berosus-chaldaeus.fragmenta 2.1
( Ἐκ τοῦ Ἀλεξάνδρου τοῦ Πολυίστορος , περὶ τῶν πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ βασιλευσάντων δέκα βασιλέων τῶν Χαλδαίων καὶ αὐτοῦ τοῦ κατακλυσοῦ , καὶ περὶ τοῦ Νῶε καὶ τῆς κιβωτοῦ , ἐν οἷς καί τινα διὰ μέσου τερατώδη φάσκει , ὡς τῷ Βηρώσσῳ γεγραμμένα ) . 1 . Βήρωσσος δὲ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Βαβυλωνιακῶν φησι γενέσθαι μὲν αὐτὸν κατὰ Ἀλέξανδρον τὸν Φιλίππου τὴν ἡλικίαν . Ἀναγραφὰς δὲ πολλῶν ἐν Βαβυλῶνι φυλάσσεσθαι μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἀπὸ ἐτῶν που ὑπὲρ μυριάδων ιε' περιεχούσας χρόνον · περιέχειν δὲ τὰς ἀναγραφὰς ἱστορίας περὶ τοῦ οὐρανοῦ καὶ θαλάσσης καὶ πρωτογονίας καὶ βασιλέων καὶ τῶν κατ’ αὐτοὺς πράξεων . 2 . Καὶ πρῶτον μὲν τὴν Βαβυλωνίων γῆν φησι κεῖσθαι ἐπὶ τοῦ Τίγριδος καὶ Εὐφράτου ποταμοῦ μέσην . Φύειν δὲ αὐτὴν πυροὺς ἀγρίους καὶ κριθὰς καὶ ὦχρον καὶ σήσαμον καὶ τὰς ἐν τοῖς ἕλεσι φυομένας ῥίζας ἐσθίεσθαι · ὀνομάζεσθαι αὐτὰς γόγγας · ἰσοδυναμεῖν δὲ τὰς ῥόζας ταύτας κριθαῖς . Γίνεσθαι δὲ φοίνικας καὶ μῆλα καὶ τὰ λοιπὰ ἀκρόδρυα καὶ ἰχθύας καὶ ἄρνεα χερσαῖά τε’ καὶ λιμναῖα . Εἶναι δὲ αὐτῆς τὰ μὲν κατὰ τὴν Ἀραβίαν μέρη ἄνυδρά τε καὶ ἄκαρπα , τὰ δὲ ἀντικείμενα τῇ Ἀραβίᾳ ὀρεινά τε καὶ ἄφορα εὔφορα Goar . ) . Ἐν δὲ τῇ Βαβυλῶνι πολὺ πλῆθος ἀνθρώπων γενέσθαι ἀλλοεθνῶν κατοικησάντων τὴν Χαλδαίαν · ζῆν δὲ αὐτοὺς ἀτάκτως ὥσπερ τὰ θηρία . 3 . Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ ἐνιαυτῷ φανῆναι ἐκ τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης κατὰ τὸν ὁμοροῦντα τόπον τῇ Βαβυλωνίᾳ ζῶον ἄφρενον ( ἄρρεν ὂν J . Voss . ) ὀνόματι Ὠάννην , καθὼς καὶ Ἀπολλόδωρος ἱστόρησε , τὸ μὲν ὅλον σῶμα ἔχον ἰχθύος , ὑπὸ δὲ τὴν κεφαλὴ παραπεφυκυῖαν ἄλλην κεφαλὴν ὑποκάτω τῆς τοῦ τοῦ ἰχθύος κεφαλῆς , καὶ πόδας ὁμοίως ἀνθρωπου , παραπεφυκότας δὲ ἐκ τῆς οὐρᾶς τοῦ ἰχθύος · εἶναι δὲ αὐτῷ φωνὴν ἀνθρώπου , τὴν δὲ εἰκόνα αὐτοῦ ἔτι καὶ νῦν διαφυλάσσεσθαι · τοῦτο δὲ , φησὶ , τὸ ζῶον , τὴν μὲν ἡμέραν διατρίβειν μετὰ τῶν ἀνθρώπων , οὐδεμίαν τροφὴν προσφερόμενον , παραδιδόναι τε τοῖς ἀνθρώποις γραμμάτων καὶ μαθημάτων καὶ τεχνῶν παντοδαπῶν ἐμπειρίαν , καὶ πόλεων συνοικισμοὺς καὶ ἱερῶν ἱδρύσεις , καὶ νόμων εἰσηγήσεις καὶ γεωμετρίαν διδάσκειν , καὶ σπέρματα καὶ καρπῶν συναγωγὰς ὑποδεικνύναι , καὶ συνόλως πάντα τὰ πρὸς ἡμέρωσιν ἀνήκοντα βίου παραδιδόναι τοῖς ἀνθρώποις . Ἀπὸ δὲ τοῦ χρόνου ἐκείνου οὐδὲν ἄλλο περισσὸν εὑρεθῆναι . Τοῦ δὲ ἡλίου δύναντος τὸ ζῶον τουτονὶ ( τοῦτο s . τουτί ? ) Ὠάννην δῦναι πάλιν εἰς τὴν θάλασσαν , καὶ τὰς νύκτας ἐν τῷ πελάγει διαιτᾶσθαι · εἶναι γὰρ αὐτὸ ἀμφίβιον . Ὕστερον δὲ φανῆναι καὶ ἕτερα ζῶν ὅμοια τούτῳ , περὶ ὧν ἐν τῇ τῶν βασιλέων ἀναγραφῇ φησι δηλώσειν . Τὸν δὲ Ὠάννην περὶ γενεᾶς καὶ πολιτείας γράψαι καὶ παραδοῦναι τόνδε τὸν λόγον τοῖς ἀνθρώποις . 4 . Γενέσθαι φησὶ χρόνον , ἐν ᾧ τὸ πᾶν σκότος καὶ ὕδωρ εἶναι καὶ ἐν τούτοις ζῶα τερατώδη , καὶ εἰδφυεῖς ( ἰδιοφυεῖς recte Richter . ; αὐτοφυεῖς Mai . ; διφυεῖς Scalig . ) τὰς ἰδέας ἔχοντα ζωογονεῖσθαι . Ἀνθρώπους γὰρ διπτέρους γεννηθῆναι , ἐνίου δὲ καὶ τετραπτέρους καὶ διπροσώπους · καὶ σῶμα μὲν ἔχοντας ἓν , κεφαλὰς δὲ δύο , ἀνδρείαν τε καὶ γυναικείαν , καὶ αἰδοῖά τε δισσὰ , ἄρρεν καὶ θῆλυ · καὶ ἑτέρους ἀνθρώπους τοὺς μὲν αἰγῶν σκέλη καὶ κέρατα ἔχοντας , τοὺς δὲ ἱππόποδας , τοὺς δὲ τὰ ὀπίσω μὲν μέρη ἵππων , τὰ δὲ ἔμπροσθεν ἀνθρώπων , οὓς ἱπποκενταύρους τὴν ἰδέαν εἶναι . Ζωογονηθῆναι δὲ καὶ ταύρους ἀνθρώπων κεφαλὰς ἔχοντας καὶ κύνας τετρασωμάτους , οὐρὰς ἰχθύος ἐκ τῶν ὄπισθεν μερῶν ἔχοντας , καὶ ἵππους κυνοκεφάλους , καὶ ἀνθρώπους , καὶ ἕτερα ζῶν κεφαλὰς μὲν καὶ σώματα ἵππων ἔχοντα , οὐρὰς δὲ ἰχθύων , καὶ ἄλλα δὲ ζῶα παντοδαπῶν θηρίων μορφὰς ἔχοντα . Πρὸς δὲ τούτοις ἰχθύας καὶ ἑρπετὰ καὶ ὄφεις καὶ ἄλλα ζῶα πλείονα θαυμαστὰ καὶ παρηλλαγμένα τὰς ὄψεις ἀλλήλων ἔχοντα · ὧν καὶ τὰς εἰκόνας ἐν τῷ τοῦ Βάλου ναῷ ἀνακεῖσθαι . Ἄρχειν δὲ τούτων πάντων γυναῖκα ᾗ ὄνομα Ὁμόρωκα ( Ὀμόρκα Scalig . ) · εἶναι δὲ τοῦτο Χαλδαϊστὶ μὲν Θαλάτθ , Ἑλληνιστὶ δὲ μεθερμηνεύεσθαι θάλασσα , [ κατὰ δὲ ἰσόψηφον σελήνη , quod Syncelli , ut videtur , addidamentum ] . 5 . Οὕτως δὲ τῶν ὅλων συνεστηκότων ἐπανελθόντα Βῆλον σχίσαι τὴν γυναῖκα μέσην , καὶ τὸ μὲν ἥμισυ αὐτῆς ποιῆσαι γῆν , τὸ δὲ ἄλλο ἥμισυ οὐρανὸν , καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ζῶα ἀφανίσαι . Ἀλληγορικῶς δέ φησι τοῦτο πεφυσιολογῆσθαι . Ὑγροῦ γὰρ ὄντος τοῦ παντὸς καὶ ζώων ἐν αὐτῷ γεγενημένων , τοῦτον τὸν θεὸν ἀφελεῖν τὴν ἑαυτοῦ κεφαλὴν , καὶ τὸ ῥυὲν αἷμα τοὺς ἄλλους θεοὺς φυρᾶσαι τῇ γῇ , καὶ διαπλάσαι τοὺς ἀνθρώπους · δι’ ὃ νοερούς τε εἶναι καὶ φρονήσεως θείας μετέχειν . 6 . Τὸν δὲ Βῆλον , ὃν Δία μεθερμηνεύουσι , μέσον τεμόντα τὸ σκότος χωρίσαι γῆν καὶ οὐρανὸν ἀπ’ ἀλλήλων , καὶ διατάξαι τὸν κόσμον · τὰ δὲ ζῶα οὐκ ἐνεγκόντα τὴν τοῦ φωτὸς δύναμιν φθαρῆναι . Ἰδόντα δὲ τὸν βῆλον χώραν ἔρημον καὶ καρποφόρον κελεῦσαι ἑνὶ τῶν θεῶν τὴν κεφαλὴν ἀφελόντι ἑαυτοῦ τῷ ἀπορρυέντι αἵματι φυρᾶσαι τὴν γῆν καὶ διαπλάσαι ἀνθρώπους καὶ θηρία τὰ δυνάμενα τὸν ἀέρα φέρειν · ἀποτελέσαι δὲ τὸν Βῆλον καὶ ἄστρα καὶ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ τοὺς πέντε πλανήτας . Ταῦτά φησιν ὁ Πολυίστωρ Ἀλέξανδρος τὸν Βήρωσσον ἐν τῇ πρώτῃ φάσκειν . Ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ κτλ . ( v . fr . 4 ) .
Lemmas: ( ἐκ ὁ Ἀλέξανδρος ὁ πολυΐστωρ , περί ὁ πρό ὁ κατακλυσμός βασιλεύω δέκα βασιλεύς ὁ Χαλδαῖος καί αὐτός ὁ κατακλύζομαι , καί περί ὁ Νῶε καί ὁ κιβωτός , ἐν ὅς καί τις διά μέσος τερατώδης φάσκω , ὡς ὁ Βήρωσσος γράφω ) . 1 . Βήρωσσος δέ ἐν ὁ πρῶτος ὁ Βαβυλωνιακός φημί γίγνομαι μέν αὐτός κατά Ἀλέξανδρος ὁ Φίλιππος ὁ ἡλικία . ἀναγραφή δέ πολύς ἐν Βαβυλών φυλάσσω μετά πολύς ἐπιμέλεια ἀπό ἔτος ποῦ ὑπέρ μυριάς ἵημι περιέχω χρόνος · περιέχω δέ ὁ ἀναγραφή ἱστορία περί ὁ οὐρανός καί θάλασσα καί πρωτογονία καί βασιλεύς καί ὁ κατά αὐτός πρᾶξις . 2 . καί πρῶτος μέν ὁ Βαβυλώνιος γῆ φημί κεῖμαι ἐπί ὁ Τίγρης καί Εὐφράτης ποταμός μέσος . φύω δέ αὐτός πυρός ἄγριος καί κριθή καί ὦχρος καί σήσαμος καί ὁ ἐν ὁ ἕλος φύω ῥίζα ἐσθίω · ὀνομάζω αὐτός γόγγα · ἰσοδυναμέω δέ ὁ Ρόζας αὐτός κριθή . γίγνομαι δέ φοῖνιξ καί μῆλον καί ὁ λοιπός ἀκρόδρυα καί ἰχθύς καί ἀρνέα χερσαῖος τί καί λιμναῖος . εἰμί δέ αὐτηες͂ς ὁ μέν κατά ὁ Ἀραβία μέρος άνυδρος τε καί ἄκαρπος , ὁ δέ ἀντίκειμαι ὁ Ἀραβία ὀρεινός τε καί ἄφορος εὔφορος Goar . ) . ἐν δέ ὁ Βαβυλών πολύς πλῆθος ἄνθρωπος γίγνομαι ἀλλοεθνής κατοικέω ὁ Χαλδαία · ζάω δέ αὐτός ἄτακτος ὥσπερ ὁ θηρίον . 3 . ἐν δέ ὁ πρῶτος ἐνιαυτός φαίνω ἐκ ὁ Ἐρυθρά θάλασσα κατά ὁ ὁμορέω τόπος ὁ Βαβυλώνιος ζῷον ἄφρενος ( ἄρσην εἰμί J . Voss . ) ὄνομα Ὠάννης , καθώς καί Ἀπολλόδωρος ἱστορέω , ὁ μέν ὅλος σῶμα ἔχω ἰχθύς , ὑπό δέ ὁ κεφαλή παραφύω ἄλλος κεφαλή ὑποκάτω ὁ ὁ ὁ ἰχθύς κεφαλή , καί πόδι ὅμοιος ἄνθρωπος , παραφύομαι δέ ἐκ ὁ οὐρά ὁ ἰχθύς · ἔρχομαι δέ αὐτός φωνή ἄνθρωπος , ὁ δέ εἰκών αὐτός ἔτι καί νῦν διαφυλάσσω · οὗτος δέ , φημί , ὁ ζῷον , ὁ μέν ἡμέρα διατρίβω μετά ὁ ἄνθρωπος , οὐδείς τροφή προσφέρω , παραδίδωμι τε ὁ ἄνθρωπος γράμμα καί μάθημα καί τέχνη παντοδαπός ἐμπειρία , καί πόλις συνοικισμός καί ἱερός ἵδρυσις , καί νόμος εἰσήγησις καί γεωμετρία διδάσκω , καί σπέρμα καί καρπός συναγωγή ὑποδείκνυμι , καί σύνολος πᾶς ὁ πρός ἡμέρωσις ἀνήκω βίος παραδίδωμι ὁ ἄνθρωπος . ἀπό δέ ὁ χρόνος ἐκεῖνος οὐδείς ἄλλος περισσός εὑρίσκω . Τώς δέ ἥλιος δύω ὁ ζῷον οὗτος ( οὗτος s . οὗτος ? ) Ὠάννης δύω πάλιν εἰς ὁ θάλασσα , καί ὁ νύξ ἐν ὁ πέλαγος διαιτάω · ἔρχομαι γάρ αὐτός ἀμφίβιος . Ὕστερος δέ φαίνω καί ἕτερος ζάω ὅμοιος οὗτος , περί ὅς ἐν ὁ ὁ βασιλεύς ἀναγραφή φημί δηλόω . ὁ δέ Ὠάννης περί γενεά καί πολιτεία γράφω καί παραδίδωμι ὅδε ὁ λόγος ὁ ἄνθρωπος . 4 . γίγνομαι φημί χρόνος , ἐν ὅς ὁ πᾶς σκότος καί ὕδωρ ἔρχομαι καί ἐν οὗτος ζῷον τερατώδης , καί λαμβάνω ( ἰδιοφυής recte Richter . ; αὐτοφυής Mai . ; διφυής Scalig . ) ὁ ἰδέα ἔχω ζωογονέω . Ἄνθρωπος γάρ δίπτερος γεννάω , ἔνιος δέ καί τετράπτερος καί διπρόσωπος · καί σῶμα μέν ἔχω εἷς , κεφαλή δέ δύο , ἀνδρεία τε καί γυναικεῖος , καί αἰδοῖον τε δισσός , ἄρσην καί θῆλυς · καί ἕτερος ἄνθρωπος ὁ μέν αἴξ σκέλος καί κέρας ἔχω , ὁ δέ ιπποπους , ὁ δέ ὁ ὀπίσω μέν μέρος ἵππος , ὁ δέ ἔμπροσθεν ἄνθρωπος , ὅς ἱπποκένταυρος ὁ ἰδέα ἔρχομαι . ζῳογονέω δέ καί ταῦρος ἄνθρωπος κεφαλή ἔχω καί κύων τετρασώματος , οὐρά ἰχθύς ἐκ ὁ ὄπισθεν Μέρα ἔχω , καί ἵππος κυνοκέφαλος , καί ἄνθρωπος , καί ἕτερος ζάω κεφαλή μέν καί σῶμα ἵππος ἔχω , οὐρά δέ ἰχθύς , καί ἄλλος δέ ζῷον παντοδαπός θηρίον μορφή ἔχω . πρός δέ οὗτος ἰχθύς καί ἑρπετόν καί ὄφις καί ἄλλος ζῷον πολύς θαυμαστός καί παραλλάσσω ὁ ὄψις ἀλλήλων ἔχω · ὅς καί ὁ εἰκών ἐν ὁ ὁ βάλλω ναός ἀνάκειμαι . ἄρχω δέ οὗτος πᾶς γυνή ὅς ὄνομα Ὁμόρωκα ( ομορκαʹ Scalig . ) · ἔρχομαι δέ οὗτος Χαλδαιστί μέν Θαλάτθ , Ἑλληνιστί δέ μεθερμηνεύω θάλασσα , [ καὶ δέ ἰσόψηφος σελήνη , quod Syncelli , ut videtur , addidamentum ] . 5 . οὕτως δέ ὁ ὅλος συνίστημι ἐπανέρχομαι Βῆλος σχίζω ὁ γυνή μέσος , καί ὁ μέν μισός αὐτηες͂ς ποιέω γῆ , ὁ δέ ἄλλος μισός οὐρανός , καί ὁ ἐν αὐτός ζῷον ἀφανίζω . ἀλληγορικός δέ φημί οὗτος φυσιολογέω . Ὑγρός γάρ εἰμί ὁ πᾶς καί ζῷον ἐν αὐτός γίγνομαι , οὗτος ὁ θεός ἀφαιρέω ὁ ἑαυτοῦ κεφαλή , καί ὁ ῥέω αἷμα ὁ ἄλλος θεός φυράω ὁ γῆ , καί διαπλάσσω ὁ ἄνθρωπος · διά ὁ νοερός τε ἔρχομαι καί φρόνησις θεῖος μετέχω . 6 . ὁ δέ Βῆλος , ὅς Ζεύς μεθερμηνεύω , μέσος τέμνω ὁ σκότος χωρίζω γῆ καί οὐρανός ἀπό ἀλλήλων , καί διατάσσω ὁ κόσμος · ὁ δέ ζῷον οὐ φέρω ὁ ὁ φάος δύναμις φθείρω . εἶδον δέ ὁ Βῆλος χώρα ἐρῆμος καί καρποφόρος κελεύω εἷς ὁ θεός ὁ κεφαλή ἀφαιρέω ἑαυτοῦ ὁ ἀπορρέω αἷμα φυράω ὁ γῆ καί διαπλάσσω ἄνθρωπος καί θηρίον ὁ δύναμαι ὁ αέρας φέρω · ἀποτελέω δέ ὁ Βῆλος καί ἄστρον καί ἥλιος καί σελήνη καί ὁ πέντε πλανήτης . ταῦτα φημί ὁ Πολυίστωρ Ἀλέξανδρος ὁ Βήρωσσος ἐν ὁ πρῶτος φάσκω . ἐν δέ ὁ δεύτερος κτλ . ( v . fr . 4 ) .