basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0452.1
φυσιχῶς χρώματος συμπαρρόντος , παντὸς δὲ χρώματος αἰσθητοῦ τῇ ὄράσει καθεστῶχτός ; Καὶ τάχα σοι οὐχ ἐδόκει αὐτάρκως ἔχειν τὰ εἰρημένα , ὅτι πρὸς ἡμᾶς τὸ ἀόρατον , οὐ πρὸς τὴν φύσιν εἴρητο ( 68 ) διὰ τὴν τοῦ ὕδατος ἐπιπρόσθεσιν , ὁ τότε τὴν γῆν πᾶσαν περιεκάλυπτεν . Ἰδοὺ νῦν ἄκουε αὐτῆς ἐαυτῆς τῆς Γραφῆς φανερρούσης . Συνεχόθητω τὰ ὕδατα , καὶ ὁφθήτω ἡ ξηρά . Συνέχεται τὰ παραπεπλάσματα , ἵνα ἐμφανῆς γένηται ἡ τέως μὴ ὁρωμένη . Ἴσως δ' ἂν τις κάκεινο πρὸς τούτους ἐπιζητήσειε . Πρῶτον μὲν , διὰ τί ὁ κατὰ φύσιν ὑπάρχει τῷ ὕδατι φέρεσθαι πρὸς τὸ κάπαντες , τοῦτο ἐπὶ τὸ πρόσταγμα τοῦ Δημιουργοῦ τὸ λόγῳ ἀνάγει ; Ἐως μὲν γὰρ ἂν ἐπὶ τοῦ ἰσοπέδου κείμενον τύχῃ ( 69 ) τὸ ὕδωρ , στάσιμόν ἐστιν , οὐχ ἔχον ὅπου μεταβρβῃ · ἐπειδὰν δὲ τινος πρᾶνους λάβῃται , εὐθὺς ὁρμήσας τὸν πρῶτον , B συνεχὲς αὐτῷ τὴν βάσιν τοῦ κινηθέντος ἐπιλαμβάνει , καὶ τὴν ἐκείνου τὸ ἐφεπόμενον · καὶ οὕτως ὑπεκρεύγει μὲν ἀεὶ τὸ πρῶτον , ἐπωθεὶ δὲ τὸ ἐπερχόμενον · καὶ τοσοῦτω ἑτέρᾳ ἡ φορὰ γίνεται , ὅσωπρὸς ἂν καὶ τὸ βάρος ἢ πλεῖον τοῦ καταπερομένου , καὶ τὸ χωρίον κοιλότερον , πρὸς ἧ ἡ ἐπιβρύσις . Εἰ οὖν οὕτως πέφυκε τὸ ὕδωρ , παρέλειπ' ἂν τὸ πρόσταγμα τὸ κελεύειν συναχθῆναι εἰς συναγωγὴν μίαν . Ἐμελλε γὰρ πάντως διὰ τὸ καταρρόπον τῆς φύσεως , ἐπὶ τὴν πάντων κοιλοτέραν χώραν αὐτομάτως συνδιδόσθαι , καὶ μὴ πρῶτον στήσεσθαι πρὶν ὁμαλισθῆναι τὰ νῦτα . Οὐδὲν γὰρ οὕτω χωρίον ἰσόπεδον , ὡς ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια . Ἐπειτα πῶς , φησίν , εἰς συναγωγὴν μίαν ἐκελεύσθη τὰ ὕδατα συνδράμεῖν , ὅπουγε φαίνονται πολλὰ ὄντα θάλασσαι , καὶ πλείστον ἀλλήλων τῇ θέσει διωρισμένα ; Πρὸς μὲν οὖν τὸ πρῶτον τῶν ἐπιζητηθέντων ἐκεῖνό φαμεν · ὅτι μάλιστα μὲν σὺ μετὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὸν ἐπέγνως τοῦ ὕδατος τὰς κινήσεις , ὅτι τε περιρρέπει ( 70 ) ἐστι καὶ ἀστέριχτον , καὶ πρὸς τὰ πρᾶνὴ καὶ κολπὰ φέρεται κατὰ φύσιν · πρὸ τούτου δέ , πῶς εἶχε δυνάμεως πρὶν αὐτῷ μετὰ ἐκ τοῦ προστάγματος τοῦτον ἐγγενέσθαι δρόμον , οὔτε εἶδες αὐτὸς , οὔτε ἰδόντες ἠκουσας . Νόησον γάρ , ὅτι Θεοῦ φωνὴ φύσεις ἐστι ποιητική , καὶ τὸ γενόμενον τότε τῇ κτίσει πρόσταγμα τὴν πρὸς τὸ ἐφεξῆς ἀκολουθίαν τοῖς κτισμένοις παρέσχετο . Ἡμέρα καὶ νὺξ ἀπαξ ἐδημιουργήθη , καὶ ἐξ ἐκείνου καὶ νῦν ἀλλήλας διαδεχόμεναι , καὶ κατ' ἰσομοιρίαν διαιρούμεναι τὸν χρόνον οὐχ ἀπολήγουσιν .
Lemmas: φυσικός χρῶμα συμπάρειμι1 , πᾶς δέ χρῶμα αἰσθητής ὁ ὅρασις καθίστημι ; καί τάχα σύ οὐ δοκέω αὐτάρκης ἔχω ὁ εἴρω , ὅτι πρός ἐγώ ὁ ἀόρατος , οὖον πρός ὁ φύσις εἴρω ( 68 ) διά ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιπρόσθεσις , ὁ τότε ὁ γῆ πᾶς περικαλύπτω . ἰδέ νῦν ἀκούω αὐτός ἑαυτοῦ ὁ γραφή φανερόω . Συνεχόθητω ὁ ὕδωρ , καί ὁράω ὁ ξηρός . συνέχω ὁ παραπεπλάσματα , ἵνα ἐμφανής γίγνομαι ὁ τέως μή ὁράω . ἴσος δέ εἄν τις ἐκεῖνος πρός οὗτος ἐπιζητέω . Πρῶτος μέν , διά τίς ὁ κατά φύσις ὑπάρχω ὁ ὕδωρ φέρω πρός ὁ κάπας , οὗτος ἐπί ὁ πρόσταγμα ὁ Δημιουργός ὁ λόγος ἀνάγω ; ἠώς μέν γάρ εἄν ἐπί ὁ ἰσόπεδον κεῖμαι τυγχάνω ( 69 ) ὁ ὕδωρ , στάσιμος εἰμί , οὐ ἔχω ὅπου μεταβρβῃ · ἐπειδάν δέ τις πρανής λαμβάνω , εὐθύς ὁρμάω ὁ πρῶτος , B συνεχής αὐτός ὁ βάσις ὁ κινέω ἐπιλαμβάνω , καί ὁ ἐκεῖνος ὁ ἐφέπω · καί οὕτως ὑπεκρεύγει μέν ἀεί ὁ πρῶτος , ἐπωθέω δέ ὁ ἐπέρχομαι · καί τοσοῦτος ἕτερος ὁ φορά γίγνομαι , ὅσος εἄν καί ὁ βάρος ἢ πλείων ὁ καταπείρω , καί ὁ χωρίον κοῖλος , πρός ἧ ὁ επιβρυτις . εἰμί οὖν οὕτως φύω ὁ ὕδωρ , παραλείπω εἄν ὁ πρόσταγμα ὁ κελεύω συνάγω εἰς συναγωγή εἷς . μέλλω γάρ πάντως διά ὁ καταρροπως ὁ φύσις , ἐπί ὁ πᾶς κοῖλος χώρα αὐτόματος συνδίδωμι , καί μή πρῶτος ἵστημι πρίν ὁμαλίζω ὁ νῦτα . οὐδείς γάρ οὗτος χωρίον ἰσόπεδον , ὡς ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια . ἔπειτα πῶς , φημί , εἰς συναγωγή εἷς κελεύω ὁ ὕδωρ συνδράμω , ὅπου φαίνω πολύς εἰμί θάλασσα , καί πλεῖστος ἀλλήλων ὁ θέσις διά-ὁρίζω ; πρός μέν οὖν ὁ πρῶτος ὁ ἐπιζητέω ἐκεῖνος φημί · ὅτι μάλιστα μέν σύ μετά ὁ πρόσταγμα ὁ δεσποτικός ἐπιγιγνώσκω ὁ ὕδωρ ὁ κινέω , ὅτι τε περιρρέπω ( 70 ) εἰμί καί ἀστέριχτον , καί πρός ὁ πρανής καί κόλπος φέρω κατά φύσις · πρό οὗτος δέ , πῶς ἔχω δύναμις πρίν αὐτός μετά ἐκ ὁ πρόσταγμα οὗτος ἐγγίγνομαι δρόμος , οὔτε ὁράω αὐτός , οὔτε ὁράω ἀκούω . νοέω γάρ , ὅτι Θεός φωνή φύσις εἰμί ποιητικός , καί ὁ γίγνομαι τότε ὁ κτίζω πρόσταγμα ὁ πρός ὁ ἐφεξῆς ἀκολουθία ὁ κτίζω παρέχω . Ἡμέρα καί νύξ ἅπαξ δημιουργέω , καί ἐκ ἐκεῖνος καί νῦν ἀλλήλων διαδέχομαι , καί κατά ἰσομοιρία διαιρέω ὁ χρόνος οὐ ἀπολήγω .