basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0430.1
πεδὸνὰ τὶς τῶν Ἐκκλησιῶν προσειπὼν οὐχ ἀμαρτη - A σεται ( 20 ) τοῦ προσήκοντος ; Τί μακρὸν ἀποτρέχεις τῆς ἀληθείας , ἄνθρωπε , ἀφορμὰς σεαυτῷ τῆς ἀπωλείας ἐπαινοῦν ; Ἀπλοῦς ὁ λόγος , καὶ πᾶσιν εὐληπτὸς . Ἄδρατος ἦν ἡ γῆ , φησί . Τίς ἡ αἰτία ; Ἐπειδὴ ἄδυσον εἶχεν ἐπιπολᾶζουσαν ἑαυτῇ . Ἄδυσσον δὲ ἔννοια τίς ; Ὕδωρ πολὺ δυσέριχνον ἔχον ἑαυτοῦ τὸ πῖρας ἐπὶ τὸ κάτω . Ἄλλ’ ἐγνώμεν πολλὰ τῶν σωμάτων καὶ δι’ ὕδατος λεπτοτέρου καὶ διαυγοῦς πολλάκις διαφαινόμενα . Πῶς οὖν οὐδὲν μέρος τῆς γῆς διὰ τῶν ὑδάτων ἐδεικνυτο ; Ὅτι ἀλάμπης ἐτι καὶ ἐσκοτισμένος ( 21 ) ἦν ὁ ὑπὲρ αὐτοῦ κεχυμένος ἀήρ . Ἀκτὶς μὲν γὰρ ἡλίου , δι’ ὑδάτων διιχνουμένη , δείκνυσι πολλάκις τὰς ἐν τῷ βάθει ψυφίδας · ἐν νυκτὶ δὲ τὶς βαθεῖα οὐδενὶ ἂν τρόπον τὰ ὑπὸ τὸ ὕδωρ κατίδοι . Ὅστε τοῦ ἄδρα - B τον εἶναι τὴν γῆν κατασκευαστικὸν ἐστι τὸ ἐπαγόμενον , ὅτι καὶ ἄδυσσος ἦν ἡ ἐπέχουσα ( 22 ) , καὶ αὐτὴ ἐσκοτισμένη . Οὔτε οὖν ἄδυσσος δυνάμενος πλήθος ἀντικεῖσθαι , ὡς τινες ἐφαντάσθησαν , οὔτε σκότος ἀρχικὴ τις καὶ πονηρὰ δύναμις ἀντεξαγομένη τῷ ἀγαθῷ . Δυὸ γὰρ ἐξισάζοντα ἀλλήλους κατ’ ἐναντιώσιν φαντασεῖς ἔσται πάντως τῆς ἀλλήλων συστάσεως · καὶ πράγματα ἔξει διηνεκῶς καὶ παρέξει ἀπαύστως πρὸς ἀλλήλα συνηχόμενα τῷ πολέμῳ . Κἂν ὑπερβάλλῃ δυνάμει τῶν ἀντικειμένων ( 23 ) τὸ ἕτερον , δαπανητικὸν ἔξει ἀπαντὸς τοῦ κρατηθέντος γίνεσθαι . Ὅστε εἰ μὲν ἰσόρροπον λέγουςι τοῦ κακοῦ τὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἐναντιότητα , ἀπαυστον εἰσάγουσι πόλεμον καὶ διηνεκῆ τὴν φθορὰν , κρατούντων ἐν μέρει · καὶ κρατουμένων · εἰ δὲ ὑπερέχει δυνάμει τὸ ἀγαθόν , τίς ἡ αἰτία τοῦ τὴν φύσιν τοῦ κακοῦ μὴ παντελῶς ἀνηρηθαι ; Εἰ C δὲ , ὁ μὴ ( 24 ) θέμις εἰπεῖν , θαυμάζω πῶς οὐχὶ φεύγουσιν αὐτοὶ ἑαυτοὺς πρὸς οὕτως ἀθεμίτους βλασφημίας ὑποφερόμενοι . Οὐ μὴν οὐδὲ παρὰ Θεοῦ τὸ κακὸν τὴν γένεσιν ἔχειν εὐσεβὲς ἐστι λέγειν , διὰ τὸ μηδὲν τῶν ἐναντίων παρὰ τὸ ἐναντίον γίνεσθαι . Οὔτε γὰρ ἡ ζωὴ θανάτου γεννή , οὔτε τὸ σκότος φωτὸς ἐστιν ἀρχή , οὔτε ἡ νόσος ὑγιείας δημιουργός , ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς μεταβολαῖς τῶν διαθέσεων ἐκ τῶν ἐναντίων πρὸς τὰ ἐναντία αἱ μεταστάσεις · ἐν δὲ ταῖς γενέσεσιν οὐχ ἐκ τῶν ἐναντίων , ἀλλ’ ἐκ τῶν ὁμογενῶν ἕκαστον τῶν γινομένων προέρχεται . Εἰ τοίνυν , φησί ( 25 ) , μήτε ἀγέννητον , παρὰ Θεοῦ γεγονὸς , πῶθεν ἔχει τὴν φύσιν ; Τὸ γὰρ εἶναι τὰ κακὰ οὐδεὶς ἀντερεῖ τῶν μετεχόντων τοῦ βίου . Τί οὖν φαμεν ; Ὅτι τὸ κακὸν ἐστιν οὐχὶ οὐσία ζῶσα καὶ ἐμψυχός , ἀλλὰ διαθέσεις ἐν ψυχῇ ἐναντίως ἔχουσαι πρὸς ἀρετήν , διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ καλοῦ ἀπόπτωσιν τοῖς ῥαθυμοῖς ἐγγινομένη . 5 . Μὴ τοίνυν ἐξωθεν τὸ κακὸν περισκόπει , μηδὲ
Lemmas: πεδάω τις ὁ ἐκκλησία προσεῖπον οὐ ἁμαρτή - A σέτα ( 20 ) ὁ προσήκω ; τις μακρός ἀποτρέχω ὁ ἀλήθεια , ἄνθρωπος , ἀφορμή σεαυτοῦ ὁ ἀπώλεια ἐπαινέω ; Ἀπλοῦς ὁ λόγος , καί πᾶς εύληπτος . ἄδρατος εἰμί ὁ γῆ , φημί . Τῖς ὁ αἰτία ; ἐπεί αδυσος ἔχω ἐπιπολάζω ἑαυτοῦ . αδυεννυω δέ ἔννοια τίς ; ὕδωρ πολύς δυσέριχνον ἔχω ἑαυτοῦ ὁ Πιρᾶς ἐπί ὁ κάτω . ἄλλος γιγνώσκω πολύς ὁ σῶμα καί διά ὕδωρ λεπτός καί διαυγής πολλάκις διαφαίνομαι . Πῶς οὖν οὐδείς μέρος ὁ γῆ διά ὁ ὕδωρ δείκνυμι ; ὅτι2 αλαμπής ἔτι καί σκοτίζω ( 21 ) εἰμί ὁ ὑπέρ αὐτός χέω ἀήρ . Ἀκτίς μέν γάρ ἥλιος , διά ὕδωρ διϊχνέω , δείκνυμι πολλάκις ὁ ἐν ὁ βάθος ψυφιδαις · ἐν νύξ δέ τις βαθύς οὐδείς εἄν τρόπος ὁ ὑπό ὁ ὕδωρ καθοράω . ὅστε ὁ Άδρα - B ὁ εἰμί ὁ γῆ κατασκευαστικός εἰμί ὁ ἐπάγω , ὅτι καί ἄδυσσος εἰμί ὁ ἐπέχω ( 22 ) , καί αὐτός σκοτίζω . οὔτε οὖν ἄδυσσος δύναμαι πλήθος ἀντίκειμαι , ὡς τις φαντάζω , οὔτε σκότος ἀρχικός τις καί πονηρός δύναμις ἀντεξάγω ὁ ἀγαθός . δύο γάρ ἐξισάζω ἀλλήλων κατά ἐναντίωσις φαντάζω εἰμί πάντως ὁ ἀλλήλων σύστασις · καί πρᾶγμα ἔξειμι διηνεκής καί παρέχω ἄπαυστος πρός ἀλλήλων συνάγω ὁ πόλεμος . κἀν ὑπερβάλλω δύναμις ὁ ἀντίκειμαι ( 23 ) ὁ ἕτερος , δαπανητικός ἔξειμι ἅπας ὁ κρατέω γίγνομαι . ὅστε εἰμί μέν ἰσόρροπος λέγω ὁ κακός ὁ πρός ὁ ἀγαθός ἐναντιότης , ἀπαυστον εἰσάγω πόλεμος καί διηνεκής ὁ φθορά , κρατέω ἐν μέρος · καί κρατέω · εἰμί δέ ὑπερέχω δύναμις ὁ ἀγαθός , τίς ὁ αἰτία ὁ ὁ φύσις ὁ κακός μή παντελῶς ἀναιρέω ; εἰμί C δέ , ὁ μή ( 24 ) θέμις εἶπον , θαυμάζω πῶς οὐ φεύγω αὐτός ἑαυτοῦ πρός οὕτως ἀθέμιστος βλασφημία ὑποφέρω . οὖον μήv οὐδέ παρά Θεός ὁ κακός ὁ γένεσις ἔχω εὐσεβής εἰμί λέγω , διά ὁ μηδείς ὁ ἐναντίος παρά ὁ ἐναντίος γίγνομαι . οὔτε γάρ ὁ ζωή θάνατος γέννα , οὔτε ὁ σκότος φάος εἰμί ἀρχή , οὔτε ὁ νόσος ὑγίεια δημιουργός , ἀλλά ἐν μέν ὁ μεταβολή ὁ διάθεσις ἐκ ὁ ἐναντίος πρός ὁ ἐναντίος ὁ μετάστασις · ἐν δέ ὁ γένεσις οὐ ἐκ ὁ ἐναντίος , ἀλλά ἐκ ὁ ὁμογενής ἕκαστος ὁ γίγνομαι προέρχομαι . εἰμί τοίνυν , φημί ( 25 ) , μήτε ἀγέννητος , παρά Θεός γίγνομαι , πίνω ἔχω ὁ φύσις ; ὁ γάρ εἰμί ὁ κακός οὐδείς ἀντιλέγω ὁ μετέχω ὁ βίος . τις οὖν φημί ; ὅτι2 ὁ κακός εἰμί οὐ οὐσία ζῶ καί έμψυχος , ἀλλά διάθεσις ἐν Ψυχή ἐναντίος ἔχω πρός ἀρετή , διά ὁ ἀπό ὁ καλός ἀπόπτωσις ὁ ῥᾴθυμος ἐγγίγνομαι . 5 . μή τοίνυν ἐξωθεν ὁ κακός περισκοπέω , μηδέ