catenae-novum-testamentum.catena-in-joannem-catena-integra-e-codd-paris-coislin-23 16
Περὶ τοῦ νιπτῆρος . Οὐχ ὡς τότε εἰδότος τοῦ Χριστοῦ ὅτι ἦλθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα , τοῦτό φησιν ὁ Εὐαγγελιστὴς περὶ αὐτοῦ , ἀλλ’ ὅτι τότε ἐποίησεν , ὅπερ ἦν εἰδὼς πάλαι · μεγαλόφωνος δὲ ὁ Εὐαγγελιστὴς μετάβασιν τὸν θάνατον καλεῖ · τὸ δὲ “ εἰς τέλος ἠγάπησεν , ” τοῦτό ἐστιν , ὅτι οὐδὲν ἐνέλιπεν ὧν τὸ σφόδρα ἀγαπῶντα ποιῆσαι εἰκὸς ἦν · ἰδίους δὲ αὐτοὺς λέγει , κατὰ τὸν τῆς οἰκειώσεως λόγον , ἐπεὶ καὶ ἄλλους ἰδίους λέγει κατὰ τὸν τῆς δημιουργίας , ὡς ὅταν λέγῃ , οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον . τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ δὲ είπεν , ἐπειδὴ ἦσαν αὐτοῦ ἴδιοι καὶ οἱ τετελευτηκότες , οἱ περὶ τὸν Ἀβραὰμ καὶ κατ’ ἐκεῖνον , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ κόσμῳ ἦσαν ἐκεῖ . Ἐκπληττόμενος δὲ ὁ Εὐαγγελιστὴς ὅτι ἤδη τὸν προδοῦναι ἑλόμενον τὸν Χριστὸν ἔνιψεν αὐτὸν , φησὶ , “ καὶ δείπνου γενομένου , “ τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Δείκνυσι δὲ καὶ τοῦ Ἰούδα τὴν πολλὴν πονηρίαν , ὅτι οὐδὲ τῶν ἄλλων ἡ κοινωνία κατέσχεν · ὃ μάλιστα οἶδε ἐπέχειν πονηρίαν . Τὸ δὲ , “ πάντα δέδωκεν αὐτῷ ὁ Πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας , ” δηλοῖ ἐνταῦθα τὴν τῶν πιστῶν σωτηρίαν , ὥσπερ δὲ ὁ Πατὴρ αὐτῷ παραδίδωσιν , οὕτως καὶ αὐτὸς τῷ Πατρὶ , καθὼς Παῦλος λέγει , “ ὅτε “ παραδῷ τὴν βασιλείαν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί . ” Τί δὲ “ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθε καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ὑπάγει;“τοῦτο σημαίνει , ὅτι ὁ τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος , ὁ παρὰ Θεοῦ ἐλθὼν , καὶ πρὸς αὐτὸν ἀπιὼν , ὁ πάντων κρατῶν , τοὺς τῶν μαθητῶν νίπτει πόδας , καὶ τοῦτο ποιῆσαι οὐκ ἀπηξίωσε . βουλόμενος δὲ ὁ Εὐαγγελιστὴς γελιστὴς οὐκ ἐκ τοῦ νίψαι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἑτέρως τὸ ταπεινὸν δεῖξαι τῆς τοῦ δεσπότου ἡμῶν καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος συγκαταβάσεως , φησὶν , “ ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου · ” οὐδὲ γὰρ πρινὴ κατακληθῆναι , ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀναπεσεῖν πάντας , τότε ἀνέστη · ἔπειτα οὐδὲ ἁπλῶς νίπτει , ἀλλὰ τὰ ἱμάτια ἀποτιθέμενος , καὶ λέντιον διαζωννύμενος , καὶ οὐδὲ μέχρι τούτου ἔστη , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐγέμισεν , οὐχ ἑτέρῳ τοῦτο ἐπιτρέψας , διὰ πάντων δεικνὺς , ὅτι οὐχὶ ἀφοσ ἰωμένους δεῖ ποιεῖν τὰ τοιαῦτα ὅταν ποιῶμεν , ἀλλὰ μετὰ πάσης προθυμίας . Διὰ τί δὲ οὐκ ἐξ ἀρχῆς τοῦτο ἐποίησεν , ἐπειδὴ τὰ μείζονα ὕστερον ἐργάζεται ; ὥστε αὐτῶν ἐπιτεῖναι τὴν οἰκείωσιν , καὶ πολλὴν αὐτοῖς προαπεθέσθαι τὴν παράκλησιν πρὸς τὰ μέλλοντα ἐπιέναι δεινά . Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλον ὀδυνᾶσθαι σφόδρα , ἀντίρροπον αὐτοῖς διὰ τούτων ἐπεισάγει τὴν παραμυθίαν . Ἐν δὲ τῷ εἰπεῖν , “ ὅτι ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον , ὑπόνοιαν δίδωσιν , ὅτι τοῦ προδότου πρῶτον ἔνιψε τοὺς πόδας . Ἤρξατο γὰρ , φησὶ , νίπτειν , καὶ τότε ἦλθε πρὸς τὸν Πέτρον , καὶ οὐδὲ τοῦτο ᾐδέσθη ὁ ταλαίπωρος ἐκεῖνος καὶ ἄθλιος , ἀλλ’ ἔμεινεν ἔτι ἀναισθητῶν , ἀκαμπῆ καὶ ἀμείλικτον ὡς ὁ διάβολος κεκτημένος τὴν διάνοιαν . Τὸ δὲ , “ Κύριε σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας ; ” τοῦτό ἐστι , ταῖς χερσὶ ταύταις , φησὶν , ἐν αἷς ὀφθαλμοὺς ἀνέῳξας , καὶ λεπροὺς ἐκάθαρας , καὶ νεκροὺς ἀνέστησας , τοὺς ἐμοὺς νίπτεις πόδας ; τὸ γὰρ , “ συ ” καὶ καθ’ ἑαυτὸν πάντα ἐνδείκνυται . Διὰ τί δὲ αὐτὸν οὐδεὶς τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν , ἀλλ’ ὁ Πέτρος μόνος ; ἐπειδὴ ὡς ἐμοὶ δοκεῖ , πρῶτον ἔνιψε τὸν προδότην πρὸ τοῦ κορυφαίου διὰ πολλὴν ἰταμότητα κατακλιθέντα , καὶ τότε πρὸς Πέτρον ἦλθε δεύτερον ὄντα τῆ κατακλίσει , ὅθεν οἱ λοιποὶ ὑπὸ τῆς ἀγανακτήσεως τῆς ἐπὶ Πέτρῳ γενομένης παιδευθέντες , λοιπὸν ἀνέσχοντο · τὸ δὲ , “ ὃ ἐγὼ ποιῶ , σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι , ” τὴν ἐκ τοῦ νίψαι σημαίνει ὠφέλειαν , τοῦτό ἐστιν , εἰς πᾶσαν ἄγει ταπεινοφροσύνην ὑμᾶς · μετὰ δὲ ταῦτα πότε γνώσῃ , ὅταν ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι δαιμόνια ἐκβάλλῃς , ὅταν ἴδῃς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναλαμβανόμενον . Κυρίλλου . Οὐκ ἠγνοηκὼς ὅτι πάντων ἔχει τὴν ἐξουσίαν , “ καὶ “ ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξῆλθε , ” τοῦτό ἐστιν , ἐκ τῆς οὐσίας ἐγεννήθη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , καὶ πρὸς αὐτὸν ὑπάγει , τοῦτό ἐστιν , πάλιν ἄνεισιν εἰς οὐρανοὺς , συνεδρεύων δηλονότι τῷ ἰδίῳ γεννήτορι , τοσαύτην ὑπέστη τὴν ταπείνωσιν , ὡς λεντίῳ μὲν ἀποζώσασθαι , τῶν δὲ μαθητῶν ἀπονίπτειν τοὺς πόδας . Ὠριγένουσ . Ἄριστον μὲν ἐστὶν ἡ πρώτη , καὶ ἡ πρὸ τῆς συντελείας τῆς ἐν τῷ βίῳ τούτῳ ἡμέρας πνευματικὴ τοῖς εἰσαγομένοις ἁρμόζουσα τροφή Δεῖπνον δὲ ἡ τελευταῖα , καὶ τοῖς ἤδη ἐπὶ πλέον προκεκωφόσι παρατιθεμένη κατὰ λόγων , καὶ ἄλλως δὲ ἐάν τις εἴποι , ἄριστον μὲν εἶναι τὸν νοῦν τῶν παλαιῶν γραμμάτων · δεῖπνον δὲ τὰ ἐναποκεκρυμμένα τῇ καινῇ διαθήκῃ μυστήρια . Εἰπόντος δὲ τοῦ Πέτρου , ὅτι “ οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας “ εἰς τὸν αἰῶνα , ” ἀφεὶς τὴν περὶ ταπεινοφροσύνης αἰτίαν ὁ Χριστὸς εἰπεῖν αὐτῷ · ὑπέσχετο γὰρ ἃν μυριάκις ταύτην φυλάττειν ὁ Πέτρος , ὑπὲρ τοῦ μὴ τὸν δεσπότην αὐτὸν νίψαι . Ὅπερ δὲ μάλιστα ἐδεδοίκει καὶ ἔτρεμε , τοῦτό φησιν , “ ὅτι ἐὰν μὴ νίψω “ σε , οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ . ” Ὥσπερ δὲ ἐν τῇ παραιτήσει σφοδρὸς ἦν , οὕτω καὶ ἐν τῷ συγχωρήσει σφοδρότερος , λέγει , “ Κύριε , μὴ τοὺς πόδας μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν “ κεφαλήν · ” ἑκάτερα δὲ ἐξ ἀγάπης εἰργάζετο . Ἀμμωνίου . Ἐὰν μὴ καταδείξῃ τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης μά - θημα , οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ , ἤτοι ἐὰν μή τις ἀπονίψηται τὸν τῆς ἁμαρτίας ῥύπον , διὰ τῆς Χριστοῦ χάριτος , οὐ τυγχάνει τῆς ζωῆς , οὔτε ἀπολαύει τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας . Ὠπιγένουσ . Εὐκόλως δὲ χρησώμεθα τὸ “ οὐ μὴ νίψῃς “ τοὺς πόδας εἰς αἰῶνα ” καὶ τοῖς πρὸς τὸ λεχθεῖσιν ἐπὶ τῶν προπετεστέρων , καὶ ἀκρίτως εἰπόντων τί ποιήσει , ὅπερ αὐτοῖς μὴ λυσιτελῇ ἐμμένουσι τῷ κακῶς κεκριμένῳ , κἂν μετὰ ὅρκον διὰ πολλὴν προπέτειαν τὸ τοιοῦτον ποτὲ γίγνεται . καὶ φήσομεν ὥσπερ ὁ εἰπὼν Πέτρος , “ οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς αἰῶνα , ” κωλύεται ἐμμένειν τῇ τοῦ λελουμένου h ὁμολογίᾳ , ἵνα ἔχῃ μετὰ Χριστοῦ μέρος · οὕτω καὶ σὺ ὁ δεῖνα , ἀκρίτως ἐπαγγειλάμενος , τὸ δὲ βέλτιον ποιήσεις , μεταθέμενος ἐπὶ τὸ ἐν πράξει εὐλογώτερον , ἀπὸ τοῦ ἐμμένειν τῷ κακῶς κριθέντι . Ἐκ τοῦ καθ’ ἡμᾶς δὲ πράγματος ποιῶν τὸ παράγγελμα , εὐαφόρμως ὁ Χριστὸς ποιεῖται τὸν ἔλεγχον τῷ προδότῃ . Φησὶ γὰρ πρὸς τὸν Πέτρον , “ ὁ λελου - “ μένος οὐ χρείαν ἔχει , εἰ μὴ τοὺς πόδας νίψασθαι μόνον , ” καὶ τὰ ἑξῆς · διὰ τούτων μεταβουλεύεσθαι διδάσκων αὐτὸν καὶ τῆς πονηρᾶς γνώμης ἀφίστασθαι , λέγει δὴ τῆς προδοσίας . Πῶς δὲ καθαροὶ ἦσαν οἱ Ἀπόστολοι , οὐδέπω τῶν ἁμαρτημάτων ἀπηλλαγμένοι , οὐδὲ Πνεύματος ἠξιωμένοι , καὶ τοῦ ἱερείου μηδέπω προσανεχθέντος ; ἐκ τοῦ τὸ φῶς ἤδη δέξασθαι αὐτοὺς , καὶ τῆς πλάνης ἀπαναχωρῆσαι τῆς Ἰουδαϊκῆς . Λέγει γὰρ ὁ προφήτης , “ λούσασθε καὶ καθαροὶ γένεσθε , ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν “ ψυχῶν ὑμῶν , ” ὥστε ὁ τοιοῦτος λέλουται καὶ καθαρός ἐστιν . Ἐπεὶ οὖν πᾶσαν πονηρίαν ἀπέρριψαν ἀπὸ τῆς ψυχῆς , καὶ μετὰ εἰλικρινοῦς διανοίας συνῆσαν αὐτῷ , διὰ τοῦτό φησι , κατὰ τὸν προφητικὸν λόγον , ἤδη “ ὑμεῖς καθαροί ἐστε . ” Λαβὼν δὲ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἀναπεσὼν , οὐκέτι πρὸς Πέτρον μόνον , ἀλλὰ πρὸς ἅπαντας διαλέγεται , καὶ τὴν αἰτίαν ἐκκαλύπτει τοῦ πράγματος , καὶ φησιν , “ ὑμεῖς φωνεῖτέ με ὁ διδάσκαλος , καὶ ὁ Κύριος , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλον λοιπὸν τιμῆς ἀπολαύσεσθαι , οἱ μὲν πλείονος , οἱ δὲ ἐλάττονος , ἵνα μὴ κατ’ ἀλλήλων ἐπαίρωνται , πάντων αὐτῶν κατασπᾷ τὰ φρονήματα , ὡσανεὶ λέγων , ὅτι κἂν σφόδρα ᾖς μέγας , ὀφείλεις ἐπὶ τοῦ ἀδελφοῦ μηδὲν μέγα φρονεῖν , ἐμοῦ τοῦ Κυρίου καὶ διδασκάλου νίψαντος ὑμῶν τοὺς πόδας , τῶν ἐμῶν δούλων καὶ μαθητῶν . “ Οὐδὲ γὰρ ἐστὶ , ” φησὶ , “ δοῦλος “ μείζων τοῦ Κυρίου αὐτοῦ , οὐδὲ Ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτὸν . Εἶπε δὲ τοῦτο , ἱν εἴ ποτε ἣ παρ’ οἰκετῶν , ἣ παρά τινων εὐτελεστέρων πάθοι τις κακῶς , μὴ σκανδαλίζοιτο , εἰς τὸ κατὰ τὸν Ἰούδαν ἀφορῶν παράδειγμα , ὃς μυρίων ἀπολαύσας ἀγαθῶν τοῖς ἐναντίοις ἠμείβετο τὸν εὐεργέτην . Ἐπειδὴ δὲ τὸ μὲν εἰδέναι πολλῶν ἐστι , τὸ δὲ ποιεῖν ὀλίγων , ἐπήγαγε λέγων , “ εἰ “ ταῦτα οἴδατε , μακάριοι ἐστε , ἐὰν ποιῆτε αὐτὰ , ” εἰς τὸ ἔργον ἐκβιβάζων ἡμᾶς . ἵνα δὲ μὴ εἰς πάντας περιστήσῃ τὸ δέος , ἀποσχίζει τὸν προδότην λοιπὸν , καὶ συσκιάζων τὸ πρᾶγμα , τοῦτον ἐλέγχει . Φησὶ γὰρ , “ οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω , ” καὶ τὰ ἑξῆς · καὶ συσκιάζει μὲν ἐνδιδοὺς αὐτῷ μετανοίας χώραν , ἐλέγχει δὲ , δεικνὺς τῷ ταλαιπώρῳ , ὅτι οὐκ ἀγνοῶν προσλαμβάνεται αὐτὸν , ἀλλὰ καὶ σφόδρα εἰδώς . οὐκ εἶπε δὲ , παραδίδωσιν , ἀλλ’ “ ἐπῇρεν “ ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμὸν , ” τὸ δολερὸν καὶ ὕπουλον καὶ λαθραῖον τῆς ἐπιβουλῆς παραστῆσαι βουλόμενος . Ἀμμωνίου πρεσβυτέρου . Οὐχ ὅτι ῥυπαροὶ ἦσαν , ἔνιπτεν αὐτοὺς , ἀλλ’ ἵνα διδάξῃ μετριάζειν . οὐ λουτροῦ τάξιν ἐπέχει ὁ νιπτὴρ , οὐδὲ ἁμαρτήματα κουφίζει , ἀλλ’ εἰς τελείαν ἀρετὴν ὁδήγει . Απολιναρίου Καὶ Θεοδώτου Ἡρακλείασ . Ἡ τῶν ποδῶν νίψις ἐνταῦθα αἰνίττεται τὸ βαθύτερον τοῦ πράγματος , ὅπερ ἔοικεν εἶναι παρασκευὴ τῶν ἀποστολικῶν ποδῶν εἰς τὸ τῆς ἀποστολῆς ἔργον . κεκαθαρμένους γὰρ αὐτοὺς τοῖς ποσὶν ἀποστέλλει διὰ τῆς πη ἑαυτοῦ διδομένης καθαρότητος , ἵνα δὴ καὶ διαδραμεῖν δυνηθῶσι τὸν κόσμον , ἀπαγγέλλοντες τὰ τῆς σωτηρίας εὐαγγέλια κατὰ τὸ λεγόμενον , “ ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων “ εἰρήνην . ” καθαροὺς οὖν ὄντας αὐτοὺς τὸ σῶμα , λοιπὸν δεῖσθαι τῆς τῶν ποδῶν καθάρσεως ἔφη , τουτέστιν , ἵνα μὴ μόνον εἶεν καθαροὶ καθ’ ἑαυτοὺς , ἀλλὰ καὶ περὶ τὸν δρόμον εἶεν καθαροὶ , διακομίζοντες πᾶσιν ἀνθρώποις τὴν καθαρότητα . εἶναι δὲ αὐτοὺς ἅπαντας καθαροὺς , διὰ τὸν δωδέκατον ἐν αὐτοῖς τὴν ἐν αὐτῷ ἅπασαν ἀκαθαρίαν ἔχοντα . Ὠριγένουσ . Σύμβολόν ἐστι τὸ νίψασθαι ὑμῶν τοὺς πόδας ὑπ’ ἐμοῦ τὸ καθαρθῆναι τὰς βάσεις τῶν ψυχῶν ὑμῶν , ἵνα γένωνται ὡραῖοι καὶ δυνηθεῖεν καθαροὶ ἐπιβαίνειν τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχάς . Κυρίλλου . Ἀναγκαίως εἰσφέρει τοῦ οἰκείου προσώπου τὸ ἐν γὰρ τοιούτῳ θεωρήσαι τις ἂν τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης ἀσύγκριτον μέγεθος . Ὅτε τοίνυν ὁ μέγας ἐν δόξῃ καὶ τοσοῦτος ἐγὼ πρὸς τὴν οὕτω μικροπρεπῆ καθικνεῖσθαι ταπείνωσιν οὐκ ἀποκνήσας φαίνομαι , ὡς καὶ τοὺς ὑμῶν ἀπονίψαι πόδας , πῶς ἃν ἔτι καὶ ὑμεῖς , φησὶ , παραιτεῖσθε ἀλλήλοις ποιεῖν ; Ἀμμωνίου . Εἰπὼν δὲ τὸ , “ εἰμὶ , ” ἔδειξεν , ὅτι φύσει Θεός ἐστι καὶ διδάσκαλος . Θεοδώρου Ἡρακλείασ . Ὅτι γὰρ μὴ οἷόν τε ὑμᾶς δούλους τε ὄντας καὶ ᾿Αποστόλους ἐμοὺς , μείζονας εἶναι τοῦ πέμψαντος δεσπότου , εὔδηλον . ἐπείπερ ὁ τε δοῦλος , μέχρις ἃν δοῦλος ᾖ , ἔλαττον πολὺ τοῦ κυρίου καθέστηκεν , ὁ τε ἀπεσταλμένος μέχρις ἃν τὴν τοῦ ἀπεσταλμένου τάξιν ἐπέχῃ , οὐδαμῶς ὁμότιμος εἶναι τῷ πεπεμφότι δύναται . Ἀμμωνίου . Οὐδὲ τὸ ἀποβῆναι τοὺς τοῦ Πνεύματος ἠναγκάσθη ὁ Ἰούδας προδοῦναι , ὅπερ ἐστὶ πάσης βλασφημίας ἀνάμεστον , ἀλλ’ ἵνα γνῶμεν , ὅτι περὶ ἐκείνου εἶπεν ἡ γραφὴ , ὃν ὁρῶμεν ποιήσαντα τὸ προλεχθέν · εἰ δὲ ὁ κύριος ἐξελέξατο τὸν Ιούδαν , καὶ παρέβη , οὐδὲν ἐκ τούτου , καλὸν γὰρ ὄντα αὐτὸν ἐξελέξατο , καὶ μετεβλήθη ὡς ὁ Ἀδὰμ καὶ ὁ Σαούλ . τὸ γὰρ αὐτεξούσιον οὐκ ἀναιρεῖ ὁ Θεὸς , ἀλλὰ συγχωρεῖ ἕκαστον καθὼς βούλεται πράττειν , ἵνα καὶ οἱ κακοὶ κολασθῶσι , καὶ οἱ ἐνάρετοι στεφα - νωθῶσι . Ποῖα δὲ ἀκολουθία πρὸς τὰ ἔμπροσθεν εἰρημένα τὸ εἰπεῖν αὐτὸν , “ ὁ λαμβάνων ἐάν τινα ἀποπέμψω , ἐμὲ λαμβάνει , ” καὶ τὰ ἑξῆς ; μεγίστη μὲν οὖν · ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλον ἐξιέναι , καὶ πολλὰ πάσχειν δεινὰ δύσι τρόποις αὐτοῖς παραμυθεῖται , ἑνὶ μὲν τῷ παρ’ ἑαυτῷ , ἑτέρῳ δὲ τῷ παρ’ ἑτέρων · τῷ παρ’ ἑαυτῷ μὲν , ὅτι ἐὰν μετὰ τοῦ φιλοσοφεῖν ἐννοῶσιν ἅπερ ἔπαθεν αὐτὸς , καὶ ἅπερ ἐποίησεν , ἅπαντα οἴσουσι ῥᾳδίως τὰ δεινά · τῷ παρ’ ἑτέρῳ δὲ , ἐκ τοῦ πολλῆς ἀπολαύειν θεραπείας · τὰς γὰρ πάντων αὐτοῖς ἀνέῳξεν οἰκίας . Διὰ τί ταῦτα εἰπὼν ἐταράχθη τῷ πνεύματι ; ἐννοῶν ὅτι ὁ προδότης ἑκατέρων ἀπεστέρηται , καὶ τῆς ἐν τοῖς πόνοις ὑπομονῆς , καὶ τῆς τῶν ὑποδεχομένων θεραπείας . Ὅτι γὰρ τοῦτό ἐστι , δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγεν ὁ Εὐαγγελιστὴς λέγων , “ καὶ ἐμαρτύρησεν “ ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν , εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με . ” Πάντες δὲ φόβῳ συσχεθέντες ἐπὶ τῷ ῥήματι τούτῳ , συνεταράσσοντο , καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει . Εἰ γὰρ καὶ μηδὲν ἑαυτοῖς συνεγίγνωσκον πονηρὸν , ὅμως τῶν οἰκείων λογισμῶν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Χριστοῦ πιστοτέραν ἡγοῦντο . Διὸ καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους ἀπορούμενοι . Τί δή ποτε πάντων ἀγωνιούντων καὶ αὐτοῦ τοῦ κορυφαίου τρέμοντος , ὁ Ἰωάννης ὥσπερ ἐντρυφῶν ἀνάκειται εἰς τὸν κόλπον τοῦ Ἰησοῦ ; καὶ οὐχ ὅτι ἀνάκειται μόνον , ἄξιον ζητῆσαι , ἀλλ’ ὅτι καὶ περὶ ἑαυτοῦ λέγει , “ ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ; ” Τί οὖν ἐστιν εἰπεῖν ; ἀνέκειτο μὲν , ἀλλότριον αὐτὸν τοῦ ἐγκλήματος δεῖξαι βουλόμενος , διὰ τοῦ παρρησιάζεσθαι καὶ θαρρεῖν . Ἀπέκρυψε δὲ τὸ οἰκεῖον ὄνομα διὰ ταπεινοφροσύνης ὑπερβολήν . Ἔτι δὲ καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν ἀνακεῖσθαι ἐν τῷ κόλπῳ , τὸν ἀκροατὴν προτρεπόμενος · προσέθηκε δὲ “ ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς , ” ἵν ὅταν ἀκούσωμεν ὅτι τούτῳ ἔνευσεν ὁ Πέτρος μαθεῖν , μὴ ἀπορήσωμεν ζητοῦντες τὴν αἰτίαν , καὶ νομίζωμεν ὅτι ὡς μείζονι ἔνευσεν , ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην . Διὰ τί δὲ οὐχ ὁ Πέτρος ἠρώτησε τὸν Κύριον , ἀλλὰ τῶ Ἰωάννη νεύει τοῦτο ποιῆσαι ; ἐπειδὴ ἀπὸ πολλοῦ πόθου εὑρίσκεται πολλαχοῦ μὲν ὁρμῶν , ἐγκαλούμενος δὲ , τούτου χάριν δεδοικὼς , διὰ μέσου τοῦ Ἰωάννου βούλεται μαθεῖν . Τίνος δὲ ἕνεκεν συγχωρεῖ τῶ Ἰωάννῃ ὁ Κύριος ἀναπεσεῖν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ ; τὴν ἀθυμίαν ἴσως καταπραύνων αὐτοῦ · καὶ γὰρ εἰκὸς ὑπῆρχον τῇ ὄψει τότε κατηφεῖς , καὶ οὐδὲ τότε ὀνομαστὶ ἐλέγχει τὸν προδότην , ἀλλὰ ψωμίον ἐπιδιδοὺς , ὃ καὶ μᾶλλον ἐντρέψαι αὐτὸν ἠδύνατο , καὶ ἕως μὲν ᾖ τοῦ Χριστοῦ , οὐκ ἐτόλμα ὁ Σατανᾶς ἐπιπηδῆσαι , ἀλλ’ ἔξωθεν προσέβαλλεν · ἐπειδὰν δὲ δῆλον αὐτὸν ἐποίησε καὶ ἀφώρισεν , ἐπεπήδησε λοιπὸν μετὰ ἀδείας . Ὅπερ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς , “ ὅ τι ποιεῖς , ποίησον τάχιον , οὐχὶ προστάττοντος ἦν , ἀλλ’ ὀνειδίζοντος καὶ δεικνύντος , ὅτι αὐτὸς μὲν ἐβούλετο διορθώσασθαι · ἐπειδὴ δὲ ἀδιόρθωτον ἔσχεν , ἀφίησιν αὐτόν . Τὸ δὲ εἰπεῖν τὸν Εὐαγγελιστὴν , ὅτι “ τοῦτο οὐδεὶς ἔγνω “ τῶν ἀνακειμένων , πρὸς τί εἶπεν αὐτῷ , ” πολλὴν ἄν τις ἐνταῦθα ἀπορίαν εὕροι , εἰ γε ἐρωτηθέντος τοῦ Κυρίου τίς ἐστιν , εἰπεν , ὅτι “ ᾧ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω , ” καὶ οὐδὲ οὕτω συνῆκαν , πλὴν εἰ μὴ λάθρα εἴρηκεν , ὥστε μὴ ἀκοῦσαι τινα · καὶ γὰρ ὁ ᾿Ιωάννης διὰ τοῦτο πρὸς τὸ στῆθος ἀναπεσὼν ἐρωτᾷ πρὸς τὸ οὖς , ὥστε μὴ γενέσθαι φανερὸν , διὸ οὐδὲ συνίεσαν . Τάχα γὰρ αὐτὸν καὶ διεσπάσαντο , τάχα ἃν ὁ Πέτρος ἀνεῖλεν αὐτὸν , διὰ τοῦτο οὖν οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνακειμένων . Πῶς αὐτὸς κελεύων μὴ πήραν , μὴ χαλκὸν , μὴ ῥάβδον ἐπιφέρεσθαι , γλωσσόκομον ἐπεφέρετο ; Καὶ γὰρ , φησὶν ὁ Εὐαγγελιστὴς , “ τινὲς γὰρ ἐδόκουν ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν ὁ “ Ἰούδας , ” καὶ τὰ ἑξῆς . Διὰ τί οὖν ἐπεφέρετο γλωσσόκομον ὁ Χριστός ; ἵνα μάθωμεν ὅτι καὶ τὸν σφόδρα ἀκτήμονα καὶ ἐσταυρωμένον πολλὴν διακονίαν τῶν πενήτων ποιεῖσθαι δεῖ , καὶ πολλὴν τοῦ μέρους τούτου ποιεῖσθαι τὴν πρόνοιαν · ὅθεν διὰ τοῦτο ὑπώπτευσαν οἱ μαθηταὶ , πολλὴν γὰρ ἐποιεῖτο τῶν πτωχῶν ὁ Χριστὸς τὴν ἐπιμέλειαν . Διὰ τι γὰρ τὸν καιρὸν ὁ Εὐαγγελιστὴς λέγει , ὅτι δὲ “ ἦν νὺξ , ὅτε ἐξῆλθεν ὁ Ἰούδας ; ” ἵνα μάθωμεν αὐτοῦ τὴν ἰταμότητα , ὅτι οὐδὲ ὁ καιρὸς αὐτὸν ἐπέσχε τῆς ὁρμῆς . Ἀμμωνίου . Διὰ τοῦ ψωμίου ἐπλήρωσεν ὁ Κύριος τὴν προφητείαν τὴν λέγουσαν , “ ὁ ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ “ πτερνισμόν . ” Κυρίλλου . Μηδεὶς οἰέσθω τοῦ δέχεσθαι τοῦ ψωμίου Σαταυᾶν τῷ προδότῃ γενέσθαι παραίτιον . Οὐ γὰρ εἰς τοσοῦτον εἰσόδου πρόφασιν δίδοσθαι τῷ πονηρῷ τὴν εὐλογίαν ὑπονοῆσαι , ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἐροῦμεν . Ἐπειδὴ γὰρ ἁπάσης ἀγάπης εἰς αὐτὸν τετελεσμένης , τῶν αὐτῶν ἠνείχετο σπουδασμάτων , χειρόνως διψήσας τῆς δυσσεβείας τὸ πέρας , εἰσῆλθε λοιπὸν ὁ Σατανᾶς , καθάπερ τινὰ πύλην τῆς τοῦ φυλάττοντος ἐρήμην νήψεως , ἀναπετασθεῖσαν αὐτοῦ τὴν καρδίαν εὑρὼν , καὶ ἀθύρωτον ὄντα θεωρήσας τὸν νοῦν . Ἀμμωνίου . Τῇ τετράδι ἐνέβαλεν ὁ Σατανᾶς τὸν Ἰούδαν , προδῷ τὸν Κύριον , καὶ ἐλάλησε τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις τῇ πέμπτῃ ἑσπέρᾳ . ἐπειδὴ εἶδε τὸν Ἰούδαν θέλοντα ἔργῳ παραδοῦναι τὸν Κύριον , καὶ σπεύδοντα εἰς τοῦτο , τότε εἰσῆλθεν εἰς αὐτόν . ἄλλο οὖν ἐστι τὸ ἐμβαλεῖν , καὶ ἄλλο τὸ εἰσελθεῖν εἰς αὐτὸν , ὥσπερ ἄλλο ἐστὶ τὸ πλῆξαί τινα χειρὶ ἔξωθεν , καὶ ἄλλο τὸ δοῦναι τινὶ καιρίαν καὶ εἰσωθῆναι τὸ ξίφος . Ὠριγένουσ . Οὐ μόνον δὲ τὸ κατὰ ἁπλούστερον ἐξῆλθεν τοῦ τόπου , ἐν ὧ τὸ δεῖπνον ἐγίνετο , ἀλλὰ καὶ πλέον ἐξῆλθεν ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ , ἀνάλογον τὸ ἐξῆλθεν ἀφ’ ἡμῶν . Εἰ δὲ χρὴ ὡς μὴ εἰκῆ παρερριμμένον ὑπὸ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξετάσαι καὶ τὸ , “ ἦν δὲ “ νὺξ , ” λεκτέον , ὅτι συμβολικῶς τότε , εἰ ἡ αἰσθητὴ νὺξ ἦν εἰκὼν τυγχάνουσα τῆς γενομένης ἐν τῇ ψυχῇ ᾿Ιούδα νυκτὸς , ἧς νυκτὸς , φησὶν ὁ Παῦλος , “ οὐκ ἐσμὲν νυκτὸς τέκνα , οὐδὲ σκότους , ” καὶ τὸ “ ἡμεῖς δὲ ἡμέρα ὄντες νήφωμεν . ” Ἐπειδὴ δὲ κατέπεσον τῶν μαθητῶν οἱ λογισμοὶ , ἀνίστησιν αὐτοὺς λέγων , “ νῦν ἐδοξάσθη “ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου , ” πείθων μὴ μόνον μὴ κατηφεῖν , ἀλλὰ καὶ χαίρειν · δόξαν τὸ πρᾶγμα καλῶν . Τί δέ ἐστιν “ ἐν αὐτῷ ; ” τοῦτό ἐστι , δι’ ἑαυτοῦ δοξάσει αὐτὸν , οὐ δι’ ἑτέρου τὸ δὲ “ εύθὺς ” ἅμα τῷ σταυρῷ , ὅτε ὁ ἥλιος ἀπεστράφη , καὶ αἱ πέτραι ἀπερράγησαν , καὶ τὸ καταπέτασμα ἐσχίσθη , καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐγένοντο τεράστια . Ἔτι δὲ οὐδὲ μακρὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν γέγονε χρόνος τοῦ ἐπὶ πλεῖον δοξασθῆναι αὐτόν . τεσσαράκοντα γὰρ ἡμέραι παρῆλθον , καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου ἦλθε χορηγία , καὶ πάντες αὐτὴν ἀνεκήρυττον . Ἐπειδὴ δὲ ἔμελλον μικρὸν ὕστερον τὰ λυπηρὰ ἐπιστήσεσθαι , ἄρχεται λοιπὸν ταῦτα λέγειν αὐτοῖς , ὥστε ἔχειν αὐτὰ ἐν μνήμῃ . Φησὶ γὰρ , “ τεκνία , ἔτι μικρὸν “ χρόνον μεθ’ ὑμῶν εἰμι , ζητήσετέ με · ” συνετέλει δὲ τοῦτο πρὸς τὴν τοῦ Χριστοῦ δόξαν τὰ μέγιστα , τὸ σαφῶς εἰδέναι ταῦτα , ὑπομιμνησκομένους , ὅτι ταῦτα πάλαι ἦσαν ἀκηκοότες ὑπ’ αὐτοῦ . “ τὸ δὲ καθὼς εἶπον τοῖς ᾿Ιουδαίοις , ὅπου ἐγὼ ὑπάγω , ” καὶ τὰ ἑξῆς , τοῦτο σημαίνει , ὅτι οὐχὶ νῦν ἀπὸ τῆς τῶν δεινῶν παρουσίας ταῦτα λέγω , ἀλλὰ ἄνωθεν αὐτὰ προεῖπον . Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν , “ ὅπου ἐγὼ ὑπάγω , ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν , ” δείκνυσιν ὅτι ὁ θάνατος αὐτοῦ μετάστασίς ἐστι καὶ μετάθεσις ἀμείνων εἰς τόπον σώματα οὐ δεχόμενον φθαρτά · καὶ τοῖς μὲν Ἰουδαίοις τὸν φόβον , τοῖς δὲ μαθηταῖς τὸν πόθον ἐξάπτων , ταῦτα ἔλεγε . Διὸ καὶ τὸ “ τεκνία ” προσέθηκεν , ἵνα μὴ νομίσωσι καὶ πρὸς αὐτοὺς ὥσπερ πρὸς τοὺς ᾿Ιουδαίους ὁμοίως εἰρῆσθαι τὸ εἰρημένον . Καὶ ἐπειδὴ εἰς θόρυβον αὐτοὺς ἐμπεσεῖν εἰκὸς ἦν , ἐν τούτοις ὡς ἐρήμους μέλλοντας ἔσεσθαι παραμυθεῖται αὐτοὺς , τὴν πάντων ἀγαθῶν ῥίζαν καὶ ἀσφάλειαν περιβάλλων αὐτοῖς τὴν ἀγάπην , λέγων , “ ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν , ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους , ” ὡσανεὶ ἔλεγεν , ἀλγεῖτε ἀπιόντος , ἀλλ’ ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀλλήλους , ἔσεσθε ἰσχυροί . Τὸ δὲ , “ καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς , ἵνα καὶ ὑμεῖς “ ἀγαπᾶτε ἀλλήλους , ” δηλοῖ , ὅτι ὥσπερ ἐγὼ , φησὶν , οὐ προυπηργμένων ὑμῖν κατορθωμάτων ὄφλημα ὑμῖν ἐπέδωκα τὸν θάνατον , ἀλλ’ αὐτὸς κατῆρξα , οὕτω καὶ ὑμᾶς εὐεργετεῖν τοὺς φιλτάτους χρὴ , καὶ μὴ ὀφείλοντας αὐτοῖς . Καὶ ἀφεὶς τὰ θαύματα ἃ ἔμελλον ποιεῖν , ἀπὸ τῆς ἀγάπης αὐτοὺς χαρακτηρίζει λέγων , “ ἐν “ τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε , ἐὰν ἀγαπᾶτε “ ἀλλήλους . ” Τοῦτο γάρ ἐστι μάλιστα τὸ δεικνύον ἀνθρώπους ἁγίους · πολλοὶ γὰρ θαύματα ποιήσαντες μέλλουσιν ἀκούειν παρὰ τοῦ Χριστοῦ , “ οὐκ οἶδα ὑμᾶς . ” Τίνος ἕνεκεν εἶπεν αὐτῷ ὁ Πέτρος , “ Κύριε , Κύριε , ποῦ ὑπάγεις ; ” οὐ τοσοῦτον μαθεῖν βουλόμενος ὡς ἀκολουθῆσαι ἐπιθυμῶν . Διὸ καὶ ἀκούσας ὅτι “ ὅπου ἐγὼ ὑπάγω , οὐ δύνασθέ μοι νῦν ἀκολουθῆσαι ” καἰ τὰ ἑξῆς . Οὕτως ἐπείγεται ὡς εἰπεῖν , ἄρτι τὴν ψυχήν μου ὑπέρ σου θήσω · τοῦτο δὲ εἶπε τῶν ἄκρων ἐφικνεῖσθαι βουλόμενος · ἤκουσε γὰρ τοῦ Κυρίου λέγοντος , “ ὅτι μείζονα ταύτης “ ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει , ἵνα τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ τις ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ . ” Ὁ δὲ Χριστὸς δεικνὺς αὐτῷ ὅτι αὐτοῦ μόνου ἐστὶ , καὶ οὐκ ἀνθρώπου τινὸς , τὰ τοιαῦτα μετὰ αὐθεντείας ἀπαγγέλλεσθαι , φησὶ πρὸς αὐτὸν , “ πρὶν ἀλέκτωρ φωνήσει , τρὶς ἀπαρνήσει με , ” τοῦτ’ ἔστι νῦν , οὐ γὰρ ἦν πολὺ τὸ διάστημα , ἀωρὶ γὰρ τῶν νυκτῶν διελέγετο , καὶ πρώτη καὶ δευτέρα ἦν φυλακὴ διελθοῦσα · τὴν μὲν γὰρ ἀγάπην ἀπεδέξατο τοῦ Πέτρου , τὴν δὲ ἐξ αὐτῆς τικτομένην ἀντιλογίαν περικόπτει , γυμνῶν αὐτὸν τῆς ἄνωθεν βοηθείας . Εἰ γὰρ ἀγαπᾷς , φησὶν , ὀφείλεις τῷ ἠγαπημένῳ πείθεσθαι · εἶπόν σοι , οὐ δύνασαι , ἔδει σε ἐκ τούτου πεισθῆναι . Ἐπειδὴ δὲ οὐ θέλεις , ἀλλὰ φιλονεικεῖς , διὰ τῆς ἀρνήσεως εἴσῃ σαφῶς , ὅτι οὐχ οἷόν τε μὴ γενέσθαι ὃ λέγω . Ἀμμωνίου πρεσβυτέρου . Μηδεὶς λεγέτω ὅτι ὁ Πέτρος διὰ τοῦτο ἠρνήσατο , ὅτι εἶπεν ὁ Χριστός · οὐ γὰρ ἀνάγκην ἐπέθηκεν αὐτῷ , ὥστε ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς ἄρνησιν , ἀλλ’ ὅπερ ἤμελλε πάντως ἔσεσθαι , προλέγει τῷ μαθητῇ ὡς Θεός · οὐκ ἐξ ἀπίστου δὲ ψυχῆς γέγονεν ἡ ἄρνησις , ἀλλ’ ἐξ ἀσθενείας . Ἀπιστήσας πῶς τοῖς εἰρημένοις ὁ Πέτρος διαπυνθάνεται , οὕτω καὶ ὑπεραποθανεῖν αὐτοῦ ὑπισχνεῖται . Εἶπε δὲ αὐτοῖς , “ μὴ “ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία , ” τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν δύναμιν ἐνδεικνύμενος , ὅτι ἃ κατὰ ψυχὴν εἶχον , ταῦτα ἐγίγνωσκεν , ἅμα δὲ καὶ παραμυθούμενος αὐτοῖς . Καὶ γὰρ εἰκὸς ἢν αὐτοὺς ἀκούσαντας περὶ Πέτρου ταράσσεσθαι . Εἰ γὰρ ὁ κορυφαῖος καὶ οὕτω διάπυρος πρὸ ἀλέκτορος τρὶς ἔμελλεν ἀπαρνήσεσθαι , μὴ μεγάλην τινὰ προσδοκᾷν αὐτοὺς περίστασιν ὑποστήσεσθαι εἰκὸς ἦν . Τί ἐστι “ πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν , καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε ; ” πάντα φησὶ παρελθεῖν δεῖται τὰ δεινά . Ἡ γὰρ εἰς τὸν γεγεννηκότα καὶ εἰς ἐμὲ πίστις δυνατωτέρα τυγχάνει τῶν ἐπιόντων , καὶ οὐδὲν ἐάσει κρατῆσαι τῶν δυσχερῶν . Ἵνα δὲ μὴ νομίσωσι τῷ Πέτρῳ μόνῳ τὴν ἐπαγγελίαν δεδόσθαι , τὸ ἀκολουθήσεις ὕστερον ὑποφαίνει καὶ τοῦτο τοῖς ταύτην τὴν ἐλπίδα λέγειν “ ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Πατρός “ μου μοναὶ πολλαί εἰσι ” καὶ τὰ ἑξῆς , τουτέστι καὶ ὑμᾶς ὁ χῶρος ὁ αὐτὸς ὑποδέξεται ὁ καὶ τὸν Πέτρον · ἀφθονίαν γὰρ ἐστὶ καταγωγίων ἐκεῖ , ὥστε χρὴ θαρρεῖν ὑπὸ τούτου · τοσαύτη γὰρ , φησὶν , ὑπὲρ τοῦ πράγματος τούτου πεποίημαι τὴν σπουδὴν , ὅτι ἤδη ἃν τούτου ἐγενόμην , εἰ μὴ πάλαι ὑμῖν παρεσκεύαστο . Καὶ ἐπειδὴ συνεῖδεν αὐτῶν ζητοῦσαν τὴν ψυχὴν μαθεῖν τοῦτο ὅπερ εἶπεν , “ ἵνα ὅπου εἰμὶ , καὶ ὑμεῖς ἦτε , ” δίδωσιν αὐτοῖς τοῦ ἐρωτῆσαι πρόφασιν , λέγων , “ καὶ ὅπου ἐγὼ ὑπάγω , οἴδατε , καὶ τὴν “ ὁδὸν οἴδατε . ” Διὸ καὶ ὁ Θωμᾶς λέγει αὐτῷ ” Κύριε , οὐκ “ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις , καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι ; ” καὶ ὁ μὲν Πέτρος ἀπὸ φιλοστοργίας τὸ ποῦ ὑπάγεις εἰπε , Θωμᾶς δὲ ἀπὸ δειλίας . Τί οὖν ὁ Χριστός ; “ ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ “ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή · ” ὁδὸς μὲν , ὅτι δι’ ἐμοῦ ἔρχεσθε πρὸς τὸν Πατέρα , καὶ οὐ δεηθήσεσθε χειραγωγοῦντος ἑτέρου · ἀλήθεια δὲ , ὅτι οὐδὲν πη ἐμοῦ ψεῦδος , ζωὴ δὲ , ὅτι οὐδὲ αὐτὸς ὁ θάνατος ὑμᾶς κωλῦσαι δυνήσεται ἐλθεῖν · κἂν γὰρ ἀποθάνητε , τεύξεσθε τῶν εἰρημένων ·
Lemmas: περι ὁ νιπτήρ . οὐχ ὡς τότε οἶδα ὁ Χριστός ὅτι ἔρχομαι αὐτός ὁ ὥρα , οὗτος φημί ὁ εὐαγγελιστής περί αὐτός , ἀλλά ὅτι τότε ποιέω , ὅσπερ εἰμί εἰδοί πάλαι · μεγαλόφωνος δέ ὁ εὐαγγελιστής μετάβασις ὁ θάνατος καλέω · ὁ δέ “ εἰς τέλος ἀγαπάω , ” οὗτος εἰμί , ὅτι οὐδείς ἐλλείπω ὅς ὁ σφόδρα ἀγάπη ποιέω εἰκός εἰμί · ἴδιος δέ αὐτός λέγω , κατά ὁ ὁ οἰκείωσις λόγος , ἐπεί καί ἄλλος ἴδιος λέγω κατά ὁ ὁ δημιουργία , ὡς ὅταν λέγω , ὁ ἴδιος αὐτός οὖον παραλαμβάνω . ὁ ἐν ὁ κόσμος δέ εἶπον , ἐπεί εἰμί αὐτός ἴδιος καί ὁ τελευτάω , ὁ περί ὁ Ἀβραάμ καί κατά ἐκεῖνος , ἀλλά οὐ ἐν ὁ κόσμος εἰμί ἐκεῖ . ἐκπλήσσω δέ ὁ εὐαγγελιστής ὅτι ἤδη ὁ προδίδωμι αἱρέω ὁ Χριστός νίφω αὐτός , φημί , “ καί δεῖπνον γίγνομαι , “ ὁ διάβολος ἤδη βάλλω , ” καί ὁ ἑξῆς . δείκνυμι δέ καί ὁ Ἰούδας ὁ πολύς πονηρία , ὅτι οὐδέ ὁ ἄλλος ὁ κοινωνία κατέχω · ὅς μάλιστα οἶδα ἐπέχω πονηρία . ὁ δέ , “ πᾶς δίδωμι αὐτός ὁ πατήρ εἰς ὁ χείρ , ” δηλόω ἐνταῦθα ὁ ὁ πιστός σωτηρία , ὥσπερ δέ ὁ πατήρ αὐτός παραδίδωμι , οὕτως καί αὐτός ὁ πατήρ , καθώς Παῦλος λέγω , “ ὅτε “ παραδίδωμι ὁ βασίλειος ὁ Θεός καί πατήρ . ” τις δέ “ ἀπό ὁ Θεός ἐξέρχομαι καί πρός ὁ θεός ὑπάγω σημαίνω , ὅτι ὁ τοσοῦτος καί τηλικόσδε , ὁ παρά Θεός ἔρχομαι , καί πρός αὐτός ἀπέρχομαι , ὁ πᾶς κράτος , ὁ ὁ μαθητής νίζω πούς , καί οὗτος ποιέω οὐ ἀπαξιόω . βούλομαι δέ ὁ εὐαγγελιστής γελιιστημι οὐ ἐκ ὁ νίζω μόνος , ἀλλά καί ἑτέρως ὁ ταπεινός δείκνυμι ὁ ὁ δεσπότης ἐγώ καί Θεός καί Σωτήρ συγκατάβασις , φημί , “ ἐγείρω ἐκ ὁ δεῖπνον · ” οὐδέ γάρ πρίνη κατακαλέω , ἀλλά μετά ὁ ἀναπίπτω πᾶς , τότε ἀνίστημι · ἔπειτα οὐδέ ἁπλόος νίζω , ἀλλά ὁ ἱμάτιον ἀποτίθημι , καί λέντιον διαζώννυμι , καί οὐδέ μέχρι οὗτος ἵστημι , ἀλλά καί αὐτός γεμίζω , οὐ ἕτερος οὗτος ἐπιτρέπω , διά πᾶς δείκνυμι , ὅτι οὐ Ἄφος ἰάομαι δεῖ ποιέω ὁ τοιοῦτος ὅταν ποιέω , ἀλλά μετά πᾶς προθυμία . Ζεύς τίς δέ οὐ ἐκ ἀρχή οὗτος ποιέω , ἐπεί ὁ μείζων ὕστερος ἐργάζομαι ; ὥστε αὐτός ἐπιτείνω ὁ οἰκέω , καί πολύς αὐτός προαπεθέσθαι ὁ παράκλησις πρός ὁ μέλλω ἔπειμι δεινός . ἐπεί γάρ μέλλω ὀδυνάω σφόδρα , ἀντίρροπος αὐτός διά οὗτος ἐπεισάγω ὁ παραμυθία . ἐν δέ ὁ εἶπον , “ ὅτι ἔρχομαι πρός Σίμων Πέτρος , ὑπόνοια δίδωμι , ὅτι ὁ προδότης πρῶτος νίφω ὁ πούς . ἄρχω γάρ , φημί , νίζω , καί τότε ἔρχομαι πρός ὁ Πέτρος , καί οὐδέ οὗτος αἰδέομαι ὁ ταλαίπωρος ἐκεῖνος καί ἄθλιος , ἀλλά μένω ἔτι ἀναισθητέω , ἀκαμπής καί ἀμείλικτος ὡς ὁ διάβολος κτάομαι ὁ διάνοια . ὁ δέ , “ κύριος σῦς ἐγώ νίζω ὁ πούς ; ” οὗτος εἰμί , ὁ χείρ οὗτος , φημί , ἐν ὅς ὀφθαλμός ἀνοίγω , καί λεπρός καθαίρω , καί νεκρός ἀνίστημι , ὁ ἐμός νίζω πούς ; ὁ γάρ , “ σῦς ” καί κατά ἑαυτοῦ πᾶς ἐνδείκνυμι . Ζεύς τίς δέ αὐτός οὐδείς ὁ ἄλλος κωλύω , ἀλλά ὁ Πέτρος μόνος ; ἐπεί ὡς ἐγώ δοκέω , πρῶτος νίφω ὁ προδότης πρό ὁ κορυφαῖος διά πολύς ἰταμότης κατακλίνω , καί τότε πρός Πέτρος ἔρχομαι δύο εἰμί τῆ κατάκλισις , ὅθεν ὁ λοιπός ὑπό ὁ ἀγανάκτησις ὁ ἐπί Πέτρος γίγνομαι παιδεύω , λοιπός ἀνέχω · ὁ δέ , “ ὅς ἐγώ ποιέω , σύ οὐ οἶδα ἄρτι , ” ὁ ἐκ ὁ νίζω σημαίνω ὠφέλεια , οὗτος εἰμί , εἰς πᾶς ἄγω ταπεινοφροσύνη σύ · μετά δέ οὗτος πότε γιγνώσκω , ὅταν ἐν ὁ ἐμός ὄνομα δαιμόνιος ἐκβάλλω , ὅταν ὁράω εἰς ὁ οὐρανός ἀναλαμβάνω . Κύριλλος . οὐ ἀγνοέω ὅτι πᾶς ἔχω ὁ ἐξουσία , “ καί “ ὅτι ἀπό Θεός ἐξέρχομαι , ” οὗτος εἰμί , ἐκ ὁ οὐσία γεννάω ὁ Θεός καί πατήρ , καί πρός αὐτός ὑπάγω , οὗτος εἰμί , πάλιν ἀνέρχομαι εἰς οὐρανός , συνεδρεύω δηλονότι ὁ ἴδιος γεννήτωρ , τοσοῦτος ὑφίστημι ὁ ταπείνωσις , ὡς λέντιον μέν ἀποζώννυμι , ὁ δέ μαθητής ἀπονίζω ὁ πούς . Ὠριγένης . Ἄριστον μέν εἰμί ὁ πρῶτος , καί ὁ πρό ὁ συντέλεια ὁ ἐν ὁ βίος οὗτος ἡμέρα πνευματικός ὁ εἰσάγω ἁρμόζω τροφή δεῖπνον δέ ὁ τελευταῖος , καί ὁ ἤδη ἐπί πλέω προκόπτω παρατίθημι κατά λόγος , καί ἄλλως δέ ἐάν τις εἶπον , ἀγαθός μέν εἰμί ὁ νόος ὁ παλαιός γράμμα · δεῖπνον δέ ὁ ἐναποκρύπτω ὁ καινός διαθήκη μυστήριον . εἶπον δέ ὁ Πέτρος , ὅτι “ οὖον μή νίζω ἐγώ ὁ πούς “ εἰς ὁ αἰών , ” ἀφίημι ὁ περί ταπεινοφροσύνη αἴτιος ὁ Χριστός εἶπον αὐτός · ὑπισχνέομαι γάρ ἄν μυριάκις οὗτος φυλάσσω ὁ Πέτρος , ὑπέρ ὁ μή ὁ δεσπότης αὐτός νίζω . ὅπερ δέ μάλιστα δείδω καί τρέμω , οὗτος φημί , “ ὅτι ἐάν μή νίζω “ σύ , οὐ ἔχω μέρος μετά ἐγώ . ” ὥσπερ δέ ἐν ὁ παραιτέομαι σφοδρός εἰμί , οὗτος καί ἐν ὁ συγχωρέω σφοδρός , λέγω , “ κύριος , μή ὁ πούς μόνος , ἀλλά καί ὁ χείρ καί ὁ “ κεφαλή · ” ἑκάτερος δέ ἐκ ἀγάπη ἐργάζομαι . Ἀμμωνίου . ἐάν μή κατάδειξη ὁ ὁ ταπεινοφροσύνη μή - θῆμα , οὐ ἔχω μέρος μετά ἐγώ , ἤτοι ἐάν μή τις ἀπονίζω ὁ ὁ ἁμαρτία ῥύπος , διά ὁ Χριστός χάρις , οὖον τυγχάνω ὁ ζωή , οὔτε ἀπολαύω ὁ ὁ οὐρανός βασίλεια . ωπιγενος . εὐκόλως δέ χράω ὁ “ οὖον μή νίζω “ ὁ πούς εἰς αἰών ” καί ὁ πρός ὁ λέγω ἐπί ὁ προπετής , καί ἄκριτος εἶπον τίς ποιέω , ὅσπερ αὐτός μή λυσιτελέω ἐμμένω ὁ κακῶς κρίνω , κἀν μετά Ὅρκος διά πολύς προπέτεια ὁ τοιοῦτος ποτέ γίγνομαι . καί φημί ὥσπερ ὁ εἶπον Πέτρος , “ οὖον μή νίζω ἐγώ ὁ πούς εἰς αἰών , ” κωλύω ἐμμένω ὁ ὁ λούω h ὁμολογία , ἵνα ἔχω μετά Χριστός μέρος · οὗτος καί σύ ὁ Δεῖνα , ἄκριτος ἐπαγγέλλω , ὁ δέ ἀγαθός ποιέω , μετατίθημι ἐπί ὁ ἐν πρᾶξις εὔλογος , ἀπό ὁ ἐμμένω ὁ κακῶς κρίνω . ἐκ ὁ κατά ἐγώ δέ πρᾶγμα ποιέω ὁ παράγγελμα , εὐαφόρμως ὁ Χριστός ποιέω ὁ ἔλεγχος ὁ προδότης . φημί γάρ πρός ὁ Πέτρος , “ ὁ Λέλου - “ μένος οὖον χρεία ἔχω , εἰμί μή ὁ πούς νίζω μόνος , ” καί ὁ ἑξῆς · διά οὗτος μεταβουλεύω διδάσκω αὐτός καί ὁ πονηρός γνώμη ἀφίστημι , λέγω δή ὁ προδοσία . Πῶς δέ καθαρός εἰμί ὁ ἀπόστολος , οὐδέπω ὁ ἁμάρτημα ἀπαλλάσσω , οὐδέ πνεῦμα ἀξιόω , καί ὁ ἱερεῖον μηδέπω προσανέχω ; ἐκ ὁ ὁ φάος ἤδη δέχομαι αὐτός , καί ὁ πλάνης ἀπαναχωρέω ὁ Ἰουδαϊκός . λέγος γάρ ὁ προφήτης , “ λούω καί καθαρός γίγνομαι , ἀφαιρέω ὁ πονηρία ἀπό ὁ “ Ψυχή σύ , ” ὥστε ὁ τοιοῦτος λούω καί καθαρός εἰμί . ἐπεί οὖν πᾶς πονηρία ἀπορρίπτω ἀπό ὁ Ψυχή , καί μετά εἰλικρινής διάνοια σύνειμι αὐτός , διά οὗτος φημί , κατά ὁ προφητικός λόγος , ἤδη “ σύ καθαρός εἰμί . ” λαμβάνω δέ ὁ ἱμάτιον αὐτός καί ἀναπίπτω , οὐκέτι πρός Πέτρος μόνος , ἀλλά πρός ἅπας διαλέγω , καί ὁ αἴτιος ἐκκαλύπτω ὁ πρᾶγμα , καί φημί , “ σύ φωνέω ἐγώ ὁ διδάσκαλος , καί ὁ Κύριος , ” καί ὁ ἑξῆς . ἐπεί γάρ μέλλω λοιπός τιμή ἀπολαύω , ὁ μέν πλείων , ὁ δέ μικρός , ἵνα μή κατά ἀλλήλων ἐπαίρω , πᾶς αὐτός κατασπάω ὁ φρόνημα , ὡσανεί λέγω , ὅτι κἀν σφόδρα εἰμί μέγας , ὀφείλω ἐπί ὁ ἀδελφός μηδείς μέγας φρονέω , ἐγώ ὁ κύριος καί διδάσκαλος νίφω σύ ὁ πούς , ὁ ἐμέω δοῦλος καί μαθητής . “ οὐδέ γάρ εἰμί , ” φημί , “ δοῦλος “ μείζων ὁ κύριος αὐτός , οὐδέ ἀπόστολος μείζων ὁ πέμπω αὐτός . εἶπον δέ οὗτος , ἐν εἰμί ποτός ὅς παρά οἰκέτης , ὅς παρά τίνω εὐτελής πάσχω τις κακῶς , μή σκανδαλίζω , εἰς ὁ κατά ὁ Ἰούδας ἀφοράω παράδειγμα , ὅς μυρίος ἀπολαύω ἀγαθός ὁ ἐναντίος ἀμείβω ὁ εὐεργέτης . ἐπεί δέ ὁ μέν οἶδα πολύς εἰμί , ὁ δέ ποιέω ὀλίγος , ἐπάγω λέγω , “ εἰμί “ οὗτος οἶδα , μακάριος εἰμί , ἐάν ποιέω αὐτός , ” εἰς ὁ ἔργον ἐκβιβάζω ἐγώ . ἵνα δέ μή εἰς πᾶς περιίστημι ὁ δέος , αποσχίζω ὁ προδότης λοιπός , καί συσκιάζω ὁ πρᾶγμα , οὗτος ἔλεγχος . φημί γάρ , “ οὖον περί πᾶς σύ λέγω , ” καί ὁ ἑξῆς · καί συσκιάζω μέν ἐνδίδωμι αὐτός μετάνοια χώρα , ἔλεγχος δέ , δείκνυμι ὁ ταλαίπωρος , ὅτι οὐ ἀγνοέω προσλαμβάνω αὐτός , ἀλλά καί σφόδρα οἶδα . οὐ εἶπον δέ , παραδίδωμι , ἀλλά “ ἐπαίρω “ ἐπί ἐγώ πτερνισμός , ” ὁ δολερός καί ὕπουλος καί λαθραῖος ὁ ἐπιβουλή παρίστημι βούλομαι . Ἀμμωνίου πρέσβυς . οὐχ ὅτι ῥυπαρός εἰμί , ἐνίπτω αὐτός , ἀλλά ἵνα διδάσκω μετριάζω . οὖον λουτρόν τάξις ἐπέχω ὁ νιπτήρ , οὐδέ ἁμάρτημα κουφίζω , ἀλλά εἰς τέλειος ἀρετή ὁδηγέω . απολιναριον καί Θεοδώτου Ἡράκλεια . ὁ ὁ πούς νίψις ἐνταῦθα αἰνίσσομαι ὁ βαθύς ὁ πρᾶγμα , ὅσπερ ἔοικα εἰμί παρασκευή ὁ ἀποστολικός πούς εἰς ὁ ὁ ἀποστολή ἔργον . καθαρ́νω γάρ αὐτός ὁ πούς ἀποστέλλω διά ὁ πῇ ἑαυτοῦ δίδωμι καθαρότης , ἵνα δή καί διατρέχω δύναμαι ὁ κόσμος , ἀπαγγέλλω ὁ ὁ σωτηρία εὐαγγέλιον κατά ὁ λέγω , “ ὡς ὡραῖος ὁ πούς ὁ εὐαγγελίζομαι “ εἰρήνη . ” καθαρός οὖν εἰμί αὐτός ὁ σῶμα , λοιπός δήω ὁ ὁ πούς κάθαρσις φημί , τουτέστιν , ἵνα μή μόνος ἄγω καθαρός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά καί περί ὁ δρόμος ἄγω καθαρός , διακομίζω πᾶς ἄνθρωπος ὁ καθαρότης . εἰμί δέ αὐτός ἅπας καθαρός , διά ὁ δωδέκατος ἐν αὐτός ὁ ἐν αὐτός ἅπας ἀκαθαρίαν ἔχω . Ὠριγένης . σύμβολος εἰμί ὁ νίζω σύ ὁ πούς ὑπό ἐγώ ὁ καθαίρω ὁ βάσις ὁ Ψυχή σύ , ἵνα γίγνομαι ὡραῖος καί δύναμαι καθαρός ἐπιβαίνω ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή . Κύριλλος . ἀναγκαῖος εἰσφέρω ὁ οἰκεῖος πρόσωπον ὁ ἐν γάρ τοιοῦτος θεωρέω τις εἄν ὁ ὁ ταπεινοφροσύνη ἀσύγκριτος μέγεθος . ὅτε τοίνυν ὁ μέγας ἐν δόξα καί τοσοῦτος ἐγώ πρός ὁ οὗτος μικροπρεπής καθικνέομαι ταπείνωσις οὐ ἀποκνέω φαίνω , ὡς καί ὁ σύ ἀπονίζω πούς , πῶς ἄν ἔτι καί σύ , φημί , παραιτέομαι ἀλλήλων ποιέω ; Ἀμμωνίου . εἶπον δέ ὁ , “ εἰμί , ” δείκνυμι , ὅτι φύσις Θεός εἰμί καί διδάσκαλος . Θεόδωρος Ἡράκλεια . ὅτι2 γάρ μή οἷος τε σύ δοῦλος τε εἰμί καί ᾿αποστολος ἐμός , μείζων εἰμί ὁ πέμπω δεσπότης , εὔδηλος . ἐπεί ὁ τε δοῦλος , μέχρι ἄν δοῦλος εἰμί , μικρός πολύς ὁ κύριος καθίστημι , ὁ τε ἀποστέλλω μέχρι ἄν ὁ ὁ ἀποστέλλω τάξις ἐπέχω , οὐδαμῶς ὁμότιμος εἰμί ὁ πέμπω δύναμαι . Ἀμμωνίου . οὐδέ ὁ ἀποβαίνω ὁ ὁ πνεῦμα ἀναγκάζω ὁ Ἰούδας προδίδωμι , ὅσπερ εἰμί πᾶς βλασφημία ἀνάμεστος , ἀλλά ἵνα γιγνώσκω , ὅτι περί ἐκεῖνος εἶπον ὁ γραφή , ὅς ὁράω ποιέω ὁ προλέγω · εἰμί δέ ὁ κύριος ἐκλέγω ὁ Ἰούδας , καί παραβαίνω , οὐδείς ἐκ οὗτος , καλός γάρ εἰμί αὐτός ἐκλέγω , καί μεταβάλλω ὡς ὁ Ἀδάμ καί ὁ Σαῦλος . ὁ γάρ αὐτεξούσιος οὐ ἀναιρέω ὁ θεός , ἀλλά συγχωρέω ἕκαστος καθώς βούλομαι πράσσω , ἵνα καί ὁ κακός κολάζω , καί ὁ ἐνάρετος Στέφα - νοέω . Ποίας δέ ἀκολουθία πρός ὁ ἔμπροσθεν εἴρω ὁ εἶπον αὐτός , “ ὁ λαμβάνω ἐάν τις ἀποπέμπω , ἐγώ λαμβάνω , ” καί ὁ ἑξῆς ; μέγας μέν οὖν · ἐπεί γάρ μέλλω ἔξειμι , καί πολύς πάσχω δεινός δύσις τρόπος αὐτός παραμυθέομαι , εἷς μέν ὁ παρά ἑαυτοῦ , ἕτερος δέ ὁ παρά ἕτερος · ὁ παρά ἑαυτοῦ μέν , ὅτι ἐάν μετά ὁ φιλοσοφέω ἐννοέω ὅσπερ πάσχω αὐτός , καί ὅσπερ ποιέω , ἅπας φέρω ῥᾳδίως ὁ δεινός · ὁ παρά ἕτερος δέ , ἐκ ὁ πολύς ἀπολαύω θεραπεία · ὁ γάρ πᾶς αὐτός ἀνοίγω οἰκίον . Ζεύς τίς οὗτος εἶπον ταράσσω ὁ πνεῦμα ; ἐννοέω ὅτι ὁ προδότης ἑκάτερος ἀποστερέω , καί ὁ ἐν ὁ πόνος ὑπομονή , καί ὁ ὁ ὑποδέχομαι θεραπεία . ὅτι2 γάρ οὗτος εἰμί , δῆλος ἐκ ὅς ἐπάγω ὁ εὐαγγελιστής λέγω , “ καί μαρτυρέω “ ὁ Ἰησοῦς καί εἶπον , εἷς ἐκ σύ παραδίδωμι ἐγώ . ” πάνετες δέ φόβος συνέχω ἐπί ὁ ῥῆμα οὗτος , συνταράσσω , καί βλέπω εἰς ἀλλήλων ἀπορέω περί τίς λέγω . εἰμί γάρ καί μηδείς ἑαυτοῦ συγγιγνώσκω πονηρός , ὅμως ὁ οἰκέω λογισμός ὁ ἀπόφασις ὁ Χριστός πιστός1 ἡγέομαι . Διὸ καί βλέπω εἰς ἀλλήλων ἀπορέω . τις δή ποτός πᾶς ἀγωνίζομαι καί αὐτός ὁ κορυφαῖος τρέμω , ὁ Ἰωάννης ὥσπερ ἐντρυφάω ἀνάκειμαι εἰς ὁ κόλπος ὁ Ἰησοῦς ; καί οὐ ὅτι ἀνάκειμαι μόνος , ἄξιος ζητέω , ἀλλά ὅτι καί περί ἑαυτοῦ λέγω , “ ὅς ἀγαπάω ὁ Ἰησοῦς ; ” τις οὖν εἰμί εἶπον ; ἀνάκειμαι μέν , ἀλλότριος αὐτός ὁ ἔγκλημα δείκνυμι βούλομαι , διά ὁ παρρησιάζομαι καί θαρσέω . ἀποκρύπτω δέ ὁ οἰκέω ὄνομα διά ταπεινοφροσύνη ὑπερβολή . ἔτι δέ καί διά οὗτος εἶπον ἀνάκειμαι ἐν ὁ κόλπος , ὁ ἀκροατής προτρέπω · προστίθημι δέ “ ὅς ἀγαπάω ὁ Ἰησοῦς , ” ἵνα ὅταν ἀκούω ὅτι οὗτος νέος ὁ Πέτρος μανθάνω , μή ἀπορέω ζητέω ὁ αἴτιος , καί νομίζω ὅτι ὡς μείζων νέος , ἀλλά διά ὁ πολύς ἀγάπη . Ζεύς τίς δέ οὐ ὁ Πέτρος ἐρωτάω ὁ κύριος , ἀλλά ὁ Ἰωάννης νεύω οὗτος ποιέω ; ἐπεί ἀπό πολύς πόθος εὑρίσκω πολλαχοῦ μέν ὁρμή , ἐγκαλέω δέ , οὗτος χάρις δείδω , διά μέσος ὁ Ἰωάννης βούλομαι μανθάνω . τίς δέ ἕνεκα συγχωρέω ὁ Ἰωάννης ὁ Κύριος ἀναπίπτω εἰς ὁ στῆθος αὐτός ; ὁ ἀθυμία ἴσως καταπραΰνω αὐτός · καί γάρ εἰκός ὑπάρχω ὁ ὁράω τότε κατηφής , καί οὐδέ τότε ὀνομαστί ἔλεγχος ὁ προδότης , ἀλλά ψωμίον ἐπιδίδωμι , ὅς καί μᾶλλον ἐντρέπω αὐτός δύναμαι , καί ἠώς μέν εἰμί ὁ Χριστός , οὐ τολμάω ὁ Σατανᾶς ἐπιπηδάω , ἀλλά ἔξωθεν προσβάλλω · ἐπειδάν δέ δῆλος αὐτός ποιέω καί ἀφορίζω , ἐπιπηδάω λοιπός μετά ἄδεια . ὅπερ δέ εἶπον αὐτός ὁ Ἰησοῦς , “ ὅς τίς ποιέω , ποιέω τάχα , οὐ προστάσσω εἰμί , ἀλλά ὀνειδίζω καί δείκνυμι , ὅτι αὐτός μέν βούλομαι διορθόω · ἐπεί δέ ἀδιόρθωτος ἔχω , ἀφίημι αὐτός . ὁ δέ εἶπον ὁ εὐαγγελιστής , ὅτι “ οὗτος οὐδείς γιγνώσκω “ ὁ ἀνάκειμαι , πρός τίς εἶπον αὐτός , ” πολύς ἄν τις ἐνταῦθα ἀπορία εὑρίσκω , εἰμί γε ἐρωτάω ὁ κύριος τίς εἰμί , εἶπον , ὅτι “ ὅς βάπτω ὁ ψωμίον ἐπιδίδωμι , ” καί οὐδέ οὗτος συνίημι , πλήν εἰμί μή λάθρῃ εἴρω , ὥστε μή ἀκούω τις · καί γάρ ὁ Ιωάννης διά οὗτος πρός ὁ στῆθος ἀναπίπτω ἐρωτάω πρός ὁ οὖς , ὥστε μή γίγνομαι φανερός , διό οὐδέ συνίημι . Τάχα γάρ αὐτός καί διασπάω , τάχα ἄν ὁ Πέτρος ἀναιρέω αὐτός , διά οὗτος οὖν οὐδείς γιγνώσκω ὁ ἀνάκειμαι . Πῶς αὐτός κελεύω μή πήρα , μή χαλκός , μή ῥάβδος ἐπιφέρω , γλωσσοκομεῖον ἐπιφέρω ; καί γάρ , φημί ὁ εὐαγγελιστής , “ τις γάρ δοκέω ἐπεί ὁ γλωσσοκομεῖον ἔχω ὁ “ Ἰούδας , ” καί ὁ ἑξῆς . Ζεύς τίς οὖν ἐπιφέρω γλωσσοκομεῖον ὁ Χριστός ; ἵνα μανθάνω ὅτι καί ὁ σφόδρα ἀκτήμων καί σταυρόω πολύς διακονία ὁ πένης ποιέω δεῖ , καί πολύς ὁ μέρος οὗτος ποιέω ὁ πρόνοια · ὅθεν διά οὗτος ὑποπτεύω ὁ μαθητής , πολύς γάρ ποιέω ὁ πτωχός ὁ Χριστός ὁ ἐπιμέλεια . Ζεύς τίς γάρ ὁ καιρός ὁ εὐαγγελιστής λέγω , ὅτι δέ “ εἰμί νύξ , ὅτε ἐξέρχομαι ὁ Ἰούδας ; ” ἵνα μανθάνω αὐτός ὁ ἰταμότης , ὅτι οὐδέ ὁ καιρός αὐτός ἐπέχω ὁ ὁρμή . Ἀμμωνίου . Ζεύς ὁ ψωμίον πληρόω ὁ Κύριος ὁ προφητεία ὁ λέγω , “ ὁ ἐσθίω ἄρτος ἐγώ μεγαλύνω ἐπί ἐγώ “ πτερνισμός . ” Κύριλλος . μηδείς οἴομαι ὁ δέχομαι ὁ ψωμίον Σαταυᾶν ὁ προδότης γίγνομαι παραίτιος . οὖον γάρ εἰς τοσοῦτος εἴσοδος πρόφασις δίδωμι ὁ πονηρός ὁ εὐλογία ὑπονοέω , ἐκεῖνος δέ μᾶλλον εἴρω . ἐπεί γάρ ἅπας ἀγάπη εἰς αὐτός τελέω , ὁ αὐτός ἀνέχω σπούδασμα , χειρόνως διψάω ὁ δυσσέβεια ὁ πέρας , εἰσέρχομαι λοιπός ὁ Σατανᾶς , καθάπερ τις πύλη ὁ ὁ φυλάσσω ἐρῆμος νῆψις , ἀναπετάννυμι αὐτός ὁ Καρδία εὑρίσκω , καί ἀθύρωτος εἰμί θεωρέω ὁ νόος . Ἀμμωνίου . ὁ τετράς ἐμβάλλω ὁ Σατανᾶς ὁ Ἰούδας , προδίδωμι ὁ κύριος , καί λαλέω οὗτος ὁ Ἰουδαῖος ὁ πέμπτος ἑσπέρα . ἐπεί ὁράω ὁ Ἰούδας ἐθέλω ἔργον παραδίδωμι ὁ κύριος , καί σπεύδω εἰς οὗτος , τότε εἰσέρχομαι εἰς αὐτός . ἄλλος οὖν εἰμί ὁ ἐμβάλλω , καί ἄλλος ὁ εἰσέρχομαι εἰς αὐτός , ὥσπερ ἄλλος εἰμί ὁ πλήσσω τις χείρ ἔξωθεν , καί ἄλλος ὁ δίδωμι τις καίριος καί ἰσόω ὁ ξίφος . Ὠριγένης . οὖον μόνος δέ ὁ κατά ἁπλόος ἐξέρχομαι ὁ τόπος , ἐν ἵημι ὁ δεῖπνον γίγνομαι , ἀλλά καί πλέω ἐξέρχομαι ἀπό ὁ Ἰησοῦς , ἀνάλογος ὁ ἐξέρχομαι ἀπό ἐγώ . εἰμί δέ χρή ὡς μή εἰκῇ παραρρίπτω ὑπό ὁ Εὐαγγέλιος ἐξετάζω καί ὁ , “ εἰμί δέ “ νύξ , ” λεκτέος , ὅτι συμβολικός τότε , εἰμί ὁ αἰσθητός νύξ εἰμί εἰκών τυγχάνω ὁ γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή Ιούδας νύξ , ὅς νύξ , φημί ὁ Παῦλος , “ οὐ εἰμί νύξ τέκνον , οὐδέ σκότος , ” καί ὁ “ ἐγώ δέ ἡμέρα εἰμί νήφω . ” ἐπεί δέ καταπίπτω ὁ μαθητής ὁ λογισμός , ἀνίστημι αὐτός λέγω , “ νῦν δοξάζω “ ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος , ” πείθω μή μόνος μή κατηφέω , ἀλλά καί χαίρω · δόξα ὁ πρᾶγμα καλός . τις δέ εἰμί “ ἐν αὐτός ; ” οὗτος εἰμί , διά ἑαυτοῦ δοξάζω αὐτός , οὖον διά ἕτερος ὁ δέ “ εὐθύς ” ἅμα ὁ σταυρός , ὅτε ὁ ἥλιος ἀποστρέφω , καί ὁ πέτρα ἀπορρήγνυμι , καί ὁ καταπέτασμα σχίζω , καί ὁ ἄλλος πᾶς γίγνομαι τεράστιος . ἔτι δέ οὐδέ μακρός μετά ὁ ἀνάστασις γίγνομαι χρόνος ὁ ἐπί πλείων δοξάζω αὐτός . τεσσαράκοντα γάρ ἡμέρα παρέρχομαι , καί ὁ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἔρχομαι χορηγία , καί πᾶς αὐτός ἀνακηρύσσω . ἐπεί δέ μέλλω μικρός ὕστερος ὁ λυπηρός ἐφίστημι , ἄρχω λοιπός οὗτος λέγω αὐτός , ὥστε ἔχω αὐτός ἐν μνήμη . φημί γάρ , “ τεκνίον , ἔτι μικρός “ χρόνος μετά σύ εἰμί , ζητέω ἐγώ · ” συντελέω δέ οὗτος πρός ὁ ὁ Χριστός δόξα ὁ μέγας , ὁ σαφῶς οἶδα οὗτος , ὑπομιμνῄσκω , ὅτι οὗτος πάλαι εἰμί ἀκούω ὑπό αὐτός . “ ὁ δέ καθώς εἶπον ὁ Ἰουδαῖος , ὅπου ἐγώ ὑπάγω , ” καί ὁ ἑξῆς , οὗτος σημαίνω , ὅτι οὐ νῦν ἀπό ὁ ὁ δεινός παρουσία οὗτος λέγω , ἀλλά ἄνωθεν αὐτός προεῖπον . Ζεύς δέ ὁ εἶπον , “ ὅπου ἐγώ ὑπάγω , σύ οὖον δύναμαι ἔρχομαι , ” δείκνυμι ὅτι ὁ θάνατος αὐτός μετάστασις εἰμί καί μετάθεσις ἀγαθός εἰς τόπος σῶμα οὖον δέχομαι φθαρτός · καί ὁ μέν Ἰουδαῖος ὁ φόβος , ὁ δέ μαθητής ὁ πόθος ἐξάπτω , οὗτος λέγω . Διὸ καί ὁ “ τεκνίον ” προστίθημι , ἵνα μή νομίζω καί πρός αὐτός ὥσπερ πρός ὁ Ἰουδαῖος ὁμοίως εἴρω ὁ εἴρω . καί ἐπεί εἰς θόρυβος αὐτός ἐμπίπτω εἰκός εἰμί , ἐν οὗτος ὡς ἐρῆμος μέλλω εἰμί παραμυθέομαι αὐτός , ὁ πᾶς ἀγαθός ῥίζα καί ἀσφάλεια περιβάλλω αὐτός ὁ ἀγάπη , λέγω , “ ἐντολή καινός δίδωμι σύ , ἵνα ἀγαπάω ἀλλήλων , ” ὡσανεί λέγω , ἀλγέω ἄπειμι , ἀλλά ἐάν ἀγαπάω ἀλλήλων , εἰμί ἰσχυρός . ὁ δέ , “ καθώς ἀγαπάω σύ , ἵνα καί σύ “ ἀγαπάω ἀλλήλων , ” δηλόω , ὅτι ὥσπερ ἐγώ , φημί , οὖον προυπαρχω σύ κατόρθωμα ὄφλημα σύ ἐπιδίδωμι ὁ θάνατος , ἀλλά αὐτός κατάρχω , οὗτος καί σύ εὐεργετέω ὁ φίλος χρή , καί μή ὀφείλω αὐτός . καί ἀφίημι ὁ θαῦμα ὁ μέλλω ποιέω , ἀπό ὁ ἀγάπη αὐτός χαρακτηρίζω λέγω , “ ἐν “ οὗτος γιγνώσκω πᾶς ὅτι ἐγώ μαθητής εἰμί , ἐάν ἀγαπάω “ ἀλλήλων . ” οὗτος γάρ εἰμί μάλιστα ὁ δείκνυμι ἄνθρωπος ἅγιος · πολύς γάρ θαῦμα ποιέω μέλλω ἀκούω παρά ὁ Χριστός , “ οὐ οἶδα σύ . ” τίς ἕνεκα εἶπον αὐτός ὁ Πέτρος , “ κύριος , κύριος , ποῦ ὑπάγω ; ” οὖον τοσοῦτος μανθάνω βούλομαι ὡς ἀκολουθέω ἐπιθυμέω . Διὸ καί ἀκούω ὅτι “ ὅπου ἐγώ ὑπάγω , οὖον δύναμαι ἐγώ νῦν ἀκολουθέω ” καίω ὁ ἑξῆς . οὕτως ἐπείγω ὡς εἶπον , ἄρτι ὁ Ψυχή ἐγώ ὑπέρ σύ τίθημι · οὗτος δέ εἶπον ὁ ἄκρος ἐφικνέομαι βούλομαι · ἀκούω γάρ ὁ κύριος λέγω , “ ὅτι μείζων οὗτος “ ἀγάπη οὐδείς ἔχω , ἵνα ὁ ψυχή αὐτός τίθημι τις ὑπέρ ὁ Φίλων αὐτός . ” ὁ δέ Χριστός δείκνυμι αὐτός ὅτι αὐτός μόνος εἰμί , καί οὐ ἄνθρωπος τις , ὁ τοιοῦτος μετά αὐθεντία ἀπαγγέλλω , φημί πρός αὐτός , “ πρίν ἀλέκτωρ φωνέω , τρίς ἀπαρνέομαι ἐγώ , ” οὗτος εἰμί νῦν , οὖον γάρ εἰμί πολύς ὁ διάστημα , ἀωρί γάρ ὁ νύξ διαλέγω , καί πρῶτος καί δύο εἰμί φυλακή διέρχομαι · ὁ μέν γάρ ἀγάπη ἀποδείκνυμι ὁ Πέτρος , ὁ δέ ἐκ αὐτός τίκτω ἀντιλογία περικόπτω , γυμνός αὐτός ὁ ἄνωθεν βοήθεια . εἰμί γάρ ἀγαπάω , φημί , ὀφείλω ὁ ἀγαπάω πείθω · εἶπον σύ , οὖον δύναμαι , ἐσθίω σύ ἐκ οὗτος πείθω . ἐπεί δέ οὖον ἐθέλω , ἀλλά φιλονεικέω , διά ὁ ἄρνησις εἶμι σαφῶς , ὅτι οὐ οἷος τε μή γίγνομαι ὅς λέγω . Ἀμμωνίου πρέσβυς . μηδείς λέγω ὅτι ὁ Πέτρος διά οὗτος ἀρνέομαι , ὅτι εἶπον ὁ Χριστός · οὖον γάρ ἀνάγκη ἐπιτίθημι αὐτός , ὥστε ἔρχομαι αὐτός εἰς ἄρνησις , ἀλλά ὅσπερ μέλλω πάντως εἰμί , προλέγω ὁ μαθητής ὡς Θεός · οὐ ἐκ ἄπιστος δέ Ψυχή γίγνομαι ὁ ἄρνησις , ἀλλά ἐκ ἀσθένεια . ἀπιστέω πῶς ὁ εἴρω ὁ Πέτρος διαπυνθάνομαι , οὗτος καί ὑπεραποθνῄσκω αὐτός ὑπισχνέομαι . εἶπον δέ αὐτός , “ μή “ ταράσσω σύ ὁ καρδία , ” ὁ θεότης αὐτός ὁ δύναμις ἐνδείκνυμι , ὅτι ὁ κατά ψυχή ἔχω , οὗτος γιγνώσκω , ἅμα δέ καί παραμυθέομαι αὐτός . καί γάρ εἰκός εἄν αὐτός ἀκούω περί Πέτρος ταράσσω . εἰμί γάρ ὁ κορυφαῖος καί οὗτος διάπυρος πρό ἀλέκτωρ τρίς μέλλω ἀπαρνέομαι , μή μέγας τις προσδοκάω αὐτός περίστασις ὑφίστημι εἰκός εἰμί . τις εἰμί “ πιστεύω εἰς ὁ θεός , καί εἰς ἐγώ πιστεύω ; ” πᾶς φημί παρέρχομαι δήω ὁ δεινός . ὁ γάρ εἰς ὁ γεννάω καί εἰς ἐγώ πίστις δυνατός τυγχάνω ὁ ἔπειμι , καί οὐδείς ἐάω κρατέω ὁ δυσχερής . ἵνα δέ μή νομίζω ὁ Πέτρος μόνος ὁ ἐπαγγελία δίδωμι , ὁ ἀκολουθέω ὕστερος ὑποφαίνω καί οὗτος ὁ οὗτος ὁ ἐλπίς λέγω “ ἐν ὁ οἰκίον ὁ πατήρ “ ἐγώ μονή πολύς εἰμί ” καί ὁ ἑξῆς , τουτέστι καί σύ ὁ χῶρος ὁ αὐτός ὑποδείκνυμι ὁ καί ὁ Πέτρος · ἀφθονία γάρ εἰμί καταγώγιον ἐκεῖ , ὥστε χρή θαρσέω ὑπό οὗτος · τοσοῦτος γάρ , φημί , ὑπέρ ὁ πρᾶγμα οὗτος ποιέω ὁ σπουδή , ὅτι ἤδη ἄν οὗτος γίγνομαι , εἰμί μή πάλαι σύ παρασκευάζω . καί ἐπεί συνοράω αὐτός ζητέω ὁ ψυχή μανθάνω οὗτος ὅσπερ εἶπον , “ ἵνα ὅπου εἰμί , καί σύ εἰμί , ” δίδωμι αὐτός ὁ ἐρωτάω πρόφασις , λέγω , “ καί ὅπου ἐγώ ὑπάγω , οἶδα , καί ὁ “ ὁδός οἶδα . ” Διὸ καί ὁ Θωμᾶς λέγω αὐτός ” κύριος , οὐ “ οἶδα ποῦ ὑπάγω , καί πῶς δύναμαι ὁ ὁδός οἶδα ; ” καί ὁ μέν Πέτρος ἀπό φιλοστοργία ὁ ποῦ ὑπάγω εἶπον , Θωμᾶς δέ ἀπό δειλία . τις οὖν ὁ Χριστός ; “ ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός καί ὁ “ ἀλήθεια καί ὁ ζωή · ” ὁδός μέν , ὅτι διά ἐγώ ἔρχομαι πρός ὁ πατήρ , καί οὖον δήω χειραγωγέω ἕτερος · ἀλήθεια δέ , ὅτι οὐδείς πῇ ἐγώ ψεῦδος , ζωή δέ , ὅτι οὐδέ αὐτός ὁ θάνατος σύ κωλύω δύναμαι ἔρχομαι · κἀν γάρ ἀποθνῄσκω , τυγχάνω ὁ εἴρω ·