basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0548.1
Πάνης εἰ · μὴ δανείζου . Εἰ μὲν γὰρ εὐπορεῖς , οὐ χρήζεις δανεισματος · εἰ δὲ οὐδὲν ἔχεις , οὐχ ἀποτίσεις τὸ δάνειον . Μὴ δὴς σεαυτοῦ τὸν βίον εἰς ὑστεροδουλίαν , μὴπως μακαρίσης τὰς πρὸ τῶν τόκων ἡμέρας . Ἐνὶ ( 47 ) τούτῳ διαφέρωμεν τῶν πλουτούντων οἱ πέντες , τῇ ἀμεριμνίᾳ . Καὶ καταγελῶμεν αὐτῶν ἀγρυπνούντων , αὐτοὶ καθεύδοντες · καὶ τῶν συνεστῶτων ἀεὶ καὶ φροντίζοντων , αὐτοὶ ἀγροντιστοῦντες καὶ ἀνειμένοι . Ὁ μέντοι ὀφείλων καὶ πένθες ἐστὶ καὶ πολυμέριμνος · ὕπνος νύκτωρ , ὕπνος μεθ’ ἡμέραν , σύννους πάντα τὸν χρόνον · νῦν μὲν τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ἀποτιμωμένος , νῦν δὲ τὰς οἰκίας τὰς πολυτελεῖς , τοὺς ἀγροὺς τὸν πλουσίων , τὰς ἐσθήτας τῶν ἐντυχανόντων , τὰ σκευὴ τῶν ἐστιντων ( 48 ) . Εἰ ταῦτα ἐμὰ ἦν , φησίν , ἀπεδίδωμην τόσου καὶ τόσου , καὶ ἀπῃλασάσθην τοῦ τόκου . Ταῦτα αὐτοῦ καὶ νύκτωρ ἐγχαλεῖζεται τῇ καρδίᾳ , καὶ μεθ’ ἡμέραν τὰς ἐννοίας καταλείπει . Ἐὰν τὴν θύραν πατάξῃς , ὁ χρεῖστὴς ὑπὸ τὴν κλίνην . Σφοδρῶς εἰσδόραμε τις · τοῦ δὲ ἐπάταξεν ( 49 ) ἡ καρδία . Ἵλακτεῖ ὁ κύων · οὐ δὲ ἰδρῶσι περιρρέειται , καὶ ἀγυνία συνέχεται , καὶ περισκοπεῖ ποθὲν φύγῃ . Ὅταν ἡ προθεσμία προσάγῃ , μεριμνῇ τί ψεύσεται · πολὰν πλασάμενος πρόφασιν τὸν δανειστὴν διαχρούσεται . Μὴ μόνον λαμβάνοντα σεαυτὸν ἐνδεῖ , ἀλλὰ καὶ ἀπαιτοῦμενον . Τί πολυτόκῳ θηρίῳ ( 50 ) σεαυτὸν παρασευτνύεις ; Τοὺς λαγούς φασι καὶ τίκτειν ὁμοῦ καὶ τρέφειν τὰ ἐπιχτυσθεσθαι . Καὶ τοῖς τοκογλύφοις τὰ χρήματα ὁμοῦ δανεῖζεται καὶ ( 51 ) γεννᾶται καὶ ὑποφύτεται . Οὕτω γὰρ ἀδεδὲ εἰς χεῖρας , καὶ τοῦ παρόντος μηνὸς ἀπητήσθης τὴν ἐργασίαν . Καὶ τοῦτο πάλιν δανεισθὲν , ἕτερον χακὸν ἐξέθορε , καὶεἶνὸ ἕτερον , καὶ τὸ κακὸν εἰς ἄπειρον . Διὰ τοῦτο καὶ τῆς προσηγορίας ταύτης ἡξίωται τὸ εἶδος τοῦτο τῆς πλεονεξίας . Τόκος γάρ , ὡς οἶμαι , διὰ τὴν πολυγονίαν τοῦ κακοῦ προσηγόρευται . Πόθεν γὰρ ἄλλοθεν ; Ἡ τάχα τόκος λέγεται διὰ τὰς ὠδῖνας καὶ λύπας , ἃς ἐμποιοῦν ται ψυχαὶ τῶν δανεισαμένων ( 52 ) πέφυχεν . Ὡς γὰρ ἡ ὠδὶς τῇ τικτούσῃ , οὕτως ἡ προθεσμία τῷ ὑπόχρεω παρίσταται . Τόκος ἐπὶ τόκῳ , πονηρῶν γονέων πονηρὸν ἔχγονον . Ταῦτα λεγέσθω γεννήματα ἐχιδνῶν , τὰ τῶν τόκων ἀποχρήματα . Τὰς ἐχίδνας λέγουσι τὴν γαστέρα τῆς μητρὸς διεσθίουσας τίκτεσθαι . Καὶ οἱ τόκοι τοὺς οἴκους τῶν ὀφειλόντων ἐκφαγόντες ἀπογεννῶνται . Τὰ σπέρματα χρόνῳ φύεται , καὶ τὰ ζῷα χρόνῳ τελεσφορεῖται · ὁ δὲ τόκος
Lemmas: Πάνης εἰμί · μή δανείζω . εἰμί μέν γάρ εὐπορέω , οὖον χρῄζω δανεισμός · εἰμί δέ οὐδείς ἔχω , οὐ ἀποτίνω ὁ δάνειον . μή δήω σεαυτοῦ ὁ βίος εἰς ὑστεροδουλίαν , μήπως μακαρίζω ὁ πρό ὁ τόκος ἡμέρα . ἐν ( 47 ) οὗτος διαφέρω ὁ πλουτέω ὁ Πέντες , ὁ ἀμεριμνία . καί καταγελάω αὐτός ἀγρυπνέω , αὐτός καθεύδω · καί ὁ συνίστημι ἀεί καί φροντίζω , αὐτός ἀγροντιστοῦντες καί ἀνίημι . ὁ μέντοι ὀφείλω καί πένθος εἰμί καί πολυμέριμνος · ὕπνος νύκτωρ , ὕπνος μετά ἡμέρα , σύννους πᾶς ὁ χρόνος · νῦν μέν ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ἀποτιμάω , νῦν δέ ὁ οἰκίον ὁ πολυτελής , ὁ ἀγρός ὁ πλούσιος , ὁ ἐσθής ὁ ἐντυγχάνω , ὁ σκευή ὁ στείνω ( 48 ) . εἰμί οὗτος ἐμός εἰμί , φημί , ἀποδίδωμι τόσος καί τόσος , καί ἀπελαύνω ὁ τόκος . οὗτος αὐτός καί νύκτωρ εγχαλειζω ὁ Καρδία , καί μετά ἡμέρα ὁ ἔννοια καταλείπω . ἐάν ὁ θύρα πατάσσω , ὁ χρειιστημι ὑπό ὁ κλίνη . σφοδρός εἰστρέχω τις · ὁ δέ πατάσσω ( 49 ) ὁ καρδία . Ἵλακτεῖ ὁ κύω · οὖον δέ ἱδρόω περιρρέω , καί ἄγυνος συνέχω , καί περισκοπέω ποθεν φεύγω . ὅταν ὁ προθεσμία προσάγω , μέριμνα τίς ψεύδω · πολά πλάσσω πρόφασις ὁ δανειστής διαχρουω . μή μόνος λαμβάνω σαυτοῦ ἐνδέω , ἀλλά καί ἀπαιτέω . τις πολυτοκέω θηρίον ( 50 ) σαυτοῦ παρασευτνύεις ; ὁ λαγός φημί καί τίκτω ὁμοῦ καί τρέφω ὁ ἐπιχτυσθεσθαι . καί ὁ τοκογλύφος ὁ χρῆμα ὁμοῦ δανείζω καί ( 51 ) γεννάω καί ὑποφύω . οὕτως γάρ ἀείδω εἰς χείρ , καί ὁ πάρειμι μείς ἀπαιτέω ὁ ἐργασία . καί οὗτος πάλιν δανείζω , ἕτερος χάσκω ἐκθρῴσκω , καίω ἕτερος , καί ὁ κακός εἰς ἤπειρος . Ζεύς οὗτος καί ὁ προσηγορία οὗτος ἀξιόω ὁ εἶδος οὗτος ὁ πλεονεξία . Τόκος γάρ , ὡς οἴομαι , διά ὁ πολυγονία ὁ κακός προσαγορεύω . πόθεν γάρ ἄλλοθεν ; ὁ τάχα τόκος λέγω διά ὁ ὠδίς καί λύπη , ὅς ἐμποιέω ὁ ψυχή ὁ δανείζω ( 52 ) φεύγω . ὡς γάρ ὁ ὠδίς ὁ τίκτω , οὕτως ὁ προθεσμία ὁ ὑπόχρεως παρίστημι . Τόκος ἐπί τόκος , πονηρός γονεύς πονηρός ἔκγονος . οὗτος λέγω γέννημα ἔχιδνα , ὁ ὁ τόκος ἀποχρήματος . ὁ ἔχιδνα λέγω ὁ γαστήρ ὁ μήτηρ διεσθίω τίκτω . καί ὁ τόκος ὁ οἶκος ὁ ὀφείλω ἐκφαίνω ἀπογεννάω . ὁ σπέρμα χρόνος φύω , καί ὁ ζῷον χρόνος τελεσφορέω · ὁ δέ τόκος