catenae-novum-testamentum.catena-in-epistulam-ad-romanos-typus-monacensis-e-cod-monac-gr 14.24.2
Θεοδωρήτου . Εἰ δὲ καὶ μετὰ ταῦτα εἴποιεν τινὲς , ὅτι μόνος σοφὸς ὁ Θεὸς ὀνομάζεται καὶ Πατὴρ , μανθανέτωσαν ὅτι ὁ δεσπότης Χριστὸς , οὐ μόνον σοφὸς , ἀλλὰ καὶ σοφία καλεῖται . εἰ δὲ ταύτῃ νομίζουσι τῆς τοῦ σοφοῦ προσηγορίας ἀποστερεῖν τον Τιον , μὴ δὲ ἀθάνατον αὐτὸν καλείτωσαν . ὁ γὰρ Ἀπόστολος οὗτος περὶ τοῦ Θεοῦ φησὶν , “ ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν . ” Κυρίλλου ἐκ τῶν Θησαυρῶν . Πόλλα δὲ καὶ ἄλλα προσεῖναι λέγεται μόνῳ τῷ Πατρὶ πλεονεκτήματα . λέγει γάρ που καὶ ἀλλαχοῦ Παῦλος , “ ἀφθάρτῳ , ἀοράτῳ , μόνῳ σοφῷ Θεῷ . ” καὶ εἰ τούτων ἔσται γυμνὸς ὁ Υἱὸς , οὔτε ἄφθαρτος , οὔτε ἀόρατος , οὔτε σοφὸς ἔσται . ἀλλ’ ἔχει τὴν ἀσέβειαν ἄμετρόν τινα τὸ οὕτως ἐννοεῖν . πῶς γὰρ ἔσται φθαρτὸς ὁ τῆς ἀφθαρσίας χορηγός ; ἣ πῶς ὁραθήσεται Θεοῦ φύσις ; ἢ πῶς ἄσοφον εἶναι νομιοῦμεν τὸν “ Υἱὸν , περὶ οὗ γέγραπται , ὅτι “ Θεοῦ δύναμις , καὶ Θεοῦ σοφίᾳ “ ἐστίν ; ” ὥρα γὰρ λέγειν ἄσοφον εἶναι καὶ τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ . οὐκοῦν οὐκ ἀποστερήσει τὸν Υἱὸν τοῦ εἶναι ταῦτα φυσικῶς , ἅπερ ἃν λέγοιτο καὶ ὁ Πατὴρ , εἰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ μόνου τάττοιτο . φθάσει γὰρ πάλιν ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ προσελθόντα Λόγον πάντα τὰ αὐτῷ προσόντα φυσικῶς τε καὶ ἀναγκαίως . Σὺ οὖν ἔχεις κἀνταῦθα τὴν τριάδα συναπτομένην . διὰ μὲν τοῦ , “ σοφῷ Θεῷ , ” τὸν Πατέρα . διὰ δὲ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ , δηλονότι τὸν Υἱόν . διὰ δὲ τοῦ , “ κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ αἰωνίου Θεοῦ , ” τοὺς προφήτας προφητεῦσαι τὸ Πανάγιον Πνεῦμα . καὶ ὅρα τῆς ὑψηλῆς καὶ ὡς ἀληθῶς οὐρανοδρόμου διανοίας τοῦ Παύλου τὸ ὀξυδερκές . ἐπεὶ γὰρ ὡς ἐπίπαν , τὸ μὲν σοφὸν εἶναι τὸ Πνεῦμα , οὐ προσίστασι . τὸ δὲ ἄχρονον εἶναι προσίσταται τοῖς πολλοῖς , συνῆψε ταῦτα καὶ ἤμειψε . καὶ τὸ μὲν , ὃ προσέστη ἄν τισιν , εἰ μὴ Παῦλος ἐβόα , τίθησι ἐπὶ τοῦ Πνεύματος , αἰώνιον Θεὸν καλῶν . τὸ δὲ , ὃ καὶ μὴ μαρτυροῦντος εὔληπτον νομίζειν ἐπὶ τοῦ Πνεύματος , τοῦτο τίθησι μὴ δεδιὼς ἐπὶ τοῦ Πατρὸς , σοφὸν ἀποκαλῶν . οὐ δεδίει , μή τις ἀφέλῃ τῶν πολλῶν , ἣ τὸ σοφὸν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος , ἣ τὸ αἰώνιον ἀπὸ τοῦ Πατρός . τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ . τὸ γὰρ , “ χρόνοις αἰωνίοις σεσιγημένου , ” καὶ τὸ , “ φανερωρθέντος , ” τὸ ἄχρονον κυρύσσει τοῦ Υἱοῦ . περὶ ὃ προσκόπτειν ἔμελλον τινὲς τοῦτο θεραπεύειν . ὥσπερ οὖν ῥηθέντος καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος αἰωνίου , καὶ τὸν Πατέρα αἰώνιον ἡ ἀκολουθία δίδωσι νοεῖν , οὕτω σοφοῦ ῥηθέντος τοῦ Πατρὸς , καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα , εἰκότως ἐν ἀρρήτῳ καὶ θεοπρεπεῖ σοφίᾳ νοηθεῖεν ἄν . καὶ οὔτε τὸ αἰώνιον τοῦ Πατρὸς ἀφαιρεθείη , οὔτε τὸ σοφὸν τοῦ Πνεύματος ἢ τοῦ Υἱοῦ ἀποστερεθείη . καὶ τὸ εἰπεῖν δὲ τὸν θεῖον Παῦλον ἐπὶ τοῦ Πατρὸς , ἐνταῦθα σοφῶς συνάψαντα , τὸ , “ μόνῳ , ” τῆς ὡς ἀληθῶς ἦν τοῦ Πνεύματος σοφίας , καὶ τῆς ἐκεῖθεν χορηγουμένης Παύλου διανοίας . ἐν τούτῳ γὰρ τέθεικε τὸ , “ μόνῳ , ” ἐν ᾧ πᾶσιν ἐστὶν ἀναμφίβολον καὶ τοῖς λίαν φιλονείκοις , ὅτι ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα οὐκ ἀπεστέρηται τοῦτον . τί τοῦτο ποιήσας ; ἵνα ἐν οἷς ἃν ἑτέροις θεοπρεπέσι νοήμασι καὶ ὀνόμασι , τὸ μόνον ἐπισυναπτόμενον ἀκούσῃς , μὴ πρὸς ἀντιδιαστολὴ , τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος τὴν φωνὴν ἐκλάβοις , ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν μὲν τῶν ἄλλων ἁπάντων · ἕνωσιν δὲ καὶ συνάφειαν τῆς μοναρχικῆς τριάδος . ὁ γὰρ ἐνταῦθα τοῦτο νοεῖν φανερῶς ὑποτιθεὶς , καὶ ἐπὶ τῶν παραπλησίων τὴν αὐτὴν ὑπόληψιν ἔχειν διακελεύεται . ἤκουσας σοφὸν τὸν Πατέρα ; καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα συνεξάκουσον σοφόν . αἰώνιον εἰπον τὸν Υἱὸν ἣ τὸ Πνεῦμα ; καὶ τὸν Πατέρα μοι οὕτω νόησον . βασιλέα εἷπον τὸν Πατέρα · δυνατόν · ἐξουσιαστήν · καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα οὕτω δοξάζειν σε χρή . μόνον δὲ εἶπον · καλῶς . ἵνα τῇ μοναδικῇ τριάδι συντηρήσω τὸ ἐξαίρετον . οὐχ ἵνα σχίσας αὐτὴν , ἀφαιρήσω τὸ ἀξίωμα . μόνον ὅταν συνάψω , τἄλλα πάντα διαστέλλω . ἐκείνην δὲ μᾶλλον διὰ τοῦ , μόνον , ἑνοποιῶ . τῆς φυσικῆς σχέσεως οὐ μερίζων τὸ ἀδιάστατον , ἀλλὰ καὶ συσφίγγων τὴν ἑνότητα .
Lemmas: Θεοδώρητος . εἰμί δέ καί μετά οὗτος εἶπον τις , ὅτι μόνος σοφός ὁ θεός ὀνομάζω καί πατήρ , μανθάνω ὅτι ὁ δεσπότης Χριστός , οὖον μόνος σοφός , ἀλλά καί σοφία καλέω . εἰμί δέ οὗτος νομίζω ὁ ὁ σοφός προσηγορία ἀποστερέω ὁ Τῖον , μή δέ ἀθάνατος αὐτός καλέω . ὁ γάρ ἀπόστολος οὗτος περί ὁ Θεός φημί , “ ὁ μόνος ἔχω ἀθανασία . ” Κύριλλος ἐκ ὁ θησαυρός . Πόλλα δέ καί ἄλλος πρόσειμι λέγω μόνος ὁ πατήρ πλεονέκτημα . λέγω γάρ ποῦ καί ἀλλαχοῦ Παῦλος , “ ἄφθαρτος , ἀόρατος , μόνος σοφός Θεός . ” καί εἰμί οὗτος εἰμί γυμνός ὁ υἱός , οὔτε ἄφθαρτος , οὔτε ἀόρατος , οὔτε σοφός εἰμί . ἀλλά ἔχω ὁ ἀσέβεια ἄμετρος τις ὁ οὕτως ἐννοέω . πῶς γάρ εἰμί φθαρτός ὁ ὁ ἀφθαρσία χορηγός ; ὅς πῶς ὁράω Θεός φύσις ; ἢ πῶς ἄσοφος εἰμί νομίζω ὁ “ υἱός , περί ὅς γράφω , ὅτι “ Θεός δύναμις , καί Θεός σοφία “ εἰμί ; ” ὥρα γάρ λέγω ἄσοφος εἰμί καί ὁ σοφία ὁ Θεός . οὐκοῦν οὐ ἀποστερέω ὁ υἱός ὁ εἰμί οὗτος φυσικός , ὅσπερ ἄν λέγω καί ὁ πατήρ , εἰμί καί ἐπί αὐτός μόνος τάσσω . φθάνω γάρ πάλιν ἐπί ὁ ἐκ αὐτός προσέρχομαι Λόγος πᾶς ὁ αὐτός πρόσειμι φυσικός τε καί ἀναγκαῖος . σύ οὖν ἔχω ἐνταῦθα ὁ τριάς συνάπτω . διά μέν ὁ , “ σοφός Θεός , ” ὁ πατήρ . διά δέ ὁ Ἰησοῦς Χριστός , δηλονότι ὁ υἱός . διά δέ ὁ , “ κατά ἐπιταγή ὁ αἰώνιος Θεός , ” ὁ προφήτης προφητεύω ὁ Πανάγιος πνεῦμα . καί ὁράω ὁ ὑψηλός καί ὡς ἀληθής οὐρανοδρομέω διάνοια ὁ Παῦλος ὁ ὀξυδερκής . ἐπεί γάρ ὡς ἐπίπαν , ὁ μέν σοφός εἰμί ὁ πνεῦμα , οὖον προσίστημι . ὁ δέ ἄχρονος εἰμί προσίστημι ὁ πολύς , συνάπτω οὗτος καί ἀμείβω . καί ὁ μέν , ὅς προσίστημι ἄν τις , εἰμί μή Παῦλος βοάω , τίθημι ἐπί ὁ πνεῦμα , αἰώνιος θεός καλός . ὁ δέ , ὅς καί μή μαρτυρέω εὔληπτος νομίζω ἐπί ὁ πνεῦμα , οὗτος τίθημι μή δείδω ἐπί ὁ πατήρ , σοφός ἀποκαλέω . οὖον δείδω , μή τις ἀφαιρέω ὁ πολύς , ὅς ὁ σοφός ἀπό ὁ πνεῦμα , ὅς ὁ αἰώνιος ἀπό ὁ πατήρ . ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ υἱός . ὁ γάρ , “ χρόνος αἰώνιος σιγάω , ” καί ὁ , “ φανερόω , ” ὁ ἄχρονος κυρύσσει ὁ υἱός . περί ὅς προσκόπτω μέλλω τις οὗτος θεραπεύω . ὥσπερ οὖν εἴρω καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα αἰώνιος , καί ὁ πατήρ αἰώνιος ὁ ἀκολουθία δίδωμι νοέω , οὗτος σοφός εἴρω ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα , εἰκότως ἐν ἄρρητος καί θεοπρεπής σοφία νοέω ἄν . καί οὔτε ὁ αἰώνιος ὁ πατήρ ἀφαιρέω , οὔτε ὁ σοφός ὁ πνεῦμα ἢ ὁ υἱός ἀποστερέω . καί ὁ εἶπον δέ ὁ θέω Παῦλος ἐπί ὁ πατήρ , ἐνταῦθα σοφός συνάπτω , ὁ , “ μόνος , ” ὁ ὡς ἀληθής εἰμί ὁ πνεῦμα σοφία , καί ὁ ἐκεῖθεν χορηγέω Παῦλος διάνοια . ἐν οὗτος γάρ τίθημι ὁ , “ μόνος , ” ἐν ὅς πᾶς εἰμί ἀναμφίβολος καί ὁ λίαν φιλόνεικος , ὅτι ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα οὐ ἀποστερέω οὗτος . τίς οὗτος ποιέω ; ἵνα ἐν ὅς ἄν ἕτερος θεοπρεπής νόημα καί ὄνομα , ὁ μόνος ἐπισυνάπτω ἀκούω , μή πρός ἀντιδιαστολή , ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ φωνή κλάβος , ἀλλά πρός ἀντιδιαστολή μέν ὁ ἄλλος ἅπας · ἕνωσις δέ καί συνάφεια ὁ μοναρχικός τριάς . ὁ γάρ ἐνταῦθα οὗτος νοέω φανερῶς ὑποτίθημι , καί ἐπί ὁ παραπλήσιος ὁ αὐτός ὑπόληψις ἔχω διακελεύομαι . ἀκούω σοφός ὁ πατήρ ; καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα συνεξακούω σοφός . αἰώνιος εἶπον ὁ υἱός ὅς ὁ πνεῦμα ; καί ὁ πατήρ ἐγώ οὗτος νοέω . βασιλεύς ἕπω ὁ πατήρ · δυνατός · ἐξουσιαστής · καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα οὗτος δοξάζω σύ χρή . μόνος δέ εἶπον · καλῶς . ἵνα ὁ μοναδικός τριάς συντηρέω ὁ ἐξαίρω . οὐ ἵνα σχίζω αὐτός , ἀφαιρέω ὁ ἀξίωμα . μόνος ὅταν συνάπτω , ἄλλος πᾶς διαστέλλω . ἐκεῖνος δέ μᾶλλον διά ὁ , μόνος , ἑνοποιῶ . ὁ φυσικός σχέσις οὖον μερίζω ὁ ἀδιάστατος , ἀλλά καί συσφίγγω ὁ ἑνότης .