basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0518.1
μίας οἰκίζει , τὰς ἀγόρας σωφρονίζει · εἰσαγομένοις ( 90 ) στοιχείοις , προκοπτόντων ἀδεῖσις , τελειουμένων στήριγμα , Ἐκκλησίας φωνή . Οὗτος τὰς ἑορτὰς φαιδρύνει , οὗτος τὴν κατὰ Θεὸν λύπην δημιουργεῖ . Ψαλμὸς γὰρ καὶ ἐκ λύβης ( 91 ) καρδίας δάκρυσον ἐκκαλεῖται · ψαλμὸς τῶν ἁγγέλων ἔργον , τὸ οὐράνιον πολίτευμα , τὸ πνευματικὸν θυμιάμα . Ὥ τῆς σοφίας ἐπνοίας τοῦ διδασκάλου , ὅμοι τε ἄδειν ἡμᾶς καὶ τὰ λυσιτελῆ μανθάνειν μηχανωμένω ! ὅθεν καὶ μᾶλλον πως ἐντυποῦται ( 92 ) ταῖς ψυχαῖς τὰ διδάγματα . Βίαιον μὲν γὰρ μάθημα οὐ πέφυκε παραμένειν , τὰ δὲ μετὰ τέρψεως καὶ χάριτος εἰσδυόμενα ( 93 ) μονιμιώτερον πως ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐνίκανει . Τί γὰρ οὐχ ἂν μάθοις ἐντεῦθεν ; οὐ τῆς ἀνδρίας τὸ μεγαλοπρεπές ; οὐ τῆς δικαιοσύνης τὸ ἀκριβές ; οὐ σωφροσύνης τὸ σεμνόν ; οὐ τῆς φρονήσεως τέλειον ; οὐ μετаноίας τρόπον ; οὐχ ὑπομονῆς μέτρα ; οὐχ ὅ τι ἂν εἴποις ( 94 ) τῶν ἀγαθῶν ; Ἐνταῦθα ἐν θεολογία τελείᾳ , προφρόνησις τῆς διὰ σαρκὸς ἐπιδημίας Χριστοῦ , ἀπειλὴ κρίσεως , ἀναστάσεως ἔλπις , φόβος κόλασεως , ἐπαγγελία δόξης , μυστηρίων ἀποκαλύψεις · πάντα , ὥσπερ ἐν μεγάλῳ τινὶ καὶ κοινῷ ταμείῳ , τῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν τεθσαυρίσται , ἤν , πολλῶν δυνῶν ὀργάνων μουσικῶν , πρὸς τὸ λεγόμενον ψαλτήριον ἡρμοσεν ὁ προφήτης , τὴν ἄνωθεν , ἤμολ δοκεῖν ( 95 ) , ἐνῆγούσαν αὐτῷ χάριν παρὰ τοῦ Πνεύματος ἐνδεικνυμένος , διότι τοῦτο μόνον τῶν μουσικῶν ὀργάνων τὴν αἰτίαν τῶν φθόγγων ἐκ τῶν ἄνωθεν ἔχει . Τῇ κιθάρᾳ μὲν γὰρ καὶ τῇ λύρᾳ κάτωθεν ὁ χαλκὸς ὑπηχεί πρὸς τὸ πλήκτρον · τῷ ψαλτήριῳ δὲ τοῦτο τῶν ἀρμονικῶν ῥυθμῶν ἄνωθεν ἔχει τὰς ἀφορμάς · ἵνα καὶ ἡμεῖς τὰ ἄνω ζητεῖν μελετῶμεν , καὶ μὴ τῇ ἡδονῇ τοῦ μέλους ἐπὶ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη καταφερόμεθα . Κάκεινο δὲ οἶμαι τὸν προφήτικὸν λόγον βαθέως ἡμῖν καὶ σοφῶς διὰ τῆς τοῦ ὀργάνου κατασκευῆς ἐνδεδείχθαι , ὅτι οἱ ἐμμελεῖς καὶ εὐάρμοστοι τὰς ψυχὰς βαδίας ἔχουσι ( 96 ) τὴν εἰς τὰ ἄνω πορείαν . Ἰδῶμεν δὲ λοιπὸν καὶ τὴν ἀρχὴν τῶν Ψαλμῶν . mus æquabilis est , beneque compositus , iis expeditum iter ad superiora pateat . Cæterum initium Psalmorum videamus .
Lemmas: μίας οἰκίζω , ὁ Αγόρας σωφρονίζω · εἰσάγω ( 90 ) στοιχεῖον , προκόπτω ἀδής , τελειόω στήριγμα , ἐκκλησία φωνή . οὗτος ὁ ἑορτή φαιδρύνω , οὗτος ὁ κατά θεός λύπη δημιουργέω . ψαλμός γάρ καί ἐκ Λύβης ( 91 ) Καρδία δάκρυ ἐκκαλέω · ψαλμός ὁ ἄγγελος ἔργον , ὁ οὐράνιος πολίτευμα , ὁ πνευματικός θυμίαμα . ὅς ὁ σοφία πνοή ὁ διδάσκαλος , ὅμοιος τε ἀνδάνω ἐγώ καί ὁ λυσιτελής μανθάνω μηχανάομαι ! ὅθεν καί μᾶλλον πως ἐντυπόω ( 92 ) ὁ Ψυχή ὁ δίδαγμα . βίαιος μέν γάρ μάθημα οὖον φύω παραμένω , ὁ δέ μετά τέρψις καί χάρις εἰσδύνω ( 93 ) μόνιμος πως ὁ Ψυχή ἐγώ φέρω . τις γάρ οὐ εἄν μανθάνω ἐντεῦθεν ; οὖον ὁ Ἀνδρίας ὁ μεγαλοπρεπής ; οὖον ὁ δικαιοσύνη ὁ ἀκριβής ; οὖον σωφροσύνη ὁ σεμνός ; οὖον ὁ φρόνησις τέλειος ; οὖον μεταία τρόπος ; οὐ ὑπομονή μέτρον ; οὐ ὅς τίς εἄν εἶπον ( 94 ) ὁ ἀγαθός ; ἐνταῦθα ἐν θεολογία τέλειος , πρόφρων ὁ διά σάρξ ἐπιδημία Χριστός , ἀπειλή κρίσις , ἀνάστασις Ἔλπις , φόβος κόλασις , ἐπαγγελία δόξα , μυστήριον ἀποκάλυψις · πᾶς , ὥσπερ ἐν μέγας τις καί κοινός ταμεῖον , ὁ Βίβλος ὁ ψαλμός τεθσαυριειμι , ἐάν , πολύς δύνη ὄργανον μουσικός , πρός ὁ λέγω ψαλτήριον ἁρμόζω ὁ προφήτης , ὁ ἄνωθεν , ἤμολ δοκέω ( 95 ) , ἐνάγω αὐτός χάρις παρά ὁ πνεῦμα ἐνδείκνυμι , διότι οὗτος μόνος ὁ μουσικός ὄργανον ὁ αἴτιος ὁ φθόγγος ἐκ ὁ ἄνωθεν ἔχω . ὁ κιθάρα μέν γάρ καί ὁ λύρα κάτωθεν ὁ χαλκός ὑπηχέω πρός ὁ πλῆκτρον · ὁ ψαλτήριον δέ οὗτος ὁ ἁρμονικός ῥυθμός ἄνωθεν ἔχω ὁ ἀφορμή · ἵνα καί ἐγώ ὁ ἄνω ζητέω μελετάω , καί μή ὁ ἡδονή ὁ μέλος ἐπί ὁ ὁ σάρξ πάθος καταφέρω . ἐκεῖνος δέ οἴομαι ὁ προφητικός λόγος βαθύς ἐγώ καί σοφός διά ὁ ὁ ὄργανον κατασκευή ἐνδείκνυμι , ὅτι ὁ ἐμμελής καί εὐάρμοστος ὁ ψυχή βάδια ἔχω ( 96 ) ὁ εἰς ὁ ἄνω πορεία . ὁράω δέ λοιπός καί ὁ ἀρχή ὁ ψαλμός . mus æquabilis est , beneque compositus , iis expeditum iter ad superiora pateat . Cæterum initium Psalmorum videamus .