basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0652.1
ραμειδεσθαι . " Ωσπερ ποταμὸς ἀφ' ὑψηλοῦ φερόμε-νος ἐγγίζει μὲν τοῖς παρεστῶσι τῇ ὄχθῃ , ὁμοῦ δὲ ἤματο , καὶ εὐθὺς ἀνεχώρησεν · οὕτω καὶ ἡ τοῦ πλού-του εὐκολία ὀψιτάτην ἔχει καὶ ὀλιγοχρόνιον τὴν παρου-σίαν , ἄλλους ἐξ ἄλλων παραμειδεῖσα περικυκία . Σήμερον τοὺς δὲ ἄγρος ( 99 ) , καὶ αὔριον ἕτερον , καὶ μετ' ὀλίγον ἄλλον . 'Απόβλεψον πρὸς τὰς ἐν τῇ πόλει οἰκίας , πόσα ἤδη , ἀφ' οὗ γεγόνα-σιν , ὀνόματα μετελήφασιν , ἄλλοτε ἀπ' ἄλλου τῶν κεκτημένων ὀνομαζόμεναι . Καὶ χρυσὸς ἀεὶ τὰς τοῦ ἔχοντος χεῖρας διαρρέων , ἐπ' ἕτερον μεταβαίνει , καὶ ἀπ' ἐκείνου πρὸς ἄλλον . Μέλλον δύνασαι ἰδὼν τῇ χειρὶ λειπῶν κατασχεῖν , ἡ πλοῦτον σκευὴν διαρ-κῶς συντηρῆσαι . Καλῶς οὖν εἴρηται τὸ , Πλοῦτος ἐὰν βρῃ , μὴ προστεῖθεσθε καρδία . Μὴ τῇ ψυχῇ σου προστάθης · ἀλλὰ τὸ ἀπ' αὐτοῦ χρήσιμον καταδέχου , μὴ ὡς ἐν τι τῶν ἀγαθῶν ὑπεραγνῶν καὶ θαυμά-ζων , ἀλλ' ὡς ὀργανιχὴν αὐτοῦ τὴν ὑπηρεσίαν αἰροῦ-μενος . Εἶτα ἐπάγει πᾶσι τοῖς εἰρημένοις ἀπόφασιν , οὐκέτι ἰδίους ῥημάτων , ἀλλ' ἣν παρ' αὐτοῦ ἤκουσε τοῦ Θεοῦ . " Ἀπαξ γάρ , φησίν , ἐλάλησεν ὁ Θεός , δύο ταῦτα ἤκουσα . Καὶ μηδὲν παραστρέψω ὡς πα-ράδοξον τὸ εἰρημένον , πῶς ὁ μὲν Θεὸς ἅπαξ ἐλάλη-σεν , ὁ δὲ Προφήτης δύο ἤκουσε . Δυνατὸν γὰρ ἅπαξ μὲν τινα λαλῆσαι , ἐν δὲ τῷ ἅπαξ πολλὰ εἶναι τὰ λα-ληθέντα . " Ἀνθρωπος γάρ τις , συντυχὼν τινι ἅπαξ , περὶ πολλῶν διελέχθη · καὶ δυναται ὁ ἀκούσας αὐτοῦ τῶν ῥημάτων εἰπεῖν ὅτι , " Ἀπαξ μὲν μοι ἐνέβηξαι , περὶ πολλῶν δὲ ἐλάλησε . Τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον νῦν · 'Η μὲν Θεοῦ ἐπιφάνεια ἅπαξ μοι γέγονε , δύο δὲ πράγματα ἐστιν ἃ ἐλάλησεν . Οὐχ εἴπεν · " Εν ἐλάλη-σεν ὁ Θεός , δύο δὲ ταῦτα ἤκουσα · οὕτω γὰρ ἂν ἔδοξέ τινα ἔχειν ὁ λόγος πρὸς ἐαυτὸν ἐναντιωσιν . Τίνα οὖν ἣν τὰ δύο ἀ ( 1 ) ἤκουσεν ; " Οτι , Τὸ κράτος τοῦ Θεοῦ , καὶ σοῦ , Κύριε , τὸ ἔλεος . " Οτι δυνατός , φησίν , ὁ Θεὸς ἐν τῇ κρίσει , καὶ ὁ αὐτὸς ἐλεήμων . Μὴτε οὖν ἐλπίζετε ἐπ' ἀδικίαν , μήτε πλούτῳ προστιθεσθε , μή-τε αἰρεῖσθε ματαιότητα , μήτε τῇ τῆς ψυχῆς κριτή-ριον διεφθαρμένον περιφέρετε . Εἰδότες ( 2 ) , ὅτι κρα-ταὶς ἡμῶν ὁ Δεσπότης , φοβήθητε αὐτοῦ τὸ ἰσχυρόν , καὶ μὴ ἀπογνῶτε αὐτοῦ τῆς φιλανθρωπίας . Πρὸς μὲν οὖν τὸ μὴ ἀδικεῖν , ἀγαθὸς ὁ φόβος · πρὸς δὲ τὸν ἅπαξ εἰς ἁμαρτίαν ὀλισθησαντα μὴ ἐαυτὸν προέσθαι διὰ τῆς ἀνελπιτίας , ἀγαθὴ ἡ ἐλπίς τοῦ ἔλεους . Τὸ γὰρ κράτος τοῦ Θεοῦ , καὶ παρ' αὐτοῦ ( 3 ) τὸ ἔλεος . " Οτι σὺ ἀποδώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ . " Ὡ γὰρ μέτρῳ μετρεῖτε , ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν . " Εδλιώκας τὸν ἀδελφόν · ἐκδέχου τὸ ἴσον . " Ἡρπασας τὰ τῶν ὑποδεεστέρων , κατεκονδύλισας πένθας ( 4 ) , κατῆχυνας ἐν λοιδορίαις , ἐσυκοφάντησας , κατελεύ-σω , ἄλλοτρίους ἐπεδούλευσας γάμους , ἐπιψύχασας , ὀρία πατέρων μετέσθρας ( 5 ) , κτησίμων ὀργανίων ἐπλήθες , χήρας ἐξέθλιψας , τὴν παρουσαν ἡδονὴν τῶν ἐν ἐπαγγελίαις ἀγαθῶν προετίμησας ; ἐκδέχου τοῦ -
Lemmas: ραμειδεσθαι . " ὥσπερ ποταμός ἀπό ὑψηλός φέρω ἐγγίζω μέν ὁ παρίστημι ὁ ὄχθη , ὁμοῦ δέ ἅπτω , καί εὐθύς ἀναχωρέω · οὗτος καί ὁ ὁ πλούτος Εὐκολία ὀψίτης ἔχω καί ὀλιγοχρόνιος ὁ παρουσία , ἄλλος ἐκ ἄλλος παραμειδεῖσα περικυκία . σήμερον ὁ δέ ἀγρός ( 99 ) , καί αὔριον ἕτερος , καί μετά ὀλίγος ἄλλος . Ἀποβλέπω πρός ὁ ἐν ὁ πόλις οἰκίον , πόσος ἤδη , ἀπό ὅς γίγνομαι , ὄνομα μεταλαμβάνω , ἄλλοτε ἀπό ἄλλος ὁ κτάομαι ὀνομάζω . καί χρυσός ἀεί ὁ ὁ ἔχω χείρ διαρρέω , ἐπί ἕτερος μεταβαίνω , καί ἀπό ἐκεῖνος πρός ἄλλος . Μέλλον δύναμαι εἶδον ὁ χείρ λείπω κατέχω , ὁ πλοῦτος σκευή διαρκής συντηρέω . καλῶς οὖν εἴρω ὁ , Πλοῦτος ἐάν Βρη , μή προστίθημι καρδία . μή ὁ Ψυχή σύ προστείνω · ἀλλά ὁ ἀπό αὐτός χρήσιμος καταδέχω , μή ὡς ἐν τίς ὁ ἀγαθός ὑπεραγνῶν καί θαυμάζω , ἀλλά ὡς ὀργανικός αὐτός ὁ ὑπηρεσία αἱρέω . εἶτα ἐπάγω πᾶς ὁ εἴρω ἀπόφασις , οὐκέτι ἴδιος ῥῆμα , ἀλλά ὅς παρά αὐτός ἀκούω ὁ Θεός . " ἅπαξ γάρ , φημί , λαλέω ὁ Θεός , δύο οὗτος ἀκούω . καί μηδείς παραστρέφω ὡς παροράω ὁ εἴρω , πῶς ὁ μέν θεός ἅπαξ λαλέω , ὁ δέ Προφήτης δύο ἀκούω . Δυνατός γάρ ἅπαξ μέν τις λαλέω , ἐν δέ ὁ ἅπαξ πολύς εἰμί ὁ λαλέω . " ᾽́Ανθρωπος γάρ τις , συντυγχάνω τις ἅπαξ , περί πολύς διαλέγω · καί δυνατός ὁ ἀκούω αὐτός ὁ ῥῆμα εἶπον ὅτι , " ἅπαξ μέν ἐγώ ἐμβαίνω , περί πολύς δέ λαλέω . οὗτος εἰμί ὁ εἴρω νῦν · 'Η μέν Θεός ἐπιφάνεια ἅπαξ ἐγώ γίγνομαι , δύο δέ πρᾶγμα εἰμί ὁ λαλέω . οὐχ εἶπον · " εν λαλέω ὁ Θεός , δύο δέ οὗτος ἀκούω · οὗτος γάρ εἄν δοκέω τις ἔχω ὁ λόγος πρός ἑαυτοῦ ἐναντίωσις . τίς οὖν ὅς ὁ δύο ὅς ( 1 ) ἀκούω ; " ὅτι , ὁ κράτος ὁ Θεός , καί σύ , κύριος , ὁ ἔλεος . " ὅτι δυνατός , φημί , ὁ θεός ἐν ὁ κρίσις , καί ὁ αὐτός ἐλεήμων . μήτε οὖν ἐλπίζω ἐπί ἀδικία , μήτε πλοῦτος προστίθημι , μῆτος αἱρέω ματαιότης , μήτε ὁ ὁ Ψυχή κριτήριον διαφθείρω περιφέρω . οἶδα ( 2 ) , ὅτι κρα-ταὶς ἐγώ ὁ Δεσπότης , φοβέω αὐτός ὁ ἰσχυρός , καί μή ἀπογιγνώσκω αὐτός ὁ φιλανθρωπία . πρός μέν οὖν ὁ μή ἀδικέω , ἀγαθός ὁ φόβος · πρός δέ ὁ ἅπαξ εἰς ἁμαρτία ὀλισθάνω μή ἑαυτοῦ προΐημι διά ὁ ἀνελπιτίας , ἀγαθός ὁ ἐλπίς ὁ ἔλεος . ὁ γάρ κράτος ὁ Θεός , καί παρά αὐτός ( 3 ) ὁ ἔλεος . " ὅτι σύ ἀποδίδωμι ἕκαστος κατά ὁ ἔργον αὐτός . " εἰμί γάρ μέτρον μετρέω , ἀντιμετρέω σύ . " Εδλιώκας ὁ ἀδελφός · ἐκδέχομαι ὁ ἴσος . " ἁρπάζω ὁ ὁ ὑποδεέστερος , κατακονδυλίζω πενθάς ( 4 ) , καταχύνω ἐν λοιδορία , συκοφαντέω , καταλεύω , ἀλλότριος ἐπιδουλεύω γάμος , ἐπιψύχω , ὁρία πατήρ μετέσθρας ( 5 ) , κτήσιμος ὀργάνιον πλήθω , χήρα ἐκθλίβω , ὁ πάρειμι ἡδονά ὁ ἐν ἐπαγγελία ἀγαθός προτιμάω ; ἐκδέχομαι ὁ -