basilius-theology.prologus-8-de-fide pg031_0350.2
3 . Ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων μαθάνομεν , ὅτι τοσοῦτον μὲν οἶδεν ἡ θεόπνευστος Γραφὴ τῆς ἐπιγνώσεως τὸ ἀπέραντον , τοσοῦτον δὲ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τῶν θείων μυστηρίων ἐν τῇ παρόντι ἀνέριχτον , ἀεὶ μὲν κατὰ προκοπὴν ἕκαστον ( 16 ) προστιθεμένου τοῦ πλείονος , δεὶ δὲ τοῦ πρὸς ἀξίαν ἀπολιπανομένου ἀπάντων , ἄχρις ἂν ἔλθῃ τὸ τέλειον , ὅτε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται · οὐκοῦν οὔτε ἕνὸς ὀνόματος ἀρκοῦντος πᾶσας ὁμοῦ δηλῶσαι τὰς τοῦ B Θεοῦ δόξας , οὔτε ἕκαστον ἐξ ὀλοκληρου ἀντιχύνως παραλαμβανομένου . Ἄν γὰρ εἴπῃ τις , Θεός , οὐκ ἐδήλωσε τὸ , Πατήρ · τῷ δὲ , Πατήρ , λείπεται τὸ , κτίστης . Τοῖς δὲ τοῖς πάλιν χρεία ἀγαθότητος , σοφίας , δυνάμεως , καὶ τῶν λοιπῶν τῶν φερομένων ἐν τῇ ἁγίᾳ Γραφῇ . Πάλιν δὲ τὸ , Πατήρ , ὁλοκληρον κατὰ τὴν ἡμετέραν χρήσιν , ἐὰν ἐκλάβωμεν ἐπὶ Θεοῦ , ἀσεβοῦμεν · πάθος γὰρ μὲν ἀποδίδωσι , καὶ ἄντοιαν , καὶ ἀσθένειαν , καὶ ἕσα τοιαῦτα ἐπιφηνίζει . Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ , κτίστης . Ἐφ᾽ ἡμῶν γὰρ χρεία χρόνου , ὕλης , σκευῶν , βοηθείας ( 17 ) · ὧν ἀπάντων καθαρεύει δεὶ τὴν εὐσεβὴ περὶ Θεοῦ δόξαν , ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ . Τοῦ γὰρ πρὸς ἀξίαν , ὡς ἔφην , κἂν εἰ πᾶσαι μὲν διάνοιαι πρὸς τὴν ἔρευναν συναφθεῖεν , πᾶσαι δὲ γλῶσσαι πρὸς τὴν ἐπαγγελίαν συνδράμοιεν , οὐδεὶς ἂν τὸς ἐφικοῖτο . Ταύτην δὲ ἡμῖν τὴν ἔνοιαν σαφῶς παρίστησι καὶ ὁ σοφώτατος Σολομὼν λέγων · Εἶπα · Σοφισθήσομαι · καὶ αὕτη ἐμακρύνθη ἀπ᾽ ἐμοῦ μακρόν , ὑπὲρ ὃ ἦν · οὐ τῷ φεύγειν , ἀλλὰ τῷ ἐκείνοις μάλιστα φανερουούσθαι αὐτῆς τὸ ἀκατάληπτον , οἷς Θεοῦ χάριτι περισσότερος προσγέγονεν ἡ γνῶσις . Ἡ μὲν οὖν θεόπνευστος Γραφὴ πλείσιν ὀνόμασι ἀναγκαίως χρήται καὶ ῥήμασιν εἰς μερικὴν τινα , καὶ ταύτην αἰνιγματώδη , τῆς θείας δόξης παράστασιν . Ἡμῖν δὲ πάντα μὲν τὰ πανταχοῦ ὑπὸ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς περὶ τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος εἰρημένα τὸ παρὸν ἀναλέγειν οὔτε δύναμαι , οὔτε σχολή , διὰ τὸ κατεπεῖγειν ὑμᾶς · ὅλιγα δὲ ἐκ πάντων ( 18 ) παραθέμενοι , ἀρκεῖν ἡγοῦμεθα καὶ ταῦτα τῇ ὑμετέρᾳ συνειδήσει , πρὸς τε τὴν τοῦ ἡμετέρου ἐκ τῶν Γραφῶν φρονήματος φανέρωσιν , καὶ τὴν ὑμῶν αὐτῶν καὶ τῶν βουλομένων ἐφ᾽ ἡμῖν ( 19 ) πληροφορίαν . Ὡς γὰρ τὰ πολλά μίαν ἡμῖν τὴν εὐσεβὴ ἔνοιαν ἐξαγγέλει , οὕτω καὶ ἐκ τῶν ὀλίγων οἰῦνῶμων , οἶμαι , τὸ ἐν πᾶσιν εὐσεβὲς ἐπιγνώσκει .
Lemmas: 3 . ἐκ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος μανθάνω , ὅτι τοσοῦτος μέν οἶδα ὁ θεόπνευστος Γραφή ὁ ἐπίγνωσις ὁ ἀπέραντος , τοσοῦτος δέ ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ θεῖος μυστήριον ἐν ὁ πάρειμι ἀνέριχτον , ἀεί μέν κατά προκοπή ἕκαστος ( 16 ) προστίθημι ὁ πολύς , δεῖ δέ ὁ πρός ἄξιος ἀπολείπω ἀπαντάω , ἄχρι ἄν ἔρχομαι ὁ τέλειος , ὅτε ὁ ἐκ μέρος καταργέω · οὐκοῦν οὔτε εἷς ὄνομα ἀρκέω πᾶς ὁμοῦ δηλόω ὁ ὁ B θεός δόξα , οὔτε ἕκαστος ἐκ ὁλοκληρέω αντιχυναω παραλαμβάνω . ἄν γάρ λέγω τις , θεός , οὐ δηλόω ὁ , Πατήρ · ὁ δέ , Πατήρ , λείπω ὁ , κτίστης . Τοί δέ ὁ πάλιν χρεῖος ἀγαθότης , σοφία , δύναμις , καί ὁ λοιπός ὁ φέρω ἐν ὁ ἅγιος Γραφή . πάλιν δέ ὁ , Πατήρ , ὁλόκληρος κατά ὁ ἡμέτερος χρῆσις , ἐάν ἐκλαμβάνω ἐπί θεός , ἀσεβέω · πάθος γάρ μέν ἀποδίδωμι , καί αντοεις , καί ἀσθένεια , καί ἕννυμι τοιοῦτος επιφηνιζεω . Ὅμοιος δέ καί ὁ , κτίστης . ἐπί ἐγώ γάρ χρεῖος χρόνος , ὕλη , σκεῦος , βοήθεια ( 17 ) · ὅς ἀπαντάω καθαρεύω δεῖ ὁ εὐσεβής περί θεός δόξα , ὡς δυνατός ἄνθρωπος . Τοῦ γάρ πρός ἄξιος , ὡς φημί , κἀν εἰμί πᾶς μέν διάνοια πρός ὁ ἔρευνα συνάπτω , πᾶς δέ γλῶσσα πρός Τάν ἐπαγγελία συντρέχω , οὐδείς ἄν τός ἐφικνέομαι . αὐτός δέ ἐγώ ὁ νοια σαφής παρίστημι καί ὁ σοφός Σολομώντας λέγω · εἶπον · σοφίζομαι · καί οὗτος μακρύνω ἀπό ἐγώ μακρός , ὑπέρ ὁ εἰμί · οὐ ὁ φεύγω , ἀλλά ὁ ἐκεῖνος μάλιστα φανερόω αὐτηες͂ς ὁ ἀκατάληπτος , ὅς θεός χάρις περισσός προσγίγνομαι ὁ γνῶσις . ὁ μέν οὖν θεόπνευστος Γραφή πλείσιν ὄνομα ἀναγκαῖος χράω καί ῥῆμα εἰς μερικός τις , καί οὗτος αἰνιγματώδης , ὁ θεῖος δόξα παράστασις . ἡμῖν δέ πᾶς μέν ὁ πανταχοῦ ὑπό ὁ θεόπνευστος Γραφής περί τε Πατρός καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα λέγω ὁ πάρειμι ἀναλέγω οὔτε δύναμαι , οὔτε σχολή , διά ὁ κατεπείγω σύ · ὀλίγος δέ ἐκ πᾶς ( 18 ) παρατίθημι , ἀρκέω ἡγέομαι καί οὗτος ὁ ὑμέτερος συνείδησις , πρός τε ὁ ὁ ἡμέτερος ἐκ ὁ Γραφής φρόνημα φανέρωσις , καί ὁ σύ αὐτός καί ὁ βούλομαι ἐπί ἐγώ ( 19 ) πληροφορία . ὡς γάρ ὁ πολύς εἷς ἐγώ ὁ εὐσεβής νοια ἐξαγγελεύς , οὕτως καί ἐκ ὁ ὀλίγος οἴομαι , οἴομαι , ὁ ἐν πᾶς εὐσεβής ἐπιγιγνώσκω .