catenae-novum-testamentum.catena-in-lucam-typus-b-e-codd-paris-coislin-23-oxon-bodl 57
Περὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἀδικίας . Λέγει δὲ καὶ περὶ τῶν παραβολῶν ὁ ἅγιος Κύριλλος , ὅπερ καὶ ὁ Χρυσόστομός Φησιν , ὅτι πλαγίως καὶ ἀσυμφανῶς ἡμῖν αὗται πραγμάτων ὀνησιφόρων δήλωσιν εἰσκομίζουσιν , ὅταν αὐτὸν ἐν βραχεῖ καὶ συνεσταλμένως τὸν νοῦν καταθήσωμεν · οὐ γὰρ ἅπαντά Φησι , τῆς παραβολῆς τὰ μέρη πολυπραγμονεῖσθαι χρή · λεπτῶς δὲ καὶ ἐξητασμένως , ἵνα μήτε πρὸς τὰ πέρα μέτρου βαδίζων ὁ λόγος καταλυπήσῃ τῷ περιττῷ τοὺς Φιλακροάμονας , μήτε μὲν ἀδολεσχίας ὄχλον ἐργάσηται τισιν , οἷον καὶ ἐπὶ τῆς παραβολῆς ἐστι τῆς λεγούσης , “ Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος ὃς εἰχεν οἰκονόμον ” καὶ τὰ ἑξῆς · εἰ γὰρ μὴ βούλοιτό τις διατρανοῦν , τίς μὲν ἃν εἴη ὁ ἄνθρωπος ὁ τὸν διαβεβλημένον ἔχων οἰκονόμον , ἣ καὶ τίς ἃν εἴη τυχὼν ὁ διαβεβληκὼς αὐτὸν , τίνες δὲ καὶ οἱ τοῖς ὀΦλήμασιν ἔνοχοι καὶ τὰς τῶν ὀφλημάτων ποιοῦντες ἀποκοπὰς , καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ μὲν ἔλαιον , ὁ δὲ σῖτον ἐποφλῆσαι λέγονται , σκοτεινὸν ἅμα καὶ περιττὸν ἀποτελέσει τὸν λόγον . οὐκοῦν οὐ πάντη τε καὶ πάντως ἅπαντα τῆς παραβολῆς τὰ μέρη τῇ τῶν δηλουμένων εἰσὶ θεωρίᾳ χρήσιμα , εἰς εἰκόνα δὲ ληΦθεῖεν ἃν ἀναγκαίου πράγματος ἀμυδρῶς ὑπεμφαίνουσα τὸ τελοῦν εἰς ὄνησιν τοῖς ἀκροωμένοις . Εστι τοίνυν τῆς προκειμένης παραβολῆς τοιοῦτος ὁ νοῦς · βοΰλεται ἡμᾶς ὁ τῶν ὅλων δεσπότης Θεὸς ὁλοτρόπως τοῖς εἰς ἀρετὴν ἀνακεῖσθαι σπουδάσμασιν , ἀπαλλάττοντας ἑαυτοὺς τῶν τοῦ παρόντος βίου περιασπασμῶν , ἵν εὐπαρέδρως καὶ ἀπερισπάστως ὑπηρετῶμεν αὐτῷ , καθὼς διὰ τοῦ Δαβίδ Φησι , “ σχολάσατε καὶ γνῶτε ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός καὶ πάλιν δι’ ἑαυτοῦ , “ πωλήσατε τὰ ὑπάρ - “ χοντα καὶ δότε ἐλεημοσύνην , “ καὶ ἡ μὲν ἐντολὴ σωτήριος , ἀσθενὴς δὲ λίαν ὁ ἀνθρώπου νοῦς , καὶ ἀεί πὼς προσπέπηγε τοῖς γεωδεστέροις · ὅθεν δηλαδὴ πρόφασιν σωτηρίας ἡμῖν ὑπέδειξεν ὁ Χριστὸς διὰ τῆς προκειμένης παραβολῆς , μονουχὶ λέγων , ὅτιπερ εἰ μὴ βούλοιντο τὴν τῶν χρημάτων περιουσίαν καταλιπεῖν καὶ τὴν ὑψηλὴν πολιτείαν ἀσπάσασθαι , πλὴν κατά γε τὸν ὑποβεβηκότα τρόπον , κἂν οἰκονόμοι γενέσθωσαν a τῶν πτωχευόντων συμμεριστὰς τῶν ὑπαρχόντων τούτους ποιούμενοι , ὅπως Φίλους κτησάμενοι πολλοὺς , καὶ μάρτυρας τῆς εὐσπλαγχνίας τοὺς εὖ πεπονθότας ἔχοντες , ὅταν αὐτοὺς ἡ ἐπίγειος ἐκλείποι ζωὴ , τύχωσι τόπου τινὸς ἐν ταῖς ἐκεῖθεν σκηναῖς · εἰ δὲ μὴ βούλοιντο τὸ μηδὲ τοῦτο διαπράξασθαι , ἀλλὰ τὰ παρὰ τοῦ δεσπότου δοθέντα αὐτῷ , μόναις ταῖς ἑαυτῶν δαπανῶσι τροφαῖς , ἣ καὶ προσκαίρους ὠνοῦνται τιμὰς , ἀμνημονοῦντες τοῦ λέγοντος Θεοῦ , “ ἀνοίγων ἀνοίξεις τὰ σπλάγχνα τῷ “ ἀδελΦῷ σου , ” καὶ ὅσα ἄλλα ἡ θεία διδάσκει γραΦὴ περὶ τῆς εἰς τοὺς δεομένους συμπαθείας , ἀποπεσοῦνται πάντως τῆς οἰκονομίας , ἐπιπηδῶντος αὐτοῖς τοῦ θανάτου , καὶ τῶν τῆς περιουσίας αὐτῶν πραγμάτων ἐξέλκοντος , καὶ διὰ τὴν ἀπάνθρωπον αὐτῶν προαίρεσιν , ἀντὶ τῶν αἰωνίων σκηνῶν τῷ αἰωνίῳ καὶ ἀσωμάτῳ πυρὶ παραδοθήσονται . Τίς ἐστιν “ ὁ πιστὸς ἐν ἐλαχίστῳ , ” ὁ καλῶς εἰδὼς βιοῦν καὶ τὴν εἰς τὸ μέλλον ἐλπίδα δεδιψηκὼς , καὶ ἀποφέρων μὲν τῶν ἐπιγείων τὸν νοῦν , φρονῶν δὲ μᾶλλον τὰ ἄνω , καὶ διὰ τοῦτο τὸν ἐπίγειον πλοῦτον εἰς τοὺς ἐνδεεῖς καλῶς δαπανῶν . ἐλάχιστον δὲ τὸν ἐπίγειον πλοῦτον ἐκάλεσεν , ὃν δὴ καὶ ἄδικον μαμμωνᾶν Φησιν . ὁ τοιοῦτος οὐν ἐν τῷ ἐλαχίστῳ πιστὸς εὑρισκόμενος , καὶ ἐν πολλῷ πιστός ἐστι , τουτέστιν ἐν τοῖς πνευματικοῖς καὶ θείοις χαρίσμασιν · ὁ δὲ ἐν τῷ πλούτῳ τούτῳ ἄδικος γενόμενος , εἰς ἑαυτὸν μόνον συντηρῶν αὐτὸν δηλονότι , καὶ ἐν τοῖς θείοις χαρίσμασιν ἄδικος εὑρεθήσεται . Ἀλλότριον δὲ τὴν τῶν χρημάτων περιουσίαν ὠνόμασεν , ἐπειδὴ οὐ γεγενήμεθα μετὰ πλούτου , γυμνοὶ δὲ μᾶλλον , καὶ ὡς ἀληθῶς ἐστι γεγραμμένον , “ ὅτι οὐδὲν εἰσενέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον , οὐδὲ “ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα · ” ἀλλότριον τοίνυν ἀνθρώπου παντὸς Φυσικῶς τὸ πλουτεῖν · ἔξωθεν γὰρ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν μερίζεσθαι πρὸς τὰ ἐναντία , καὶ ἀκαταψέκτως δύνασθαι βιοῦν , δείκνυσιν ὁ δεσπότης Χριστὸς λέγων , “ οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Ἐπειδὴ δὲ τῇ νόσῳ τῆς φιλαργυρίας συνεχόμενοι ἐξημυκτήρζον αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καίπερ διὰ μακρῶν λόγων τούτους θεραπεῦσαι βουληθέντος , τρέπεται λοιπὸν ἐπὶ τὸ δριμὺ τῶν ἐλέγχων , καιροῦ καλοῦντος εἰς τοῦτο , καὶ ἀποΦαίνει δόξης αὐτοὺς ὄντας ἐραστὰς τῆς τοῖς δικαίοις τε καὶ ἀγαθοῖς πρεπούσης ἀνδράσιν , αὐτοὺς δὲ οὐ μὴν ὄντας τοῦτο κατὰ ἀλήθειαν · Φησὶ γὰρ , “ ὑμεῖς ἐστε οἱ “ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων · ὁ δὲ Θεὸς γινώσκει “ τὰς καρδίας ὑμῶν , ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον “ τοῦ Θεοῦ · ” τοῦτο καὶ ἑτέρωθέν που πρὸς αὐτοὺς εὑρίσκεται λέγων , “ πῶς δύνασθε πιστεύειν , δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες , τὴν δὲ “ δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου οὐ ζητεῖτε ; ” τοὺς μὲν γὰρ ἀληθῶς ὄντας ἀγαθοὺς τοῖς εἰς δικαιοσύνην ἐπαίνοις ὁ τῶν ὅλων στεΦανοῖ Θεὸς , οἵ γε μὴν ἀΦιλάρεταοι καὶ ὑποκριταὶ τάχα ταῖς ἑαυτῶν ψήΦοις τὸ δοκεῖν εἶναι σεπτοὶ παραβλέπουσιν , ἀλλ’ οὐδεὶς , ὦ βέλτιστοι , Φαίη τις ἃν αὐτοῖς ἑαυτὸν στεΦανοῖ . Γέγραπται γὰρ , “ ἐγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας , καὶ μὴ τὸ σὸν στόμα , ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ “ σὰ χείλη . ὁ γὰρ Θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν , καὶ τιμᾷ μὲν “ δίκαιον τὸν ἀληθινόν · σκορπίζει δὲ τὰ τῶν ἀνθρωπαρέσκων ὀστᾶ . ” ἀνθρωπαρεσκία γὰρ ῥίζα καὶ ἀρχὴ καὶ γένεσις τῆς μεμισημένης παρὰ τῷ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις ὑπεροψίας . περὶ ὡν εἶπεν ὁ Κύριος “ ὁ νόμος καὶ οἱ προΦῆται , ” ἕως “ μοιχεύει , ” προεγράφη εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον .
Lemmas: περι ὁ οἰκονόμος ὁ ἀδικία . λέγος δέ καί περί ὁ παραβολή ὁ ἅγιος Κύριλλος , ὅσπερ καί ὁ Χρυσοστόμος φημί , ὅτι πλάγιος καί ἀσυμφανῶς ἐγώ οὗτος πρᾶγμα ὀνησιφόρος δήλωσις εἰσκομίζω , ὅταν αὐτός ἐν βραχύς καί συνεσταλμένως ὁ νόος κατατίθημι · οὖον γάρ ἅπας φημί , ὁ παραβολή ὁ μέρος πολυπραγμονέω χρή · λεπτός δέ καί ἐξητασμένως , ἵνα μήτε πρός ὁ πέρα μέτρον βαδίζω ὁ λόγος καταλυπέω ὁ περισσός ὁ Φιλακροάμων , μήτε μέν ἀδολεσχία ὄχλος ἐργάζομαι τις , οἷος καί ἐπί ὁ παραβολή εἰμί ὁ λέγω , “ ἄνθρωπος τις εἰμί πλούσιος ὅς ἔχω οἰκονόμος ” καί ὁ ἑξῆς · εἰμί γάρ μή βούλομαι τις διατρανόω , τίς μέν ἄν εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁ διαβάλλω ἔχω οἰκονόμος , ὅς καί τίς ἄν εἰμί τυγχάνω ὁ διαβάλλω αὐτός , τίς δέ καί ὁ ὁ ὄφλημα ἔνοχος καί ὁ ὁ ὄφλημα ποιέω ἀποκοπή , καί διά ποῖος αἴτιος ὁ μέν ἔλαιον , ὁ δέ σῖτος ἐποφλῆσαι λέγω , σκοτεινός ἅμα καί περισσός ἀποτελέω ὁ λόγος . οὐκοῦν οὖον πάντῃ τε καί πάντως ἅπας ὁ παραβολή ὁ μέρος ὁ ὁ δηλέομαι εἰμί θεωρία χρήσιμος , εἰς εἰκών δέ λαμβάνω ἄν ἀναγκαῖος πρᾶγμα ἀμυδρός ὑπεμφαίνω ὁ τελέω εἰς ὄνησις ὁ ἀκροάομαι . εἰμί τοίνυν ὁ πρόκειμαι παραβολή τοιοῦτος ὁ νόος · βούλομαι ἐγώ ὁ ὁ ὅλος δεσπότης θεός ὁλοτρόπως ὁ εἰς ἀρετή ἀνάκειμαι σπούδασμα , ἀπαλλάσσω ἑαυτοῦ ὁ ὁ πάρειμι βίος περιασπασμός , ἵνα εὐπαρέδρως καί ἀπερίσπαστος ὑπηρετέω αὐτός , καθώς διά ὁ Δαβίδ φημί , “ σχολάζω καί γιγνώσκω ὅτι ἐγώ εἰμί ὁ Θεός καί πάλιν διά ἑαυτοῦ , “ πωλέω ὁ ὑπάρ - “ χω καί δίδωμι ἐλεημοσύνη , “ καί ὁ μέν ἐντολή σωτήριος , ἀσθενής δέ λίαν ὁ ἄνθρωπος νόος , καί ἀεί πως προσπήγνυμι ὁ γεώδης · ὅθεν δηλαδή πρόφασις σωτηρία ἐγώ ὑποδείκνυμι ὁ Χριστός διά ὁ πρόκειμαι παραβολή , μονουχὶ λέγω , ὅτιπερ εἰμί μή βούλομαι ὁ ὁ χρῆμα περιουσία καταλείπω καί ὁ ὑψηλός πολιτεία ἀσπάζομαι , πλήν κατά γε ὁ ὑποβαίνω τρόπος , κἀν οἰκονόμος εἰμί a ὁ πτωχεύω συμμεριστής ὁ ὑπάρχω οὗτος ποιέω , ὅπως Φίλους κτάομαι πολύς , καί μάρτυς ὁ εὐσπλαγχνία ὁ εὕω πάσχω ἔχω , ὅταν αὐτός ὁ ἐπίγειος ἐκλείπω ζωή , τυγχάνω τόπος τις ἐν ὁ ἐκεῖθεν σκηνή · εἰμί δέ μή βούλομαι ὁ μηδέ οὗτος διαπράσσω , ἀλλά ὁ παρά ὁ δεσπότης δίδωμι αὐτός , μόνος ὁ ἑαυτοῦ δαπανάω τροφή , ὅς καί πρόσκαιρος ὠνέομαι τιμή , ἀμνημονέω ὁ λέγω Θεός , “ ἀνοίγω ἀνοίγω ὁ σπλάγχνον ὁ “ ἀδελφός σύ , ” καί ὅσος ἄλλος ὁ θεῖος διδάσκω γραφή περί ὁ εἰς ὁ δήω συμπάθεια , ἀποπίπτω πάντως ὁ οἰκονομία , ἐπιπηδάω αὐτός ὁ θάνατος , καί ὁ ὁ περιουσία αὐτός πρᾶγμα ἐξέλκω , καί διά ὁ ἀπάνθρωπος αὐτός προαίρεσις , ἀντί ὁ αἰώνιος σκηνή ὁ αἰώνιος καί ἀσώματος πῦρ παραδίδωμι . Τῖς εἰμί “ ὁ πιστός ἐν μικρός , ” ὁ καλῶς εἰδοί βιόω καί ὁ εἰς ὁ μέλλω ἐλπίς διψάω , καί ἀποφέρω μέν ὁ ἐπίγειος ὁ νόος , φρονέω δέ μᾶλλον ὁ ἄνω , καί διά οὗτος ὁ ἐπίγειος πλοῦτος εἰς ὁ ἐνδεής καλῶς δαπάνη . μικρός δέ ὁ ἐπίγειος πλοῦτος καλέω , ὅς δή καί ἄδικος μαμωνᾶς φημί . ὁ τοιοῦτος ὀν ἐν ὁ μικρός πιστός εὑρίσκω , καί ἐν πολύς πιστός εἰμί , τουτέστιν ἐν ὁ πνευματικός καί θεῖον χάρισμα · ὁ δέ ἐν ὁ πλοῦτος οὗτος ἄδικος γίγνομαι , εἰς ἑαυτοῦ μόνος συντηρέω αὐτός δηλονότι , καί ἐν ὁ θεῖον χάρισμα ἄδικος εὑρίσκω . ἀλλότριος δέ ὁ ὁ χρῆμα περιουσία ὀνομάζω , ἐπεί οὖον γίγνομαι μετά πλοῦτος , γυμνός δέ μᾶλλον , καί ὡς ἀληθής εἰμί γράφω , “ ὅτι οὐδείς εἰσφέρω εἰς ὁ κόσμος , οὐδέ “ ἐκφέρω τίς δύναμαι · ” ἀλλότριος τοίνυν ἄνθρωπος πᾶς φυσικός ὁ πλουτέω · ἔξωθεν γάρ εἷς καί ὁ αὐτός μερίζω πρός ὁ ἐναντίος , καί ἀκατάψεκτος δύναμαι βιόω , δείκνυμι ὁ δεσπότης Χριστός λέγω , “ οὐδείς δύναμαι δύο κύριος δουλεύω , ” καί ὁ ἑξῆς . ἐπεί δέ ὁ νόσος ὁ φιλαργυρία συνέχω ἐξημυκτήρζον αὐτός ὁ Φαρισαῖος καίπερ διά μακρός λόγος οὗτος θεραπεύω βούλομαι , τρέπω λοιπός ἐπί ὁ δριμύς ὁ ἐλέγχω , καιρός καλέω εἰς οὗτος , καί ἀποφαίνω δόξα αὐτός εἰμί ἐραστής ὁ ὁ Δίκαιος τε καί ἀγαθός πρέπω ἀνήρ , αὐτός δέ οὖον μήv εἰμί οὗτος κατά ἀλήθεια · φημί γάρ , “ σύ εἰμί ὁ “ δικαιόω ἑαυτοῦ ἐνώπιος ὁ ἄνθρωπος · ὁ δέ θεός γιγνώσκω “ ὁ Καρδία σύ , ὅτι ὁ ἐν ἄνθρωπος ὑψηλός βδέλυγμα ἐνώπιος “ ὁ Θεός · ” οὗτος καί ἑτέρωθεν ποῦ πρός αὐτός εὑρίσκω λέγω , “ πῶς δύναμαι πιστεύω , δόξα παρά ἄνθρωπος λαμβάνω , ὁ δέ “ δόξα ὁ παρά ὁ μόνος οὖον ζητέω ; ” ὁ μέν γάρ ἀληθής εἰμί ἀγαθός ὁ εἰς δικαιοσύνη ἔπαινος ὁ ὁ ὅλος στεφανόω θεός , ὁ γε μήv ἀΦιλάρεταοι καί ὑποκριτής τάχα ὁ ἑαυτοῦ ψῆφος ὁ δοκέω εἰμί σεπτός παραβλέπω , ἀλλά οὐδείς , εἰμί ἀγαθός , Φαίη τις ἄν αὐτός ἑαυτοῦ στεφανόω . γράφω γάρ , “ ἐγκωμιάζω σύ ὁ πέλας , καί μή ὁ σός στόμα , ἀλλότριος καί μή ὁ “ σός χεῖλος . ὁ γάρ θεός γιγνώσκω ὁ Καρδία σύ , καί τιμάω μέν “ Δίκαιος ὁ ἀληθινός · σκορπίζω δέ ὁ ὁ ἀνθρωπάρεσκος ὀστέον . ” ἀνθρωπαρεσκία γάρ ῥίζα καί ἀρχή καί γένεσις ὁ μισώ παρά ὁ Θεός καί ἄνθρωπος ὑπεροψία . περί ὡς εἶπον ὁ Κύριος “ ὁ νόμος καί ὁ προφήτης , ” ἠώς “ μοιχεύω , ” προγράφω εἰς ὁ κατά Ματθαῖος .