basilius-theology.sermones-de-moribus-symeone-metaphrasta-collecti pg032_0684.1
κυήσασαν αὐτὰς γαστέρα διεσθίουσας ( 1 ) ἀπογεν - A νᾶσθαι · οὕτω καὶ ὁ φθόνος τὴν ωδίνουσαν ψυχὴν πέφυκε διασπᾶν . Ὁ βασκαίνων μίαν ἀναμένει τοῦ κακοῦ βραστίων , εἰ ποὺ τινὰ ἴδοι καταπεσόντα τῶν φθονουμένων . Οὕτως ὅρος τοῦ μίσους , ὁλίουν ἰδεῖν ἐκ μακαρίου τὸν βασκαινόμενον , ἐλεεινὸν γενέσθαι τὸν ἑαλωτόν . Τότε σπένδεταί καὶ φίλος ἐστίν , ὅταν δακρύουσα ἴδῃ , ὅταν πενθοῦντα θεάσηται · καὶ εὐθυμοῦντι μὲν οὐ συνευφραίνεται , ὀδυρομένῳ δὲ συνδακρύει . Καὶ τὴν μεταβολὴν τοῦ βίου , ἐξ ὧν εἰς οἷα μεταπέπτωκε , κατοικτιζεται , οὐχ ὑπὸ φιλανθρωπίας καὶ τοῦ συμπαθὲς εἶναι , ἐξαίρεων τῷ λόγῳ τὰ πρότερα ( 2 ) , ἀλλ’ ἵνα βαρυτέραν αὐτῷ κατασκευάσῃ τὴν συμφοράν . Τοιούτος ἦν ὁ Σαοὺλ , δὲ τῶν εὐεργεσιῶν τὰς ὑπερβολὰς ἀφορμὴν τοῦ πολέμου πρὸς τὸν Δα - B βὶδ ἐποίησατο , καὶ ἐπειράτο δόρατι διαπερᾶν τὸν εὐεργέτην . Σὺν αὐτῷ γὰρ τῷ στρατῷ ἐκ τῶν πολεμίων περισωθεὶς , καὶ τῆς ἐπὶ τῷ Γολιάθῳ αἰσχύνης ἀπαλλαγείς , αὐτόχειρ γενέσθαι , καὶ ἐξ ἐνέδρας ἀνελεῖν ἐπεχείρησεν · εἶτα φυγάδα καταστήσας , οὐδὲ οὕτω τὴν ἔχθραν ἐστέπεν , ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ἐκστρατεύσας ἐπ’ αὐτὸν τρισχιλίοις λοχαῖς , τὰς ἔρημίας διῃρεῦντο . “ Ὡς γε παρ’ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς διώξεως καταληφθεὶς , ἕτοιμος εἰς ἅγην προκειμένος τῷ ἐχθρῷ , πάλιν περισωθεὶς ὑπὸ τοῦ δικαίου , ἐπαγγείας αὐτῷ τὰς χεῖρας διαφυλαξάμενον , οὐδ’ ὑπὸ ταύτης τῆς εὐεργεσίας ἐκάμφθη · ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐστρατολόγει , καὶ πάλιν ἐδίωκεν , ἕως καὶ δεύτερον ἀλοὺς ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ σπηλαίῳ , τοῦ μὲν τὴν ἀρετὴν λαμπροτέραν ἀπέδειξεν , ἐαυτοῦ δὲ τὴν πονηρίαν καταφανεστέραν ἐποίησεν ( 3 ) . Οὕτω καὶ περὶ τὸν Ἰω - C σὴφ οἱ ἀδελφοὶ διατίθενται , οὐχ εἰδότες ὅ τι πράττουσιν . Εἰ μὲν γὰρ ἀληθῆ τὰ ἐνύπνια τοῦ Ἰωσήφ , τίς μηχανὴν μὴ οὐχὶ πάντως ἐκδίναι τὰ προρρηθέντα · εἰ δὲ ψευδεῖς αἱ τῶν ὑπεράτων ὄψεις , ἀντὶ τίνος βασκαίνουσι τῷ ἀφαιλωμένῳ ; Ἄλλ’ ὄντως ἰδιόν τι πάθος ἐστὶ τοῦ διαβόλου ὁ φθόνος , ὁ ἐκκαληθῆναι μὴ δυνάμενος , ὁ ( 4 ) ἰατρείαν οὐχ ἐπιδεχόμενος . Ὁ κεφαλαλγῶν λέγει τῷ ἰατρῷ τὴν κεφαλαλγίαν · ὁ φθόνον νοσῶν τί εἴπη ; Λυπεῖ με τὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἀγαθά ; Ἡ μὲν ἀλήθεια αὕτη , τὰ δὲ ῥήματα ἕκαστος ἐπαισχύνεται . Τί στενάζεις ; ἰδίου κακοῦ , ἢ ἀλλοτρίου ἀγαθοῦ ; Ὄντως ; Γοῦν ἐστὶ κακὸν τοῦ διαβόλου ὁ φθόνος . Καλάπερ γὰρ τῶν βελόν τὰ βιαῖως φερόμενα , ἐπειδὴν καρτερῶ τινὶ καὶ ἀντιτύπῳ προσπέσῃ , ἐπὶ τὸν προέμενον ἐπανέρχεται · οὕτω καὶ τοῦ φθόνου κινήματα , οὕδενι λυπούντα τὸν βασκαινόμενον , αὐτοῦ πληγαὶ γίνονται τοῦ ταῦ βασκάνου . Πολλὰ μὲν γὰρ ἔνεστι τῇ βασκανίᾳ χαχά , ἐν δὲ χρήσιμον , ὅτι κακὸν ἐστιν αὐτῷ τῷ κεκτημένῳ , καὶ μᾶλλον δαπανῶν τὴν καρδίαν , ἢ ὁ ἴδε τὸν σῶν . Ὁ γὰρ βασκαίνων , αὐτὸν μὲν τὸν βασκαινόμενον ὀλίγα βλάπτει , ἑαυτὸν δὲ δαπανᾷ τῇ
Lemmas: κυέω αὐτός γαστήρ διεσθίω ( 1 ) ἀπογίγνομαι - A νάω · οὗτος καί ὁ φθόνος ὁ ωδίνω ψυχή φύω διασπάω . ὁ βασκαίνω εἷς ἀναμένω ὁ κακός βραστίων , εἰμί πού τις ὁράω καταπίπτω ὁ φθονέω . οὕτως ὅρος ὁ μῖσος , ὁλίζω ὁράω ἐκ μακάριος ὁ βασκαίνω , ἐλεεινός γίγνομαι ὁ ἁλίσκομαι . τότε σπένδω καί φίλος εἰμί , ὅταν δάκρυ ὁράω , ὅταν πενθέω θεάομαι · καί εὐθυμέω μέν οὖον συνευφραίνω , ὀδύρομαι δέ συνδακρύω . καί ὁ μεταβολή ὁ βίος , ἐκ ὅς εἰς οἷος μεταπίπτω , κατοικτίζω , οὐ ὑπό φιλανθρωπία καί ὁ συμπαθής εἰμί , ἐξαιρέω ὁ λόγος ὁ πρότερος ( 2 ) , ἀλλά ἵνα βαρύς αὐτός κατασκευάζω ὁ συμφορά . τοιούτος εἰμί ὁ Σαῦλος , δέ ὁ εὐεργεσία ὁ ὑπερβολή ἀφορμή ὁ πόλεμος πρός ὁ δα - B Βιδ ποιέω , καί πειράω δόρυ διαπεράω ὁ εὐεργέτης . σύν αὐτός γάρ ὁ στρατός ἐκ ὁ πολέμιος περισῴζω , καί ὁ ἐπί ὁ Γολίαθος αἰσχύνη ἀπαλλάσσω , αὐτόχειρ γίγνομαι , καί ἐκ ἐνέδρα ἀναιρέω ἐπιχειρέω · εἶτα φυγάς καθίστημι , οὐδέ οὗτος ὁ ἔχθρα στέφω , ἀλλά ὁ τελευταῖος ἐκστρατεύω ἐπί αὐτός τρισχίλιοι λοχή , ὁ ἐρημία διαιρέω . “ ὡς γε παρά αὐτός ὁ καιρός ὁ δίωξις καταλαμβάνω , ἑτοῖμος εἰς ἄγνυμι πρόκειμαι ὁ ἐχθρός , πάλιν περισῴζω ὑπό ὁ Δίκαιος , ἐπαγγείας αὐτός ὁ χείρ διαφυλάσσω , οὐδέ ὑπό οὗτος ὁ εὐεργεσία κάμπτω · ἀλλά καί πάλιν στρατολογέω , καί πάλιν διώκω , ἠώς καί δύο ἁλίσκομαι ὑπό ὁ αὐτός ἐν ὁ σπήλαιον , ὁ μέν ὁ ἀρετή λαμπρός ἀποδείκνυμι , ἑαυτοῦ δέ ὁ πονηρία καταφανής ποιέω ( 3 ) . οὕτως καί περί ὁ Ἰώ - C σφός ὁ ἀδελφός διατίθημι , οὐ οἶδα ὅς τίς πράσσω . εἰμί μέν γάρ ἀληθής ὁ ἐνύπνιος ὁ Ἰωσήφ , τίς μηχανή μή οὐ πάντως ἐκδινέω ὁ προλέγω · εἰμί δέ ψευδής ὁ ὁ ὑπεράτων ὄψις , ἀντί τίς βασκαίνω ὁ ἀφαιλέω ; ἄλλος εἰμί ἴδιος τίς πάθος εἰμί ὁ διάβολος ὁ φθόνος , ὁ ἐκκαλέω μή δύναμαι , ὁ ( 4 ) ἰατρεία οὐ ἐπιδέχομαι . ὁ κεφαλαλγέω λέγω ὁ ἰατρός ὁ κεφαλαλγία · ὁ φθόνος νοσέω τίς εἶπον ; λυπέω ἐγώ ὁ ὁ ἀδελφός ἀγαθός ; ὁ μέν ἀλήθεια οὗτος , ὁ δέ ῥῆμα ἕκαστος ἐπαισχύνομαι . τις στενάζω ; ἴδιος κακός , ἢ ἀλλότριος ἀγαθός ; ὄντως ; γοῦν εἰμί κακός ὁ διάβολος ὁ φθόνος . καλός γάρ ὁ βελών ὁ βίαιος φέρω , ἐπειδή καρτερῶ τις καί ἀντίτυπος προσπίπτω , ἐπί ὁ προΐημι ἐπανέρχομαι · οὗτος καί ὁ φθόνος κίνημα , οὐδείς λυπέω ὁ βασκαίνω , αὐτός πληγή γίγνομαι ὁ ταῦ βάσκανος . Πολύς μέν γάρ ἔνειμι ὁ βασκανία χάχας , ἐν δέ χρήσιμος , ὅτι κακός εἰμί αὐτός ὁ κτάομαι , καί μᾶλλον δαπάνη ὁ Καρδία , ἢ ὁ ὁράω ὁ σός . ὁ γάρ βασκαίνω , αὐτός μέν ὁ βασκαίνω ὀλίγος βλάπτω , ἑαυτοῦ δέ δαπανάω ὁ