catenae-novum-testamentum.catena-in-epistulam-ad-romanos-typus-monacensis-e-cod-monac-gr 9.6.1
Χρυσοστόμου . Ἐμβαίνει λοιπὸν εἰς τὸν παρὰ τῶν πολλῶν ζητούμενον λόγον . καὶ γὰρ ἐζήτουν πολλοὶ , καθάπερ ἔφθην εἰπὼν , τινὸς ἕνεκεν οἱ μὲν δεξάμενοι τὴν ἐπαγγελίαν , ἐξέπεσον . οἱ δὲ μὴ ἀκούσαντες αὐτῆς πώποτε , πρὸ ἐκείνων ἐσώθησαν . ταύτην τοίνυν λύων τὴν ἀπορίαν , πρὸ τῆς ἀντιθέσεως τὴν λύσιν εἰσάγει . ἵνα γὰρ μὴ λέγῃ τίς · τι οὖν σὺ μᾶλλον φροντίζεις τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ , ἢ ὁ Θεὸς τῆς ἑαυτοῦ ; καὶ τῆς παρὰ σοῦ δεῖται βοηθείας , ἵνα μὴ ἐκπέσῃ ὁ λόγος αὐτοῦ ; κἂν μὴ σὺ γένῃ ἀνάθεμα , ἐκπίπτει αὐτοῦ ὁ λόγος ; πρὸς ταῦτα πάντα ἱστάμενος φησίν . ταῦτα δὲ πάντα εἶπον , ἵνα δείξω τὸ περὶ Χριστὸν φίλτρον · καὶ γὰρ καὶ οὕτω τῶν πραγμάτων ἐκβάντων , οὐκ ἀποροῦμεν τῶν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ λόγων , φησὶν , καὶ τοῦ δεῖξαι ὅτι ἕστηκεν ἡ ἐπαγγελία ἣν εἶπεν ὁ Θεὸς τῷ Ἁβραάμ · “ σοὶ δώσω καὶ τῷ σπέρματι σου · ” καὶ “ ὅτι ἐν τῷ σπέρματί σου ἐνευλογήσονται πάντα τὰ ἔθνη . ” ἴδωμεν οὖν ποῖον ἐστὶ τὸ σπέρμα φησίν . οὐ γὰρ πάντες οἱ ἐξ αὐτοῦ , σπέρμα αὐτοῦ εἰσίν . ἃν τοίνυν μάθῃς ποῖον ἐστὶ τοῦ Ἁβραὰμ σπέρμα , ὄψει δοθεῖσαν τὴν ὑπόσχεσιν τῷ σπέρματι αὐτοῦ , καὶ γνώσῃ ὅτι οὐκ ἐξέπεσεν ὁ λόγος . ποῖον οὖν ἐστιν , εἰπὲ , τὸ σπέρμα ; αὐτὴ ἡ ἐπαγγελία ἑαυτὴν ἑρμηνεύει , οὕτω λέγουσα . “ ἐν Ἰσαὰκ “ κληθήσεταί σοι σπέρμα · ” τί ἐστιν “ ἐν Ἰσαάκ ; ” τουτέστιν , ὅτι οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς , ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ καὶ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας , ταῦτα λογίζεται εἰς σπέρμα . καὶ ὅρα Παύλου σύνεσιν καὶ μεγαλόνοιαν . ἑρμηνεύων γὰρ οὐκ εἶπεν , ὅτι οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς , ταῦτα τέκνα τοῦ Ἁβραάμ · ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας , ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ . τῷ παρόντι τὰ παλαιὰ συνάπτων , καὶ δεικνὺς ὅτι οὐδὲ Ἰσαὰκ ἁπλῶς τοῦ Ἁβραὰμ τέκνον ἢν . Ὃ δὲ λέγει , τοῦτό ἐστιν . ὅσοι κατὰ τὸν Ἰσαὰκ ἐγεννήθησαν · οὗτοι τέκνα τοῦ Θεοῦ εἰσὶ , καὶ σπέρμα τοῦ Ἁβραάμ . διὰ γὰρ τοῦτο εἶπεν , “ ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοι σπέρμα . ” ἵνα μάθῃς ὅτι οἱ τῷ τρόπῳ γεννώμενοι τῷ κατὰ τὸν Ἰσαὰκ , οὗτοι μάλιστά εἰσι τὸ σπέρμα τοῦ Ἁβραάμ . πῶς οὖν ὁ Ἰσαὰκ ἐγεννήθη ; οὐ κατὰ νόμον φύσεως , οὐδὲ κατὰ δύναμιν σαρκός . ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ἐπαγγελίας · “ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον , ” φησὶν , “ ἐλεύσομαι , καὶ ἔσται “ τῇ Σάρρα υἱός . ” αὕτη τοίνυν ἡ ἐπαγγελία , τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ διέπλασέ τε καὶ ἐγέννησε διὰ τῶν τοῦ Θεοῦ ῥημάτων . τί γὰρ εἰ καὶ μήτρα ὑπέκειτο , καὶ νηδὺς γυναικός ; οὐ γὰρ ἡ δύναμις τῆς νηδύος , ἀλλὰ τῆς ἐπαγγελίας ἡ ἰσχὺς , ἔτεκε τὸ παιδίον . οὕτω καὶ ἡμεῖς γεννώμεθα διὰ τῶν τοῦ Θεοῦ ῥημάτων . ἐν γὰρ τῇ κολυμβήθρᾳ τῶν ὑδάτων , ῥήματα εἰσὶ τὰ Θεοῦ γεννῶντα ἡμᾶς , καὶ διαπλάττοντα . εἰς γὰρ ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Ἁγίου Πνεύματος βαπτιζόμενοι , γεννώμεθα . αὕτη δὲ οὐχὶ φύσεως , ἀλλ’ ἐπαγγελίας Θεοῦ ἡ γέννησις . ὥσπερ γὰρ τὴν τοῦ Ἰσαὰκ προσαγορεύσας γέννησιν , τότε αὐτὴν ἐπλήρωσεν · οὕτω καὶ τὴν ἡμετέραν πρὸ πολλῶν προανεφώνησε χρόνων , διὰ τῶν προφητῶν ἁπάντων · καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἔργον ἐξήγαγεν . εἰ δὲ λέγοιεν οἱ Ιουδαῖοι , ὅτι τὸ “ ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα , ” τοῦτο ἐστὶ , τὸ τοὺς ἐκ τοῦ Ἰσαὰκ γενομένους αὐτῷ λογίζεσθαι εἰς σπέρμα · ἔδει καὶ τοὺς Ἰδουμαίους καὶ πάντας ἐκείνους υἱοὺς αὐτοῦ χρηματίζειν . ὁ γὰρ πρόγονος αὐτῶν Ἡσαῦ , υἱὸς ἦν τοῦ Ἰσαάκ · νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ χρηματίζουσι παῖδες , ἀλλὰ καὶ σφόδρα εἰσὶν ἠλλοτριωμένοι . ὁρᾷς ὅτι οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας ; ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ φύσει ἡ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἄνωθεν προυπογέγραπτο γέννησις . εἰ δὲ τὴν μήτραν μοι λέγεις , ἔχω κἀγὼ τὸ ὕδωρ εἰπεῖν . ἀλλ’ ὥσπερ ἐνταῦθα τὸ πᾶν τοῦ Πνεύματος , οὕτω κἀκεῖ τὸ πᾶν τῆς ἐπαγγελίας . τοῦ γὰρ ὕδατος ψυχροτέρα ἦν ἡ μήτρα διὰ τὴν στείρωσιν καὶ τὸ γήρας .
Lemmas: Χρυσόστομος . ἐμβαίνω λοιπός εἰς ὁ παρά ὁ πολύς ζητέω λόγος . καί γάρ ζητέω πολύς , καθάπερ φθάνω εἶπον , τις ἕνεκα ὁ μέν δέχομαι ὁ ἐπαγγελία , ἐκπίπτω . ὁ δέ μή ἀκούω αὐτός πώποτε , πρό ἐκεῖνος σῴζω . οὗτος τοίνυν λύω ὁ ἀπορία , πρό ὁ ἀντίθεσις ὁ λύσις εἰσάγω . ἵνα γάρ μή λέγω τίς · τίς οὖν σύ μᾶλλον φροντίζω ὁ δόξα ὁ Θεός , ἢ ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ ; καί ὁ παρά σύ δήω βοήθεια , ἵνα μή ἐκπίπτω ὁ λόγος αὐτός ; κἀν μή σύ γίγνομαι ἀνάθεμα , ἐκπίπτω αὐτός ὁ λόγος ; πρός οὗτος πᾶς ἵστημι φημί . οὗτος δέ πᾶς εἶπον , ἵνα δείκνυμι ὁ περί Χριστός φίλτρον · καί γάρ καί οὗτος ὁ πρᾶγμα ἐκβαίνω , οὐ ἀπορέω ὁ ὑπέρ ὁ Θεός λόγος , φημί , καί ὁ δείκνυμι ὅτι ἵστημι ὁ ἐπαγγελία ὅς εἶπον ὁ θεός ὁ Ἀβραάμ · “ σύ δίδωμι καί ὁ σπέρμα σύ · ” καί “ ὅτι ἐν ὁ σπέρμα σύ ἐνευλογέω πᾶς ὁ ἔθνος . ” ὁράω οὖν ποῖος εἰμί ὁ σπέρμα φημί . οὖον γάρ πᾶς ὁ ἐκ αὐτός , σπέρμα αὐτός εἰμί . ἄν τοίνυν μανθάνω ποῖος εἰμί ὁ Ἀβραάμ σπέρμα , ὁράω δίδωμι ὁ ὑπόσχεσις ὁ σπέρμα αὐτός , καί γιγνώσκω ὅτι οὐ ἐκπίπτω ὁ λόγος . ποῖος οὖν εἰμί , εἶπον , ὁ σπέρμα ; αὐτός ὁ ἐπαγγελία ἑαυτοῦ ἑρμηνεύω , οὗτος λέγω . “ ἐν Ἰσαάκ “ καλέω σύ σπέρμα · ” τίς εἰμί “ ἐν Ἰσαάκ ; ” τουτέστιν , ὅτι οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον ὁ Θεός , ἀλλά καί ὁ τέκνον ὁ ἐπαγγελία , οὗτος λογίζομαι εἰς σπέρμα . καί ὁράω Παῦλος σύνεσις καί μεγαλόνοια . ἑρμηνεύω γάρ οὐ εἶπον , ὅτι οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον ὁ Ἀβραάμ · ἀλλά ὁ τέκνον ὁ ἐπαγγελία , οὗτος τέκνον ὁ Θεός . ὁ πάρειμι ὁ παλαιός συνάπτω , καί δείκνυμι ὅτι οὐδέ Ἰσαάκ ἁπλόος ὁ Ἀβραάμ τέκνον εἄν . ὅς δέ λέγω , οὗτος εἰμί . ὅσος κατά ὁ Ἰσαάκ γεννάω · οὗτος τέκνον ὁ Θεός εἰμί , καί σπέρμα ὁ Ἀβραάμ . διά γάρ οὗτος εἶπον , “ ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα . ” ἵνα μανθάνω ὅτι ὁ ὁ τρόπος γεννάω ὁ κατά ὁ Ἰσαάκ , οὗτος μάλα εἰμί ὁ σπέρμα ὁ Ἀβραάμ . πῶς οὖν ὁ Ἰσαάκ γεννάω ; οὖον κατά νόμος φύσις , οὐδέ κατά δύναμις σάρξ . ἀλλά κατά δύναμις ἐπαγγελία · “ κατά ὁ καιρός οὗτος , ” φημί , “ ἔρχομαι , καί εἰμί “ ὁ Σάρα υἱός . ” οὗτος τοίνυν ὁ ἐπαγγελία , ὁ τέκνον ὁ Θεός διαπλάσσω τε καί γεννάω διά ὁ ὁ Θεός ῥῆμα . τίς γάρ εἰμί καί μήτρα ὑπόκειμαι , καί νηδύς γυνή ; οὖον γάρ ὁ δύναμις ὁ νηδύς , ἀλλά ὁ ἐπαγγελία ὁ ἰσχύς , τίκτω ὁ παιδίον . οὗτος καί ἐγώ γεννάω διά ὁ ὁ Θεός ῥῆμα . ἐν γάρ ὁ κολυμβήθρα ὁ ὕδωρ , ῥῆμα εἰμί ὁ Θεός γεννάω ἐγώ , καί διαπλήσσω . εἰς γάρ ὄνομα πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα βαπτίζω , γεννάω . οὗτος δέ οὐ φύσις , ἀλλά ἐπαγγελία Θεός ὁ γέννησις . ὥσπερ γάρ ὁ ὁ Ἰσαάκ προσαγορεύω γέννησις , τότε αὐτός πληρόω · οὗτος καί ὁ ἡμέτερος πρό πολύς προαναφωνέω χρόνος , διά ὁ προφήτης ἅπας · καί μετά οὗτος εἰς ἔργον ἐξάγω . εἰμί δέ λέγω ὁ Ιουδαῖος , ὅτι ὁ “ ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα , ” οὗτος εἰμί , ὁ ὁ ἐκ ὁ ἰσαάκ γίγνομαι αὐτός λογίζομαι εἰς σπέρμα · ἐσθίω καί ὁ Ἰδουμαῖος καί πᾶς ἐκεῖνος υἱός αὐτός χρηματίζω . ὁ γάρ πρόγονος αὐτός Ἡσαῦ , υἱός εἰμί ὁ Ἰσαάκ · νῦν δέ οὖον μόνος οὖον χρηματίζω παῖς , ἀλλά καί σφόδρα εἰμί ἀλλοτριόω . ὁράω ὅτι οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ οὗτος τέκνον ὁ Θεός , ἀλλά ὁ τέκνον ὁ ἐπαγγελία ; ἀλλά καί ἐν αὐτός ὁ φύσις ὁ διά ὁ βάπτισμα ἄνωθεν προυπογραφω γέννησις . εἰμί δέ ὁ μήτρα ἐγώ λέγω , ἔχω ἐγώ ὁ ὕδωρ εἶπον . ἀλλά ὥσπερ ἐνταῦθα ὁ πᾶς ὁ πνεῦμα , οὗτος ἐκεῖ ὁ πᾶς ὁ ἐπαγγελία . ὁ γάρ ὕδωρ ψυχρός εἰμί ὁ μήτρα διά ὁ στείρωσις καί ὁ γήρας .