basilius-theology.homilia-in-psalmum-37-sp pg030_0048.1
δι' ὀργῆς τῆς παιδείας τυχεῖν ἀξιοῖ · ὡς εἰ καὶ ἰατρῷ τις , τὰ διὰ καυτήρος καὶ σιδήρου καὶ πιχρῶν ἀντιδότων προσφέροντι βοηθήματα ἐπὶ θεραπείας πάθους ὑποκειμένου , λέγοι · Μὴ διὰ πυρός με θεραπεύσης , μηδὲ διὰ σιδήρου καὶ τοιῶν , διὰ δὲ ἡπίων καὶ πραοτέρων φαρμάκων · ὁ γὰρ τοιούτος οὐ τὴν θεραπείαν ἀρνεῖται , ἀλλὰ τὸ ἐπίπονον τῶν βοηθημάτων . Πολλάκις δὲ εὑρίσκεται , ὡς ὀργὴ καὶ θυμὸς τοῦ Θεοῦ λεγόμενα ( 37 ) ἐν ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς , οὐ πᾶσιν σημαίνει · παντὸς γὰρ πάθους ἀλλοτρίον τὸ θεῖον · κατὰ μεταφορὰν δὲ τὰ τοιαῦτα εἴωθεν ὀνομάζειν ὁ τῆς Γραφῆς λόγος , ὡς καὶ ὀφθαλμοὺς Θεοῦ , καὶ ὦτα , καὶ χεῖρας , καὶ δακτύλους , καὶ πόδας , καὶ τὰ λοιπὰ μέλη · ὅπερ ὡς πρὸς ἀνθρώπους χρησίμως οἰκονομεῖται , συγκατιόν τῇ τῶν ἀπροσμέμων ποιότητι ( 38 ) . Οἷς οὖν καὶ τὰς ἐπαγωγὰς τιμωρίας τοῖς ἀμαρτάνουσι κατὰ Θεοῦ κρίσιν , συγχωρᾶς ὁδοὺς καὶ ἄλγεινὰς τοῖς πάσχοσιν , ὥσπερ ἐξ ὀργῆς καὶ θυμοῦ ἐπαγωγμένας ὑποτυπῶσαι . Τοῦτο δὲ διδάσκει καὶ ὁ ἱερὸς Ἀπόστολος , λέγων · Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς , καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ , ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ . Ἄς εἴ τις καὶ τὰς ἐκ τοῦ νόμου τῷ ἀνθρώπῳ ἐπιτρεπμένας κυλάσεις , ὀργὴν καὶ θυμὸν ὀνομάζοι , οὐκ ἀληθῶς τοῦ νόμου θυμομένου καὶ ὀργιζομένου , τοῦ δὲ κολαζομένου ὀργὴν τοῦ νόμου τὴν τιμωρίαν ἐπειληφέναι . Ἦδη δὲ καὶ οἱ τὰς κυλάσεις διακονοῦντες κατὰ τῶν ἀσεβῶν πονηροὶ δαίμονες , αἱ τε ( 39 ) ὑπηρετικαὶ δυνάμεις τοῦ Θεοῦ , αἱ τοιαῦται καὶ ὀργὴ καὶ θυμὸς ὀνομάσθησαν . Οὕτω γοῦν εὑρίσκεται ἐν τῷ περὶ τῆς δεκαπλήγου ( 40 ) τῆς κατ' Αἰγυπτίων ἐπαχθείσης λόγῳ · τὸ , Ἀπέστειλεν ἐπ' αὐτοὺς ὀργὴν καὶ θυμὸν , ἀποστολὴν δι' ἀγγέλων πονηρῶν . Οὕτως δεξιὰ λέλεκται τοῦ Θεοῦ , τὰ διὰ τῶν δεξίων καὶ ἀγαθῶν δυνάμεων τοῖς ἀξίοις χορηγούμενα . Ἱστεῦει τοίνυν ὁ Δαβὶδ μὴ διὰ πονηρῶν δυνάμεων ἐλεγχθήναι , μηδὲ δι' ἀποστολῆς ἀγγέλων πονηρῶν παιδευθήναι , διὰ λόγων δὲ σωτηρίων καὶ μαθημάτων ὠφελίμων . Καὶ ἄλλως δὲ ἀντιβολεῖ μὴ τηρηθῆναι εἰς ἡμέραν ὀργῆς , καὶ ἀποκαλύψεως , καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ · ἤδη δὲ ἐντεύξεν καὶ κατὰ τὸν παρόντα βίον , πρὸ τῆς τελευτῆς , ἀποληφθῆναι τὰ ἁμαρτήματα . Καὶ ἐντεῦθεν γε τοῦ σκοποῦ φαίνεται γοῦν δίκην δεδοχώς , δι' ὧν ἔπαθε , πρὸ τῆς τελευτῆς . Καὶ ἄλλως δὲ αὐτὸς ἐαυτὸν ἐτιμωρεῖτο παντοίαις ὑποβάλλων κυλάσεσιν ἐν τοῖς τῆς ἐξομολογήσεως τρόποις .
Lemmas: διά ὀργή ὁ παιδεία τυγχάνω ἀξιόω · ὡς εἰμί καί ἰατρός τις , ὁ διά καυτήρ καί σίδηρος καί πιχραω ἀντίδοτος προσφέρω βοήθημα ἐπί θεραπεία πάθος υποκείμενος , λέγω · Μή διά πῦρ ἐγώ θεραπεύω , μηδέ διά σίδηρος καί τοῖος , διά δέ ἤπιος καί πρᾶος Φάρμακος · ὁ γάρ τοιούτος οὐ ὁ θεραπεία ἀρνέομαι , ἀλλά ὁ ἐπίπονος ὁ βοήθημα . πολλάκις δέ εὑρίσκω , ὡς ὀργή καί θυμός ὁ θεός λέγω ( 37 ) ἐν ὁ θεόπνευστος γραφή , οὐ πᾶς σημαίνω · πᾶς γάρ πάθος ἀλλότριος ὁ θεῖος · κατά μεταφορά δέ ὁ τοιοῦτος εἴωθα ὀνομάζω ὁ ὁ Γραφής λόγος , ὡς καί ὀφθαλμός θεός , καί ἄτη , καί χείρ , καί δάκτυλος , καί πόδι , καί ὁ λοιπός μέλος · ὅς ὡς πρός ἄνθρωπος χρήσιμος οἰκονομέω , συγκάτειμι ὁ ὁ ἀπροσμέμων ποιότης ( 38 ) . ὅς οὖν καί ὁ ἐπαγωγή τιμωρία ὁ ἁμαρτάνω κατά θεός κρίσις , συγχωρώ ὀδούς καί ἀλγεινός ὁ πάσχω , ὥσπερ ἐκ ὀργή καί θυμός ἐπάγω ὑποτυπόω . Τοῦτης δέ διδάσκω καί ὁ ἱερός ἀπόστολος , λέγω · κατά δέ ὁ σκληρότης σύ καί ἀμετανόητος καρδία θησαυρίζω σεαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή , καί ἀποκάλυψις καί δικαιοκρισία ὁ θεός , ὅς ἀποδίδωμι ἕκαστος κατά ὁ έργο αὐτός . ἄς εἰμί τις καί ὁ ἐκ ὁ νόμος ὁ ἄνθρωπος ἐπιτρέπω κυλάω , ὀργή καί θυμός ὀνομάζω , οὐ ἀληθῶς ὁ νόμος θυμόω καί ὀργίζω , ὁ δέ κολάζω ὀργή ὁ νόμος ὁ τιμωρία ἐπιλαμβάνω . ἤδη δέ καί ὁ ὁ κυλάω διακονέω κατά ὁ ἀσεβής πονηρός δαίμων , ὁ τε ( 39 ) ὑπηρετικός δύναμις ὁ θεός , ὁ τοιοῦτος καί ὀργή καί θυμός ὀνομάζω . οὕτως γοῦν εὑρίσκω ἐν ὁ περί ὁ δεκάπληγος ( 40 ) ὁ κατά Αἰγύπτιος ἐπάγω λόγος · ὁ , ἀποστέλλω ἐπί αὐτός ὀργή καί θυμός , ἀποστολή διά ἄγγελος πονηρός . οὕτως δεξιός λέγω ὁ θεός , ὁ διά ὁ δεξιός καί ἀγαθός δύναμις ὁ ἄξιος χορηγέω . Ἱστεῦει τοίνυν ὁ Δαυίδ μή διά πονηρός δύναμις ἐλέγχω , μηδέ διά ἀποστολή ἄγγελος πονηρός παιδεύω , διά λόγος δέ σωτήριος καί μάθημα ὠφέλιμος . καί ἄλλως δέ ἀντιβολέω μή τηρέω εἰς ἡμέρα ὀργή , καί ἀποκάλυψις , καί δικαιοκρισία ὁ θεός · ἤδη δέ ἐντυγχάνω καί κατά ὁ πάρειμι βίος , πρό ὁ τελευτή , ἀπολαμβάνω ὁ ἁμάρτημα . καί ἐντεῦθεν γε ὁ σκοπός φαίνω γοῦν δίκη δοκέω , διά ὅς πάσχω , πρό ὁ τελευτή . καί ἄλλως δέ αὐτός ἑαυτοῦ τιμωρέω παντοῖος ὑποβάλλω κυλάσεσιν ἐν ὁ ὁ ἐξομολόγησις τρόπος .