basilius-theology.homiliae-super-psalmos pg029_0519.2
Δ ἐν πλοίῳ τρόπης , καὶ ἐν σώματι ζωῶν καρδία , ταύτην μοι δοκεῖ τὴν δύναμιν ἔχειν πρὸς τὴν ὅλην τῶν ἁλμῶν κατασκευὴν [ καὶ ] τὸ βραχὺ τοῦτο προοίμιον . Ἐπειδὴ γὰρ πολλὰ καὶ ἐπίπονα καὶ μυρίων ἰδρώτων καὶ πόνων γέμοντα παραίνειν μέλει , προθύντος τοῦ λόγου , τοῖς τῆς εὐσεβείας ἀγωνισταῖς προλαβὼν ὑπέδειξε τὸ μακάριον τέλος , ἵνα τῇ ἐλπίδι τῶν ἀποκειμένων ἀγαθῶν ἀλύπως τὸν βίον τῇ ἀλγεινῇ διαφέρωμεν ( 98 ) . Οὕτως καὶ ὁδοιπόροις τραχεῖαν ὁδὸν πορευομένοις καὶ δύσβατον κουφίζει τὸν μόχθον ἐπιτέθειν αὐτοῖς προσδοκηθὲν καταψύγιον · καὶ ἐμπόρους ποιεῖ τῆς θαλάσσης κατατολμᾶν ἡ ἐπιθυμία τῶν ἀγωγίμων · καὶ γεωργοῖς ὑποχλέπτει ( 99 ) τοὺς πόνους ἡ τῆς ἐπιχαρίσεως ἐλπίς . Διὸ καὶ οἰκὸς τοῦ βίου διορθωτῆς , ὁ μέγας διδάσκαλος , τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας , σοφῶς καὶ ἐντέχνως τοὺς μισθούς προεξάλετο ( 1 ) , ἵνα , ὑπερκύπτοντες τοὺς ἐν χειρὶ πόνους , τῇ διανοίᾳ πρὸς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ( 2 ) ἐπειγώμεθα . Μακάριος ἄνθρωπος , ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν . Ἐστὶ μὲν οὖν τὸ κυρίως καὶ πρῶτως μακαριστόν , τὸ ἀληθινὸν ἀγαθόν . Τοῦτο δέ ἐστιν ὁ Θεός . Ὅθεν καὶ Παῦλος , ὑπόμνησιν ( 3 ) μέλλων ποιεῖσθαι Χριστοῦ , Κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν , φησί , τοῦ μακαρίου Θεοῦ , καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ . Μακάριον γὰρ τὸ ἔντι τὸ αὐτοκάλον , πρὸς ὃ πάντα ἀποβλέπει , οὐ πάντα ἐπιτεται , ἡ ἀκρεπτος φύσις , τὸ δεσποτικὸν ἀξίωμα , ἡ ἀδήλητος ζωή , ἡ ἀλυπος διεξαγωγή , περὶ ἣν οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις , ἥς οὐχ ἔπεται · μεταβολὴ ἡ βροῦσα πηγή , ἡ ἄρδηνος χάρις , ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός . Ἀμαθεῖς δὲ ἄνθρωποι καὶ φιλόκοσμοι , ἀγνοοῦντες αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ τὴν φύσιν , μακαρίζουσι πολλάκις τὰ μηδενὸς ἀξία , πλοῦτον , ὑγίειαν , περιφάνειαν βίου · ὧν οὐδὲν ἐστιν ἀγαθὸν τῇ ἑαυτοῦ φύσει · οὐ μόνον καθότι βαδίαν ἔχει τὴν πρὸς τὰ ἐναντία περιτροπήν , ἀλλὰ ὅτι μηδὲ ἀγαθούς δύναται τοὺς κεκτημένους ἀποτελεῖν . Τίς γὰρ δίκαιος διὰ χρήματα ; τίς σώφρων διὰ ὑγίειαν ; Τοὐναντίον μὲν οὖν , καὶ ὑπηρεσία πολλάκις πρὸς ἁμαρτίαν τοῖς κακῶς χρωμένοις τούτων ἐκαστον γίνεται . Μακάριος οὖν ὁ τὰ πλεῖστου ἀξία κεκτημένος , ὁ τῶν ἀναφαιρετῶν ἀγαθῶν μέτοχος . Τοῦτον δὲ πῶς ἐπιγνώσομεθα ; Ὁς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν . Καὶ πρὶν γε εἰπεῖν , τί τὸ μὴ πορευθῆναι ἐν βουλῇ ἀσεβῶν , βούλομαι ὑμῖν τὸ ἐν τῷ τόπῳ ζητούμενον διαλύσαι . Διὰ τί , φησίν , ὁ προφήτης τὸν ἄνδρα μόνον ἐκλεξάμενος μακαρίζει ; ἆρα μὴ τοῦ μακαρισμοῦ τὰς γυναῖκας ἀπέκλεισε ; Μὴ γένοιτο . Μία γὰρ ἀρετὴ ἀνδρὸς καὶ γυναικός , ἐπειδὴ καὶ ἡ κτίσις ἀμφοτέροις ὁμότιμος , ὥστε καὶ ὁ μισθὸς ὁ αὐτὸς ἀμφοτέροις . Ἄκουε τὴν Γένεσιν · Ἐποίησεν
Lemmas: δ ἐν πλοῖον Τρόπης , καί ἐν σῶμα ζωή καρδία , οὗτος ἐγώ δοκέω ὁ δύναμις ἔχω πρός ὁ ὅλος ὁ ἅλμη κατασκευή [ καί ] ὁ βραχύς οὗτος προοίμιον . ἐπεί γάρ πολύς καί ἐπίπονος καί μυρίος ἰδρῶτος καί πόνος γέμω παραινέω μέλος , προτίθημι ὁ λόγος , ὁ ὁ εὐσέβεια ἀγωνιστής προλαμβάνω ὑποδείκνυμι ὁ μακάριος τέλος , ἵνα ὁ ἐλπίς ὁ ἀπόκειμαι ἀγαθός ἄλυπος ὁ βίος ὁ ἀλγεινός διαφέρω ( 98 ) . οὕτως καί ὁδοίπορος τραχύς ὁδός πορεύω καί δύσβατος κουφίζω ὁ μόχθος επιτίθεμαι αὐτός προσδοκάω καταψύγιον · καί ἔμπορος ποιέω ὁ θάλασσα κατατολμάω ὁ ἐπιθυμία ὁ ἀγώγιμος · καί γεωργός ὑποκλέπτω ( 99 ) ὁ πόνος ὁ ὁ ἐπιχαρίσεως ἐλπίς . Διὸ καί ἔοικα ὁ βίος διορθωτής , ὁ μέγας διδάσκαλος , ὁ πνεῦμα ὁ ἀλήθεια , σοφός καί ἔντεχνος ὁ μισθός προεξάλλομαι ( 1 ) , ἵνα , ὑπερκύπτω ὁ ἐν χείρ πόνος , ὁ διάνοια πρός ὁ ἀπόλαυσις ὁ αἰώνιος ἀγαθός ( 2 ) ἐπείγω . Μακάριος ἄνθρωπος , ὅς οὐ πορεύω ἐν βουλή ἀσεβής . εἰμί μέν οὖν ὁ κύριος καί πρῶτος μακαριστός , ὁ ἀληθινός ἀγαθός . οὗτος δέ εἰμί ὁ Θεός . ὅθεν καί Παῦλος , ὑπόμνησις ( 3 ) μέλλω ποιέω Χριστός , κατά ὁ ἐπιφάνεια , φημί , ὁ μακάριος Θεός , καί Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός . Μακάριος γάρ ὁ εἰμί ὁ αὐτόκαλον , πρός ὅς πᾶς ἀποβλέπω , οὖον πᾶς ἐπιτείνω , ὁ ἀκρεπτος φύσις , ὁ δεσποτικός ἀξίωμα , ὁ ἀδήλητος ζωή , ὁ ἄλυπος διεξαγωγή , περί ὅς οὐ εἰμί ἀλλοίωσις , ἥς οὐ ἔπω · μεταβολή ὁ βιβρώσκω πηγή , ὁ ἄρδηνος χάρις , ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός . ἀμαθής δέ ἄνθρωπος καί φιλόκοσμος , ἀγνοέω αὐτός ὁ ἀγαθός ὁ φύσις , μακαρίζω πολλάκις ὁ μηδείς ἄξιος , πλοῦτος , ὑγίεια , περιφάνεια βίος · ὅς οὐδείς εἰμί ἀγαθός ὁ ἑαυτοῦ φύσις · οὖον μόνος καθότι βάδια ἔχω ὁ πρός ὁ ἐναντίος περιτροπή , ἀλλά ὅτι μηδέ ἀγαθός δύναμαι ὁ κτάομαι ἀποτελέω . Τῖς γάρ δίκαιος διά χρῆμα ; τίς σώφρων διά ὑγίεια ; ἐναντίος μέν οὖν , καί ὑπηρεσία πολλάκις πρός ἁμαρτία ὁ κακῶς χράω οὗτος ἕκαστος γίγνομαι . Μακάριος οὖν ὁ ὁ πλεῖστος ἄξιος κτάομαι , ὁ ὁ αναφαίρετος ἀγαθός μέτοχος . οὗτος δέ πῶς ἐπιγιγνώσκω ; ὅς οὐ πορεύω ἐν βουλή ἀσεβής . καί πρίν γε εἶπον , τίς ὁ μή πορεύω ἐν βουλή ἀσεβής , βούλομαι σύ ὁ ἐν ὁ τόπος ζητέω διαλύω . Ζεύς τίς , φημί , ὁ προφήτης ὁ ἀνήρ μόνος ἐκλέγω μακαρίζω ; ἆρα μή ὁ μακαρισμός ὁ γυνή ἀποκλείω ; μή γίγνομαι . Μία γάρ ἀρετή ἀνήρ καί γυνή , ἐπεί καί ὁ κτίσις ἀμφότερος ὁμότιμος , ὥστε καί ὁ μισθός ὁ αὐτός ἀμφότερος . Ἄκουος ὁ Γένεσις · ποιέω