basilius-theology.homilia-in-principium-proverbiorum pg031_0206.1
A ζητήσουσί με κακοί , καὶ οὐχ εὑρήσουσι , διὰ τὸ μὴ ἐκκαθαρθῆναι ( 1 ) τῷ θείῳ φόβῳ . Ὅστε , μέλλων προσέναι τῇ ἀναλήψει τῆς σοφίας , τῷ σωτηρίῳ φόβῳ τὰ ἀπὸ κακίας αἰσχῆ καθαρμένος προσερχέσθω . Ἀνεφάν ὡν ἡμῖν καὶ ἕτερον ἀγαθὸν ἐκ τῶν Παροιμιῶν διδασκαλίας , τὸ τοῦ φόβου ἀνάληψις , διὰ τῆς σοφίας ἡμῖν ἐπεισαχθεῖσα . Δεύτερον ἦν ἐν τοῖς ἐπαγγελίαισι , γνῶναι παιδείαν . Ἔστι δὲ ἡ παιδεία ἀγωγὴ τις ( 2 ) ὠφέλιμος τῇ ψυχῇ , ἐπιπόνως πολλάκις τὴν ἀπὸ κακίας κηλῖδων αὐτὴν ἐκκαθαίρουσα , ἥτις Πρὸς μὲν τὸ παρὸν οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι , ἀλλὰ λύπης · ὕστερον δὲ καρπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δὲ αὐτῆς γεγυμνασμένοις ἀποδίδωσιν εἰς σωτηρίαν . Ταύτην τοίνυν τὴν παιδείαν γνῶναι οὐ τῆς τυχούσης ἐστὶ διανοίας · διότι πολλοί , πρὸς τὸ τῶν γινομένων ἐπίπονον ἀπαγορεύοντες , τὸ τῆς ἐκβάσεως ὠφέλιμον πρὸ ἀμαθίας οὐκ ἀναμένουσι , ἀλλὰ δυσαναγορευτες πρὸς τὴν τῆς ἐπιμελείας αὐστηρόν , τοῖς τῆς ἀμαθίας ἀρρώστημασι ἐναπέμειναν . Διὰ τοῦτο θαύματος ἀξίαι τῶν δικαίων αἱ φωναί , τῶν λεγόντων · Κύριε , μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με , μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με . Οὐ γὰρ τὴν παιδείαν παραιτοῦνται , ἀλλὰ τὴν ὀργήν . Τοῦτω παραπλησίον ἐστὶ καὶ ἓν , Παιδεύσον ἡμᾶς , Κύριε , πλὴν μὴ ἐν ὀργῇ , καὶ μὴ ἐν θυμῷ · καὶ τὸ · Ἡ παιδεία Κυρίου ἀνοίγει μου τὰ ὦτα . Ὡσπερ γὰρ τῶν παιδῶν οἱ νήπιοι , καταλιγωροῦντες τῶν μαθημάτων , μετὰ τὰς μάστιγας ὡς οἱ διδάσκαλοι αὐτοῖς ἡ παιδαγωγὸι προσάγουσι , προσἐχέστεροι γεγόμενοι , δέχονται τὰ διδάγματα , πρὸ δὲ αὐτὸς λόγος πρὸ μὲν τῶν πληγῶν οὐκ ἠκούετο , μετὰ δὲ τὰς ἐκ τῶν μαστίγων ὀδύνας , ὡς ἄρτι τῶν ὤτων διανοιγέντων , καὶ παρεδέχθη τῇ ἀκοῇ , καὶ διεφυλάχθη ( 3 ) τῇ μνήμῃ · οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν παρακούσασιν τῆς θείας διδασκαλίας καὶ καταφρονητικῶς πρὸς τὰς ἐντολὰς διακειμένων συμβαίνει . Ἐπειδὰν γὰρ ἐπαχθῇ αὐτοῖς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἡ παιδεία , τότε τὴ μάλιστα τὰ ἀεὶ λαλούμενα καὶ ἀεὶ παρακούομενα ( 4 ) τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων , ὡς πρῶτον ἐμπεσόντα αὐτῶν ταῖς ἀκοαῖς , παρεδέχθη . Διὰ τοῦτο , Ἡ παιδεία Κυρίου , φησίν , ἀνοίγει μου τὰ ὦτα . Ἐπεὶ οὖν ἡ παιδεῖα νουθετεῖ τὸν ἄτακτον , ὡς ἐποίησε ὁ Παῦλος παραδίδους τῷ Σατανᾷ , ὡςν δημίῳ τινὶ στρεβλοῦντι καὶ μαστιζόντι , ἵνα παιδευθῇ μὴ βλασφημεῖν · τὸν δὲ ἀγνισαντὴ ἐπανάγει , ὡς περὶ οὗ εἴρηται , ὅτι Ὕστερον αἰχμαλωσίας αὐτοῦ μετεσθόρεν · ἀναγκαῖον γνῶναι τῆς παιδείας τὴν δύναμιν πρὸς ὅσα ἐστὶ λυστελῆς . Εἰδὼς οὖν τὸ ἀπ’ αὐτῆς ὠφέλιμον ὁ Σολομὼν , παραίνει · Μὴ ἀπόσχῃ νηπίου παιδεύειν , ὅτι , ἂν πατάξῃς αὐτὸν ῥάβδῳ , οὐκ ἀποθανεῖται . Σὺ μὲν γὰρ ῥάβδῳ πατάξεις αὐτόν , τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ῥύση ἐκ θανάτου . Τίς γὰρ υἱός , τὸν οὐ παιδεύει(5 ) πατήρ ; Αὕτη ἡ παιδεία πολλῶν χρημάτων ἐστὶ τοῖς ὀρθῶς λογιζομένοις τιμιωτέρα . Διὸ φησιν ὁ Σολομὼν ·
Lemmas: A ζητέω ἐγώ κακός , καί οὐ εὑρίσκω , διά ὁ μή ἐκκαθαίρω ( 1 ) ὁ θεῖος φόβος . ὅστε , μέλλω προσίημι ὁ ἀνάληψις ὁ σοφία , ὁ σωτήριος φόβος ὁ ἀπό κακία αἶσχος καθαρμένος προσέρχομαι . Ἀνεφάν ὅς ἐγώ καί ἕτερος ἀγαθός ἐκ ὁ παροιμία διδασκαλία , ὁ ὁ φόβος ἀνάληψις , διά ὁ σοφία ἐγώ ἐπεισάγω . Δεύτερος εἰμί ἐν ὁ ἐπαγγέλλω , γιγνώσκω παιδεία . εἰμί δέ ὁ παιδεία ἀγωγή τις ( 2 ) ὠφέλιμος ὁ ψυχή , ἐπίπονος πολλάκις ὁ ἀπό κακία κηλίς αὐτός ἐκκαθαίρω , ὅστις πρός μέν ὁ πάρειμι οὐ δοκέω χαρά ἔρχομαι , ἀλλά λύπη · ὕστερον δέ καρπός εἰρηνικός ὁ δέ αὐτηες͂ς γυμνάζω ἀποδίδωμι εἰς σωτηρία . Ταύτη τοίνυν ὁ παιδεία γιγνώσκω οὐ ὁ τυγχάνω εἰμί διάνοια · διότι πολύς , πρός ὁ ὁ γίγνομαι ἐπίπονος ἀπαγορεύω , ὁ ὁ ἔκβασις ὠφέλιμος πρό ἀμαθία οὐ ἀναμένω , ἀλλά δυσαναγορευαιρεω πρός ὁ ὁ ἐπιμέλεια αὐστηρός , ὁ ὁ ἀμαθία ἀρρώστημα απομένω . Ζεύς οὗτος θαῦμα ἄξιος ὁ δίκαιος ὁ φωνή , ὁ λέγω · κύριος , μή ὁ θυμός σύ ἐλέγχω ἐγώ , μηδέ ὁ ὀργή σύ παιδεύω ἐγώ . οὐ γάρ ὁ παιδεία παραιτέομαι , ἀλλά ὁ ὀργή . οὗτος παραπίμπλημι εἰμί καί εἷς , παιδεύω ἐγώ , κύριος , πλήν μή ἐν ὀργή , καί μή ἐν θυμός · καί ὁ · ὁ παιδεία κύριος ἀνοίγνυμι ἐγώ ὁ ἄτη . ὡς γάρ ὁ παῖς ὁ νήπιος , καταλιγωροῦντες ὁ μάθημα , μετά ὁ μάστιξ ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτός ὁ παιδαγωγός προσάγω , προσεχής γίγνομαι , δέχομαι ὁ δίδαγμα , πρό δέ αὐτός λόγος πρό μέν ὁ πληγή οὐ ἀκούω , μετά δέ ὁ ἐκ ὁ μάστιξ ὀδύνη , ὡς ἄρτι ὁ οὖς διανοίγω , καί παραδείκνυμι ὁ ἀκοή , καί διαφυλάσσω ( 3 ) ὁ μνήμη · οὕτως καί ἐπί ὁ παρακούω ὁ θεῖος διδασκαλία καί καταφρονητικός πρός ὁ ἐντολή διάκειμαι συμβαίνω . ἐπειδάν γάρ ἐπάγω αὐτός παρά ὁ θεός ὁ παιδεία , τότε ὁ μάλιστα ὁ ἀεί λαλέω καί ἀεί παρακούω ( 4 ) ὁ ὁ θεός πρόσταγμα , ὡς πρῶτος ἐμπίπτω αὐτός ὁ ἀκοή , παραδείκνυμι . Ζεύς οὗτος , ὁ παιδεία κύριος , φημί , ἀνοίγνυμι ἐγώ ὁ ἄτη . ἐπεί οὖν ὁ παιδεία νουθετέω ὁ ἄτακτος , ὡς ποιέω ὁ Παῦλος παραδίδωμι ὁ Σατανᾶς , ὡςν δήμιος τις στρεβλέω καί μαστίζω , ἵνα παιδεύω μή βλασφημέω · ὁ δέ ἀγνισαντὴ ἐπανάγω , ὡς περί ὅς λέγω , ὅτι Ὕστερος αἰχμαλωσία αὐτός μετεσθόρεν · ἀναγκαῖος γιγνώσκω ὁ παιδεία ὁ δύναμις πρός ὅσος εἰμί λυστελῆς . εἰδώς οὖν ὁ ἀπό αὐτηες͂ς ὠφέλιμος ὁ Σολομώντας , παραινέω · Μή ἀπέχω νήπιος παιδεύω , ὅτι , εἄν πατάσσω αὐτός ῥάβδος , οὐ ἀποθνῄσκω . σύ μέν γάρ ῥάβδος πατάσσω αὐτός , ὁ δέ ψυχή αὐτός τίρυμι ἐκ θάνατος . Τῖς γάρ γιός , ὁ οὐ παιδεύω ) πατήρ ; ἄτη ὁ παιδεία πολύς χρῆμα εἰμί ὁ ὀρθός λογίζομαι τίμιος . Διὸ φημί ὁ Σολομώντας ·