catenae-novum-testamentum.catena-in-marcum-recensio-ii-e-codd-oxon-bodl-laud-33 36
Περὶ τοῦ ἀμπελῶνος . Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν , Ἀμπελῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος , καὶ περιέθηκε φραγμὸν , καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον , καὶ ᾠκοδόμησε πύργον , καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς , καὶ ἀπεδήμησε . Ἢ παραβολὴ δηλοῖ ὅτι μὴ μόνον περὶ τὸν Ἰωάννην ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὸν τὸν Κύριον , ἀρξάμενοι ἀπὸ τοῦ οἰκέτου , προελθόντες δὲ ἐπὶ τὸν δεσπότην . διὸ καὶ τὴν ἀποβολὴν εἰκότως πεισομένους αὐτοὺς προδείκνυσι , τὸν ἀμπελῶνα λέγων τὸν y Ἰσραὴλ τοῦ οἰκοδεσπότου , τοῦτ’ ἐστι τοῦ Θεοῦ , καὶ φραγμὸν περιβληθέντα ἀσφαλείᾳ τῇ παρὰ Θεοῦ · διὸ καὶ καθαίρεσιν τοῦ φραγμοῦ ἀπειλῶν ὁ Θεὸς ἐν τῷ προφήτῃ Ἡσαΐᾳ , τὴν ἀσφάλειαν ἐδήλωσεν περιαιρεθησομένην αὐτῶν . “ καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον · ” ληνὸν μὲν , ὡς ἕτερός φησιν Εὐαγγελιστὴς , τὸ θυσιαστήριον λέγων , ὑπολήνιον δὲ τὸ ὑποκάτω , ἔνθεν τῶν θυσιῶν τὸ αἷμα ἐδέχοντο . πύργον δὲ τὸν ναὸν ἐπιφανέστατον ἐν ἀνθρώποις καὶ ὑψηλότατον . ἐκδεδωκέναι τε ἔφη τὸν ἀμπελῶνα γεωργοῖς , τοῦτ’ ἔστι τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ διδασκάλοις · καὶ ἀποδεδημηκέναι , τοῦτ’ ἔστι δεδωκέναι χρόνους εἰς καρποφορίαν , ἣν ὥσπερ ἐπιστὰς πάλιν ἤμελλεν ἀπαιτῆσαι z . ταῦτα δὲ εἰς τὸν Πατέρα μὲν λέγεται κατὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς παραβολῆς , καθ’ ἣν ἴδιον a τὸν Υἱὸν εἰσάγει ἡ παραβολὴ , ὅτι καὶ ἰδία τοῦ Λόγου ἡ σάρκωσις · οὐ μὴν χωρίζει γε τὸν Υἱὸν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ὁ περὶ τοῦ οἰκοδεσπότου λόγος , εἴπερ πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο . αὐτίκα καὶ ὁ Ἡσαΐας “ τοῦ ἀγαπητοῦ ” λέγει τὸν ἀμπελῶνα · μετὰ δὲ ταῦτα τὴν ἀπαίτησιν τῆς καρποφορίας τοῦτ’ ἔστιν τοῦ νομικοῦ βίου , παρόντος τοῦ καιροῦ , φησι γεγενῆσθαι διὰ δούλου πρῶτον · οὗ τυπτηθέντος καὶ ἀναιρεθέντος , δι’ ἑτέρου δούλου πάλιν τὴν ἀπαίτησιν ἔδει γεγενῆσθαι . εἶτα καὶ τρίτον πάλιν ἀπεσταλκέναι αὐτοῖς , καὶ οὕτω τὸ τελευταῖον διὰ τοῦ υἱοῦ τὴν ὑπερβάλλουσαν δόξαν ἐπιδεικνύντος εἰς τὸ καταίδεσαι μειζόνως · οὐχ ὡς ἀγνοοῦντος τὸ ἀποβησόμενον τοῦ πέμποντος , ἀλλ’ ὡς τοῦ πράγματος ἔχοντος τὸ ἄξιον ἐντροπῆς . δοῦλον τε πρότερον μὲν λέγουσι τοὺς ἐν καιρῷ Ἠλιοῦ καὶ αὐτὸν Ἠλίαν προφήτας , δεύτερον δὲ τὸν Ἡσαΐαν , καὶ Ὠσηὲ καὶ Ἀμῶς , τρίτον δὲ τοὺς περὶ τὸν Ἐζεχιὴλ καὶ Δανιήλ · καὶ κατὰ ταύτην γε διαίρεσιν τὸ , “ τὰ τρία ἔτη ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ “ ταύτῃ , καὶ οὐχ εὑρίσκω , ” εἰς τοὺς προφήτας ἃν λέγοιτο , ἵνα τέταρτον ἔτος ᾐ τὸ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου , καὶ μὴ τρίτον . ἐπάγει γοῦν ἡ παραβολὴ τὸ κατὰ τοῦ Κυρίου τόλμημα , ὅτι συνιέντες αὐτὸν ὄντα κληρονόμον , μείζονα τὴν τόλμαν ἐνεδείξαντο , ὡς ἀποκτεῖναι c αὐτὸν , καθέξοντες d τὴν κληρονομίαν . ἐξέβαλον οὖν αὐτὸν , φησὶν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος , τοῦτ’ ἔστιν τῆς πόλεως , καὶ τοῦ ναοῦ , καὶ ἀπέκτειναν . ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι ἀπέκτειναν , οὐχ ὡς ἡ ἀκολουθία τῆς παραβολῆς ἔχειν δύναται αὐτὸν εἶναι τὸν παρεσόμενον ἐπὶ τιμωρίᾳ τῶν δούλων · ὅτι δὲ αὐτός ἐστι , δῆλον . ἤδη οὖν κριτικὴ πῶς αὐτοῦ παρουσία τοῦ παραδοθῆναι Ῥωμαίοις τὸν λαόν . καὶ αὐτοῦ τὸ ἔργον καὶ οὐ Ῥωμαίων . καὶ τότε ἡ ἔκδοσις τοῦ ἀμπελῶνος ἡ εἰς ἑτέρους γεωργοὺς , τουτέστιν εἰς τοὺς Ἀποστόλους καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν διδασκάλους . “ Οὐδὲ ταύτην τὴν γραφὴν “ ἀνέγνωτέ , φησι , λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Διὰ πάντων δείκνυσιν ὅτι οἱ μὲν ἐκβάλλεσθαι ἤμελλον , τὰ δὲ ἔθνη εἰσάγεσθαι . καὶ καλῶς εἶπε , “ παρὰ Κυρίου ἐγένετο · ” ἵνα μάθωσιν ὅτι οὐδὲν τῷ Θεῷ ἐναντίον τῶν γινομένων ἦν . “ καὶ “ ἔστι θαυμαστόν . ” καὶ μάλα εἰκότως . λίθον δὲ ἑαυτὸν καλεῖ e καὶ οἰκοδόμους , ὡσπερ καὶ γεωργοὺς πρώην ἐκάλεσε τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων · ἑαυτὸν δὲ μετὰ τὸ παρ’ ἐκείνοις ἀποδοκιμασθῆναι κεφαλὴν γωνίας καθιστάμενον f , τουτέστιν ἐθνῶν καὶ Ἰουδαίων · παρὰ Κυρίου δὲ τοῦτο εἶναι g θαῦμα ἀνθρώποις τοῖς συνιεῖσιν h , ὅτε δὴ i μετὰ θάνατον ζῶν φαίνεται Χριστὸς βασιλεὺς ὢν J οὐρανίων τε καὶ ἐπιγείων · καὶ τὰ ἔθνη ποιῶν ἅγια καὶ οἰκεῖα Θεῷ . οὐκ ἐξαρκεῖ δὲ αὐτοῖς τὸ μὴ πείθεσθαι αὐτῷ , ἀλλὰ καὶ κατασχεῖν ἐπὶ τιμωρίᾳ τὸν ἐλέγχοντα σπεύδουσι · καίτοι κεκαλυμμένου τοῦ ἐλέγχου καὶ μὴ προφανοῦς γεγονότος . κρείσσους δὲ καὶ οἱ ἀποκεκαλυμμένοι ἔλεγχοι κρυπτομένης φιλίας , τουτέστιν δολερᾶς καὶ κολακευτικῆς , ὡς Σολωμῶντι δοκεῖ . ὡρμηκότες δὲ ἐπὶ φόνον ἐπέχονται φόβῳ ἀνθρώπων , οὐ φόβῳ Θεοῦ . Sch . ad V . έκεφαλαίωσαν ] . Κεφαλικὴν ζημίαν ἐπέθεντο ἤτοι θάνατον ἐπράξαντο ἢ ὅτι κατὰ κεφαλῆς θανατηφόρον πληγὴν ἤνεγκαν . ἐκεφαλαίωσαν , ἀντὶ τοῦ πάσαις πρὸς τῶν προλαβόντων ὑπέβαλον ποιναῖς · ἀνακεφαλαιούμενοι ἐν τούτῳ τὰ τῶν προλαβόντων JJ .
Lemmas: περι ὁ ἀμπελών . καί ἄρχω αὐτός ἐν παραβολή λέγω , ἀμπελών φυτεύω ἄνθρωπος , καί περιτίθημι φραγμός , καί ὀρύσσω ὑπολήνιον , καί οἰκοδομέω πύργος , καί ἐκδίδωμι αὐτός γεωργός , καί ἀποδημέω . ἤ παραβολή δηλόω ὅτι μή μόνος περί ὁ Ἰωάννης ἀλλά καί περί αὐτός ὁ κύριος , ἄρχω ἀπό ὁ οἰκέτης , προέρχομαι δέ ἐπί ὁ δεσπότης . διό καί ὁ ἀποβολή εἰκότως πείθω αὐτός προδείκνυμι , ὁ ἀμπελών λέγω ὁ y Ἰσραήλ ὁ οἰκοδεσπότης , οὗτος εἰμί ὁ Θεός , καί φραγμός περιβάλλω ἀσφάλεια ὁ παρά Θεός · διό καί καθαίρεσις ὁ φραγμός ἀπειλέω ὁ θεός ἐν ὁ προφήτης Ἠσαΐας , ὁ ἀσφάλεια δηλόω περιαιρέω αὐτός . “ καί ὀρύσσω ὑπολήνιον · ” ληνός μέν , ὡς ἕτερος φημί εὐαγγελιστής , ὁ θυσιαστήριον λέγω , ὑπολήνιον δέ ὁ ὑποκάτω , ἔνθεν ὁ θυσία ὁ αἷμα δέχομαι . πύργος δέ ὁ ναός ἐπιφανής ἐν ἄνθρωπος καί ὑψηλός . ἐκδίδωμι τε φημί ὁ ἀμπελών γεωργός , οὗτος εἰμί ὁ ἀρχιερεύς καί διδάσκαλος · καί ἀποδημέω , οὗτος εἰμί δίδωμι χρόνος εἰς καρποφορία , ὅς ὥσπερ ἐφίστημι πάλιν μέλλω ἀπαιτέω z . οὗτος δέ εἰς ὁ πατήρ μέν λέγω κατά ὁ ὑπόθεσις ὁ παραβολή , κατά ὅς ἴδιος a ὁ υἱός εἰσάγω ὁ παραβολή , ὅτι καί ἴδιος ὁ Λόγος ὁ σάρκωσις · οὖον μήv χωρίζω γε ὁ υἱός ἀπό ὁ πατήρ ὁ περί ὁ οἰκοδεσπότης λόγος , εἴπερ πᾶς διά αὐτός γίγνομαι . αὐτίκα καί ὁ Ἠσαΐας “ ὁ ἀγαπητός ” λέγω ὁ ἀμπελών · μετά δέ οὗτος ὁ ἀπαίτησις ὁ καρποφορία οὗτος εἰμί ὁ νομικός βίος , πάρειμι ὁ καιρός , φημί γίγνομαι διά δοῦλος πρῶτος · ὅς τύπτω καί ἀναιρέω , διά ἕτερος δοῦλος πάλιν ὁ ἀπαίτησις ἐσθίω γίγνομαι . εἶτα καί τρίτος πάλιν ἀποστέλλω αὐτός , καί οὗτος ὁ τελευταῖος διά ὁ υἱός ὁ ὑπερβάλλω δόξα ἐπιδείκνυμι εἰς ὁ καταιδέομαι μέγας · οὐ ὡς ἀγνοέω ὁ ἀποβαίνω ὁ πέμπω , ἀλλά ὡς ὁ πρᾶγμα ἔχω ὁ ἄξιος ἐντροπή . δοῦλος τε πρότερος μέν λέγω ὁ ἐν καιρός ἠλός καί αὐτός Ἠλίας προφήτης , δύο δέ ὁ Ἡσαΐας , καί Ὠσηέ καί Ἀμῶς , τρίτος δέ ὁ περί ὁ Ἐζεχιήλ καί Δανιήλ · καί κατά οὗτος γε διαίρεσις ὁ , “ ὁ τρεῖς ἔτος ἔρχομαι ζητέω καρπός ἐν ὁ συκέα “ οὗτος , καί οὐ εὑρίσκω , ” εἰς ὁ προφήτης ἄν λέγω , ἵνα τέταρτος ἔτος ὁ ὁ ὁ παρουσία ὁ κύριος , καί μή τρίτος . ἐπάγω γοῦν ὁ παραβολή ὁ κατά ὁ κύριος τόλμημα , ὅτι συνίημι αὐτός εἰμί κληρονόμος , μείζων ὁ τόλμα ἐνδείκνυμι , ὡς ἀποκτείνω c αὐτός , κατέχω d ὁ κληρονομία . ἐκβάλλω οὖν αὐτός , φημί ἔξω ὁ ἀμπελών , οὗτος εἰμί ὁ πόλις , καί ὁ ναός , καί ἀποκτείνω . ἐπεί εἶπον ὅτι ἀποκτείνω , οὐ ὡς ὁ ἀκολουθία ὁ παραβολή ἔχω δύναμαι αὐτός εἰμί ὁ πάρειμι ἐπί τιμωρία ὁ δοῦλος · ὅτι δέ αὐτός εἰμί , δῆλος . ἤδη οὖν κριτικός πῶς αὐτός παρουσία ὁ παραδίδωμι Ῥωμαῖος ὁ λαός . καί αὐτός ὁ ἔργον καί οὖον Ῥωμαῖος . καί τότε ὁ ἔκδοσις ὁ ἀμπελών ὁ εἰς ἕτερος γεωργός , τουτέστιν εἰς ὁ ἀπόστολος καί ὁ ἐκ ἔθνος διδάσκαλος . “ οὐδέ οὗτος ὁ γραφή “ ἀναγιγνώσκω , φημί , λίθος ὅς ἀποδοκιμάζω ὁ οἰκοδομέω , ” καί ὁ ἑξῆς . Ζεύς πᾶς δείκνυμι ὅτι ὁ μέν ἐκβάλλω μέλλω , ὁ δέ ἔθνος εἰσάγω . καί καλῶς εἶπον , “ παρά κύριος γίγνομαι · ” ἵνα μανθάνω ὅτι οὐδείς ὁ Θεός ἐναντίος ὁ γίγνομαι εἰμί . “ καί “ εἰμί θαυμαστός . ” καί μάλα εἰκότως . λίθος δέ ἑαυτοῦ καλέω e καί οἰκοδόμος , ὡς καί γεωργός πρώην καλέω ὁ διδάσκαλος ὁ Ἰουδαῖος · ἑαυτοῦ δέ μετά ὁ παρά ἐκεῖνος ἀποδοκιμάζω κεφαλή γωνία καθίστημι f , τουτέστιν ἔθνος καί Ἰουδαῖος · παρά κύριος δέ οὗτος εἰμί g θαῦμα ἄνθρωπος ὁ συνίημι h , ὅτε δή i μετά θάνατος ζῶ φαίνω Χριστός βασιλεύς εἰμί J οὐράνιος τε καί ἐπίγειος · καί ὁ ἔθνος ποιέω ἅγιος καί οἰκεῖος Θεός . οὐ ἐξαρκέω δέ αὐτός ὁ μή πείθω αὐτός , ἀλλά καί κατέχω ἐπί τιμωρία ὁ ἐλέγχω σπεύδω · καίτοι καλύπτω ὁ ἐλέγχω καί μή προφανής γίγνομαι . κρείσσων δέ καί ὁ ἀποκαλύπτω ἔλεγχος2 κρύπτω φίλιος , τουτέστιν δολερός καί κολακευτικός , ὡς Σολομών δοκέω . ὁρμάω δέ ἐπί φόνος ἐπέχω φόβος ἄνθρωπος , οὖον φόβος Θεός . Sch . ad V . κεφαλαιόω ] . κεφαλικός ζημία ἐπιτίθημι ἤτοι θάνατος πράσσω ἢ ὅτι κατά κεφαλή θανατηφόρος πληγή φέρω . κεφαλαιόω , ἀντί ὁ πᾶς πρός ὁ προλαμβάνω ὑποβάλλω ποινή · ἀνακεφαλαιόομαι ἐν οὗτος ὁ ὁ προλαμβάνω JJ .