basilius-theology.homiliae-in-hexaemeron pg029_0427.1
A τῇ ἑαυτῆς λόγῳ , καὶ παντὸς εἴδους καὶ σχήματος κεχωρισμένην , ἣν παραλαβὼν ὁ τεχνίτης τῇ ἑαυτοῦ σοφίᾳ ἐμόρφωσε , καὶ εἰς τάξιν ἤγαγε , καὶ οὕτω δι' αὐτῆς οὐσίας τὰ ἀοράτωμεν . Εἰ μὲν οὖν ἀγέννητος αὕτη , πρῶτον μὲν ὁμότιμος τῷ Θεῷ , τῶν αὐτῶν προεσδειῶν 95 ἀξιοῦμεν . Οὐ τί ἀν γένοιτο ἀσεβέστερον , τὴν ἄποιον , τὴν ἀνεῖσχυτον , τὴν ἐσχάτην ἀμορφίαν , τὸ ἀδιατύπωτον ἀλογος ( τοῖς γὰρ αὐτῶν ἐκείνων 96 προσήρμασι χέχρημαι ) τῆς αὐτῆς προεδρίας ἀξιοῦσθαι τῷ σοφῷ καὶ δυνατῷ καὶ πυχάλῳ δημιουργῷ καὶ κτίστῃ τῶν ὅλων ; Ἔπειτα εἰ μὲν τοσαύτη ἐστιν . 97 , ὥστε ὅλην ὑποδέχεσθαι τοῦ Θεοῦ τὴν ἐπιστήμην · καὶ οὕτω , τρόπον τινά , τῇ ἀνεξεχνίστῳ τοῦ Θεοῦ δυνάμει ἀντιπαραξέγονυσιν αὐτῆς τὴν ὑπόστασιν , εἴπερ ἐξαρκεῖ ὅλην τοῦ Θεοῦ τὴν σύνεσιν δι' ἑαυτῆς ἐκμετρεῖν · εἰ δὲ ἐλάττων 98 ἡ ὕλη τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας , καὶ οὕτως εἰς ἀποπτεράραν βλασφημίαν αὐτοῖς ὁ λόγος 99 περιτραπήσεται , δι' Ἐνδειαν ὕλης ἀπρακτον καὶ ἀνενέργητον τῶν οἰκείων ἔργων τὴν Θεὸν κατεχόντων . Ἀλλ' ἐξπλάτησε γὰρ αὐτοὺς τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἡ πενία . Καὶ ἐπεὶδὴ παρ' ἡμῖν ἑκάστη τέχνη περὶ τινὰ ὕλην ἀφωρισμένην ἠσχόληται , οἷον χαλκευτικὴ μὲν περὶ τὸν σίδηρον , τεκτονικὴ δὲ περὶ τὰ ξύλα · καὶ ἐν τούτοις ἄλλο μὲν τὶ ( 1 ) ἐστι τὸ ὑποκείμενον , ἄλλο δὲ τὸ εἶδος , ἄλλο δὲ τὸ ἐκ τοῦ εἴδους ἀποτελούμενον · καὶ ἐστὶν ἡ μὲν ὕλη ἐξωθεν παραλαμβανομένη , τὸ δὲ εἶδος παρὰ τῆς τέχνης ἐφαρμοζόμενον , ἀποτελεσμα δὲ τὸ ἐξ ἀμφοῖν συντιθέμενον ἐκ τε τοῦ εἴδους καὶ τῆς ὕλης · οὕτως οἴονται καὶ ἐπὶ τῆς θείας δημιουργίας , τὸ μὲν σχῆμα τοῦ κόσμου παρὰ τῆς σοφίας ἐπιῆθαι ( 2 ) τοῦ ποιητοῦ τῶν ὅλων , τὴν δὲ ὕλην ἐξωθεν ὑποβεβληθῆναι τῷ κτίσαντι , καὶ γεγενήσθαι τὸν κόσμον σύνθετον , τὸ μὲν ὑποκείμενον καὶ τὴν οὐσίαν ἐτέρωθεν ἔχοντα , τὸ δὲ σχῆμα καὶ τὴν μορφὴν παρὰ Θεοῦ προσλαβόντα . Ἐκ δὲ τούτου αὐτοῖς ὑπάρχει ἀρνεῖσθαι μὲν τὴν μέγαν Θεὸν τῆς συστάσεως τῶν ὄντων προεστῆkenai , οἷον δὲ ἐράνους τινὸς πληρωτὴν , ὀλίγην τινὰ μοῖραν εἰς τὴν τῶν ὄντων γένεσιν παρ' ἑαυτοῦ συμβεβληθῆναι · οὐ δυνηθέντες διὰ λογισμῶν ταπεινότητα πρὸς τὸ ὕψος ( 3 ) ἀπιδεῖν τῆς ἀληθείας · ὅτι ἐνταῦθα μὲν αἱ τέχναι τῶν ὕλων ὑστεραι , διὰ τὸ ἀναγκαῖον τῆς ἑλείας παρεισαχθεῖσαι τῷ βίῳ . Τὸ μὲν γὰρ ἔριον προὑπἦρχεν , ἡ δὲ ὑφαντικὴ ἐπεγένετο , τὸ τῆς φύσεως ἐνδεὸν παρ' ἑαυτῆς ἐκπληροῦσα . Καὶ τὸ μὲν ξύλον ἦν , τεκτονικὴ δὲ παραλαβοῦσα , πρὸς ( 4 ) τὴν ἐπιζητουμενὴν ἑκάστοτε χρείαν διαμορφοῦσα τὴν ὕλην , τὴν εὐχρηστίαν ἡμῖν τῶν ξύλων ὑπέδειξε , κώπην
Lemmas: A ὁ ἑαυτοῦ λόγος , καί πᾶς εἶδος καί σχῆμα χωρίζω , ὅς παραλαμβάνω ὁ τεχνίτης ὁ ἑαυτοῦ σοφία μορφόω , καί εἰς τάξις ἄγω , καί οὗτος διά αὐτός οὐσία ὁ ἀοράτωμεν . εἰμί μέν οὖν ἀγέννητος οὗτος , πρῶτος μέν ὁμότιμος ὁ Θεός , ὁ αὐτός προσδείδω 95 ἀξιόω . οὖον τίς εἰς γίγνομαι ἀσεβής , ὁ ἄποιος , ὁ ἀνέχω , ὁ ἔσχατος ἀμορφία , ὁ ἀδιατύπωτος ἄλογος ( ὁ γάρ αὐτός ἐκεῖνος 96 πρόσρημα χρήμη ) ὁ αὐτός προεδρία ἀξιόω ὁ σοφός καί δυνατός καί πυχαλαω δημιουργός καί κτίστης ὁ ὅλος ; ἔπειτα εἰμί μέν τοσοῦτος εἰμί . 97 , ὥστε ὅλος ὑποδέχομαι ὁ Θεός ὁ ἐπιστήμη · καί οὗτος , τρόπος τις , ὁ ἀνεξεχνίστῳ ὁ Θεός δύναμις ἀντιπαραξέγονυσιν αὐτός ὁ ὑπόστασις , εἴπερ ἐξαρκέω ὅλος ὁ Θεός ὁ σύνεσις διά ἑαυτοῦ ἐκμετρέω · εἰμί δέ μικρός 98 ὁ ὕλη ὁ ὁ Θεός ἐνέργεια , καί οὕτως εἰς ἀποπτεράραν βλασφημία αὐτός ὁ λόγος 99 περιτρέπω , διά ἔνδεια ὕλη ἄπρακτος καί ἀνενέργητος ὁ οἰκέω ἔργον ὁ θεός κατέχω . ἀλλά ἐκπλήσσω γάρ αὐτός ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ πενία . καί ἐπειδή παρά ἐγώ ἕκαστος τέχνη περί τις ὕλη ἀφορίζω ἀσχολέω , οἷος χαλκευτικός μέν περί ὁ σίδηρος , τεκτονικός δέ περί ὁ ξύλον · καί ἐν οὗτος ἄλλος μέν τίς ( 1 ) εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ἄλλος δέ ὁ εἶδος , ἄλλος δέ ὁ ἐκ ὁ εἶδος ἀποτελέω · καί εἰμί ὁ μέν ὕλη ἐξωθεν παραλαμβάνω , ὁ δέ εἶδος παρά ὁ τέχνη ἐφαρμόζω , ἀποτέλεσμα δέ ὁ ἐκ ἄμφω συντίθημι ἐκ τε ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη · οὕτως οἴομαι καί ἐπί ὁ θεῖος δημιουργία , ὁ μέν σχῆμα ὁ κόσμος παρά ὁ σοφία ἐπιτίθημι ( 2 ) ὁ ποιητής ὁ ὅλος , ὁ δέ ὕλη ἐξωθεν ὑποβάλλω ὁ κτίζω , καί γίγνομαι ὁ κόσμος συντίθημι , ὁ μέν ὑπόκειμαι καί ὁ οὐσία ἑτέρωθεν ἔχω , ὁ δέ σχῆμα καί ὁ μορφή παρά Θεός προσλαμβάνω . ἐκ δέ οὗτος αὐτός ὑπάρχω ἀρνέομαι μέν ὁ μέγας θεός ὁ σύστασις ὁ εἰμί προΐημι , οἷος δέ ἔρανος τις πληρωτής , ὀλίγος τις μοῖρα εἰς ὁ ὁ εἰμί γένεσις παρά ἑαυτοῦ συμβάλλω · οὖον δύναμαι διά λογισμός ταπεινότητα πρός ὁ ὕψος ( 3 ) ἀπό-ἰδέω ὁ ἀλήθεια · ὅτι ἐνταῦθα μέν ὁ τέχνη ὁ ὕλη ὕστερος , διά ὁ ἀναγκαῖος ὁ ἕλειος παρεισάγω ὁ βίος . ὁ μέν γάρ ἔριον προυπαρχω , ὁ δέ ὑφαντικός ἐπιγίγνομαι , ὁ ὁ φύσις ἐνδέω παρά ἑαυτοῦ ἐκπληρόω . καί ὁ μέν ξύλον εἰμί , τεκτονικός δέ παραλαμβάνω , πρός ( 4 ) ὁ ἐπιζητέω ἑκάστοτε χρεία διαμορφόω ὁ ὕλη , ὁ εὐχρηστία ἐγώ ὁ ξύλον ὑποδείκνυμι , κώπη