basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0540.2
4 . Οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλησίον αὐτοῦ κακόν . Τινὰ λέγει τὸν πλησίον ὁ λόγος , οὐδεὶς ἀμφιβάλλει τῶν ἀκούσαντων τοῦ Εὐαγγελίου πρὸς τὴν ἐρωτήσαντα · Καὶ τίς ἐστὶ μου πλησίον ; Ὁ δὲ Κύριος εἶπε τὴν παραβολὴν τοῦ ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ καταβαίνοντος εἰς Ἰεριχώ · ὁν καὶ ἠρώτησε · Τίς τούτων δοκεῖ σοι γεγονέναι πλησίον ; Κάκείνος ἀπεκρίνατο , Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ' αὐτοῦ . Ἐδίδαξ γὰρ διὰ τούτων πάντα ἄνθρωπον ἡγεῖσθαι πλησίον . Δυσκατόρθωτον δὲ καὶ τοῦτο , καὶ πολλῆς δεόμενον ἐπιμελείας , μὴτε μικρῷ τινι , μὴτε μειζόνι καταβλάπτειν τὸν πλησίον · μὴ ἐν ῥήματι ( 10 ) βλάψαι · μὴ ἀποστερήσαι τι τῶν καθῃκόντων · μὴ βουληθῆναι αὐτῷ κανηρὸν · μὴ βασανίᾳ χρῆσασθαι πρὸς τὰς εὐπραγίας τῶν πέλας . Καὶ ὀνειδισμὸν οὐκ ἔλαβεν ἐκὶ τοὺς ἔργιστα αὐτοῦ . Ἀμφιβολία · ἡ λέξις · πότερον αὐτὸς δεῖα τοῦ ὀνειδίζεσθαι παρὰ τῶν ἔργισται οὐκ ἐποίησε , καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἔλαβε παρ' αὐτῶν ὀνειδισμὸν , ἢ οὐδεὶνα τῶν ἔργισται αὐτὸς ὤνειδισε , τῶν ἐν ἀνθρωπίνους πταίσμασι γενομένων , ἢ ἐν πηρώμασι σωματικοῖς , ἢ ἄλλοις τισὶν ὑστερήμασι τῆς σαρκὸς εὐρισκομένων . Οὐτὲ γὰρ τὸν ἀμαρτάνοντα ὀνειδιστὸν κατὰ τὸ γεγραμμένον · Μὴ ὀνειδίζε ἄνθρωπον ἀποστρέφοντα ἀπὸ ἁμαρτίας . Οὐδὲ γὰρ ἐγνωμέν ποτὲ ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν πλημμελούντων τὸν ὀνειδισμὸν παρεῖλμμένον , τοῦ Ἀποστόλου ἐν ταῖς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ μαθητὴν Τιμόθεον ὑποθήκαις Ἐλεγχον μὲν καὶ παράκλησιν καὶ ἐπιτίμησιν ἐπιτρέψαντος , ὀδαμοῦ δὲ τὸν ὀνειδισμὸν , ὡς ἐναντίον , παραλαβόντος . Καὶ δοκεῖν ὁ μὲν ἔλεγχος τέλος ἔχειν τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀμαρτάνοντος , ὁ δὲ ὀνειδισμὸς ἐπὶ ἀσχημosity ( 11 ) τοῦ ἐπταισάτος γίνεσθαι . Πενίαν δὲ , ἢ δυσγένειαν , ἢ ἄμαθειαν , ἢ σώματος ἀρρώστιαν ὀνειδίζειν πᾶντα ἄλογον , καὶ ἀλλότριον τοῦ σπουδαίου . Ἄ γὰρ οὐκ ἐν προαιρέσει ἡμῖν συμβαίνει , ταῦτα ἀκόσια · ἐπὶ δὲ τοὺς ἀκούσιους ἐλαττώμασιν ἐλεεῖ -
Lemmas: 4 . οὐδέ ποιέω ὁ πλησίος αὐτός κακός . τις λέγω ὁ πλησίος ὁ λόγος , οὐδείς ἀμφιβάλλω ὁ ἀκούω ὁ Εὐαγγέλιος πρός ὁ ἐρωτάω · καί τίς εἰμί ἐγώ πλησίος ; ὁ δέ Κύριος εἶπον ὁ παραβολή ὁ ἀπό Ἱεροσόλυμα καταβαίνω εἰς Ἰεριχώ · εἰμί καί ἐρωτάω · Τῖς οὗτος δοκέω σύ γίγνομαι πλησίος ; κενός ἀποκρίνω , ὁ ποιέω ὁ ἔλεος μετά αὐτός . διδάσκω γάρ διά οὗτος πᾶς ἄνθρωπος ἡγέομαι πλησίος . δυσκατόρθωτος δέ καί οὗτος , καί πολύς δήω ἐπιμέλεια , μήτε μικρός τις , μήτε μείζων καταβλάπτω ὁ πλησίος · μή ἐν ῥῆμα ( 10 ) βλάπτω · μή ἀποστερέω τίς ὁ καθήκω · μή βούλομαι αὐτός κανηρὸν · μή βασανίᾳ χράω πρός ὁ εὐπραγία ὁ πέλας . καί ὀνειδισμός οὐ λαμβάνω ἐπίτεξ ὁ ἔργιστα αὐτός . ἀμφιβολία · ὁ λέξις · πότερος αὐτός δεία ὁ ὀνειδίζω παρά ὁ ἔργω οὐ ποιέω , καί διά οὗτος οὐ λαμβάνω παρά αὐτός ὀνειδισμός , ἢ οὐδεὶνα ὁ ἔργω αὐτός ὀνειδίζω , ὁ ἐν ἀνθρώπινος πταῖσμα γίγνομαι , ἢ ἐν πήρωμα σωματικός , ἢ ἄλλος τις ὑστέρημα ὁ σάρξ εὑρίσκω . οὔτε γάρ ὁ ἁμαρτάνω ὀνείδιστος κατά ὁ γράφω · μή ὀνειδίζω ἄνθρωπος ἀποστρέφω ἀπό ἁμαρτία . οὐδέ γάρ γιγνώσκω ποτέ ἐπί ὠφέλεια ὁ πλημμελέω ὁ ὀνειδισμός παραλαμβάνω , ὁ ἀπόστολος ἐν ὁ πρός ὁ ἑαυτοῦ μαθητής Τιμόθεος ὑποθήκη ἐλέγχω μέν καί παράκλησις καί ἐπιτίμησις ἐπιτρέπω , ὀδαμοῦ δέ ὁ ὀνειδισμός , ὡς ἐναντίος , παραλαμβάνω . καί δοκέω ὁ μέν ἔλεγχος τέλος ἔχω ὁ διόρθωσις ὁ ἁμαρτάνω , ὁ δέ ὀνειδισμός ἐπί ἀσχημosity ( 11 ) ὁ πταίω γίγνομαι . πενία δέ , ἢ δυσγένεια , ἢ ἄμαθος , ἢ σῶμα ἀρρωστία ὀνειδίζω λήγω ἄλογος , καί ἀλλότριος ὁ σπουδαῖος . ὅς γάρ οὐ ἐν προαίρεσις ἐγώ συμβαίνω , οὗτος ακοθεος · ἐπί δέ ὁ ακούσιος ἐλάττωμα ἐλεέω -