδίδωμι ὁ ὀφείλω , εὐγνώμων ὁράω · καί προσπίτνω καί παρακαλέω , καί καταγιγνώσκω ὁ οἰκέω ἁμάρτημα , καί ἐπιγιγνώσκω ὁ μέγεθος ὁ εὐεργεσία . ἀλλά ὁ μετά οὗτος ἀνάξιος ὁ πρότερος · κρατέω γάρ ὁ σύνδουλος αὐτός , οὖον μετά πολύς χρόνος , ἀλλά εὐθύς ἔναυλον ἔχω ὁ εὐεργεσία , καί μήτε ὁ ῥῆμα καταιδέομαι Ρ διά ὅς σῴζω · καί γάρ ὁ αὐτός καί οὗτος πρός αὐτός ἀποχράω , λέγω , “ μακροθυμέω ἐπί ἐγώ , καί πᾶς σύ “ ἀποδίδωμι , ” πνίγω ἀπαιτέω ὁ ἐκπλήρωσις · οὗτος ποιέω , ὅσπερ οὐδέ ἄνθρωπος εἰμί ἀρεστός , μῆτις γε ὁ Θεός · ὅθεν καί συναλγέω αὐτός · ὁ δέ ἥμερος δεσπότης , καί συγκρίνω πρός ὁ τοιοῦτος πονηρός δοῦλος , καί ἀπολογέομαι , καί τότε ὁ τιμωρία ἐκδίδωμι . ἀκούω οὖν καί φρίσσω · καί μηδείς ἐγώ μνησικακέω · διά γάρ οὗτος καί ἐπάγω , ὅτι “ οὗτος ποιέω 1 καί σύ ὁ “ Πατήρ ἐγώ , ἐάν μή ἀφίημι ἕκαστος ὁ ἀδελφός αὐτός , ἀπό ὁ “ Καρδία σύ ὁ παράπτωμα αὐτός · ” οὖον λέγω δέ ἐνταῦθα ὁ πατήρ σύ , ἀλλά ὁ Πατήρ ἐγώ ἐπεί οὐ εἰμί ἄξιος υἱός ὀνομάζω ὁ εύσπλαχνος πατήρ , ὁ οὗτος πονηρός καί μισάνθρωπος καί μνησίκακος · δύο τοίνυν ἐνταῦθα ζητέω , καί καταγιγνώσκω ὁ ἁμάρτημα , καί ἕτερος ἀφίημι · καί οὐ ἁπλόος ἀφίημι ἀπό στόμα , ἀλλά ἀπό Καρδία . “ καί γίγνομαι , ” φημί , “ ὅτι τελέω ὁ Ἰησοῦς ὁ λόγος “ οὗτος , μεταίρω ἀπό ὁ Γαλιλαία , καί ἔρχομαι εἰς ὁ ὅριον ὁ Ἰουδαῖος πέραν ὁ Ἰορδάνης ” καί ὁ ἑξῆς διά τίς συνεχῶς ἐν ὁ Γαλιλαία διατρίβω , καί οὐ ἐν ὁ Ἰουδαῖος ; διά ὁ βασκανία ὁ Ἰουδαῖος · νῦν δέ ἐπιχωριάζω λοιπός ὁ Ἰουδαῖος , ἐπεί ὁ πάθος ἐγγύς μέλλω εἰμί · οὖον μήv εἰς ὁ Ἱερουσαλήμ τέως ἀνέρχομαι , ἀλλά εἰς ὁ ὅριον ὁ Ἰουδαῖος · οὔτε δέ ὁ ὁ λόγος διδασκαλία διηνεκής ἐνδιατρίβω , οὔτε ὁ ὁ σημεῖον θαυματουργία · ἀλλά νῦν μέν οὗτος , νῦν δέ ἐκεῖνος ποιέω · ποικίλλω ὁ σωτηρία ὁ προσεδρεύω καί εἰμί · ὥστε ἀπό μέν ὁ σημεῖον ἀξιόπιστος , καί ἐν ὅς λέγω , φαίνω διδάσκαλος · ἀπό δέ ὁ ὁ λόγος διδασκαλία , ἐπιτείνω ὁ ἀπό ὁ σημεῖον κέρδος , ὁ ὁ πρός θεογνωσία αὐτός χειραγωγέω · παρατρέχω δέ ὁ εὐαγγελιστής , ὁλόκληρος δῆμος θεραπεύω · οὖον κατά ὄνομα ἐπιλέγω ἕκαστος , ἀλλά εἷς ῥῆμα ὁ ἀκόμπαστος παιδεύω ἐγώ , ἵνα ταπεινοφρονέω ἀεί . Ὠριγένης . ποιός οὗτος , ἐκεῖνος εὐεργέτης , καί διά ἐκεῖνος πολύς ἕτερος · ὁ γάρ ὁ οὗτος ἀσθένεια διόρθωσις , ἕτερος ὑπόθεσις θεογνωσία γίγνομαι .