basilius-theology.sermones-de-moribus-symeone-metaphrasta-collecti pg032_0687.2
2 . Οὐχ ὁ ἀνωμάλως σὺν ἑαυτῷ περὶ τὴν σωφροσύνην ( 9 ) , καθαρὸς · ἀλλ' ὁ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς ὑποτάξας τῷ πνεύματι . Ὁ δὲ σωφροσύνης ἐρῶν , τὴν περὶ τοῦ Ἰωσὴφ ἱστορίαν συνεχῶς ἀνελίστων , παρ' αὐτοῦ τὰς σωφρονικὰς ἐκδιδασκέσθω πράξεις , εὐρίσκων αὐτὸν οὐ μόνον ἐγχαρτῶς πρὸς τὰς ἡδονὰς ἔχοντα , ἀλλὰ καὶ ἐκτικῶς ( 10 ) πρὸς ἀρετὴν διακειμένον . Προτροπὴ γὰρ πρὸς σωφροσύνην ὁ βίος τοῦ Ἰωσὴφ , καὶ πρὸς ἀνδρίαν παράκλησις τὰ τοῦ Σαμψῶν διηγήματα . Σώφρονα δὲ λέγομεν , οὐχ ὃ ἀπερρανθῆσαν ( 11 ) ὑπὸ γήρως , ἢ νόσου , ἢ ὑπὸ ἄλλου τινὸς συμπτώματος αἱ τῆς ἀκολασίας ὀρέξεις . Τοῦτο ( 12 ) γὰρ ἡ μὲν κακία ἐνυπάρχει · ἡ δὲ ἐνέργεια ἐκ τῶν ὀργάνων ἀσθενείας παραποδίζεται . Ἄλλ' σωφροσύνη ἐστὶν ἀληθὴς ἐπιστημονικὴ δύναμις , ἐντυπωθεῖσα τῇ ψυχῇ βὰθ βάθους , καὶ τὰ ἐνυπάρχοντα ἔργα τῶν αἰσχρῶν κινήματων ἐξαφανίζουσα . Οὐδὲ γὰρ ἐπὶ σωφροσύνη ἐπαινείσθω προσήκει τοὺς ἀποκοπτομένους τὰ μέτρα . Οὐδὲ γὰρ τοὺς ἵππους ὡς μὴ κερατίζοντας ἐπαινούμεν , ἀλλὰ τούτους μὲν , εἰ μὴ λακτίζουσιν , ἐπαινέσομεν · τοὺς δὲ βουσίλ , εἰ μὴ κερατίζουσιν , τῆς ἡμερότητος ἀποδεξόμεθα . Οὐ γὰρ ἐν ᾧ μὴ δύναταί τις , ἀλλ' ἐν ᾧ δυνάμενος οὐκ εἰς ἀδικίαν κέχρηται τῇ δυνάμει , θαυμάζεται . Καὶ ἡ ἐν γήρᾳ σωφροσύνη , οὐ σωφροσύνη , ἀλλὰ ἀκολασίας ἀδυναμία . Νεκρὸς οὐ στεφανοῦται · οὐδείς δικαῖος , δι' ἀδυναμίαν κακοῦ . Ἄπαν μὲν οὖν καλίζειν τὸ σῶμα καὶ κατέχειν , ὥσπερ θηρίου τὰς ὀρμὰς , προσήκεις , καὶ τοὺς ἀπ' αὐτοῦ θορύβους ἐγγινομένους τῇ ψυχῇ οἷον μάστιγι τῷ λογισμῷ καθικνουμένους κομίζειν · ἀλλὰ μὴ πάντα χαλινὸν ἡδονῆς ἀνέντας περιορᾶν τὸν νοῦν , ὥσπερ ἡνίοχον , ὑπὸ δυσήμων ἵππων ὑβρεῖ φερομένον , παρασυρόμενον ἀγεσθαι · καὶ τοῦ Πυθαγόρου μεμνῆσθαι ( 13 ) , ὃς τῶν συνόντων τινὰ καταμαθὼν γυμνασίαις τε καὶ σιτίοις ἑαυτὸν εὐμάλα κατασαρκούντα , οὕτως ἔφη · Οὐ παῦσῃ χαλεπώτερον σεαυτῷ κατασκευάζειν τὸ δεσμοφράγιον ; Διὸ δὴ καὶ Πλάτωνά φασι τὴν ἐκ σώματος βλάβην προειδόμενον , τὸ νοῦδες χωρίον τῆς Ἀττικῆς τὴν Ἀκαδημίαν καταλαβεῖν ἐξ ἐπιτηδὲς , ἵνα τὴν εὐπαθείαν τοῦ σώματος , οἷον ἀπέλοι τὴν εἰς τὰ περιττὰ φοράν , περικόπῃ . Ἐγὼ δὲ καὶ σφαλερὰν εἶναι τὴν σωφροσύνην .
Lemmas: 2 . οὐχ ὁ ἀνώμαλος σύν ἑαυτοῦ περί ὁ σωφροσύνη ( 9 ) , καθαρός · ἀλλά ὁ ὁ φρόνημα ὁ σάρξ ὑποτάσσω ὁ πνεῦμα . ὁ δέ σωφροσύνη ἐράω , ὁ περί ὁ Ἰωσήφ ἱστορία συνεχῶς ἀνελίστων , παρά αὐτός ὁ σωφρονικός ἐκδιδάσκω πρᾶξις , εὑρίσκω αὐτός οὖον μόνος ἐγχαρτῶς πρός ὁ ἡδονά ἔχω , ἀλλά καί κτίζω ( 10 ) πρός ἀρετή διάκειμαι . προτροπή γάρ πρός σωφροσύνη ὁ βίος ὁ Ἰωσήφ , καί πρός ἀνδρεία παράκλησις ὁ ὁ Σαμψών διήγημα . Σώφρων δέ λέγω , οὐ ὅς ἀπερρανθῆσαν ( 11 ) ὑπό γῆρας , ἢ νόσος , ἢ ὑπό ἄλλος τις σύμπτωμα ὁ ὁ ἀκολασία ὄρεξις . οὗτος ( 12 ) γάρ ὁ μέν κακία ἐν-ὑπάρχω · ὁ δέ ἐνέργεια ἐκ ὁ ὄργανον ἀσθένεια παραποδίζω . ἄλλος σωφροσύνη εἰμί ἀληθής ἐπιστημονικός δύναμις , ἐντυπόω ὁ Ψυχή βάθος βάθος , καί ὁ ἐνυπάρχω ἔργον ὁ αἰσχρός κίνημα ἐξαφανίζω . οὐδέ γάρ ἐπί σωφροσύνη ἐπαινέω προσήκω ὁ ἀποκόπτω ὁ μέτρον . οὐδέ γάρ ὁ ἵππος ὡς μή κερατίζω ἐπαινέω , ἀλλά οὗτος μέν , εἰμί μή λακτίζω , ἐπαινέω · ὁ δέ βουσίλ , εἰμί μή κερατίζω , ὁ ἡμερότης ἀποδείκνυμι . οὖον γάρ ἐν ὅς μή δύναμαι τις , ἀλλά ἐν ὅς δύναμαι οὐ εἰς ἀδικία χράομαι ὁ δύναμις , θαυμάζω . καί ὁ ἐν γῆρας σωφροσύνη , οὖον σωφροσύνη , ἀλλά ἀκολασία ἀδυναμία . νεκρός οὖον στεφανόω · οὐδείς Δίκαιος , διά ἀδυναμία κακός . ἅπας μέν οὖν καλίζομαι ὁ σῶμα καί καταχέω , ὥσπερ θηρίον ὁ ὁρμή , προσήκω , καί ὁ ἀπό αὐτός θόρυβος ἐγγίγνομαι ὁ Ψυχή οἷος μάστιξ ὁ λογισμός καθικνέομαι κομίζω · ἀλλά μή πᾶς χαλινός ἡδονή ἀνίημι περιοράω ὁ νόος , ὥσπερ ἡνίοχος , ὑπό δίσημος ἵππος ὕβρις φέρω , παρασύρω ἄγω · καί ὁ Πυθαγόρας μιμνήσκω ( 13 ) , ὅς ὁ σύνειμι τις καταμανθάνω γυμνασία τε καί σιτίον ἑαυτοῦ εὔμαλος κατασαρκουειντα , οὕτως φημί · οὖον παύω χαλεπός σεαυτοῦ κατασκευάζω ὁ δεσμοφράγιον ; Διὸ δή καί Πλάτων φημί ὁ ἐκ σῶμα βλάβη προείδομαι , ὁ νοῦς χωρίον ὁ Ἀττικός ὁ Ἀκαδημία καταλαμβάνω ἐκ ἐπιτηδές , ἵνα ὁ εὐπάθεια ὁ σῶμα , οἷος ἀπέρχομαι ὁ εἰς ὁ περισσός φορός , περικοπή . ἐγώ δέ καί σφαλερός εἰμί ὁ σωφροσύνη .