basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0605.3
1 . Φαίνεται μὲν καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τελειωτικὸς τῆς ὧν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως , καὶ εἰς τὸ προκειμενον τέλος τοῖς κατ' ἀρετὴν βιοῦν προφημένος τὴν ὠφέλειαν παρεχόμενος . Τοῖς γὰρ προκόπτουσι χρῆσιτὴς εἰς τὸ τελειωθῆναι διδασκαλίας , ἣν ὁ ψαλμὸς οὗτος παρέχεται , ἐπιγραφὴν ἔχων , Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων . Κεκρυμένως δὲ εἶπεν , ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων . Ἡμεῖς γὰρ ἐσμεν οἱ μάλιστα πάντων τῶν λογικῶν ἀλλοιώσει τε καὶ τροπαῖς ταῖς ἐφ' ἑκάστης ἡμέρας καὶ ὥρας σχεδὸν ὑποκείμενοι . Οὔτε γὰρ σώματι οὔτε γνώμῃ οἱ αὐτοὶ ἐσμεν ἑαυτοῖς , ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα ἡμῶν , ἀεὶ ρέον καὶ σκεδανύμενον , ἐν κινήσει ἐστὶ καὶ μεταβολῇ , ἢ ἀπὸ μικροῦ εἰς τὸ μεῖζον ( 50 ) αὐξόμενον , ἢ ἀπὸ τοῦ τελείου πρὸς τὸ ἔλαττον συστελλόμενον . Οὐ γὰρ ὁ αὐτὸς ἐστὶ τῷ ἀρχιπαιδί παιδίῳ ὁ εἰς διδασκαλεῖον φοιτῶν ἤδη παῖς , καὶ πρὸς τὰς τῶν τεχνῶν καὶ μαθημάτων ἀναλήψεις ἐπιτηδεῖως ἔχων · ἕτερος δὲ πάλιν παρὰ τούτον ὁμολογουμένος ἐστιν ὁ ἔφηβος , ἤδη τῶν νεανικῶν ἀπτεσθαι δυνάμενος . Καὶ παρὰ τὸν ἔφηβον ὁ ἀνὴρ ἄλλος τις ἐστὶ καὶ στερεότητι καὶ μεγέθει σώματος , καὶ τῇ τοῦ λόγου συμπληρώσει . Εἰς ἀκμὴν δὲ ἐλθὼν , καὶ τὸ στάδιμον τῆς ἡλικίας ἀπολαβὼν , πάλιν ἀρχεται κατὰ μικρὸν ὑφαίνειν πρὸς τὸ ἔλαττον , ὑπορρεούσης αὐτῷ λελήθους τῆς τοῦ σώματος ἕξεως , καὶ τῶν σωματικῶν τόνων ἐλαττουμένων , ἕως ἂν , ὑπὸ γῆρας κατακαμφθεὶς , τὴν εἰς ἔσχατον δυνάμεως ὑφαίρεσιν ὑπομείνῃ . Ἡμεῖς τοίνυν ἐσμέν οἱ ἀλλοιούμενοι , καὶ σοφῶς ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους διὰ τῆς φωνῆς ταύτης ὁ ψαλμὸς παρηγγέλατο . Οὐ γὰρ ἄγγελοι ἐπιδέχονται τὴν ἀλλοίωσιν . Οὐδεὶς γὰρ παρ' ἐκείνοις παῖς , οὐδὲ νεανίσκος , οὐδὲ πρεσβύτερος ( 51 ) , ἀλλ' ἐν ᾧπερ ἐξ ἀρχῆς ἐκτίσθησαν καταστάσει , ἐν ταύτῃ διαμένουσιν , ἀκεραίας αὐτοῖς καὶ ἀτρέπτου τῆς συστάσεως σωζομένης . Ἡμεῖς δὲ ἀλλοιούμεθα , κατὰ μὲν τὸ σῶμα , ὡς δέδεικται , κατὰ δὲ τὴν ψυχὴν καὶ τὸν ἔσω ἀνθρωπον , τοῖς ἀεὶ προσπίπτουσι πράγμασι συμμετατιθέντες τὰς διανοίας . Ἄλλοι μὲν γὰρ ἐσμεν εὐθυμοῦμενοι , καὶ πάντων ἡμῖν τῶν κατὰ τὸν βίον κατὰ βούλποιόντων · ἄλλοι δὲ ἐν τοῖς περιστάτικοις καιροῖς , ἐπειδὰν τινὶ τῶν ἀδουλήτων προσπτώσωμεν . Ἀλλοιούμεθα δὲ καὶ κατὰ τὰς ὀργάς , θηριώδη τινὰ κατάστασιν ἀναλαμβάνοντες . Ἄλλοιούμεθα καὶ κατὰ τὰς ἐπιθυμίας , κτηνώδεις γινόμενοι διὰ τοῦ κατ' ἕρδην βίου . Ἵπποι θηλυμανεῖς ἐγενήθησαν οἱ ταῖς γυναιξὶ τῶν πλησίων ἐπιμαινόμενοι . Καὶ ὁ μὲν δολερὸς ἀλώπεκι παρεικάσται , ὡς Ἡρῴδης · ὁ δὲ ἀναιδὴς κύων προσταγορεύεται , ὡς Ναβαλ ὁ Καρμιλιος . Ὅρᾶς τὸν ποικίλον καὶ πολυειδὴ τῆς ἀλλοιώσεως ταύτης ἡμῖν ἐφαρμόσαντα .
Lemmas: 1 . φαίνω μέν καί οὗτος ὁ ψαλμός τελειωτικός ὁ ὅς ὁ ἀνθρώπινος φύσις , καί εἰς ὁ πρόκειμαι τέλος ὁ κατά ἀρετή βιόω προφαίνω ὁ ὠφέλεια παρέχω . ὁ γάρ προκόπτω χρῆσις εἰς ὁ τελειόω διδασκαλία , ὅς ὁ ψαλμός οὗτος παρέχω , ἐπιγραφή ἔχω , εἰς ὁ τέλος ὑπέρ ὁ ἀλλοιόω . κρύπτω δέ εἶπον , ὑπέρ ὁ ἄνθρωπος . ἐγώ γάρ εἰμί ὁ μάλιστα πᾶς ὁ λογικός ἀλλοιόω τε καί τροπή ὁ ἐπί ἕκαστος ἡμέρα καί ὥρα σχεδόν ὑπόκειμαι . οὔτε γάρ σῶμα οὔτε γνώμη ὁ αὐτός εἰμί ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ μέν σῶμα ἐγώ , ἀεί ῥέω καί σκεδάννυμι , ἐν κινέω εἰμί καί μεταβολή , ἢ ἀπό μικρός εἰς ὁ μείζων ( 50 ) αὐξάνω , ἢ ἀπό ὁ τέλειος πρός ὁ μικρός συστέλλω . οὖον γάρ ὁ αὐτός εἰμί ὁ αρχιπαις παιδίον ὁ εἰς διδασκαλεῖον φοιτάω ἤδη παῖς , καί πρός ὁ ὁ τέχνη καί μάθημα ἀνάληψις ἐπιτηδείως ἔχω · ἕτερος δέ πάλιν παρά οὗτος ὁμολογέω εἰμί ὁ ἔφηβος , ἤδη ὁ νεανικός ἅπτω δύναμαι . καί παρά ὁ ἔφηβος ὁ ἀνήρ ἄλλος τις εἰμί καί στερεότης καί μέγεθος σῶμα , καί ὁ ὁ λόγος συμπληρόω . εἰς ἀκμή δέ ἔρχομαι , καί ὁ στάδιμον ὁ ἡλικία ἀπολαμβάνω , πάλιν ἀρχω κατά μικρός ὑφαίνω πρός ὁ μικρός , ὑπορρέω αὐτός λῆθος ὁ ὁ σῶμα ἕξις , καί ὁ σωματικός τόνος ἐλασσόω , ἠώς εἄν , ὑπό γῆρας κατακάμπτω , ὁ εἰς ἔσχατος δύναμις ὑφαίρεσις ὑπομένω . ἐγώ τοίνυν εἰμί ὁ ἀλλοιόω , καί σοφός ἐγώ ὁ ἄνθρωπος διά ὁ φωνή οὗτος ὁ ψαλμός παραγγέλλω . οὖον γάρ ἄγγελος ἐπιδέχομαι ὁ ἀλλοίωσις . οὐδείς γάρ παρά ἐκεῖνος παῖς , οὐδέ νεανίσκος , οὐδέ πρέσβυς ( 51 ) , ἀλλά ἐν ὅσπερ ἐκ ἀρχή κτίζω κατάστασις , ἐν οὗτος διαμένω , ακέραιος αὐτός καί ἄτρεπτος ὁ σύστασις σῴζω . ἐγώ δέ ἀλλοιόω , κατά μέν ὁ σῶμα , ὡς δείκνυμι , κατά δέ ὁ ψυχή καί ὁ εἴδομαι ἄνθρωπος , ὁ ἀεί προσπίπτω πρᾶγμα συμμετατίθημι ὁ διάνοια . ἄλλος μέν γάρ εἰμί εὐθυμέω , καί πᾶς ἐγώ ὁ κατά ὁ βίος κατά βουλποερχομαι · ἄλλος δέ ἐν ὁ περίστατος καιρός , ἐπειδάν τις ὁ αδουλητη προσπτώσωμεν . ἀλλοιόω δέ καί κατά ὁ ὀργή , θηριώδης τις κατάστασις ἀναλαμβάνω . ἀλλοιόω καί κατά ὁ ἐπιθυμία , κτηνώδης γίγνομαι διά ὁ κατά Ερδήν βίος . Ἵππος θηλυμανής γίγνομαι ὁ ὁ γυνή ὁ πλησίος ἐπιμαίνομαι . καί ὁ μέν δολερός ἀλώπηξ παρεικάζω , ὡς Ἡρῴδης · ὁ δέ ἀναιδής κύω προσταγορευομαι , ὡς Νάβαλ ὁ καρμιλις . ὁράω ὁ ποικίλος καί πολυειδής ὁ ἀλλοίωσις οὗτος ἐγώ ἐφαρμόζω .