catenae-novum-testamentum.catena-in-epistulam-ad-romanos-typus-monacensis-e-cod-monac-gr 9.14.3
Θεοδωρήτου . Ἢ τὸ , “ ἐξήγειρά σε , ” ἀντὶ τοῦ , συνεχώρησά σε τῆς βασιλείας τυχεῖν . καὶ κωλῦσαι δυνάμενος , οὐκ ἐκώλυσα . τὴν ἐντεῦθεν τοῖς ἄλλοις γενησομένην προορῶν ὠφέλειαν . ἀναγκαίως δὲ καὶ τοῦ Μώσεως ἐμνήσθη ἐν τῷ , “ τῷ γὰρ Μωϋσῇ λέγει . ἐλεήσω ὃν ἂν ἐλεῶ . ἵνα καὶ διὰ τοῦ εἰρηκότος , καὶ διὰ τοῦ ἀκηκοότος , δείξῃ τῶν εἰρημένων τὸ ἀξιόπιστον . εἶτα ἐπισυλλογίζεται · “ ἄρα οὖν οὐ τοῦ θέλοντος , οὐδὲ τοῦ τρέχοντος . ” καὶ τὴν λύσιν οὐκ ἐπάγει · ἀλλ’ ἐπιτείνει τῇ τῶν ἐπιφερομένων προσθήκῃ τὴν ζήτησιν . λέγει γάρ , φησιν , ἡ γραφὴ τῷ Φαραώ . εἶτα συλλογιστικῶς ἐπάγει . “ ἄρα οὖν ὃν ἂν θέλῃ ἐλεεῖ · ὃν δὲ θέλει σκλη - “ ρύνει . ” σά , φησιν , ταῦτα τὰ γράμματα . οὐ γὰρ ἑτέρωθεν αὐτὰ συλλέξας προσφέρω . αὐτοῦ ἤκουσα τοῦ Θεοῦ εἰρηκότος , “ ἐλεήσω “ ὃν ἃν ἐλεῶ · καὶ οἰκτειρήσω ὃν ἂν οἰκτείρω . ” αὐτοῦ πάλιν ἐστὶ τὰ περὶ τοῦ Φαραώ . αὐτὸς καταλιπὼν τὸν Ἰσμαὴλ καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς Χεττούρας , τὸν Ἰσαὰκ ἐξελέξατο . αὐτὸς καὶ τὸν Ἰακὼβ τοῦ Ησαυ προτεθεικε · τι τοίνυν θαυμαστὸν , εἰ καὶ νῦν ταὐτὸ τοῦτο πεποίηκε ; καὶ τοὺς ἐξ ὑμῶν πεπιστευκότας ἐδέξατο , τοὺς δὲ τὴν ἀκτῖνα ταύτην μὴ δεξαμένους ἀπώσατο ; ἀλλὰ τοῦτο μὲν τέως οὐ λέγει . αὔξει δὲ τῶν ζητημάτων τὴν ἀπορίαν · καὶ φησίν · “ ἐρεῖς “ οὖν μοι τί ἔτι μέμφεται ; εἰ γὰρ ὃν θέλει ἐλεεῖ καὶ ὃν θέλει σκληρύνει , τῆς αὐτοῦ βουλῆς ἐξήρτηται τῶν ἀνθρώπων ἡ γνώμη . εἰ δὲ τοῦθ’ οὕτως ἔχει , οὐκ ἐνδίκως τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας . ἀντιστῆναι γὰρ τοῖς αὐτῷ δοκοῦσιν οὐχ οἷόν τε . οὕτω τὰς ἀντιθέσεις πάσας προτεθεικὼς , ἐπήγαγε , “ μενοῦν γε ὦ “ ἄνθρωπε , σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκρινόμενος τῷ Θεῷ ; ” ἐπειδὴ φησὶν , “ τῷ βουλήματι αὐτοῦ τίς ἀνθέστηκε . ” σὺ τίς εἶ ; οὐκ ἄνθρωπος ; πῶς οὖν ἀνταποκρίνῃ καὶ περιεργάζῃ τὰς θείας οι'κονο - μιᾶς ; εἰ γὰρ οὐκ αὐτεξούσιος ἦσθα , οὐδὲ γνώμῃ τὸ πρακτέον ᾑροῦ , ἀλλὰ τῇ τοῦ θείου βουλήματος ἀνάγκῃ ἐδούλευες , παραπλησίως ἃν τοῖς ἀνθρώποις ἐσίγησας , τὰ οἰκονομούμενα στέργων . ἐπειδὴ δὲ λόγῳ τετίμησαι , καὶ τὰ δοκοῦντά σοι καὶ λέγεις καὶ πράττεις , οὐκ ἀγαπᾷς τὰ γινόμενα , ἀλλὰ τῶν θείων οἰκονομιῶν τὰς αἰτίας ἐπιζητεῖς ; ἀπόβλεψον εἰς τὸν τοῦ κεραμέως πηλόν · ὃς οὐκ ἀντιλέγει τῷ πλάττοντι . ἀλλὰ κἂν εἰς ἀτίμου σκεύους ἐργασίαν ἀφορισθῇ , σιγῇ τὸ γενόμενον δέχεται . σὺ δὲ ἀντιτείνεις καὶ ἀντιλέγεις . οὐ τοίνυν φυσικαῖς ἀνάγκαις προσδέδεσαι , οὐδὲ παρὰ γνώμην παρανομεῖς · ἀλλ’ ἑκὼν ἀσπάζῃ καὶ τὴν πονηρίαν , καὶ τοὺς τῆς ἀρετῆς πόνους . ὀρθὴ οὖν ἄρα καὶ δικαία τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων , ἡ ψῆφος . ἐνδίκως γὰρ κολάζει τοὺς ἁμαρτάνοντας , ὡς γνώμῃ τοῦτο ποιοῦντας . ἔχει δὲ καὶ ἡ φιλανθρωπία τὸ δίκαιον . πρόφασιν γὰρ λαμβάνουσα , ὀρέγει τὸν ἔλεον . Ἐκ τῆσ ἐκλογῆσ τοῦ Ὠριγένουσ . Ἴδωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ “ ἄρ’ οὖν οὐ τοῦ θέλοντος , οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος “ Θεοῦ . ” τινὲς γὰρ αἰτιώμενοι φασίν · εἰ μὴ τοῦ τρέχοντος οὐδὲ τοῦ θέλοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ · οὐκ ἐκ τοῦ ἐφ’ ἡμῖν τὸ σώζεσθαι , ἀλλ’ ἐκ προαιρέσεως τοῦ , ὅτε βούλεται ἐλεοῦντος , πρὸς οὓς ῥητέον . φησὶν ἐν τῇ βίβλῳ τῶν ψαλμῶν ὁ Σολομῶν · αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ ᾠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν , ἐξ ἧς παραθησόμεθα τὰ ῥητά , “ ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον , εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκο - “ δομοῦντες . ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν , εἰς μάτην ἠγρύπνησεν “ ὁ φυλάσσων . ” οὐκ ἀποτρέπων ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ οἰκοδομεῖν , οὐ δὲ διδάσκων μὴ ἀγρυπνεῖν ἡμᾶς εἰς τὸ φρουρεῖν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ πόλιν , ἀλλὰ παριστὰς ὅτι τὰ χωρὶς Θεοῦ οἰκοδομούμενα , καὶ τὰ μὴ τυγχάνοντα τῆς ἀπὸ τούτου φυλακῆς , μάτην οἰκοδομεῖται , καὶ ἀνηνύτως τηρεῖται . εὐλόγως ἃν ἐπιγραφομένου Κυρίου τῆς οἰκοδομῆς τοῦ Θεοῦ , καὶ ἄρχοντος τῆς φρουρᾶς τῆς πόλεως τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ . ὥσπερ οὖν εἰ λέγομεν , οὐ τοῦ οἰκοδομοῦντος , ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἔργον , τόδε τὸ οἰκοδόμημα · καὶ οὐ τοῦ φυλάξαντος κατόρθωμα , ἀλλὰ τοῦ ἐπὶ πάντων Θεοῦ , τὸ μηδὲν πεπονθέναι ὑπὸ πολεμίων τήνδε τὴν πόλιν , οὐκ ἃν πταίοιμεν . ὑπακουομένου μὲν , τοῦ καὶ κατὰ τὸν ἄνθρωπον γεγονέναι . τοῦ δὲ ἀνδραγαθήματος εὐχαρίστως ἐπὶ τὸν τελειωτὴν Θεὸν ἀναφερομένου . οὕτως ἐπεὶ οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀνθρώπινον θέλειν πρὸς τὸ τυχεῖν τοῦ τέλους , οὐδὲ τὸ τῶν οἱονεὶ ἀθλητῶν τρέχειν , πρὸς τὸ καταλαβεῖν τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ Θεοῦ , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ . Θεοῦ γὰρ συμπαρισταμένον , ταῦτα ἀνύεται . καλῶς λέγεται “ οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοὕ . ” ὡς εἰ καὶ ἐπὶ γεωργίας , ὅπερ καὶ γέγραπται , ἐλέγετο , “ ἐγὼ ἐφύτευσα . Ἀπολ - “ λῶς ἐπότισεν . ἀλλ’ ὁ Θεὸς ηὔξησεν . ὥστε οὔτε ὁ φυτεύων ἔστι τι , οὔτε ὁ ποτίζων . ἀλλ’ ὁ αὐξάνων Θεός . ” καὶ τὸ τοὺς καρποὺς πλήρεις γεγονέναι , οὐκ ἃν εὐσεβῶς λέγοιμεν ἔργον εἶναι τοῦ γεωργοῦ , ἣ ἔργον τοῦ ποτίσαντος · ἀλλ’ ἔργον τοῦ Θεοῦ . οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα τελείωσις , οὐχὶ μηδὲν πραξάντων γίνεται , οὐ μὴν ἀφ’ ἡμῶν ἀπαρτίζεται . ἀλλ’ ὁ Θεὸς τὸ πολὺ ταύτης ἐνεργεῖ . Καὶ ἵνα ἐναργέστερον πιστευθῇ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον , ἀπὸ τῆς κυβερνητικῆς τὸ παράδειγμα ληψόμεθα . πρὸς γὰρ τὴν τῶν ἀνέμων πνοὴν , καὶ τὴν τῶν ἀέρων εὐκρασίαν , καὶ τὴν τῶν ἀστέρων λαμπρότητα συνεργούντων τῇ τῶν ἐμπλεόντων σωτηρίᾳ , πόστον ἃν ἀριθμὸν ἔχειν λέγοιτο τῆς ἐπὶ τὸν λιμένα καταστάσεως ἡ κυβερνητικὴ τέχνη ; οὐδὲ τῶν κυβερνητῶν αὐτῶν δι’ εὐλάβειαν πολλάκις τολμώντων ὁμολογεῖν τὸ σεσωκέναι τὴν ναῦν , ἀλλὰ Θεῷ τὸ πᾶν ἀναφερόντων . οὐ τῷ μηδὲν αὐτοὺς ἐνηργηκέναι , ἀλλὰ τῷ εἰς ὑπερβολὴν πολλαπλάσιον εἶναι τὸ ἀπὸ τῆς προνοίας , τοῦ ἀπὸ τῆς τέχνης . καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας γοῦν σωτηρίας , πολλαπλάσιον ἐστὶν εἰς ὑπερβολὴν τὸ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ , τοῦ ἀπὸ τοῦ ἐφ’ ἡμῖν . διόπερ ἡγοῦμαι γεσθαι τὸ , “ οὐ τοῦ θέλοντος , οὐδὲ τοῦ τρέχοντος · ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦν - “ τος Θεοῦ . ” εἰ γὰρ ὡς ἐκεῖνοι ὑπολαμβάνουσι , δεῖ τοῦτο ἐκλαμβάνειν , περισσαὶ αἱ ἐντολαί · καὶ μάτην ὁ Παῦλος αἰτιᾶταί τινας ὡς παραπεπτωκότας , καὶ ἀποδέχεταί τινας ὡς κατωρθωκότας , καὶ νομοθετεῖ ταῖς ἐκκλησίαις . εἰκῆ δὲ ἡμεῖς ἐπιδίδομεν ἑαυτοὺς ἐπὶ τὸ θέλειν τὰ κρείττονα . ἀλλὰ τοῦτο μὲν τοιοῦτον . οἷα δὲ καὶ τὰ περὶ τοῦ Φαραὼ εἰρημένα · ὡς σκληρυνομένου παρὰ Θεοῦ ἵνα μὴ ἀποστείλῃ τὸν λαόν . τί δὲ καὶ τὸ , “ ἄρ᾿ οὐν ὃν ἃν θέλῃ ἐλεεῖ ὃν δὲ “ θέλει σκληρύνει ” ἐπεὶ γὰρ χρῶνται τούτοις τινὲς τῶν τὸ αὐτεξούσιον ἀναιροῦντες , διὰ τὸ φύσεις εἶναι λέγειν ἀπολλυμένας , ἀνεπιδέκτους τοῦ σώζεσθαι · καὶ ἑτέρας σωζομένας , ἀδυνάτως ἐχούσας πρὸς τὸ ἀπολέσθαι · τόν τε Φαραὼ φασὶ , φύσεως ὄντα ἀπολλυμένης , διὰ τοῦτο σκληρύνεσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ · ἐλεοῦντος μὲν τοὺς πνευματικοὺς , σκληρύνοντος δὲ τοὺς χοικοὺς , φέρε ἴδωμεν ὅτι ποτε καὶ λέγουσι . Πευσόμεθα γὰρ αὐτῶν · εἰ χοικῆς φύσεως ὁ Φαραὼ ἦν , ἀποκρινομένοις δὲ , ἐροῦμεν , ὅτι ὁ τῆς χοικῆς φύσεως πάντως ἀπειθεῖ τῷ Θεῷ . εἰ δὲ ἀπειθεῖ , τίς χρεία σκληρύνεσθαι αὐτοῦ τὴν καρδίαν ; καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ πολλάκις . εἰ μὴ ἄρα , ἐπεὶ δυνατὸν ἦν πείθεσθαι αὐτὸν , καὶ πάντως ἐπείσθη ἄν , ἅτε οὐκ ὢν χοικὸς , ὑπὸ τῶν τεράτων καὶ σημείων δυσωπούμενος . χρήζει δὲ αὐτοῦ ὁ Θεὸς , ὑπὲρ τοῦ ἐνδείξασθαι ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν πολλῶν τὰ μεγαλεῖα , ἐπὶ πλεῖον ἀπειθοῦντος · διὰ τοῦτο αὐτοῦ σκληρύνει τὴν καρδίαν . ταῦτα δὲ λελέξεται πρῶτον πρὸς αὐτοὺς εἰς τὸ ἀνατραπῆναι ὃ ὑπολαμβάνουσιν · ὅτι φύσεως ἦν ἀπολλυμένης ὁ Φαραώ . τὸ δ’ αὐτὸ καὶ περὶ τοῦ παρὰ τῷ Ἀποστόλῳ εἰρημένου , λεκτέον πρὸς αὐτούς . τίνας γὰρ σκληρύνει ὁ Θεός ; τοὺς ἀπολλυμένους ; ὡς τί πεισομένους εἰ σκληρυνθεῖεν ; ἢ δηλονότι σωθησομένους , τῷ μὴ εἶναι αὐτοὺς φύσεως ἀπολλυμένης . τινας δὲ ἐλεεῖ ; ἆρα τοὺς σωθησομένους ; καὶ πῶς χρεία ἐλέου δευτέρου αὐτοῖς , ἅπαξ κατασκευασθεῖσι σωθησομένοις , καὶ πάντως διὰ τὴν φύσιν μακαρίοις ἐσομένοις ; εἰ μὴ ἄρα ἐπεὶ ἐπιδέχονται ἀπώλειαν , εἰ μὴ ἐλεηθεῖεν , ἐλεοῦνται . ἵν ὅπερ ἐπιδέχονται , μὴ λάβωσι τὸ ἀπολέσθαι . ἀλλὰ γένωνται ἐν χώρᾳ σωζομένων . καὶ ταῦτα μὲν πρὸς ἐκείνους . ἐπαπροητέον δὲ πρὸς τοὺς νομίζοντας νενοηκέναι τὸ , ἐσκλήρυνε . τί δή ποτε λέγουσι τὸν Θεὸν ἐνεργοῦντα σκληρύνειν καρδίαν ; καὶ τί προτιθέμενον τοῦτο ποιεῖν ; τηρείτωσαν γὰρ καὶ ἔννοιαν Θεοῦ . κατὰ μὲν τὸ ὑγιὲς , δικαίου καὶ ἀγαθοῦ · εἰ δὲ μὴ βούλονται , ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτοῖς συγκεχωρήσθω δικαίου . καὶ παραστησάτωσαν , πῶς ὁ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος . ἢ ὁ δίκαιος μόνον , φαίνεται δικαίως σκληρύνων καρδίαν , τοῦ διὰ τὸ σκληρύνεσθαι ἀπολλυμένου · καὶ πῶς ὁ δίκαιος αἴτιος ἀπωλείας γίνεται καὶ ἀπειθείας , τῶν ὑπ’ αὐτοῦ διὰ τὸ σκληρύνεσθαι καὶ ἀπειθῆσαι αὐτῷ κολαζομένων ; τί δὲ αὐτῷ καὶ μέμφεται λέγων , “ σὺ δὲ οὐ βούλει ἐξαποστεῖλαι τὸν λαόν μου . ἰδοὺ πατάσσω πάντα τὰ πρωτότοκα ἐν Αἰγύπτῳ , καὶ “ τὸν πρωτότοκόν σου , ” καὶ ὅσα ἄλλα ἀναγέγραπται , ὣ τοῦ Θεοῦ λέγοντος διὰ Μωὑσέος τῷ Φαραώ ; Αναγκαῖον γὰρ τὸν πιστεύοντα ὅτι ἀληθεῖς αἱ γραφαὶ , καὶ ὅτι ὁ Θεὸς δίκαιος , ἐὰν ἀγνώμων ἦ , ἀγωνίζεσθαι πῶς ἐν ταῖς τοιαύταις λέξεσι δικαίως τρανῶς νοηθῇ . εἰ μὲν γὰρ ἀπογραψάμενός τις γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἵσταται πρὸς τὸ πονηρὸν εἶναι τὸν Θεὸν , ἄλλων ἔδει λόγων πρὸς αὐτόν . ἐπεὶ δὲ φασὶν διακεῖσθαι περὶ αὐτοῦ ὡς περὶ δικαίου , καὶ ἡμεῖς ὡς περὶ ἀγαθοῦ ἅμα καὶ δικαίου , σκοπήσωμεν , πῶς ἃν ὁ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος σκληρύνοι τὴν καρδίαν Φαραώ . ὅρα τοίνυν , εἰ διά τινος παραδείγματος ὃ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους ἐχρήσατο , δυνάμεθα παραστῆσαι πῶς μιᾷ ἐνεργείᾳ ὁ Θεὸς , ὃν μὲν ἐλεεῖ , ὃν δὲ σκληρύνει · οὐ προτιθέμενος σκληρύνειν , ἀλλὰ διὰ προθέσεως χρηστῆς , ᾖ ἐπακολουθεῖ διὰ τὸ τῆς κακίας ὑποκείμενον τοῦ παρ’ ἑαυτοῦ τὸ σκληρύνεσθαι · σκληρύνειν λεγόμενος τὸν σκληρυνόμενον . “ γῆ , ” φησὶν , “ ἡ πιοῦσα τὸν ἐπ’ “ αὐτῆς ἐρχόμενον ὑετὸν , καὶ τίκτουσα βοτάνην εὔθετον ἐκείνοις “ δι’ οὓς καὶ γεωργεῖται , μεταλαμβάνει εὐλογίας ὑπὸ τοῦ Θεοῦ . “ ἐκφέρουσα δὲ ἀκάνθας καὶ τριβόλους , ἀδόκιμος καὶ κατάρας “ ἐγγύς . ἧς τὸ τέλος , εἰς καῦσιν . ” οὐκοῦν , μία ἐνέργεια ἡ κατὰ τὸ ὑετόν . μιᾶς δὲ οὔσης αὐτῆς , ἡ μὲν γεωργηθεῖσα γῆ , καρποφορεῖ · ἡ δὲ ἀμεληθεῖσα καὶ χέρσος , ἀκανθοφορεῖ . καὶ δύσφημον μὲν ἃν δόξαι εἰναι τὸ λέγειν τὸν ὕοντα , ἐγὼ τοὺς καρποὺς ἐποίησα , καὶ τὰς ἀκάνθας τὰς ἐν τῇ γῇ . ἀλλ’ εἰ καὶ δύσφημον , ἀλλὰ ἀληθές . ὑετοῦ γὰρ μὴ γενομένου , οὔτ’ ἃν καρποὶ , οὔτ’ ἄκανθαι ἐγεγόνεισαν . τούτου δὲ εὐκαίρως καὶ μεμετρημένως ἐπιρρέοντος , ἀμφότερα γεγένηται . οὐκοῦν τὸ μὲν ἀγαθὸν τοῦ ὑετοῦ , καὶ ἐπὶ τὴν χείρονα γῆν ἐλήλυθε · τὸ δὲ ὑποκείμενον ἠμελημένον καὶ ἀγεώργητον τυγχάνον , ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἐβλάστησεν . Οὕτω τοίνυν καὶ τὰ γινόμενα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τεράστια · οἱονεὶ ὑετὸς ἐστιν . αἰ δὲ προαιρέσεις αἱ διάφοροι , οἱονεὶ ἡ γεωργημένη γῆ ἐστι καὶ ἡ ἠμελημένη . μία τῇ φύσει ὡς γῆ τυγχάνουσα . ὥσπερ δὲ εἰ καὶ ὁ ἥλιος ἔλεγε , φωνὴν προιέμενος , ἐγὼ τήκω καὶ ξηραίνω . ἐναντίων ὄντων τοῦ τήκεσθαι καὶ τοῦ ξηραίνεσθαι . οὐκ ἃν ψεῦδος ἔλεγε , παρὰ τὸ ὑποκείμενον · ἀπὸ τῆς μιᾶς θερμότητος τηκομένου μὲν τοῦ κηροῦ , ξηραινομένου δὲ τοῦ πηλοῦ . οὕτως ἡ μία ἐνέργεια ἡ διὰ Μώσεως γινομένη , σκληρούμενον μὲν ἤλεγχε τὸν Φαραὼ , διὰ τὴν κακίαν αὐτοῦ . πειθὼ δὲ , τὴν τῶν ἐπιμίκτων Αἰγυπτίων συνεξορμησάντων τοῖς Ἑβραίοις · καὶ τὸ κατὰ βραχὺ δὲ ἀναγεγράφθαι οἱονεὶ μαλάσσεσθαι τὴν καρδίαν Φαραὼ λέγοντος , “ ἀλλ’ οὐ μακρὰν ἀποτενεῖται · τριῶν γὰρ ἡμερῶν πορεύεσθε · “ καὶ τὰς γυναῖκας ὑμῶν καταλείψετε · ” καὶ ὅσα ἄλλα κατὰ βραχὺ ἐνδιδοὺς πρὸς τὰ τεράστια ἔλεγε , δηλοῖ ὅτι ἐνήργει μέν τι καὶ εἰς αὐτὸν τὰ σημεῖα , οὐ μὴν τὸ πᾶν κατειργάζετο . οὐκ ἂν δὲ οὐδὲ ταῦτα ἐγίνετο , εἰ τὸ νοούμενον ὑπὸ τῶν πολλῶν “ σκληρυνῶ “ τὴν καρδίαν Φαραὼ , ” ὑπ’ αὐτοῦ ἐνηργεῖτο . Οὐκ ἄτοπον δὲ καὶ ἀπὸ τῆς συνηθείας τὰ τοιαῦτα παραμυθήσασθαι · πολλάκις τῶν χρηστῶν δεσποτῶν φασκόντων τοῖς διὰ τὴν χρηστότητα καὶ μακροθυμίαν ἐπιτριβομένοις οἰκέταις , τὸ , ἐγώ σε πονηρὸν ἐποίησα · καὶ ἐγώ σοι αἴτιος γέγονα τῶν τηλικούτων ἁμαρτημάτων . δεῖ γὰρ τοῦ ἤθους ἀκοῦσαι καὶ τῆς δυνάμεως τοῦ λεγομένου , καὶ μὴ συκοφαντεῖν , μὴ κατακούοντας τοῦ βουλήματος τοῦ λόγου . ὁ γοῦν Παῦλος σαφῶς ταῦτα ἐξετάσας , φησὶν πρὸς τὸν ἁμαρτάνοντα , “ ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς “ μακροθυμίας καταφρονεῖς ; ἀγνοῶν ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ Θεοῦ εἰς “ μετάνοιάν σε ἄγει . κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετα - “ νοητὸν καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ “ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ ; ” ἃ γὰρ λέγει τὸν ἁμαρτάνοντα ὁ Ἀπόστολος , λεγέσθω πρὸς τὸν Φαραὼ , καὶ πάνυ ἁρμοδίως · κατὰ τὴν σκληρότητα καὶ ἀμετανόητον αὐτοῦ καρδίαν , θησαυρίζοντα ἑαυτῷ ὀργὴν τῆς σκληρότητος . οὐκ ἂν οὕτως ἐλεγχθείσης οὐδὲ φανερᾶς γεγενημένης , εἰ μὴ τὰ σημεῖα ἐγεγόνει . ἔτι πρὸς τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς αὐτεξουσίους δόξει τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν περισπᾶν , ἔνθα φησί . “ μενοῦνγε , ὠ ἄνθρωπε , σὺ “ τίς εἶ ὁ ἀνταποκρινόμενος τῷ Θεῷ ; μὴ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ “ πλάσαντι , τί με ἐποίησας οὕτως ; ἢ οὐκ ἔχει ἐξουσίαν ὁ κερα - “ μεὺς τοῦ πηλοῦ , ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιῆσαι , ὃ μὲν , εἰς “ τιμὴν σκεῦος · ὃ δὲ , εἰς ἀτιμίαν ” ἐρεῖ γάρ τις . εἰ ὡς ὁ κεραμεὺς ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιεῖ . ὃ μὲν , εἰς τιμὴν σκεῦος · ὃ δὲ , εἰς ἀτιμίαν . οὕτως ὁ Θεός ἃ μὲν εἰς σωτηρίαν , ἃ δὲ εἰς ἀπώλειαν . οὐ παρ’ ἡμᾶς τὸ σώζεσθαι ἣ ἀπόλλυσθαι γίνεται . οὐ γὰρ ἐσμὲν αὐτεξούσιοι . Λεκτέον δὲ πρὸς τὸν τούτοις οὕτως χρώμενον . εἰ δύναται περὶ τοῦ Ἀποστόλου νοεῖν ὡς μαχόμενα ἑαυτῷ λέγοντος , οὐχ ἡγοῦμαι δὲ ὅτι τολμήσει τίς τοῦτο εἰπεῖν . εἰ τοίνυν μὴ ἑαυτῷ ἐναντία φθέγγεται ὁ Ἀπόστολος , πῶς κατὰ τὸν οὕτως ἐκδεξάμενον εὐλόγως αἰτιᾶται τὸν ἐν Κορίνθῳ πεπορνευκότα ; ἢ τοὺς παραπεπτωκότας καὶ μὴ μετανοήσαντας ; πῶς δὲ εὐλογεῖ ὡς εὖ πεποιηκότας οὓς ἐπαινεῖ . οὐ γὰρ κατὰ τὸν αὐτόν ἐστι ψέγειν ὡς ἄξιον μέμψεως τὸν ἡμαρτηκότα . καὶ ἀποδέχεσθαι ὡς ἐπαινετὸν τὸν αὖ x πεποιηκότα ; πάλιν δ’ αὖ ὡς μηδενὸς ὄντος ἐφ’ ἡμῖν φάσκειν παρὰ τὴν αἰτίαν τοῦ δημιουργοῦ εἶναι , τὸ μὲν , εἰς ἀτιμίαν σκεῦος , τὸ δὲ , εἰς τιμήν ; πῶς δὲ καὶ τὸ , πάντας ἡμᾶς παραστῆναι δεῖν ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ · ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν , ὑγιές ἐστι ; τῶν τὰ φαῦλα πεποιηκότων διὰ τὸ ἐκτίσθαι αὐτοὺς σκεύη ἀτιμίας , ἐπὶ τοῦτο πράξεων ἐληλυθότων · καὶ τῶν κατ’ ἀρετὴν βιωσάντων , τῷ ἀρχῆθεν αὐτοὺς ἐπὶ τούτω κατεσκευάσθαι , καὶ σκεύη τιμῆς γεγονέναι , τὸ καλὸν πεποιηκότων ; ἔτι δὲ πῶς οὐ μάχεται τῷ ὡς ὑπολαμβάνουσιν ἐξ ὧν παρεθέμεθα ῥητῶν , ἔκτιμον ἣ ἄτιμον σκεῦος γεγονέναι , παρὰ τὴν τοῦ δημιουργοῦ αἰτίαν , τὸ ἀλλαχοῦ λεγόμενον , “ ἐν “ μεγάλη οἰκίᾳ , οὐκ ἔστι μόνον σκεύη χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ , ἀλλὰ “ καὶ ξύλινα καὶ ὀστράκινα . καὶ ἃ μὲν εἰς τιμήν · ἃ δὲ , εἰς ἀτι - “ μίαν · ἐὰν οὖν τις ἐκκαθάρῃ ἑαυτὸν , ἔσται σκεῦος εἰς τιμὴν ἡγι - “ ασμένον καὶ εὔχρηστον τῷ δεσπότῃ . ” εἰ γὰρ ὁ ἐκκαθάρας ἑαυτὸν γίνεται σκεῦος εἰς τιμήν · ὁ δὲ ἀπερικάθαρτον ἑαυτὸν παριδὼν σκεῦος εἰς ἀτιμίαν · ὅσον ἐπὶ ταύταις ταῖς λέξεσιν , οὐδαμῶς αἴτιος ὁ δημιουργός . ποιεῖ μὲν γὰρ ὁ δημιουργὸς σκεύη τιμῆς , καὶ σκεύη ἀτιμίας . ἀλλὰ σκεύη μὲν τιμῆς , τοὺς ἐκκαθάραντας ἑαυτούς · σκεύη δὲ ἀτιμίας , τοὺς ἀπερικαθάρτους ἑαυτοὺς περιιδόντας . Ἐπεὶ δὲ ὅπου μὲν , ὁ Ἀπόστολος οὐ προσποιεῖται τὸ ἐπὶ τῷ Θεῷ , εἰς τὸ γενέσθαι σκεῦος εἰς τιμὴν ἣ εἰς ἀτιμίαν , ἀλλὰ τὸ πᾶν ἐφ’ ἡμᾶς ἀναφέρει , λέγων , “ ἐὰν οὖν τις ἑαυτὸν ἐκκαθάρῃ , “ ἔσται σκεῦος εἰς τιμήν · ” ὅπου δὲ , οὐ προσποιεῖται τὸ ἐφ’ ἡμῖν , ἀλλὰ τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀναφέρειν δοκεῖ , φάσκων “ ἐξουσίαν “ ἔχει ὁ κεραμεὺς τοῦ πηλοῦ , ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιῆσαι , “ ὃ μὲν , εἰς τιμὴν σκεῦος , ὃ δὲ , εἰς ἀτιμίαν · ” καὶ οὐκ ἔστιν ἐναντιώματα τὰ εἰρημένα ὑπ’ αὐτοῦ , συνακτέον ἀμφότερα , καὶ ἕνα λόγον ἐξ ἀμφοτέρων τέλειον ἀποδοτέον . οὔτε τοῦ ἐφ’ ἡμῖν , χωρὶς τῆς ἐπιστήμης τοῦ Θεοῦ , καὶ τῆς καταχρήσεως τοῦ κατ’ ἀξίαν τοῦ ἐφ’ ἡμῖν , ποιοῦντος εἰς τιμὴν ἣ εἰς ἀτιμίαν γενέσθαι τινά · οὔτε τοῦ ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνου κατασκευάζοντος εἰς τιμὴν ἣ εἰς ἀτιμίαν γενέσθαι τινὰ , ἐὰν μὴ ὕλην τινὰ διαφορᾶς σχῇ , τὴν ἡμετέραν προαίρεσιν , κλίνουσαν ἐπὶ τὰ χείρονα ἢ τὰ κρείττονα .
Lemmas: Θεοδώρητος . ἤ ὁ , “ ἐξεγείρω σύ , ” ἀντί ὁ , συγχωρέω σύ ὁ βασίλεια τυγχάνω . καί κωλύω δύναμαι , οὐ κωλύω . ὁ ἐντεῦθεν ὁ ἄλλος γίγνομαι προοράω ὠφέλεια . ἀναγκαῖος δέ καί ὁ μῶσις μιμνήσκω ἐν ὁ , “ ὁ γάρ Μωϋσῆς λέγω . ἐλεέω ὅς εἄν ἐλεέω . ἵνα καί διά ὁ ἐρῶ , καί διά ὁ ἀκούω , δείκνυμι ὁ εἴρω ὁ ἀξιόπιστος . εἶτα ἐπισυλλογίζομαι · “ ἄρα οὖν οὖον ὁ ἐθέλω , οὐδέ ὁ τρέχω . ” καί ὁ λύσις οὐ ἐπάγω · ἀλλά ἐπιτείνω ὁ ὁ ἐπιφέρω προσθήκη ὁ ζήτησις . λέγω γάρ , φημί , ὁ γραφή ὁ Φαραώ . εἶτα συλλογιστικός ἐπάγω . “ ἄρα οὖν ὅς εἄν ἐθέλω ἐλεέω · ὅς δέ ἐθέλω σκέλλω - “ ῥέω . ” σός , φημί , οὗτος ὁ γράμμα . οὖον γάρ ἑτέρωθεν αὐτός συλλέγω προσφέρω . αὐτός ἀκούω ὁ Θεός ἐρῶ , “ ἐλεέω “ ὅς ἄν ἐλεέω · καί οἰκτίρω ὅς εἄν οἰκτείρω . ” αὐτός πάλιν εἰμί ὁ περί ὁ Φαραώ . αὐτός καταλείπω ὁ Ἰσμαήλ καί ὁ ἀπό ὁ Χεττούρα , ὁ Ἰσαάκ ἐκλέγω . αὐτός καί ὁ Ἰακώβ ὁ Ἡσαῦ προτίθημι · τίς τοίνυν θαυμαστός , εἰμί καί νῦν αὐτός οὗτος ποιέω ; καί ὁ ἐκ σύ πιστεύω δέχομαι , ὁ δέ ὁ ἀκτίς οὗτος μή δέχομαι ἀπωθέω ; ἀλλά οὗτος μέν τέως οὖον λέγω . αὐξάνω δέ ὁ ζήτημα ὁ ἀπορία · καί φημί · “ εἴρω “ οὖν ἐγώ τίς ἔτι μέμφομαι ; εἰμί γάρ ὅς ἐθέλω ἐλεέω καί ὅς ἐθέλω σκληρύνω , ὁ αὐτός βουλή ἐξαρτάω ὁ ἄνθρωπος ὁ γνώμη . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , οὐ ἔνδικος ὁ ἁμαρτάνω ἐπιφέρω ὁ τιμωρία . ἀνθίστημι γάρ ὁ αὐτός δοκέω οὐ οἷος τε . οὗτος ὁ ἀντίθεσις πᾶς προτίθημι , ἐπάγω , “ μένω γε εἰμί “ ἄνθρωπος , σύ τίς εἰμί ὁ ἀνταποκρίνομαι ὁ Θεός ; ” ἐπεί φημί , “ ὁ βούλημα αὐτός τίς ἀνθίστημι . ” σύ τίς εἰμί ; οὐ ἄνθρωπος ; πῶς οὖν ἀνταποκρίνομαι καί περιεργάζω ὁ θεῖος οι'κονο - εἷς ; εἰμί γάρ οὐ αὐτεξούσιος εἰμί , οὐδέ γνώμη ὁ πρακτέος αἱρέω , ἀλλά ὁ ὁ θεῖον βούλημα ἀνάγκη δουλεύω , παραπλήσιος ἄν ὁ ἄνθρωπος σιγάω , ὁ οἰκονομέω στέργω . ἐπεί δέ λόγος τιμάω , καί ὁ δοκέω σύ καί λέγω καί πράσσω , οὐ ἀγαπάω ὁ γίγνομαι , ἀλλά ὁ θεῖον οἰκονομία ὁ αἴτιος ἐπιζητέω ; ἀποβλέπω εἰς ὁ ὁ κεραμεύς πηλός · ὅς οὐ ἀντιλέγω ὁ πλάσσω . ἀλλά κἀν εἰς ἄτιμος σκεῦος ἐργασία ἀφορίζω , σιγή ὁ γίγνομαι δέχομαι . σύ δέ ἀντιτείνω καί ἀντιλέγω . οὖον τοίνυν φυσικός ἀνάγκη προσδέω , οὐδέ παρά γνώμη παρανομέω · ἀλλά ἑκών ἀσπάζομαι καί ὁ πονηρία , καί ὁ ὁ ἀρετή πόνος . ὀρθός οὖν ἄρα καί Δίκαιος ὁ Θεός ὁ ὅλος , ὁ ψῆφος . ἔνδικος γάρ κολάζω ὁ ἁμαρτάνω , ὡς γνώμη οὗτος ποιέω . ἔχω δέ καί ὁ φιλανθρωπία ὁ Δίκαιος . πρόφασις γάρ λαμβάνω , ὀρέγω ὁ ἔλεος . ἐκ ὁ ἐκλογή ὁ Ὠριγένης . εἶδον δέ καί περί ὁ “ ἄρα οὖν οὖον ὁ ἐθέλω , οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ ἐλεέω “ Θεός . ” τις γάρ αἰτιάομαι φημί · εἰμί μή ὁ τρέχω οὐδέ ὁ ἐθέλω , ἀλλά ὁ ἐλεέω Θεός · οὐ ἐκ ὁ ἐπί ἐγώ ὁ σῴζω , ἀλλά ἐκ προαίρεσις ὁ , ὅτε βούλομαι ἐλεέω , πρός ὅς ῥητέος . φημί ἐν ὁ Βίβλος ὁ ψαλμός ὁ Σολομών · αὐτός γάρ εἰμί ὁ ἀοιδή ὁ ἀναβαθμός , ἐκ ὅς παρατίθημι ὁ ῥητός , “ ἐάν μή Κύριος οἰκοδομέω οἶκος , εἰς μάτην κοπιάω ὁ οἰκος - “ δομέω . ἐάν μή Κύριος φυλάσσω πόλις , εἰς μάτην ἀγρυπνέω “ ὁ φυλάσσω . ” οὐ ἀποτρέπω ἐγώ ἀπό ὁ οἰκοδομέω , οὖον δέ διδάσκω μή ἀγρυπνέω ἐγώ εἰς ὁ φρουρέω ὁ ἐν ὁ Ψυχή πόλις , ἀλλά παρίστημι ὅτι ὁ Χωρὶς Θεός οἰκοδομέω , καί ὁ μή τυγχάνω ὁ ἀπό οὗτος φυλακή , μάτην οἰκοδομέω , καί ἀνήνυτος τηρέω . εὔλογος ἄν ἐπιγράφω κύριος ὁ οἰκοδομεύς ὁ Θεός , καί ἄρχω ὁ φρουρά ὁ πόλις ὁ ὁ ὅλος Θεός . ὥσπερ οὖν εἰμί λέγω , οὖον ὁ οἰκοδομέω , ἀλλά ὁ Θεός εἰμί ἔργον , ὅδε ὁ οἰκοδόμημα · καί οὖον ὁ φυλάσσω κατόρθωμα , ἀλλά ὁ ἐπί πᾶς Θεός , ὁ μηδείς πάσχω ὑπό πολέμιος ὅδε ὁ πόλις , οὐ ἄν πταίω . ὑπακούω μέν , ὁ καί κατά ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι . ὁ δέ ἀνδραγάθημα εὐχάριστος ἐπί ὁ τελειωτής θεός ἀναφέρω . οὕτως ἐπεί οὐ ἀρκέω ὁ ἀνθρώπινος ἐθέλω πρός ὁ τυγχάνω ὁ τέλος , οὐδέ ὁ ὁ οἱονεί ἀθλητής τρέχω , πρός ὁ καταλαμβάνω ὁ βραβεῖον ὁ ἄνω κλῆσις ὁ Θεός , ἐν Χριστός Ἰησοῦς . Θεός γάρ συμπαρίστημι , οὗτος ἀνύω . καλῶς λέγω “ οὖον ὁ ἐθέλω οὐδέ ὁ τρέχω ἀλλά ὁ ἐλεέω Θεός . ” ὡς εἰμί καί ἐπί γεωργία , ὅσπερ καί γράφω , λέγω , “ ἐγώ φυτεύω . ἀπολ - “ Λῶς ποτίζω . ἀλλά ὁ θεός αὐξάνω . ὥστε οὔτε ὁ φυτεύω εἰμί τίς , οὔτε ὁ ποτίζω . ἀλλά ὁ αὐξάνω Θεός . ” καί ὁ ὁ καρπός1 πλήρης γίγνομαι , οὐ ἄν εὐσεβής λέγω ἔργον εἰμί ὁ γεωργός , ὅς ἔργον ὁ ποτίζω · ἀλλά ἔργον ὁ Θεός . οὗτος καί ὁ ἡμέτερος τελείωσις , οὐ μηδείς πράσσω γίγνομαι , οὖον μήv ἀπό ἐγώ ἀπαρτίζω . ἀλλά ὁ θεός ὁ πολύς οὗτος ἐνεργέω . καί ἵνα ἐναργής πιστεύω οὗτος εἰμί ὁ λέγω , ἀπό ὁ κυβερνητικός ὁ παράδειγμα λαμβάνω . πρός γάρ ὁ ὁ ἄνεμος πνοή , καί ὁ ὁ ἀήρ εὐκρασία , καί ὁ ὁ ἀστήρ λαμπρότης συνεργέω ὁ ὁ ἐμπλέω σωτηρία , πόστος ἄν ἀριθμός ἔχω λέγω ὁ ἐπί ὁ λιμήν κατάστασις ὁ κυβερνητικός τέχνη ; οὐδέ ὁ κυβερνήτης αὐτός διά εὐλάβεια πολλάκις τολμάω ὁμολογέω ὁ σῴζω ὁ ναῦς , ἀλλά Θεός ὁ πᾶς ἀναφέρω . οὖον ὁ μηδείς αὐτός ἐνεργέω , ἀλλά ὁ εἰς ὑπερβολή πολλαπλάσιον εἰμί ὁ ἀπό ὁ πρόνοια , ὁ ἀπό ὁ τέχνη . καί ἐπί ὁ ἡμέτερος γοῦν σωτηρία , πολλαπλάσιον εἰμί εἰς ὑπερβολή ὁ ἀπό ὁ Θεός , ὁ ἀπό ὁ ἐπί ἐγώ . διόπερ ἡγέομαι γίγνομαι ὁ , “ οὖον ὁ ἐθέλω , οὐδέ ὁ τρέχω · ἀλλά ὁ ἐλεέω - “ ὅς Θεός . ” εἰμί γάρ ὡς ἐκεῖνος ὑπολαμβάνω , δεῖ οὗτος ἐκλαμβάνω , περισσός ὁ ἐντολή · καί μάτην ὁ Παῦλος αἰτιάομαι τις ὡς παραπίπτω , καί αποδέχομαι τις ὡς κατορθόω , καί νομοθετέω ὁ ἐκκλησία . εἰκῇ δέ ἐγώ ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ ἐπί ὁ ἐθέλω ὁ ἀγαθός . ἀλλά οὗτος μέν τοιοῦτος . οἷος δέ καί ὁ περί ὁ Φαραώ εἴρω · ὡς σκληρύνω παρά Θεός ἵνα μή ἀποστέλλω ὁ λαός . τίς δέ καί ὁ , “ ἄρα ὀν ὅς ἄν ἐθέλω ἐλεέω ὅς δέ “ ἐθέλω σκληρύνω ” ἐπεί γάρ χράω οὗτος τις ὁ ὁ αὐτεξούσιος ἀναιρέω , διά ὁ φύσις εἰμί λέγω ἀπόλλυμι , ἀνεπίδεκτος ὁ σῴζω · καί ἕτερος σῴζω , ἀδύνατος ἔχω πρός ὁ ἀπόλλυμι · ὁ τε Φαραώ φημί , φύσις εἰμί ἀπόλλυμι , διά οὗτος σκληρύνω ὑπό ὁ Θεός · ἐλεέω μέν ὁ πνευματικός , σκληρύνω δέ ὁ χοϊκός , φέρω ὁράω ὅτι ποτός καί λέγω . πυνθάνομαι γάρ αὐτός · εἰμί χοϊκός φύσις ὁ Φαραώ εἰμί , ἀποκρίνω δέ , εἴρω , ὅτι ὁ ὁ χοϊκός φύσις πάντως ἀπειθέω ὁ Θεός . εἰμί δέ ἀπειθέω , τίς χρεία σκληρύνω αὐτός ὁ Καρδία ; καί οὗτος οὐ ἅπαξ , ἀλλά πολλάκις . εἰμί μή ἄρα , ἐπεί δυνατός εἰμί πείθω αὐτός , καί πάντως πείθω ἄν , ἅτε οὐ εἰμί χοϊκός , ὑπό ὁ τέρας καί σημεῖον δυσωπέω . χρῄζω δέ αὐτός ὁ θεός , ὑπέρ ὁ ἐνδείκνυμι ἐπί σωτηρία ὁ πολύς ὁ μεγαλεῖος , ἐπί πλείων ἀπειθέω · διά οὗτος αὐτός σκληρύνω ὁ Καρδία . οὗτος δέ λέγω πρῶτος πρός αὐτός εἰς ὁ ἀνατρέπω ὅς ὑπολαμβάνω · ὅτι φύσις εἰμί ἀπόλλυμι ὁ Φαραώ . ὁ δέ αὐτός καί περί ὁ παρά ὁ ἀπόστολος εἴρω , λεκτέος πρός αὐτός . τίς γάρ σκληρύνω ὁ Θεός ; ὁ ἀπολύω ; ὡς τίς πείθω εἰμί σκληρύνω ; ἢ δηλονότι σῴζω , ὁ μή εἰμί αὐτός φύσις ἀπόλλυμι . τις δέ ἐλεέω ; ἆρα ὁ σῴζω ; καί πῶς χρεία ἔλεος δύο αὐτός , ἅπαξ κατασκευάζω σῴζω , καί πάντως διά ὁ φύσις μακάριος εἰμί ; εἰμί μή ἄρα ἐπεί ἐπιδέχομαι ἀπώλεια , εἰμί μή ἐλεέω , ἐλεέω . ἵνα ὅσπερ ἐπιδέχομαι , μή λαμβάνω ὁ ἀπόλλυμι . ἀλλά γίγνομαι ἐν χώρα σώζω . καί οὗτος μέν πρός ἐκεῖνος . επαπροαιτεω δέ πρός ὁ νομίζω νοέω ὁ , σκληρύνω . τίς δή ποτός λέγω ὁ θεός ἐνεργέω σκληρύνω Καρδία ; καί τίς προτίθημι οὗτος ποιέω ; τηρέω γάρ καί ἔννοια Θεός . κατά μέν ὁ ὑγιής , Δίκαιος καί ἀγαθός · εἰμί δέ μή βούλομαι , ἐπί ὁ πάρειμι αὐτός συγχωρέω Δίκαιος . καί παρίστημι , πῶς ὁ ἀγαθός καί δίκαιος . ἢ ὁ δίκαιος μόνος , φαίνω δικαίως σκληρύνω Καρδία , ὁ διά ὁ σκληρύνω ἀπόλλυμι · καί πῶς ὁ δίκαιος αἴτιος ἀπώλεια γίγνομαι καί ἀπείθεια , ὁ ὑπό αὐτός διά ὁ σκληρύνω καί ἀπειθέω αὐτός κολάζω ; τίς δέ αὐτός καί μέμφομαι λέγω , “ σύ δέ οὖον βούλομαι ἐξαποστέλλω ὁ λαός ἐγώ . ἰδού πατάσσω πᾶς ὁ πρωτότοκος ἐν Αἴγυπτος , καί “ ὁ πρωτότοκος σύ , ” καί ὅσος ἄλλος ἀναγράφω , ὅς ὁ Θεός λέγω διά Μωυσέος ὁ Φαραώ ; ἀναγκαῖος γάρ ὁ πιστεύω ὅτι ἀληθής ὁ γραφή , καί ὅτι ὁ θεός δίκαιος , ἐάν ἀγνώμων εἰμί , ἀγωνίζομαι πῶς ἐν ὁ τοιοῦτος λέξις δικαίως τρανής νοέω . εἰμί μέν γάρ ἀπογράφω τις γυμνός ὁ κεφαλή ἵστημι πρός ὁ πονηρός εἰμί ὁ θεός , ἄλλος ἐσθίω λόγος πρός αὐτός . ἐπεί δέ φημί διάκειμαι περί αὐτός ὡς περί Δίκαιος , καί ἐγώ ὡς περί ἀγαθός ἅμα καί Δίκαιος , σκοπέω , πῶς ἄν ὁ ἀγαθός καί δίκαιος σκληρύνω ὁ Καρδία Φαραώ . ὁράω τοίνυν , εἰμί διά τις παράδειγμα ὅς ἀπόστολος ἐν ὁ πρός Ἑβραῖος χράω , δύναμαι παρίστημι πῶς εἷς ἐνέργεια ὁ θεός , ὅς μέν ἐλεέω , ὅς δέ σκληρύνω · οὖον προτίθημι σκληρύνω , ἀλλά διά πρόθεσις χρηστός , εἰμί ἐπακολουθέω διά ὁ ὁ κακία ὑπόκειμαι ὁ παρά ἑαυτοῦ ὁ σκληρύνω · σκληρύνω λέγω ὁ σκληρύνω . “ γῆ , ” φημί , “ ὁ πίνω ὁ ἐπί “ αὐτός ἔρχομαι ὑετός , καί τίκτω βοτάνη εὔθετος ἐκεῖνος “ διά ὅς καί γεωργέω , μεταλαμβάνω εὐλογία ὑπό ὁ Θεός . “ ἐκφέρω δέ ἄκανθα καί τρίβολος , ἀδόκιμος καί κατάρα “ ἐγγύς . ὅς ὁ τέλος , εἰς καῦσις . ” οὐκοῦν , εἷς ἐνέργεια ὁ κατά ὁ ὑετός . εἷς δέ εἰμί αὐτός , ὁ μέν γεωργέω γῆ , καρποφορέω · ὁ δέ ἀμελέω καί χέρσος , ἀκανθοφορέω . καί δύσφημος μέν ἄν δόξα εἰναι ὁ λέγω ὁ ὕω , ἐγώ ὁ καρπός1 ποιέω , καί ὁ ἄκανθα ὁ ἐν ὁ γῆ . ἀλλά εἰμί καί δύσφημος , ἀλλά ἀληθής . ὑετός γάρ μή γίγνομαι , οὔτε ἄν καρπός , οὔτε ἄκανθα γίγνομαι . οὗτος δέ εὔκαιρος καί μεμετρημένως ἐπιρρέω , ἀμφότερος γίγνομαι . οὐκοῦν ὁ μέν ἀγαθός ὁ ὑετός , καί ἐπί ὁ χείρων γῆ ἔρχομαι · ὁ δέ ὑπόκειμαι ἀμελέω καί ἀγεώργητος τυγχάνω , ἄκανθα καί τρίβολος βλαστάνω . οὕτως τοίνυν καί ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ Θεός τεράστιος · οἱονεί ὑετός εἰμί . ὁ δέ προαίρεσις ὁ διάφορος , οἱονεί ὁ γεωργημένη γῆ εἰμί καί ὁ ἀμελέω . εἷς ὁ φύσις ὡς γῆ τυγχάνω . ὥσπερ δέ εἰμί καί ὁ ἥλιος λέγω , φωνή προίημι , ἐγώ τήκω καί ξηραίνω . ἐναντίος εἰμί ὁ τήκω καί ὁ ξηραίνω . οὐ ἄν ψεῦδος λέγω , παρά ὁ ὑπόκειμαι · ἀπό ὁ εἷς θερμότης τήκω μέν ὁ κῆρ , ξηραίνω δέ ὁ πηλός . οὕτως ὁ εἷς ἐνέργεια ὁ διά μῶσις γίγνομαι , σκληρόω μέν ἐλέγχω ὁ Φαραώ , διά ὁ κακία αὐτός . πειθώ δέ , ὁ ὁ ἐπίμικτος Αἰγύπτιος συνεξορμέω ὁ Ἑβραῖος · καί ὁ κατά βραχύς δέ ἀναγράφω οἱονεί μαλάσσω ὁ Καρδία Φαραώ λέγω , “ ἀλλά οὖον μακράν ἀποτείνω · τρεῖς γάρ ἡμέρα πορεύω · “ καί ὁ γυνή σύ καταλείπω · ” καί ὅσος ἄλλος κατά βραχύς ἐνδίδωμι πρός ὁ τεράστιος λέγω , δηλόω ὅτι ἐνεργέω μέν τίς καί εἰς αὐτός ὁ σημεῖον , οὖον μήv ὁ πᾶς κατεργάζομαι . οὐ εἄν δέ οὐδέ οὗτος γίγνομαι , εἰμί ὁ νοέω ὑπό ὁ πολύς “ σκληρύνω “ ὁ Καρδία Φαραώ , ” ὑπό αὐτός ἐνεργέω . οὐ ἄτοπος δέ καί ἀπό ὁ συνήθεια ὁ τοιοῦτος παραμυθέομαι · πολλάκις ὁ χρηστός δεσπότης φάσκω ὁ διά ὁ χρηστότης καί μακροθυμία ἐπιτρίβω οἰκέτης , ὁ , ἐγώ σύ πονηρός ποιέω · καί ἐγώ σύ αἴτιος γίγνομαι ὁ τηλικόσδε ἁμάρτημα . δεῖ γάρ ὁ ἦθος ἀκούω καί ὁ δύναμις ὁ λέγω , καί μή συκοφαντέω , μή κατακούω ὁ βούλημα ὁ λόγος . ὁ γοῦν Παῦλος σαφῶς οὗτος ἐξετάζω , φημί πρός ὁ ἁμαρτάνω , “ ἢ ὁ πλοῦτος ὁ χρηστότης αὐτός καί ὁ “ μακροθυμία καταφρονέω ; ἀγνοέω ὅτι ὁ χρηστός ὁ Θεός εἰς “ μετάνοια σύ ἄγω . κατά δέ ὁ σκληρότης σύ καί ἀμετα - “ νοητός Καρδία θησαυρίζω σεαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή καί “ ἀποκάλυψις καί δικαιοκρισία ὁ Θεός ; ” ὁ γάρ λέγω ὁ ἁμαρτάνω ὁ ἀπόστολος , λέγω πρός ὁ Φαραώ , καί πάνυ ἁρμοδίως · κατά ὁ σκληρότης καί ἀμετανόητος αὐτός Καρδία , θησαυρίζω ἑαυτοῦ ὀργή ὁ σκληρότης . οὐ εἄν οὕτως ἐλέγχω οὐδέ φανερός γίγνομαι , εἰμί μή ὁ σημεῖον γίγνομαι . ἔτι πρός ὁ μή εἰμί ἐγώ αὐτεξούσιος δοκέω ὁ ἀποστολικός ῥητός περισπάω , ἔνθα φημί . “ μέν , ᾠόν ἄνθρωπος , σύ “ τίς εἰμί ὁ ἀνταποκρίνομαι ὁ Θεός ; μή εἴρω ὁ πλάσμα ὁ “ πλάσσω , τίς ἐγώ ποιέω οὕτως ; ἢ οὐ ἔχω ἐξουσία ὁ κέρας - “ μείς ὁ πηλός , ἐκ ὁ αὐτός φύραμα ποιέω , ὅς μέν , εἰς “ τιμή σκεῦος · ὅς δέ , εἰς ἀτιμία ” εἴρω γάρ τις . εἰμί ὡς ὁ κεραμεύς ἐκ ὁ αὐτός φύραμα ποιέω . ὅς μέν , εἰς τιμή σκεῦος · ὅς δέ , εἰς ἀτιμία . οὕτως ὁ Θεός ὁ μέν εἰς σωτηρία , ὁ δέ εἰς ἀπώλεια . οὖον παρά ἐγώ ὁ σῴζω ὅς ἀπόλλυμι γίγνομαι . οὖον γάρ εἰμί αὐτεξούσιος . λεκτέος δέ πρός ὁ οὗτος οὕτως χράω . εἰμί δύναμαι περί ὁ ἀπόστολος νοέω ὡς μάχομαι ἑαυτοῦ λέγω , οὐ ἡγέομαι δέ ὅτι τολμάω τίς οὗτος εἶπον . εἰμί τοίνυν μή ἑαυτοῦ ἐναντίος φθέγγομαι ὁ ἀπόστολος , πῶς κατά ὁ οὕτως ἐκδέχομαι εὔλογος αἰτιάομαι ὁ ἐν Κόρινθος πορνεύω ; ἢ ὁ παραπίπτω καί μή μετανοέω ; πῶς δέ εὐλογέω ὡς εὕω ποιέω ὅς ἐπαινέω . οὖον γάρ κατά ὁ αὐτός εἰμί ψέγω ὡς ἄξιος μέμψις ὁ ἁμαρτάνω . καί ἀποδέχομαι ὡς ἐπαινετός ὁ αὖος x ποιέω ; πάλιν δέ αὖος ὡς μηδείς εἰμί ἐπί ἐγώ φάσκω παρά ὁ αἴτιος ὁ δημιουργός εἰμί , ὁ μέν , εἰς ἀτιμία σκεῦος , ὁ δέ , εἰς τιμή ; πῶς δέ καί ὁ , πᾶς ἐγώ παρίστημι δήω ἔμπροσθεν ὁ βῆμα ὁ Χριστός · ἵνα κομίζω ἕκαστος ὁ διά ὁ σῶμα πρός ὁ πράσσω , ὑγιής εἰμί ; ὁ ὁ φαῦλος ποιέω διά ὁ κτίζω αὐτός σκεῦος ἀτιμία , ἐπί οὗτος πρᾶξις ἔρχομαι · καί ὁ κατά ἀρετή βιόω , ὁ ἀρχῆθεν αὐτός ἐπί οὗτος κατασκευάζω , καί σκεῦος τιμή γίγνομαι , ὁ καλός ποιέω ; ἔτι δέ πῶς οὖον μάχομαι ὁ ὡς ὑπολαμβάνω ἐκ ὅς παρατίθημι ῥητός , ἔκτιμος ὅς ἄτιμος σκεῦος γίγνομαι , παρά ὁ ὁ δημιουργός αἴτιος , ὁ ἀλλαχοῦ λέγω , “ ἐν “ μέγας οἰκίον , οὐ εἰμί μόνος σκεῦος χρύσεος καί ἀργύρεος , ἀλλά “ καί ξύλινος καί ὀστράκινος . καί ὁ μέν εἰς τιμή · ὁ δέ , εἰς ἄγαλμα - “ εἷς · ἐάν οὖν τις ἐκκαθαίρω ἑαυτοῦ , εἰμί σκεῦος εἰς τιμή ἀντίπηξ - “ ἄσμενος καί εὔχρηστος ὁ δεσπότης . ” εἰμί γάρ ὁ ἐκκαθαίρω ἑαυτοῦ γίγνομαι σκεῦος εἰς τιμή · ὁ δέ ἀπερικάθαρτος ἑαυτοῦ παρεῖδον σκεῦος εἰς ἀτιμία · ὅσος ἐπί οὗτος ὁ λέξις , οὐδαμῶς αἴτιος ὁ δημιουργός . ποιέω μέν γάρ ὁ δημιουργός σκεῦος τιμή , καί σκεῦος ἀτιμία . ἀλλά σκεῦος μέν τιμή , ὁ ἐκκαθαίρω ἑαυτοῦ · σκεῦος δέ ἀτιμία , ὁ ἀπερικάθαρτος ἑαυτοῦ περιοράω . ἐπεί δέ ὅπου μέν , ὁ ἀπόστολος οὖον προσποιέω ὁ ἐπί ὁ Θεός , εἰς ὁ γίγνομαι σκεῦος εἰς τιμή ὅς εἰς ἀτιμία , ἀλλά ὁ πᾶς ἐπί ἐγώ ἀναφέρω , λέγω , “ ἐάν οὖν τις ἑαυτοῦ ἐκκαθαίρω , “ εἰμί σκεῦος εἰς τιμή · ” ὅπου δέ , οὖον προσποιέω ὁ ἐπί ἐγώ , ἀλλά ὁ πᾶς ἐπί ὁ θεός ἀναφέρω δοκέω , φάσκω “ ἐξουσία “ ἔχω ὁ κεραμεύς ὁ πηλός , ἐκ ὁ αὐτός φύραμα ποιέω , “ ὅς μέν , εἰς τιμή σκεῦος , ὅς δέ , εἰς ἀτιμία · ” καί οὐ εἰμί ἐναντίωμα ὁ εἴρω ὑπό αὐτός , συνακτέον ἀμφότερος , καί εἷς λόγος ἐκ ἀμφότερος τέλειος ἀποδοτέον . οὔτε ὁ ἐπί ἐγώ , Χωρὶς ὁ ἐπιστήμη ὁ Θεός , καί ὁ κατάχρησις ὁ κατά ἄξιος ὁ ἐπί ἐγώ , ποιέω εἰς τιμή ὅς εἰς ἀτιμία γίγνομαι τις · οὔτε ὁ ἐπί ὁ Θεός μόνος κατασκευάζω εἰς τιμή ὅς εἰς ἀτιμία γίγνομαι τις , ἐάν μή ὕλη τις διαφορά ἔχω , ὁ ἡμέτερος προαίρεσις , κλίνω ἐπί ὁ χείρων ἢ ὁ ἀγαθός .