basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0485.4
1 . Καὶ εἶπεν ὁ Θεός · Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἔρπετὰ ψυχῶν ζώσων κατὰ γένος , καὶ πετεινὰ πετόμενα κατὰ τὸ στερέωμα τοῦ οὐρανοῦ κατὰ γένος . Μετὰ τὴν τῶν φωστήρων δημιουργίαν καὶ τὰ ὕδατα λοιπὸν πληρουταὶ ζῴων , ὥστε καὶ ταύτην διακοσμηθῆναι τὴν λῆξιν . Ἀπέλαβε μὲν γὰρ ἡ γῆ τὸν ἐκ τῶν οἰκείων βλαστημάτων κόσμον · ἀπέλαβε δὲ ὁ οὐρανὸς τῶν ἀστρων ( 80 ) τὰ ἄνθη , καὶ οἷον διδύμων ὀφθαλμῶν βολαῖς τῇ συζυγίᾳ τῶν μεγάλων φωστήρων κατεκόσμηθη . Λειπόμενον ἦν καὶ τοῖς ὕδασι τὸν οἰκείον κόσμον ἀποδοθῆναι . Ἦλθε πρόσταγμα , καὶ εὐθὺς καὶ ποταμοὶ ἐνεργοῦ , καὶ λίμναι γέννοι τῶν οἰκείων ἑκάστον αὐτῶν καὶ κατὰ φύσιν γενῶν . Καὶ ἡ θάλασσα τὰ παντοδαπὰ γένη τῶν πλωτῶν ᾠδινε , καὶ οὐδὲ ὅσον ἐν λῦσι καὶ τέλμασι τοῦ ὕδατος ἦν , οὐδὲ τοῦτο ἀργόν , οὐδὲ ἄμοιρον τῆς κατὰ τὴν κτίσιν συντελείας ἀπέμεινε . Βάτραχοι γὰρ καὶ ἐμπίδες καὶ χώνωπες ἐξ αὐτῶν ἀπεξύννυτο ( 81 ) δηλονότι . Τὰ γὰρ ἐπὶ καὶ νῦν ὁρώμενα ἀπόδειξις ἐστι τῶν παρελθόντων . Οὕτω πᾶν ὕδωρ ἠπείγετο τῷ δημιουργικῷ προστάγματι ὑπουργεῖν · καὶ ὧν οὐδ' ἂν τὰ γένη τις ἐξαριθμήσασθαι δυνήθει , τούτων τὴν ζῴην εὐθὺς ἐνεργὸν καὶ κινοῦμένην ἀπέδειξεν ( 82 ) ἡ μεγάλη καὶ ἄφατος τοῦ Θεοῦ δύναμις , ὡμοῦ τῷ προστάγματι τῆς πρὸς τὴν ζωογονεῖν ἐπιτηδειότητος ἐγγενωμένης τοῖς ὕδασιν . Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἔρπετα ψυχῶν ζώσων . Νῦν πρῶτον ἐμψυχὸν καὶ αἰσθητὸς μετέχον ( 83 ) ζῷον δημιουργεῖται . Φυτὰ γὰρ καὶ δένδρα , χἂν ζῆν λέγηται διὰ τὸ μετέχειν τῆς θρεπτικῆς καὶ αὐξητικῆς δυνάμεως , ἀλλ' οὐχὶ καὶ ζῷα , οὐδὲ ἐμψύχα . Τοῦτο γε ἕνεκα , Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἔρπετα . Πᾶν τὸ νηκτικόν , χἂν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ ὕδατος ἐπινήχῃται , χἂν διὰ βάθους τέμνῃ τὸ ὕδωρ , τῆς τῶν ἐρποτικῶν ἐστι φύσεως , ἐπισυρόμενον τῷ τοῦ ὕδατος σώματι . Κἂν ὑπόποδα δὲ καὶ πορευτικὰ ὑπάρχῃ τινὰ τῶν ἐνὸδρων ( μάλιστα μὲν ἀμφίβια τὰ πολλὰ τούτων ἔστιν · οἷον φώκαι , καὶ κροκοδείλοι , καὶ οἱ ποτάμιοι ἵπποι , καὶ βάτραχοι , καὶ καρκίνοι ) , ἀλλ' οὖν προηγούμενον ἔχει τὸ νηκτικόν . Διὰ τοῦτο , Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἔρπετα . Ἐν τούτοις τοῖς μικροῖς ῥήμασι τί παρέλειπται ( 84 ) γένος ; τί οὐκ ἐμπεριεληπται τῷ προστάγματι τῆς δημιουργίας ; Οὐ τὰ ζωο -
Lemmas: 1 . καί εἶπον ὁ Θεός · ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζώννυμι κατά γένος , καί πετεινόν πέτομαι κατά ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός κατά γένος . μετά ὁ ὁ φωστήρ δημιουργία καί ὁ ὕδωρ λοιπός πληρόω ζῷον , ὥστε καί οὗτος διακοσμέω ὁ λῆξις . ἀπολαμβάνω μέν γάρ ὁ γῆ ὁ ἐκ ὁ οἰκέω βλάστημα κόσμος · ἀπολαμβάνω δέ ὁ οὐρανός ὁ ἄστρον ( 80 ) ὁ ἄνθος , καί οἷος δίδυμος ὀφθαλμός βολή ὁ συζυγία ὁ μέγας φωστήρ κατακοσμέω . λείπω εἰμί καί ὁ ὕδωρ ὁ οἰκέω κόσμος ἀποδίδωμι . ἔρχομαι πρόσταγμα , καί εὐθύς καί ποταμός ἐνεργός , καί λίμνη γίγνομαι ὁ οἰκέω ἕκαστος αὐτός καί κατά φύσις γένος . καί ὁ θάλασσα ὁ παντοδαπός γένος ὁ πλωτός ὠδίς , καί οὐδέ ὅσος ἐν λύσις καί τέλμα ὁ ὕδωρ εἰμί , οὐδέ οὗτος ἀργός , οὐδέ ἄμοιρος ὁ κατά ὁ κτίσις συντέλεια ἀπομένω . Βάτραχος γάρ καί ἐμπίς καί κώνωψ ἐκ αὐτός ἀποξύνω ( 81 ) δηλονότι . ὁ γάρ ἐπί καί νῦν ὁράω ἀπόδειξις εἰμί ὁ παρέρχομαι . οὕτως πᾶς ὕδωρ ἐπείγω ὁ δημιουργικός πρόσταγμα ὑπουργέω · καί ὅς οὐδέ εἄν ὁ γένος τις ἐξαριθμέω δύναμαι , οὗτος ὁ ζῶ εὐθύς ἐνεργός καί κινέω ἀποδείκνυμι ( 82 ) ὁ μέγας καί ἄφατος ὁ Θεός δύναμις , ὠμός ὁ πρόσταγμα ὁ πρός ὁ ζωογονέω ἐπιτηδειότης ἐγγίγνομαι ὁ ὕδωρ . ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζώννυμι . νῦν πρῶτος ἐμψύχω καί αἰσθητός μετέχω ( 83 ) ζῷον δημιουργέω . φυτόν γάρ καί δένδρον , εἷς ζῶ λέγω διά ὁ μετέχω ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός δύναμις , ἀλλά οὐ καί ζῷον , οὐδέ έμψυχος . οὗτος γε ἕνεκα , ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν . Πᾶν ὁ νηκτικός , εἷς ὁ ἐπιφάνεια ὁ ὕδωρ ἐπιφέρω , εἷς διά βάθος τέμνω ὁ ὕδωρ , ὁ ὁ ερποτικως εἰμί φύσις , ἐπισύρω ὁ ὁ ὕδωρ σῶμα . κἀν ὑπόπους δέ καί πορευτικός ὑπάρχω τις ὁ ενοδραω ( μάλιστα μέν ἀμφίβιος ὁ πολύς οὗτος εἰμί · οἷος φώκη , καί κροκόδειλος , καί ὁ ποτάμιος ἵππος , καί βάτραχος , καί καρκίνος ) , ἀλλά οὖν προηγούμενος ἔχω ὁ νηκτικός . Ζεύς οὗτος , ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν . ἐν οὗτος ὁ μικρός ῥῆμα τίς παραλείπω ( 84 ) γένος ; τίς οὐ ἐμπεριλαμβάνω ὁ πρόσταγμα ὁ δημιουργία ; οὖον ὁ ζάω -