basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0431.1
ἀρχηγόνν τινὰ φύσιν πονηρίας ( 26 ) φαντάζου · ἀλλὰ τῆς ἐν ἑαυτῷ κακίας ἕκαστος ἑαυτὸν ἀρχηγὸν γνωριζέτω . Ἄει γὰρ τῶν γινομένων τὰ μὲν ἐκ φύσεως ἡμῖν ἐπιγίνεται , οἷον γῆρας καὶ ἀσθένειαι ( 27 ) , τὰ δὲ ἀπὸ ταυτομάτου , οἷον αἱ ἄλογοι περιπτώσεις ἀλλοτριᾶς ἀρχαὶς ἐπισυμβαίνουσαι , σχυθρωπῶν τινων πολλάκις ἢ καὶ τῶν φαιδρότερων · ὡς τῷ φρέαρ ὁρύσσοντι ἢ τοῦ θησαυροῦ εὕρεσις , ἢ τῷ πρὸς τὴν ἀγορὰν ὡρμημένῳ ἢ τοῦ λυσσῶντος κυνὸς ἐντεύξεις · τὰ δὲ ἐφ’ ἡμῖν τυγχάνει , ὡς τὸ κρατῆσαι τῶν ἐπιθυμιῶν , ἢ μὴ κολάζαι τὰς ἡδονάς · ὡς τὸ κατασχεῖν ὀργῆς , ἢ χείρας ἐπαρκεῖναι τῷ παροξύναντι · ἀληθεύειν , ἢ ψεύδεσθαι · ἐπιεικὴ τὸ ἦθος εἶναι καὶ μέτριον , ἢ ὑπέροχον καὶ ἀλαζονείας ὑπεραιρόμενον . Ὦν τοίνυν αὐτὸς εἶ κύριος , τοῦτον τὰς ἀρχὰς μὴ ζητήσης ( 28 ) ἐτέρωθεν , ἀλλὰ γνώριζε τὸ κυρίως κακὸν ἐκ τῶν προαιρετικῶν ἀποπτώματων τὴν ἀρχὴν εἰληφώς . Οὐ γὰρ ἂν , εἴπερ ἀκούσιον ἦν ( 29 ) , καὶ μὴ ἐφ’ ἡμῖν , τοσοῦτος μὲν ἐκ τῶν νόμων ὁ φόβος τοῖς ἀδικοῦσιν ἐπήρτητο , οὕτω δὲ ἀπαραίτητος τῶν δικαστηρίων αἱ κολάσεις , τὸ πρὸς ἀξίαν τοῖς κακοῦργοις ἀντιμετροῦσαι . Ταῦτα δέ μοι εἴρησθω περὶ τοῦ κυρίως κακοῦ . Νόσον γὰρ καὶ πενίαν καὶ ἀδοξίαν καὶ θάνατον , καὶ ὅσα λυπηρὰ τοῖς ἀνθρώποις , οὕτω καὶ ἐν τῇ μοίρᾳ τῶν κακῶν καταλογίζεσθαι ἀξίον , διὰ τὸ μηδὲ τὰ ἀντικείμενα τούτοις ἐν τοῖς μεγίστοις ἡμᾶς τῶν ἀγαθῶν ἀριθμεῖν · ὧν τὰ μὲν ἐκ φύσεως ἐστι , τὰ δὲ καὶ συμφερόντως πολλοῖς ἀπαντῆσαντα φαίνειται . Πᾶσαν οὖν τροπικὴν καὶ δι’ ὑπονοίας ἐξηγήσιν ἐν γε τῷ παρόντι κατασιώσαντες , τοῦ σκότους τὴν ἔνοιαν ἀπλῶς καὶ ἀπεριεργάτως ( 30 ) , ἐπόμενοι τῷ βουλήματι τῆς Γραφῆς , ἐκδεξώμεθα . Ἐπιστίζει δὲ ὁ λόγος , εἰ συγκατεσκευάσθη τῷ κόσμῳ τὸ σκότος , καὶ εἱ ἀρχαιότερον τοῦ φωτός , καὶ διὰ τί τὸ χειρόν προσθύτερον . Λέγομεν τοίνυν καὶ τοῦτο τὸ σκότος μὴ κατ’ οὐσίαν ὑφεστηκέναι , ἀλλὰ πάθος εἶναι περὶ τὸν ἀέρα στερηθείς φωτὸς ἐπιγιγνόμενον . Ποίου τοίνυν φωτὸς ἄμοιρος ἀφριδιῶς ὁ ἐν τῷ κόσμῳ τόπος εὑρέθη , ὥστε τὸ σκότος ἐπάνω εἶναι τοῦ ὕδατος ; Λογιζόμεθα τοίνυν ὅτι , εἴπερ τι ἦν ( 31 ) πρὸ τῆς τοῦ αἰσθητοῦ τούτου καὶ φθαρτοῦ κόσμου συστάσεως , ἐν φωτὶ ἂν ἦν δηλονότι . Οὔτε γὰρ αἱ τῶν ἀγγέλων ἀξίαι , οὔτε πᾶσαι αἱ ἐπουράνιοι στρατιαί , οὔτε ὅλως εἰ τί ἐστιν ὀνομασμένον ἢ ἀχατονόμαστον τῶν λογικῶν φύσεων , καὶ τῶν λειτουργικῶν πνευμάτων ἐν σκότῳ ἤρξεν ,
Lemmas: ἀρχηγός τις φύσις πονηρία ( 26 ) φαντάζω · ἀλλά ὁ ἐν ἑαυτοῦ κακία ἕκαστος ἑαυτοῦ ἀρχηγός γνωρίζω . ἀάω γάρ ὁ γίγνομαι ὁ μέν ἐκ φύσις ἐγώ ἐπιγίγνομαι , οἷος γῆρας καί ἀσθένεια ( 27 ) , ὁ δέ ἀπό ταυτομάτου , οἷος ὁ ἄλογος περίπτωσις ἀλλότριος ἀρχή ἐπισυμβαίνω , σκυθρωπός τίνω πολλάκις ἢ καί ὁ φαιδρός · ὡς ὁ φρέαρ ὁρύσσω ἢ ὁ θησαυρός εὕρεσις , ἢ ὁ πρός ὁ ἀγορά ὁρμάω ἢ ὁ λυσσάω κύων ἔντευξις · ὁ δέ ἐπί ἐγώ τυγχάνω , ὡς ὁ κρατέω ὁ ἐπιθυμία , ἢ μή κολάζω ὁ ἡδονή · ὡς ὁ κατέχω ὀργή , ἢ χείρ ἐπαρκεῖναι ὁ παροξύνω · ἀληθεύω , ἢ ψεύδω · ἐπιεικής ὁ ἦθος εἰμί καί μέτριος , ἢ ὑπέροχος καί ἀλαζονεία ὑπεραίρω . ὦς τοίνυν αὐτός εἰμί κύριος , οὗτος ὁ ἀρχή μή ζητέω ( 28 ) ἑτέρωθεν , ἀλλά γνωρίζω ὁ κύριος κακός ἐκ ὁ προαιρετικός ἀπόπτωμα ὁ ἀρχή λαμβάνω . οὖον γάρ εἄν , εἴπερ ἀεκούσιος εἰμί ( 29 ) , καί μή ἐπί ἐγώ , τοσοῦτος μέν ἐκ ὁ νόμος ὁ φόβος ὁ ἀδικέω ἐπαρτάω , οὗτος δέ ἀπαραίτητος ὁ δικαστήριον ὁ κολάζω , ὁ πρός ἄξιος ὁ κακοῦργος ἀντιμετρέω . οὗτος δέ ἐγώ εἴρω περί ὁ κύριος κακός . Νόσος γάρ καί πενία καί ἀδοξία καί θάνατος , καί ὅσος λυπηρός ὁ ἄνθρωπος , οὗτος καί ἐν ὁ μοῖρα ὁ κακός καταλογίζομαι ἄξιος , διά ὁ μηδέ ὁ ἀντίκειμαι οὗτος ἐν ὁ μέγας ἐγώ ὁ ἀγαθός ἀριθμέω · ὅς ὁ μέν ἐκ φύσις εἰμί , ὁ δέ καί συμφέρω πολύς ἀπαντάω φαίνω . πᾶσα οὖν τροπικός καί διά ὑπόνοια ἐξήγησις ἐν γε ὁ πάρειμι κατασιωθεω , ὁ σκότος ὁ νοια ἀπλόος καί ἀπερίεργος ( 30 ) , επόμενος ὁ βούλημα ὁ γραφή , ἐκδείκνυμι . ἐπιστίζω δέ ὁ λόγος , εἰμί συγκατασκευάζω ὁ κόσμος ὁ σκότος , καί εἰ ἀρχαῖος ὁ φάος , καί διά τίς ὁ χείρων προσθυτερος . λέγω τοίνυν καί οὗτος ὁ σκότος μή κατά οὐσία ὑφίστημι , ἀλλά πάθος εἰμί περί ὁ ἀήρ στερέω φάος ἐπιγίγνομαι . ποῖος τοίνυν φάος ἄμοιρος αφριδιαω ὁ ἐν ὁ κόσμος τόπος εὑρίσκω , ὥστε ὁ σκότος ἐπάνω εἰμί ὁ ὕδωρ ; λογίζομαι τοίνυν ὅτι , εἴπερ τίς εἰμί ( 31 ) πρό ὁ ὁ αἰσθητής οὗτος καί φθαρτός κόσμος σύστασις , ἐν φάος εἄν εἰμί δηλονότι . οὔτε γάρ ὁ ὁ ἄγγελος ἄξιος , οὔτε πᾶς ὁ ἐπουράνιος στρατιά , οὔτε ὅλως εἰμί τίς εἰμί ὀνομάζω ἢ αχατονομαστος ὁ λογικός φύσις , καί ὁ λειτουργικός πνεῦμα ἐν σκότος ἄρχω ,