basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0424.2
11 . Τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα ( 73 ) καὶ περὶ οὐρανοῦ εἰ-ποιμεν , ὅτι πολυφωνότατοι πραγματεῖται τοὺς σοφοὺς τοῦ κόσμου περὶ τῆς οὐρανοῦ φύσεως καταδείξηνται . Καὶ οἱ μὲν σύνθετον αὐτὸν ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων εἴρηκασιν , ὡς ἀπὸν ἔντα καὶ ὁρατόν , καὶ μετέχοντα γῆς μὲν διὰ τὴν ἀντιτύπιαν , πυρός δὲ , διὰ τὸ καθορᾶσθαι , τῶν δὲ λοιπῶν διὰ τὴν μίξιν ( 74 ) · οἱ δὲ τούτων ὡς ἀπίθανον παρωσάμενοι τὸν λόγον , πέραν τινὰ σώματος φύσιν εἰς οὐρανοῦ σύστασιν εἴδοθεν καὶ παρ' ἑαυτῶν ( 75 ) ἀποσχεδιάσαντες ἐπείσ-ηγαγον . Καὶ ἐστι τι παρ' αὐτοῖς τὸ αἰθέριον σῶμα , δ μὴτε πῦρ , φασί , μὴτε ἀήρ , μὴτε γῆ , μὴτε ὕδωρ , μὴτε ὅλως ὅπερ ἐν τῶν ἀπλῶν · διότι τοὺς μὲν ἀπλοῖς οἰκεία κίνησις ἢ ἐπ' εὐθείας , τῶν μὲν κοῦφων ἐπὶ τὸ ἄνω φερομένων , τῶν δὲ βαρέων ἐπὶ τὸ κάτω . Οὕτω δὲ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω τῇ κυκλικῇ περιδίνῃσει ταύ-τῳ · καὶ ὅλως τὴν εὐθείαν ( 76 ) πρὸς τὴν ἐν τῷ κύκλῳ περιφορὰν πλείστην ἀπόστασιν ἔχειν . Ὅν δὲ αἱ κατὰ φύσιν κινήσεις παραλλαγμένας τυγχάνουσι , τούτων ἀνάγκη , φασί , παραλλάξθαι καὶ τὰς οὐσίας . Ἄλλὰ μὴν οὐδ' ἐκ τῶν πρώτων σωμάτων , δ δὴ στοι-χεῖα καλοῦμεν , σύνθετον εἶναι δυνατὸν ἡμῖν ὑποθέ-σθαι τὴν οὐρανόλ , τῷ τὰ ἐκ διαφόρων συγκεῖμενα μὴ δύνασθαι ὁμαλὴν καὶ ἀδιάστον ἔχειν τὴν κίνησιν , ἑκάστου τῶν ἐνυπαρχόντων ἀπλῶν τοῖς συνθέτοις ἄλ-λῃν καὶ ἄλλην ὁρμὴν παρὰ τῆς φύσεως ἔχοντος . Διὸ τῶν μὲν χαμάτων συνέχεται ἐν τῇ συνεχῇ κινήσει τὰ σύνθετα , διὰ τὸ μίαν κίνησιν μὴ δύνασθαι πᾶσιν εὐάρμοστον εἶναι καὶ φίλην τοῖς ἐναντίοις · ἀλλὰ τὴν τῷ κοῦφῳ οἰκείαν πολυμίαν εἶναι τῷ βαρυτάτῳ . Ὅταν μὲν γὰρ πρὸς τὰ ἄνω κινώμεθα , βαρυνόμεθα τῇ γειώδει · ὅταν δὲ πρὸς τὰ κάτω ( 77 ) φερώμεθα , βιαζόμεθα τὸ πυρώδες , παρὰ φύσιν αὐτὸ πρὸς τὸ κά-τω καθέλκοντες . Ἡ δὲ πρὸς τὰ ἐναντία διολκὴ τῶν στοιχείων διαπτύσεως ἐστιν ἀφορμή . Τὸ γὰρ ἠναγκα-σμένον καὶ παρὰ φύσιν , ἐπ' ὀλίγον ἀντίσχον , καὶ τοῦ-το βιαίως καὶ μάλισ , ταχὺ διελυθῇ εἰς τὰ ἐξ ὧν συν-ετέθη ( 78 ) , ἑκάστου τῶν συνεληθόντων πρὸς τὴν οἰ-κείαν χώραν ἐπανιόντος . Διὰ μὲν δὴ ταῦτα , ὡς φασί , τῶν λογισμῶν τὰς ἀνάγκας , τοὺς τῶν προαγόντων
Lemmas: 11 . ὁ αὐτός δέ οὗτος ( 73 ) καί περί οὐρανός εἶπον , ὅτι πολύφωνος πραγματειος ὁ σοφός ὁ κόσμος περί ὁ οὐρανός φύσις καταδείκνυμι . καί ὁ μέν συντίθημι αὐτός ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον εἴρω , ὡς ἄπειμι Έντα καί ὁρατός , καί μετέχω γῆ μέν διά ὁ ἀντιτυπία , πῦρ δέ , διά ὁ καθοράω , ὁ δέ λοιπός διά ὁ μίξις ( 74 ) · ὁ δέ οὗτος ὡς ἀπίθανος παρωθέω ὁ λόγος , πέραν τις σῶμα φύσις εἰς οὐρανός σύστασις δίδωμι καί παρά ἑαυτοῦ ( 75 ) ἀποσχεδιάζω ἐπεισάγω . καί εἰμί τίς παρά αὐτός ὁ αἰθέριος σῶμα , δ μήτε πῦρ , φημί , μήτε ἀήρ , μήτε γῆ , μήτε ὕδωρ , μήτε ὅλως ὅσπερ ἐν ὁ ἀπολάω · διότι ὁ μέν ἁπλόος οἰκεῖος κίνησις ἢ ἐπί εὐθύς , ὁ μέν κοῦφος ἐπί ὁ ἄνω φέρω , ὁ δέ βάρος ἐπί ὁ κάτω . οὕτως δέ ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ὁ κυκλικός περιδίνησις ταύτος · καί ὅλως ὁ εὐθεία ( 76 ) πρός ὁ ἐν ὁ κύκλος περιφορά πλεῖστος ἀπόστασις ἔχω . ὅς δέ ὁ κατά φύσις κινέω παραλλάσσω τυγχάνω , οὗτος ἀνάγκη , φημί , παραλλάσσω καί ὁ οὐσία . ἀλλά μήv οὐδέ ἐκ ὁ πρῶτος σῶμα , δ δή στοιχεῖον καλέω , συντίθημι εἰμί δυνατός ἐγώ ὑποτίθημι ὁ οὐρανόλ , ὁ ὁ ἐκ διάφορος σύγκειμαι μή δύναμαι ὁμαλός καί αδιαστος ἔχω ὁ κίνησις , ἕκαστος ὁ ἐνυπάρχω ἀπολάω ὁ σύνθετος ἄλλος καί ἄλλος ὁρμή παρά ὁ φύσις ἔχω . Διὸ ὁ μέν χάμα συνέχω ἐν ὁ συνεχής κινέω ὁ σύνθετος , διά ὁ εἷς κίνησις μή δύναμαι πᾶς εὐάρμοστος εἰμί καί φίλος ὁ ἐναντίος · ἀλλά ὁ ὁ κοῦφος οἰκεῖος πολυεις εἰμί ὁ βαρύς . ὅταν μέν γάρ πρός ὁ ἄνω κινέω , βαρύνω ὁ γειοιδεω · ὅταν δέ πρός ὁ κάτω ( 77 ) φέρω , βιάζομαι ὁ πυρώδης , παρά φύσις αὐτός πρός ὁ κάτω καθέλκω . ὁ δέ πρός ὁ ἐναντίος διολκή ὁ στοιχεῖον διάπτυσις εἰμί ἀφορμή . ὁ γάρ ἀναγκάζω καί παρά φύσις , ἐπί ὀλίγος ἀντέχω , καί τοῦτος βίαιος καί Μάλις , ταχύς διαλύω εἰς ὁ ἐκ ὅς συνεκτίθημι ( 78 ) , ἕκαστος ὁ συνέρχομαι πρός ὁ οἰκεῖος χώρα ἐπανέρχομαι . Ζεύς μέν δή οὗτος , ὡς φημί , ὁ λογισμός ὁ ἀνάγκη , ὁ ὁ προάγω