basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0468.1
δραϊσθτος δαψιλῶς ὑποδέχεται ; Οὐδὲν ἀναξίων · οὐδὲν ἀπὸ τοῦτομάτου · πάντα ἔχει τινὰ σοφίαν ἀπόρρητον . Τίς ἂν ἐφθίκοτο λόγος ; Πῶς ἀνθρώπινος νοῦς πάντα μετ' ἀκριβείας ἐπέλθοι , ὥστε καὶ κατἰδεῖν τὰς ἰδιότητας , καὶ τὰς πρὸς ἕκαστον διαφορὰς ἐναργῶς διακρίναι , καὶ τὰς κεκρυμμένας αἰτίας ἀνευδεῖν ; παραστήσαι ; " Εν ὕδωρ , διὰ τῆς ρίζης ἐλκόμενον , ἄλλως μὲν τρέφει τὴν ρίζαν αὐτήν , ἄλλως δὲ τὸν φλοιὸν τοῦ στελέχους , καὶ ἄλλως τὸ ξύλον , καὶ τὴν ἐντερίωνν ἐτέρως . Τὸ αὐτὸ καὶ φύλλον γίνεται , καὶ εἰς ἀκρέμονας καὶ κλάδους κατασχηζεται , καὶ τοῖς καρποῖς παρέχει τὴν αὔξσιν , καὶ δάκρουν τοῦ φυτοῦ καὶ ὅπὸς ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας ( 70 ) προέρχεται · οἷς πόση πρὸς ἀλλήλα ἐστὶν ἡ διαφορά , οὐδὲς ἂν λόγος ἐξῴκωτο . Ἄλλο γὰρ τοῦ σχίνου τὸ δάκρουν , καὶ ἄλλος ὁ ὅπὸς τοῦ βαλσάμου · καὶ νάφρηκιν τινες ἐπὶ τῆς Αἰγύπτου καὶ Λιβύης ἕτερον ὅπῶν γένος ἀποδακρῶσιν . Λόγος δέ τίς ἐστι καὶ τὸ ἡλεκτρον ὅπὸν εἶναι φυτῶν εἰς λίθου φύσιν ἀποπηγνύμενον . Μαρτυρεῖ δὲ τῷ λόγῳ τὰ ἐμφαινόμενα κάρφη καὶ τὰ λεπτότατα τῶν ζώων , ἃπερ , ἀπαλοῦ ὄντος τοῦ ὅπου , ἐναπολη,θόντα κατέχεται . Καὶ ὅλως τὴν κατὰ τὰς ποιότητας τῶν ὅπῶν διαφορὰν ὁ μὴ τῇ πείρᾳ διδαχθεὶς οὐδἕνα λόγον εὑρήσει τὴν ἐνέργειαν παριστῶντα . Πῶς γὰρ πάλιν ἀπὸ τῆς αὐτῆς νοτίδος ἐν μὲν τῇ ἀμπέλῳ οἶνος συνίσταται , ἐν δὲ τῇ ἐλαίᾳ τὸ ἔλαιον ; Καὶ οὐ τοῦτο μόνον θαυμαστὸν , πῶς ὕδε μὲν τὸ ὑγρὸν ἀπεγλυκάνθη , ἐκεῖ δὲ λιπαρὸν γέγονεν , ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τοῖς γλυκεῖσι καρποῖς ἀμύθητος ἡ παραλλαγὴ τῆς ποιότητος . Ἄλλο γὰρ τὸ ἐν ἀμπέλῳ γλυκύ , καὶ ἄλλο τὸ ἐν μηλέῃ , καὶ σύκῳ , καὶ φοίνικι . " Ετι σε βούλομαι περὶ τὴν ἐξέτασιν ταύτην φιλοτεχνῆσαι , πῶς τὸ αὐτὸ ὕδωρ νῦν μὲν λεῖόν ἐστι τῇ αἰσθήσει , ὅταν ἐν τοιούδε τισι τοῖς φυτοῖς γεγόμενον ἀπογλυκανθῃ · νῦν δὲ πλῆκτικὸν ὁσεὶ τῆς γεύσεως , ὅταν δι' ἄλλων φυτῶν ἐνεχθὴν ἀποξύνῃται . Καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐσχάτην πικρότητα μεταβάλλον ἐκτραχύνει τὴν αἰσθήσιν , ὅταν ἐν ἀγίνθῳ ἢ γάμψινι ( 71 ) γένηται . Ἐτι ἐν μὲν τοῖς βαλάνοις ἢ τῷ καρπῷ τῆς κρανειᾶς πρὸς τὴν συζυγὴν καὶ αὐστηρὰν ποιότητα μεταβάλλει · ἐν δὲ ταῖς τereβίνθοις καὶ ταῖς χαρούσι πρὸς ἀπαλὴν καὶ ἐλαιώδη φύσιν μεθίσταται .
Lemmas: δραϊσθτος δαψιλής ὑποδέχομαι ; οὐδείς Ἀναξίων · οὐδείς ἀπό τοῦτος · πᾶς ἔχω τις σοφία ἀπόρρητος . Τῖς εἄν φθίω λόγος ; Πῶς ἀνθρώπινος νόος πᾶς μετά ἀκρίβεια ἐπέρχομαι , ὥστε καί καθοράω ὁ ἰδιότης , καί ὁ πρός ἕκαστος διαφορά ἐναργής διακρίνω , καί ὁ κρύπτω αἴτιος ανευδηω ; παρίστημι ; " εν ὕδωρ , διά ὁ ῥίζα ἕλκω , ἄλλως μέν τρέφω ὁ ῥίζα αὐτός , ἄλλως δέ ὁ φλοιός ὁ στέλεχος , καί ἄλλως ὁ ξύλον , καί ὁ ἐντέριον ἑτέρως . ὁ αὐτός καί φύλλον γίγνομαι , καί εἰς ἀκρέμων καί κλάδος κατασχίζω , καί ὁ καρπός παρέχω ὁ αὔξη , καί δάκρουν ὁ φυτός καί ὄψ ἐκ ὁ αὐτός αἴτιος ( 70 ) προέρχομαι · ὅς πόσος πρός ἀλλήλων εἰμί ὁ διαφορά , οὐδή εἄν λόγος ἐξοικέω . ἄλλος γάρ ὁ σχῖνος ὁ δάκρουν , καί ἄλλος ὁ ὄψ ὁ βάλσαμον · καί νάφρηκιν τις ἐπί ὁ Αἴγυπτος καί Λιβύη ἕτερος ὄψ γένος ἀποδακρῶσιν . Λόγος δέ τίς εἰμί καί ὁ ἤλεκτρον ὄψ εἰμί φυτός εἰς λίθος φύσις ἀποπήγνυμι . μαρτύρομαι δέ ὁ λόγος ὁ ἐμφαίνω κάρφος καί ὁ λεπτός ὁ ζῷον , ὅσπερ , ἁπαλός εἰμί ὁ ὅπου , εναπολη,θοειντα κατέχω . καί ὅλως ὁ κατά ὁ ποιότης ὁ ὄψ διαφορά ὁ μή ὁ πείρω διδάσκω οὐδείς λόγος εὑρίσκω ὁ ἐνέργεια παριστάω . Πῶς γάρ πάλιν ἀπό ὁ αὐτός νοτίς ἐν μέν ὁ ἄμπελος οἶνος συνίστημι , ἐν δέ ὁ ἐλαία ὁ ἔλαιον ; καί οὖον οὗτος μόνος θαυμαστός , πῶς κάτ-ηλυς μέν ὁ ὑγρός ἀπεγλυκάνθη , ἐκεῖ δέ λιπαρός γίγνομαι , ἀλλά ὅτι καί ἐν ὁ γλυκύς καρπός ἀμύθητος ὁ παραλλαγή ὁ ποιότης . ἄλλος γάρ ὁ ἐν ἄμπελος γλυκύς , καί ἄλλος ὁ ἐν μῆλος , καί σῦκον , καί Φοῖνιξ . " ἔτι σύ βούλομαι περί ὁ ἐξέτασις οὗτος φιλοτεχνέω , πῶς ὁ αὐτός ὕδωρ νῦν μέν λεῖος εἰμί ὁ αἴσθησις , ὅταν ἐν τοιόσδε τις ὁ φυτός γίγνομαι ἀπογλυκαίνω · νῦν δέ πληκτικός Όσεϊ ὁ γεῦσις , ὅταν διά ἄλλος φυτός ἐνέχω ἀποξύνω . καί πάλιν εἰς ὁ ἔσχατος πικρότης μεταβάλλω ἐκτραχύνω ὁ αἴσθησις , ὅταν ἐν ἀγίνθῳ ἢ γάμψινι ( 71 ) γίγνομαι . ἔτι ἐν μέν ὁ βάλανος ἢ ὁ καρπός ὁ κραίνω πρός ὁ συζυγή καί αὐστηρός ποιότης μεταβάλλω · ἐν δέ ὁ τereβίνθοις καί ὁ χαρέω πρός ἁπαλός καί ἐλαιώδης φύσις μεθίστημι .