catenae-novum-testamentum.catena-in-matthaeum-catena-integra-e-cod-paris-coislin-gr-23 28
Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ . “ Τότε , ” φησὶν , “ προσέρχονται πρὸς αὐτὸν οἱ ἀπὸ Ἱεροσο - “ λυμῶν γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι · ” τίνος ἕνεκεν τῆς πόλεως ἐμνημόνευσεν ; ἐπειδὴ πανταχοῦ τῶν φυλῶν ἦσαν διεσπαρμένοι , ἀλλ’ οἱ τὰ Ἱεροσόλυμα , ἤγουν τὴν μητρόπολιν οἰκοῦντες , πονηρότεροι τῶν ἄλλων ἤσαν , ὡς πλείονος ἀπολαύοντες τιμῆς · ὅθεν καὶ μείζονα τῦφον ἐκέκτηντο · τὸν καιρὸν δὲ ἐπισημαίνεται ὁ Εὐαγγελιστὴς , εἰπὼν “ τότε , ” ἵνα δείξῃ τὴν ἄφατον αὐτῶν πονηρίαν · ὅτι ἰδόντες ἐκ μόνης τῆς ἁφῆς τοῦ κρασπέδου τοὺς ἀρρώστους θεραπευθέντας , οὐδὲ οὕτως τῆς πονηρίας ἐπαύσαντο · ἀλλ’ ἐρωτῶντες εἰς μέσον προφέρουσιν , οὐ παράβασιν νόμου Μωϋσέως , ἀλλὰ τὴν τῶν πρεσβυτέρων παράδοσιν , εἰς οἰκείαν αὐτῶν τε κἀκείνων κατάκρισιν · καὶ γὰρ τοῦ Μωϋσέως μετὰ πολλῆς τῆς ἀπειλῆς προστάξαντος , ὥστε μὴ προσθεῖναι μήτε ἀφελεῖν , αὐτοὶ προσετίθουν · οἷον δὴ καὶ τοῦτο ἦν , τὸ μὴ δεῖν ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίειν · τὸ βαπτίζειν ποτήριον καὶ χαλκεῖον , τὸ δὲ αὐτοὺς βάπτ’ ἵζεσθαι · τοῦτο δὲ ἐποίουν , φοβερώτεροι εἶναι βουλόμενοι · ὡς δὴ καὶ αὐτοὶ νομοθέται · εἰς τοσοῦτον δὲ προῆλθον παρανομίας , ὡς τὰς μὲν αὐτῶν φυλάττεσθαι , τὰς δὲ θείας παραγράφεσθαι · διὰ τοῦτο δὲ αὐτῷ περὶ τούτου διαλέγονται , εἰς ὀργὴν αὐτὸν κινῆσαι βουλόμενοι · ἴνα εἴπερ ἐξουδενώσει τοὺς πρεσβυτέρους , κατηγορήσωσιν αὐτοῦ · ἤσθιον δὲ ἀνίπτοις χερσὶν οἱ Ἀπόστολοι · οὐκ ἐπιτηδεύοντες τοῦτο , ἀλλ’ ὑπερορῶντες λοιπὸν τῶν περιττῶν , καὶ τοῖς ἀναγκαίοις προσέχοντες · οὔτε τὸ νίπτεσθαι , οὔτε τὸ μὴ νίπτοντες νόμον ἔχοντες , ἀλλ’ ὡς ἔτυχεν ἑκάτερον ποιοῦντες τροφῆς , πῶς ἔμελλον ταῦτα περισπούδαστα ἔχειν . οὐ λέγει δὲ ὁ Χριστὸς , οὔτε ὅτι καλῶς ποιοῦσι παραβαίνοντες , ἵνα μὴ θρασυτέρους ἐργάσηται , οὔτε πάλιν κακίζει τὸ ὑπὸ τῶν Ἀποστόλων γινόμενον · ἵνα μὴ τὸν τῶν πρεσβυτέρων ὡς παρανόμων · ἵνα μὴ ὡς λοίδορον καὶ ὑβριστὴν αἰτιάσωνται , ἀλλὰ τὸ δοκεῖν ἐπιτιμᾷ τοῖς ἐρωτῶσιν · καθάπτεται δὲ τῶν ταῦτα νομοθετησάντων πρεσβυτέρων , εἰ καὶ μηδαμοῦ τούτων μέμνηται · “ ἀποκριθεὶς , ” γάρ φησιν , “ εἶπεν αὐτοῖς · διατί καὶ “ ὑμεῖς παραβαίνετε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Τί ἐστιν , ὃς ἃν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἣ τῇ μητρὶ δῶρον , ὃ ἐὰν ἐξ “ ἐμοῦ ὠφεληθῇς , καὶ οὐ τιμήσῃ τὸν πατέρα ἑαυτοῦ ; ” ἐπαίδευσαν τοὺς νέους , εὐσεβείας σχήματι , καταφρονεῖν τῶν γονέων · οἷον , εἴτις εἶπεν τῷ ἰδίῳ υἱῷ · δός μοι τὸ πρόβατον , ὃ ἔχεις , ἣ τὸν μόσχον , ἣ ἄλλο τι τοιοῦτον , ἔλεγε πρὸς πατέρα , δῶρόν ἐστι τῷ Θεῶ τοῦτο , ὃ θέλεις ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῆναι , καὶ οὐ δύνασαι λαβεῖν · καὶ διπλοῦν ἐντεῦθεν ἐγίνετο κακόν · οὔτε γὰρ τῷ Θεῷ προσῆγον , καὶ τοὺς γονέας ὀνόματι τῆς προσφορᾶς ἀπεστέρουν · τούς τε γεγενηκότας προφάσει τοῦ Θεοῦ ὑβρίζοντες , καὶ τὸν Θεὸν διὰ τοὺς γεγενηκότας · ὅθεν καὶ τὸν προφήτην εἰς μέσον ἄγει , ἄνωθεν προαναφωνοῦντα αὐτῶν τὴν κακίαν · ὅτι τῶν τοῦ Θεοῦ καταφρόνουσι , “ διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων . ” διὸ ἐντρέψας αὐτοὺς , λοιπὸν πρὸς τὸν ὄχλον τρέπει τὸν λόγον · νομοθετῶν , ὅτι “ οὐ τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον , “ ἁλλὰ τὰ ἐκπορευόμενα ἐκ τοῦ στόματος . ” Ὡριγένουσ . Τὰ τοῖς γονεῦσιν ἐποφειλόμενα ἐκ τῶν υἱῶν ἐνομοθέτουν οἱ Ἰουδαῖοι , δῶρα τῷ Θεῷ προσάγειν , καὶ ἀδικεῖν τοὺς γονεῖς · οὐκ ἁπλῶς δὲ τοὺς ὄχλους προκαλεῖται , ἀλλὰ προσεκτικωτέρους ποιῶν · “ συνίετε γάρ , ” φησι , τουτέστι , νοήσατε , καὶ μᾶλλον ἐμοῦ ἀκούετε ἣ τούτοις , τοῖς νόμον παρὰ καιρὸν λύσασι διὰ τῶν ἰδίων παραδόσεων . Διὰ τι τῶν Ἀποστόλων εἰπόντων , ὅτι οἱ Φαρισαῖοι ἐσκανδαλίσθησαν , αὐτὸς εἶπεν , “ ἄφετε αὐτούς ” καὶ γὰρ ἀλλαχοῦ φαίνεται εἰπών · “ ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν αὐτούς · ” ἐπειδὴ οἶδεν ποτὲ μὲν δεῖ καταφρονεῖν σκανδάλων , ποτὲ δὲ μὴ καταφρονεῖν · τὸ δὲ “ ὁδηγοί εἰσι τυφλοὶ τυφλῶν , ” εἶπεν , τὸ πλῆθος ἀποσχίζων αὐτῶν , ὡς μέλλον εἰς βάραθρόν ἐμπίπτειν δι’ αὐτούς · διὸ καὶ ἐπήγαγεν · “ τυφλὸς δὲ τυφλὸν , ἐὰν ὁδηγῇ , ἀμφότεροι εἰς βόθυ - “ νον ἐμπίπτουσιν · ” χρὴ δὲ γινώσκειν , ὅτι οὐχ οἱ Φαρισαῖοι μόνον ἐσκανδαλίσθησαν , ἀλλὰ καὶ οἱ Ἀπόστολοι ἐθορυβήθησαν · ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐτόλμων τοῦτο ἐξ οἰκείου προσώπου εἰπεῖν , ἐν τῇ περὶ ἑτέ - ρων διηγήσει μανθάνειν ἐβούλοντο · ὅτι γὰρ τοῦτό ἐστιν , ἀκούσωμεν πῶς μετὰ ταῦτα ὁ θερμὸς καὶ πανταχοῦ προφθάνων Πέτρος , προσελθὼν φησὶν , “ φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην · ” τὸν ἐν τῇ ψυχῇ θόρυβον ἐκκαλύπτων · διὸ καὶ ἐπιπλήττει αὐτῷ λέγων , “ Ἀκμὴν καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε · ” ὅμως ἑρμηνεύει αὐτοῖς τὴν παραβολὴν , λέγων , ὅτι “ τὸ εἰσπορευόμενον εἰς τὸ στόμα εἰς τὴν “ κοιλίαν χωρεῖ , ” καὶ τὰ ἑξῆς · κατασκευάζει δὲ τὸ εἰρημένον , ἀπὸ τῆς κοινῆς φύσεως κατὰ Ἰουδαϊκὴν ταπεινότητα · καὶ γὰρ ὁ νομοθέτης τοσοῦτον χρόνον ἀφιεῖσιν , ὅσον ἂν ἔνδον ἐν τῇ κοιλίᾳ μένῃ · ὅτ’ ἃν δὲ ἐξέλθῃ , οὐκ ἔτι · ἐν ἑσπέρᾳ γὰρ κελεύει λούεσθαι , καὶ καθαρὸν εἶναι τὸν καιρὸν τῆς πέψεως ἀναμετρῶν · τὰ δὲ τῆς καρδίας φησὶν , ἔνδον μένει , καὶ ἐξελθόντα κοινοῖ οὐ μόνον τὰ ἔνδον · χρὴ δὲ ἡμᾶς καὶ τοῦτο τηρεῖν , καθάπερ ὁ δεσπότης Χριστός · λέγω δὴ , σκανδάλων καιρόν · ὥστε εἶναι ἡμᾶς συνετούς · καὶ σκοπεῖν , πότε μέν τινες εὐλόγως σκανδαλίζονται , καὶ ταχέως αὐτοὺς διορθοῦν · πότε δὲ ἄνευ λόγου , καὶ εἰς οὐδὲν τοῦτο λογίζεσθαι . Κυρίλλου Ἀλεξανδρείασ . Ὠριγένουσ . Φυτεῖα ἐστὶν εἰ μὴ ἐκ Θεοῦ , πᾶν τὸ ἔξω Θεοῦ · ὅπερ καὶ ἐκριζωθήσεται · ὁ ταύτῃ ποιούμενος τυφλὸς ἢν . Θεοδώρου Μομψουεστίασ . Μανιχαῖοι δὲ βουλόμενοι δεικνῦναι τὸν νόμον οὐκ εἶναι τοῦ Πατρὸς τοῦ Χριστοῦ , ταύτῃ κέχρηνται τῇ μαρτυρίᾳ · πλεῖστον ὅσον τῆς ἀληθείας ἀποσφαλέντος · οὐ γὰρ περὶ τῆς κατὰ νόμον λέγει διαγωγῆς , ἀλλὰ τῆς τῶν Φαρισαίων αἱρέσεως , οἳ ταῖς οἰκείαις ἐπινοίαις , πλεῖστα ἐναντία τοὺς πειθομένους αὐτοῖς ἐξεπαίδευον · καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἀνωτέρω φαίνεται σαφῶς ἐλέγχων αὐτούς . Σευήρου Ἀντιοκείασ Ἀπὸ Λόγου Οθ΄ . Φυτείαν ἐκάλεσεν ἠγνοημένην Θεῷ , τὰς παραφυάδας τῶν Φαρισαϊκῶν παραδόσεων · τὰς φιλονείκως καὶ ἀκαίρως ἀπομενούσας τῷ γράμματι , καὶ οὐκ αὐτῶν τὸν νόμον τὸν παρὰ Θεοῦ δοθέντα · μὴ γένοιτο · μὴ γὰρ δὴ τοῦτο τῆς a μυσαρᾶς γλώσσας καὶ θεομάχου οἱ Μανιχαῖοι προστεχνάσθωσαν · ἐπεὶ καὶ διὰ τοῦτο τυφλοὺς ἐκάλεσεν , ὡς τῷ γράμματι τὸν ὀφθαλμὸν προσερείσαντας , καὶ μὴ βουλομένους ἐπὶ τὸ πνεῦμα διαβλέψαι καὶ τὸν ἔνδοθεν νοῦν .
Lemmas: περι ὁ παράβασις ὁ ἐντολή ὁ Θεός . “ τότε , ” φημί , “ προσέρχομαι πρός αὐτός ὁ ἀπό Ἱεροσο - “ λύμη γραμματεύς καί Φαρισαῖος · ” τίς ἕνεκα ὁ πόλις μνημονεύω ; ἐπεί πανταχοῦ ὁ Φυλή εἰμί διασπείρω , ἀλλά ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ , ἤγουν ὁ μητρόπολις οἰκέω , πονηρός ὁ ἄλλος ἀσάω , ὡς πλείων ἀπολαύω τιμή · ὅθεν καί μείζων τύφω κτάομαι · ὁ καιρός δέ ἐπισημαίνω ὁ εὐαγγελιστής , εἶπον “ τότε , ” ἵνα δείκνυμι ὁ ἄφατος αὐτός πονηρία · ὅτι ὁράω ἐκ μόνος ὁ ἁφή ὁ κράσπεδον ὁ ἄρρωστος θεραπεύω , οὐδέ οὕτως ὁ πονηρία παύω · ἀλλά ἐρωτάω εἰς μέσος προφέρω , οὖον παράβασις νόμος Μωϋσῆς , ἀλλά ὁ ὁ πρέσβυς παράδοσις , εἰς οἰκεῖος αὐτός τε ἐκεῖνος κατάκρισις · καί γάρ ὁ Μωϋσῆς μετά πολύς ὁ ἀπειλή προστάσσω , ὥστε μή προστίθημι μήτε ἀφαιρέω , αὐτός προστίθημι · οἷος δή καί οὗτος εἰμί , ὁ μή δήω ἄνιπτος χείρ ἐσθίω · ὁ βαπτίζω ποτήριον καί χαλκεῖον , ὁ δέ αὐτός βάπτω ἵζω · οὗτος δέ ποιέω , φοβερός εἰμί βούλομαι · ὡς δή καί αὐτός νομοθέτης · εἰς τοσοῦτος δέ προέρχομαι παρανομία , ὡς ὁ μέν αὐτός φυλάσσω , ὁ δέ θεῖος παραγράφω · διά οὗτος δέ αὐτός περί οὗτος διαλέγω , εἰς ὀργή αὐτός κινέω βούλομαι · ἵνα εἴπερ ἐξουδένωσις ὁ πρέσβυς , κατηγορέω αὐτός · ἐσθίω δέ ἄνιπτος χείρ ὁ ἀπόστολος · οὐ ἐπιτηδεύω οὗτος , ἀλλά ὑπεροράω λοιπός ὁ περισσός , καί ὁ ἀναγκαῖος προσέχω · οὔτε ὁ νίζω , οὔτε ὁ μή νίφτω νόμος ἔχω , ἀλλά ὡς τυγχάνω ἑκάτερος ποιέω τροφή , πῶς μέλλω οὗτος περισπούδαστος ἔχω . οὖον λέγω δέ ὁ Χριστός , οὔτε ὅτι καλῶς ποιέω παραβαίνω , ἵνα μή θρασύς ἐργάζομαι , οὔτε πάλιν κακίζω ὁ ὑπό ὁ ἀπόστολος γίγνομαι · ἵνα μή ὁ ὁ πρέσβυς ὡς παράνομος · ἵνα μή ὡς λοίδορος καί ὑβριστής αἰτιάομαι , ἀλλά ὁ δοκέω ἐπιτιμάω ὁ ἐρωτάω · καθάπτω δέ ὁ οὗτος νομοθετέω πρέσβυς , εἰμί καί μηδαμοῦ οὗτος μιμνήσκω · “ ἀποκρίνω , ” γάρ φημί , “ εἶπον αὐτός · διατί καί “ σύ παραβαίνω ὁ ἐντολή ὁ Θεός , ” καί ὁ ἑξῆς . τις εἰμί , ὅς ἄν εἶπον ὁ πατήρ ὅς ὁ μήτηρ δῶρον , ὅς ἐάν ἐκ “ ἐγώ ὠφελέω , καί οὖον τιμάω ὁ πατήρ ἑαυτοῦ ; ” παιδεύω ὁ νέος , εὐσέβεια σχῆμα , καταφρονέω ὁ γονεύς · οἷος , ἔστις εἶπον ὁ ἴδιος υἱός · δίδωμι ἐγώ ὁ πρόβατον , ὅς ἔχω , ὅς ὁ μόσχος , ὅς ἄλλος τίς τοιοῦτος , λέγω πρός πατήρ , δῶρον εἰμί ὁ θεάομαι οὗτος , ὅς ἐθέλω ἐκ ἐγώ ὠφελέω , καί οὖον δύναμαι λαμβάνω · καί διπλόος ἐντεῦθεν γίγνομαι κακός · οὔτε γάρ ὁ Θεός προσάγω , καί ὁ γονεύς ὄνομα ὁ προσφορά ἀποστερέω · ὁ τε γίγνομαι πρόφασις ὁ Θεός ὑβρίζω , καί ὁ θεός διά ὁ γίγνομαι · ὅθεν καί ὁ προφήτης εἰς μέσος ἄγω , ἄνωθεν προαναφωνέω αὐτός ὁ κακία · ὅτι ὁ ὁ Θεός καταφρονέω , “ διδάσκω διδασκαλία ἔνταλμα ἄνθρωπος . ” διό ἐντρέπω αὐτός , λοιπός πρός ὁ ὄχλος τρέπω ὁ λόγος · νομοθέτης , ὅτι “ οὖον ὁ εἰσέρχομαι εἰς ὁ στόμα κοινόω ὁ ἄνθρωπος , “ ἀλλά ὁ ἐκπορεύω ἐκ ὁ στόμα . ” Ὠριγένης . ὁ ὁ γονεύς ἐποφείλω ἐκ ὁ υἱός νομοθετέω ὁ Ἰουδαῖος , Δῶρα ὁ Θεός προσάγω , καί ἀδικέω ὁ γονεύς · οὐ ἁπλόος δέ ὁ ὄχλος προκαλέω , ἀλλά προσεκτικός ποιέω · “ συνίημι γάρ , ” φημί , τουτέστι , νοέω , καί μᾶλλον ἐγώ ἀκούω ὅς οὗτος , ὁ νόμος παρά καιρός λύω διά ὁ ἴδιος παράδοσις . Ζεύς τίς ὁ ἀπόστολος εἶπον , ὅτι ὁ Φαρισαῖος σκανδαλίζω , αὐτός εἶπον , “ ἀφίημι αὐτός ” καί γάρ ἀλλαχοῦ φαίνω εἶπον · “ ἵνα δέ μή σκανδαλίζω αὐτός · ” ἐπεί οἶδα ποτέ μέν δεῖ καταφρονέω σκάνδαλον , ποτέ δέ μή καταφρονέω · ὁ δέ “ ὁδηγός εἰμί τυφλός τυφλός , ” εἶπον , ὁ πλῆθος ἀποσχίζω αὐτός , ὡς μέλλω εἰς βάραθρον ἐμπίπτω διά αὐτός · διό καί ἐπάγω · “ Τυφλὸς δέ τυφλός , ἐάν ὁδηγέω , ἀμφότερος εἰς βόθυ - “ νοῦς ἐμπίπτω · ” χρή δέ γιγνώσκω , ὅτι οὐ ὁ Φαρισαῖος μόνος σκανδαλίζω , ἀλλά καί ὁ ἀπόστολος θορυβέω · ἐπεί δέ οὐ τολμάω οὗτος ἐκ οἰκεῖος πρόσωπον εἶπον , ἐν ὁ περί ἑτός - ῥόος διήγησις μανθάνω βούλομαι · ὅτι γάρ οὗτος εἰμί , ἀκούω πῶς μετά οὗτος ὁ θερμός καί πανταχοῦ προφθάνω Πέτρος , προσέρχομαι φημί , “ φράζω ἐγώ ὁ παραβολή οὗτος · ” ὁ ἐν ὁ Ψυχή θόρυβος ἐκκαλύπτω · διό καί ἐπιπλήσσω αὐτός λέγω , “ ἀκμή καί σύ ἀσύνετος εἰμί · ” ὅμως ἑρμηνεύω αὐτός ὁ παραβολή , λέγω , ὅτι “ ὁ εἰσπορεύω εἰς ὁ στόμα εἰς ὁ “ κοιλία χωρέω , ” καί ὁ ἑξῆς · κατασκευάζω δέ ὁ εἴρω , ἀπό ὁ κοινός φύσις κατά Ἰουδαικός ταπεινότητα · καί γάρ ὁ νομοθέτης τοσοῦτος χρόνος ἀφίημι , ὅσος εἄν ἔνδον ἐν ὁ κοιλία μένω · ὅτι ἄν δέ ἐξέρχομαι , οὐ ἔτι · ἐν ἑσπέρα γάρ κελεύω λούω , καί καθαρός εἰμί ὁ καιρός ὁ πέψις ἀναμετρέω · ὁ δέ ὁ Καρδία φημί , ἔνδον μένω , καί ἐξέρχομαι κοινόω οὖον μόνος ὁ ἔνδον · χρή δέ ἐγώ καί οὗτος τηρέω , καθάπερ ὁ δεσπότης Χριστός · λέγω δή , σκάνδαλον καιρός · ὥστε εἰμί ἐγώ συνετός · καί σκοπέω , πότε μέν τις εὔλογος σκανδαλίζω , καί ταχέως αὐτός διορθόω · πότε δέ ἄνευ λόγος , καί εἰς οὐδείς οὗτος λογίζομαι . Κύριλλος Ἀλεξάνδρεια . Ὠριγένης . φυτεία εἰμί εἰμί μή ἐκ Θεός , πᾶς ὁ ἔξω Θεός · ὅσπερ καί ἐκριζόω · ὁ οὗτος ποιέω Τυφλὸς εἄν . Θεόδωρος μομψουεστια . Μανιχαῖος δέ βούλομαι δείκνυμι ὁ νόμος οὐ εἰμί ὁ πατήρ ὁ Χριστός , οὗτος χράομαι ὁ μαρτυρία · πλεῖστος ὅσος ὁ ἀλήθεια ἀποσφάλλω · οὖον γάρ περί ὁ κατά νόμος λέγω διαγωγεύς , ἀλλά ὁ ὁ Φαρισαῖος αἵρεσις , ἕ ὁ οἰκεῖος ἐπίνοια , πλεῖστος ἐναντίος ὁ πείθω αὐτός ἐκπαιδεύω · καθώς καί αὐτός ὁ Κύριος ἀνωτέρω φαίνω σαφῶς ἐλέγχω αὐτός . Σευῆρος αντιοκαιω ἀπό Λόγος Οθ΄ . φυτεία καλέω ἀγνοέω Θεός , ὁ παραφυάς ὁ φαρισαϊκός παράδοσις · ὁ φιλόνεικος καί ἄκαιρος απομένων ὁ γράμμα , καί οὐ αὐτός ὁ νόμος ὁ παρά Θεός δίδωμι · μή γίγνομαι · μή γάρ δή οὗτος ὁ a μυσαρός γλῶσσα καί θεομάχος ὁ Μανιχαῖος προστεχνάομαι · ἐπεί καί διά οὗτος τυφλός καλέω , ὡς ὁ γράμμα ὁ ὀφθαλμός προσερείδω , καί μή βούλομαι ἐπί ὁ πνεῦμα διαβλέπω καί ὁ ἔνδοθεν νόος .