catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 5
Περὶ τῶν μακαρισμῶν . Ἰδῶν δὲ τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος . τίνος χάριν ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἰδὼν τοὺς ὄχλους , ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος ; διὰ τὸ ἀφιλότιμον καὶ ἀκόμ παστὸν · οὐ γὰρ περιῆγεν αὐτοὺς μεθ’ ἑαυτοῦ · ἀλλ’ ὅτε μὲν περιπατῆσαι ἔδει , αὐτὸς περιείη πανταχοῦ , καὶ πόλεις καὶ χώρας ἐπισκοπούμενος . ὅτε δὲ ὄχλος γέγονεν , ἐν ἑνὶ κάθηται χωρίῳ , καὶ οὐκ ἐν πόλει καὶ ἐν ἀγορᾷ μέσῃ , ἀλλ’ ἐν ὄρει καὶ ἐρημίᾳ · παιδεύων ἡμᾶς , μηδὲν πρὸς ἐπίδειξιν ποιεῖν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν μέσῳ θορύβων ἀπαλλάττεσθαι , ὅτ’ ἃν περὶ ἀναγκαίων διαλεγόμεθα πραγμάτων . προσῆλθον δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ , ὡς βελτίους λοιπὸν γινόμενον οἱ μὲν γὰρ πολλοὶ τῶν θαυμάτων ἦσαν θεαταί · οὗτοι δὲ καὶ ἀκοῦσαι τί λοιπὸν ἐπεθύμουν μέγα . διατί δὲ πρόκειται “ ὅτι ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ; ” ἵνα μάθωμεν , ὅτι σιγῶν ἐπαίδευεν , οὐχὶ μόνον φθεγγόμενος τὸ δὲ ἐδίδασκεν αὐτοὺς , ” μὴ περὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ νομίσωμεν τοῦτο μόνον λέγεσθαι , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πάντων τῶν τότε παρόντων , καὶ τῶν μετὰ ταῦτα γενησομένων . Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι , ὅτι αὐτῶν ἐστὶν 1 ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν . Tινὲς δὲ εἰσὶν “ οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι ; ” οἱ ταπεινοὶ καὶ συντετριμμένοι τὴν διάνοιαν . πνεῦμα γὰρ ἐνταῦθα τὴν ψυχὴν εἴρηκεν , τὴν ἐκ προαιρέσεως συντετριμμένην οὖσαν · ἐπειδὴ γὰρ εἰσὶ πολλοὶ , οὐχ ἑκόντες ἀλλ’ ὑπό τινος ἀνάγκης βιαζόμενοι · ἀφεὶς ἐκείνους , οὐδὲ γὰρ ἂν εἴη τοῦτο ἐγκώμιον , τοὺς ἀπὸ προ - αιρέσεως ἑαυτοὺς συντρίβοντας μακαρίζει . Καὶ μετ’ ὀλίγον — Κἂν γὰρ εὐχὴν τίς κέκτηται , κἂν νηστείαν , κἂν ἐλεημοσύνην , κἂν σωφροσύνην , κἂν ἄλλο τι συναγάγῃ ἀγαθόν · ταπεινοφροσύνης χωρὶς , διαρρεῖ καὶ ἀπόλλυται ἅπαντα , ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Φαρισαίου γέγονεν . Μακάριοι οἱ πενθοῦντες , ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται . Μακαρίζει δὲ τοὺς πενθοῦντας εὐθέως μετὰ τὸν πρῶτον μακαρισμόν · ἐπειδὴ ἀπεναντίας δοκεῖ τοῦ εἶναι , τῇ τῆς οἰκουμένης ψήφῳ · πάντων γὰρ τοὺς γελῶντας ζηλωτοὺς εἶναι νομιζόντων , τοὺς δὲ ἐν ἀθυμίᾳ καὶ πένθει ἀθλίους , αὐτὸς τοὺς ἀντ’ ἐκείνων μακαρίζει · οὐχ ἁπλῶς δὲ τοὺς πενθοῦντας τέθεικεν , ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ἁμαρτημάτων δηλονότι τοῦτο ποιοῦντας · ὡς τό γε ἕνεκεν βιωτικῶν πραγμάτων πενθεῖν , σφόδρα ἐστὶ κεκωλυμμένον · ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος περὶ ἀμφοτέρων ἐδήλωσε λέγων , “ ὅτι ἡ μὲν “ τοῦ κόσμου λύπη , θάνατον κατεργάζεται · ἡ δὲ κατὰ Θεὸν λύπη , “ μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον · ” ὅθεν καὶ τὸ ἔπαθλον μέγα · παρακληθήσονται γὰρ , φησὶ , δηλονότι καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ . Εἰπὼν δὲ ὅτι “ μακάριοι οἱ πραεῖς καὶ τὰ ἑξῆς , περὶ ποιᾶς γῆς φησί ; νοητὴν φασὶ τινὲς , ἀλλ’ οὐκ ἐστὶ τοῦτο · οὐδαμοῦ γὰρ εὑρίσκομεν ἐν τῇ γραφῇ γῆν νοητὴν , ἀλλ’ αἰσθητὸν τίθησιν ἔπαθλον ἐν τούτῳ . οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν προτρέπεται μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων , διὰ τοὺς παχυτέρους τῶν ἀκροωμένων · καὶ πρὸ τῶν μελλόντων ταῦτα ἐπιζητοῦντα · ὑπισχνεῖται δὲ τοῦτο , ἐπειδὴ νομίζεται διὰ τὴν πραότητα πάντα ἀπολλύναι τὰ ἑαυτοῦ · ὅθεν τὸ ἐναντίον ὑπισχνεῖται , ὡσανεὶ λέγων · ὅτι οὗτος μὲν οὖν ἐστιν , ὁ μετὰ ἀσφαλείας τὰ ὄντα κεκτημένος · ὁ μὴ θρασὺς μηδὲ ἀλαζών · πρὸ δὲ τῶν ἐλεημόνων μακαρίζει “ τοὺς πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην · ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἁρπαγῆς οὐδὲ ἐκ πλεονεξίας δεῖ ἐλεεῖν , ἀλλ’ ἐκ δικαίων πόνων · καὶ οὐκ εἶπεν τοὺς ἁπλῶς δικαιοσύνης ἀντεχομένους , ἀλλὰ “ τοὺς “ πεινῶντας καὶ διψῶντας , ” τουτέστι τοὺς μετὰ ἐπιθυμίας πάσης αὐτὴν μετερχομένους · καὶ ἐνταῦθα δὲ αἰσθητὸν τὸ ἔπαθλον τίθησι λέγων · “ ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται · διὰ γὰρ τὸ νομίζεσθαι τὴν πλεονεξίαν , τοὺς πολλοὺς εὐπόρους ποιεῖν λέγει · ὅτι τοὐναντίον μὲν οὖν ἐστιν · ἡ γὰρ δικαιοσύνη τοῦτο ἐργάζεται . τοὺς ἐλεήμονας δὲ μακαρίζει , οὐ τοὺς διὰ χρημάτων ἐλεοῦντας μόνον , ἀλλὰ καὶ τοὺς διὰ πραγμάτων · ποικίλως γάρ ἐστιν ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τρόπος , καὶ πλατεῖα αὕτη ἡ ἐντολή . τί δέ ἐστιν αὐτῆς τὸ ἔπαθλον ; “ ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται . καθαροὺς δὲ τῇ καρδίᾳ λέγει , ἢ τοὺς καθολικὴν ἀρετὴν κεκτημένους , ἣ τοὺς ἐν σωφροσύνῃ διάγοντας · φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος , “ εἰρήνην διώκεται “ καὶ τὸν ἁγιασμὸν , οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον . ἐνταῦθα δὲ πνευματικὸν τίθησι τὸ ἔπαθλον λέγων , “ ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν “ ὄψονται · ” ὄψιν δέ , φησι , τὴν ἄνω δυνατὸν ἰδεῖν · ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ ἐλεοῦσι μὲν , καὶ οὐχ ἁρπάζουσιν , οὐδὲ πλεονεκτοῦσιν · πορνεύουσι δέ · ἔδειξεν ὅτι οὐκ ἀρκεῖ τὰ πρότερα , ἐὰν μὴ καὶ σωφροσύνη παρῇ . εἰρηνοποιοὺς δὲ μακαρίζει , οὐ μόνον τοὺς μὴ πρός τινα ἀπεχθανομένους ἢ στασιάζοντας , ἀλλὰ καὶ ἑτέρους στασιάζοντας εἰρηνοποιοῦντας · ἔτι δὲ καὶ τοὺς τὸ ἑαυτῶν σῶμα μὴ κατεξανίστασθαι τῆς ψυχῆς διὰ τῆς γαστριμαργίας καὶ τῶν ἡδονῶν , ἀλλὰ μᾶλλον ὑποτάσσεσθαι τοῦτο ταῖς ψυχικαῖς ἀρεταῖς . Ινα δὲ μὴ νομίσωμεν ὅτι πανταχοῦ ἡ εἰρήνη καλὸν , ἐπήγαγεν , “ μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι , καὶ τὰ ἑξῆς , τουτέστι τῆς ἀρετῆς · δικαιοσύνην γὰρ εἴωθε λέγειν τὴν ἅπασαν τῆς ψυχῆς φιλοσοφίαν . εἰπὼν δὲ ὅτι πολὺς ὁ μισθὸς , ἐπήγαγεν καὶ ἑτέραν παράκλησιν λέγων · “ οὕτω γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ἡμῶν , ” ὡσανεὶ ἔλεγεν , ὅτι ὥσπερ οἱ προφῆται μηδὲν παράνομον εἰπόντες , οἱ μὲν ἐλιθάζοντο ὑπ’ αὐτῶν , οἱ δὲ , ἠλαύνοντο , οἱ δὲ μυρία ἕτερα ἔπασχον κακὰ , οὕτως καὶ ἡμεῖς ἀγαθὰ λαλοῦντες καὶ νομοθετοῦντες , ταῦτα μέλλεται πάσχειν . Ὑμεῖς ἐστὲ τὸ ἅλας τῆς γῆς · ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ , ἐν τίνι ἁλισθήσεται ; Εν τῷ εἰπεῖν “ ὑμεῖς ἐστὲ τὸ ἅλας τῆς γῆς · ἔδειξε μωρανθεῖσαν πᾶσαν τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κατασαπεῖσαν ὑπὸ τῶν ἁμαρτημάτων . ὑμεῖς οὖν , μαθηταί μου , τὰς εἰρημένας ἐν τοῖς μακαρισμοῖς ἀρετὰς κατορθώσαντες , καὶ εἰς τὴν ἑτέρων ὠφέλειαν τὰς καλὰς ταύτας παρασκευάσαντες ὑπερχεῖσθαι πηγάς . Θεοδώρου Ἡρακλείασ . Ἄλας τῆς γῆς ἐστιν τὸ ψυχικὸν ἄρτυμα · Κυρίλλου . Ἄλας καλεῖ τὴν φρόνησιν . Τοῦ Χρυσοστόμου . Τί ἐστιν “ ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ ” καὶ τὰ ἑξῆς ; ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι , φησὶ , τοῦ λαοῦ ἀρετὰς κατορθοῦντες καὶ πίπτοντες δύνανται διὰ μετανοίας ταχέως τυγχάνειν συγγνώμης · ὁ δὲ διδάσκαλος ἐὰν τοῦτο πάθῃ , πάσης ἀπεστέρηται ἀπολογίας , καὶ τὴν ἐσχάτην δίδωσι τιμωρίαν · μὴ οὖν προδῶτέ , φησι , τὴν προσήκουσαν ὑμῖν σφοδρότητα , καὶ στερρότητα καὶ στυφότητα , τὴν τῷ ἅλατι προσήκουσαν · ἐὰν γὰρ φοβηθῆτε ὀνειδισμοὺς καὶ διωγμοὺς , καταφρονηθήσεσθε , ὅπερ ἐστὶ καταπατηθῆναι . Ὑμεῖς ἐστὲ τὸ φῶς τοῦ κόσμου . οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη . Θεοδώρου μνάκου . Ὥσπερ διὰ τοῦ φωτὸς ὁρᾷ τις ὅλα , οὕτω καὶ οἱ πειθώμενοι ὑμῖν , δι’ ὑμῶν ὁρῶσι τὰ τῆς ἀρετῆς ἔργα . Κυρίλλου . 10 δὲ οὐ δύναται πόλις , οἱ ἐπὶ τῇ πίστει ἱδρύμενοι , ὡς ἐπ’ ὄρους ὑψηλοῦ , οὐκ ὀφείλουσι λαθραίως ἢ μετὰ δειλίας λαλεῖν τὸν λόγον . Θεοώρου μονάκου . Μόδιον , τὴν κακίαν εἶπεν · λύχνον δὲ τὴν ἀρετήν . Τοῦ Χρυσοστόμου . “ Ὑμεῖς ἐστὲ τὸ φῶς τοῦ κόσμου εἰπὼν , πάλιν τοῦ κόσμου καὶ οὐχ ἑνὸς ἔθνους οὐδὲ εἴκοσι πόλεων , ἀλλὰ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης ἔδειξεν αὐτοὺς ἔσεσθαι διδασκάλους , καὶ ὥσπερ ἅλας πνευματικὸν , οὕτω καὶ φῶς νοητὸν , τῆς τοῦ ἡλίου ἀκτῖνος πολὺ βέλτιον . Τὸ δὲ “ οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι , καὶ τὰ ἑξῆς · τοῦτο δηλοῖ ὅτι οὗτος ἔσεσθαι h , φησὶ , πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ καταφανὴς , ὥσπερ πόλις ὑπεράνω κορυφῆς ὄρους κειμένη , καὶ ὥσπερ λύχνος ἐπὶ τῆς λυχνίας φαίνων . Τὸ δὲ “ οὐ καίουσι “ λύχνον ” καὶ τὰ ἑξῆς , τὴν παρρησίαν , φησὶν , ἀπαιτεῖ τὴν παρ’ ἡμῶν · ἐγὼ μὲν ἧψα τὸ φῶς , φησί · τὸ δὲ μεῖναι καιόμενον , τῆς ὑμετέρας γενέσθω σπουδῆς , οὐ δι’ ἡμᾶς αὐτοὺς μόνον , ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας τῆς αὐτῆς ἀπολαύειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν χειραγωγίας · οὐδὲ γὰρ τὴν οἰκουμένην διορθώσητε ὀρθῶς βιοῦντες , ἀλλὰ καὶ τὸν Θεὸν δοξάζεσθαι παρασκευάσητε . Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας · οὐκ ἦλθον καταλῦσαι , ἀλλὰ πληρῶσαι . Διατί δὲ εἶπεν , “ οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον , ἀλλὰ πλη - “ ρῶναι ; ” ἐπειδὴ ἔμελλεν ὑψηλότερα διδάσκειν τοῦ νόμου , ὅθεν καὶ πρὸς πάντα τὸν ὄχλον λοιπὸν τρέπει τὸν λόγον · καὶ πῶς οὐ κατέλυσέ , φησι , τὸν νόμον , ἕτερα νομοθετήσας ; ἐπειδήπερ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ , οὐ τοῦ νόμου ὑπάρχουσι κατάλυσις , ἀλλὰ μᾶλλον ἐπίστασις . τὸ γὰρ μὴ φονεύειν , οὐκ ἀναίρεσις τὸ μὴ ὀργίζεσθαι , ἀλλὰ πλήρωσις , καὶ πλειόνων ἀσφάλεια . Ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν , ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ , κ . τ . λ . Τὸ δὲ “ ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς , ” οὐχ ἁπλῶς τέθεικεν , ἀλλ’ ἵνα ὑψώσῃ τὸν νοῦν τοῦ ἀκροατοῦ · ὅτι καὶ ὁ κόσμος ἅπας μετασχηματίζεται . Τὸ δὲ “ ἰῶτα ἓν , ” καὶ τὰ ἑξῆς , τοῦτο δηλοῖ ὅτι ἀμήχανόν ἐστιν , ἀτέλεστόν τι μεῖναι τοῦ νόμου · ἀλλὰ καὶ τὸ βραχύτατον αὐτοῦ πληρωθῆναι δεῖ · ὅπερ καὶ αὐτὸς ἐποίησε μετὰ ἀκριβείας πάσης αὐτὸν ἀπαρτίσας . Ὃς ἐὰν οὖν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων , καὶ διδάξῃ . Τὸ δὲ εἰπεῖν ὅστις λύσει μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων ” καὶ τὰ ἑξῆς , οὐ περὶ τῶν παλαιῶν νομίμων τοῦτο εἶπεν , ἀλλὰ περὶ ὧν ἔμελλεν αὐτὸς νομοθετεῖν · ὅθεν καὶ τὸ ἐπαγόμενον . τὸ δὲ “ ἐὰν “ μὴ περισσεύσῃ καἰ τὰ ἑξῆς · ποῖον δὲ ἦν τὸ περισσόν ; τὸ μὴ ὀργισθῆναι , τὸ μὴ ἐμβλέψαι εἰς γυναῖκα ἀκολάστως , τὸ ὑπὲρ τὰς δεκάτας παρέχειν καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐκ τῶν ὑπαρχόντων τοῖς δεομένοις . εἰπὼν δὲ “ ἐλάχιστός ἐστιν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν “ οὐρανῶν , ” τοῦτο ἐσήμανεν ὅτι εἰς γέενναν καὶ κόλασιν ἀπελεύσεται ὁ τοιοῦτος . Χρὴ δὲ καὶ τοῦτο εἰδέναι , ὅτι βασιλείαν οὐ τὴν ἀπόλαυσιν λέγει μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸν καιρὸν τῆς ἀναστάσεως , καὶ τὴν παρουσίαν ἐκείνην τὴν φοβεράν . εἰδότες τοίνυν τὴν ἀπειλὴν , μήτε αὐτοὶ κἂν μίαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ παραβαίνωμεν , μήτε τοὺς βουλομένους ταύτας φυλάττειν ἐκλύωμεν . Ος δ’ ἃν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ , οὗτος μέγας κληθήσεται . Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν , “ ὃς δ’ ἃν ποιήσει καὶ διδάξει , οὗτος μέγας “ κληθήσεται · διδάσκει ἡμᾶς , μὴ ἑαυτοῖς μόνους χρησίμους εἶναι , ἀλλὰ καὶ ἑτέροις · καὶ γὰρ μέγας ὁ μισθὸς τῷ ἑαυτὸν ἀκλινῆ φυλάττοντι , εἰς τὴν τῶν δεσποτικῶν ἐντολῶν ἐκπλήρωσιν . Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , οὐ φονεύσεις · ὃς δ’ ἂν φονεύσῃ , ἔνοχος ἔσται τῆ κρίσει . Τίνος χάριν οὐκ εἶπεν , ὅτι ἠκούσατε ὅτι εἶπον τοῖς ἀρχαίοις ; ἐπειδὴ δυσπαράδεκτος ὁ λόγος ἐγένετο , καὶ πᾶσιν ἃν πρόσεστι τοῖς ἀκούουσι · τὸ δὲ “ οὑ φονεύσεις ” καλῶς τέθεικε πρῶτον , διὰ τὸ μὴ συγχεῖν τὴν τάξιν τῶν ἐντολῶν , ἀλλὰ ἀπὸ ταύτης ἄρξασθαι , ἀφ’ ἧς καὶ ὁ νόμος ἤρξατο · ἵνα καὶ ἐν τούτῳ δείξῃ τὴν συμφωνίαν . εἰπὼν δὲ ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , ἔδειξε τὴν ἑαυτοῦ ἐξουσίαν ἀπηρτισμένην · οὐδεὶς γὰρ δικαίων ἣ προφήτων , ἣ πατριαρχῶν οὕτως ἐφθέγξατο πώποτε , ἀλλὰ “ τάδε λέγει Κύριος . ἐκεῖνοι γὰρ τὰ τοῦ δεσπότου διήγγελλον · οὗτος δὲ καὶ τὰ ἑαυτοῦ · “ τὰ γὰρ “ ἐμά , φησι , “ σά ἐστι , καὶ τὰ σὰ ἐμά καὶ οἱ μὲν τοῖς ὁμοδούλοις , ὁ δὲ τοῖς ἑαυτοῦ δούλοις ἐνομοθέτει . τὸ δὲ “ εἰκῆ πρόσκειται , ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν ἄνθρωπον ὄντα παθῶν ἀπηλλάχθαι , ἀλλὰ κρατεῖν μὲν δυνατὸν , ἐκτὸς δὲ αὐτῶν παντελῶς ἀμήχανον εἶναι · ἔπειτα ὅτι καὶ χρήσιμον τὸ πάθος τοῦτό ἐστιν , ἐὰν μετὰ τοῦ προσήκοντος οἴδαμεν αὐτῷ κεχρῆσθαι καιροῦ · καθὼς ὁ Παῦλος πρὸς Κορινθίους καὶ Γαλάτας ὀργισθεὶς , μεγάλων αὐτοὺς ἀπήλλαξε λοιμῶν , καὶ ἑτέρους δὲ πλείους τούτων . τίς δὲ ὁ προσήκων τῆς ὀργῆς καιρός ; ὅτ’ ἃν μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικῶμεν . τίς δὲ ὁ μὴ προσήκων ; ὅτ’ ἃν ἑαυτοὺς ἐκδικῶμεν περὶ γηίνων μαχόμενοι , καὶ ἀπολλυμένων πραγμάτων · ἀλλ’ οἱ πολλοὶ τοὐναντίον ποιοῦσιν · ἐκθηριούμενοι μὲν περὶ τῶν φθαρτῶν , ἐκλυόμενοι δὲ εἰς τὸ νουθετεῖν καὶ ἐπιστρέφειν τοὺς ἁμαρτάνοντας · ἅπερ ἀμφότερα ἐναντία εἰσὶ τοῖς νόμοις τοῖς εὐαγγελικοῖς . Tὸ “ ῥακὰ ” οὐ μέγα ἐστὶ ῥῆμα ὕβρεως , ἀλλὰ μᾶλλον καταφρονήσεως , ὥσπερ ἡμεῖς τινὶ ἐπιτάττοντες τῶν οἰκετῶν λέγομεν · ἄπελθε σύ · οὕτως καὶ οἱ τῇ Σύρων κεχρημένοι γλώσσῃ , “ ῥακὰ ” λέγουσι τὸ σύ · ἀλλ’ ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς , καὶ τὰ μικρότατα ἀνασπᾷ . εἰπὼν δὲ ὅτι ἔνοχος ἔσται τῷ συνεδρίῳ συνέδριον ἐνταῦθα τὸ τῶν Ἰουδαίων δικαστήριον φησί . τὸ μωρὸν εἶπειν , πολλοῖς βαρὺ καὶ φορτικὸν ἔδοξεν εἶναι , εἰ περὶ ῥήματος ψιλοῦ τοσαύτην , φησὶ , μέλλομεν διδόναι δίκην · εἰπάτωσαν τοίνυν , διὰ τι φορτικὸν εἶναι δοκεῖ τὸ ἐπίταγμα · οὐκ οἴδασιν ὅτι καὶ αἱ πλείους τῶν τιμωριῶν καὶ τῶν ἁμαρτιῶν , ἀπὸ ῥημάτων ἔχουσι τὴν ἀρχήν . καὶ γὰρ βλασφημία ῥημάτων , καὶ ἄρνησις διὰ ῥημάτων , καὶ λοιδορίαι καὶ ὕβρεις , καὶ ἅπαξ ἁπλῶς πάντα τὰ διὰ τῆς γλώττης κακά . χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐνταῦθα πρῶτον γεέννης ὄνομα εἶπεν , πρότερον περὶ βασιλείας πολλὰ διαλεχθείς · δεικνὺς ὅτι ἡ μὲν βασιλεία τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας καὶ γνώμης ἐστίν · ἡ δὲ γέεννα τῆς ἡμῶν ῥαθυμίας . Εἰπὼν “ ἐὰν προσφέρῃς τὸ δῶρόν σου ” καὶ τὰ ἑξῆς , διὰ τούτων ἁπάντων δηλοῖ , ὅτι οὐ δέχεται τοὺς ἀπεχθῶς πρὸς ἀλλήλους ἔχοντας ὁ Θεός · ἀκουέτωσαν ὅσοι μετὰ ἔχθρας , ἣ προσευχὰς , ἢ ἐλεημοσύνας προσφέροντες , ἣ τολμῶντες τῶν φρικτῶν μετέχειν μυστηρίων . Ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου ταχὺ , ἕως ὅτου εἶ ἐν τῆ ὁδῷ μετ’ αὐτοῦ . Τό “ ἴσθι εὐνοῶν τῶ ἀντιδίκῳ σου καὶ τὰ ἑξῆς τινὲς άντίδικον τὸν διάβολον λέγουσιν , καὶ ὅτι κελεύει ὁ Χριστὸς μηδὲν ἔχειν τῶν ἐκείνου · τοῦτο γὰρ εἶναι τὸ εὐνοεῖν αὐτῷ , ὡς οὐ δυνατὸν διαλύσασθαι μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν τῆς ἀφορήτου λοιπὸν ἡμᾶς διαδεχομένης κολάσεως · ἐμοὶ δὲ περὶ τῶν ἐνταῦθα δοκεῖ λέγειν δικαστῶν καὶ τῆς ἐπὶ τὸ δικαστήριον ὁδοῦ , καὶ τοῦ δεσμωτηρίου τούτου · ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῶν ὑψηλοτέρων ἐνέτρεψε καὶ τῶν μελλόντων , καὶ ἀπὸ τῶν ἐν τῷ παρόντι βίῳ λοιπὸν φοβεῖ , ταχὺ , λέγων , καταλλάγηθι “ ἕως ὅτου εἶ ἐν τῇ ὁδῷ μετ’ αὐτοῦ , ἐπὶ τοὺς δικαστὰς πορευόμενος , πρὶν τῷ βήματι τῶν δικαστῶν παραστῇς · τί δέ ἐστιν εὐνόει ; καταδέχου μᾶλλον ἀδικεῖσθαι . Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη , οὐ μοιχεύσεις . Θεοδώρου μονάχου . Ὁ ἐμβλέψας πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι τρόπον τινὰ ἠρεμοῦντα τὰ πάθη διανύττει διὰ τοῦ ὁρᾷν . Κυρίλλου . τάχα εἰσι τινες τοιοῦτον λαβόντες χάρισμα ὥστε μὴ ἐπιθυμεῖν · πλὴν ὁ Χριστὸς ὡς ἰσχυροποιήσας τὴν ἀνθρώπων φύσιν , καὶ τὰ ὑπὲρ νόμον ἐπιτάσσει , ὡς νῦν ἐγχωροῦντα · εἰ γὰρ καὶ τοῖς πρὸ τοῦ Χριστοῦ ἀδύνατον ἦν τοῦτο , ἀλλὰ τοῖς πιστοῖς εὐκατόρθωτον τὸ τὰς ἐπιθυμίας ἐκκόπτειν . Ὁ ἐμβλέψας γυναῖκα καὶ ἐπιθυμήσας τότε κρίνεται , ὅτε φανῇ αὐτῷ i ἡ σὰρξ τῆς γυναικὸς εἰς ἐπιθυμίαν καλὴ , καὶ σαρκικῶς αὐτὴν ἴδῃ καὶ ἁμαρτητικῶς · ὁ γὰρ δι’ ἀγάπην τῆς ἁγνῆς ὁρῶν τὸ κάλλος , οὐ τὴν σάρκα ἡγεῖται καλὴν , ἀλλὰ τὴν ψυχήν . Γρηγορίου Νύσησ . Οὐ τὸν ἐπιθυμήσαντα κατά τινα συντυχίαν εἰναι κατάκριτον , ἀλλὰ τὸν ἐκ πονηρίας τὸ πάθος ἐπισπασάμενον · τὸ μὲν γὰρ ἐγγίνεσθαι ποτε τοιαύτην ὁρμὴν ἡ συγκεκραμένη τῇ φύσει πολλάκις ἀσθένεια , καὶ παρὰ τὴν γνώμην παρασκευάζει · ὁ δὲ μὴ χειμάρρου δίκην παρενεχθῆναι τῇ τοῦ πάθους ὁρμῇ , ἀλλὰ ἀνδρικῶς πρὸς τὴν τοιαύτην διάθεσιν στῆναι , καὶ τοῖς λογισμοῖς τὸ πάθος ἀπώσασθαι , τοῦτο τῆς ἀρετῆς ἔργον ἐστιν · Τοῦ ἀγίου Βασιλείου . Ὁ ἐμβλέψας πρὸς ἡδονὴν γυναῖκα , κἂν μὴ τῷ ἔργῳ τὴν μοιχείαν ἐπιτελέσει , ἀλλὰ τό γε τὴν ἐπιθυμίαν τῇ ψυχῇ παραδέξασθαι , οὐκ ἀφίεται τοῦ ἐγκλήματος . Ἰσιδώρου . Οὐ ταὐτὸν , ὦ βέλτιστε , τὸ ἐξαίφνης ἰδεῖν καὶ τρωθῆναι , καὶ τὸ μετὰ σπουδῆς τὰ ἀλλότρια θηρώμενον κάλλη τὸ αὐτὸ παθεῖν . ὁ μὲν γὰρ ἐξαίφνης ἰδὼν καὶ τρωθεὶς , δύναται λογισμῷ σώφρονι καὶ τὸ βέλος ἐξελκύσαι καὶ τὸ τραῦμα θεραπεῦσαι · φάρμακον δὲ ἄριστον τῷ τοιούτῳ πάθει , νηστεία καὶ τὸ μηκέτι τὴν τρώσασαν θεάσασθαι . ὁ δὲ συνεχῶς καὶ μετὰ σπουδῆς ὁρῶν , κἂν μὴ τῷ σώματι δράσειεν , ἀλλὰ τῇ ψυχῇ τὴν ἁμαρτίαν ἀποτελέσειεν . Ἄλλωσ . Οὐ γὰρ εἶπεν , ὁ ἁπλῶς καὶ ἐκ παρόδου τινὸς ἰδὼν καὶ ἐπιθυμήσας ὡς μοιχὸς τιμωρηθήσεται · ἀλλ’ ὁ ἐκ προενθυμήσεως τὸ πρᾶγμα ἐπιγράψαι τὸ πάθος σπασάμενος , ὁ τοῦτο τὸ ἔργον τιθέμενος . Τοῦ Χρυσοστόμου . Ὁ ποιούμενος ἔργον τὰ λαμπρὰ σώματα περιεργάζεσθαι , καὶ τὰς εὐμόρφους θηρᾷν . οὐ γὰρ τὸ σῶμα ἦλθεν ἀπαλλάξαι τῶν πονηρῶν πράξεων μόνον , ἀλλὰ τὴν ψυχὴν πρὸ ἐκείνου · ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ τὴν τοῦ Πνεύματος δεχόμεθα χάριν , αὐτὴν ἐκκαθαίρει πρώτην · ἐπεὶ οὖν οὐκ ἔστι μὴ ἐπιθυμεῖν , καὶ γὰρ ἐν ὄρεσι καθήμενος ἐπιθυμεῖ , οὐκ εἶπεν τὴν ἁπλῶς ἐγγινομένην ἐπιθυμίαν , ἀλλ’ ὡς ἃν ἐμβλέψῃ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι , τουτέστιν ὁ ἑαυτῷ τὴν ἐπιθυμίαν συλλέγων . ἴσως δὲ ἐρεῖ τίς · ἐὰν οὖν ἴδω μὲν καὶ ἐπιθυμήσω , μηδὲν δὲ πράξω πονηρὸν , ἐκ τούτου κατακρίνομαι ; γινωσκέτω ὁ τοιοῦτος , ὅτι καὶ αὐτὸς μετὰ τῶν μοιχῶν ἕστηκεν . τοῦ γὰρ δικαιοκρίτου ἀποφηναμένου Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν , οὐδὲν δεῖ περιεργάζεσθαι πλέον · ἅπαξ μὲν καὶ δὶς καὶ τρὶς οὕτως ἰδών τις , ἴσως δυνήσεται κρατεῖν · ἃν δὲ συνεχῶς τοῦτο ποιῇς , καὶ ἀνάπτεις τὴν κάμινον , ἁλώσῃ πάντως · οὐ γὰρ ἔξω τῆς ἀνθρωπίνης ἕστηκας φύσεως . ὡσαύτως δὲ καὶ αἱ καλλωπιζόμεναι τῶν γυναικῶν , κἂν μὴ πλήξωσι τοὺς τῶν ἁπάντων ὀφθαλμοὺς , δίκην δώσουσι τὴν ἐσχάτην · τὸ γὰρ φάρ - μακον ἐσκεύασαν καὶ τὸ πόμα προσήνεγκαν , κἂν μηδεὶς ὁ πίνων εὑρέθη . Κύριλλοσ . Ἰωάννησ . Ἰσίδωροσ . Θεόδωροσ ἡρακλείασ . Εἰπὼν , “ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε , ” καὶ τὰ ἑξῆς · ὀφθαλμὸν λέγει , τὸν λογισμὸν τῆς ἐπιθυμίας , ὃν λέγει ἐκκόπτεσθαι . Άλλωσ . Τῶν αὐτῶν . Ὀφθαλμὸς καὶ χεὶρ νοεῖται ὁ φίλος · ἐὰν γάρ τινα οὕτως φιλῇς , ὡς ἐν τάξει ὀφθαλμοῦ δεξιοῦ , καὶ χρήσιμον αὐτὸν νομίζεις , ὡς ἐν τάξει δεξιᾶς χειρὸς , καὶ βλάπτει σου τὴν ψυχὴν , ἀπότεμε τούτους ἀπὸ σοῦ , καὶ πόρρω χωρίσθητι ἀπ’ αὐτῶν . ὅτ’ ἂν γὰρ μὴ ἀλλήλους σώζητε , ἀλλὰ μᾶλλον ἀμφότεροι προσαπόλλυσθε ὄντες ὁμοῦ , συμφέρει χωρισθέντα , κἂν τὸν ἕνα σωθῆναι . Ἐρρέθη δὲ ὅτι ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , δότω αὐτῇ ἀποστάσιον . Τοῦ Χρυσοστόμου . Διατί εἶπεν “ ὃς ἃν ἀπολύσῃ τὴν “ γυναῖκα αὐτοῦ , δότω αὐτῇ ἀποστάσιον ; ” ἐπειδὴ νόμος ἦν κείμενος παλαιὸς τὸν μισοῦντα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , ἐξ οἵας δήποτε αἰτίας , μὴ κωλύεσθαι αὐτὸν ἐκβάλλειν αὐτὴν , καὶ ἑτέραν ἀντ’ ἐκείνης εἰσάγειν . ταύτην τὴν συνήθειαν ἀνατρέπων ὁ δεσπότης ἡμῶν Χριστὸς , τοῦτο τέθεικε καὶ ἐπάγει λέγων , “ ἐγὼ δὲ λέγω “ ὑμῖν , ὅτι ὃς ἃν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὰ ἑξῆς · τὴν γυναῖκα καὶ ἄκουσαν σωφρονίζει , καὶ τὴν πρὸς πάντας ἀποτειχίζει εἴσοδον αὐτῇ ὡσαύτως δὲ καὶ τὸν ἄνδρα ἔκφοβον άπεργάζεται , ἵνα μὴ τοῦτο διαπράξηται . Θεοδώρου μονάκου . Διὰ τὸ θέλειν ἄλλαις συνεῖναι , ἐξέβαλε τὰς πρώτας , καὶ διὰ τῆς μηχανῆς ταύτης , οἱ μὲν ἐλάμβανον τὰς ἄλλων γυναῖκας , αἱ δὲ τοὺς ἀλλοτρίους ἄνδρας . Κυρίλλου . Ὁ τὴν σώφρονα ἐκβάλλων δίδωσιν αὐτῇ ἄδειαν ἄλλῳ γαμηθῆναι , ὅπερ ἐστιν εἶδος μοιχείας , ὡσανεὶ μὴ λυθείσης συζυγίας · οὐ γὰρ τὰ ῥεπούδια παρὰ Θεῷ λύει τὸν γάμον , ἀλλ᾿ ἡ ἄτοπος πράξις . Πάλιν ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις οὐκ ἐπιορκήσεις , ἀποδώσεις δὲ τῷ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου . Ωριγένουσ . Κυρίλλου . Τὸ “ οὐκ ἐπιορκήσεις ” καὶ τὰ ἑξῆς · ἐάν τις ἀναιδὴς ἐπάγῃ τοῖς ἁγίοις ὅρκον , ἀντὶ τοῦ ὅρκου ἔσται αὐτοῖς τὸ ναὶ καὶ τὸ οὔ . Τοῦ Χρυσοστόμου . Τὸ “ ἀποδώσεις Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου δηλοῖ , ὀμνύειν μὲν , ἀληθεύειν δέ · τοῦτο δὲ τοῖς ἀρχαίοις ἐρρέθη · αὐτὸς δὲ παρ’ ἑτέρῳ ἀπάγων τοῦ ὀμνύειν κατὰ τοῦ Θεοῦ , φησι , μήτε κατὰ τοῦ οὐρανοῦ , μήτε κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ , καὶ τῶν ἑξῆς · τούτων δὲ ἐμνήσθη οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔθος εἶχον καὶ κατὰ τούτων ὀμνύειν , δείκνυσι πρὸς τῷ τέλει τοῦ εὐαγγελίου τὸ ἔθος · τὸ δὲ “ μήτε κατὰ τῆς κεφαλῆς σου σημαίνει , ὅτι οὐδείς ἐστιν ἑαυτοῦ κύριος · οὐ γὰρ μόνον τοῦ ἐπιορκεῖν , φησι , κωλύω · ἀλλὰ καὶ τὸ ὅλως ὀμνύναι · οὐ μόνον εἰς τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα , ἀλλ’ οὐδὲ εἰς τί τῶν κτισμάτων αὐτοῦ . Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ , ἀλλ’ ὅστις σε ῥαπίσει εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα , στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην . Τοῦ Χρυσοστόμου . Οὐχὶ τῷ ἀδελφῷ ἀντιστῆναι , ἀλλὰ τῷ πονηρῷ , δεικνὺς ὅτι ἐκείνου κινοῦντος , ταῦτα τολμῶνται τὰ κακά · τί οὖν φησιν ; οὐ χρὴ ἡμᾶς ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ ; δεῖ μὲν , οὐ τούτῳ δὲ τῷ τρόπῳ , τὸ ἀντιδιδόναι κακὸν ἀντὶ κακοῦ , ἀλλὰ τὸ παρέχειν ἑαυτοὺς πάσχειν κακῶς · οὕτω γὰρ τοῦ πονηροῦ περιγενόμεθα · οὐδὲ γὰρ πυρὶ σβέννυται πῦρ , ἀλλ’ ὕδασι . Καὶ τὸ παρέχειν δὲ τῷ τύπτοντι τὴν ἑτέραν σιαγόνα κελεύσας , οὐ περὶ τῆς τοιαύτης πληγῆς νομοθετεῖ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν ἅπασι τοῖς ἄλλοις ἀνεξικακίαν , παιδεύων ἡμᾶς τοῦτο φησι · εἰπὼν δὲ “ τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι καὶ τὰ ἑξῆς , οὐχ ἁπλῶς τοῦτο τέθεικεν , ἀλλὰ μετὰ προσθήκης · οὐ γὰρ εἶπεν , δὸς τῷ ἀπαιτοῦντι τὸ ἱμάτιον , ἀλλὰ “ τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι , ” τουτέστιν , ἐὰν εἰς δικαστήριον ἕλκῃ , καὶ πράγματα δικαστικὰ παρέχει , καὶ οὐ μόνον ἃ βούλεται καὶ κελεύει δοῦναι , ἀλλὰ καὶ πλείονα ἐπιδείξασθαι φιλοτιμίαν · καὶ μηδεὶς λεγέτω , ὅτι γυμνὸς λοιπὸν ἔμελλον περιϊέναι τούτοις πειθόμενος · μᾶλλον μὲν γὰρ ἃν πολλῷ πλειόνα ἁπάντων οἱ πειθόμενοι περιεβάλοντο · διὸ μηδεὶς ἀδύνατα εἶναι νομιζέτω ταῦτα ἐπιτάγματα · καὶ γὰρ μετὰ τοῦ συμφέροντος σφόδρα ἐστὶν εὔκολα , ἐὰν νήφωμεν . μετὰ τὸ δοῦναι τὸν χιτῶνα καὶ τὸ ἱμάτιον , καὶ αὐτῷ τῷ σώματι βούλεται εἰς πόνον χρήσασθαι · “ ἐὰν γάρ τις σε ἀγγαρεύσῃ , φησὶ , “ μίλιον ἓν , “ ὕπαγε μετ’ αὐτοῦ δύο , καὶ νίκησον καὶ ὑπέρβηθι τὴν ἄδικον ἐπιθυμίαν ἐκείνου . τὸ γὰρ ἀγγαρεῦσαι , τοῦτό ἐστι τὸ ἑλκύσαι ἀδίκως . τῷ αἰτοῦντί σε δίδου , καὶ τὸν θέλοντα ἀπό σου δανείσασθαι μὴ ἀποστραφῇς . Δάνος δὲ ἐνταῦθα οὐ τὸ μετὰ τόκον λέγει , ἀλλὰ τὴν χρῆσιν τὴν ἁπλῶς γινομένην . Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν . Τὴν κορωνίδα τῶν ἀγαθῶν ἐσχάτην τέθεικεν , τὸ ἀγαπᾷν τοὺς ἐχθροὺς καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων , καὶ εὐλογεῖν τοὺς καταρωμένους · καλῶς ποιεῖν τοῖς μισοῦσιν , ὅπερ ὕψος μέγιστον φιλοσοφίας ἐστί · διάτοι τοῦτο καὶ λαμπρὸν τὸ ἔπαθλον ἔχει καὶ μισθὸν τοιοῦτον , οἷον οὐδὲ ἓν τῶν προτέρων . οὐ γὰρ γῆς ἐνταῦθα μέμνηται , καθάπερ ἐπὶ τῶν πράων , οὔτε παρακλήσεως καὶ ἐλέους , καθάπερ ἐπὶ τῶν πενθούντων καὶ ἐλεημόνων , οὔτε βασιλείας οὐρανῶν · ἁλλ’ ὃ πάντων τούτων ἦν φρικωδέστερον , τὸ γενέσθαι ὁμοίους Θεῷ , ὡς ἀνθρώπους γενέσθαι εἰκός · “ ὅπως γένησθέ , ” φησιν , “ ὅμοιοι τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , ὅτι τὸν “ ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς , καὶ βρέχει “ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους . καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς οὐ μόνον οὐ μισεῖ , φησὶν , ἀλλὰ καὶ εὐεργετεῖ τοὺς ὑβρίζοντας , καίτοιγε οὐδαμοῦ τὸ γινόμενον ἴσον , οὐ μόνον διὰ τὴν τῆς εὐεργεσίας ὑπερβολὴν , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τῆς ἀξίας ὑπεροχήν . Κυρίλλου . Ἀγαπῶμεν τοὺς ἐχθροὺς , οὐ καθ’ ὃ μοιχοὶ εἰσιν ἢ φονεῖς , ἀλλὰ καθὸ ἄνθρωποι . τὸ γὰρ ἁμαρτάνειν ἐνεργείας ἐστὶν , οὐκ οὐσίας · διὸ οὔτε ἔργον Θεοῦ ἡ ἁμαρτία . Θεοδώρου Ἡρακλείασ . Ὑπερεύχου τῶν ἐχθρῶν , ἐν τούτῳ αὐτοὺς ἀμυνόμενος , ἐν τῷ μὴ συνεῖναι αὐτοῖς ] ἐμμένουσι τῇ πονηρίᾳ . Τοῦ αὐτοῦ . Πάντας τοὺς θέλοντας υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι , δεῖ κατὰ τὸ δυνατὸν μιμεῖσθαι Θεὸν , ἐν τῷ ἀδιακρίτως εὐεργετεῖν . Καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων . Κυρίλλου Ἀλεξανδρείασ . Ἴσως φήσειέν τις , πῶς ὁ μακάριος Παῦλος Ἀλέξανδρον ἀρᾶται τὸν χαλκέα ; πρὸς ὃν φαμὲν οὐχ ὡς ἴδιον ἐχθρὸν , ἀλλ’ ὡς ἐχθρὸν τοῦ Εὐαγγελίου κατηράσατο αὐτὸν , διδάσκων ὅτι τοῖς τοῦ Θεοῦ ἐχθροῖς ἀεὶ χρὴ πολεμεῖν . Ὅπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ωριγένουσ . Ὁ μιμητὴς τοῦ Θεοῦ καὶ Χριστοῦ , τὸν ἐν αὐτῷ λόγον ἥλιον καὶ τὴν ἐν αὐτῷ λάμπουσαν δικαιοσύνην ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς , καὶ τὸν διὰ στόματος λόγου αὐτοῦ ὑετὸν i οἰκονομικῶς βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους , τουτέστιν ἁμαρτωλούς . Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν , μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων . Τοῦ Χρυσοστόμου . Περὶ τῆς κενοδοξίας διαλέγεται , τοῦ τυραννικωτέρου πάντων πάθους · εἰ μὴ γὰρ εἶπεν τί δεῖ ποιεῖν , οὐκ ἃν περὶ τούτου πῶς ἁρμόδιον ἦν αὐτῷ ποιεῖν ἐδίδασκεν · οὐ δὲ ἁπλῶς εἶπε , “ προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμ - “ πρόσθεν τῶν ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ τούτῳ ἐπήγαγεν , “ πρὸς τὸ “ θεαθῆαι θεαθῆναι αὐτοῖς . ἔστι γὰρ ἔμπροσθεν ἀνθρώπων ποιοῦντα , μὴ πρὸς τὸ θεαθῆναι ποιεῖν , διόπερ τὴν γνώμην κολάζει καὶ στεφανοῖ . εἰ γὰρ μὴ αὕτη ἡ ἀκρίβεια προσκειμένη ἦν , πολλοὺς ἃν τοῦτο ὀκνηροτέρους ἐποίησεν περὶ τὴν τῆς ἐλεημοσύνης δόσιν , διὰ τὸ μὴ πανταχοῦ πάντως δυνατὸν εἶναι λανθανόντως ποιεῖν · διὰ τοῦτο ἀπολύων ἡμᾶς τῆς ἀνάγκης ταύτης , τῇ προαιρέσει τοῦ ποιοῦντος καὶ τὴν ζημίαν καὶ τὸν μισθὸν ὁρίζει · ἵνα γὰρ μὴ λέγῃς , τί γὰρ ἐγὼ πάθω , ἃν ἕτερος ἴδῃ ; οὐ τούτων ζητῶν φησὶν , ἀλλὰ τὴν διάνοιαν τὴν σὴν καὶ τὸν τρόπον τοῦ γινομένου · τὴν γὰρ ψυχὴν διαπλάσαι βούλεται , καὶ παντὸς ἀπαλλάξαι νοσήματος . Εἶπε δὲ μὴ σαλπίσαι ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων · οὐχ ὅτι σάλπιγγας εἶχον ἐκεῖνοι , ἀλλὰ τὴν πολλὴν αὐτῶν ἐπιδεῖξαι μανίαν , τῇ λέξει τῆς μεταφορᾶς ταῦτα κωμῳδῶν αὐτοὺς καὶ ἐκπομπεύων · καὶ ἄλλως σάλπιγγα τὴν ἐπίδειξιν λέγει . καλῶς δὲ “ ὑποκριτὰς ” αὐτοὺς εἶπεν · ἐπειδὴ τὸ μὲν προσωπεῖον ἐλεημοσύνης ἦν , ἡ δὲ διάνοια ὠμότητος καὶ ἀπανθρωπότητος . “ μὴ “ γνώτω δὲ ἡ ἀριστερά σου , τί ποιεῖ ἡ δεξιᾶ σου , φησι · καὶ ἐνταῦθα πάλιν , οὐ χεῖρας αἰνίττεται , ἀλλ’ ὑπερβολικῶς αὐτὸ τέθεικεν · εἰ γὰρ οἷόν τε ἐστί , φησι , σεαυτὸν ἀγνοῆσαι , περισπούδαστον ἔστω σοι τοῦτο . οὐ γὰρ ὥς τινες φασὶν , ὅτι τοὺς πονηροὺς δεῖ κρύπτειν ἀνθρώπους · πάντας γὰρ ἐνταῦθα λανθάνειν ἐκέλευσεν · τίθησι δὲ καὶ τὸν μισθὸν μέγαν · “ καὶ γὰρ ὁ Πατήρ “ σου , ” φησὶ καὶ τὰ ἑξῆς . Κυρίλλου . Ὁ δι’ αὐτὸ τὸ καλὸν ποιῶν ἀρετὴν , ὑπερκόσμιον ἔχει τὸ καύχημα . Κλήμεντοσ . τοῦτό φησιν , ἵνα ὁ Θεὸς μόνος γινώσκῃ J · οὔτε γὰρ αὐτὸς ὁ ἐλεῶν ὀφείλει γινώσκειν · ἐπεὶ συμβαίνει διὰ τούτου , ποτὲ μὲν ἐλεᾶν , ποτὲ δὲ οὔ . Σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην , μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου . Σετήρου . Ὁ λεληθότως ποιῶν τὸ καλὸν καὶ μὴ δημοσιεύων αὐτὸ , ἀλλὰ ζητῶν λαθεῖν καὶ αὐτὸν τὸν εὐεργετούμενον , οὗτός ἐστι περὶ οὗ φησιν ὁ Κύριος , “ μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου , τί “ ποιεῖ ἡ δεξιά σου . ” Ὠριγένουσ . Τὸ δεξιὸν καὶ καθῆκον ἔργον γινώσκει ἡ ἀριστερὰ , ὅτε μολύνεται ὑπὸ φιλοδοξίας . Καὶ ὅταν προσεύχῃ , οὐκ ἔσῃ ὥσπερ οἱ ὑποκριταί . Τοῦ Χρυσοστόμου . Εἰπὼν δὲ , προσευχόμενοι οὐκ ἔσεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ , πρεπόντως δὲ τοὺς τοιούτους ὑποκριτὰς καλεῖ , ὅτι Θεῷ προσποιούμενοι προσεύχεσθαι ἀνθρώπους περισκοποῦσιν , οὐχ ἱκετῶν περικειμένοις σχῆμα , ἀλλὰ ἀνθρώπων καταγελάστων · ὁ γὰρ μέλλων ἱκετεύειν , ἅπαντας ἀφεὶς , πρὸς ἐκεῖνον ὁρᾷ τὸν κύριον ὄντα δοῦναι τὴν αἴτησιν · ἃν δὲ τοῦτον ἀφεὶς πανταχοῦ περιφέρει τοὺς ὀφθαλμοὺς , κεναῖς ἀπελεύσεται χερσίν . οὐκ εἶπε δὲ ὅτι οὐ λήψονται μισθὸν οἱ τοιοῦτοι , ἀλλ’ ὅτι “ ἀπέχουσι , τουτέστι λήψονται μὲν , παρ᾿ ὧν δὲ ἐπιθυμοῦσιν αὐτοί . ὁ γὰρ Θεὸς τοῦτο οὐ βούλεται , ἀλλ’ αὐτὸς μὲν τὴν παρ’ ἑαυτοῦ παρέχειν ἤθελεν ἀμοιβήν · ἐκεῖνοι δὲ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ζητοῦντες , οὐκ ἔτι ἃν εἶεν δίκαιοι λαβεῖν παρ’ ἐκείνου . βούλει , φησὶ , τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ λαβεῖν μισθόν ; “ εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖον σου , καὶ τὰ ἑξῆς · τί οὖν , ἐν ἐκκλησίᾳ , φησὶν , οὐ δεῖ προσεύχεσθαι ; καὶ σφόδρα μὲν οὖν . πανταχοῦ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν σκοπὸν ἐπιζητεῖ τῶν γινομένων . ἐπεὶ ἐὰν εἰς τὸ ταμιεῖον εἰσέλθῃς , καὶ ἀποκλείσας πρὸς ἐπίδειξιν αὐτὸ ἐργάσῃ , ὡς καὶ τοῦ σώματος κρυπτομένου , διὰ τῆς φωνῆς πᾶσιν ἑαυτὸν κατάδηλον ποιεῖς , οὐδέν σοι τῶν θυρῶν ὄφελος συρφετωδῶς βοῶν , καὶ τῇ φωνῇ καταγέλαστον ποιῶν ἑαυτόν · ἀλλὰ χρὴ τὰς τῆς διανοίας ἀποκλείειν θύρας , καὶ μετὰ ἐπιεικείας πάσης προσεύχεσθαι , καὶ μετὰ συντριβῆς τῆς διανοίας , καὶ δακρύων τῶν ἔνδοθεν . ὁ γὰρ οὕτως εὐχόμενος πολὺν ἀπολήψεται τὸν μισθόν . “ διότι , φησὶν , “ ὁ Πατὴρ σου ὁ βλέπων “ ἐν τῷ κρύπτω , ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ . οὐκ εἶπε χαριεῖται σοι , ἀλλ’ ὃ πολλῷ μεῖζον , ὅτι χρεώστην ἑαυτὸν ἡμῖν κατέστησε , καὶ μετὰ μεγάλης ἀποδώσει τῆς τιμῆς , ἐν τῷ φανερῷ παρέχων σοι τὸν μισθόν . Προσευχόμενοι δὲ , μὴ βαττολογήσητε ὥσπερ οἱ ἐθνικοί . Τί δέ ἐστιν , ὅπερ εἶπε , “ μὴ βαττολογίσητε ; ” βαττολογίαν ἐνταῦθα τὴν φλυαρίαν λέγει · οἷον ὅτ’ ἂν τὰ μὴ προσήκοντα αἰτῶμεν παρὰ Θεοῦ , δυναστείας καὶ δόξας , καὶ πλοῦτον , καὶ τρυφὰς , καὶ τὸ ἐχθρῶν περιγενέσθαι · καὶ ἁπλῶς τὰ μηδὲν εἰς ψυχὴν καὶ σωτηρίαν συντείνοντα . καί τινος ἕνεκεν εἰ οἶδεν ὧν χρείαν ἔχομεν , καθὼς εἶπεν αὐτὸς , προσεύχεσθαι δεῖ ; ἵνα τῇ παρακλήσει ἐπικάμψωμεν αὐτὸν τοῦ ἐλεῆσαι ἡμᾶς · ἵνα ταπεινῶ . θῶμεν ἀναμνησθέντες τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν · ἔτι δὲ καὶ ἵνα οἰκειωθῶμεν αὐτῷ , τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐντεύξεως . χρὴ γὰρ ἡμᾶς πάρα . μένειν καὶ προσκαρτερεῖν ταῖς προσευχαῖς καὶ ταῖς δεήσεσι , καθὼς καὶ διὰ τοῦ παραδείγματος ἐκείνου τοῦ κατὰ τὴν χήραν , ἥτις τὸν ἀνελεῆ καὶ ὠμὸν ἐπέκαμψεν ἄρχοντα τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐντεύξεως , καὶ τοῦ κατὰ τὸν φίλον τὸν ἀωρὶ τῇ νυκτὶ παραγενόμενον , καὶ τὸν καθεύδοντα ἀπὸ τῆς κλίνης ἀναστήσαντα , οὐ διὰ τὴν φιλίαν , ἀλλὰ διὰ τὴν προσεδρίαν . Οὕτως οὖν προσεύχεσθε ὑμεῖς , Πατέρ’ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Δεῖ οὖν προσεύχεσθαι εὐθέως καὶ τὸν νοῦν ἡμῶν ἀναπτεροῦν , καὶ τῆς γῆς ἀνυψοῦν καὶ τοῖς οὐρανοῖς προσηλοῦν · προστάσσει γὰρ ἡμῖν λέγειν , “ Πατέρ’ ἡμῶν , ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς · ὁ τοίνυν πατέρα καλέσας τὸν Θεὸν , δίκαιος ἃν εἴη τοιαύτην ἐπιδείκνυσθαι πολιτείαν , ὡς μὴ τῆς συγγενείας ταύτης ἀνάξιος φανῆναι · παιδεύει δὲ καὶ κοινὴν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ποιεῖσθαι εὐχήν . οὐ γὰρ εἶπεν , Πατέρ’ μου , ἀλλὰ Πατέρ’ ἡμῶν . ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας νομοθετήσας προσφέρειν τὴν δέησιν , καὶ οὐδαμοῦ σκοπεῖν τινὰ τὸ ἑαυτοῦ , ἀλλὰ πανταχοῦ τὸ του πλήσιον ἴνα μηδεὶς ἑτέρου πλέον ἔχῃ k μηδὲν , μήτε ὁ πλούσιος τοῦ πένητος , μήτε ὁ δεσπότης τοῦ δούλου , μήτε ὁ ἄρχων τοῦ ἀρχομένου , μήτε ὁ βασιλεὺς τοῦ στρατιώτου , μήτε ὁ φιλόσοφος τοῦ βαρβάρου , μήτε ὁ σοφὸς τοῦ ἰδιώτου · πᾶσι γὰρ μίαν ἐχαρίσατο εὐγένειαν , πάντων ὁμοίως καταξιώσας , Πατὴρ κληθῆναι . Εἰπὼν δὲ “ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , ” οὐκ ἐκεῖ τὸν Θεὸν συνέκλεισεν , ἀλλὰ τῆς γῆς ἀπάγων τὸ εὐχόμενον , καὶ τοῖς ὑψηλοῖς προσηλῶν χωρίοις , καὶ ταῖς ἄνω διατριβαῖς , τοῦτό φησι · τὸ δὲ “ ἁγιασθήτω “ τὸ ὄνομά σου · ” δηλοῖ τὸ δοξασθήτω διὰ τῆς ὑμετέρας ζωῆς , τουτέστι καταξίωσόν , φησιν , οὕτως πολιτεύεσθαι ἡμᾶς καθαρῶς , ὡς δι’ ἡμᾶς ἅπαντάς σε δοξάζειν . τὸ δὲ “ ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου , σημαίνει τὸ μὴ προσηλῶσθαι τοῖς ὁρωμένοις , μὴ δὲ μέγα τί τὰ παρόντα ἡγεῖσθαι , ἀλλ’ ἐπείγεσθαι πρὸς τὸν πατέρα καὶ τῶν μελλόντων ἐφίεσθαι , “ ἀπεκδεχομένους τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώ - “ μάτος ἡμῶν , ὥς φησι Παῦλος . “ γενηθήτω τὸ θέλημά σου , ὡς “ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς · ὃ λέγει τοῦτό ἐστιν · ὥσπερ ἐκεῖ πάντα ἀκωλύτως γίνεταί , φησιν · καὶ οὐ τὰ μὲν ὑπακούουσιν , ἀλλ’ εἰς πάντα ἥκουσι καὶ πείθονται , οὕτω καὶ ἡμᾶς καταξίωσον τοὺς ἀνθρώπους , μὴ ἐξ ἡμισείας τὸ θέλημά σου ποιεῖν , ἀλλὰ πάντα ἵνα ποιῶμεν διὰ σοῦ · διότι οὐ τῆς ἡμετέρας σπουδῆς ἡ ἀρετὴ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς παρὰ σοῦ διδομένης χάριτος ἄνωθεν . “ ἄρτον “ δὲ ἐπιούσιον , ” τὸν ἐφήμερον λέγει , ὥστε μὴ ὑπὲρ τῆς αὔριον μεριμνᾶν · μὴ δὲ περαιτέρω συντρίβειν ἑαυτοὺς τῇ φροντίδι τῆς ἐπιούσης ἡμέρας . Τὸ “ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν , ” καὶ τὰ ἑξῆς , 1 τὴν τῆς φιλανθρωπίας ὑπερβολὴν ἐκδείκνυται , ὅτι καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα , πάλιν ἁμαρτάνοντας , ἀξιοῖ συγγνώμης · οὐ δὲ γὰρ μετὰ τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας , ἀνῄρηται τῆς μετανοίας τὸ κέρδος · εἰσήνεγκε δὲ τοῦτον τῆς ἱκετηρίας τὸν νόμον , ἅμα μὲν ἵνα τῶν ἁμαρτημάτων ὑπόμνησιν λαμβάνοντες μετριάζωμεν , ἅμα δὲ καὶ ἑτέροις ἄφεσιν παρέχοντες μνησικακίας ἁπάσης ἀπαλλαττώμεθα m . τὸ “ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμὸν διδάσκει , οὐ παραιτεῖσθαι μὲν τοὺς ἀγῶνας , μὴ ἐπιπηδᾷν n δέ · οὕτω γὰρ ἡμῖν ἡ νίκη λαμπρότερα ἔσται , καὶ ἡ ἧττα τῷ διαβόλῳ καταγελαστοτέρα . “ πονηρὸν ” δὲ ἐνταῦθα τὸν διάβολον καλεῖ . διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν “ ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ τὰ ἑξῆς , ἀναμιμνήσκει ἡμᾶς λογίζεσθαι τίς ἐστιν ὁ δεσπόζων ἡμῶν , καὶ ὅτι πάντων ἐστὶ δυνατώτερος o , καὶ ὅτι οὐδένα χρὴ δεδοικέναι λοιπόν . Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν , ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος . Εἰπὼν , “ ἐὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν φησι , καὶ τὰ ἑξῆς , πάλιν καὶ διὰ τούτων ἐντρέψαι τὸν ἀκροατὴν βούλεται , πατρὸς καὶ οὐρανῶν μνημονεύσας . ὁ γὰρ τοιούτου πατρὸς ὣν υἱὸς , καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν κληθεὶς , οὔτε ἐκθηριοῦσθαι δίκαιος ἃν εἴη , οὔτε γήινόν τι καὶ βιωτικὸν ἔχειν φρόνημα , ἀλλὰ ταχέως διαλάττεσθαι πρὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας , καὶ μηδὲ ἴχνος ὀργῆς ἔχειν πρὸς τοὺς πλησίον . “ ὅτ’ ἃν δὲ νηστεύητε φησὶ , τοῦτο δηλοῖ , ὅτι οὐδὲ γὰρ μόνον ἐπιδείκνυσθαι χρὴ , ἀλλὰ καὶ σπουδάζειν λανθάνειν ἐκέλευσεν · τὸ δὲ “ ἀφανίζουσι τὰ πρόσωπα “ αὐτῶν , ” τοῦτό ἐστιν , ὅτι διαφθείρουσιν , ἀπολλύουσιν · εἰ δὲ τοῦτο ἀφανισμὸς προσώπου , τὸ πρὸς κενοδοξίαν ὠχρὸν φαίνεσθαι , τί ἂν εἴπωμεν p , περὶ τῶν ἐπιτρίμμασι καὶ ὑπογραφαῖς διαφθειρουσῶν τὰ πρόσωπα τῶν γυναικῶν · ἐκεῖνοι μὲν ἑαυτοὺς βλάπτοσυι q μόνον · αὗται δὲ καὶ ἑαυτάς . Τίνος ἕνεκεν , ἐπὶ μὲν τῆς ἐλεημοσύνης εἰπὼν , “ προσέχετε μὴ “ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων , προσέθηκε “ πρὸς τὸ “ αὐτούς · ” ἐπὶ δὲ τῆς νηστείας καὶ τῆς εὐχῆς , οὐδὲν τοιοῦτον διώρισεν ; ὅτι τὴν ἐλεημοσύνην μὲν ἀδύνατον λαθεῖν · εὐχὴν δὲ καὶ νηστείαν δυνατόν . ἀλείφεσθαι δὲ κελεύσας , οὐχ ἵνα ἀλειφόμεθα πάντως ἐνομοθέτησεν , ἐπεὶ πάντες εὑρεθησόμεθα παραβαίνοντες τὸν νόμον , καὶ πρό γε πάντων , οἱ μάλιστα αὐτὸν ἐσπουδακότες φυλάττειν , τὸ τῶν μοναχῶν πλῆθος · οὐ τοίνυν τοῦτο ἐπέταξεν · ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῖς παλαιοῖς ἔθος ἀλείφεσθαι συνεχῶς ἦν , εὐφραι - νομένοις καὶ χαίρουσι , διὰ τοῦτο εἶπε τὸ ἀλείφεσθαι · οὐδὲ γὰρ αὐτὸς νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα ἠλείψατο . ὑποκριτὴς δέ ἐστιν , ὁ ἑτέρου σχῆμα περιβαλλόμενος , οἷον ἐάν τις πτωχὸς ὑπάρχων , ἄρχοντος ἑαυτῷ περιθῇ προσωπεῖον . Μῆ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς . Εἰπὼν “ μὴ θησαυρίζετε , ” ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἐπιγείου θησαυροῦ τὴν βλάβην λέγει , ὑπὸ σητὸς καὶ βρώσεως ἀφανιζομένου καὶ ὑπὸ κλεπτῶν διορυττομένου , καὶ τοῦ ἐπουρανίου τὴν ὠφέλειαν ἀσύλου διαμένοντος . καὶ ἐπειδήπερ ὅπου ὁ θησαυρὸς τοῦ ἀνθρώπου , ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ · ἐὰν μὲν τοῖς κάτω προσηλώμενος r ὑπάρχῃς φησὶν , οὐ μικρὰν ὑποστήσῃ βλάβην · δοῦλος ἀντ’ ἐλευθέρου γενόμενος , καὶ τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτων · τῆς διανοίας προσηλωμένης τοῖς χρήμασιν , καὶ ὥσπερ κύων τάφῳ προσδεδεμένης ἁπάσης ἀλλοιώσεως χαλεπώτερον τῇ τῶν χρημάτων τυραννίδι · κατὰ τῶν προσιόντων καθυλακτῶν , ἓν ἔργον ἔχων τοῦτο διηνεκῶς , τὸ τηρεῖν ἑτέροις τὰ κείμενα · ἐὰν δὲ τοῦτο τὸ ἔργον ἀφεὶς μᾶλλον τοῖς ἄνω χωρίοις s συνάψῃς τὸν νοῦν διὰ τῆς ἐπιδόσεως , μέγα σου ἔσται τὸ κέρδος καὶ ἀμείωτον . Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός . Εἰπὼν ὅτι “ ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμὸς , ἐδήλωσεν ὅτι ὅπέρ ἐστιν ὁ ὀφθαλμὸς τῷ σώματι , τοῦτο ὁ νοῦς τῇ ψυχῇ · ὥσπερ οὖν , φησιν , οὐκ ἃν ἕλοιο χρυσοφορεῖν καὶ πεπηρῶσθαι τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἀλλὰ μᾶλλον τὴν τούτων ὑγείαν ἁπάσης τῆς τοιαύτης περιουσίας ποθεινοτέραν εἰναι νομίζεις · οὕτω καὶ τὴν τοῦ νοῦ πήρωσιν φεῦγε , ὡς μυρίων κακῶν ἐμπιπλῶσαν σου τὴν ζωὴν , καὶ μηδαμῶς πηρωθῆναι τοῦτον ἀνάσχῃ , τὸν καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχειν ὀφείλοντα . “ τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος , τὸ σκότος πόσον ; ” ὁτ’ ἀν’ γὰρ ο λύχνος σβεσθῇ , ποία λοιπὸν ἐλπὶς ἔσται ; ἣ τι τὸ ὄφελος στρατιωτῶν χρυσοφορούντων , ὅτ’ ἃν ὁ στρατηγὸς αἰχμάλωτος s ἄγηται ; οὕτως οὖν καὶ ὁ τὸν νοῦν διαφθείρων , τὸν δυνάμενον λύειν τὰ πάθη , ἐπιθυμίᾳ πλούτου σκοτιζόμενος παρέβλεψεν ἑαυτὸν τὰ μέγιστα . Θεοδώρου Ἡρακλείασ . Κυρίλλου . Λύχνος σώματος ὁ νοῦς , οὗ καθαρεύοντος ὡς ὀφθαλμοῦ , ὁδηγεῖται καὶ ἡνιοχεῖται τὰ σωματικὰ πάθη ἐπὶ τὸ εὐπρεπὲς καὶ Θεῷ ἀρέσκον . Τοῦ Χρυσοστόμου . Τί ἐστι τὸ “ οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις “ δουλεύειν ; " δύο τοὺς τὰ ἐναντία ἐπιτάττοντας λέγει · ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο εἴη , οὐδὲ δύο ἂν εἶεν . οἱ γὰρ ὁμόνοιαν ἔχοντες , κἂν πολλοὶ ὑπάρχωσιν , ἕν εἰσι · καὶ γὰρ “ τοῦ πλήθους τῶν πιστευσάντων , φησὶν , “ ἦν ἡ καρδία καὶ ἡ ψυχὴ μία . οὐ μόνον οὖν οὐ δουλεύσει τίς τοῖς δυσὶ κυρίοις , ἀλλὰ καὶ μισήσει , φησί · καὶ ἀποστραφήσεται αὐτούς · εἰπὼν τοίνυν ἀορίστως τοὺς δύο κυρίους , τέως ἵνα πείσῃ τὸν ἀκροατὴν γενέσθαι τῶν λεγομένων τότε , ἐπήγαγεν · “ οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾶ . ” φρίξωμεν ἐννοήσαντες τι παρεσκευάσαμεν , τὸν Χριστὸν εἰπεῖν , ὅτι περ μετὰ τοῦ Θεοῦ , τέθεικε τὸν χρυσόν . εἰ δὲ τοῦτο φρικτὸν , πῶς οὐ φρικωδέστερον , τὸ διὰ τῶν ἔργων τοιούτους γενέσθαι , καὶ προτιμᾶσθαι τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ , τὴν τοῦ χρυσοῦ τυραννίδα ; πῶς οὑν Ἀβραὰμ φησὶ , πῶς Ἰὼβ εὐδοκίμησεν , ὅτι οὐχ ἁπλῶς ἐπλούτουν , οὐδὲ ἐδούλευον τῷ μαμωνᾶ · ἀλλ’ ἐκράτουν αὐτοῦ καὶ ἐδέσποζον · καὶ ὥσπερ ἀλλοτρίων ὄντες οἰκόνομοι χρημάτων , οὐ τῶν t πάντα ἐκεῖνα ἐκέκτηντο · καὶ οὐ μόνον τὰ ἑτέρων οὐκ ἐλάμβανον , ἀλλὰ καὶ τὰ ἴδια τοῖς δεομένοις παρεῖχον ; μηδεὶς τοίνυν προφασιζέσθω προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις λέγων , ὅτι δυνατὸν καὶ Θεῷ δουλεύειν καὶ χρήμασι · τοῦ δεσπότου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ , ἀποφηναμένου , ἀδύνατον εἶναι ταύτην κἀκείνην συμβῆναι τὴν δουλείαν . Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾶ . Θεοδώρου μονάκου . Κλήμεντοσ . Μαμωνᾶς ἐστιν οὐ μόνος ὁ χρυσὸς , ἀλλὰ πᾶν εἶδος κάλλιστον τῶν ἐπὶ γῆς . Μαμωνᾶς ἐστιν ἡ φιλαργυρία . Τοῦ Χρσοστόμου . Εἶπε δὲ τοῦτο οὐκ ἐπειδὴ μαμῶνάς ἐστι τὸ περισσὸν τῆς χρείας . Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν , μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν , τί φάγητε καὶ τί πίητε . Η ψυχὴ τροφῆς οὐ δεῖται , ἀσώματος γάρ · ἀλλὰ κατὰ τὴν κοινὴν ἐφθέγξατο συνήθειαν . εἰ γὰρ μὴ δεῖται τροφῆς , ἀλλ’ οὐκ ἃν ὅλως ἀνάσχοιτο μένειν ἐν τῷ σώματι , ἀλλ’ ἣ τρεφομένου αὐτοῦ · ἵνα δὲ μὴ λέγωσί τινες · τί οὖν , εἰ ἅπαντα δῶμεν τοῖς πτωχοῖς ; πῶς δυνησόμεθα ζῆσαι ζῆσαι ; πρὸς ταύτην λοιπὸν ἵσταται τὴν ἀντίθεσιν σφόδρα εὐκαίρως , καὶ φησίν · οὐχὶ πλέον ἐστὶν ἡ ψυχὴ τῆς τροφῆς , καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος ; ὃ δὲ λέγει τοιοῦτον ἐστιν · ὅτι ὁ τὸ μεῖζον δοὺς , πῶς τὸ ἔλαττον οὐ δώσει ; ὁ τὴν τρεφομένην σάρκα καὶ σκεπομένην διαπλάσας , πῶς τὴν τροφὴν οὐ παρέξει καὶ τὸ ἔνδυμα ; οὐδὲ γὰρ ἡ τροφὴ αὔξει τὸ σῶμα , ἀλλ’ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια · διὸ καὶ ἐπήγαγε λέγων , “ τίς “ δύναται ἐξ ὑμῶν προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα ; ” πρεπόντως δὲ καὶ τῶν πετεινῶν μέμνηται , καὶ σφόδρα ἐντρεπτικῶς · ὅπερ μέγιστον εἰς παραινέσεως λόγον ἔχει τὴν ἰσχὺν , ὅτι τρέφονται χωρὶς μερίμνης , ὅπερ ἐὰν θέλωμεν , καὶ ἡμῖν εὔκολον κατορθωθῆναι · καὶ τοῦτο ἔδειξαν οἱ διὰ τῶν ἔργων αὐτὸ ἀνύσαντες · Μωυσῆς καὶ Ἠλίας καὶ Ἰωάννης , καὶ ἕτεροι τοιοῦτοι μὴ μεριμνήσντες . εἰ τοίνυν τῶν δι’ ἡμᾶς γενομένων πετεινῶν , τοσαύτην ποιεῖται πρόνοιαν , πολλῷ μᾶλλον ἡμῶν · τι οὖν ; οὐ δεῖ σπείρειν φησίν ; οὐκ εἶπεν , ὅτι σπείρειν οὐ δεῖ , ἀλλ’ ὅτι μεριμνᾷν οὐ δεῖ · οὐδὲ ὅτι χρὴ ἐργάζεσθαι , ἀλλ’ ὅτι οὐ δεῖ μικρόψυχον εἶναι , καὶ κατατείνειν ἑαυτὸν ταῖς φροντίσιν , ἀλλὰ μᾶλλον παρὰ τοῦ Θεοῦ τὸ πᾶν ζητεῖν . τοῦτο γὰρ οἱ Ἀπόστολοι κατόρθωσαν , ἅπαντα ῥίψαντες , καὶ οἱ πεντακισχίλιοι , ὡς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται . Εἰπὼν περὶ τῆς ἀναγκαίας τροφῆς , καὶ δείξας ὅτι οὐδὲ ὑπὲρ αὐτῆς χρὴ μεριμνᾷν , ἐπὶ τὸ κουφότερον μεταβαίνει λοιπόν · οὐδὲ γὰρ οὕτως ἀναγκαῖον ἔνδυμα ὡς τροφὴ , καὶ δείκνυσιν ἀπὸ τῶν κρίνων , ὅτιπερ φησὶ χόρτος ἀγροῦ ὑπάρχων , καὶ πολλὴν τὴν εὐτέλειαν κεκτημένα , καὶ εἰς κλίβανον βαλλόμενα , τοιαύτης μετέσχον εὐπρεπείας καὶ καλλωπισμοῦ , οὐ πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἀμφιάσει τὸ πολυτίμητον καὶ περισπούδαστον τῷ Θεῷ ζῶον ; τουτέστι τὸν ἄνθρωπον , ᾧτ’ τινι ψυχὴν ἔδωκε καὶ σῶμα διέπλασε , δι’ ὃν τὰ ὁρώμενα πάντα ἐποίησε , καὶ τὰ μυρία εἰργάσατο ἀγαθά · τὸ δὲ “ οὐ κοπιῶσιν ἐπήγαγεν , ὥστε κόπων ἡμᾶς ἀπαλλάξαι · οὐ γὰρ τὸ μεριμνᾶν ταῦτα πόνος , ἀλλὰ τὸ μεριμνᾶν . καὶ καθάπερ εἰπὼν ἐπὶ τῶν ὀρνέων , ὅτι “ οὐ σπείρουσιν , ” οὐ τὸν σπόρον ἀνέτρεψεν , ἀλλὰ τὴν φροντίδα , οὕτως εἰπὼν “ οὐ νήθουσιν , ” οὐ τὸ ἔργον ἀνεῖλεν , ἀλλὰ τὴν μέριμναν · καὶ εἰ Σολομὼν ἡττήθη τοῦ κάλλους αὐτῶν , καὶ οὐχ ἅπαξ καὶ δὶς , ἀλλὰ δι’ ὅλης τῆς βασιλείας αὐτοῦ · τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπὼν , ἐν πάσῃ τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ · ποτὲ σὺ περιγενέσθαι δυνήσῃ ; μᾶλλον δὲ ἐγγὺς γενέσθαι τῆς τοιαύτης εὐμορφίας ; ἐκ τούτου παιδεύων ἡμᾶς μὴ ἐφίεσθαι τοῦ καλλωπισμοῦ τῶν ἱματίων . εἰ τοίνυν τῷ χόρτῳ , τῷ μὴ ἐν χρείᾳ ὄντι , τουτέστι τοῖς κρίνοις , τοσοῦτον ἔχειν τὸ κάλλος δέδωκε · πῶς σοὶ τῷ ἐν χρείᾳ οὐ δώσει ; τίνος δὲ χάριν εἶπεν · “ οἶδε γὰρ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος , ὄτι “ χρήζετε πάντων , ” καὶ οὐκ εἶπεν οἶδεν ὁ Θεὸς , ὥστε αὐτοὺς εἰς μείζονα ἐλπίδα ἀγαγεῖν . εἰ γὰρ πατήρ ἐστι , καὶ τοιοῦτος Πατὴρ , οὐδαμῶς παρίδοι τοὺς υἱοὺς ἐν ἐσχάτοις ὄντας κακοῖς , ὅπου γε οὐδὲ ἄνθρωποι πάτερες ὄντες , τοῦτο ποιοῦσι . διὰ τοῦ εἰπεῖν “ ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ ἑξῆς , διδάσκει ἡμᾶς μηδὲ αἰτεῖν τὰ παρόντα , ἀλλὰ τὰ μέλλοντα μόνον , καὶ θαρρεῖν ὡς καὶ τούτων ἐκείνοις προστιθεμένων , καὶ τὴν μέριμναν ὑπὲρ τῶν ἀπορρήτων ἀγαθῶν ἐκείνων ἔχειν · οὐ γὰρ διὰ τοῦτο ἐγενόμεθα , ἵνα φάγωμεν καὶ πίωμεν καὶ περιβαλλώμεθα , ἀλλ’ ἵνα ἀρέσωμεν Θεῷ , καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν . Μῆ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον · ἡ γὰρ αὔριον μεριμνήσει ἑαυτῆς . Οὐκ εἶπε μὴ μεριμνήσητε μόνον , ἀλλὰ προσέθηκε περὶ τῆς τῆς αὔριον · “ ἀρκετὸν γὰρ τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς , τουέστιν ἡ ταλαιπωρία καὶ ἡ συντριβή · οὐκ ἀρκεῖ σοι , φησὶ , τὸ ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου ἐσθίειν τὸν ἄρτον ; τί καὶ τὴν ἀπὸ τῆς φροντίδος προστιθῇς ταλαιπωρίαν ; οὐ γὰρ κακίαν εἰπὼν , περὶ πονηρίας εἶπε , μὴ γένοιτο · ὥσπερ καὶ ἐν τῷ λέγειν · “ ἐγώ , ” φησιν , “ ὁ “ εἰρήνην καὶ κτίζων κακὰ , οὐ τὴν κακίαν λέγει , ἀλλὰ τοὺς λιμοὺς , τοὺς λοιμοὺς , τὰ δοκοῦντα εἰναι κακὰ παρὰ πολλοῖς . καὶ πάλιν , “ οὔκ ἐστι κακία ἐν πόλει , ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησεν , o οὐχ ἁρπάγας . ” ] Θεοδώρου μονάκου . Ἡ ἡμέρα ἐστὶ τὰ πρὸς τὴν χρείαν · τὸ περὶ τῶν μελλόντων φροντίζειν . Μὴ κρίνετε ἵνα μὴ κριθῆτε · ἐν ᾧ γὰρ κρίνετε κριθήσεσθε . Τοῦ Χρυσοστόμου . Τί ἐστι “ μὴ κρίνετε ; ” ἵνα μὴ μυρίων γέμων κακῶν , ὑπὲρ μικρῶν τινῶν ἁμαρτημάτων , ἄλλοις ἐπεμβαίνῃ · διὸ καὶ ἐπήγαγε “ τί βλέπεις τὸ κάρφος ; ” καὶ γὰρ πολλοὶ τοῦτο ποιοῦσιν , ἐὰν ἴδωσι μοναχὸν περιττὸν ἱμάτιον ἔχοντα , τὸν νόμον αὐτῷ προβάλλονται τὸν δεσποτικὸν , αὐτοὶ μυρία κεκτημένοι · κἂν ἴδωσι δαψιλεστέρας τροφῆς ἀπολαύοντα , πικροὶ γίνονται κατήγοροι , αὐτοὶ καθ’ ἡμέραν μεθύοντες καὶ κραιπαλῶντες , οὐκ εἰδότες ὅτι μετὰ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων , μεῖζον ἑαυτοῖς ἐντεῦθεν · οὐ γὰρ ἐκεῖνον καταδικάζεις , φησὶν , ἀλλὰ σαυτόν · καὶ φοβερόν σοι ποιεῖς τὸ δικαστήριον , καὶ ἀκριβεῖς τὰς εὐθύνας · ὁ γὰρ ὁ σκοπῶν P τοῦ διορθώσασθαί τινα , ἐπιτιμῶν καὶ ἐπιπλήττων μετὰ τὸ πλειστάκις νουθετῆσαι , καὶ σφόδρα ἀποδεικτός ἐστι . χρὴ γὰρ ἁμαρτάνουσιν ἐγκαλεῖν , καὶ τούτους ἐλέγχει ,, οἷον τὸν οἰκέτην ὁ δεσπότης , καὶ ἡ δέσποινα τὴν θεραπαινίδα , καὶ ὁ πατὴρ τὸν υἱὸν , καὶ ὁ φίλος τὸν φίλον · τοὺς ἐχθροὺς , ἐὰν μὴ κρίνωμεν τῷ προειρημένῳ σκοπῷ , οὐδέποτε καταλύσαι τὴν ἐχθρὰν δυνησόμεθα , ἀλλὰ πάντα ἄνω καὶ κάτω γενήσεται · χρὴ τοίνυν μετὰ φειδοῦς καὶ συγγνώμης τοῦτο ποιεῖν , καὶ τὸν πορνεύοντα , καὶ τὸν ἕτερόν τι ποιοῦντα πονηρὸν διορθοῦσθαι · ἀλλὰ μὴ ὡς πολέμιος , μὴ ὡς ἐχθρὸς ἀπαίτει δίκας , ὡς ἰατρὸς δὲ μᾶλλον τὰ φάρμακα κατασκεύαζε · ἄλλως δὲ οὐδὲ περὶ τῶν μεγάλων καὶ ἀπηγορευμένων ἁμαρτημάτων εἶπεν , ἀλλὰ περὶ τῶν οὐδὲ δοκούντων εἶναι πλημμελημάτων τοῦτο εἴρηται , καὶ τοῦτο δείκνυσι “ κάρφος ὀνομάσας · ὑποκριτὴν δὲ λέγει , τὸν ἐν τοῖς ἑτέρων ἁμαρτήμασιν ὄντα πικρὸν ἐξεταστὴν , ἑαυτὸν δὲ μὴ διορθούμενον · τὸ δὲ ἐκβα - λεῖν πρῶτον τὴν δοκὸν , καὶ τὰ ἑξῆς , δηλοῖ ὅτι οὐ κωλύει τοῦ κρίνειν , ἀλλ’ ἐν τῷ μηδενὶ ὧν μέλλει κρίνειν ὑπεύθυνον ὄντα , ἁλλὰ πάντα κατορθώσαντα . Μῆ δότε τὸ ἅγιον τοῖς κυσὶ , μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων . Κύνας δὲ ἐνταῦθα τοὺς ἐν ἀσεβείᾳ ζῶντας λέγει · καὶ χοίρους , τοὺς ἐν ἀκολάστῳ βίῳ διατρίβοντας διαπαντὸς , οὕσπερ ἅπαντας ἀναξίους ἔφησε εἶναι τῆς θείας ἀκροάσεως · εἰπὼν , “ μὴ δότε τὰ “ ἅγια τοῖς κυσί · μηδὲ ῥίψητε τοὺς μαργαρίτας , ἔμπροσθεν τῶν “ χοίρων . ” οὐδὲ γὰρ ὁ χοῖρος οἶδε τί ἐστι μαργαρίτης , ὥσπερ οὐδὲ οἱ ἀσεβεῖς , τίνα ἐστὶ τὰ ἅγια . τὸ δὲ “ μὴ καταπατήσωσιν “ αὐτὰ , καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς , δηλοῖ ὅτι ὑποκρίνονται μὲν ἐπιείκειαν ὥστε μαθεῖν · εἶτα ἐπειδὰν μάθωσιν , ἕτεροι ἀνθ’ ἑτέρων γινόμενοι κωμῳδοῦσι , χλευάζουσιν , ὡς ἀπατηθέντας ἡμᾶς . διὰ τοῦτο οὐ μικρὸν κέρδος τὸ ἐν ἀγνοίᾳ μένειν αὐτούς · μανθάνοντες γὰρ μυρία παρέξουσι πραγμάτων . Αἰτεῖτε καὶ δοθήσεται ὑμῖν · ζητεῖτε καὶ εὑρήσητε · κρούετε καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν . Εἰπὼν ὁ Χριστὸς “ αἰτεῖτε ” καὶ τὰ ἑξῆς , οὐ μικρὰν ἐπενόησε παραμυθίαν τοῖς πόνοις , τὴν ἀπὸ τῶν ἐπιμόνων εὐχῶν καὶ καρτερικῶν συμμαχίαν · διὰ τοῦτο οὖν αἰτεῖν ἐκέλευσε , καὶ τὴν δόσιν ἐγγυήσατο . πλὴν οὐχ ἁπλῶς αἰτεῖν ἐκέλευσεν , ἀλλὰ μετὰ προσεδρίας πολλῆς καὶ εὐτονίας . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ “ ζητεῖτε . ” καὶ γὰρ ὁ ζητῶν πάντα ἐμβαλὼν τῆς διανοίας , πρὸς ἐκεῖνο μόνον γίνεται τὸ ζητούμενον · καὶ πάλιν δὲ τὸ “ κρούειν σημαίνει τὸ μετὰ σφοδρότητος προσιέναι καὶ θερμῆς διανοίας , διὰ τῶν ἀνθρωπίνων ὑποδειγμάτων συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ ἡμῶν · τὴν πολλὴν αὐτοῦ δείκνυσι φιλανθρωπίαν , πατρὸς καὶ υἱοῦ μνημονεύσας , καὶ αἰτήσεως καὶ λήψεως · καὶ “ εἰ ὑμεῖς πονηροὶ ὄντες , ” φησὶ , “ παρέχετε , οὐχὶ λίθον ἀντὶ ἄρτου , οὐδὲ ὄφιν ἀντὶ ἰχθύος · πόσῳ “ μᾶλλον ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτοῦσιν “ αὐτόν ; ” ταῦτα οὖν ἐννοοῦντες , μὴ ἀποστῶμεν , ἕως ἂν λάβωμεν · μὴ ἀναχωρήσωμεν , ἕως ἂν εὕρωμεν . ἐὰν γὰρ ἐπιμένωμεν λέγοντες , οὐκ ἀπερχόμεθα , ἕως οὗ λάβομεν , ληψόμεθα πάντως . προδήλως δὲ , ἐὰν τοιαῦτα αἰτῶμεν οἷα καὶ τῷ αἰτουμένῳ πρέπει , καὶ ἡμῖν τοῖς αἰτοῦσι συμφέρει · τίνα δέ ἐστι ταῦτα ; τὸ τὰ πνευματικὰ ζητεῖν ἅπαντα , τὸ ἀφιέναι τοῖς πεπλημμεληκόσι , τὸ αἰτεῖν τὴν ἄφεσιν , τὸ χωρὶς ὀργῆς καὶ διαλογισμῶν ἐπαίρειν χεῖρας ὁσίους · ἃν οὕτω αἰτῶμεν , ληψόμεθα . τι οὖν φησιν , ὅτ’ ἃν καὶ πνευματικὰ αἰτῶ , καὶ μὴ λάβω ; ὅτι οὐ μετὰ σπουδῆς ἔκρουσεν , ἣ πάντως ἑαυτὸν ἀνάξιον παρασκευάσας τοῦ λαβεῖν · ἣ ὅτι ταχέως ἀπέστης · τὸ δὲ “ πονηροὶ ” εἶπεν , οὐ διαβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν , κακίζων τὸ γένος ἡμῶν · μὴ γένοιτο , ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ εἶπεν · δεῖξαι θέλων ὅτι σύντομος ἡ ἀρετὴ καὶ ῥᾳδία . ἐν βραχεῖ πάντα ἀνεκεφαλαιώσατο εἰπὼν , “ πάντα οὖν ὅσα ” καὶ τὰ ἑξῆς καὶ οὐδὲ ἁπλῶς εἶπε “ πάντα · ” ἀλλὰ “ πάντα οὑν τὸ γὰρ “ οὖν ” τοῦτο , οὐχ ἁπλῶς προσέθηκεν , ἀλλὰ τοῦτο αἰνιττόμενος , ὅτι εἰ βούλεσθέ , φησιν , εἰσακούεσθαι , μετ’ ἐκείνων καὶ ταῦτα ποιεῖτε · ποῖα δὴ ταῦτα , “ ὅσα ἂν βούλεσθε , ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι διὰ τούτων δεικνὺς , ὅτι μετὰ τῆς εὐχῆς , καὶ πολιτείας δεῖ ἀκριβοῦς q · εἰπὼν δὲ ὅτι οὕτω γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἔδειξεν ὅτι κατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ ἀρετὴ , καὶ οἴκοθεν τὰ δέοντα πάντες γινώσκομεν , καὶ οὐχ οἷόν τε εἰς ἄγνοιαν οὐδέποτε καταφυγεῖν . Εἰσέλθετε διὰ τῆς στενῆς πύλης , ὅτι πλατεία ἡ πύλη καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν . Στενὴν τὴν πύλην ἐκάλεσε , καὶ τεθλιμμένην τὴν ὁδὸν , τῆς εἰς τὴν ζωὴν ἀπάγουσαν · νήφειν ἡμᾶς παρασκευάζων , καὶ ἐναγωνίους ἐργαζόμενος , καὶ διεγείρων ἡμῶν τὰ φρονήματα · ἐπεὶ , εἰ μὴ τοῦτο ἦν , πῶς μετὰ ταῦτα ἔλεγεν , “ ὁ ζυγὸς μοῦ χρηστὸς , καὶ “ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστιν ; ” ὀνομάσας δὲ πύλην καὶ ἔδειξεν ἐκ τούτου , ὅτι οὐδὲν μόνιμον , ἀλλὰ πάντα παροδεύονται , καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ τὰ χρηστὰ τοῦ βίου , καὶ οὐκ ἐκ τούτου δὲ ῥᾴδια τὰ τῆς ἀρετῆς , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ εἰς χρηστὸν τέλος καταντᾷν τοὺς πόνους · εἰς ζωὴν γὰρ αἰώνιον εἰσάγουσιν , ὅπερ ἱκανόν ἐστιν παραμυθήσασθαι τοὺς ἀγωνιζομένους . εἰ δέ τινες αὐτὴν , καὶ οὕτως ἐπίπονον εἶναι , νομίζουσιν , τῆς αὐτῶν ῥαθυμίας ἡ ὑπόνοια μόνον . εἰπὼν δὲ ὅτι “ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτὴν , ” πάλιν καὶ ἐνταῦθα τὴν τῶν πολλῶν ῥαθυμίαν ἐδήλωσεν , καὶ τοὺς ἀκούοντας ἐπαίδευσεν , μὴ ταῖς τῶν πολλῶν εὐημερίαις προσέχειν , ἀλλὰ τοῖς τῶν ὀλίγων πόνοις , καὶ τούτους ζηλοῦν . Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν , οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων . Ψευδοπροφήτας ἐνταῦθα , οὐ τοὺς αἱρετικοὺς αἰνίττεται , ἀλλὰ τοὺς βίου μὲν ὄντας διεφθαρμένου , προσωπεῖον δὲ ἀρετῆς περικειμένους , οὓς τῇ τῶν ἐπιθέτων προσηγορίᾳ , καλεῖν εἰώθασιν οἱ πολλοί . διὸ καὶ ἐπάγει λέγων · ” ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν , ἐπιγνώ - “ σεσθε αὐτούς · παρὰ γὰρ αἱρετικοῖς ἔστι πολλάκις καὶ βίον εὑρεῖν , παρὰ δὲ αὐτοῖς , οἷς εἶπον , οὐδαμῶς · εἰ γὰρ καὶ σχῆμα . τίζονται βίον ἐπιδείξασθαι ὀρθὸν , ἀλλὰ ταχέως ἀλλάσσονται , τὴν ἐπίπονον ὁδὸν βαδίζειν οὐ θέλοντες . καὶ σκοπήσωμεν τὴν ἡμερόἡμερότητα τοῦ φιλανθρώπου ἡμῶν δεσπότου . οὐ γὰρ εἶπε , “ κολάσατε “ αὐτούς . ἀλλὰ μὴ βλαβῆτε παρ’ αὐτῶν · μὴ ἀφύλακτοι αὐτοῖς περιπέσητε . καὶ τὸ ” μήτι συλλέγουσιν ἀπὸ ἀκανθῶν σταφυλὴν , “ ἢ ἀπὸ τριβόλων σῦκα · ” ἔτι δὲ καὶ τὰ τῶν δενδρῶν ὑποδείγματα καὶ τὸ ” ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε ” ἀμφότερα περὶ τῶν αὐτῶν πονηρῶν ἀνθρώπων εἶπε . δοκεῖ δέ μοι , καὶ Ἰουδαίους αἰνίττεσθαι , τοιούτους καρποὺς ἐπιδεικνυμένους · διὸ καὶ τῶν Ἰωάννου ῥημάτων ὑπέμνησεν , “ ὅτι πᾶν δένδρον , ” διὰ τῶν τοιούτων ὀνομάτων , τὴν τιμωρίαν αὐτοῖς ὑπογράψας . καὶ γὰρ ἐκεῖνος τὰ αὐτὰ ἔλεγεν , ἀξίνης καὶ δένδρου κοπτομένου καὶ πυρὸς ἀσβέστου πρὸς αὐτοὺς μεμνημένος . καὶ δοκεῖ μὲν μία τίς τιμωρία εἶναι τὸ κατακαίεσθαι · εἰ δέ τις ἀκριβῶς ἐξετάσειε , δύο αὗται κολάσεις εἰσίν · ὁ γὰρ καιόμενος καὶ τῆς βασιλείας ἐκπίπτει πάντως · καὶ οἴδαμεν , ὅτι πολλοὶ τὴν γέενναν μόνον πεφρίκασιν · ἐγὼ δὲ τὴν ἔκπτωσιν τῆς δόξης ἐκείνης , πολὺ τῆς γεέννης κόλασιν πικροτέραν εἶναι φημι . εἰ δὲ μὴ δυνατὸν παραστῆσαι τῷ λόγῳ , θαυμαστὸν οὐδέν · οὐδὲ γὰρ οἴδαμεν ἐκείνων τῶν ἀγαθῶν τὴν μακαριότητα , ἵνα καὶ τὴν ἀθλιότητα , τὴν ἀπὸ τῆς στερήσ ἕως αὐτῶν , σαφῶς ἴδωμεν . Κυρίλλου . Οὗτοι εἰσὶν οἱ αἱρετικοὶ , ἤτοι οἱ διαλόγων πλαστῶν καὶ ἀμφιάσεων ἐξαπατῶντές τινας , καὶ ὅτ’ ἃν πείσωσιν , τότε αὐτοῖς ὑποβάλλουσι ποιεῖν , ἃ μὴ θέμις . Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι Κύριε , Κύριε , εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Toῦ Χρυσοστόμου . To “ οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι Κύριε , Κύριε , ” καὶ τὰ ἑξῆς , σημαίνει ὅτι οὐ δεῖ μόνον πίστιν ἔχειν ὀρθὴν , τοῦ βίου ἠμελημένου , ἀλλὰ βίον ὀρθὸν μετὰ πίστεως · κἂν γὰρ σημεῖα , φησὶ , πολλὰ πεποιηκὼς ᾖ , καὶ οὐδὲν ἀγαθὸν ἐργασάμενος , τῶν προθύρων ἐκείνων οὐδαμῶς ἀξιωθήσεται · διὰ τούτων δεικνὺς , ὅτι ἡ πίστις οὐδὲν ἰσχύει χωρὶς τῶν ἔργων · μὴ θαυμάσωμεν δὲ εἰ τοιοῦτοι ὄντες πονηροὶ θαυματουργοῦσιν · ἡ γὰρ χάρις πᾶσα τῆς τοῦ δεδωκότος δωρεᾶς · ὅθεν καὶ τοῦ κολάζεσθαι εἰσὶν ἄξιοι , ὅτι περὶ τὸν οὕτω τιμήσαντα , ἵνα βίον ὀρθὸν ἐπιδείξωνται , ἀγνώμονες γεγόνασι καὶ ἀναίσθητοι · οὐδὲ γὰρ , ὥς τινες ὑπονοοῦσιν , ὅτι ἐν τῷ θαυματουργεῖν μὲν αὐτοὺς , βίον εἶχον ὀρθόν · ὕστερον δὲ μετεβάλλοντο καὶ τὴν ἀνομίαν ἐποίουν · τοῦτο γὰρ δεῖξαι σπουδάζει , ὅτι οὔτε πίστις οὔτε θαύματα ἰσχύει , εἰς τὴν βασιλείαν ει'σενεγκεῖν , βίου ὀρθοῦ μὴ παρόντος · καὶ τίνες οὗτοι φησι · πολλοὶ τῶν πιστευόντων ἔλαβον χαρίσματα , οἷος ἦν ὁ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων , καὶ οὐκ ὣν μετ’ αὐτοῦ , ὡς ἐν τοῖς ἁγίοις Εὐαγγελίοις γέγραπται , οἷος ἦν 1ούδ̀οας · καὶ γὰρ οὕτος πονηρὸς ὣν , χαρίσματα εἶχε . πολλοὶ δὲ καὶ ἕτεροι τῶν ἀναξίων χαρίσματα ἐλάμβανον · διὰ τὸ ἀρχὰς ἔχειν τὸ κήρυγμα , ὅπως ἐκ τούτου πολλὴ γένηται τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἡ ἐπίδειξις · καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ δὲ , τοῦτο εὕροι τίς ἄν · καὶ εἰς ἀναξίους ἐνεργήσασαν τὴν χάριν πολλάκις , ἵνα ἑτέρους εὐεργετήσῃ · καὶ γὰρ ὁ Βαλαὰμ καὶ ὁ Φαραὼ τοιοῦτος ἦν · διὸ φοβηθῶμεν , ἀγαπητοὶ , καὶ πολλὴν ἐπιμέλειαν ποιησώμεθα βίου · τὸ δὲ " οὐδέποτε ἔγνω ὑμᾶς , ” δηλοῖ , ὅτι πολλοὺς ἐντεῦθεν ἤδη μισεῖ , καὶ πρὸ τῆς κρίσεως ἀποστρέφεται . Ὁμοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ , ὅστις ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πέτραν . Φρόνιμον δὲ δικαίως τὸν ἀκούοντα αὐτοῦ τοὺς λόγους , καὶ ποιοῦντα ὠνόμασε · καὶ γὰρ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι , τῶν ἀπορῥήτων ἀγαθῶν ἀξιωθήσεται , καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι , μετὰ ἀσφαλείας ζήσεται · καὶ οὐδενὶ τῶν δεινῶν εὐχείρωτος γενήσεται , καθὼς καὶ διὰ τῶν ἐπαγομένων ἐδήλωσεν , βροχὴν καὶ ποταμοὺς προσπεσόντας τῶν τοιούτων , τουτέστι τὰς ἀνθρωπίνας συμφορὰς καὶ δυσπραγίας , καὶ συκοφαντίας , καὶ ἐπιβουλὰς , καὶ μηδὲν αὐτῶν τοῦτον παραβλάψαντα · δείξας τὰ τῆς ἀρετῆς ἔπαθλα , καὶ ἐντεῦθεν ἤδη διδόμενα , δείκνυσι λοιπὸν οὕτως καὶ τὰ τῆς κακίας ἐπίχειρα παρεχόμενα , μωρὸν ἀποκαλῶν τὸν μὴ ποιοῦντα αὐτοῦ τοὺς λόγους · καὶ δικαίως , ὡς ἐπὶ ψάμμου τὴν οἰκίαν οἰκοδομοῦντος , καὶ πόνους μὲν ὑπομένοντος καὶ κόπους · εἰς μάτην δὲ πονοῦντος καὶ κοπιῶντος , ὡς τοῦ καρποῦ καὶ τῆς ἀναπαύσεως ἀποστερουμένου διὰ τῆς πτώσεως , καὶ ἀντὶ τούτου κόλασιν ὑπομένοντος · ὅτι γὰρ οἱ κακίαν μετιόντες κάμνουσιν καὶ κοπιῶσι , πᾶσι τοῦτο δῆλόν ἐστι · καὶ γὰρ ο ἅρπαξ καὶ ὁ μοιχὸς καὶ ὁ συκοφάντης , καὶ ὁ σπουδάζων πλουτεῖν , πολλὰ κάμνουσι καὶ ταλαιπωροῦσιν , ὥστε τὴν κακίαν εἰς τέλος ἀγαγεῖν , καὶ ὁ πόρνος δὲ καὶ ὁ ἀσελγὴς καὶ ὁ θυμώδης καὶ πάντες οἱ τοιοῦτοι , ἐπὶ τῆς ψάμμου οἰκοδομοῦσιν . Καὶ κατέβη ἡ βροχὴ , καὶ ἦλθον οἱ ποταμοί . Ωριγένουσ . βροχὴ ὁ διάβολος · ποταμοὶ οἱ ἀντίχρηστοι ἄνεμοι , τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας . Εὐσεβίου . Οἰκία ἐστὶν ἡ τῆς ἀρετῆς ἐργασία · πέτρα δὲ ἡ πίστις · ἄνεμοι δὲ βροχαὶ καὶ ποταμοὶ , πᾶν εἶδος πειρασμοῦ . Θεοδώρου μονάκου . Μωρὸς ἐπὶ ψάμμου οἰκοδομῶν ἐστιν , πάντες οἱ ποιοῦντες τί κακὸν , ὃ οὗτοι ἄνευ κόπου ποιοῦσιν · ἄμμας δὲ ἡ εὐήθεια · μεγάλην δὲ λέγει τὴν πτῶσιν τῶν πιστῶν , καὶ μετατραπέντων , ὡς ἀπὸ τοῦ ὑψηλοτάτου πύργου πεσόντων · οἱ γὰρ ἄπιστοι οὐ πίπτουσιν , ἀλλὰ r χαμαὶ εἰσιν . Τοῦ Χρυσοστόμου . τίνος χάριν οὐκ ἤλγησαν οὐδὲ ἐνάρκησαν οἱ ὄχλοι ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ πρὸς τὸ φορτικὸν τῶν εἰρημένων , καὶ τὸ ὕψος τῶν ἐπιταγμάτων , ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐξεπλήσσοντο , διὰ τὴν τοῦ διδάσκοντος ἰσχύν ; πολλοὺς γὰρ αὐτῶν εὐθέως εἷλεν καὶ ἔπεισεν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὥστε καὶ μετὰ τὸ παύσασθαι ἀκολουθεῖν αὐτῷ · ἐθαύμαζον γὰρ μάλιστα τὴν ἐξουσίαν , διὰ τὸ μὴ εἰς ἕτερον ἀναφέρειν τὰ λεγόμενα , ἀλλὰ πανταχοῦ ἑαυτὸν ἐπιδεικνύμενον τὸ κόρος ἔχοντα · καὶ γὰρ νομοθετῶν συνεχῶς προσετίθει , “ ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , ” καὶ τῆς ἡμέρας ἀναμιμνήσκων ἐκείνης , ἑαυτὸν ἐδείκνυ τὸν δικάζοντα .
Lemmas: περι ὁ μακαρισμός . Ἴδη δέ ὁ ὄχλος ἀναβαίνω εἰς ὁ ὄρος . τίς χάρις ὁ Κύριος καί θεός ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός εἶδον ὁ ὄχλος , ἀναβαίνω εἰς ὁ ὄρος ; διά ὁ ἀφιλότιμος καί ἄκομος παστός · οὖον γάρ περιάγω αὐτός μετά ἑαυτοῦ · ἀλλά ὅτε μέν περιπατέω ἐσθίω , αὐτός περίειμι πανταχοῦ , καί πόλις καί χώρα ἐπισκοπέω . ὅτε δέ ὄχλος γίγνομαι , ἐν εἷς κάθημαι χωρίον , καί οὐ ἐν πόλις καί ἐν ἀγορά μέσος , ἀλλά ἐν ὄρος καί ἐρημία · παιδεύω ἐγώ , μηδείς πρός ἐπίδειξις ποιέω , ἀλλά καί ὁ ἐν μέσος θόρυβος ἀπαλλάσσω , ὅτι ἄν περί ἀναγκαῖος διαλέγω πρᾶγμα . προσέρχομαι δέ ὁ μαθητής αὐτός , ὡς ἀγαθός λοιπός γίγνομαι ὁ μέν γάρ πολύς ὁ θαῦμα εἰμί θεατής · οὗτος δέ καί ἀκούω τίς λοιπός ἐπιθυμέω μέγας . διατί δέ πρόκειμαι “ ὅτι ἀνοίγω ὁ στόμα αὐτός ; ” ἵνα μανθάνω , ὅτι σιγάω παιδεύω , οὐ μόνος φθέγγομαι ὁ δέ διδάσκω αὐτός , ” μή περί ὁ μαθητής αὐτός νομίζω οὗτος μόνος λέγω , ἀλλά καί περί ὁ πᾶς ὁ τότε πάρειμι , καί ὁ μετά οὗτος γίγνομαι . Μακάριος ὁ πτωχός ὁ πνεῦμα , ὅτι αὐτός εἰμί 1 ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ινές δέ εἰμί “ ὁ πτωχός ὁ πνεῦμα ; ” ὁ ταπεινός καί συντρίβω ὁ διάνοια . πνεῦμα γάρ ἐνταῦθα ὁ ψυχή εἴρω , ὁ ἐκ προαίρεσις συντρίβω εἰμί · ἐπεί γάρ εἰμί πολύς , οὐ ἑκών ἀλλά ὑπό τις ἀνάγκη βιάζομαι · ἀφίημι ἐκεῖνος , οὐδέ γάρ εἄν εἰμί οὗτος ἐγκώμιον , ὁ ἀπό προ - αἵρεσις ἑαυτοῦ συντρίβω μακαρίζω . καί μετά ὀλίγος — κἀν γάρ εὐχή τίς κτάομαι , κἀν νηστεία , κἀν ἐλεημοσύνη , κἀν σωφροσύνη , κἀν ἄλλος τίς συνάγω ἀγαθός · ταπεινοφροσύνη Χωρὶς , διαρρέω καί ἀπόλλυμι ἅπας , ὅσπερ καί ἐπί ὁ Φαρισαῖος γίγνομαι . Μακάριος ὁ πενθέω , ὅτι αὐτός παρακαλέω . μακαρίζω δέ ὁ πενθέω εὐθύς μετά ὁ πρῶτος μακαρισμός · ἐπεί απεναντίας δοκέω ὁ εἰμί , ὁ ὁ οἰκέω ψῆφος · πᾶς γάρ ὁ γελάω ζηλωτός εἰμί νομίζω , ὁ δέ ἐν ἀθυμία καί πένθος ἄθλιος , αὐτός ὁ ἀντί ἐκεῖνος μακαρίζω · οὐ ἁπλόος δέ ὁ πενθέω τίθημι , ἀλλά ὁ ὑπέρ ἁμάρτημα δηλονότι οὗτος ποιέω · ὡς ὁ γε ἕνεκα βιωτικός πρᾶγμα πενθέω , σφόδρα εἰμί κωλύω · ὅσπερ οὖν καί ὁ Παῦλος περί ἀμφότερος δηλόω λέγω , “ ὅτι ὁ μέν “ ὁ κόσμος λύπη , θάνατος κατεργάζομαι · ὁ δέ κατά θεός λύπη , “ μετάνοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος · ” ὅθεν καί ὁ ἔπαθλον μέγας · παρακαλέω γάρ , φημί , δηλονότι καί ἐνταῦθα καί ἐκεῖ . εἶπον δέ ὅτι “ μακάριος ὁ πρᾶος καί ὁ ἑξῆς , περί ποιός γῆ φημί ; νοητός φημί τις , ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος · οὐδαμοῦ γάρ εὑρίσκω ἐν ὁ γράφω γῆ νοητός , ἀλλά αἰσθητός τίθημι ἔπαθλον ἐν οὗτος . οὖον γάρ ἀπό ὁ μέλλω ἀγαθός προτρέπω μόνος , ἀλλά καί ἀπό ὁ πάρειμι , διά ὁ παχύς ὁ ἀκροάομαι · καί πρό ὁ μέλλω οὗτος ἐπιζητέω · ὑπισχνέομαι δέ οὗτος , ἐπεί νομίζω διά ὁ πραότης πᾶς ἀπόλλυμι ὁ ἑαυτοῦ · ὅθεν ὁ ἐναντίος ὑπισχνέομαι , ὡσανεί λέγω · ὅτι οὗτος μέν οὖν εἰμί , ὁ μετά ἀσφάλεια ὁ εἰμί κτάομαι · ὁ μή θρασύς μηδέ ἀλαζών · πρό δέ ὁ ἐλεήμων μακαρίζω “ ὁ πεινάω καί διψάω ὁ δικαιοσύνη · ἐπεί οὐ ἐκ ἁρπαγεύς οὐδέ ἐκ πλεονεξία δεῖ ἐλεέω , ἀλλά ἐκ Δίκαιος πόνος · καί οὐ εἶπον ὁ ἁπλόος δικαιοσύνη ἀντέχω , ἀλλά “ ὁ “ πεινάω καί διψάω , ” τουτέστι ὁ μετά ἐπιθυμία πᾶς αὐτός μετέρχομαι · καί ἐνταῦθα δέ αἰσθητός ὁ ἔπαθλον τίθημι λέγω · “ ὅτι αὐτός χορτάζω · διά γάρ ὁ νομίζω ὁ πλεονεξία , ὁ πολύς εὔπορος ποιέω λέγω · ὅτι ἐναντίος μέν οὖν εἰμί · ὁ γάρ δικαιοσύνη οὗτος ἐργάζομαι . ὁ ἐλεήμων δέ μακαρίζω , οὖον ὁ διά χρῆμα ἐλεέω μόνος , ἀλλά καί ὁ διά πρᾶγμα · ποικίλως γάρ εἰμί ὁ ὁ ἐλεημοσύνη τρόπος , καί πλατύς οὗτος ὁ ἐντολή . τίς δέ εἰμί αὐτός ὁ ἔπαθλον ; “ ὅτι αὐτός ἐλεέω . καθαρός δέ ὁ Καρδία λέγω , ἢ ὁ καθολικός ἀρετή κτάομαι , ὅς ὁ ἐν σωφροσύνη διάγω · φημί γάρ ὁ Παῦλος , “ εἰρήνη διώκω “ καί ὁ ἁγιασμός , ὅς Χωρὶς οὐδείς ὁράω ὁ κύριος . ἐνταῦθα δέ πνευματικός τίθημι ὁ ἔπαθλον λέγω , “ ὅτι αὐτός ὁ θεός “ ὁράω · ” ὄψις δέ , φημί , ὁ ἄνω δυνατός ὁράω · ἐπεί γάρ πολύς ἐλεέω μέν , καί οὐ ἁρπάζω , οὐδέ πλεονεκτέω · πορνεύω δέ · δείκνυμι ὅτι οὐ ἀρκέω ὁ πρότερος , ἐάν μή καί σωφροσύνη πείρω . εἰρηνοποιός δέ μακαρίζω , οὖον μόνος ὁ μή πρός τις ἀπεχθάνομαι ἢ στασιάζω , ἀλλά καί ἕτερος στασιάζω εἰρηνοποιέω · ἔτι δέ καί ὁ ὁ ἑαυτοῦ σῶμα μή κατεξανίσταμαι ὁ Ψυχή διά ὁ γαστριμαργία καί ὁ ἡδονή , ἀλλά μᾶλλον ὑποτάσσω οὗτος ὁ ψυχικός ἀρετή . ἵνα δέ μή νομίζω ὅτι πανταχοῦ ὁ εἰρήνη καλός , ἐπάγω , “ μακάριος ὁ διώκω , καί ὁ ἑξῆς , τουτέστι ὁ ἀρετή · δικαιοσύνη γάρ εἴωθα λέγω ὁ ἅπας ὁ Ψυχή φιλοσοφία . εἶπον δέ ὅτι πολύς ὁ μισθός , ἐπάγω καί ἕτερος παράκλησις λέγω · “ οὗτος γάρ διώκω ὁ προφήτης ὁ πρό ἐγώ , ” ὡσανεί λέγω , ὅτι ὥσπερ ὁ προφήτης μηδείς παράνομος εἶπον , ὁ μέν λιθάζω ὑπό αὐτός , ὁ δέ , ἐλαύνω , ὁ δέ μυρίος ἕτερος πάσχω κακός , οὕτως καί ἐγώ ἀγαθός λαλέω καί νομοθετέω , οὗτος μέλλω πάσχω . σύ εἰμί ὁ ἅλς ὁ γῆ · ἐάν δέ ὁ ἅλς μωραίνω , ἐν τίς ἁλίζω ; εν ὁ εἶπον “ σύ εἰμί ὁ ἅλς ὁ γῆ · δείκνυμι μωραίνω πᾶς ὁ ἀνθρωπότης καί κατασήπω ὑπό ὁ ἁμάρτημα . σύ οὖν , μαθητής ἐγώ , ὁ εἴρω ἐν ὁ μακαρισμός ἀρετή κατορθόω , καί εἰς ὁ ἕτερος ὠφέλεια ὁ κάλως οὗτος παρασκευάζω ὑπερχέω πηγή . Θεόδωρος Ἡράκλεια . Ἄλας ὁ γῆ εἰμί ὁ ψυχικός ἄρτυμα · Κύριλλος . Ἄλας καλέω ὁ φρόνησις . ὁ Χρυσόστομος . τις εἰμί “ ἐάν δέ ὁ ἅλς μωραίνω ” καί ὁ ἑξῆς ; ὅτι ὁ μέν ἄλλος , φημί , ὁ λαός ἀρετή κατορθόω καί πίπτω δύναμαι διά μετάνοια ταχέως τυγχάνω συγγνώμη · ὁ δέ διδάσκαλος ἐάν οὗτος πάσχω , πᾶς ἀποστερέω ἀπολογία , καί ὁ ἔσχατος δίδωμι τιμωρία · μή οὖν προδίδωμι , φημί , ὁ προσήκω σύ σφοδρότητα , καί στερρότης καί στυφότητα , ὁ ὁ ἅλς προσήκω · ἐάν γάρ φοβέω ὀνειδισμός καί διωγμός , καταφρονέω , ὅσπερ εἰμί καταπατέω . σύ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος . οὖον δύναμαι πόλις κρύπτω ἐπάνω ὄρος κεῖμαι . Θεόδωρος μνάκου . ὥσπερ διά ὁ φάος ὁράω τις ὅλος , οὗτος καί ὁ πείθω σύ , διά σύ ὁράω ὁ ὁ ἀρετή ἔργον . Κύριλλος . 10 δέ οὖον δύναμαι πόλις , ὁ ἐπί ὁ πίστις ἱδρύω , ὡς ἐπί ὄρος ὑψηλός , οὐ ὀφείλω λαθραῖος ἢ μετά δειλία λαλέω ὁ λόγος . θεοωρος μόνακο . Μόδιος , ὁ κακία εἶπον · λύχνος δέ ὁ ἀρετή . ὁ Χρυσόστομος . “ σύ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος εἶπον , πάλιν ὁ κόσμος καί οὐ εἷς ἔθνος οὐδέ εἴκοσι πόλις , ἀλλά ὁ οἰκέω ἅπας δείκνυμι αὐτός εἰμί διδάσκαλος , καί ὥσπερ ἅλς πνευματικός , οὗτος καί φάος νοητός , ὁ ὁ ἥλιος ἀκτίς πολύς ἀγαθός . ὁ δέ “ οὖον δύναμαι πόλις κρύπτω , καί ὁ ἑξῆς · οὗτος δηλόω ὅτι οὗτος εἰμί h , φημί , πᾶς ὁ οἰκέω καταφανής , ὥσπερ πόλις ὑπεράνω κορυφή ὄρος κεῖμαι , καί ὥσπερ λύχνος ἐπί ὁ λυχνίας φαίνων . ὁ δέ “ οὖον καίω “ λύχνος ” καί ὁ ἑξῆς , ὁ παρρησία , φημί , ἀπαιτέω ὁ παρά ἐγώ · ἐγώ μέν ἅπτω ὁ φάος , φημί · ὁ δέ μένω καίω , ὁ ὑμέτερος γίγνομαι σπουδή , οὖον διά ἐγώ αὐτός μόνος , ἀλλά καί διά ὁ μέλλω ὁ αὐτός ἀπολαύω πρός ὁ ἀλήθεια χειραγωγία · οὐδέ γάρ ὁ οἰκέω διορθόω ὀρθῶς βία , ἀλλά καί ὁ θεός δοξάζω παρασκευάζω . μή νομίζω ὅτι ἔρχομαι καταλύω ὁ νόμος ἢ ὁ προφήτης · οὐ ἔρχομαι καταλύω , ἀλλά πληρόω . διατί δέ εἶπον , “ οὐ ἔρχομαι καταλύω ὁ νόμος , ἀλλά Πλῆ - “ ῥώννυμι ; ” ἐπεί μέλλω ὑψηλός διδάσκω ὁ νόμος , ὅθεν καί πρός πᾶς ὁ ὄχλος λοιπός τρέπω ὁ λόγος · καί πῶς οὖον καταλύω , φημί , ὁ νόμος , ἕτερος νομοθετέω ; ἐπεί ὁ ἐντολή αὐτός , οὖον ὁ νόμος ὑπάρχω κατάλυσις , ἀλλά μᾶλλον Ἐπίστασις . ὁ γάρ μή φονεύω , οὐ ἀναίρεσις ὁ μή ὀργίζω , ἀλλά πλήρωσις , καί πλείων ἀσφάλεια . ἀμήν γάρ λέγω σύ , ἠώς εἄν παρέρχομαι ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , Κ . τ . λ . ὁ δέ “ ἠώς εἄν παρέρχομαι ὁ οὐρανός , ” οὐ ἁπλόος τίθημι , ἀλλά ἵνα ὑψόω ὁ νόος ὁ ἀκροατής · ὅτι καί ὁ κόσμος ἅπας μετασχηματίζω . ὁ δέ “ ἰῶτα εἷς , ” καί ὁ ἑξῆς , οὗτος δηλόω ὅτι ἀμήχανος εἰμί , ἀτέλεστος τίς μένω ὁ νόμος · ἀλλά καί ὁ βραχύς αὐτός πληρόω δεῖ · ὅσπερ καί αὐτός ποιέω μετά ἀκρίβεια πᾶς αὐτός ἀπαρτίζω . ὅς ἐάν οὖν λύω εἷς ὁ ἐντολή οὗτος ὁ μικρός , καί διδάσκω . ὁ δέ εἶπον ὅστις λύω εἷς ὁ ἐντολή οὗτος ” καί ὁ ἑξῆς , οὖον περί ὁ παλαιός νόμιμος οὗτος εἶπον , ἀλλά περί ὅς μέλλω αὐτός νομοθετέω · ὅθεν καί ὁ ἐπάγω . ὁ δέ “ ἐάν “ μή περισσεύω καίω ὁ ἑξῆς · ποῖος δέ εἰμί ὁ περισσός ; ὁ μή ὀργίζω , ὁ μή ἐμβλέπω εἰς γυνή ἀκόλαστος , ὁ ὑπέρ ὁ δέκατος παρέχω κατά ἕκαστος ἔτος ἐκ ὁ ὑπάρχω ὁ δήω . εἶπον δέ “ ἐλαχύς εἰμί ἐν ὁ βασίλεια ὁ “ οὐρανός , ” οὗτος σημαίνω ὅτι εἰς γέεννα καί κόλασις ἀπέρχομαι ὁ τοιοῦτος . χρή δέ καί οὗτος οἶδα , ὅτι βασίλειος οὖον ὁ ἀπόλαυσις λέγω μόνος , ἀλλά καί ὁ καιρός ὁ ἀνάστασις , καί ὁ παρουσία ἐκεῖνος ὁ φοβερός . οἶδα τοίνυν ὁ ἀπειλή , μήτε αὐτός κἀν εἷς ὁ ἐντολή αὐτός παραβαίνω , μήτε ὁ βούλομαι οὗτος φυλάσσω ἐκλύω . Ος δέ ἄν ποιέω καί διδάσκω , οὗτος μέγας καλέω . Ζεύς δέ ὁ εἶπον , “ ὅς δέ ἄν ποιέω καί διδάσκω , οὗτος μέγας “ καλέω · διδάσκω ἐγώ , μή ἑαυτοῦ μόνος χρήσιμος εἰμί , ἀλλά καί ἕτερος · καί γάρ μέγας ὁ μισθός ὁ ἑαυτοῦ ἀκλινής φυλάσσω , εἰς ὁ ὁ δεσποτικός ἐντολή ἐκπλήρωσις . ἀκούω ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος , οὖον φονεύω · ὅς δέ εἄν φονεύω , ἔνοχος εἰμί τῆ κρίσις . τίς χάρις οὐ εἶπον , ὅτι ἀκούω ὅτι εἶπον ὁ ἀρχαῖος ; ἐπεί δυσπαράδεκτος ὁ λόγος γίγνομαι , καί πᾶς ἄν πρόσειμι ὁ ἀκούω · ὁ δέ “ ὅς φονεύω ” καλῶς τίθημι πρῶτος , διά ὁ μή συγχέω ὁ τάξις ὁ ἐντολή , ἀλλά ἀπό οὗτος ἄρχω , ἀπό ὅς καί ὁ νόμος ἄρχω · ἵνα καί ἐν οὗτος δείκνυμι ὁ συμφωνία . εἶπον δέ ἐγώ δέ λέγω σύ , δείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ ἐξουσία ἀπαρτίζω · οὐδείς γάρ Δίκαιος ὅς προφήτης , ὅς πατριάρχης οὕτως φθέγγομαι πώποτε , ἀλλά “ ὅδε λέγω Κύριος . ἐκεῖνος γάρ ὁ ὁ δεσπότης διαγγέλλω · οὗτος δέ καί ὁ ἑαυτοῦ · “ ὁ γάρ “ ἐμός , φημί , “ σός εἰμί , καί ὁ σός ἐμός καί ὁ μέν ὁ ὁμόδουλος , ὁ δέ ὁ ἑαυτοῦ δοῦλος νομοθετέω . ὁ δέ “ εἰκῇ πρόσκειμαι , ἐπεί οὐ εἰμί ἄνθρωπος εἰμί πάθος ἀπαλλάσσω , ἀλλά κρατέω μέν δυνατός , ἐκτός δέ αὐτός παντελῶς ἀμήχανος εἰμί · ἔπειτα ὅτι καί χρήσιμος ὁ πάθος οὗτος εἰμί , ἐάν μετά ὁ προσήκω οἶδα αὐτός χράομαι καιρός · καθώς ὁ Παῦλος πρός Κορίνθιος καί Γαλάτης ὀργίζω , μέγας αὐτός ἀπαλλάσσω λοιμός , καί ἕτερος δέ πλείων οὗτος . τίς δέ ὁ προσήκω ὁ ὀργή καιρός ; ὅτι ἄν μή ἑαυτοῦ ἐκδικέω . τίς δέ ὁ μή προσήκω ; ὅτι ἄν ἑαυτοῦ ἐκδικέω περί γήϊνος μάχομαι , καί ἀπόλλυμι πρᾶγμα · ἀλλά ὁ πολύς ἐναντίος ποιέω · ἐκθηριόω μέν περί ὁ φθαρτός , ἐκλύω δέ εἰς ὁ νουθετέω καί ἐπιστρέφω ὁ ἁμαρτάνω · ὅσπερ ἀμφότερος ἐναντίος εἰμί ὁ νόμος ὁ εὐαγγελικός . ο “ ῥακά ” οὖον μέγας εἰμί ῥῆμα ὕβρις , ἀλλά μᾶλλον καταφρόνησις , ὥσπερ ἐγώ τις ἐπιτάσσω ὁ οἰκέτης λέγω · ἀπέρχομαι σῦς · οὕτως καί ὁ ὁ Σύρος χράομαι γλῶσσα , “ ῥακά ” λέγω ὁ σῦς · ἀλλά ὁ φιλάνθρωπος θεός , καί ὁ μικρός ἀνασπάω . εἶπον δέ ὅτι ἔνοχος εἰμί ὁ συνέδριον συνέδριον ἐνταῦθα ὁ ὁ Ἰουδαῖος δικαστήριον φημί . ὁ μωρός εἶπον , πολύς βαρύς καί φορτικός δοκέω εἰμί , εἰμί περί ῥῆμα ψιλός τοσοῦτος , φημί , μέλλω δίδωμι δίκη · λέγω τοίνυν , διά τίς φορτικός εἰμί δοκέω ὁ ἐπίταγμα · οὐ οἶδα ὅτι καί ὁ πλείων ὁ τιμωρία καί ὁ ἁμαρτία , ἀπό ῥῆμα ἔχω ὁ ἀρχή . καί γάρ βλασφημία ῥῆμα , καί ἄρνησις διά ῥῆμα , καί λοιδορία καί ὕβρις , καί ἅπαξ ἁπλόος πᾶς ὁ διά ὁ γλῶσσα κακός . χρή δέ γιγνώσκω ὅτι ἐνταῦθα πρῶτος γέεννα ὄνομα εἶπον , πρότερος περί βασίλεια πολύς διαλέγω · δείκνυμι ὅτι ὁ μέν βασίλειος ὁ αὐτός φιλανθρωπία καί γνώμη εἰμί · ὁ δέ γέεννα ὁ ἐγώ ῥᾳθυμία . εἶπον “ ἐάν προσφέρω ὁ δῶρον σύ ” καί ὁ ἑξῆς , διά οὗτος ἅπας δηλόω , ὅτι οὖον δέχομαι ὁ ἀπεχθῶς πρός ἀλλήλων ἔχω ὁ Θεός · ἀκούω ὅσος μετά ἔχθρα , ὅς προσευχή , ἢ ἐλεημοσύνη προσφέρω , ὅς τολμάω ὁ φρικτός μετέχω μυστήριον . εἰμί εὐνοέω ὁ ἀντίδικος σύ ταχύς , ἠώς ὅστις εἰμί ἐν τῆ ὁδός μετά αὐτός . ὁ “ εἰμί εὐνοέω ὁ ἀντίδικος σύ καί ὁ ἑξῆς τις ἀντίδικος ὁ διάβολος λέγω , καί ὅτι κελεύω ὁ Χριστός μηδείς ἔχω ὁ ἐκεῖνος · οὗτος γάρ εἰμί ὁ εὐνοέω αὐτός , ὡς οὖον δυνατός διαλύω μετά ὁ ἐντεῦθεν ἀποδημία ὁ ἀφόρητος λοιπός ἐγώ διαδέχομαι κόλασις · ἐγώ δέ περί ὁ ἐνταῦθα δοκέω λέγω δικαστής καί ὁ ἐπί ὁ δικαστήριον ὁδός , καί ὁ δεσμωτήριον οὗτος · ἐπεί γάρ ἐκ ὁ ὑψηλός ἐντρέπω καί ὁ μέλλω , καί ἀπό ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος λοιπός φοβέω , ταχύς , λέγω , καταλλάσσω “ ἠώς ὅστις εἰμί ἐν ὁ ὁδός μετά αὐτός , ἐπί ὁ δικαστής πορεύω , πρίν ὁ βῆμα ὁ δικαστής παρίστημι · τίς δέ εἰμί εὐνοέω ; καταδέχω μᾶλλον ἀδικέω . ἀκούω ὅτι εἴρω , οὖον μοιχεύω . Θεόδωρος Μονάχου . ὁ ἐμβλέπω πρός ὁ ἐπιθυμέω τρόπος τις ἠρεμέω ὁ πάθος διανύττω διά ὁ ὁράω . Κύριλλος . τάχα εἰμί τις τοιοῦτος λαμβάνω χάρισμα ὥστε μή ἐπιθυμέω · πλήν ὁ Χριστός ὡς ἰσχυροποιέω ὁ ἄνθρωπος φύσις , καί ὁ ὑπέρ νόμος ἐπιτάσσω , ὡς νῦν ἐγχωρέω · εἰμί γάρ καί ὁ πρό ὁ Χριστός ἀδύνατος εἰμί οὗτος , ἀλλά ὁ πιστός εὐκατόρθωτος ὁ ὁ ἐπιθυμία ἐκκόπτω . ὁ ἐμβλέπω γυνή καί ἐπιθυμέω τότε κρίνω , ὅτε φαίνω αὐτός i ὁ σάρξ ὁ γυνή εἰς ἐπιθυμία κάλως , καί σαρκικός αὐτός ὁράω καί ἁμαρτητικός · ὁ γάρ διά ἀγάπη ὁ ἁγνός ὁράω ὁ κάλλος , οὖον ὁ σάρξ ἡγέομαι καλός , ἀλλά ὁ Ψυχή . Γρηγόριος Νῦσα . οὖον ὁ ἐπιθυμέω κατά τις συντυχία εἰναι κατάκριτος , ἀλλά ὁ ἐκ πονηρία ὁ πάθος ἐπισπάω · ὁ μέν γάρ ἐγγίγνομαι ποτός τοιοῦτος ὁρμή ὁ συγκεράννυμι ὁ φύσις πολλάκις ἀσθένεια , καί παρά ὁ γνώμη παρασκευάζω · ὁ δέ μή χειμάρρους δίκη παραφέρω ὁ ὁ πάθος ὁρμή , ἀλλά ἀνδρικός πρός ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἵστημι , καί ὁ λογισμός ὁ πάθος ἀπωθέω , οὗτος ὁ ἀρετή ἔργον εἰμί · ὁ ἅγιος Βασίλειος . ὁ ἐμβλέπω πρός ἡδονά γυνή , κἀν μή ὁ ἔργον ὁ μοιχεία ἐπιτελέω , ἀλλά ὁ γε ὁ ἐπιθυμία ὁ Ψυχή παραδέχομαι , οὐ ἀφίημι ὁ ἔγκλημα . Ἰσίδωρος . οὖον αὐτός , εἰμί ἀγαθός , ὁ ἐξαπίνης ὁράω καί τιτρώσκω , καί ὁ μετά σπουδή ὁ ἀλλότριος θηράω κάλλος ὁ αὐτός πάσχω . ὁ μέν γάρ ἐξαπίνης εἶδον καί τιτρώσκω , δύναμαι λογισμός σώφρων καί ὁ βέλος ἐξέλκω καί ὁ τραῦμα θεραπεύω · φάρμακον δέ ἀγαθός ὁ τοιοῦτος πάθος , νηστεία καί ὁ μηκέτι ὁ τιτρώσκω θεάομαι . ὁ δέ συνεχῶς καί μετά σπουδή ὁράω , κἀν μή ὁ σῶμα δράω , ἀλλά ὁ Ψυχή ὁ ἁμαρτία ἀποτελέω . ἄλλος . οὖον γάρ εἶπον , ὁ ἁπλόος καί ἐκ πάροδος τις εἶδον καί ἐπιθυμέω ὡς μοιχός τιμωρέω · ἀλλά ὁ ἐκ προενθύμησις ὁ πρᾶγμα ἐπιγράφω ὁ πάθος σπάω , ὁ οὗτος ὁ ἔργον τίθημι . ὁ Χρυσόστομος . ὁ ποιέω ἔργον ὁ λαμπρός σῶμα περιεργάζομαι , καί ὁ εὔμορφος θηράω . οὖον γάρ ὁ σῶμα ἔρχομαι ἀπαλλάσσω ὁ πονηρός πρᾶξις μόνος , ἀλλά ὁ ψυχή πρό ἐκεῖνος · ἐπεί γάρ ἐν ὁ Καρδία ὁ ὁ πνεῦμα δέχομαι χάρις , αὐτός ἐκκαθαίρω πρῶτος · ἐπεί οὖν οὐ εἰμί μή ἐπιθυμέω , καί γάρ ἐν ὄρος κάθημαι ἐπιθυμέω , οὐ εἶπον ὁ ἁπλόος ἐγγίγνομαι ἐπιθυμία , ἀλλά ὡς ἄν ἐμβλέπω πρός ὁ ἐπιθυμέω , τουτέστιν ὁ ἑαυτοῦ ὁ ἐπιθυμία συλλέγω . ἴσως δέ εἴρω τίς · ἐάν οὖν ὁράω μέν καί ἐπιθυμέω , μηδείς δέ πράσσω πονηρός , ἐκ οὗτος κατακρίνω ; γιγνώσκω ὁ τοιοῦτος , ὅτι καί αὐτός μετά ὁ μοιχός ἵστημι . ὁ γάρ δικαιοκρίτης ἀποφαίνω Χριστός ὁ ἀληθινός Θεός ἐγώ , οὐδείς δεῖ περιεργάζομαι πλέω · ἅπαξ μέν καί δίς καί τρίς οὕτως ὁράω τις , ἴσως δύναμαι κρατέω · ἄν δέ συνεχῶς οὗτος ποιέω , καί ἀνάπτω ὁ κάμινος , ἁλίσκομαι πάντως · οὖον γάρ ἔξω ὁ ἀνθρώπινος ἵστημι φύσις . ὡσαύτως δέ καί ὁ καλλωπίζω ὁ γυνή , κἀν μή πλήσσω ὁ ὁ ἅπας ὀφθαλμός , δίκη δίδωμι ὁ ἔσχατος · ὁ γάρ φᾶρος - μηκάομαι σκευάζω καί ὁ πόμα προσφέρω , κἀν μηδείς ὁ πίνω εὑρίσκω . Κύριλλος . Ἰωάννης . Ἰσίδωρος . Θεόδωρος Ἡράκλεια . εἶπον , “ ἐάν ὁ ὀφθαλμός σύ σκανδαλίζω σύ , ” καί ὁ ἑξῆς · ὀφθαλμός λέγω , ὁ λογισμός ὁ ἐπιθυμία , ὅς λέγω ἐκκόπτω . ἄλλως . ὁ αὐτός . ὀφθαλμός καί χείρ νοέω ὁ φίλος · ἐάν γάρ τις οὕτως φιλέω , ὡς ἐν τάξις ὀφθαλμός δεξιός , καί χρήσιμος αὐτός νομίζω , ὡς ἐν τάξις δεξιός χείρ , καί βλάπτω σύ ὁ ψυχή , ἀποτέμνω οὗτος ἀπό σύ , καί πόρρω χωρίζω ἀπό αὐτός . ὅτι εἄν γάρ μή ἀλλήλων σῴζω , ἀλλά μᾶλλον ἀμφότερος προσαπόλλυμι εἰμί ὁμοῦ , συμφέρω χωρίζω , κἀν ὁ εἷς σῴζω . εἶπον δέ ὅτι ὅς εἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός , δίδωμι αὐτός ἀποστάσιον . ὁ Χρυσόστομος . διατί εἶπον “ ὅς ἄν ἀπολύω ὁ “ γυνή αὐτός , δίδωμι αὐτός ἀποστάσιον ; ” ἐπεί νόμος εἰμί κεῖμαι παλαιός ὁ μισέω ὁ γυνή αὐτός , ἐκ οἷος δήποτε αἴτιος , μή κωλύω αὐτός ἐκβάλλω αὐτός , καί ἕτερος ἀντί ἐκεῖνος εἰσάγω . οὗτος ὁ συνήθεια ἀνατρέπω ὁ δεσπότης ἐγώ Χριστός , οὗτος τίθημι καί ἐπάγω λέγω , “ ἐγώ δέ λέγω “ σύ , ὅτι ὅς ἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός καί ὁ ἑξῆς · ὁ γυνή καί ἀκούω σωφρονίζω , καί ὁ πρός πᾶς ἀποτειχίζω εἴσοδος αὐτός ὡσαύτως δέ καί ὁ ἀνήρ ἔκφοβος απεργάζομαι , ἵνα μή οὗτος διαπράσσω . Θεόδωρος μόνακο . Ζεύς ὁ ἐθέλω ἄλλος συνίημι , ἐκβάλλω ὁ πρῶτος , καί διά ὁ μηχανή οὗτος , ὁ μέν λαμβάνω ὁ ἄλλος γυνή , ὁ δέ ὁ ἀλλότριος ἀνήρ . Κύριλλος . ὁ ὁ σώφρων ἐκβάλλω δίδωμι αὐτός ἄδεια ἄλλος γαμέω , ὅσπερ εἰμί εἶδος μοιχεία , ὡσανεί μή λύω συζυγία · οὖον γάρ ὁ ῥεπούδιον παρά Θεός λύω ὁ γάμος , ἀλλά ὁ ἄτοπος πρᾶξις . πάλιν ἀκούω ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος οὐ ἐπιορκέω , ἀποδίδωμι δέ ὁ κύριος ὁ Ὅρκος σύ . Ὠριγένης . Κύριλλος . ὁ “ οὐ ἐπιορκέω ” καί ὁ ἑξῆς · ἐάν τις ἀναιδής ἐπάγω ὁ ἅγιος Ὅρκος , ἀντί ὁ Ὅρκος εἰμί αὐτός ὁ ναί καί ὁ οὖον . ὁ Χρυσόστομος . ὁ “ ἀποδίδωμι κύριος ὁ Ὅρκος σύ δηλόω , ὄμνυμι μέν , ἀληθεύω δέ · οὗτος δέ ὁ ἀρχαῖος εἴρω · αὐτός δέ παρά ἕτερος ἀπάγω ὁ ὄμνυμι κατά ὁ Θεός , φημί , μήτε κατά ὁ οὐρανός , μήτε κατά ὁ Ἱεροσόλυμα , καί ὁ ἑξῆς · οὗτος δέ μιμνήσκω οὐ ἁπλόος , ἀλλά ἐπεί ἔθος ἔχω καί κατά οὗτος ὄμνυμι , δείκνυμι πρός ὁ τέλος ὁ εὐαγγέλιον ὁ ἔθος · ὁ δέ “ μήτε κατά ὁ κεφαλή σύ σημαίνω , ὅτι οὐδείς εἰμί ἑαυτοῦ κύριος · οὖον γάρ μόνος ὁ ἐπιορκέω , φημί , κωλύω · ἀλλά καί ὁ ὅλως ὄμνυμι · οὖον μόνος εἰς ὁ ὁ Θεός ὄνομα , ἀλλά οὐδέ εἰς τίς ὁ κτίσμα αὐτός . ἐγώ δέ λέγω σύ , μή ἀνθίστημι ὁ πονηρός , ἀλλά ὅστις σύ ραπίζω εἰς ὁ δεξιά σιαγών , στρέφω αὐτός καί ὁ ἄλλος . ὁ Χρυσόστομος . οὐ ὁ ἀδελφός ἀνθίστημι , ἀλλά ὁ πονηρός , δείκνυμι ὅτι ἐκεῖνος κινέω , οὗτος τολμάω ὁ κακός · τίς οὖν φημί ; οὖον χρή ἐγώ ἀνθίστημι ὁ πονηρός ; δεῖ μέν , οὖον οὗτος δέ ὁ τρόπος , ὁ ἀντιδίδωμι κακός ἀντί κακός , ἀλλά ὁ παρέχω ἑαυτοῦ πάσχω κακῶς · οὗτος γάρ ὁ πονηρός περιγίγνομαι · οὐδέ γάρ πῦρ σβέννυμι πῦρ , ἀλλά ὕδωρ . καί ὁ παρέχω δέ ὁ τύπτω ὁ ἕτερος σιαγών κελεύω , οὖον περί ὁ τοιοῦτος πληγή νομοθετέω μόνος , ἀλλά καί ὁ ἐν ἅπας ὁ ἄλλος ἀνεξικακία , παιδεύω ἐγώ οὗτος φημί · εἶπον δέ “ ὁ ἐθέλω σύ κρίνω καί ὁ ἑξῆς , οὐ ἁπλόος οὗτος τίθημι , ἀλλά μετά προσθήκη · οὖον γάρ εἶπον , δίδωμι ὁ ἀπαιτέω ὁ ἱμάτιον , ἀλλά “ ὁ ἐθέλω σύ κρίνω , ” τουτέστιν , ἐάν εἰς δικαστήριον ἕλκω , καί πρᾶγμα δικαστικός παρέχω , καί οὖον μόνος ὁ βούλομαι καί κελεύω δίδωμι , ἀλλά καί πλείων ἐπιδείκνυμι φιλοτιμία · καί μηδείς λέγω , ὅτι γυμνός λοιπός μέλλω περί-εἶμι οὗτος πείθω · μᾶλλον μέν γάρ ἄν πολύς πλείων ἅπας ὁ πείθω περιβάλλω · διό μηδείς ἀδύνατος εἰμί νομίζω οὗτος ἐπίταγμα · καί γάρ μετά ὁ συμφέρω σφόδρα εἰμί εὔκολος , ἐάν νήφω . μετά ὁ δίδωμι ὁ χιτών καί ὁ ἱμάτιον , καί αὐτός ὁ σῶμα βούλομαι εἰς πόνος χράω · “ ἐάν γάρ τις σύ ἀγγαρεύω , φημί , “ μίλιον εἷς , “ ὑπάγω μετά αὐτός δύο , καί νικάω καί ὑπερβαίνω ὁ ἄδικος ἐπιθυμία ἐκεῖνος . ὁ γάρ ἀγγαρεύω , οὗτος εἰμί ὁ ἕλκω ἄδικος . ὁ αἰτέω σύ δίδωμι , καί ὁ ἐθέλω ἀπό σύ δανείζω μή ἀποστρέφω . Δάνος δέ ἐνταῦθα οὖον ὁ μετά τόκος λέγω , ἀλλά ὁ χρῆσις ὁ ἁπλόος γίγνομαι . ἐγώ δέ λέγω σύ ἀγαπάω ὁ ἐχθρός σύ . ὁ κορωνίς ὁ ἀγαθός ἔσχατος τίθημι , ὁ ἀγαπάω ὁ ἐχθρός καί εὔχομαι ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω , καί εὐλογέω ὁ καταράομαι · καλῶς ποιέω ὁ μισέω , ὅσπερ ὕψος μέγας φιλοσοφία εἰμί · διαατος οὗτος καί λαμπρός ὁ ἔπαθλον ἔχω καί μισθός τοιοῦτος , οἷος οὐδέ εἷς ὁ πρότερος . οὖον γάρ γῆ ἐνταῦθα μιμνήσκω , καθάπερ ἐπί ὁ πρᾶος , οὔτε παράκλησις καί ἔλεος , καθάπερ ἐπί ὁ πενθέω καί ἐλεήμων , οὔτε βασίλεια οὐρανός · ἀλλά ὅς πᾶς οὗτος εἰμί φρικώδης , ὁ γίγνομαι ὅμοιος Θεός , ὡς ἄνθρωπος γίγνομαι εἰκός · “ ὅπως γίγνομαι , ” φημί , “ ὅμοιος ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν ὁ οὐρανός , ὅτι ὁ “ ἥλιος αὐτός ἀνατέλλω ἐπί πονηρός καί ἀγαθός , καί βρέχω “ ἐπί Δίκαιος καί ἄδικος . καί γάρ καί αὐτός οὖον μόνος οὖον μισέω , φημί , ἀλλά καί εὐεργετέω ὁ ὑβρίζω , καίτοι οὐδαμοῦ ὁ γίγνομαι ἴσος , οὖον μόνος διά ὁ ὁ εὐεργεσία ὑπερβολή , ἀλλά καί διά ὁ ὁ ἄξιος ὑπεροχή . Κύριλλος . ἀγαπάω ὁ ἐχθρός , οὖον κατά ὅς μοιχός εἰμί ἢ φονεύς , ἀλλά καθό ἄνθρωπος . ὁ γάρ ἁμαρτάνω ἐνέργεια εἰμί , οὐ οὐσία · διό οὔτε ἔργον Θεός ὁ ἁμαρτία . Θεόδωρος Ἡράκλεια . ὑπερεύχομαι ὁ ἐχθρός , ἐν οὗτος αὐτός ἀμύνω , ἐν ὁ μή συνίημι αὐτός ] ἐμμένω ὁ πονηρία . ὁ αὐτός . Πᾶς ὁ ἐθέλω υἱοθεσία ἀξιόω , δεῖ κατά ὁ δυνατός μιμέομαι θεός , ἐν ὁ ἀδιάκριτος εὐεργετέω . καί προσεύχομαι ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω . Κύριλλος Ἀλεξάνδρεια . Ἴσος φημί τις , πῶς ὁ μακάριος Παῦλος Ἀλέξανδρος ἀράομαι ὁ χάλκεος ; πρός ὅς φημί οὐ ὡς ἴδιος ἐχθρός , ἀλλά ὡς ἐχθρός ὁ Εὐαγγέλιος καταράομαι αὐτός , διδάσκω ὅτι ὁ ὁ Θεός ἐχθρός ἀεί χρή πολεμέω . ὅπως γίγνομαι υἱός ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν ὁ οὐρανός . Ὠριγένης . ὁ μιμητής ὁ Θεός καί Χριστός , ὁ ἐν αὐτός λόγος ἥλιος καί ὁ ἐν αὐτός λάμπω δικαιοσύνη ἀνατέλλω ἐπί πονηρός καί ἀγαθός , καί ὁ διά στόμα λόγος αὐτός ὑετός i οἰκονομικός βρέχω ἐπί Δίκαιος καί ἄδικος , τουτέστιν ἁμαρτωλός . προσέχω ὁ ἐλεημοσύνη σύ , μή ποιέω ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος . ὁ Χρυσόστομος . περι ὁ κενοδοξία διαλέγω , ὁ τυραννικός πᾶς πάθος · εἰμί μή γάρ εἶπον τίς δεῖ ποιέω , οὐ ἄν περί οὗτος πῶς Ἁρμόδιος εἰμί αὐτός ποιέω διδάσκω · οὖον δέ ἁπλόος εἶπον , “ προσέχω ὁ ἐλεημοσύνη σύ μή ποιέω ἐγώ - “ πρόσθεν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά καί οὗτος ἐπάγω , “ πρός ὁ “ θεάομαι θεάομαι αὐτός . εἰμί γάρ ἔμπροσθεν ἄνθρωπος ποιέω , μή πρός ὁ θεάομαι ποιέω , διόπερ ὁ γνώμη κολάζω καί στεφανόω . εἰμί γάρ μή οὗτος ὁ ἀκρίβεια πρόσκειμαι εἰμί , πολύς ἄν οὗτος ὀκνηρός ποιέω περί ὁ ὁ ἐλεημοσύνη δόσις , διά ὁ μή πανταχοῦ πάντως δυνατός εἰμί λανθάνω ποιέω · διά οὗτος ἀπολύω ἐγώ ὁ ἀνάγκη οὗτος , ὁ προαίρεσις ὁ ποιέω καί ὁ ζημία καί ὁ μισθός ὁρίζω · ἵνα γάρ μή λέγω , τίς γάρ ἐγώ πάσχω , ἄν ἕτερος ὁράω ; οὖον οὗτος ζητέω φημί , ἀλλά ὁ διάνοια ὁ σός καί ὁ τρόπος ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ ψυχή διαπλάσσω βούλομαι , καί πᾶς ἀπαλλάσσω νόσημα . εἶπον δέ μή σαλπίζω ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος · οὐ ὅτι σάλπιγξ ἔχω ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ πολύς αὐτός ἐπιδείκνυμι μανία , ὁ λέγω ὁ μεταφορά οὗτος κωμῳδέω αὐτός καί ἐκπομπεύω · καί ἄλλως σάλπιγξ ὁ ἐπίδειξις λέγω . καλῶς δέ “ ὑποκριτής ” αὐτός εἶπον · ἐπεί ὁ μέν προσωπεῖον ἐλεημοσύνη εἰμί , ὁ δέ διάνοια ὠμότης καί απανθρωποτητη . “ μή “ γιγνώσκω δέ ὁ ἀριστερός σύ , τίς ποιέω ὁ δεξιάζω σύ , φημί · καί ἐνταῦθα πάλιν , οὖον χείρ αἰνίσσομαι , ἀλλά ὑπερβολικός αὐτός τίθημι · εἰμί γάρ οἷος τε εἰμί , φημί , σαυτοῦ ἀγνοέω , περισπούδαστος ἵστημι σύ οὗτος . οὖον γάρ ὅς τις φημί , ὅτι ὁ πονηρός δεῖ κρύπτω ἄνθρωπος · πᾶς γάρ ἐνταῦθα λανθάνω κελεύω · τίθημι δέ καί ὁ μισθός μέγας · “ καί γάρ ὁ Πατήρ “ σύ , ” φημί καί ὁ ἑξῆς . Κύριλλος . ὁ διά αὐτός ὁ καλός ποιέω ἀρετή , ὑπερκόσμιος ἔχω ὁ καύχημα . Κλήμης . οὗτος φημί , ἵνα ὁ θεός μόνος γιγνώσκω J · οὔτε γάρ αὐτός ὁ ἐλεέω ὀφείλω γιγνώσκω · ἐπεί συμβαίνω διά οὗτος , ποτέ μέν ἐλεᾶς , ποτέ δέ οὖον . σός δέ ποιέω ἐλεημοσύνη , μή γιγνώσκω ὁ ἀριστερός σύ τίς ποιέω ὁ δεξιός σύ . Σετήρου . ὁ λεληθότως ποιέω ὁ καλός καί μή δημοσιεύω αὐτός , ἀλλά ζητέω λανθάνω καί αὐτός ὁ εὐεργετέω , οὗτος εἰμί περί ὅς φημί ὁ Κύριος , “ μή γιγνώσκω ὁ ἀριστερός σύ , τίς “ ποιέω ὁ δεξιός σύ . ” Ὠριγένης . ὁ δεξιός καί καθήκω ἔργον γιγνώσκω ὁ ἀριστερός , ὅτε μολύνω ὑπό φιλοδοξία . καί ὅταν προσεύχομαι , οὐ εἰμί ὥσπερ ὁ ὑποκριτής . ὁ Χρυσόστομος . εἶπον δέ , προσεύχομαι οὐ εἰμί ὥσπερ ὁ ὑποκριτής , πρεπόντως δέ ὁ τοιοῦτος ὑποκριτής καλέω , ὅτι Θεός προσποιέω προσεύχομαι ἄνθρωπος περισκοπέω , οὐ ἱκέτης περίκειμαι σχῆμα , ἀλλά ἄνθρωπος καταγέλαστος · ὁ γάρ μέλλω ἱκετεύω , ἅπας ἀφίημι , πρός ἐκεῖνος ὁράω ὁ κύριος εἰμί δίδωμι ὁ αἴτησις · ἄν δέ οὗτος ἀφίημι πανταχοῦ περιφέρω ὁ ὀφθαλμός , κενός ἀπέρχομαι χείρ . οὐ εἶπον δέ ὅτι οὖον λαμβάνω μισθός ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ὅτι “ ἀπέχω , τουτέστι λαμβάνω μέν , παρά ὅς δέ ἐπιθυμέω αὐτός . ὁ γάρ θεός οὗτος οὖον βούλομαι , ἀλλά αὐτός μέν ὁ παρά ἑαυτοῦ παρέχω ἐθέλω ἀμοιβή · ἐκεῖνος δέ ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος ζητέω , οὐ ἔτι ἄν ἄγω Δίκαιος λαμβάνω παρά ἐκεῖνος . βούλομαι , φημί , ὁ παρά ὁ Θεός λαμβάνω μισθός ; “ εἰσέρχομαι εἰς ὁ ταμιεῖον σύ , καί ὁ ἑξῆς · τίς οὖν , ἐν ἐκκλησία , φημί , οὖον δεῖ προσεύχομαι ; καί σφόδρα μέν οὖν . πανταχοῦ γάρ ὁ θεός ὁ σκοπός ἐπιζητέω ὁ γίγνομαι . ἐπεί ἐάν εἰς ὁ ταμιεῖον εἰσέρχομαι , καί ἀποκλείω πρός ἐπίδειξις αὐτός ἐργάζομαι , ὡς καί ὁ σῶμα κρύπτω , διά ὁ φωνή πᾶς ἑαυτοῦ κατάδηλος ποιέω , οὐδείς σύ ὁ θύρα ὄφελος συρφετωδῶς βοῦς , καί ὁ φωνή καταγέλαστος ποιέω ἑαυτοῦ · ἀλλά χρή ὁ ὁ διάνοια ἀποκλείω θύρα , καί μετά ἐπιείκεια πᾶς προσεύχομαι , καί μετά συντριβή ὁ διάνοια , καί δάκρυ ὁ ἔνδοθεν . ὁ γάρ οὕτως εὔχομαι πολύς ἀπολαμβάνω ὁ μισθός . “ διότι , φημί , “ ὁ πατήρ σύ ὁ βλέπω “ ἐν ὁ κρύπτω , πωλέω σύ ἐν ὁ φανερός . οὐ εἶπον χαρίζομαι σύ , ἀλλά ὅς πολύς μείζων , ὅτι χρεώστης ἑαυτοῦ ἐγώ καθίστημι , καί μετά μέγας πωλέω ὁ τιμή , ἐν ὁ φανερός παρέχω σύ ὁ μισθός . προσεύχομαι δέ , μή βατταλογέω ὥσπερ ὁ ἐθνικός . τις δέ εἰμί , ὅσπερ εἶπον , “ μή βαττολογισος ; ” βαττολογία ἐνταῦθα ὁ φλυαρία λέγω · οἷος ὅτι εἄν ὁ μή προσήκω αἰτέω παρά Θεός , δυναστεία καί δόξα , καί πλοῦτος , καί τρυφή , καί ὁ ἐχθρός περιγίγνομαι · καί ἁπλόος ὁ μηδείς εἰς ψυχή καί σωτηρία συντείνω . καί τις ἕνεκα εἰμί οἶδα ὅς χρεία ἔχω , καθώς εἶπον αὐτός , προσεύχομαι δεῖ ; ἵνα ὁ παράκλησις ἐπικάμπτω αὐτός ὁ ἐλεέω ἐγώ · ἵνα ταπεινῶ . τίθημι ἀναμιμνήσκω ὁ ἁμαρτία ἐγώ · ἔτι δέ καί ἵνα οἰκειόω αὐτός , ὁ συνέχεια ὁ ἔντευξις . χρή γάρ ἐγώ πάρα . μένω καί προσκαρτερέω ὁ προσευχή καί ὁ δέησις , καθώς καί διά ὁ παράδειγμα ἐκεῖνος ὁ κατά ὁ χήρα , ὅστις ὁ ἀναιρέω καί ὠμός ἐπικάμπτω ἄρχω ὁ συνέχεια ὁ ἔντευξις , καί ὁ κατά ὁ φίλος ὁ ἀωρί ὁ νύξ παραγίγνομαι , καί ὁ καθεύδω ἀπό ὁ κλίνη ἀνίστημι , οὖον διά ὁ φίλιος , ἀλλά διά ὁ προσεδρία . οὕτως οὖν προσεύχομαι σύ , πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός . Δεύς οὖν προσεύχομαι εὐθύς καί ὁ νόος ἐγώ ἀναπτερόω , καί ὁ γῆ ἀνυψόω καί ὁ οὐρανός προσηλόω · προστάσσω γάρ ἐγώ λέγω , “ πατήρ ἐγώ , ὁ ἐν ὁ οὐρανός · ὁ τοίνυν πατήρ καλέω ὁ θεός , δίκαιος ἄν εἰμί τοιοῦτος ἐπιδείκνυμι πολιτεία , ὡς μή ὁ συγγένεια οὗτος ἀνάξιος φαίνω · παιδεύω δέ καί κοινός ὑπέρ ὁ ἀδελφός ποιέω εὐχή . οὖον γάρ εἶπον , πατήρ ἐγώ , ἀλλά πατήρ ἐγώ . ὑπέρ ὁ κοινός σῶμα ὁ ἐκκλησία νομοθετέω προσφέρω ὁ δέησις , καί οὐδαμοῦ σκοπέω τις ὁ ἑαυτοῦ , ἀλλά πανταχοῦ ὁ ὁ πλησίος ἵνα μηδείς ἕτερος πλέω ἔχω k μηδείς , μήτε ὁ πλούσιος ὁ πένης , μήτε ὁ δεσπότης ὁ δοῦλος , μήτε ὁ ἄρχω ὁ ἄρχω , μήτε ὁ βασιλεύς ὁ στρατιώτης , μήτε ὁ φιλόσοφος ὁ βάρβαρος , μήτε ὁ σοφός ὁ ἰδιώτης · πᾶς γάρ εἷς χαρίζομαι εὐγένεια , πᾶς ὁμοίως καταξιόω , πατήρ καλέω . εἶπον δέ “ ὁ ἐν ὁ οὐρανός , ” οὐ ἐκεῖ ὁ θεός συγκλείω , ἀλλά ὁ γῆ ἀπάγω ὁ εὔχομαι , καί ὁ ὑψηλός προσηλόω χωρίον , καί ὁ ἄνω διατριβή , οὗτος φημί · ὁ δέ “ ἁγίζω “ ὁ ὄνομα σύ · ” δηλόω ὁ δοξάζω διά ὁ ὑμέτερος ζωή , τουτέστι καταξιόω , φημί , οὕτως πολιτεύω ἐγώ καθαρός , ὡς διά ἐγώ ἅπας σύ δοξάζω . ὁ δέ “ ἔρχομαι ὁ βασίλειος σύ , σημαίνω ὁ μή προσηλόω ὁ ὁράω , μή δέ μέγας τίς ὁ πάρειμι ἡγέομαι , ἀλλά ἐπείγω πρός ὁ πατήρ καί ὁ μέλλω ἐφίημι , “ ἀπεκδέχομαι ὁ ἀπολύτρωσις ὁ σός - “ μάτος ἐγώ , ὅς φημί Παῦλος . “ γίγνομαι ὁ θέλημα σύ , ὡς “ ἐν οὐρανός καί ἐπί ὁ γῆ · ὅς λέγω οὗτος εἰμί · ὥσπερ ἐκεῖ πᾶς ἀκωλύτως γίγνομαι , φημί · καί οὖον ὁ μέν ὑπακούω , ἀλλά εἰς πᾶς ἥκω καί πείθω , οὗτος καί ἐγώ καταξιόω ὁ ἄνθρωπος , μή ἐκ ἥμισυς ὁ θέλημα σύ ποιέω , ἀλλά πᾶς ἵνα ποιέω διά σύ · διότι οὖον ὁ ἡμέτερος σπουδή ὁ ἀρετή μόνος , ἀλλά καί ὁ παρά σύ δίδωμι χάρις ἄνωθεν . “ ἄρτος “ δέ ἐπιούσιος , ” ὁ ἐφήμερος λέγω , ὥστε μή ὑπέρ ὁ αὔριον μεριμνάω · μή δέ περαιτέρω συντρίβω ἑαυτοῦ ὁ φροντίς ὁ ἔπειμι ἡμέρα . ὁ “ ἀφίημι ἐγώ ὁ ὀφείλημα ἐγώ , ” καί ὁ ἑξῆς , 1 ὁ ὁ φιλανθρωπία ὑπερβολή ἐκδείκνυμι , ὅτι καί μετά ὁ βάπτισμα , πάλιν ἁμαρτάνω , ἀξιόω συγγνώμη · οὖον δέ γάρ μετά ὁ λουτρόν ὁ παλιγγενεσία , ἀναιρέω ὁ μετάνοια ὁ κέρδος · εἰσφέρω δέ οὗτος ὁ ἱκετηρία ὁ νόμος , ἅμα μέν ἵνα ὁ ἁμάρτημα ὑπόμνησις λαμβάνω μετριάζω , ἅμα δέ καί ἕτερος ἄφεσις παρέχω μνησικακία ἅπας ἀπαλλάσσω m . ὁ “ μή εἰσφέρω ἐγώ εἰς πειρασμός διδάσκω , οὖον παραιτέομαι μέν ὁ ἀγών , μή ἐπιπηδάω n δέ · οὗτος γάρ ἐγώ ὁ νίκη λαμπρός εἰμί , καί ὁ ἧσσα ὁ διάβολος καταγέλαστος . “ πονηρός ” δέ ἐνταῦθα ὁ διάβολος καλέω . διά δέ ὁ εἶπον “ ὅτι σύ εἰμί ὁ βασίλειος καί ὁ ἑξῆς , ἀναμιμνήσκω ἐγώ λογίζομαι τίς εἰμί ὁ δεσπόζω ἐγώ , καί ὅτι πᾶς εἰμί δυνατός o , καί ὅτι οὐδείς χρή δείδω λοιπός . ἐάν γάρ ἀφίημι ὁ ἄνθρωπος ὁ παράπτωμα αὐτός , ἀφίημι καί σύ ὁ πατήρ σύ ὁ οὐράνιος . εἶπον , “ ἐάν ἀφίημι ὁ ἄνθρωπος ὁ παράπτωμα αὐτός φημί , καί ὁ ἑξῆς , πάλιν καί διά οὗτος ἐντρέπω ὁ ἀκροατής βούλομαι , πατήρ καί οὐρανός μνημονεύω . ὁ γάρ τοιοῦτος πατήρ ἐάν υἱός , καί πρός ὁ οὐρανός καλέω , οὔτε ἐκθηριόω δίκαιος ἄν εἰμί , οὔτε γήϊνος τίς καί βιωτικός ἔχω φρόνημα , ἀλλά ταχέως διαλλάσσω πρός ὁ ἁμαρτάνω , καί μηδέ ἴχνος ὀργή ἔχω πρός ὁ πλησίος . “ ὅτι ἄν δέ νηστεύω φημί , οὗτος δηλόω , ὅτι οὐδέ γάρ μόνος ἐπιδείκνυμι χρή , ἀλλά καί σπουδάζω λανθάνω κελεύω · ὁ δέ “ ἀφανίζω ὁ πρόσωπον “ αὐτός , ” οὗτος εἰμί , ὅτι διαφθείρω , ἀπόλλυμι · εἰμί δέ οὗτος ἀφανισμός πρόσωπον , ὁ πρός κενοδοξία ὠχρός φαίνω , τίς εἄν εἶπον p , περί ὁ ἐπίτριμμα καί ὑπογραφή διαφθείρω ὁ πρόσωπον ὁ γυνή · ἐκεῖνος μέν ἑαυτοῦ βλάπτω q μόνος · οὗτος δέ καί ἑαυτοῦ . τίς ἕνεκα , ἐπί μέν ὁ ἐλεημοσύνη εἶπον , “ προσέχω μή “ ποιέω ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος , προστίθημι “ πρός ὁ “ αὐτός · ” ἐπί δέ ὁ νηστεία καί ὁ εὐχή , οὐδείς τοιοῦτος διά-ὁρίζω ; ὅτι ὁ ἐλεημοσύνη μέν ἀδύνατος λανθάνω · εὐχή δέ καί νηστεία δυνατός . ἀλείφω δέ κελεύω , οὐ ἵνα ἀλείφω πάντως νομοθετέω , ἐπεί πᾶς εὑρίσκω παραβαίνω ὁ νόμος , καί πρό γε πᾶς , ὁ μάλιστα αὐτός σπουδάζω φυλάσσω , ὁ ὁ μοναχός πλῆθος · οὖον τοίνυν οὗτος ἐπιτάσσω · ἀλλά ἐπεί ὁ παλαιός ἔθος ἀλείφω συνεχῶς εἰμί , εὐφραι - νέμω καί χαίρω , διά οὗτος εἶπον ὁ ἀλείφω · οὐδέ γάρ αὐτός νηστεύω ἡμέρα τεσσαράκοντα ἀλείφω . ὑποκριτής δέ εἰμί , ὁ ἕτερος σχῆμα περιβάλλω , οἷος ἐάν τις πτωχός ὑπάρχω , ἄρχω ἑαυτοῦ περιθέω προσωπεῖον . μής θησαυρίζω σύ θησαυρός ἐπί ὁ γῆ . εἶπον “ μή θησαυρίζω , ” ἔτι δέ καί ὁ ἐπίγειος θησαυρός ὁ βλάβη λέγω , ὑπό σής καί βρῶσις ἀφανίζω καί ὑπό κλέπτης διορύσσω , καί ὁ ἐπουράνιος ὁ ὠφέλεια ἄσυλος διαμένω . καί ἐπεί ὅπου ὁ θησαυρός ὁ ἄνθρωπος , ἐκεῖ καί ὁ καρδία αὐτός · ἐάν μέν ὁ κάτω προσηλώνω r ὑπάρχω φημί , οὖον μικρός ὑφίστημι βλάβη · δοῦλος ἀντί ἐλεύθερος γίγνομαι , καί ὁ οὐρανός ἐκπίπτω · ὁ διάνοια προσηλώνω ὁ χρῆμα , καί ὥσπερ κύω τάφος προσδέω ἅπας ἀλλοίωσις χαλεπός ὁ ὁ χρῆμα τυραννίς · κατά ὁ πρόσειμι καθυλακτέω , εἷς ἔργον ἔχω οὗτος διηνεκής , ὁ τηρέω ἕτερος ὁ κεῖμαι · ἐάν δέ οὗτος ὁ ἔργον ἀφίημι μᾶλλον ὁ ἄνω χωρίον s συνάπτω ὁ νόος διά ὁ ἐπίδοσις , μέγας σύ εἰμί ὁ κέρδος καί ἀμείωτος . ὁ λύχνος ὁ σῶμα εἰμί ὁ ὀφθαλμός . εἶπον ὅτι “ ὁ λύχνος ὁ σῶμα εἰμί ὁ ὀφθαλμός , δηλόω ὅτι ὅς εἰμί ὁ ὀφθαλμός ὁ σῶμα , οὗτος ὁ νόος ὁ Ψυχή · ὥσπερ οὖν , φημί , οὐ ἄν αἱρέω χρυσοφορέω καί πηρόω ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά μᾶλλον ὁ οὗτος ὑγεία ἅπας ὁ τοιοῦτος περιουσία ποθεινός εἰναι νομίζω · οὗτος καί ὁ ὁ νόος πήρωσις φεύγω , ὡς μυρίος κακός ἐμπίμπλημι σύ ὁ ζωή , καί μηδαμῶς πηρόω οὗτος ἀνέχω , ὁ καί ὁ ἄλλος παρέχω ὀφείλω . “ ὁ φάος ὁ ἐν σύ σκότος , ὁ σκότος πόσος ; ” ὅτι ἄνω γάρ ὁ λύχνος σβέννυμι , ποῖος λοιπός Ἐλπὶς εἰμί ; ὅς τίς ὁ ὄφελος στρατιώτης χρυσοφορέω , ὅτι ἄν ὁ στρατηγός αἰχμάλωτος s ἄγω ; οὕτως οὖν καί ὁ ὁ νόος διαφθείρω , ὁ δύναμαι λύω ὁ πάθος , ἐπιθυμία πλοῦτος σκοτίζω παραβλέπω ἑαυτοῦ ὁ μέγας . Θεόδωρος Ἡράκλεια . Κύριλλος . Λύχνος σῶμα ὁ νόος , ὅς καθαρεύω ὡς ὀφθαλμός , ὁδηγέω καί ἡνιοχέω ὁ σωματικός πάθος ἐπί ὁ εὐπρεπής καί Θεός ἀρέσκω . ὁ Χρυσόστομος . τις εἰμί ὁ “ οὐδείς δύναμαι δύο κύριος “ δουλεύω ; " δύο ὁ ὁ ἐναντίος ἐπιτάσσω λέγω · ἐπεί εἰμί μή οὗτος εἰμί , οὐδέ δύο εἄν ἄγω . ὁ γάρ ὁμόνοια ἔχω , κἀν πολύς ὑπάρχω , εἷς εἰμί · καί γάρ “ ὁ πλῆθος ὁ πιστεύω , φημί , “ εἰμί ὁ καρδία καί ὁ ψυχή εἷς . οὖον μόνος οὖν οὖον δουλεύω τίς ὁ δύο κύριος , ἀλλά καί μισέω , φημί · καί ἀποστρέφω αὐτός · εἶπον τοίνυν ἀόριστος ὁ δύο κύριος , τέως ἵνα πείθω ὁ ἀκροατής γίγνομαι ὁ λέγω τότε , ἐπάγω · “ οὖον δύναμαι Θεός δουλεύω καί μαμωνᾶς . ” φρίσσω ἐννοέω τίς παρασκευάζω , ὁ Χριστός εἶπον , ὅτι περ μετά ὁ Θεός , τίθημι ὁ χρυσός . εἰμί δέ οὗτος φρικτός , πῶς οὖον φρικώδης , ὁ διά ὁ ἔργον τοιοῦτος γίγνομαι , καί προτιμάω ὁ φόβος ὁ Θεός , ὁ ὁ χρυσός τυραννίς ; πῶς ἐν Ἀβραάμ φημί , πῶς Ἰώβ εὐδοκιμέω , ὅτι οὐ ἁπλόος πλουτέω , οὐδέ δουλεύω ὁ μαμωνᾶς · ἀλλά κρατέω αὐτός καί δεσπόζω · καί ὥσπερ ἀλλότριος εἰμί οἰκονόμος χρῆμα , οὖον ὁ t πᾶς ἐκεῖνος κτάομαι · καί οὖον μόνος ὁ ἕτερος οὐ λαμβάνω , ἀλλά καί ὁ ἴδιος ὁ δήω παρέχω ; μηδείς τοίνυν προφασίζομαι πρόφασις ἐν ἁμαρτία λέγω , ὅτι δυνατός καί Θεός δουλεύω καί χρῆμα · ὁ δεσπότης ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὁ ἀληθινός Θεός , ἀποφαίνω , ἀδύνατος εἰμί οὗτος ἐκεῖνος συμβαίνω ὁ δουλεία . οὖον δύναμαι Θεός δουλεύω καί μαμωνᾶς . Θεόδωρος μόνακο . Κλήμης . Μαμμωνᾶ εἰμί οὖον μόνος ὁ χρυσός , ἀλλά πᾶς εἶδος καλῶς ὁ ἐπί γῆ . Μαμμωνᾶ εἰμί ὁ φιλαργυρία . ὁ χρσοστομοω . εἶπον δέ οὗτος οὐ ἐπεί μαμωνᾶς εἰμί ὁ περισσός ὁ χρεία . Ζεύς οὗτος λέγω σύ , μή μεριμνάω ὁ Ψυχή σύ , τίς ἐσθίω καί τίς πίνω . ὁ ψυχή τροφή οὖον δήω , ἀσώματος γάρ · ἀλλά κατά ὁ κοινός φθέγγομαι συνήθεια . εἰμί γάρ μή δήω τροφή , ἀλλά οὐ ἄν ὅλως ἀνέχω μένω ἐν ὁ σῶμα , ἀλλά ὅς τρέφω αὐτός · ἵνα δέ μή λέγω τις · τίς οὖν , εἰμί ἅπας δήω ὁ πτωχός ; πῶς δύναμαι ζῶ ζῶ ; πρός οὗτος λοιπός ἵστημι ὁ ἀντίθεσις σφόδρα εὔκαιρος , καί φημί · οὐ πλέω εἰμί ὁ ψυχή ὁ τροφή , καί ὁ σῶμα ὁ ἔνδυμα ; ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · ὅτι ὁ ὁ μείζων δίδωμι , πῶς ὁ μικρός οὖον δίδωμι ; ὁ ὁ τρέφω σάρξ καί σκέπω διαπλάσσω , πῶς ὁ τροφή οὖον παρέχω καί ὁ ἔνδυμα ; οὐδέ γάρ ὁ τροφή αὐξάνω ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ ὁ Θεός πρόνοια · διό καί ἐπάγω λέγω , “ τίς “ δύναμαι ἐκ σύ προστίθημι ἐπί ὁ ἡλικία αὐτός πῆχυς εἷς ; ” πρεπόντως δέ καί ὁ πετεινός μιμνήσκω , καί σφόδρα ἐντρεπτικός · ὅσπερ μέγας εἰς παραίνεσις λόγος ἔχω ὁ ἰσχύς , ὅτι τρέφω Χωρὶς μέριμνα , ὅσπερ ἐάν ἐθέλω , καί ἐγώ Εὔκολον κατορθόω · καί οὗτος δείκνυμι ὁ διά ὁ ἔργον αὐτός ἀνύω · Μωυσῆς καί Ἠλίας καί Ἰωάννης , καί ἕτερος τοιοῦτος μή μεριμνάω . εἰμί τοίνυν ὁ διά ἐγώ γίγνομαι πετεινός , τοσοῦτος ποιέω πρόνοια , πολύς μᾶλλον ἐγώ · τίς οὖν ; οὖον δεῖ σπείρω φημί ; οὐ εἶπον , ὅτι σπείρω οὖον δεῖ , ἀλλά ὅτι μεριμνάω οὖον δεῖ · οὐδέ ὅτι χρή ἐργάζομαι , ἀλλά ὅτι οὖον δεῖ μικρόψυχος εἰμί , καί κατατείνω ἑαυτοῦ ὁ φροντίς , ἀλλά μᾶλλον παρά ὁ Θεός ὁ πᾶς ζητέω . οὗτος γάρ ὁ ἀπόστολος κατορθώνω , ἅπας ῥίπτω , καί ὁ πεντακισχίλιοι , ὡς ἐν ὁ Πρᾶξις γράφω . εἶπον περί ὁ ἀναγκαῖος τροφή , καί δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὑπέρ αὐτός χρή μεριμνάω , ἐπί ὁ κοῦφος μεταβαίνω λοιπός · οὐδέ γάρ οὕτως ἀναγκαῖος ἔνδυμα ὡς τροφή , καί δείκνυμι ἀπό ὁ κρίνω , ὅτιπερ φημί χόρτος ἀγρός ὑπάρχω , καί πολύς ὁ εὐτέλεια κτάομαι , καί εἰς κρίβανος βάλλω , τοιοῦτος μετέχω εὐπρέπεια καί καλλωπισμός , οὖον πολύς μᾶλλον ἐγώ ἀμφίασις ὁ πολυτίμητος καί περισπούδαστος ὁ Θεός ζῷον ; τουτέστι ὁ ἄνθρωπος , οὖς τις ψυχή δίδωμι καί σῶμα διαπλάσσω , διά ὅς ὁ ὁράω πᾶς ποιέω , καί ὁ μυρίος ἐργάζομαι ἀγαθός · ὁ δέ “ οὖον κοπιάω ἐπάγω , ὥστε κόπος ἐγώ ἀπαλλάσσω · οὖον γάρ ὁ μεριμνάω οὗτος πόνος , ἀλλά ὁ μεριμνάω . καί καθάπερ εἶπον ἐπί ὁ ὄρνις , ὅτι “ οὖον σπείρω , ” οὖον ὁ σπόρος ἀνατρέπω , ἀλλά ὁ φροντίς , οὕτως εἶπον “ οὖον νήθω , ” οὖον ὁ ἔργον ἀναιρέω , ἀλλά ὁ μέριμνα · καί εἰμί Σολομών ἡσσάομαι ὁ κάλλος αὐτός , καί οὐ ἅπαξ καί δίς , ἀλλά διά ὅλος ὁ βασίλεια αὐτός · οὗτος γάρ δηλόω εἶπον , ἐν πᾶς ὁ βασίλεια αὐτός · ποτέ σύ περιγίγνομαι δύναμαι ; μᾶλλον δέ ἐγγύς γίγνομαι ὁ τοιοῦτος εὐμορφία ; ἐκ οὗτος παιδεύω ἐγώ μή ἐφίημι ὁ καλλωπισμός ὁ ἱμάτιον . εἰμί τοίνυν ὁ χόρτος , ὁ μή ἐν χρεία εἰμί , τουτέστι ὁ κρίνω , τοσοῦτος ἔχω ὁ κάλλος δίδωμι · πῶς σύ ὁ ἐν χρεία οὖον δίδωμι ; τίς δέ χάρις εἶπον · “ οἶδα γάρ ὁ πατήρ σύ ὁ οὐράνιος , ὅστις “ χρῄζω πᾶς , ” καί οὐ εἶπον οἶδα ὁ θεός , ὥστε αὐτός εἰς μείζων ἐλπίς ἄγω . εἰμί γάρ πατήρ εἰμί , καί τοιοῦτος πατήρ , οὐδαμῶς παροράω ὁ υἱός ἐν ἔσχατος εἰμί κακός , ὅπου γε οὐδέ ἄνθρωπος πατήρ εἰμί , οὗτος ποιέω . διά ὁ εἶπον “ ζητέω ὁ βασίλειος ὁ Θεός καί ὁ ἑξῆς , διδάσκω ἐγώ μηδέ αἰτέω ὁ πάρειμι , ἀλλά ὁ μέλλω μόνος , καί θαρσέω ὡς καί οὗτος ἐκεῖνος προστίθημι , καί ὁ μέριμνα ὑπέρ ὁ ἀπόρρητος ἀγαθός ἐκεῖνος ἔχω · οὖον γάρ διά οὗτος γίγνομαι , ἵνα ἐσθίω καί πίνω καί περιβάλλω , ἀλλά ἵνα ἀρέσκω Θεός , καί ὁ μέλλω ἐπιτυγχάνω ἀγαθός . μής οὖν μεριμνάω εἰς ὁ αὔριον · ὁ γάρ αὔριον μεριμνάω ἑαυτοῦ . οὐ εἶπον μή μεριμνάω μόνος , ἀλλά προστίθημι περί ὁ ὁ αὔριον · “ ἀρκετός γάρ ὁ ἡμέρα ὁ κακία αὐτός , τουειμι ὁ ταλαιπωρία καί ὁ συντρίβω · οὐ ἀρκέω σύ , φημί , ὁ ἐν ἱδρώς ὁ πρόσωπον ἐσθίω ὁ ἄρτος ; τίς καί ὁ ἀπό ὁ φροντίς προστίθημι ταλαιπωρία ; οὖον γάρ κακία εἶπον , περί πονηρία εἶπον , μή γίγνομαι · ὥσπερ καί ἐν ὁ λέγω · “ ἐγώ , ” φημί , “ ὁ “ εἰρήνη καί κτίζω κακός , οὖον ὁ κακία λέγω , ἀλλά ὁ λιμός , ὁ λοιμός , ὁ δοκέω εἰναι κακός παρά πολύς . καί πάλιν , “ οὐ εἰμί κακία ἐν πόλις , ὅς Κύριος οὐ ποιέω , o οὐ ἁρπάγη . ” ] Θεόδωρος μόνακο . ὁ ἡμέρα εἰμί ὁ πρός ὁ χρεία · ὁ περί ὁ μέλλω φροντίζω . μή κρίνω ἵνα μή κρίνω · ἐν ὅς γάρ κρίνω κρίνω . ὁ Χρυσόστομος . τις εἰμί “ μή κρίνω ; ” ἵνα μή μυρίος γέμω κακός , ὑπέρ μικρός τις ἁμάρτημα , ἄλλος ἐπεμβαίνω · διό καί ἐπάγω “ τίς βλέπω ὁ κάρφος ; ” καί γάρ πολύς οὗτος ποιέω , ἐάν ὁράω μοναχός περισσός ἱμάτιον ἔχω , ὁ νόμος αὐτός προβάλλω ὁ δεσποτικός , αὐτός μυρίος κτάομαι · κἀν ὁράω δαψιλής τροφή ἀπολαύω , πικρός γίγνομαι κατήγορος , αὐτός κατά ἡμέρα μεθύω καί κραιπαλάω , οὐ οἶδα ὅτι μετά ὁ οἰκέω ἁμάρτημα , μείζων ἑαυτοῦ ἐντεῦθεν · οὖον γάρ ἐκεῖνος καταδικάζω , φημί , ἀλλά σεαυτοῦ · καί φοβερός σύ ποιέω ὁ δικαστήριον , καί ἀκριβής ὁ εὐθύνω · ὁ γάρ ὁ σκοπός P ὁ διορθόω τις , ἐπιτιμάω καί ἐπιπλήσσω μετά ὁ πλειστάκις νουθετέω , καί σφόδρα ἀποδεικτός εἰμί . χρή γάρ ἁμαρτάνω ἐγκαλέω , καί οὗτος ἔλεγχος ,, οἷος ὁ οἰκέτης ὁ δεσπότης , καί ὁ δέσποινα ὁ θεραπαινίς , καί ὁ πατήρ ὁ υἱός , καί ὁ φίλος ὁ φίλος · ὁ ἐχθρός , ἐάν μή κρίνω ὁ προερέω σκοπός , οὐδέποτε καταλύω ὁ ἐχθρός δύναμαι , ἀλλά πᾶς ἄνω καί κάτω γίγνομαι · χρή τοίνυν μετά φειδώ καί συγγνώμη οὗτος ποιέω , καί ὁ πορνεύω , καί ὁ ἕτερος τίς ποιέω πονηρός διορθόω · ἀλλά μή ὡς πολέμιος , μή ὡς ἐχθρός ἀπαιτέω δίκη , ὡς ἰατρός δέ μᾶλλον ὁ φάρμακον κατασκευάζω · ἄλλως δέ οὐδέ περί ὁ μέγας καί ἀπαγορεύω ἁμάρτημα εἶπον , ἀλλά περί ὁ οὐδέ δοκέω εἰμί πλημμέλημα οὗτος εἴρω , καί οὗτος δείκνυμι “ κάρφος ὀνομάζω · ὑποκριτής δέ λέγω , ὁ ἐν ὁ ἕτερος ἁμάρτημα εἰμί πικρός ἐξεταστής , ἑαυτοῦ δέ μή διορθόω · ὁ δέ ἐκβάω - λείν πρῶτος ὁ δοκός , καί ὁ ἑξῆς , δηλόω ὅτι οὖον κωλύω ὁ κρίνω , ἀλλά ἐν ὁ μηδείς ὅς μέλλω κρίνω ὑπεύθυνος εἰμί , ἀλλά πᾶς κατορθόω . μής δίδωμι ὁ ἅγιος ὁ κύων , μηδέ βάλλω ὁ μαργαρίτης σύ ἔμπροσθεν ὁ χοῖρος . Κύνας δέ ἐνταῦθα ὁ ἐν ἀσέβεια ζῶ λέγω · καί χοῖρος , ὁ ἐν ἀκόλαστος βίος διατρίβω διαπαντός , ὅσπερ ἅπας ἀνάξιος φημί εἰμί ὁ θεῖος ἀκρόασις · εἶπον , “ μή δίδωμι ὁ “ ἅγιος ὁ κύω · μηδέ ῥίπτω ὁ μαργαρίτης , ἔμπροσθεν ὁ “ χοῖρος . ” οὐδέ γάρ ὁ χοῖρος οἶδα τίς εἰμί μαργαρίτης , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀσεβής , τίς εἰμί ὁ ἅγιος . ὁ δέ “ μή καταπατέω “ αὐτός , καί στρέφω ῥήγνυμι σύ , δηλόω ὅτι ὑποκρίνομαι μέν ἐπιείκεια ὥστε μανθάνω · εἶτα ἐπειδάν μανθάνω , ἕτερος ἀντί ἕτερος γίγνομαι κωμῳδέω , χλευάζω , ὡς ἀπατάω ἐγώ . διά οὗτος οὖον μικρός κέρδος ὁ ἐν ἄγνοια μένω αὐτός · μανθάνω γάρ μυρίος παρέχω πρᾶγμα . αἰτέω καί δίδωμι σύ · ζητέω καί εὑρίσκω · κρούω καί ἀνοίγνυμι σύ . εἶπον ὁ Χριστός “ αἰτέω ” καί ὁ ἑξῆς , οὖον μικρός ἐπινοέω παραμυθία ὁ πόνος , ὁ ἀπό ὁ ἐπιμονή εὖχος καί καρτερικός συμμαχία · διά οὗτος οὖν αἰτέω κελεύω , καί ὁ δόσις ἐγγυάω . πλήν οὐ ἁπλόος αἰτέω κελεύω , ἀλλά μετά προσεδρία πολύς καί εὐτονία . οὗτος γάρ εἰμί ὁ “ ζητέω . ” καί γάρ ὁ ζητέω πᾶς ἐμβάλλω ὁ διάνοια , πρός ἐκεῖνος μόνος γίγνομαι ὁ ζητέω · καί πάλιν δέ ὁ “ κρούω σημαίνω ὁ μετά σφοδρότης πρόσειμι καί θερμός διάνοια , διά ὁ ἀνθρώπινος ὑπόδειγμα συγκαταβαίνω ὁ ἀσθένεια ἐγώ · ὁ πολύς αὐτός δείκνυμι φιλανθρωπία , πατήρ καί υἱός μνημονεύω , καί αἴτησις καί λῆψις · καί “ εἰμί σύ πονηρός εἰμί , ” φημί , “ παρέχω , οὐ λίθος ἀντί ἄρτος , οὐδέ ὄφις ἀντί ἰχθύς · πόσος “ μᾶλλον ὁ πατήρ σύ ὁ οὐράνιος δίδωμι ἀγαθός ὁ αἰτέω “ αὐτός ; ” οὗτος οὖν ἐννοέω , μή ἀφίστημι , ἠώς εἄν λαμβάνω · μή ἀναχωρέω , ἠώς εἄν εὑρίσκω . ἐάν γάρ ἐπιμένω λέγω , οὐ ἀπέρχομαι , ἠώς ὅς λαμβάνω , λαμβάνω πάντως . πρόδηλος δέ , ἐάν τοιοῦτος αἰτέω οἷος καί ὁ αἰτέω πρέπω , καί ἐγώ ὁ αἰτέω συμφέρω · τίς δέ εἰμί οὗτος ; ὁ ὁ πνευματικός ζητέω ἅπας , ὁ ἀφίημι ὁ πλημμελέω , ὁ αἰτέω ὁ ἄφεσις , ὁ Χωρὶς ὀργή καί διαλογισμός ἐπαίρω χείρ ὅσιος · ἄν οὗτος αἰτέω , λαμβάνω . τίς οὖν φημί , ὅτι ἄν καί πνευματικός αἰτέω , καί μή λαμβάνω ; ὅτι οὖον μετά σπουδή κρούω , ὅς πάντως ἑαυτοῦ ἀνάξιος παρασκευάζω ὁ λαμβάνω · ὅς ὅτι ταχέως ἀφίστημι · ὁ δέ “ πονηρός ” εἶπον , οὖον διαβάλλω ὁ ἀνθρώπινος φύσις , κακίζω ὁ γένος ἐγώ · μή γίγνομαι , ἀλλά πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἀγαθότης αὐτός εἶπον · δείκνυμι ἐθέλω ὅτι σύντομος ὁ ἀρετή καί ῥᾴδιος . ἐν βραχύς πᾶς ἀνακεφαλαιόω εἶπον , “ πᾶς οὖν ὅσος ” καί ὁ ἑξῆς καί οὐδέ ἁπλόος εἶπον “ πᾶς · ” ἀλλά “ πᾶς ἐν ὁ γάρ “ οὖν ” οὗτος , οὐ ἁπλόος προστίθημι , ἀλλά οὗτος αἰνίσσομαι , ὅτι εἰμί βούλομαι , φημί , εἰσακούω , μετά ἐκεῖνος καί οὗτος ποιέω · ποῖος δή οὗτος , “ ὅσος εἄν βούλομαι , ἵνα ποιέω σύ ὁ ἄνθρωπος διά οὗτος δείκνυμι , ὅτι μετά ὁ εὐχή , καί πολιτεία δεῖ ἀκριβής q · εἶπον δέ ὅτι οὗτος γάρ εἰμί ὁ νόμος καί ὁ προφήτης δείκνυμι ὅτι κατά φύσις εἰμί ὁ ἀρετή , καί οἴκοθεν ὁ δήω πᾶς γιγνώσκω , καί οὐ οἷος τε εἰς ἄγνοια οὐδέποτε καταφεύγω . εἰσέρχομαι διά ὁ στενός πύλη , ὅτι πλατύς ὁ πύλη καί εὐρύχωρος ὁ ὁδός ἀπάγω εἰς ὁ ἀπώλεια . στενός ὁ πύλη καλέω , καί θλίβω ὁ ὁδός , ὁ εἰς ὁ ζωή ἀπάγω · νήφω ἐγώ παρασκευάζω , καί ἐναγώνιος ἐργάζομαι , καί διεγείρω ἐγώ ὁ φρόνημα · ἐπεί , εἰμί μή οὗτος εἰμί , πῶς μετά οὗτος λέγω , “ ὁ ζυγός ἐγώ χρηστός , καί “ ὁ φορτίον ἐγώ ἐλαφρός εἰμί ; ” ὀνομάζω δέ πύλη καί δείκνυμι ἐκ οὗτος , ὅτι οὐδείς μόνιμος , ἀλλά πᾶς παροδεύω , καί ὁ λυπηρός καί ὁ χρηστός ὁ βίος , καί οὐ ἐκ οὗτος δέ ῥᾴδιος ὁ ὁ ἀρετή , ἀλλά καί ἐκ ὁ εἰς χρηστός τέλος καταντάω ὁ πόνος · εἰς ζωή γάρ αἰώνιος εἰσάγω , ὅσπερ ἱκανός εἰμί παραμυθέομαι ὁ ἀγωνίζομαι . εἰμί δέ τις αὐτός , καί οὕτως ἐπίπονος εἰμί , νομίζω , ὁ αὐτός ῥᾳθυμία ὁ ὑπόνοια μόνος . εἶπον δέ ὅτι “ ὀλίγος εἰμί ὁ εὑρίσκω αὐτός , ” πάλιν καί ἐνταῦθα ὁ ὁ πολύς ῥᾳθυμία δηλόω , καί ὁ ἀκούω παιδεύω , μή ὁ ὁ πολύς εὐημερία προσέχω , ἀλλά ὁ ὁ ὀλίγος πόνος , καί οὗτος ζηλόω . προσέχω δέ ἀπό ὁ ψευδοπροφήτης , ὅστις ἔρχομαι πρός σύ ἐν ἔνδυμα πρόβατον . ψευδοπροφήτης ἐνταῦθα , οὖον ὁ αἱρετικός αἰνίσσομαι , ἀλλά ὁ βίος μέν εἰμί διαφθείρω , προσωπεῖον δέ ἀρετή περίκειμαι , ὅς ὁ ὁ ἐπιτίθημι προσηγορία , καλέω εἴωθα ὁ πολύς . διό καί ἐπάγω λέγω · ” ἀπό ὁ καρπός αὐτός , ἐπιγιγνώσκω - “ σῴζω αὐτός · παρά γάρ αἱρετικός εἰμί πολλάκις καί βίος εὑρίσκω , παρά δέ αὐτός , ὅς εἶπον , οὐδαμῶς · εἰμί γάρ καί σχῆμα . τίζω βίος ἐπιδείκνυμι ὀρθός , ἀλλά ταχέως ἀλλάσσω , ὁ ἐπίπονος ὁδός βαδίζω οὖον ἐθέλω . καί σκοπέω ὁ ημεροημεροτηταω ὁ φιλάνθρωπον ἐγώ δεσπότης . οὖον γάρ εἶπον , “ κολάζω “ αὐτός . ἀλλά μή βλάπτω παρά αὐτός · μή ἀφύλακτος αὐτός περιπίπτω . καί ὁ ” μῆτις συλλέγω ἀπό ἄκανθα σταφυλή , “ ἢ ἀπό τρίβολος σῦκον · ” ἔτι δέ καί ὁ ὁ δενδρών ὑπόδειγμα καί ὁ ” ἀπό ὁ καρπός αὐτός ἐπιγιγνώσκω ” ἀμφότερος περί ὁ αὐτός πονηρός ἄνθρωπος εἶπον . δοκέω δέ ἐγώ , καί Ἰουδαῖος αἰνίσσομαι , τοιοῦτος καρπός1 ἐπιδείκνυμι · διό καί ὁ Ἰωάννης ῥῆμα ὑπομιμνῄσκω , “ ὅτι πᾶς δένδρον , ” διά ὁ τοιοῦτος ὄνομα , ὁ τιμωρία αὐτός ὑπογράφω . καί γάρ ἐκεῖνος ὁ αὐτός λέγω , ἀξίνη καί δένδρον κόπτω καί πυρός ἄσβεστος πρός αὐτός μιμνήσκω . καί δοκέω μέν εἷς τίς τιμωρία εἰμί ὁ κατακαίω · εἰμί δέ τις ἀκριβῶς ἐξετάζω , δύο οὗτος κολάζω εἰμί · ὁ γάρ καίω καί ὁ βασίλεια ἐκπίπτω πάντως · καί οἶδα , ὅτι πολύς ὁ γέεννα μόνος φρίσσω · ἐγώ δέ ὁ ἔκπτωσις ὁ δόξα ἐκεῖνος , πολύς ὁ γέεννα κόλασις πικρός εἰμί φημί . εἰμί δέ μή δυνατός παρίστημι ὁ λόγος , θαυμαστός οὐδείς · οὐδέ γάρ οἶδα ἐκεῖνος ὁ ἀγαθός ὁ μακαριότης , ἵνα καί ὁ ἀθλιότης , ὁ ἀπό ὁ στερέω ἠώς αὐτός , σαφῶς ὁράω . Κύριλλος . οὗτος εἰμί ὁ αἱρετικός , ἤτοι ὁ διάλογος πλαστός καί ἀμφίασις ἐξαπατάω τις , καί ὅτι ἄν πείθω , τότε αὐτός ὑποβάλλω ποιέω , ὁ μή θέμις . οὖον πᾶς ὁ λέγω ἐγώ κύριος , κύριος , εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ὕω Χρυσόστομος . To “ οὖον πᾶς ὁ λέγω ἐγώ κύριος , κύριος , ” καί ὁ ἑξῆς , σημαίνω ὅτι οὖον δεῖ μόνος πίστις ἔχω ὀρθός , ὁ βίος ἀμελέω , ἀλλά βίος ὀρθός μετά πίστις · κἀν γάρ σημεῖον , φημί , πολύς ποιέω εἰμί , καί οὐδείς ἀγαθός ἐργάζομαι , ὁ πρόθυρον ἐκεῖνος οὐδαμῶς ἀξιόω · διά οὗτος δείκνυμι , ὅτι ὁ πίστις οὐδείς ἰσχύω Χωρὶς ὁ ἔργον · μή θαυμάζω δέ εἰμί τοιοῦτος εἰμί πονηρός θαυμασιουργέω · ὁ γάρ χάρις πᾶς ὁ ὁ δίδωμι δωρεά · ὅθεν καί ὁ κολάζω εἰμί ἄξιος , ὅτι περί ὁ οὗτος τιμάω , ἵνα βίος ὀρθός ἐπιδείκνυμι , ἀγνώμων γίγνομαι καί ἀναίσθητος · οὐδέ γάρ , ὅς τις ὑπονοέω , ὅτι ἐν ὁ θαυματουργέω μέν αὐτός , βίος ἔχω ὀρθός · ὕστερος δέ μεταβάλλω καί ὁ ἀνομία ποιέω · οὗτος γάρ δείκνυμι σπουδάζω , ὅτι οὔτε πίστις οὔτε θαῦμα ἰσχύω , εἰς ὁ βασίλειος εἰσφέρω , βίος ὀρθός μή πάρειμι · καί τίς οὗτος φημί · πολύς ὁ πιστεύω λαμβάνω χάρισμα , οἷος εἰμί ὁ ὁ δαιμόνιος ἐκβάλλω , καί οὐ ἐάν μετά αὐτός , ὡς ἐν ὁ ἅγιος Εὐαγγέλιος γράφω , οἷος εἰμί εἶδος · καί γάρ οὗτος πονηρός ἐάν , χάρισμα ἔχω . πολύς δέ καί ἕτερος ὁ Ἀναξίων χάρισμα λαμβάνω · διά ὁ ἀρχή ἔχω ὁ κήρυγμα , ὅπως ἐκ οὗτος πολύς γίγνομαι ὁ δύναμις αὐτός ὁ ἐπίδειξις · καί ἐν ὁ παλαιός δέ , οὗτος εὑρίσκω τίς ἄν · καί εἰς ἀνάξιος ἐνεργέω ὁ χάρις πολλάκις , ἵνα ἕτερος εὐεργετέω · καί γάρ ὁ Βαλαάμ καί ὁ Φαραώ τοιοῦτος εἰμί · διό φοβέω , ἀγαπητός , καί πολύς ἐπιμέλεια ποιέω βίος · ὁ δέ " οὐδέποτε γιγνώσκω σύ , ” δηλόω , ὅτι πολύς ἐντεῦθεν ἤδη μισέω , καί πρό ὁ κρίσις ἀποστρέφω . ὁμοιόω αὐτός ἀνήρ φρόνιμος , ὅστις οἰκοδομέω ὁ οἰκίον αὐτός ἐπί ὁ πέτρα . Φρόνιμον δέ δικαίως ὁ ἀκούω αὐτός ὁ λόγος , καί ποιέω ὀνομάζω · καί γάρ καί ἐν ὁ μέλλω αἰών , ὁ ἀπόρρητος ἀγαθός ἀξιόω , καί ἐν ὁ νῦν αἰών , μετά ἀσφάλεια ζῶ · καί οὐδείς ὁ δεινός εὐχείρωτος γίγνομαι , καθώς καί διά ὁ ἐπάγω δηλόω , βροχή καί ποταμός προσπίπτω ὁ τοιοῦτος , τουτέστι ὁ ἀνθρώπινος συμφορά καί δυσπραγία , καί συκοφαντία , καί ἐπιβουλή , καί μηδείς αὐτός οὗτος παραβλάπτω · δείκνυμι ὁ ὁ ἀρετή ἔπαθλον , καί ἐντεῦθεν ἤδη δίδωμι , δείκνυμι λοιπός οὕτως καί ὁ ὁ κακία ἐπίχειρα παρέχω , μωρός ἀποκαλέω ὁ μή ποιέω αὐτός ὁ λόγος · καί δικαίως , ὡς ἐπί ψάμμος ὁ οἰκίον οἰκοδομέω , καί πόνος μέν ὑπομένω καί κόπος · εἰς μάτην δέ πονέω καί κοπιάω , ὡς ὁ καρπός καί ὁ ἀνάπαυσις ἀποστερέω διά ὁ πτῶσις , καί ἀντί οὗτος κόλασις ὑπομένω · ὅτι γάρ ὁ κακία μετέρχομαι κάμνω καί κοπιάω , πᾶς οὗτος δῆλος εἰμί · καί γάρ ὁ ἅρπαξ καί ὁ μοιχός καί ὁ συκοφάντης , καί ὁ σπουδάζω πλουτέω , πολύς κάμνω καί ταλαιπωρέω , ὥστε ὁ κακία εἰς τέλος ἄγω , καί ὁ πόρνος δέ καί ὁ ἀσελγής καί ὁ θυμώδης καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , ἐπί ὁ ψάμμος οἰκοδομέω . καί καταβαίνω ὁ βροχή , καί ἔρχομαι ὁ ποταμός . Ὠριγένης . βροχή ὁ διάβολος · ποταμός ὁ αντιχρηστος ἄνεμος , ὁ πνευματικός ὁ πονηρία . Εὐσέβιος . οἰκία εἰμί ὁ ὁ ἀρετή ἐργασία · πέτρα δέ ὁ πίστις · ἄνεμος δέ βροχή καί ποταμός , πᾶς εἶδος πειρασμός . Θεόδωρος μόνακο . Μωρός ἐπί ψάμμος οἰκοδομέω εἰμί , πᾶς ὁ ποιέω τίς κακός , ὅς οὗτος ἄνευ κόπος ποιέω · Ἀμμάς δέ ὁ Εὐήθεια · μέγας δέ λέγω ὁ πτῶσις ὁ πιστός , καί μετατρέπω , ὡς ἀπό ὁ ὑψηλός πύργος πίπτω · ὁ γάρ ἄπιστος οὖον πίπτω , ἀλλά r χαμαί εἰμί . ὁ Χρυσόστομος . τίς χάρις οὐ ἀλγέω οὐδέ ναρκάω ὁ ὄχλος ἐπί ὁ διδαχή αὐτός πρός ὁ φορτικός ὁ εἴρω , καί ὁ ὕψος ὁ ἐπίταγμα , ἀλλά μᾶλλον καί ἐκπλήσσω , διά ὁ ὁ διδάσκω ἰσχύς ; πολύς γάρ αὐτός εὐθύς αἱρέω καί πείθω ἐκ ὁ εἴρω , ὥστε καί μετά ὁ παύω ἀκολουθέω αὐτός · θαυμάζω γάρ μάλιστα ὁ ἐξουσία , διά ὁ μή εἰς ἕτερος ἀναφέρω ὁ λέγω , ἀλλά πανταχοῦ ἑαυτοῦ ἐπιδείκνυμι ὁ κόρος ἔχω · καί γάρ νομοθέτης συνεχῶς προστίθημι , “ ἐγώ δέ λέγω σύ , ” καί ὁ ἡμέρα ἀναμιμνήσκω ἐκεῖνος , ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ δικάζω .