catenae-novum-testamentum.catena-in-epistulam-ad-romanos-typus-monacensis-e-cod-monac-gr 9.6.3
Θεοδώρου Μονάκου . Ἐπειδὴ τοίνυν τὰ τοῖς Ἰσραηλίταις ἐπηγγελμένα ἐνέφηνεν , ὅτι εἰς τὰ ἔθνη μετετέθη , ὅπερ ἦν κατηγόρημα τοῦ Θεοῦ , ὡς διαψευσαμένου τὰς ἐπαγγελίας , καὶ μηδὲν δεδωκότος τῷ σπέρματι τοῦ Ἁβραὰμ , δείκνυσιν ὅτι οὐ τοὺς κατὰ σάρκα Ἰσραηλίτας ἐδήλου ἡ γραφὴ , ἀλλὰ τοὺς διὰ τῆς εὐσεβείας δεικνύντας , ὅτι ἄξιοι εἰσὶν Ἰσραηλῖται προσαγορεύεσθαι , καὶ τέκνα τοῦ Ἀβρααμ κἂν μὴ ὦσι σπέρμα αὐτοῦ . τῶν γὰρ τοιούτων πατέρα αὐτὸν ἔσεσθαι ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο . εἰπὼν δὲ οὐ “ πάντες οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , ” ἔδειξεν ὅτι γεγόνασι πιστοὶ καὶ ἐν τῷ Ισραήλ · εἰ καὶ ὀλίγοι . διὰ γὰρ τοῦτο μετέστησεν ὁ Θεὸς τὴν χάριν ἐπὶ τὰ ἔθνη , ἐπεὶ οἱ πλείους τοῦ Ἰσραὴλ ἐξέκλιναν . εἰπὼν δὲ “ ἐν Ἰσαὰκ , δηλοῖ ἐν τρόπῳ τοῦ Τσαάκ . τουτέστιν , ἐξ ἐπαγγελίας ὥσπερ ὁ Ἰσαάκ . οὐ γὰρ οἱ ἐκ σαρκὸς Ἁβραὰμ , οὗτοι πάντως τέκνα Θεοῦ , ἀλλ’ ἐκεῖνοι εἰσὶ τέκνα Ἁβραὰμ , οἱ δίκαιοι . οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἐξ ἐπαγγελίας , οὓς κατὰ πρόγνωσιν ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς υἱοὺς τοῦ Ἁβραάμ · οὓς καὶ προεγίνωσκεν ἀξίους ὄντας ἐπιγράφεσθαι πατέρα τὸν Ἁβραάμ . καὶ γὰρ ὁ ἐξ ἐπαγγελίας Ἰσαὰκ γεγονὼς τῷ Ἁβραὰμ , δίκαιος ὤφθη . ὃν εἰδὼς δίκαιον ἔσεσθαι ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο . ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν , προειδὼς τῶν ἐσομένων ἐθνῶν τὴν εὐσέβειαν . Ο οὖν Ἰσαὰκ δι’ ἐπαγγελίας δίκαιος ἦν , καὶ τύπος δικαίων . διὸ καὶ τὸν πρωτότοκον αὐτοῦ τὸν Ἰσμαὴλ παρέδραμεν , ὡς μὴ δίκαιον . ἀσφαλῶς οὖν οὐκ εἶπε γενηθήσεταί σοι σπέρμα , ἀλλὰ “ κληθήσεται . ” οὐ γὰρ φυσικοὺς υἱοὺς ἐπηγγείλατο , ἀλλὰ κληθησομένους διὰ τὴν τῆς εὐσεβείας πρὸς αὐτὸν οἰκείωσιν . καὶ ἀκόλουθον μὲν ἦν εἰπεῖν , οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς , ταῦτα τέκνα τοῦ Ἁβραάμ · ἀλλ’ εἶπε “ τοῦ Θεοῦ , ” ἵνα δείξη ὅτι τὰ ἄξια τέκνα τοῦ Ἁβραὰμ , ἄξια ἦν καὶ Θεοῦ λέγεσθαι διὰ τὸ τῆς πολιτείας καθαρόν . οἱ μὴ ἄξιοι οὖν τοῦ Ἁβραὰμ , οὐδ’ ἂν ὦσιν ἐξ αὐτοῦ , λογισθήσονται εἰς τέκνα . ἀλλ’ οἱ τὴν πολιτείαν αὐτοῦ ζηλοῦντες , κἂν μὴ ὠσιν ἐξ αὐτοῦ . ἡ δὲ ὅλη κατασκευὴ τοῦ λόγου , ὅτι κατὰ πρόγνωσιν ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ , ἥτις γίνεται κατὰ δικαιοκρισίαν · καὶ ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰσαὰκ , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνῶν .
Lemmas: Θεόδωρος Μονάκου . ἐπεί τοίνυν ὁ ὁ Ἰσραηλίτης ἐπαγγέλλω ἐμφαίνω , ὅτι εἰς ὁ ἔθνος μετατίθημι , ὅσπερ εἰμί κατηγόρημα ὁ Θεός , ὡς διαψεύδω ὁ ἐπαγγελία , καί μηδείς δίδωμι ὁ σπέρμα ὁ Ἀβραάμ , δείκνυμι ὅτι οὖον ὁ κατά σάρξ Ἰσραηλίτης δηλόω ὁ γραφή , ἀλλά ὁ διά ὁ εὐσέβεια δείκνυμι , ὅτι ἄξιος εἰμί Ἰσραηλίτης προσαγορεύω , καί τέκνον ὁ Ἀβραάμ κἀν μή εἰμί σπέρμα αὐτός . ὁ γάρ τοιοῦτος πατήρ αὐτός εἰμί ὁ θεός ἐπαγγέλλω . εἶπον δέ οὖον “ πᾶς ὁ ἐκ Ἰσραήλ , ” δείκνυμι ὅτι γίγνομαι πιστός καί ἐν ὁ Ισραήλ · εἰμί καί ὀλίγος . διά γάρ οὗτος μεθίστημι ὁ θεός ὁ χάρις ἐπί ὁ ἔθνος , ἐπεί ὁ πλείων ὁ Ἰσραήλ ἐκκλίνω . εἶπον δέ “ ἐν Ἰσαάκ , δηλόω ἐν τρόπος ὁ Τσαάκ . τουτέστιν , ἐκ ἐπαγγελία ὥσπερ ὁ Ἰσαάκ . οὖον γάρ ὁ ἐκ σάρξ Ἀβραάμ , οὗτος πάντως τέκνον Θεός , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί τέκνον Ἀβραάμ , ὁ Δίκαιος . οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἐκ ἐπαγγελία , ὅς κατά πρόγνωσις ἐπαγγέλλω ὁ θεός υἱός ὁ Ἀβραάμ · ὅς καί προγιγνώσκω ἄξιος εἰμί ἐπιγράφω πατήρ ὁ Ἀβραάμ . καί γάρ ὁ ἐκ ἐπαγγελία Ἰσαάκ γίγνομαι ὁ Ἀβραάμ , δίκαιος ὁράω . ὅς εἰδοί Δίκαιος εἰμί ὁ θεός ἐπαγγέλλω . ὁμοίως δέ καί ὁ ἐκ ἔθνος , πρόοιδα ὁ εἰμί ἔθνος ὁ εὐσέβεια . ὁ οὖν Ἰσαάκ διά ἐπαγγελία δίκαιος εἰμί , καί τύπος Δίκαιος . διό καί ὁ πρωτότοκος αὐτός ὁ Ἰσμαήλ παρατρέχω , ὡς μή Δίκαιος . ἀσφαλῶς οὖν οὐ εἶπον γίγνομαι σύ σπέρμα , ἀλλά “ καλέω . ” οὖον γάρ φυσικός υἱός ἐπαγγέλλω , ἀλλά καλέω διά ὁ ὁ εὐσέβεια πρός αὐτός οἰκέω . καί ἀκόλουθος μέν εἰμί εἶπον , οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον ὁ Ἀβραάμ · ἀλλά εἶπον “ ὁ Θεός , ” ἵνα δείκνυμι ὅτι ὁ ἄξιος τέκνον ὁ Ἀβραάμ , ἄξιος εἰμί καί Θεός λέγω διά ὁ ὁ πολιτεία καθαρός . ὁ μή ἄξιος οὖν ὁ Ἀβραάμ , οὐδέ εἄν εἰμί ἐκ αὐτός , λογίζομαι εἰς τέκνον . ἀλλά ὁ ὁ πολιτεία αὐτός ζηλόω , κἀν μή οὖς ἐκ αὐτός . ὁ δέ ὅλος κατασκευή ὁ λόγος , ὅτι κατά πρόγνωσις ὁ ἐπαγγελία ὁ Θεός , ὅστις γίγνομαι κατά δικαιοκρισία · καί ὡς ἐπί ὁ Ἰσαάκ , οὗτος καί ἐπί ὁ ἔθνος .