basilius-theology.in-sanctam-christi-generationem pg031_0752.3
1 . Τῶν τὴν μετάνοιαν ἀναιρεῖν τολμῶντων τὴν ἀλαζονείαν μὴ ἐνεγκὼν ὁ τιμιώτατος ἀδελφὸς , δεύτερον ἡμῖν ἐπίταγμα προσέταξε , τοῦτο τὸ ὑπερήφανον βλέπων , σώφρονα δὲ τοῖς ἀδελφοῖς δεξιὰν ὁρέζων εἰς μετάνοιαν . Χρησιμώτατος δὲ ὁ λόγος ἀνθρώποις ἐστίν . Ἀνθρώπων γὰρ οὐδὲς ἀναμάρτητος . Ἐνὶ γὰρ μαρτυρεῖται , ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν . Λέξωμεν οὖν περὶ μετανοίας ἐκ Παλαιᾶς τε καὶ Καινῆς . Οὗτοι γὰρ τῆς Ἐκκλησίας θησαυροί . Συνιστῶμεν δὲ μετάνοιαν , οὐχ ἁμαρτίαν ἀδελφοῦ προτρεπόμενοι ( οὐ γὰρ ἐπ’ ἐλπίδι μετανοίας βουλόμεθα ἐφ’ ἁμαρτίας ἵστατιν τὸν ἀμαρτήσαντα , ἀλλ’ ἀναστῆσαι τὸν πεσόντα σπεύδοντες . Ἡ γὰρ παρὰ τῶν ἐναντίων εἰσαγομένη ἀνελπιστία τὸν ἅπαξ πεσόντα συνειλέσθαι τοῖς ἁμαρτήμασι προτρέπεται · ἡ δὲ προσδοκία τῆς μετανοίας τὸν πεσόντα ἀναστῆναι καὶ μηκέτι ἁμαρτάνειν προτρέπεται . Τίνες δὲ ἐσμεν τῷ Θεῷ νομοθετοῦντες ; Βούλεται ὁ Θεὸς ἀφιέναι · καὶ τίς ὁ κωλύων ; Ὅτι ἡμεῖς λέγομεν ( 70 ) οὐ τί ἐκεῖνοι τολμῶσιν , ἀλλὰ τί ὁ Θεὸς προστασσει . « Μὴ ὁ πίπτων οὐκ ἀνίσταται ; » Ἀντιρέδονται τῷ Θεῷ . Ὁ πίπτων οὐκ ἀνίσταται . Οὐχ ἐπεισὲ σε ψιλῷ ῥήματι , πείσει σε δι’ ὑποδείγματος ἐναργούς . Τί γὰρ οὕτως ἀπλῦτον ὡς κόκκινον ; τί δὲ λευκὸν παρ’ ἡμῖν ὡς χιών , ἢ ὡς ἔριον καθαρόν ; Φησὶν ὁ ταῦτα πλάσας , ὅτι Ἐὰν γένωνται αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς τὰ ἀπλῦτα χρώματα , εἰ λούσῃσθε , μεταπίψετε εἰς καθαρότητα χιόνος . Ἀλλ’ οὐ μετὰ τὸ βάπτισμά ἐστιν αὕτη ἡ ἄφεσις . Εἶπε γάρ , φησί , « Λούσασθε , καθαροὶ γίνεσθε . » Τοῦτο δὲ μάλιστα , περὶ ἡμῶν εἰ ἠτῆσατο , ἠδύναθῃ ἀπὸ Γραφῆς δεῖξαι , ὅτι μετὰ τὸ βάπτισμά ἐστι συγχώρησις . Οὐ γὰρ τὰ εὐκολὰ δεῖ ἐκλεγόμενους ἀντιλέγειν , ἀλλὰ πρὸς αὐτὰ τὰ δοκοῦντα ἰσχυρὰ ἐν τῷ ἐναντίῳ λόγῳ διανίστασθαι . Ἐφ’ ὅσον γὰρ τὰ ἀντειπίπτοντα οὐχ ἀφέται ἀπὸ τῆς ψυχῆς , ἀνιάτος ἐστὶν ὁ κάμνων .
Lemmas: 1 . Τοί ὁ μετάνοια ἀναιρέω τολμάω ὁ ἀλαζονεία μή φέρω ὁ τίμιος ἀδελφός , δεύτερος ἐγώ ἐπίταγμα προστάσσω , οὗτος ὁ ὑπερήφανος βλέπω , σώφρων δέ ὁ ἀδελφός δεξιά ὁράω εἰς μετάνοια . χρήσιμος δέ ὁ λόγος ἄνθρωπος εἰμί . Ἄνθρωπος γάρ οὐδή ἀναμάρτητος . ἐν γάρ μαρτυρέω , ὅτι ἁμαρτία οὐ ποιέω . λέγω οὖν περί μετάνοια ἐκ Παλαίας τε καί Καΐνης . οὗτος γάρ ὁ ἐκκλησία θησαυρός . συνίστημι δέ μετάνοια , οὐ ἁμαρτία ἀδελφός προσρέπω ( οὐ γάρ ἐπί ἐλπίς μετάνοια βούλομαι ἐπί ἁμαρτία ἵστημι ὁ ἁμαρτάνω , ἀλλά ἀνίστημι ὁ πίπτω σπεύδω . ὁ γάρ παρά ὁ ἐναντίος εἰσάγω ἀνελπιστία ὁ ἅπαξ πίπτω συναιρέω ὁ ἁμάρτημα προτρέπω · ὁ δέ προσδοκία ὁ μετάνοια ὁ πίπτω ἀνίστημι καί μηκέτι ἁμαρτάνω προτρέπω . τίνω δέ εἰμί ὁ θεός νομοθετέω ; βούλομαι ὁ θεός ἀφίημι · καί τίς ὁ κωλύω ; Ὅτι ἐγώ λέγω ( 70 ) οὐ τίς ἐκεῖνος τολμάω , ἀλλά τίς ὁ θεός προστάσσω . « μή ὁ πίπτω οὐ ἀνίστημι ; » αντιρεδοντ ὁ θεός . ὁ πίπτω οὐ ἀνίστημι . οὐχ πείθω σύ ψιλός ῥῆμα , πείθω σύ διά ὑπόδειγμα ἐναργής . τις γάρ οὕτως ἀπολύω ὡς κόκκινος ; τίς δέ λευκός παρά ἐγώ ὡς χιών , ἢ ὡς ἔριον καθαρός ; Φησίν ὁ οὗτος πλάσσω , ὅτι ἐάν γίγνομαι ὁ ἁμαρτία σύ ὡς ὁ άπλυτος χρῶμα , εἰμί λούω , μεταπίπτω εἰς καθαρότης χιών . ἀλλά οὐ μετά ὁ βάπτισμα εἰμί οὗτος ὁ ἄφεσις . λέγω γάρ , φημί , « λούω , καθαρός γίνομαι . » Τοῦτης δέ μάλιστα , περί ἐγώ εἰμί αἰτέω , ἀδύναμαι ἀπό Γραφής δείκνυμι , ὅτι μετά ὁ βάπτισμα εἰμί συγχώρησις . οὐ γάρ ὁ εύκολος δέω ἐκλέγω ἀντιλέγω , ἀλλά πρός αὐτός ὁ δοκέω ἰσχυρός ἐν ὁ ἐναντίος λόγος διανίσταμαι . ἐπί ὅσον γάρ ὁ ἀντιπίπτω οὐ ἀφέτης ἀπό ὁ ψυχή , ανίατος εἰμί ὁ κάμνω .