basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0426.1
29 τῇ βοηθείᾳ τοῦ Πνεύματος , καὶ αὐτοὶ οὐκ ἀπόδηλοι παντελῶς κριθήσομεθα , καὶ τῇ συνεργίᾳ τῆς χάριτος οἰκοδομὴν τινὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ παρεξόμεθα . Ἡ δὲ γῇ ἦν , φησίν , ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος . Πῶς ἀμφοτέρων ὁμοτίμων γενομένων οὐρανοῦ καὶ γῆς , ὁ μὲν οὐρανὸς ἀπηρτίσθη , ἡ δὲ γῇ ἐτι ἀτελὴς ἐστι καὶ ἀνέξεργαστος ( 86 ) ; Ἡ ἕλους , τί τὸ ἀκατάσκευον ( 87 ) τῆς γῆς ; καὶ διὰ ποίας αἰτίας ἀόρατος ἦν ; Ἔστι μὲν οὖν τελεία κατασκευὴ γῆς·ἡ ἀπ’ αὐτῆς εὐηργία · φυτῶν παντοδαπῶν βλαστήσεις · δένδρων ὠφελωτάτων προβολαὶ καρπῖμων τε καὶ ἀκάρπων · ἀνθῶν εὐχροΐαι καὶ εὐωδΐαι · καὶ ὅσα μικρῶν ὕστερον ( 88 ) μέλει τῷ προστάγματι τοῦ Θεοῦ ἐπανατελλαντα τῇ γῇ τὴν γεννησαμένην κατασκευεῖν . Ὅν ἐπειδὴ οὐδὲν οὔπω ἦν , ἀκατάσκευον αὐτὴν εἰκῶτως ὁ λόγος ὤνόμασε . Τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ περὶ ( 89 ) οὐρανοῦ εἴποιμεν · ὅτι οὐκ ἐξεῖργαστο οὔπω οὐδὲ αὐτὸς , οὐδὲ τῶν οἰκείων ἀπελήφει κόσμον , ἀτε μὴπω ( 90 ) σελαγνὴ μήτε ἥλιω περιλαμπόμενος , μηδὲ τοῖς χοροῖς τῶν ἀστρῶν κατεστερμένος . Οὕτω γὰρ ταῦτα ( 91 ) ἐγεγόνει . Ὥστε οὐχ ἁμαρτήσεις ἂν ἀληθείας , κἂν τὸν οὐρανὸν ἀκατάσκευον εἴπης . Ἄδρατον δὲ τὴν γῆν προσεῖπε διὰ δύο αἰτίας · ἢ ὅτι οὔπω ἦν αὐτῆς ὁ θεατὴς ἄνθρωπος ( 92 ) , ἢ ὅτι ὑποβρύχιος οὖσα ἐκ τοῦ ἐπιπολάζοντος τῇ ἐπιφανείᾳ ὕδατος οὐκ ἠδύνατο καθορᾶσθαι . Οὕτω γὰρ ἦν συναγένητα τὰ ὕδατα εἰς τὰ οἰκεία συστήματα , ἃπερ ὕστερον ὁ Θεὸς συναγαγὼν προσηγόρευσε θαλάσσας . Ἄδρατον οὖν τί ἐστι ; Τὸ μὲν , ὁ μὴ πέφυκεν ὀφθαλμοὺς σαρκὸς καθορᾶσθαι , ὡς ὁ νοῦς ἢ ψυχὴς · τὸ δὲ , ὁ τῇ φύσει ὁρατὸν ὑπάρχων , διὰ τὴν ἐπιπρόσθεσιν τοῦ ἐπικειμένου αὐτῷ σώματος ἀποκρύπτεται , ὡς ὁ ἐν τῇ βυθῷ σίδηρος . Καθ’ ὁ σημαινόμενον νῦν ἀδρατον ἠγούμεθα προστεθῆναι τὴν γῆν καλυπτομένην ὑπὸ τοῦ ὕδατος . Ἐπειτα μέντοι , καὶ μήπω τοῦ φωτὸς γεννηθέντος , οὐδὲν ἦν θαυμαστὸν τὴν ἐν σκότῳ ( 93 ) κειμένην , διὰ τὸ ἀφώτιστον εἶναι τὸν ἐν αὐτῇ ἀέρα , ἀδρατον καὶ κατὰ τοῦτο παρὰ τῆς Γραφῆς προσειρῆσθαι .
Lemmas: 29 ὁ βοήθεια ὁ πνεῦμα , καί αὐτός οὐ ἀποδηλόω παντελῶς κρίνω , καί ὁ συνεργία ὁ χάρις οἰκοδομή τις ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός παρέχω . ὁ δέ γῆ εἰμί , φημί , ἀόρατος καί ἀκατασκεύαστος . Πῶς ἀμφότερος ὁμότιμος γίγνομαι οὐρανός καί γῆ , ὁ μέν οὐρανός ἀπαρτίζω , ὁ δέ γῆ ἔτι ἀτελής εἰμί καί ἀνεξέργαστος ( 86 ) ; ὁ ἕλος , τίς ὁ ἀκατάσκευος ( 87 ) ὁ γῆ ; καί διά Ποίας αἴτιος ἀόρατος εἰμί ; εἰμί μέν οὖν τέλειος κατασκευή γῆς·ἡ ἀπό αὐτός εὐεργία · φυτός παντοδαπής βλαστάνω · δένδρον ὀφελός προβολή κάρπιμος τε καί ἄκαρπος · ἄνθος εὔχροια καί εὐωδία · καί ὅσος μικρός ὕστερος ( 88 ) μέλος ὁ πρόσταγμα ὁ Θεός ἐπανατέλλω ὁ γῆ ὁ γεννάω κατασκευάζω . ὅς ἐπεί οὐδείς οὔπω εἰμί , ἀκατάσκευος αὐτός εἰκῶτως ὁ λόγος ὀνομάζω . ὁ αὐτός δέ οὗτος καί περί ( 89 ) οὐρανός εἶπον · ὅτι οὐ ἐξεργάζομαι οὔπω οὐδέ αὐτός , οὐδέ ὁ οἰκέω ἀπολαμβάνω κόσμος , ἅτε μήπω ( 90 ) σελαγή μήτε ἥλιος περιλάμπω , μηδέ ὁ χορός ὁ ἄστρον κατεστερμένος . οὕτως γάρ οὗτος ( 91 ) γίγνομαι . ὥστε οὐ ἁμαρτάνω εἄν ἀλήθεια , κἀν ὁ οὐρανός ἀκατάσκευος εἶπον . Ἄδρατος δέ ὁ γῆ προσεῖπον διά δύο αἴτιος · ἢ ὅτι οὔπω εἰμί αὐτός ὁ θεατής ἄνθρωπος ( 92 ) , ἢ ὅτι ὑποβρύχιος εἰμί ἐκ ὁ ἐπιπολάζω ὁ ἐπιφάνεια ὕδωρ οὐ δύναμαι καθοράω . οὕτως γάρ εἰμί συναγένητος ὁ ὕδωρ εἰς ὁ οἰκεῖος σύστημα , ὅσπερ ὕστερος ὁ θεός συνάγω προσαγορεύω θάλασσα . Ἄδρατος οὖν τίς εἰμί ; ὁ μέν , ὁ μή φύω ὀφθαλμός σάρξ καθοράω , ὡς ὁ νόος ἢ Ψυχή · ὁ δέ , ὁ ὁ φύσις ὁρατός ὑπάρχω , διά ὁ ἐπιπρόσθεσις ὁ ἐπίκειμαι αὐτός σῶμα ἀποκρύπτω , ὡς ὁ ἐν ὁ βυθός σίδηρος . κατά ὁ σημαίνω νῦν ἄδρατος ἡγέομαι προστίθημι ὁ γῆ καλύπτω ὑπό ὁ ὕδωρ . ἔπειτα μέντοι , καί μήπω ὁ φάος γεννάω , οὐδείς εἰμί θαυμαστός ὁ ἐν σκότος ( 93 ) κεῖμαι , διά ὁ ἀφώτιστος εἰμί ὁ ἐν αὐτός ἀήρ , ἄδρατος καί κατά οὗτος παρά ὁ γραφή προσλέγω .