basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0495.1
πῶς ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου συνέστη · νῦν δὲ ἄκουε περὶ τῆς τῶν ἀλόγων ψυχῆς . Ἐπεὶδὲ κατὰ τὸ γεγραμμένον παντὸς ζῴου ἡ ψυχὴ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐστιν ( 39 ) · αἷμα δὲ παγὲν εἰς σάρκα πέφυκε μεταβάλλειν , ἡ δὲ ἀφρὲς ( 40 ) φθαρεῖσα εἰς γῆν ἀναλύεται · γεφρά ἐστι ἔστιν εἰκόνως ἡ ψυχὴ τῶν κτηνῶν . Ἐξαγαγέτω οὖν ἡ γῆ ψυχὴν ζῶσαν . Ὄρα τὴν ἀκολουθίαν ψυχῆς πρὸς αἷμα , αἵματος πρὸς σάρκα , σαρκὸς πρὸς τὴν γῆν · καὶ πάλιν ἀνάλυσε διὰ τῶν αὐτῶν ἀναπόδισον ἀπὸ γῆς εἰς σάρκα , ἀπὸ σαρκὸς εἰς αἷμα , ἀπὸ αἵματος εἰς ψυχὴν · καὶ εὑρήσεις , ὅτι γῆ ἐστι τῶν κτηνῶν ἡ ψυχή . Μὴ νόμιζε πρεσβυτέραν εἶναι τῶ τοῦ σώματος αὐτῶν ὑποστάσεως , μηδὲ ἐπιδιαμένουσαν μετὰ τὴν τῆς σαρκὸς διάλυσιν ( 41 ) . Φεύγε φληνάφους τῶν σοφῶν φιλοσόφων , οἱ οὐκ αἰσχῦνονται τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς καὶ τὰς κυνείας ὁμοειδεῖς ἀλλήλαις τιθέμενοι · οἱ λέγοντες ἑαυτοὺς γεγεννηθᾶι ποτε καὶ γυναῖκας καὶ θάμνους καὶ ἰχθύας θαλασσίους . Ἐγὼ δὲ εἰ μὲν ἐγένοντό ποτε ἰχθύς οὐκ ἂν εἰποιμι · ὅτι δὲ ἐν ᾧ ταῦτα ἔγραφον τῶν ἰχθύων ἦσαν ἀλογώτεροι , καὶ πᾶνι εὐτόνως διατειναίμην . Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ ψυχὴν ζῶσαν . Τινὸς ἐνέκεν , τοῦ λόγου τρέχοντος ἀθρόως , ἀπεσιώπησα χρόνον οὐκ ὀλίγον , ἴσως θαυμάζουσιν οἱ πολλοί · ἀλλ’ οὐχὶ οἱ φιλοπονώτεροι τῶν ἀκροατῶν ἀγνοοῦσι τὴν αἰτίαν τῆς ἀφασίας . Πῶς γάρ ; οἱ διὰ τοῦ πρὸς ἀλλήλους ὀρᾶν καὶ ἐννεῦειν ἐπιστρέψαντές με πρὸς ἑαυτούς , καὶ εἰς ἐνοιαν ἀγαγόντες τῶν παρελθόντων . Εἰδὸς γὰρ ὅλον τῆς κτίσεως , καὶ οὐκ ἔλαχιστον τοῦτο , παρέλαθεν ἡμᾶς , καὶ μικροῦ ἀπιῶν ἦγετο , ἀνεξέταστον παντελῶς ὁ λόγος καταλιπών . Ἐξαγαγέτω γὰρ τὰ ὕδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζῴων κατὰ γένος , καὶ πετεινὰ πετόμενα ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὸ στερέωμα τοῦ οὐρανοῦ . Ἐπασμενὰ περὶ τῶν νηχτῶν , ὅσα ὁ καιρὸς ἐνεδίδου ἐσπέρας · σήμερον μετετέθημεν ἐπὶ τὴν τῶν χερσαίων ἐξέτασιν . Διέφυγεν ἡμᾶς τὸ πτηνὸν ἐν τῷ μέσῳ . Ἀνάγκη τοίνυν , κατὰ τοὺς ἐπιλήσμονας τῶν ὁδοιπόρων , οἱ , ἐπειδὰν τι τῶν καιρῶν καταλίπωσι ( 42 ) , κλὴν ἐπιπολὺ τῆς ὁδοῦ προέλθωσι , πάλιν τὴν αὐτὴν ὑποστρέφουσιν , ἀξίαν τῆς βραθυμίας δίχην τὸν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας κόπον ὑπέχοντες , οὕτω καὶ ἡμῖν , ὡς ἔοικε , τὴν αὐτὴν πάλιν βαδιτέον . Καὶ γὰρ οὐδὲ εὐκαταφρόνητόν ἐστι τὸ παρελθεῖν , ἀλλὰ τὸ τρίτον ἔοικεν εἶναι τῆς ἐν τοῖς ζῴοις κτίσεως , εἴπερ τρία ζῴων ἐστι γένη , τὸ τε χερσαῖον καὶ τὸ πτηνόν , καὶ τὸ ἐνύδρον . Ἐξαγαγέτω , φησίν , τὰ ὕδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζῴων κατὰ γένος , καὶ πετεινὰ πετόμενα ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὸ στερέωμα ( 43 ) τοῦ οὐρανοῦ κατὰ γένος .
Lemmas: πῶς ὁ ψυχή ὁ ἄνθρωπος συνίστημι · νῦν δέ ἀκούω περί ὁ ὁ ἄλογος Ψυχή . ἐφοράω κατά ὁ γράφω πᾶς ζῷον ὁ ψυχή ὁ αἷμα αὐτός εἰμί ( 39 ) · αἷμα δέ πήγνυμι εἰς σάρξ φύω μεταβάλλω , ὁ δέ ἀφρός ( 40 ) φθείρω εἰς γῆ ἀναλύω · γεφρά εἰμί εἰμί εἴκων ὁ ψυχή ὁ κτῆνος . ἐξάγω οὖν ὁ γῆ ψυχή ζώννυμι . σύργαστρος ὁ ἀκολουθία Ψυχή πρός αἷμα , αἷμα πρός σάρξ , σάρξ πρός ὁ γῆ · καί πάλιν αναλύω διά ὁ αὐτός ἀναποδίζω ἀπό γῆ εἰς σάρξ , ἀπό σάρξ εἰς αἷμα , ἀπό αἷμα εἰς ψυχή · καί εὑρίσκω , ὅτι γῆ εἰμί ὁ κτῆνος ὁ ψυχή . μή νομίζω πρέσβυς εἰμί ὁ ὁ σῶμα αὐτός ὑπόστασις , μηδέ ἐπιδιαμένω μετά ὁ ὁ σάρξ διάλυσις ( 41 ) . φεύγω φλήναφος ὁ σοφός φιλόσοφος , ὁ οὐ αἰσχύνω ὁ ἑαυτοῦ ψυχή καί ὁ κύνειος ὁμοειδής ἀλλήλων τίθημι · ὁ λέγω ἑαυτοῦ γεννάω ποτός καί γυνή καί θάμνος καί ἰχθύς θαλάσσιος . ἐγώ δέ εἰμί μέν γίγνομαι ποτός ἰχθύς οὐ εἄν εἶπον · ὅτι δέ ἐν ὅς οὗτος γράφω ὁ ἰχθύς εἰμί ἄλογος , καί Πάν εὔτονος διατείνω . ἐξάγω ὁ γῆ ψυχή ζώννυμι . τις ἕνεκα , ὁ λόγος τρέχω ἀθρόος , ἀποσιωπάω χρόνος οὐ ὀλίγος , ἴσως θαυμάζω ὁ πολύς · ἀλλά οὐ ὁ φιλόπονος ὁ ἀκροατής ἀγνοέω ὁ αἴτιος ὁ ἀφασία . Πῶς γάρ ; ὁ διά ὁ πρός ἀλλήλων ὁράω καί ἐννεύω ἐπιστρέφω ἐγώ πρός ἑαυτοῦ , καί εἰς νοια ἄγω ὁ παρέρχομαι . οἶδα γάρ ὅλος ὁ κτίσις , καί οὐ μικρός οὗτος , παραλανθάνω ἐγώ , καί μικρός ἄπειμι ἄγω , ἀνεξέταστος παντελῶς ὁ λόγος καταλείπω . ἐξάγω γάρ ὁ ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζῷον κατά γένος , καί πετεινόν πέτομαι ἐπί ὁ γῆ κατά ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός . Ἐπασμενὰ περί ὁ νηκτός , ὅσος ὁ καιρός ἐνδίδωμι εἰσπεράω · σήμερον μετατίθημι ἐπί ὁ ὁ χερσαῖος ἐξέτασις . διαφεύγω ἐγώ ὁ πτηνός ἐν ὁ μέσος . Ἀνάγκη τοίνυν , κατά ὁ ἐπιλήσμων ὁ ὁδοίπορος , ὁ , ἐπειδάν τίς ὁ καιρός καταλείπω ( 42 ) , κλῆς ἐπιπολύ ὁ ὁδός προέρχομαι , πάλιν ὁ αὐτός ὑποστρέφω , ἄξιος ὁ βραθυεις διχάω ὁ ἐκ ὁ ὁδοιπορία κόπος ὑπέχω , οὗτος καί ἐγώ , ὡς ἔοικα , ὁ αὐτός πάλιν βαδίτης . καί γάρ οὐδέ εὐκαταφρόνητος εἰμί ὁ παρέρχομαι , ἀλλά ὁ τρίτος ἔοικα εἰμί ὁ ἐν ὁ ζῷον κτίσις , εἴπερ τρεῖς ζῷον εἰμί γένος , ὁ τε χερσαῖος καί ὁ πτηνός , καί ὁ ἔνυδρος . ἐξάγω , φημί , ὁ ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζῷον κατά γένος , καί πετεινόν πέτομαι ἐπί ὁ γῆ κατά ὁ στερέωμα ( 43 ) ὁ οὐρανός κατά γένος .