cassius-longinus.ars-rhetorica 4.1
Ὑπόκρισίς ἐστι μίμησις τῶν κατʼ ἀλήθειαν ἑκάστῳ παρισταμένων ἠθῶν καὶ παθῶν καὶ διάθεσις σώματός τε καὶ τόνου φωνῆς πρόσφορος τοῖς ὑποκειμένοις πράγμασι . δύναται δὲ μέγιστον εἰς πίστιν , καὶ τὸν ἀκροατὴν ἄγειν ἐπίσταται λαμβάνουσα ταῖς ἐπιβουλαῖς τε καὶ γοητείαις , παραγωγαῖς τε καὶ παρακρούσεσιν . ἡ μὲν γὰρ πίστις τε καὶ ἀπόδειξις μετ’ ἀνάγκης ἄγει , ἡ δʼ ὑπόκρισις ἀπάτῃ δελεάζουσα καθέλκει τὴν γνώμην τοῦ κριτοῦ πρὸς τὸ δοκοῦν τῷ λέγοντι , διόπερ εἰκότως ὁ Δημοσθένης αὐτὴν ἔντιμον ἦγε , καὶ πολλὰ κατὰ τῆς δυνάμεως ταύτης εἴρηκεν ἐγκώμια , τρὶς μὲν περὶ αὐτῆς ἐρωτηθείς , τριπλᾶ δὲ αὐτῇ δοὺς τὰ νικητήρια καὶ ποιήσας πρώτην τε καὶ δευτέραν καὶ τρίτην . εἰ γὰρ στερήσεται λόγος τὰ ἄλλα πάντα ἔχων πλεονεκτήματα καὶ πρὸς τὸ πείθειν ἱκανῶς συγκεκροτημένος ταῖς ἀποδείξεσι καὶ σαφῶς τε καὶ καθαρῶς τῇ λέξει διακείμενος , τοῦ κατὰ τὴν ὑπόκρισιν πλάσματος , οὐκ ἄν ἔχοι πρακτικῶς παρὰ τῶν δικαστῶν . φαίνεται γὰρ ἀμυδρός τε καὶ ἀσθενὴς καὶ ἀχάριστος , ἀτερπής τε καὶ ἀγλευκής , καὶ τὸν δικαστὴν ἐνοχλῶν , ἐλαύνων μᾶλλον ἢ καὶ τὴν ψῆφον παρακαλῶν . ἄσκει δὲ αὐτὸ θεώμενος τοὺς ἐν τοῖς ἀληθινοῖς πράγμασιν ὁτιοῦν λέγοντας καὶ μετὰ τοῦ πάσχειν τριβομένους καὶ διατεινομένους ἐν τῷ διαλέγεσθαι , ἢ τοὐναντίον ἀνιεμένους καὶ πραϋνομένους καὶ πράξεως μετρίως μεταλαμβάνοντας . διαπλάττει γὰρ αὐτοὺς καὶ σχήματός πως μετέχειν ποιεῖ καὶ τόνου φωνῆς αὐτὰ τὰ πράγματα . πεπονθὼς γὰρ οὗτος αὐτὸς αὐτῷ κατὰ τὴν ἀλήθειαν οὕτω τῷ τέχνην συνισταμένῳ καὶ βουλομένῳ τὸ δέον μαθεῖν ὑποκρίνεται . δυνήσῃ δὲ καὶ παρὰ τῶν τῆς τραγῳδίας ὑποκριτῶν καὶ κωμῳδίας τῶν ἀρίστων , παρʼ ὅσον ποιεῖ τὴν εὔνοιαν ἢ τὴν ἀηδίαν ἑκάτερον οὐτων τό τε ἐν ὑποκρίσει καὶ ἄνευ ταύτης , καταμανθάνειν . ὡς δὲ ἐν τύποις περιλαβεῖν , θυμουμένῳ μὲν ἐπίτροχον ποιεῖσθαι τὸν λόγον συμφέρει καὶ πρέπει , καὶ τὴν φωνὴν ὀξεῖαν ἔχειν καὶ τὸ φθέγμα ἁπλούστερον , καθισταμένῳ δὲ τὰς ἀρχὰς πρᾷον τὸ φθέγμα ποιητέον καὶ ἐπιεικές , ἐπὶ τὸν ὄχλον δέ πως καὶ δεητικὸν καὶ τοιοῦτον οἷον παρακαλοῦντος καὶ ἐν χρείᾳκαθεστηκότος καὶ εὐλαβείας ἢ αἰδοῦς μετέχοντος . αἱ δὲ πίστεις τοῦ πνεύματος τὸν ῥυθμὸν ὑπαλλαττέτωσαν , καὶ τὸ τῶν ἐνθυμημάτων εἶδος ἐπιστρεφῆ ποιείτω τὸν λόγον , καὶ τὸ σχῆμα τοῦ σώματος μετὰ τῆς χειρὸς σύντονον καὶ δριμὺ βλέποντα πρὸς τούς δικαστάς , καὶ συναποκλινόμενον αὐτὸν ταῖς τῆς πειθοῦς μεταβολαῖς . εἰ δέ τι ἀποδείξαις , καὶ καιρὸν ἄγοντα μάθοις τὸν δικαστὴν τοῖς ἐλέγχοις καὶ παραδεδεγμένον τὴν πιθανότητα τῆς ἀποδείξεως , σχετλιάζειν ἡ φύσις παρακαλεῖ καὶ καταπλήττειν τὸν ἀντίδικον τῷ πεπλασμένῳ τούτῳ φθέγματι , οἰκείῳ τῶν εὑρηκότων ὄντι τὴν ἀλήθειαν . ἐπικλάζειν γοῦν φιλοῦσι καὶ θέλγουσι καὶ αἱ κύνες τῇ τῶν ἰχνῶν εὑρέσει καὶ περιχαρείᾳ δηλοῦσιν ἔχειν ἐγγὺς τὸ πάλαι ζητούμενον · ἐπαίρεται δὲ καὶ μικρὸς παῖς οὗ γλίχεται τυχών . ταῦτα δὲ μὴ παρέργως βούλου θεωρεῖν , ἀλλὰ συλλέγειν εἰς τὸν ἑαυτοῦ λόγον , ἴδιον εἶδος πίστεων διʼ ἀπάτης εὐαγώγου πεπορισμένον ἀσυλλογίστῳ πάθει τοῦ πρὸς ταῦτα πειρωμένου . οἰκτιζόμενον δὲ δεῖ μεταξὺ λόγου τε καὶ ᾠδῆς τὸν ἦχον ποιήσασθαι , οὔτε γὰρ διαλεγόμενός ἐστιν · ἀναπείθει γὰρ οἶκτος ἐξᾴδειν , ὅθεν ἀρχαὶ μουσικῆς χαρμονή τε καὶ λύπη , τοῦ φθέγματος ἐπεγειρομένου πρὸς τὴν μεταβολὴν τῆς λέξεως · οὔτε δὴ ἔοικεν , ἀλλὰ πίπτει μεταξὺ τούτων . δρόμος δὲ οὐ πρέπων ἐν τῷ τοιούτῳ μέρει , πλὴν εἰ τοὺς ἐπιλόγους δεήσειεν οὐ κατʼ οἶκτον , ἀλλὰ κατὰ τὸ θυμοειδὲς διατίθεσθαι .
Lemmas: ὑπόκρισις εἰμί μίμησις ὁ κατά ἀλήθεια ἕκαστος παρίστημι ἦθος καί πάθος καί διάθεσις σῶμα τε καί τόνος φωνή πρόσφορος ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα . δύναμαι δέ μέγας εἰς πίστις , καί ὁ ἀκροατής ἄγω ἐπίσταμαι λαμβάνω ὁ ἐπιβουλή τε καί γοητεία , παραγωγή τε καί παράκρουσις . ὁ μέν γάρ πίστις τε καί ἀπόδειξις μετά ἀνάγκη ἄγω , ὁ δέ ὑπόκρισις ἀπάτη δελεάζω καθέλκω ὁ γνώμη ὁ κριτής πρός ὁ δοκέω ὁ λέγω , διόπερ ἔοικα ὁ Δημοσθένης αὐτός ἔντιμος ἄγω , καί πολύς κατά ὁ δύναμις οὗτος λέγω ἐγκώμιον , τρίς μέν περί αὐτός ἐρωτάω , τριπλόος δέ αὐτός δίδωμι ὁ νικητήριος καί ποιέω πρῶτος τε καί δεύτερος καί τρίτος . εἰ γάρ στερέω λόγος ὁ ἄλλος πᾶς ἔχω πλεονέκτημα καί πρός ὁ πείθω ἱκανός συγκροτέω ὁ ἀπόδειξις καί σαφής τε καί καθαρός ὁ λέξις διάκειμαι , ὁ κατά ὁ ὑπόκρισις πλάσμα , οὐ ἄν ἔχω πρακτικός παρά ὁ δικαστής . φαίνω γάρ ἀμυδρός τε καί ἀσθενής καί ἀχάριστος , ἀτερπής τε καί ἀγλευκής , καί ὁ δικαστής ἐνοχλέω , ἐλαύνω μάλα ἤ καί ὁ ψῆφος παρακαλέω . ἀσκέω δέ αὐτός θεάομαι ὁ ἐν ὁ ἀληθινός πρᾶγμα ὁστισοῦν λέγω καί μετά ὁ πάσχω τρίβω καί διατείνω ἐν ὁ διαλέγω , ἤ ἐναντίος ἀνίημι καί πραύνω καί πρᾶξις μέτριος μεταλαμβάνω . διαπλήσσω γάρ αὐτός καί σχῆμα πως μετέχω ποιέω καί τόνος φωνή αὐτός ὁ πρᾶγμα . πάσχω γάρ οὗτος αὐτός αὐτός κατά ὁ ἀλήθεια οὕτως ὁ τέχνη συνίστημι καί βούλομαι ὁ δέω μανθάνω ὑποκρίνω . δύναμαι δέ καί παρά ὁ ὁ τραγῳδία ὑποκριτής καί κωμῳδία ὁ ἀγαθός , παρά ὅσος ποιέω ὁ εὔνοια ἤ ὁ ἀηδία ἑκάτερος οὐτάω ὁ τε ἐν ὑπόκρισις καί ἄνευ οὗτος , καταμανθάνω . ὡς δέ ἐν τύπος περιλαμβάνω , θυμόω μέν ἐπίτροχος ποιέω ὁ λόγος συμφέρω καί πρέπω , καί ὁ φωνή ὀξύς ἔχω καί ὁ φθέγμα ἁπλόος , καθίστημι δέ ὁ ἀρχή πρᾶος ὁ φθέγμα ποιέω καί ἐπιεικής , ἐπί ὁ ὄχλος δέ πως καί δεητικός καί τοιοῦτος οἷος παρακαλέω καί ἐν χρειακαθεστηκοος καί εὐλάβεια ἤ αἰδώς μετέχω . ὁ δέ πίστις ὁ πνεῦμα ὁ ῥυθμός ὑπαλλάσσω , καί ὁ ὁ ἐνθύμημα εἶδος ἐπιστρεφής ποιέω ὁ λόγος , καί ὁ σχῆμα ὁ σῶμα μετά ὁ χείρ σύντονος καί δριμύς βλέπω πρός ὁ δικαστής , καί συναποκλίνω αὐτός ὁ ὁ πειθώ μεταβολή . εἰ δέ τις ἀποδείκνυμι , καί καιρός ἄγω μανθάνω ὁ δικαστής ὁ ἔλεγχος καί παραδέχομαι ὁ πιθανότης ὁ ἀπόδειξις , σχετλιάζω ὁ φύσις παρακαλέω καί καταπλήσσω ὁ ἀντίδικος ὁ πλάσσω οὗτος φθέγμα , οἰκεῖος ὁ εὑρίσκω εἰμί ὁ ἀλήθεια . ἐπικλάζω γοῦν φιλέω καί θέλγω καί ὁ κύων ὁ ὁ ἴχνος εὕρεσις καί περιχάρεια δηλόω ἔχω ἐγγύς ὁ πάλαι ζητέω · ἐπαίρω δέ καί μικρός παῖς ὅς γλίχομαι τυγχάνω . οὗτος δέ μή πάρεργος βούλομαι θεωρέω , ἀλλά συλλέγω εἰς ὁ ἑαυτοῦ λόγος , ἴδιος εἶδος πίστις διά ἀπάτη εὐάγωγος πορίζω ἀσυλλόγιστος πάθος ὁ πρός οὗτος πειράω . οἰκτίζω δέ δέω μεταξύ λόγος τε καί ἀοιδή ὁ ἦχος ποιέω , οὔτε γάρ διαλέγω εἰμί · ἀναπείθω γάρ οἶκτος ἐξᾴδω , ὅθεν ἀρχή μουσική χαρμονή τε καί λύπη , ὁ φθέγμα ἐπεγείρω πρός ὁ μεταβολή ὁ λέξις · οὔτε δή ἔοικα , ἀλλά πίπτω μεταξύ οὗτος . δρόμος δέ οὐ πρέπω ἐν ὁ τοιοῦτος μέρος , πλήν εἰ ὁ ἐπίλογος δέω οὐ κατά οἶκτος , ἀλλά κατά ὁ θυμοειδής διατίθημι .