basilius-theology.sermones-de-moribus-symeone-metaphrasta-collecti pg032_0692.1
σωθήσεται · ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται . Μὴ γίνου κριτὴς ἄντιος ἑαυτοῦ , μηδὲ πρὸς χάριν ἐξέταζε , εἰ μὲν τί δοκεῖς ἔχειν καλόν , τοῦτο ἐν ψήφῳ τίθεις , τῶν δὲ πταισμάτων ἔχων ἐπιλανθανόμενος , μηδ’ ἐφ’ οἷς μὲν σήμερον κατορθοῖς μεγαλυνόμενος , ἐφ’ οἷς δὲ πρῶτον καὶ πάλαι χαλῶς εἰργάσω , συγχωρήσιν ἑαυτῷ διδούς · ἀλλ’ ὅταν σε τὸ παρὸν ἐπάρῃ , τὸ παλαιὸν εἰς ἀνάμνησιν ἄγετω , καὶ παύση τῆς ἀναίσθητου φλεγμονῆς . Τῷ ὅντι γὰρ χαλεπώτατόν ἐστιν ἑαυτὸν ἐπιγνῶναι . Οὐ γὰρ μόνος ὁ ὀφθαλμὸς τὰ ἔξω βλέπων , ἐφ’ ἑαυτὸν οὐ κέχρηται τῷ ὀρᾶν · ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἡμῶν ὁ νοῦς ὁρῶν , τὸ τῶν ἀμαρτημάτων βλέπων ( 1 ) , βραδὺς ἐστὶ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ἐλαττωμάτων ἐπιγνώσιν . Μὴ βαρύς ἐν ἐπιτιμήσει γίνου , μηδὲ ταχέως , μηδὲ ἐμπαθῶς ἐξελέγχων · ἀσθενὲς γὰρ τὸ τοιοῦτον . Μηδ’ ἐπὶ μικροῖς καταδίκασε , ὡς ἀχριδοδίκας αὐτὸς ὑπάρχων · ἀλλὰ τοὺς ἐν παραπτώματι προσλαμβάνων ( 2 ) , πνευματικῶς καταρτίζων αὐτούς , ὡς ὁ Ἀπόστολος παραίνει , Σκοπῶν σεαυτόν , μὴ καὶ σὺ πειρασθῇς . Εἰ μὲν γὰρ ἀμαρτανόμεν τι , βελτίους ἐσοῦσθα νοουθετούμενοι · εἰ δὲ οὐδὲν ἀδικούμεν , ἀντὶ τίνος μισούμεθα ; Ἐκβαλε τῆς τεαυτοῦ ψυχῆς τὸ σθεδαὶ μηδενὸς ἑτέρου εἰς κοινωνίαν προσδεῖσθαι . Οὐ γὰρ κατὰ ἄγαν πειρατούντος , οὐδὲ πληρούντος ἐστιν ἐντολὴν τοῦ Χριστοῦ , τῆς πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς συναφείας ἑαυτὸν ἀποτέμνειν . Μὴ ποτε τὸ τοῦ πολέμου κακὸν κύκλῳ περιδύν , καὶ πρὸς ἡμᾶς ἐλθῃ · κἂν μὲν μετὰ τῶν ἄλλων καὶ ἡμεῖς τῆς ἐπηρείας παραπολαύσωμεν , οὐδὲ τοὺς συναλγοῦντας εὑρήσομεν , διὰ τὸ ἐν καιρῷ τῆς εὐθυμίας ἡμῶν μὴ προκαταβαλεῖν τοῖς ἡδικημένοις τὴν τῆς συμπαθείας ἐρανόν . Ἐμοὶ τῷ παντελῶς ἀγνοεῖσθαι πλέον ἐσπουδάσαι , ἢ τοῖς φιλοδόξοις τὸ διαφαίνειν . Καὶ σὺ τοίνυν τοσαύτην ποιοῦ σπουδὴν μὴ δοξάζεσθαι παρὰ ἀνθρώποις , ὅσην ἑτεροὶ περὶ τὸ δοξάζεσθαι . Ἄλλὰ προσέσθαι τῇ ὑψώσει , καὶ περιέπουσι σε ἄνθρωποι καὶ δοξάζουσι · γίνου τοῖς ὑπηκόοις ἴσος · τὴν γὰρ θέλοντα πρῶτον εἶναι , δοῦλον εἶναι πάντων ὁ Κύριος ἐκέλευσε . Μωϋσῆς ὁ μέγας , ὁ πάντα εὐπειθὴς καὶ ὑπήκοος , ὅτε ἀπεστάλλετο πρὸς τὸν λαόν , λέγωσι , φησί , Κύριε , προχειρίσαι ἄλλον ὃν ἀποστείλεις . Δι’ ὃ καὶ οἷον ἐ φιλονεικήσερον ἀνέχεσθαι αὐτοῦ τὸν Θεὸν κατεσκεύασεν , αὐτῇ τῇ παραίτησει καὶ τῇ ὁμολογίᾳ τῆς ἀσθενείας τὸ ἔκμα τοῦ προεστάναι δεῖξας . Διὸ καλῶς ἔχει τὸ περάγγελμα · Μὴ ζῆτει γενέσθαι κριτής , μήπως σὺς ἰσχύσης ( 3 ) ἐξάρι ἀδικίας . Ὁ μὲντοι προφητικὸς λόγος τὴν παραίτησιν τῶν ἐλκωμένων ἄρχειν , ὑπὸ τῶν στασιαζόντων οὐ καθόλου φησὶ γενεσθῆναι . Οὐ γὰρ εἶπεν ἀπλῶς , Οὐκ ἔσομαι ἄρχηγος , ἀλλὰ μετὰ προσθήκης · Οὐκ ἔσομαι ἄρχηγος τοῦ λαοῦ σοῦτον · καὶ τὴν αἰτίαν ἐπήγαγεν , ὅτι Αἱ γλῶσσαι
Lemmas: σῴζω · ὁ δέ ταπεινός ἑαυτοῦ ὑψόω . μή γίγνομαι κριτής Ἄντιος ἑαυτοῦ , μηδέ πρός χάρις ἐξετάζω , εἰμί μέν τίς δοκέω ἔχω καλός , οὗτος ἐν ψῆφος τίθημι , ὁ δέ πταῖσμα ἔχω ἐπιλανθάνομαι , μηδέ ἐπί ὅς μέν σήμερον κατορθόω μεγαλύνω , ἐπί ὅς δέ πρῶτος καί πάλαι χαλάω ἐργάζομαι , συγχώρησις ἑαυτοῦ δίδωμι · ἀλλά ὅταν σύ ὁ πάρειμι ἐπαίρω , ὁ παλαιός εἰς ἀνάμνησις ἄγω , καί παύω ὁ αναίσθητος φλεγμονή . ὁ εἰμί γάρ χαλεπός εἰμί ἑαυτοῦ ἐπιγιγνώσκω . οὖον γάρ μόνος ὁ ὀφθαλμός ὁ ἔξω βλέπω , ἐπί ἑαυτοῦ οὖον χράομαι ὁ ὁράω · ἀλλά καί αὐτός ἐγώ ὁ νόος ὁράω , ὁ ὁ ἁμάρτημα βλέπω ( 1 ) , βραδύς εἰμί πρός ὁ ὁ οἰκέω ἐλάττωμα ἐπιγιγνώσκω . μή βαρύς ἐν ἐπιτίμησις γίγνομαι , μηδέ ταχέως , μηδέ ἐμπαθῶς ἐξελέγχω · ἀσθενής γάρ ὁ τοιοῦτος . μηδέ ἐπί μικρός καταδικάζω , ὡς αχριδοδικη αὐτός ὑπάρχω · ἀλλά ὁ ἐν παράπτωμα προσλαμβάνω ( 2 ) , πνευματικός καταρτίζω αὐτός , ὡς ὁ ἀπόστολος παραινέω , σκοπός σεαυτοῦ , μή καί σύ πειράζω . εἰμί μέν γάρ ἁμαρτάνω τίς , ἀγαθός εἰμί νοουθετουμενοω · εἰμί δέ οὐδείς ἀδικέω , ἀντί τίς μισέω ; ἐκβάλλω ὁ τεαυος Ψυχή ὁ σθεδαὶ μηδείς ἕτερος εἰς κοινωνία προσδέω . οὖον γάρ κατά ἄγαν πειρατούντος , οὐδέ πληρόω εἰμί ἐντολή ὁ Χριστός , ὁ πρός ὁ ἀδελφός συνάφεια ἑαυτοῦ ἀποτέμνω . μή ποτός ὁ ὁ πόλεμος κακός κύκλος περιδύω , καί πρός ἐγώ ἔρχομαι · κἀν μέν μετά ὁ ἄλλος καί ἐγώ ὁ ἐπήρεια παραπολαύω , οὐδέ ὁ συναλγέω εὑρίσκω , διά ὁ ἐν καιρός ὁ εὐθυμία ἐγώ μή προκαταβάλλω ὁ ἡδικημένοις ὁ ὁ συμπάθεια ἔρανος . ἐμός ὁ παντελῶς ἀγνοέω πλέω σπουδάζω , ἢ ὁ φιλόδοξος ὁ διαφαίνω . καί σύ τοίνυν τοσοῦτος ποιέω σπουδή μή δοξάζω παρά ἄνθρωπος , ὅσος ἕτερος περί ὁ δοξάζω . ἀλλά προσίημι ὁ ὑψόω , καί περιέπω σύ ἄνθρωπος καί δοξάζω · γίγνομαι ὁ ὑπήκοος ἴσος · ὁ γάρ ἐθέλω πρῶτος εἰμί , δοῦλος εἰμί πᾶς ὁ Κύριος κελεύω . Μωϋσῆς ὁ μέγας , ὁ πᾶς εὐπειθής καί ὑπήκοος , ὅτε ἀποστέλλω πρός ὁ λαός , λέγω , φημί , κύριος , προχειρίζω ἄλλος ὅς αποστέλλω . διά ὅς καί οἷος εἰ φιλονεικέω ἀνέχω αὐτός ὁ θεός κατασκευάζω , αὐτός ὁ παραιτέομαι καί ὁ ὁμολογία ὁ ἀσθένεια ὁ κέμα ὁ προίστημι δείκνυμι . Διὸ καλῶς ἔχω ὁ περάγγελμα · μή ζητέω γίγνομαι κριτής , μήπως σῦς ἰσχύω ( 3 ) εξάρι ἀδικία . ὁ μέντοι προφητικός λόγος ὁ παραίτησις ὁ ελκόμενος ἄρχω , ὑπό ὁ στασιάζω οὖον καθόλου φημί γίγνομαι . οὖον γάρ εἶπον ἀπλόος , οὐ εἰμί Ἄρχηγος , ἀλλά μετά προσθήκη · οὐ εἰμί Ἄρχηγος ὁ λαός σουτός · καί ὁ αἴτιος ἐπάγω , ὅτι ὁ γλῶσσα