basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0494.1
μενὴν αὐτὴ παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς ἐπιταγῆς . Ἐπεὶτα καὶ εἰς τὸ ἐναντίον αὐτὸς ὁ λόγος περιτραπεῖσεται . Εἰ γὰρ ἐξήνεγκεν ἡ γῇ τὴν ψυχὴν , ἑρμὴν ἐκτυπὴν κατέλιπε τῆς ψυχῆς . Ἄλλ’ ἐκεῖνον μὲν τὸ βδελυκτὸν αὐτὸθεν γνῶμιον . Διὰ τὸ μέντοι τὰ μὲν ὕδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζῴσων ἐξαγαγεῖν προσετάχθη , ἡ δὲ γῆ ψυχὴν ζῶσαν · λογιζόμεθα · τοίνυν , ὅτι τῶν μὲν νηκτῶν ἡ φύσις ἀτελεστέρας ὡς δοκεῖ ζωὴς μετέχειν , διὰ δὲ ἐν τῇ παχύτητι τοῦ ὕδατος διαιτᾶσθαι . Καὶ γὰρ ἀκοὴ παρ’ ἐκείνοις βαρεῖα , καὶ ὁρώσιν ἀμβλύ διὰ τοῦ ὕδατος βλέποντες , καὶ οὔτε τις μνήμη παρ’ ἐκείνοις , οὔτε φαντασία , οὔτε τοῦ συνθείου ἐπίγνωσις . Διὰ τοῦτο οἷον ἐνδείκνυται ὁ λόγος , ὅτι ἡ σαρκικὴ ζωὴ τοῖς ἐνὶ ὕδωρ καθηγεῖται τῶν ψυχικῶν κινήματων · ἐπὶ δὲ τῶν χερσαίων , ὡς τελεοτέρων ( 35 ) αὐτῶν οὖσης τῆς ζωῆς , ἡ ψυχὴ τὴν ἡγεμονίαν ἐπιτετραπται πᾶσαν . Αἱ τε γὰρ αἰσθήσεις μᾶλλον τετράπονται · καὶ ὀξεῖαι μὲν τῶν παρόντων αἱ ἀντιλήψεις , ἀκριβεῖς δὲ μνήμαι τῶν παρεληλυθότων παρὰ τοῖς πλείστοις τῶν τετραπόδων . Διὰ τοῦτο , ὡς δοκεῖ , ἐπὶ μὲν τῶν ἐνὶ ὕδωρ σώματα ἐκτὶσθη ἐψυχούμενα ( 36 ) ( ἑρπετὰ γὰρ ψυχῶν ζῴσων ἐκ τῶν ὕδατων παρήχθη ) , ἐπὶ δὲ τῶν χερσαίων ψυχὴ σώματα οἰκονομοῦσα προσετάχθη γενέσθαι , ὡς πλεόν τι τῆς ζωτικῆς δυνάμεως τῶν ἐπὶ τῆς διαττωμένων μετεσληφθότων . Ἄλογα μὲν γὰρ καὶ τὰ χερσαία · ἀλλ’ ὅμως ἕκαστον τῇ ἐκ τῆς φύσεως ( 37 ) φωνῇ πολλὰ τῶν κατὰ ψυχὴν παθημάτων διασημαίνει . Καὶ γὰρ καὶ χαρὰν καὶ λύπην , καὶ τὴν τοῦ συνήθους ἐπίγνωσιν , καὶ τροφὴν ἕνδειαν , καὶ χωρισμὸν τῶν συνώνων , καὶ μυρία πάθη τῷ φθόγγῳ παραδηλοῖ · Τὰ δὲ ἐνὶ ὕδωρ οὐ μόνον ἄφωνα , ἀλλὰ καὶ ἀνήμερα , καὶ ἀδίδακτα , καὶ πρὸς πᾶσαν βίου κοινωνίαν ἀνθρώποις ἀμεταχειρίστα . Ἔγνω βους τὸν κτησάμενον , καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ · ἰχθὺς δὲ οὐκ ἄν ἐπιγνοῖ τὸν τρέφοντα . Οἶδε δὴ συνήθη φωνὴν ὁ ὄνος · οὐδὲν ὅδον ἢν πολλάκις ἀδάζει · καὶ που καὶ ὁδηγὸς ἐνίοτε ἀποσαφάλεντι γίνεται τῷ ἀνθρώπῳ . Τὸ δὲ ὀξυκῶν τοῦ ζῴου οὐδὲ ἄλλο τι ἔχειν λέγεται τῶν χερσαίων . Τὸ δὲ τῶν καμηλῶν μνησικακον , καὶ βαρύμηνι , καὶ διαρκὲς πρὸς ὀργήν , τί ἄν μιμήσασθαι τῶν θαλαττίων δύναιτο ; Πάλαι ποτὲ πληγεὶς κάμηλος , μακρῷ χρόνῳ ταμειοσάμενη τὴν μὴνιν , ἐπειδὰν εὐκαιρίαν λάβῃται , τὸ κακὸν ἀντιδίδωσιν . Ἀκούσατε , οἱ βαρύθυμοι , οἱ τὴν μνησικακίαν ὡς ἀρετὴν ἐπιτιθέμενοι , τίνι ἐστὲ ἐμφερεῖς , ὅταν τὴν κατὰ τοῦ πληγόντος λύπην , ὡσπερ τινὰ σπινηρὰ κεχυμένον ἐν στοδίᾳ , μέχρι τοσούτου φυλάσσετε , ὥς ἄν , ὕλης λαβόμενοι ( 38 ) , οἷον φλόγα τινὰ τὸν θυμὸν ἀνακαύσητε .
Lemmas: Μενήν αὐτός παρά ὁ Θεός διά ὁ ἐπιταγή . ἔπειτα καί εἰς ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ λόγος περιτρέπω . εἰμί γάρ ἐκφέρω ὁ γῆ ὁ ψυχή , Ἑρμῆς ἐκτυπέω καταλείπω ὁ Ψυχή . ἄλλος ἐκεῖνος μέν ὁ βδελυκτός αὐτόθεν γνῶμις . Ζεύς ὁ μέντοι ὁ μέν ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζώννυμι ἐξάγω προστάσσω , ὁ δέ γῆ ψυχή ζώννυμι · λογίζομαι · τοίνυν , ὅτι ὁ μέν νηκτός ὁ φύσις ἀτελής ὡς δοκέω ζωή μετέχω , διά δέ ἐν ὁ παχύτης ὁ ὕδωρ διαιτάω . καί γάρ ἀκοή παρά ἐκεῖνος βαρύς , καί ὁράω ἀμβλύς διά ὁ ὕδωρ βλέπω , καί οὔτε τις μνήμη παρά ἐκεῖνος , οὔτε φαντασία , οὔτε ὁ σύνθειος ἐπίγνωσις . Ζεύς οὗτος οἷος ἐνδείκνυμι ὁ λόγος , ὅτι ὁ σαρκικός ζωή ὁ ἐν ὕδωρ καθηγέομαι ὁ ψυχικός κίνημα · ἐπί δέ ὁ χερσαῖος , ὡς τέλεος ( 35 ) αὐτός εἰμί ὁ ζωή , ὁ ψυχή ὁ ἡγεμονία ἐπιτρέπω πᾶς . ὁ τε γάρ αἴσθησις μᾶλλον τρέπω · καί ὀξύς μέν ὁ πάρειμι ὁ ἀντίληψις , ἀκριβής δέ μνήμη ὁ παρέρχομαι παρά ὁ πλεῖστος ὁ τετράπους . Ζεύς οὗτος , ὡς δοκέω , ἐπί μέν ὁ ἐν ὕδωρ σῶμα κτίζω ψυχόω ( 36 ) ( ἑρπετόν γάρ Ψυχή ζώννυμι ἐκ ὁ ὕδωρ παράγω ) , ἐπί δέ ὁ χερσαῖος ψυχή σῶμα οἰκονομέω προστάσσω γίγνομαι , ὡς πλέω τίς ὁ ζωτικός δύναμις ὁ ἐπί ὁ διαττάω μέτειμι . ἄλογος μέν γάρ καί ὁ χερσαῖος · ἀλλά ὅμως ἕκαστος ὁ ἐκ ὁ φύσις ( 37 ) φωνή πολύς ὁ κατά ψυχή πάθημα διασημαίνω . καί γάρ καί χαρά καί λύπη , καί ὁ ὁ συνήθης ἐπίγνωσις , καί τροφή ἔνδεια , καί χωρισμός ὁ συνωνή , καί μυρίος πάθος ὁ φθόγγος παραδηλόω · ὁ δέ ἐν ὕδωρ οὖον μόνος ἄφωνος , ἀλλά καί ἀνήμερος , καί ἀδίδακτος , καί πρός πᾶς βίος κοινωνία ἄνθρωπος αμεταχείριστος . γιγνώσκω βοῦς ὁ κτάομαι , καί ὄνος ὁ φάτνη ὁ κύριος αὐτός · ἰχθύς δέ οὐ ἄν ἐπιγιγνώσκω ὁ τρέφω . οἶδα δή συνήθης φωνή ὁ ὄνος · οὐδείς ὀδούς εἄν πολλάκις ἀδάζει · καί ποῦ καί ὁδηγός ἐνίοτε ἀποσαφάλεντι γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ οξυκως ὁ ζῷον οὐδέ ἄλλος τίς ἔχω λέγω ὁ χερσαῖος . ὁ δέ ὁ καμηλών μνησικακέω , καί βαρύμηνις , καί διαρκής πρός ὀργή , τίς ἄν μιμέομαι ὁ θαλάσσιος δύναμαι ; πάλη ποτέ πλήσσω κάμηλος , μακρός χρόνος ταμειόω ὁ μῆνις , ἐπειδάν εὐκαιρία λαμβάνω , ὁ κακός ἀντιδίδωμι . ἀκούω , ὁ βαρύθυμος , ὁ ὁ μνησικακία ὡς ἀρετή ἐπιτίθημι , τίς εἰμί ἐμφερής , ὅταν ὁ κατά ὁ πλήσσω λύπη , ὡς τις σπινηρος χέω ἐν στοδίᾳ , μέχρι τοσοῦτος φυλάσσω , ὅς ἄν , ὕλη λαμβάνω ( 38 ) , οἷος φλόξ τις ὁ θυμός ἀνακαίω .