basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0590.1
νει . Μὴδὲς ταραχῶδης , μὴδὲ τεθορυβημένος , μὴδὲ ἐκ τῶν παθῶν τῆς σαρκὸς τὴν ψυχὴν παροιστιῶν ( 70 ) ἐγχαταμιγήτω μοι · ἀλλ’ ὑμεῖς οἱ πραεῖς , οἱ τὸ βεβηχὸς καὶ εὐσταθὲς τῆς ψυχῆς κατορθωκότες , τὸ δὲ νοῦθρον καὶ ὑπνώδες πρὸς τὰς τῶν καθηκόντων ἐνεργείας ἀποστείμενοι , ὑμεῖς μεγαλύνετε τὸν Κύριον σὺν ἐμοί . Μεγαλύνει δὲ τὸν Κύριον ὁ μεγάλη διανοία καὶ γαύρω τῷ φρονήματι καὶ ἐππρεμὲν τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας πειρασμοὺς ὑπομένων . Ἐπειτα δὲ καὶ ὁ μεγάλη τῇ διανοίᾳ καὶ θεωρήμασι βαθυτάτοις τὰ μεγέθη τῆς κτίσεως καθορῶν , ἔν’ ἐκ τοῦ μεγέθους καὶ τῆς καλλονῆς τῶν κτισμάτων τὸν γενεσιουργὸν ( 71 ) αὐτῶν θεωρῶν . Ὅσῳ γὰρ τις ἐπὶ πλεῖον ἐμβαδύνει τοὺς λόγους καθ’ οὓς γεγένηται τὰ ὄντα , καὶ καθ’ οὓς οἰκονομεῖται , τοσούτῳ μᾶλλον θεωρεῖ τὴν μεγαλοπρέπειαν τοῦ Κυρίου , καὶ τὸ ὅσον ἐφ’ ἑαυτοῦ , μεγαλύνει τὸν Κύριον . Ἐπεὶ οὖν εἰς νοῦς καὶ ἑνὸς ἀνδρὸς μελέτη , οὐδὲ πρὸς βραχὺ αὐτάρχει πρὸς τὴν τῶν μεγαλείων τοῦ Θεοῦ κατάληψιν , πάντες ὁμοῦ τοὺς πρaxeῖς εἰς τὴν κοινωνίαν ταύτης τῆς ἐνεργείας παραλαμβάνετε . Δεῖ γὰρ πᾶσαν σχολὴν ἄγειν ἀπὸ θορύβων τῶν ἔξωθεν , καὶ πᾶσαν ἡσυχίαν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς καρδίας βουλευτηρίῳ ποιήσασθαι , οὕτως ἐπιβάλλειν τῇ θεωρίᾳ τῆς ἀληθείας . Ἀκούεις τοῦ ἐξομολογουμένου τὴν ἁμαρτίαν , τί φησιν ; Ἐταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμὸς μου . Οὐ μόνον δὲ θυμὸς , ἀλλὰ καὶ ἐπιθυμία , καὶ δειλία , καὶ φθόνος ὀφθαλμὸν ψυχῆς ἐκταράττει · καὶ ἀπαξαπλῶς πάντα τὰ πάθη συγγενικὰ καὶ ἐκταρακτικὰ τοῦ διορατικοῦ τῆς ψυχῆς ἐστι . Καὶ ὡς οὐ δυνατὸν τεθολωμένῳ ὀφθαλμῷ ἀκριβῆ λαβεῖν τῶν ὁρατῶν τὴν κατάληψιν , C οὕτως οὐδὲ τεθολωμένῃ καρδίᾳ τῇ κατανοήσει τῆς ἀληθείας ἐπιβάλλειν . Ἀναχωρήσατε οὖν δεῦ τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων , καὶ μήτε δι’ ὀφθαλμῶν , μήτε δι’ ὤτων , μήτε δι’ ἄλλης τινὸς αἰσθήσεως ἐπισπάγειν ἀλλοτρίους λογισμοὺς τῇ ψυχῇ . Θορύβων γὰρ ἀνεγήτων καὶ στάσεων ἀδιελάκτων ἀναπικλώσει τὰ ἐνδον οἱ τοῦ φρονήματος τῆς σαρκὸς ἐπανιστάμενοι πόλεμοι . Ἐξεζήτησα τὸν Κύριον , καὶ ἐπήκουσέ μου . Ταῦτα , φησιν , ἀκούσάτωνσιν οἱ πραεῖς , ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τῷ χαλεπῷ , ὅτε πᾶς μεν θυμὸς τῶν μητρίσκοντων ἐνείκετο ( 72 ) κατ’ ἐμοῦ , πᾶσα δὲ χεὶρ ἐπ’ ἐμὲ ὑπῆλθετο , γυμνὸς δὲ ἐγὼ καὶ ἀσπλος ἐτοίμος εἰς πᾶσαν αἰχμὰν ἐξελεγχὼ τοῖς πολεμίοις , τότε οὐ συνεχύθην τοὺς διαλογισμοὺς τῷ φόβῳ , οὐκ ἐξεχύθην ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐλπίδος , οὐκ ἀπέγνων τῆς ἑμαυτοῦ σωτηρίας , ἀλλ’ ἐξεζήτησα τὸν Κύριον D οὐχὶ ἐζήτησα μόνον ἀπλῆν τινα καὶ χρονικὴν πρὸς τὸν Κύριον ἐλπίδα , ἀλλ’ ἐξεζήτησα . Πλεῖον γὰρ τι ( 73 ) δηλοῖ παρὰ τὸ ζητῆσαι ἡ ἔμφρασις τοῦ ἐξεζητῆσαι , ὡς καὶ παρὰ τὴν ἐρευναν ἡ ἐξερεύνησις . Ἐξελέπισον γὰρ ἐξερευνῶντες ἐξερευνήσεις . Πολλὴν οὖν τινα σχολὴν καὶ ἀταραξίαν ὁ λόγος παρίστησι διὰ τῆς ἐξεζητήσεως .
Lemmas: νέομαι . Μὴδὲς ταραχώδης , μηδέ θορυβέω , μηδέ ἐκ ὁ πάθος ὁ σάρξ ὁ ψυχή παροιστιον ( 70 ) ἐγχαταμιγήτω ἐγώ · ἀλλά σύ ὁ πρᾶος , ὁ ὁ βήξ καί εὐσταθής ὁ Ψυχή κατορθόω , ὁ δέ νοῦθρον καί ὑπνώδης πρός ὁ ὁ καθήκω ἐνέργεια ἀφίστημι , σύ μεγαλύνω ὁ κύριος σύν ἐγώ . μεγαλύνω δέ ὁ κύριος ὁ μέγας διάνοια καί γαῦρος ὁ φρόνημα καί ἐππρεμὲν ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια πειρασμός ὑπομένω . ἔπειτα δέ καί ὁ μέγας ὁ διάνοια καί θεώρημα βαθύς ὁ μέγεθος ὁ κτίσις καθοράω , ἐν ἐκ ὁ μέγεθος καί ὁ καλλονή ὁ κτίσμα ὁ γενεσιουργός ( 71 ) αὐτός θεωρός . ὅσος γάρ τις ἐπί πλείων ἐμβαδύνει ὁ λόγος κατά ὅς γίγνομαι ὁ εἰμί , καί κατά ὅς οἰκονομέω , τοσοῦτος μᾶλλον θεωρέω ὁ μεγαλοπρέπεια ὁ κύριος , καί ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ , μεγαλύνω ὁ κύριος . ἐπεί οὖν εἰς νόος καί εἷς ἀνήρ μελέτη , οὐδέ πρός βραχύς αὐταρχέω πρός ὁ ὁ μεγαλεῖος ὁ Θεός κατάληψις , πᾶς ὁμοῦ ὁ πρίημι εἰς ὁ κοινωνία οὗτος ὁ ἐνέργεια παραλαμβάνω . Δεύς γάρ πᾶς σχολή ἄγω ἀπό θόρυβος ὁ ἔξωθεν , καί πᾶς ἡσυχία ἐν ὁ κρυπτός ὁ Καρδία βουλευτήριον ποιέω , οὕτως ἐπιβάλλω ὁ θεωρία ὁ ἀλήθεια . ἀκούω ὁ ἐξομολογέομαι ὁ ἁμαρτία , τίς φημί ; ταράσσω ἀπό θυμός ὁ ὀφθαλμός ἐγώ . οὖον μόνος δέ θυμός , ἀλλά καί ἐπιθυμία , καί δειλία , καί φθόνος ὀφθαλμός Ψυχή ἐκταράσσω · καί ἀπαξαπλῶς πᾶς ὁ πάθος συγγενικός καί ἐκταρακτικός ὁ διορατικός ὁ Ψυχή εἰμί . καί ὡς οὖον δυνατός θολόω ὀφθαλμός ἀκριβής λαμβάνω ὁ ὁρατής ὁ κατάληψις , C οὕτως οὐδέ θολόω Καρδία ὁ κατανοέω ὁ ἀλήθεια ἐπιβάλλω . ἀναχωρέω οὖν δήω ὁ ὁ κόσμος πρᾶγμα , καί μήτε διά ὀφθαλμός , μήτε διά οὖς , μήτε διά ἄλλος τις αἴσθησις ἐπισπάω ἀλλότριος λογισμός ὁ Ψυχή . Θορύβων γάρ ἀνάγω καί στάσις ἀδιελάκτων αναπικλωθω ὁ ἔνδον ὁ ὁ φρόνημα ὁ σάρξ ἐπανίστημι πόλεμος . ἐκζητέω ὁ κύριος , καί ἐπακούω ἐγώ . οὗτος , φημί , ἀκούω ὁ πρᾶος , ὅτι ἐγώ ἐν ὁ καιρός ἐκεῖνος ὁ χαλεπός , ὅτε πᾶς μέν θυμός ὁ μητρισκω φέρω ( 72 ) κατά ἐγώ , πᾶς δέ χείρ ἐπί ἐγώ ὑπέρχομαι , γυμνός δέ ἐγώ καί Ἄσπλος ἑτοῖμος εἰς πᾶς αἰχμή ἐξελέγχω ὁ πολέμιος , τότε οὖον συγχέω ὁ διαλογισμός ὁ φόβος , οὐ ἐκχέω ἐκ ὁ ὁ Θεός ἐλπίς , οὐ ἀπογιγνώσκω ὁ ἐμαυτοῦ σωτηρία , ἀλλά ἐκζητέω ὁ κύριος D οὐ ζητέω μόνος ἀπολάω τις καί χρονικός πρός ὁ κύριος ἐλπίς , ἀλλά ἐκζητέω . πλεῖος γάρ τίς ( 73 ) δηλόω παρά ὁ ζητέω ὁ ἔμφρασις ὁ ἐκζητέω , ὡς καί παρά ὁ ἔρευνα ὁ ἐξερεύνησις . εξελεπισος γάρ ἐξερευνάω ἐξερεύνησις . Πολύς οὖν τις σχολή καί ἀταραξία ὁ λόγος παρίστημι διά ὁ ἐκζήτησις .