cassius-iatrosophista.quaestiones-medicae-et-problemata-physica 1
1 . Διὰ τί τὰ στρογγύλα ἕλκη δυσαλθέστερα καθέστηκε τῶν ἄλλων ; οἱ μὲν οὖν Ἡροφίλειοι τὴν αἰτίαν ἀποδιδόασι , γεωμετρῇ χρώμενοι ἀποδείξει · φασὶ γάρ , ὅτι τὰ κυκλικὰ σχήματα τῶν ἑλκῶν μικρὰ μὲν φαίνεται τῇ περιοχῇ , οὐ τοιαῦτα δ᾽ ἐστίν , ἀλλ᾽ ἔχει τῇ δυνάμει μείζονα τὰ ἐμβαδά , ἤπερ φαίνεται . τὸ μεῖζον δὲ πλείονος χρόνου δεῖται πρὸς τὴν ἐπούλωσιν · ὥστε εἰκότως τὰ τοιαῦτα ἕλκη φαίνεται δυσαλθῆ , εἴ γε καὶ μικρὰ φαίνεται · κατὰ δὲ τὸ ἀληθὲς οὐχ οὕτως ἔχει , ἀλλ᾽ ἐστὶ μείζονα . τοῦτο δὲ περικειμένως διεκρούσατο Ἀσκληπιάδης · εἴτις στρογγύλου ἕλκους ὑποκειμένου , ἐπιδιέλῃ τὰ παρακείμενα σώματα , ὥστε ἐκ τῆς ἐπιδιαιρέσεως γενέσθαι ἐπιμηκέστερον τὸ σχῆμα τοῦ ἕλκους , θᾶττον ἂν γένοιτο ἡ ἐπούλωσις . τοῦτο δ᾽ ἐναντίον τῷ τοῦ Ἡροφίλου ἀρέσκοντι . εἰ γὰρ τὸ μέγεθος τοῦ ἕλκους , ὡς αὐτοί φασιν , αἴτιον γίνεται τῆς δυσθεραπευσίας , ἐχρῆν τοῦ αὐτοῦ ὑποκειμένου μεγέθους καὶ ἑτέρου προσγινομένου ἐκ τῆς ἐπιδιαιρέσες , μᾶλλον γίνεσθαι δυσιατότερα ταῦτα , τὰ ἕλκη . αὐτὸς δὲ ὁ Ἀσκληπιάδης τοιαύτην ἀποδίδωσιν αἰτίαν · φησὶ γάρ , ὅτι ἐπὶ παντὸς πράγματος , ᾧ σύμφυτόν ἐστι τὸ κινεῖσθαι , ἡ σφοδροτέρα κίνησις γίνεται ἐκ τῶν κατ᾽ αὐτὰ ἀρχῶν . ἀρχὰς δὲ λέγει τὰ μέσα τῶν κινουμένων . ὑποδείγμασι δὲ χρῆται πρὸς σαφήνειαν τῇ τε τῶν ποταμῶν κινήσει καὶ τῇ τοῦ πυρός . ὡς γὰρ ἐπὶ τούτων μάλιστα κινεῖται καὶ σφοδρότερον τὰ μέσα , οὕτω συμβαινει καὶ ἐπὶ τῶν ἑλκῶν · οἷόν τί ἐστι τὸ λεγόμενον , ἐπεὶ τῶν ποταμῶν ἐπὶ τοῦ πλεονάζοντος μέρους σφοδροτέρα γίνεται ἡ κίνησις . πλεονάζει δὲ δηλονότι τὸ μέσον ἐν αὐτοῖς ἐκεῖ γὰρ μάλιστα συντρέχει τὸ πλέον . ὁ δ᾽ ὅμοιος λόγος καὶ περὶ τῆς φλογὸς τοῦ πυρός . κατὰ γὰρ τὸν μέσον μάλιστα τόπον σφοδρότερον κινεῖται αὕτη οὕτως , ὡς καὶ πολλάκις προαναπηδᾶν κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τὴν φλόγα . ἐπεὶ οὖν καὶ τὰ στρογγύλα ἕλκη , καθότι αὐτὰ ὥσπερ συνῆκται , καὶ οἷον εἰς μέσα ἐστὶ κατὰ πᾶν μέρος , διὰ τοῦτο συμβαίνει σφοδροτέραν τὴν κίνησιν ἐπ᾽ αὐτῶν γίνεσθαι . κίνησις δὲ γίνεται δηλονότι ὄγκων τινῶν φυσικῶς φερομένων ἐπὶ τὰ ἔξω διὰ τῶν πόρων , καὶ τῇ σφοδρᾷ τούτων παρόδῳ συμβαίνει ἀνακρούεσθαι τὴν ἐπούλωσιν . ῥητέον δὲ πρὸς τοῦτο , ὅτι εἰ τῶν ὄγκων ἡ σφοδρὰ κίνησις ἐπὶ τὸ ἔξω αἰτία γίγνεται τοῦ εἶναι τὰ τοιαῦτα ἕλκη δυσαλθῆ , ἐχρῆν μάλιστα τοῦτο συμβαίνειν ἐπὶ τῶν ἀκμαζόντων · καὶ ἐκ τούτων ἂν συμβαίη ἕλκῃ ἐπ᾽ αὐτῶν τὰ τοιαῦτα · ἐπὶ γὰρ τούτων μάλιστά εἰσιν ὀξυκίνητοι οἱ ὄγκοι καὶ πολλοὶ τῷ πλήθει , ἐπὶ δὲ τῶν γεγηρακότων ὀλίγοι τέ εἰσι καὶ νωχελεῖ τῇ κινήσει χρῶνται · καὶ ἐπίπαν ἐπὶ τούτων διαλθέστερα τὰ τοιαῦτα τῶν ἑλκῶν γίνεται . ῥητέον οὖν , ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν κατὰ οἱονεὶ ἐγγώνιον σχῆμα συνισταμένων ἑλκῶν συμβαίνει τὴν ἐπούλωσιν θᾶττον γίνεσθαι , διὰ τὸ τὰ ὑγιεινὰ σώματα μᾶλλον εἶναι ἀλλήλων πλησίον , καθὸ μάλιστα οἱονεὶ γωνία γίνεται τοῦ ἕλκους . τὰ δὲ ὑγιῆ οὐχ ὡς ἔτυχε συμβάλλεται τῇ ἐπουλώσει . καὶ δῆλον τοῦτο ἐκ τοῦ μᾶλλον εἶναι εὐιατότερα , ἔχοντα παρακείμενα σώματα , τὰ δοκοῦντα μὲν ὑγιῆ , πεπονθότα δέ . ἐπὶ δὲ τῶν στρογγύλων τὰ ὑγιῆ σώματα πανταχόθεν ἐπίσης ἀφέστηκε τῶν ἑλκῶν , καὶ πλέον ἤπερ κατὰ σχῆμα τὸ ἐγγώνιον γινόμενον · ὥσπερ ἐπὶ κύκλου εἰ λάβοιμεν ἐκ βραχέος διαστήματος σημεῖά τινα καὶ ἐπιζεύξοιμεν εὐθεῖαν κατὰ τὰ σημεῖα , καὶ ὁμοίως ἐφ’ ἑτέρου τριγώνου , ἂν οὕτω τύχῃ , καὶ ἐπιζεύξοιμεν βραχὺ ἀπὸ τῆς γωνίας διαστήσαντες , εὑρίσκεται μείζων ἡ ἐν τῷ κύκλῳ ἐπιζευχθεῖσα εὐθεῖα · οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν στρογγύλων ἑλκῶν καὶ τῶν μὴ τοιούτων ἔχει , ὡς ἔφαμεν . διὰ τοῦτο συμβαίνει ῥᾳδίαν τὴν ἐπούλωσιν γίνεσθαι ἐπὶ τῶν κατὰ γωνιῶτχῆμα γινομένων , διὰ τὸ τὰ ὑγιενὰ σώματα μᾶλλον εἷναι πλησίον ἀλλήλων , καὶ συμβάλλεσθαι ταῦτα τῇ ἐπουλώσει · ὅθεν καὶ ὡς ἐπίπαν ἀπὸ τῶν ἄκρων ἄρχεται ἡ ἐπούλωσις καθὸ μάλιστα συνεργεῖ ἀπὸ τῶν παρακειμένων ὑγιεινῶν σωμάτων . ἐπὶ δὲ τῶν στρογγύλων διὰ τὸ πανταχόθεν ἐπίσης ἀφεστᾶναι τὰ ὑγιεινὰ ἀλλήλων καὶ μὴ δύνασθαι συναιρεῖσθαι τῇ ἐπουλώσει , μὴ ῥᾴδιον γίνεσθαι ταύτην .
Lemmas: 1 . Ζεύς τίς ὁ στρογγύλος ἕλκος δυσαλθής καθίστημι ὁ ἄλλος ; ὁ μέν οὖν Ἡροφίλειος ὁ αἰτία ἀποδίδωμι , γεωμετρέω χράομαι ἀπόδειξις · φημί γάρ , ὅτι ὁ κυκλικός σχῆμα ὁ ἕλκος μικρός μέν φαίνω ὁ περιοχή , οὐ τοιοῦτος δέ εἰμί , ἀλλά ἔχω ὁ δύναμις μέγας ὁ εμβαδόν , ἤ φαίνω . ὁ μέγας δέ πολύς χρόνος δέω πρός ὁ ἐπούλωσις · ὥστε ἔοικα ὁ τοιοῦτος ἕλκος φαίνω δυσαλθής , εἰμί γε καί μικρός φαίνω · κατά δέ ὁ ἀληθής οὐ οὕτως ἔχω , ἀλλά εἰμί μέγας . οὗτος δέ περικειμένως διακρούω Ἀσκληπιάδης · ἔστις στρογγύλος ἕλκος υποκείμενος , ἐπιδιαιρέω ὁ παράκειμαι σῶμα , ὥστε ἐκ ὁ ἐπιδιαίρεσις γίγνομαι ἐπιμήκης ὁ σχῆμα ὁ ἕλκος , ταχύς ἄν γίγνομαι ὁ ἐπούλωσις . οὗτος δέ ἐναντίος ὁ ὁ Ἡρόφιλος ἀρέσκω . εἰμί γάρ ὁ μέγεθος ὁ ἕλκος , ὡς αὐτός φημί , αἴτιος γίγνομαι ὁ δυσθεραπευσία , χρή ὁ αὐτός υποκείμενος μέγεθος καί ἕτερος προσγίγνομαι ἐκ ὁ ἐπιδιαιρέω , μᾶλλον γίγνομαι δυσίατος οὗτος , ὁ ἕλκος . αὐτός δέ ὁ Ἀσκληπιάδης τοιοῦτος ἀποδίδωμι αἰτία · φημί γάρ , ὅτι ἐπί πᾶς πρᾶγμα , ὅς σύμφυτος εἰμί ὁ κινέω , ὁ σφοδρός κίνησις γίγνομαι ἐκ ὁ κατά αὐτός ἀρχή . ἀρχή δέ λέγω ὁ μέσος ὁ κινέω . ὑπόδειγμα δέ χράω πρός σαφήνεια ὁ τε ὁ ποταμός κίνησις καί ὁ ὁ πῦρ . ὡς γάρ ἐπί οὗτος μάλιστα κινέω καί σφοδρός ὁ μέσος , οὕτως συμβαίνω καί ἐπί ὁ ἕλκος · οἷος τίς εἰμί ὁ λέγω , ἐπεί ὁ ποταμός ἐπί ὁ πλεονάζω μέρος σφοδρός γίγνομαι ὁ κίνησις . πλεονάζω δέ δηλονότι ὁ μέσος ἐν αὐτός ἐκεῖ γάρ μάλιστα συντρέχω ὁ πλείων . ὁ δέ ὅμοιος λόγος καί περί ὁ φλόξ ὁ πῦρ . κατά γάρ ὁ μέσος μάλιστα τόπος σφοδρός κινέω οὗτος οὕτως , ὡς καί πολλάκις προαναπηδάω κατά οὗτος ὁ μέρος ὁ φλόγα . ἐπεί οὖν καί ὁ στρογγύλος ἕλκος , καθότι αὐτός ὥσπερ συνάγω , καί οἷος εἰς μέσος εἰμί κατά πᾶς μέρος , διά οὗτος συμβαίνω σφοδρός ὁ κίνησις ἐπί αὐτός γίγνομαι . κίνησις δέ γίγνομαι δηλονότι ὄγκος τις φυσικός φέρω ἐπί ὁ ἔξω διά ὁ πόρος , καί ὁ σφοδρός οὗτος πάροδος συμβαίνω ἀνακρούω ὁ ἐπούλωσις . λέγω δέ πρός οὗτος , ὅτι εἰμί ὁ ὄγκος ὁ σφοδρός κίνησις ἐπί ὁ ἔξω αἰτία γίγνομαι ὁ ἔρχομαι ὁ τοιοῦτος ἕλκος δυσαλθής , χρή μάλιστα οὗτος συμβαίνω ἐπί ὁ ἀκμάζω · καί ἐκ οὗτος εἄν συμβαίνω ἕλκω ἐπί αὐτός ὁ τοιοῦτος · ἐπί γάρ οὗτος μάλα εἰμί ὀξυκίνητος ὁ ὄγκος καί πολύς ὁ πλῆθος , ἐπί δέ ὁ γηράσκω ὀλίγος τε εἰμί καί νωχελής ὁ κίνησις χράω · καί ἐπίπαν ἐπί οὗτος διαλθέστερα ὁ τοιοῦτος ὁ ἕλκος γίγνομαι . λέγω οὖν , ὅτι ἐπί μέν ὁ κατά οἱονεί ἐγγώνιος σχῆμα συνίστημι ἕλκος συμβαίνω ὁ ἐπούλωσις ταχύς γίγνομαι , διά ὁ ὁ ὑγιεινός σῶμα μᾶλλον ἔρχομαι ἀλλήλων πλησίος , καθό μάλιστα οἱονεί γωνία γίγνομαι ὁ ἕλκος . ὁ δέ ὑγιής οὐ ὡς τυγχάνω συμβάλλω ὁ ἐπούλωσις . καί δῆλος οὗτος ἐκ ὁ μᾶλλον ἔρχομαι εὐίατος , ἔχω παράκειμαι σῶμα , ὁ δοκέω μέν ὑγιής , πάσχω δέ . ἐπί δέ ὁ στρογγύλος ὁ ὑγιής σῶμα πανταχόθεν ἐπίσης ἀφίστημι ὁ ἕλκος , καί πλείων ἤ κατά σχῆμα ὁ ἐγγώνιος γίγνομαι · ὥσπερ ἐπί κύκλος εἰμί λαμβάνω ἐκ βραχύς διάστημα σημεῖον τις καί ἐπιζεύγνυμι εὐθεῖα κατά ὁ σημεῖον , καί ὅμοιος ἐπί ἕτερος τρίγωνον , εἄν οὕτως τυγχάνω , καί ἐπιζεύγνυμι βραχύς ἀπό ὁ γωνία διΐστημι , εὑρίσκω μέγας ὁ ἐν ὁ κύκλος ἐπιζεύγνυμι εὐθύς · οὗτος καί ἐπί ὁ στρογγύλος ἕλκος καί ὁ μή τοιοῦτος ἔχω , ὡς φημί . διά οὗτος συμβαίνω ῥᾴδιος ὁ ἐπούλωσις γίγνομαι ἐπί ὁ κατά γωνιῶτχῆμα γίγνομαι , διά ὁ ὁ ὑγιεινός σῶμα μᾶλλον ἔρχομαι πλησίος ἀλλήλων , καί συμβάλλω οὗτος ὁ ἐπούλωσις · ὅθεν καί ὡς ἐπίπαν ἀπό ὁ ἄκρος ἄρχω ὁ ἐπούλωσις καθό μάλιστα συνεργέω ἀπό ὁ παράκειμαι ὑγιεινός σῶμα . ἐπί δέ ὁ στρογγύλος διά ὁ πανταχόθεν ἐπίσης ἀφίστημι ὁ ὑγιεινός ἀλλήλων καί μή δύναμαι συναιρέω ὁ ἐπούλωσις , μή ῥᾴδιος γίγνομαι οὗτος .