catenae-novum-testamentum.catena-in-epistulam-ad-romanos-typus-monacensis-e-cod-monac-gr 11.16.1
Χρυσοστόμου . Πάλιν προάγει τὸν λόγον εἰς ἕτερον ἐγκώμιον . οὐκ ὂν ἐγκώμιον , ἀλλὰ δοκοῦν εἶναι μόνον . τοὺς ἀρίστους τῶν ἰατρῶν μιμούμενος , οἳ τοσαῦτα παραμυθοῦνται τοὺς κάμνοντας , ὅσα ἡ τῆς ἀρρωστίας ἐνδίδωσι φύσις . ἀπαρχὴν δὲ ἐνταῦθα καλεῖ , τοὺς περὶ τὸν Ἁβραάμ · τοὺς προφήτας , τοὺς πατριάρχας , τοὺς ἐπὶ τῆς παλαιᾶς εὐδοκιμηκότας ἅπαντας · κλάδους δὲ , τοὺς ἐξ αὐτῶν πιστεύσαντας . εἶτα , ἐπειδὴ ἀντέπιπτεν αὐτῶ τὸ πολλοὺς ἠπιστηκέναι , ὅρα πῶς πάλιν ὑποτέμνεται αὐτὸ καὶ φησὶ , “ εἰ δέ “ τινες τῶν κλάδων ἐξεκλάσθησαν · ” καὶ μὴν ἄνω ἔλεγες , ὅτι οἱ πλείους ἀπώλοντο , καὶ ὀλίγοι διεσώθησαν · πῶς ἐνταῦθα ἐπὶ τῶν ἀπολλυμένων τὸ , “ τινὲς ” τέθεικας , ὅπερ ὀλιγότητος ἔστιν ἐμφαντικόν ; οὐκ ἐμαυτῷ φησὶ , περιπίπτων , ἀλλὰ θεραπεῦσαι θέλων , καὶ ἀνακτήσασθαι τοὺς πεπονηκότας . εἶδες , πῶς διὰ παντὸς τοῦ χωρίου τοῦτο δείκνυται κατασκευάζων , τὸ βούλεσθαι παραμυθήσασθαι αὐτούς ; κἂν ἀνέλῃς αὐτὸ , πολλὰ ἕπεται τὰ ἐναντιώματα . σὺ δέ μοι σκόπει αὐτοῦ τὴν σοφίαν , πῶς δοκῶν ὑπὲρ αὐτῶν λέγειν , πλήττει λανθανόντως , καὶ πάσης ἀπολογίας δείκνυσιν ἀπεστερημένους . ἐννόησον γὰρ πονηρίαν τῶν κλάδων . ὅταν καὶ ῥίζαν ἔχοντες γλυκεῖαν , μὴ μιμῶνται αὐτήν . καὶ τὴν κακίαν τοῦ φυράματος , ὅταν μὴ δὲ ἀπὸ τῆς ἀπαρχῆς μεταβάλληται . ἀλλ’ ὅπερ ἔφην , βούλεται αὐτοὺς παραμυθήσασθαι . διὰ τοῦτο οὐδὲ παρ’ ἑαυτοῦ ἀλλὰ παρ’ ἐκείνων εἰσάγει τὸν λόγον . καὶ ἐν ταὐτῷ λανθανόντως αὐτῶν καθικνούμενος , καὶ δεικνὺς τῆς τοῦ Ἀβραὰμ συγγενείας ἐκπεπτωκότας . τοῦτο γὰρ ἦν ὃ ἔσπευδεν εἰπεῖν , ὅτι οὐδὲν κοινὸν πρὸς ἐκείνους ἔχουσιν . εἰ γὰρ ἁγία ἡ ῥίζα , οὗτοι δὲ οὐχ ἅγιοι , ἄρα πόρρω τῆς ῥίζης οὗτοι . εἶτα δοκῶν παραμυθεῖσθαι τὸν Ἰουδαῖον , πάλιν πλήττει διὰ τῆς κατηγορίας τοὺς ἐξ ἐθνῶν . εἰπὼν γὰρ , “ εἰ δέ τινες τῶν κλάδων ἐξεκλάσθησαν , ” ἐπήγαγε , “ σὺ δὲ “ ἀγριέλαιος ὣν , ἐνεκεντρίσθης . ” ὅσῳ γὰρ ἃν εὐτελὴς ᾖ ὁ ἐξ ἐθνῶν , τοσούτῳ μᾶλλον ὁ Ἰουδαῖος ἀλγεῖ , τοῖς αὐτοῦ τοῦτο ἐντρυφῶντα ὁρῶν . κἀκείνῳ δὲ οὐ τοσαύτη ἀπὸ τῆς εὐτελείας ἡ αἰσχύνη , ὅση ἀπὸ τῆς μεταβολῆς ἡ τιμή . Καὶ σκόπει σοφίαν . οὐκ εἶπεν ἐνεφυτεύθης , ἀλλ’ “ ἐνεκεν - “ τρίσθης . ” ἐν τούτῳ πάλιν δάκνων τὸν Ἰουδαῖον · καὶ δεικνὺς ἐν τῷ δένδρῳ τῷ αὐτοῦ τὸν ἐξ ἐθνῶν ἑστηκότα , καὶ τοῦτον κείμενον χαμαί . διόπερ οὐδὲ μέχρι τούτου ἔστη , οὐδὲ εἰπὼν “ ἐνεκεντρί - “ σθης , ” ἀπηλλάγη . καίτοι τὸ πᾶν ἐδήλωσεν ἐν τούτῳ . ἀλλ’ ὅμως ἐνδιατρίβει τῇ εὐημερίᾳ τούτου , καὶ εὐρύνει τὴν εὐδοκίμησιν . λέγων , “ καὶ συγκοινωνὸς τῆς ῥίζης , καὶ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας “ ἐγένου . ” καὶ δοκεῖ μὲν αὐτὸ ἐν τάξει προσθήκης τεθεικέναι . δείκνυσι δὲ οὐδὲν ταύτῃ παραβλαπτόμενον , ἀλλὰ τὸ πᾶν ἔχοντα ὅσον εἶχεν ὁ κλάδος , ὁ ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβάς . ἵνα γὰρ μὴ ἀκούσας , σὺ δὲ ἐνεκεντρίσθης , ἠλαττῶσθαι αὐτὸν νομίζῃς , πρὸς τὸν ἔμφυτον κλάδον συγκρίνων , ὅρα πῶς αὐτὸν ἐξισοῖ λέγων , “ κοινωνὸς τῆς “ ῥίζης καὶ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας ἐγένου . ” τουτέστιν , εἰς τὴν αὐτὴν κατέστης εὐγένειαν , εἰς τὴν αὐτὴν φύσιν . εἰτα ἐπιπλήξας , καὶ εἰπὼν , “ μὴ κατακαυχῶ τῶν κλάδων , ” δοκεῖ μὲν παραμυθεῖσθαι τὸν Ἰουδαῖον , δείκνυσι δὲ αὐτοῦ τὸ εὐτελὲς καὶ τὴν πολλὴν ἀτιμίαν . διὰ τοῦτο οὐδὲ εἶπε μὴ καυχῶ , ἀλλὰ “ μὴ κατα - “ καυχῶ . ” μὴ κατ’ ἐκείνων καυχῶ , ὥστε αὐτοὺς ἀπορρῆξαι · καὶ γὰρ εἰς τὰ ἐκείνων ἕστηκας , τῶν ἐκείνων ἀπολαύεις . ὁρᾷς πῶς δοκεῖ μὲν ἐπιπλήττειν τούτους , δάκνει δὲ ἐκείνους ; “ εἰ δὲ κατακαυχᾶ - “ σαι , ” φησὶν , οὐ σὺ τὴν ῥίζαν βαστάζεις , ἀλλ’ ἡ ῥίζα , σέ . τί οὑν πρὸς τοὺς κλάδους τοῦτο τοὺς ἐκκοπέντας ; οὐδέν . ὅπερ γὰρ ἔφην , σκιάν τινα παραμυθίας ἀσθενῆ δοκῶν ἐπινοεῖν , καὶ ἐν αὐτῷ τῷ πρὸς τὸν ἐξ ἐθνῶν ἀποτείνεσθαι , καιρίαν αὐτοῖς δίδωσι πληγήν . εἰπὼν γὰρ , “ μὴ κατακαυχῶ , ” καὶ ὅτι , “ εἰ κατακαυχᾶσαι , οὐ σὺ τὴν “ ῥίζαν βαστάζεις , ” ἔδειξε τῷ Ἰουδαίῳ ὅτι καυχήσεως ἄξια τὰ γεγενημένα , εἰ καὶ μὴ κατακαυχᾶσθαι δεῖ · καὶ διεγείρων αὐτὸν καὶ παροξύνων εἰς πίστιν , καὶ δεικνὺς αὐτῷ τὴν ζημίαν ἣν ὑπέμεινε , καὶ ὅτι τὰ ἐκείνου κατέχουσιν ἕτεροι .
Lemmas: Χρυσόστομος . πάλιν προάγω ὁ λόγος εἰς ἕτερος ἐγκώμιον . οὐ εἰμί ἐγκώμιον , ἀλλά δοκέω εἰμί μόνος . ὁ ἀγαθός ὁ ἰατρός μιμέομαι , ἕ τοσοῦτος παραμυθέομαι ὁ κάμνω , ὅσος ὁ ὁ ἀρρωστία ἐνδίδωμι φύσις . ἀπαρχή δέ ἐνταῦθα καλέω , ὁ περί ὁ Ἀβραάμ · ὁ προφήτης , ὁ πατριάρχης , ὁ ἐπί ὁ παλαιός εὐδοκιμέω ἅπας · κλάδος δέ , ὁ ἐκ αὐτός πιστεύω . εἶτα , ἐπεί ἀντιπίπτω αὐτός ὁ πολύς ἀπιστέω , ὁράω πῶς πάλιν ὑποτέμνω αὐτός καί φημί , “ εἰμί δέ “ τις ὁ κλάδος ἐκκλάω · ” καί μήv ἄνω λέγω , ὅτι ὁ πλείων ἀπόλλυμι , καί ὀλίγος διασῴζω · πῶς ἐνταῦθα ἐπί ὁ ἀπόλλυμι ὁ , “ τις ” τίθημι , ὅσπερ ὀλιγότης εἰμί ἐμφαντικός ; οὐ ἐμαυτοῦ φημί , περιπίπτω , ἀλλά θεραπεύω ἐθέλω , καί ἀνακτάομαι ὁ πονέω . ὁράω , πῶς διά πᾶς ὁ χωρίον οὗτος δείκνυμι κατασκευάζω , ὁ βούλομαι παραμυθέομαι αὐτός ; κἀν ἀναιρέω αὐτός , πολύς ἕπω ὁ ἐναντίωμα . σύ δέ ἐγώ σκοπέω αὐτός ὁ σοφία , πῶς δοκέω ὑπέρ αὐτός λέγω , πλήσσω λανθάνω , καί πᾶς ἀπολογία δείκνυμι ἀποστερέω . ἐννοέω γάρ πονηρία ὁ κλάδος . ὅταν καί ῥίζα ἔχω γλυκύς , μή μιμέομαι αὐτός . καί ὁ κακία ὁ φύραμα , ὅταν μή δέ ἀπό ὁ ἀπαρχῆς μεταβάλλω . ἀλλά ὅσπερ φημί , βούλομαι αὐτός παραμυθέομαι . διά οὗτος οὐδέ παρά ἑαυτοῦ ἀλλά παρά ἐκεῖνος εἰσάγω ὁ λόγος . καί ἐν αὐτός λανθάνω αὐτός καθικνέομαι , καί δείκνυμι ὁ ὁ Ἀβραάμ συγγένεια ἐκπίπτω . οὗτος γάρ εἰμί ὅς σπεύδω εἶπον , ὅτι οὐδείς κοινός πρός ἐκεῖνος ἔχω . εἰμί γάρ ἅγιος ὁ ῥίζα , οὗτος δέ οὐ ἅγιος , ἄρα πόρρω ὁ ῥίζα οὗτος . εἶτα δοκέω παραμυθέομαι ὁ Ἰουδαῖος , πάλιν πλήσσω διά ὁ κατηγορία ὁ ἐκ ἔθνος . εἶπον γάρ , “ εἰμί δέ τις ὁ κλάδος ἐκκλάω , ” ἐπάγω , “ σύ δέ “ ἀγριέλαιος ἐάν , ἐγκεντρίζω . ” ὅσος γάρ ἄν εὐτελής εἰμί ὁ ἐκ ἔθνος , τοσοῦτος μᾶλλον ὁ Ἰουδαῖος ἀλγέω , ὁ αὐτός οὗτος ἐντρυφάω ὁράω . ἐκεῖνος δέ οὖον τοσοῦτος ἀπό ὁ εὐτέλεια ὁ αἰσχύνη , ὅσος ἀπό ὁ μεταβολεύς ὁ τιμή . καί σκοπέω σοφία . οὐ εἶπον ἐμφυτεύω , ἀλλά “ ἕνεκα - “ τρίζω . ” ἐν οὗτος πάλιν δάκνω ὁ Ἰουδαῖος · καί δείκνυμι ἐν ὁ δένδρον ὁ αὐτός ὁ ἐκ ἔθνος ἵστημι , καί οὗτος κεῖμαι χαμαί . διόπερ οὐδέ μέχρι οὗτος ἵστημι , οὐδέ εἶπον “ ἐγκεντρίς - “ σθης , ” ἀπαλλάσσω . καίτοι ὁ πᾶς δηλόω ἐν οὗτος . ἀλλά ὅμως ἐνδιατρίβω ὁ εὐημερία οὗτος , καί εὐρύνω ὁ εὐδοκίμησις . λέγω , “ καί συγκοινωνός ὁ ῥίζα , καί ὁ πιότης ὁ ἐλαία “ γίγνομαι . ” καί δοκέω μέν αὐτός ἐν τάξις προσθήκη τίθημι . δείκνυμι δέ οὐδείς οὗτος παραβλάπτω , ἀλλά ὁ πᾶς ἔχω ὅσος ἔχω ὁ κλάδος , ὁ ἐκ ὁ ῥίζα ἀναβαίνω . ἵνα γάρ μή ἀκούω , σύ δέ ἐγκεντρίζω , ἐλασσόω αὐτός νομίζω , πρός ὁ ἔμφυτος κλάδος συγκρίνω , ὁράω πῶς αὐτός ἐξισόω λέγω , “ κοινωνός ὁ “ ῥίζα καί ὁ πιότης ὁ ἐλαία γίγνομαι . ” τουτέστιν , εἰς ὁ αὐτός καθίστημι εὐγένεια , εἰς ὁ αὐτός φύσις . εἶτα ἐπιπλήσσω , καί εἶπον , “ μή κατακαυχάομαι ὁ κλάδος , ” δοκέω μέν παραμυθέομαι ὁ Ἰουδαῖος , δείκνυμι δέ αὐτός ὁ εὐτελής καί ὁ πολύς ἀτιμία . διά οὗτος οὐδέ εἶπον μή καυχάομαι , ἀλλά “ μή κατά - “ καυχάομαι . ” μή κατά ἐκεῖνος καυχάομαι , ὥστε αὐτός ἀπορρήγνυμι · καί γάρ εἰς ὁ ἐκεῖνος ἵστημι , ὁ ἐκεῖνος ἀπολαύω . ὁράω πῶς δοκέω μέν ἐπιπλήσσω οὗτος , δάκνω δέ ἐκεῖνος ; “ εἰμί δέ κατακαυχᾶ - “ σός , ” φημί , οὖον σύ ὁ ῥίζα βαστάζω , ἀλλά ὁ ῥίζα , σός . τίς ἐν πρός ὁ κλάδος οὗτος ὁ ἐκκόπτω ; οὐδείς . ὅσπερ γάρ φημί , σκιά τις παραμυθία ἀσθενής δοκέω ἐπινοέω , καί ἐν αὐτός ὁ πρός ὁ ἐκ ἔθνος ἀποτείνω , καίριος αὐτός δίδωμι πληγή . εἶπον γάρ , “ μή κατακαυχάομαι , ” καί ὅτι , “ εἰμί κατακαυχάομαι , οὖον σύ ὁ “ ῥίζα βαστάζω , ” δείκνυμι ὁ Ἰουδαῖος ὅτι καύχησις ἄξιος ὁ γίγνομαι , εἰμί καί μή κατακαυχάομαι δεῖ · καί διεγείρω αὐτός καί παροξύνω εἰς πίστις , καί δείκνυμι αὐτός ὁ ζημία ὅς ὑπομένω , καί ὅτι ὁ ἐκεῖνος κατέχω ἕτερος .