catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 63
Περὶ τοῦ Πάσχα . Πρώτην τῶν ἀζύμων τὴν πρὸ τῶν ἀζύμων φησίν · εἰώθασι γὰρ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ἀεὶ ἀριθμεῖν τὴν ἡμέραν , καὶ ταύτης μνημονεύει καθ’ ἣν ἐν τῇ ἑσπέρᾳ τὸ Πάσχα ἔμελλε θύεσθαι . τὸ ἦλθε τοῦτο λέγων , ἐγγὺς ἦν , ἐπὶ θύραις ἦν , τῆς ἑσπέρας δηλονότι μεμνημένος ἐκείνης · ἀπὸ γὰρ τῆς ἑσπέρας ἤρχοντο , διὸ ἕκαστος προστίθησι λέγων , ὅτε ἐθύετο τὸ Πάσχα . ἐρωτῶσι δὲ ποῦ θέλει ἑτοιμασθῆναι τὸ Πάσχα , διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν καταγώγιον , μήτε οἰκίαν . ἐπιτελεῖ δὲ τὸ Πάσχα , δεικνὺς ὅτι οὐκ ἔστιν ἐναντίος τῷ νόμῳ . πρὸς ἄγνωστον δὲ πέμπει ἄνθρωπον , γνωρίσαι κἀντεῦθεν βουλόμενος , ὅτι εἰ ἤθελεν , ἠδύνατο μὴ παθεῖν . ὁ γὰρ τὸν δεῖνα τοῦτον πείσας , ὥστε αὐτοὺς ὑποδέξασθαι , καὶ ταῦτα ἀπὸ ῥημάτων , ὅπερ καὶ ἐπὶ τῆς ὄνου τοῦτο πεποίηκε , τι οὐκ ἃν εἰργάσατο ἐν τοῖς σταυροῦσιν αὐτὸν , εἴγε ἐβούλετο ; ἐγὼ δὲ οὐ τοῦτο θαυμάζω μόνον , ὅτι αὐτὸν ὑπεδέξατο ἄγνωστος ὣν , ἀλλ’ ὅτι προσδοκῶν ἔχθραν ἐπισπάσασθαι τοιαύτην , καὶ πόλεμον ἄσπονδον ἐκ τῶν Ἰουδαίων , κατεφρόνησε τῆς τούτων ἀπεχθείας . σημεῖον δὲ αὐτοῖς δίδωσι τὸν τὸ κεράμιον βαστάζοντα , ἐπειδὴ τὸν τόπον ἠγνόουν . Εἶπε ’δε ὅτι ο καιρός μου ἐγγὺς ἐστι , ἄμα μεν καὶ τοὺς μαθητὰς ὑπομιμνήσκων τοῦ πάθους συνεχῶς , ὥστε τῇ πυκνότητι τῆς προρρήσεως ἐγγυμνασθέντες μελετᾷν τὸ συμβησόμενον . ἅμα δὲ δεικνὺς αὐτοῖς ἐκείνοις καὶ τῷ ὑποδεχομένῳ , καὶ πᾶσιν Ἰουδαίοις , ὃ πολλάκις εἶπον , ὅτι οὐκ ἄκων ἐπὶ τὸ πάθος ἔρχεται . προστίθησι δὲ “ μετὰ τῶν μαθητῶν μου , ” ὥστε ἀρκοῦσαν γενέσθαι τὴν παρασκευήν . διατί δὲ ἐσθιόντων αὐτῶν , περὶ τῆς προδοσίας διαλέγεται ; ἵνα καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ καὶ ἀπὸ τῆς τραπέζης δείξῃ τὴν πονηρίαν τὴν τοῦ προδότου · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἐκεῖ παρῆν , καὶ ἦλθε κοινωνῆσαι καὶ μυστηρίων καὶ ἁλῶν · καὶ ὅτι ἔδει τότε , εἰ καὶ θηρίον ἦν , πραότερον γενέσθαι . Πρὸ δὲ τοῦ δείπνου καὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ ἔνιψεν , οὐκ εἶπε δὲ ὁ δεῖνα με παραδώσει , ἀλλ’ “ εἷς ἐξ ὑμῶν , ” φειδόμενος καὶ ἐν τούτῳ τοῦ προδότου , ὥστε πάλιν δοῦναι αὐτῷ μετανοίας ἐξουσίαν τὸ λαθεῖν , καὶ αἱρεῖται φοβῆσαι ἅπαντας ὑπὲρ τοῦ διασῶσαι τοῦτον . τῶν δώδεκα δὲ εἶπε , τουτέστι τῶν πανταχοῦ μοι παρόντων , ὧν τοὺς πόδας ἔνιψα , οἷς τοσαῦτα ἐπηγγειλάμην . ποῖον ἄρα πένθος ἀφόρητον τὸν χορὸν τότε τῶν ἁγίων κατέλαβεν ἐκεῖνον , ὅθεν καὶ ἕκαστος μετὰ λύπης ἔλεγε · “ μήτι ἐγώ εἰμι , Κύριε ; ” διὸ καὶ τῆς ταραχῆς αὐτοὺς ἀπαλλάξαι βουλόμενος , καὶ γὰρ ἀποτεθνήκεισαν τῶ δέει · διὰ τοῦτο αὐτὸν λοιπὸν ἀπεκάλυψε διὰ τοῦ ψωμίου . οὐκ ἐκείνους δὲ μόνους ἀνιέναι βουλόμενος τῆς ἀγωνίας τοῦτο πεποίηκεν , ἀλλὰ καὶ τὸν προδότην διορθώσασθαι θέλων . ἐπειδὴ γὰρ πολλάκις ἀκούσας ἀδιόρθωτος ἔμεινεν , ἀνάλγητος ὣν , βουλόμενος αὐτοῦ καθικέσθαι , ἐμφαίνει αὐτὸν λοιπόν . τίνος ἕνεκε μετ’ αὐτοῦ ἔβαπτεν ὁ προδότης ; ἀπὸ πολλῆς ἰταμότητος · οὐδὲ γὰρ λοιπὸν ἐτίμα τὸν διδάσκαλον . ὁ Χριστὸς δὲ συγκαταβαίνων , καὶ μέχρι τούτου αὐτὸν ἐντρέψαι βουλόμενος , καὶ εἰς διάθεσιν ἐπισπασάμενος , ἅμα δὲ καὶ ἡμῖν τύπος μακροθυμίας γινόμενος . τὸ δὲ “ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ , ” προσέθηκε , τοὺς μαθητὰς ἀνακτώμενος , ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀσθενείας εἶναι τὸ πρᾶγμα τοῦ θανάτου αὐτοῦ · καὶ γὰρ ἐξ ὧν προέλεγεν , ἑαυτὸν ἐδείκνυεν ἑκουσίως τοῦτον καταδεχόμενος · ἔτι δὲ καὶ τὸν προδότην καὶ ἐν τούτῳ διορθούμενος . καὶ εἰ ἐκεῖνος καὶ μετὰ τοῦτο , καὶ μετὰ τὸ ἀκοῦσαι “ οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ , ” οὐ μόνον ἀδιόρθωτος , ἀλλὰ καὶ ἀναισχυντίας ἐφθέγξατο ῥήματα , εἰπὼν “ μήτι ἐγώ εἰμι ; ” συνειδὼς γὰρ ἑαυτῷ τοιαῦτα , οὐκ ᾐδέσθη περὶ τούτων ἐξετάσεων . τὸ δὲ εἰπεῖν τὸν δεσπότην , “ σὺ εἶπας , ” δείκνυσιν αὐτοῦ τὴν ἄφατον ἡμερότητα . καὶ γὰρ ἐνῆν εἰπεῖν αὐτῷ , ὦ μιαρὲ καὶ παμμίαρε , ἐναγῆ καὶ βέβηλε , τοσοῦτον χρόνον ὠδίνων τὸ κακὸν , καὶ ἀπελθὼν καὶ συμβόλαια Σατανικὰ ποιήσας , καὶ ἀργύριον συνθέμενος λαμβάνειν , καὶ παρ’ ἐμοῦ διελεγχθεὶς ἔτι τολμᾷς ἐρωτᾷν ; ἀλλ’ οὐδὲν τούτων εἴρηκεν , ἀλλὰ πῶς ; “ σὺ εἶπας · ” ὀροὺς ἡμῖν καὶ κανόνας ἀνεξικακίας πηγνύς . μηδεὶς οὖν λεγέτω ὅτι , εἰ γεγραμμένον ἦν τοῦ παθεῖν αὐτὸν ταῦτα , διατί ἐγκαλεῖται Ἰούδας τὰ γεγραμμένα ποιήσας ; ἐπειδὴ οὐ ταύτῃ τῆ γνώμῃ τοῦτο πεποίηκεν , ἀλλὰ πονηρᾷ προαιρέσει · χρὴ γὰρ τὸν σκοπὸν ἐξετάζειν πανταχοῦ . διατὶ οὐκ ἠρώτησεν ἐξ ἀρχῆς ὁ Ἰούδας , μήτι ἐγώ εἰμι ; ἐπειδὴ ἐνόμιζε λανθάνειν τὸ εἰπεῖν τὸν Χριστὸν , “ εἷς ἐξ “ ὑμῶν , ” ὅτε αὐτὸν δῆλον ἐποίησε , τότε τῆ ἐπιεικείᾳ τοῦ διδασκάλου καταφρονήσας ὡς οὐκ ἐλέγξαντος αὐτὸν , οὐκ ᾐδέσθη τοῦ ἐρωτῆσαι , ῥαββὶ δὲ αὐτὸν ἐκάλεσεν ἀπὸ πολλῆς ἰταμότητος · τοιοῦτον γὰρ ἡ φιλαργυρία , μωροὺς γὰρ καὶ ἀνοήτους ἐργάζεται . Πῶς ὁ μὲν Ματθαῖος φησὶ , καὶ οἱ ἄλλοι , ὅτι ὅτε συνετάξατο περὶ τῆς προδοσίας ὁ Ἰούδας , τότε αὐτὸν ὁ διάβολος εἷλεν · ὁ δὲ Ἰωάννης , “ μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν εἰς αὐτὸν ὁ Σατανᾶς ; ” καὶ αὐτὸς μὲν ὁ Ἰωάννης τοῦτο ἀνωτέρω εἶπεν , ὅτι δείπνου γενομένου καὶ τὰ ἑξῆς .
Lemmas: περι ὁ Πάσχα . Πρότερος ὁ ἄζυμος ὁ πρό ὁ ἄζυμος φημί · εἴωθα γάρ ἀπό ὁ ἑσπέρα ἀεί ἀριθμέω ὁ ἡμέρα , καί οὗτος μνημονεύω κατά ὅς ἐν ὁ ἑσπέρα ὁ Πάσχα μέλλω θύω . ὁ ἔρχομαι οὗτος λέγω , ἐγγύς εἰμί , ἐπί θύρα εἰμί , ὁ ἑσπέρα δηλονότι μιμνήσκω ἐκεῖνος · ἀπό γάρ ὁ ἑσπέρα ἄρχω , διό ἕκαστος προστίθημι λέγω , ὅτε θύω ὁ Πάσχα . ἐρωτάω δέ ποῦ ἐθέλω ἑτοιμάζω ὁ Πάσχα , διά ὁ μή ἔχω αὐτός καταγώγιον , μήτε οἰκίον . ἐπιτελέω δέ ὁ Πάσχα , δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί ἐναντίος ὁ νόμος . πρός ἄγνωστος δέ πέμπω ἄνθρωπος , γνωρίζω ἐντεῦθεν βούλομαι , ὅτι εἰμί ἐθέλω , δύναμαι μή πάσχω . ὁ γάρ ὁ Δεῖνα οὗτος πείθω , ὥστε αὐτός ὑποδείκνυμι , καί οὗτος ἀπό ῥῆμα , ὅσπερ καί ἐπί ὁ ὄνος οὗτος ποιέω , τίς οὐ ἄν ἐργάζομαι ἐν ὁ σταυρόω αὐτός , εἰ βούλομαι ; ἐγώ δέ οὖον οὗτος θαυμάζω μόνος , ὅτι αὐτός ὑποδείκνυμι ἄγνωστος ἐάν , ἀλλά ὅτι προσδοκάω ἔχθρα ἐπισπάω τοιοῦτος , καί πόλεμος ἄσπονδος ἐκ ὁ Ἰουδαῖος , καταφρονέω ὁ οὗτος ἀπέχθεια . σημεῖον δέ αὐτός δίδωμι ὁ ὁ κεράμιον βαστάζω , ἐπεί ὁ τόπος ἀγνοέω . εἶπον ἐσθίω ὅτι ὁ καιρός ἐγώ ἐγγύς εἰμί , ἄμη μέν καί ὁ μαθητής ὑπομιμνήσκω ὁ πάθος συνεχῶς , ὥστε ὁ πυκνότης ὁ πρόρρησις ἐγγυμνάζω μελετάω ὁ συμβαίνω . ἅμα δέ δείκνυμι αὐτός ἐκεῖνος καί ὁ ὑποδέχομαι , καί πᾶς Ἰουδαῖος , ὅς πολλάκις εἶπον , ὅτι οὐ ἄκων ἐπί ὁ πάθος ἔρχομαι . προστίθημι δέ “ μετά ὁ μαθητής ἐγώ , ” ὥστε ἀρκέω γίγνομαι ὁ παρασκευή . διατί δέ ἐσθίω αὐτός , περί ὁ προδοσία διαλέγω ; ἵνα καί ἀπό ὁ καιρός καί ἀπό ὁ τράπεζα δείκνυμι ὁ πονηρία ὁ ὁ προδότης · καί γάρ καί αὐτός ἐκεῖ πάρειμι , καί ἔρχομαι κοινωνέω καί μυστήριον καί ἅλς · καί ὅτι ἐσθίω τότε , εἰμί καί θηρίον εἰμί , πρᾶος γίγνομαι . πρό δέ ὁ δεῖπνον καί ὁ πούς αὐτός νίφω , οὐ εἶπον δέ ὁ Δεῖνα ἐγώ παραδίδωμι , ἀλλά “ εἷς ἐκ σύ , ” φείδομαι καί ἐν οὗτος ὁ προδότης , ὥστε πάλιν δίδωμι αὐτός μετάνοια ἐξουσία ὁ λανθάνω , καί αἱρέω φοβέω ἅπας ὑπέρ ὁ διασῴζω οὗτος . ὁ δώδεκα δέ εἶπον , τουτέστι ὁ πανταχοῦ ἐγώ πάρειμι , ὅς ὁ πούς νίφω , ὅς τοσοῦτος ἐπαγγέλλω . ποῖος ἄρα πένθος ἀφόρητος ὁ χορός τότε ὁ ἅγιος καταλαμβάνω ἐκεῖνος , ὅθεν καί ἕκαστος μετά λύπη λέγω · “ μῆτις ἐγώ εἰμί , κύριος ; ” διό καί ὁ ταραχή αὐτός ἀπαλλάσσω βούλομαι , καί γάρ ἀποθνῄσκω ὁ δήω · διά οὗτος αὐτός λοιπός ἀποκαλύπτω διά ὁ ψωμίον . οὐ ἐκεῖνος δέ μόνος ἀνέρχομαι βούλομαι ὁ ἀγωνία οὗτος ποιέω , ἀλλά καί ὁ προδότης διορθόω ἐθέλω . ἐπεί γάρ πολλάκις ἀκούω ἀδιόρθωτος μένω , ἀνάλγητος ἐάν , βούλομαι αὐτός καθικνέομαι , ἐμφαίνω αὐτός λοιπός . τίς ἕνεκα μετά αὐτός βάπτω ὁ προδότης ; ἀπό πολύς ἰταμότης · οὐδέ γάρ λοιπός τιμάω ὁ διδάσκαλος . ὁ Χριστός δέ συγκαταβαίνω , καί μέχρι οὗτος αὐτός ἐντρέπω βούλομαι , καί εἰς διάθεσις ἐπισπάω , ἅμα δέ καί ἐγώ τύπος μακροθυμία γίγνομαι . ὁ δέ “ ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος ὑπάγω καθώς γράφω περί αὐτός , ” προστίθημι , ὁ μαθητής ἀνακτάομαι , ἵνα μή νομίζω ἀσθένεια εἰμί ὁ πρᾶγμα ὁ θάνατος αὐτός · καί γάρ ἐκ ὅς προλέγω , ἑαυτοῦ δείκνυμι ἑκούσιος οὗτος καταδέχομαι · ἔτι δέ καί ὁ προδότης καί ἐν οὗτος διορθόω . καί εἰμί ἐκεῖνος καί μετά οὗτος , καί μετά ὁ ἀκούω “ οὐαί ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος , ” οὖον μόνος ἀδιόρθωτος , ἀλλά καί ἀναισχυντία φθέγγομαι ῥῆμα , εἶπον “ μῆτις ἐγώ εἰμί ; ” σύνοιδα γάρ ἑαυτοῦ τοιοῦτος , οὐ αἰδέομαι περί οὗτος ἐξέτασις . ὁ δέ εἶπον ὁ δεσπότης , “ σύ εἶπον , ” δείκνυμι αὐτός ὁ ἄφατος ἡμερότης . καί γάρ ἐν-εἰμί εἶπον αὐτός , εἰμί μιαρός καί παμμίαρος , ἐναγής καί βέβηλος , τοσοῦτος χρόνος ὠδίς ὁ κακός , καί ἀπέρχομαι καί συμβόλαιος σατανικός ποιέω , καί ἀργύριον συντίθημι λαμβάνω , καί παρά ἐγώ διελέγχω ἔτι τολμάω ἐρωτάω ; ἀλλά οὐδείς οὗτος εἴρω , ἀλλά πῶς ; “ σύ εἶπον · ” ὀρός ἐγώ καί κανών ἀνεξικακία πήγνυμι . μηδείς οὖν λέγω ὅτι , εἰμί γράφω εἰμί ὁ πάσχω αὐτός οὗτος , διατί ἐγκαλέω Ἰούδας ὁ γράφω ποιέω ; ἐπεί οὖον οὗτος τῆ γνώμη οὗτος ποιέω , ἀλλά πονηρός προαίρεσις · χρή γάρ ὁ σκοπός ἐξετάζω πανταχοῦ . διατί οὐ ἐρωτάω ἐκ ἀρχή ὁ Ἰούδας , μῆτις ἐγώ εἰμί ; ἐπεί νομίζω λανθάνω ὁ εἶπον ὁ Χριστός , “ εἷς ἐκ “ σύ , ” ὅτε αὐτός δῆλος ποιέω , τότε τῆ ἐπιείκεια ὁ διδάσκαλος καταφρονέω ὡς οὐ ἐλέγχω αὐτός , οὐ αἰδέομαι ὁ ἐρωτάω , ῥαββί δέ αὐτός καλέω ἀπό πολύς ἰταμότης · τοιοῦτος γάρ ὁ φιλαργυρία , μωρός γάρ καί ἀνόητος ἐργάζομαι . Πῶς ὁ μέν Ματθαῖος φημί , καί ὁ ἄλλος , ὅτι ὅτε συντάσσω περί ὁ προδοσία ὁ Ἰούδας , τότε αὐτός ὁ διάβολος αἱρέω · ὁ δέ Ἰωάννης , “ μετά ὁ ψωμίον εἰσέρχομαι εἰς αὐτός ὁ Σατανᾶς ; ” καί αὐτός μέν ὁ Ἰωάννης οὗτος ἀνωτέρω εἶπον , ὅτι δεῖπνον γίγνομαι καί ὁ ἑξῆς .