basilius-theology.homilia-in-principium-proverbiorum pg031_0216.1
Γεῦσασθε καὶ ἴδετε , ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος . Ἔστι δέ τις καὶ ἀφὴ τῆς ψυχῆς , καθ’ ἣν ἐφάπτεται αὐτῆς ἡ σοφία , οἷον περιπτυσσομένη τὴν ἐαυτῆς ἀρετήν . Ἐράσθητι γάρ , φησίν , αὐτῆς , ἵνα σε περιλάβῃ · καὶ πάλιν ὁ Ἐκκλησιαστὴς , Καιρὸς τοῦ περιελιβεῖν , καὶ καιρὸς τοῦ μακρυνθῆναι ἀπὸ περιελιψεως . Σώματα ( 47 ) μὲν γὰρ περιπλοχὰ ἀκαθάρτως καταμαίνεται · ψυχὴ δέ , τῇ τῆς σοφίας περιπλοχῇ ὅλη δι’ ὅλης πρὸς αὐτὴν ἐνωθεῖσα , ἁγιασμῷ πληροῦται καὶ καθαρότητος . Οὕτω μὲν οὖν ἀποθίνει παιδὶ χαριζεται νέῳ . Ἐννοᾶι δέ πῶς ἐμπορεῖ ; Ὅταν λέγῃ · Οὐχ ὠφελήσει ὑπάρχοντα ἐν ἡμέρᾳ κακῇ ( 47 ) . Ἐμβάλλει γὰρ ἐνθύμιον τῇ καρδίᾳ σου περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης , ἐν ᾗ σοι τὸ πλήθος τῶν χρημάτων οὐκ ἐπαρκήσει , οὐδὲ ἐξαρπασεῖ σε τῆς αἰωνίου κόλασεως . Ἡ ὅταν λέγῃ · Ἄκακοι δὲ κληρονομήσουσι γῆν ( 48 ) · γῆν ἐκείνην , ἥς καὶ οἱ πραεῖς εἰσι κληρονόμοι , κατὰ τε τὸν Ψαλμῳδὸν τὸν λέγοντα · Οἱ δὲ πραεῖς κληρονομήσουσι τὴν γῆν · καὶ κατὰ τὸν μακαρισμὸν τοῦ Κυρίου · Μακάριοι γάρ , φησίν , οἱ πραεῖς , ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν · καὶ πάλιν · Δόξαν σοφοὶ κληρονομήσουσι . Πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἐν ἐπαγγελίαις ἀγαθῶν τὴν ψυχὴν διανίστησι . Ταύτην δίδωσι τῷ παιδὶ τῷ νέῳ τὴν ἔνοιαν , φόβον μὲν τῶν τοῖς ἁμαρτωλοῖς ἀπειληθέντων , ἐπιθυμίαν δὲ τῶν δικαίοις ἑτοιμασμένων . Τῶνδε γὰρ ἀκούσας σοφὸς σοφώτερος ἔσται . Μεγάλην μαρτυρεῖ δύναμιν ταῖς Παροιμίαις ὁ λόγος , ὅτι ὑπερβαίνει σοφῶν τὴν σοφίαν , καὶ τῶν ἐναποκειμένων αὐτοῖς παιδεύματων μειζόνά ἐστι τὰ ἐκ τῆς βίβλου ταύτης παραδιδόμενα . Ὥστε τῶν μὲν ἄλλων διδασκάλων οἱ ἀκροαταὶ εἰσι μαθηταί · τῆς δὲ βίβλου ταύτης ἀκροαταὶ εἰσι οἱ σοφοί . Ἐπειδὴ δὲ ὁμώνυμόν ( 48 ) ἐστι τὸ τῶν σοφῶν ὄνομα ( σοφοὶ γὰρ καὶ οἱ τοῦ κόσμου τούτου λέγονται , σοφοὶ καὶ οἱ τὴν ἀληθινὴν σοφίαν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐκ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως ὑποδεξάμενοι ) , τοὺς ἐξωθεν ὄντας τοῦ καθ’ ἡμᾶς λόγου , ἐπεὶ δὰν προσέλθωσι τῇ ὑγιαίνουσι τῶν Παροιμιῶν διδασκαλίᾳ , σοφωτέρους ἔσεσθαι ὁ λόγος καταπαγγέλλεται · ἀτιμάζοντας μὲν τὴν τῶν ματαίων γνώσιν , μετατιθέντας δὲ τὸ θαῦμα πρὸς τὴν ἀλήθειαν . Ἡ ἐπειδὴ πολλαχῶς λέγεται ὁ σοφὸς ( ὅ τε γὰρ ἐπιθυμῶν σοφίας , καὶ ὁ ἐν προκοπῇ ὧν τῶν τῆς σοφίας θεωρημάτων , καὶ ὁ τετελειωμένος κατὰ τὴν ξέν , ὁμοίως προσάγορεύονται [ 49 ] ) , τούτων ἀκούσας ὁ σοφός , εἴτε ὁ ἐραστὴς τῆς σοφίας , εἴτε καὶ ὁ ἤδη διαβεβηκὼς ἐν αὐτῇ , σοφώτεροι ἔσονται , πολλὰ μὲν περὶ τῶν θείων παιδευθέντες δογμάτων , πολλὰ δὲ καὶ περὶ τῶν ἀνθρωπίνων ἐκδιδασκόμενοι , ποικιλῶς μὲν τὴν κακίαν ἐξαρπάζουσα τῆς βίβλου , πολυτρόπως δὲ
Lemmas: γεύω καί ὁράω , ὅτι χρηστός ὁ κύριος . εἰμί δέ τις καί ἀλφή ὁ ψυχή , κατά ὅς ἐφάπτω αὐτηες͂ς ὁ σοφία , οἷος περιπτύσσω ὁ ἑαυτοῦ ἀρετή . ἔραμαι γάρ , φημί , αὐτηες͂ς , ἵνα σύ περιλαμβάνω · καί πάλιν ὁ ἐκκλησιαστής , Καιρός ὁ περιλείπω , καί καιρός ὁ μακρύνω ἀπό περιελιψεως . σῶμα ( 47 ) μέν γάρ περιπλοκή ἀκάθαρτος καταμαίνομαι · ψυχή δέ , ὁ ὁ σοφία περιπλοχῇ ὅλος διά ὅλος πρός αὐτός νοέω , ἁγιασμός πληρόω καί καθαρότης . οὕτως μέν οὖν ἀποθνῄσκω παῖς χαρίζομαι νέος . ἐννοέω δέ πῶς ἐμπορέω ; ὅταν λέγω · οὐχ ὠφελέω ὑπάρχω ἐν ἡμέρα κακός ( 47 ) . ἐμβάλλω γάρ ἐνθύμιος ὁ καρδία σύ περί ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , ἐν ὅς σύ ὁ πλήθος ὁ χρῆμα οὐ ἐπαρκέω , οὐδέ ἐξαρπάζω σύ ὁ αἰώνιος κόλασις . ὁ ὅταν λέγω · Ἄκακος δέ κληρονομέω γῆ ( 48 ) · γῆ ἐκεῖνος , ὅς καί ὁ πρᾶος εἰμί κληρονόμος , κατά τε ὁ ψαλμῳδός ὁ λέγω · ὁ δέ πρᾶος κληρονομέω ὁ γῆ · καί κατά ὁ μακαρισμός ὁ κύριος · Μακάριος γάρ , φημί , ὁ πρᾶος , ὅτι αὐτός κληρονομέω ὁ γῆ · καί πάλιν · δόξα σοφός κληρονομέω . πρός ὁ ἐπιθυμία ὁ ἐν ἐπαγγελία ἀγαθός ὁ ψυχή διανίσταμαι . αὐτός δίδωμι ὁ παῖς ὁ νέος ὁ νοια , φόβος μέν ὁ ὁ ἁμαρτωλός ἀπειλέω , ἐπιθυμία δέ ὁ δίκαιος ἑτοιμάζω . ὅδε γάρ ἀκούω σοφός σοφός εἰμί . μέγας μαρτυρέω δύναμις ὁ παροιμία ὁ λόγος , ὅτι ὑπερβαίνω σοφός ὁ σοφία , καί ὁ ἐναπόκειμαι αὐτός παίδευμα μείζων εἰμί ὁ ἐκ ὁ βίβλος οὗτος παραδίδωμι . Ὥστος ὁ μέν ἄλλος διδάσκαλος ὁ ἀκροατής εἰμί μαθητής · ὁ δέ βίβλος οὗτος ἀκροατής εἰμί ὁ σοφός . Ἐπειδή δέ ὁμώνυμος ( 48 ) εἰμί ὁ ὁ σοφός ὄνομα ( σοφός γάρ καί ὁ ὁ κόσμος οὗτος λέγω , σοφός καί ὁ ὁ ἀληθινός σοφία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ἐκ ὁ εἰς αὐτός πίστη ὑποδέχομαι ) , ὁ ἐξωθεν είμαι ὁ κατά ἐγώ λόγος , ἐπεί δήν προσέρχομαι ὁ ὑγιαίνω ὁ παροιμία διδασκαλία , σοφός εἰμί ὁ λόγος καταπαγγέλλω · ἀτιμάζω μέν ὁ ὁ μάταιος γνῶσις , μετατίθημι δέ ὁ θαῦμα πρός ὁ ἀλήθεια . ὁ ἐπεί πολλαχῶς λέγω ὁ σοφός ( ὁ τε γάρ ἐπιθυμέω σοφία , καί ὁ ἐν προκοπή ὅς ὁ ὁ σοφία θεώρημα , καί ὁ τελειόω κατά ὁ ξένος , ὅμοιος προσαγορεύω [ 49 ] ) , οὗτος ἀκούω ὁ σοφός , εἴτε ὁ ἐραστής ὁ σοφία , εἴτε καί ὁ ἤδη διαβαίνω ἐν αὐτός , σοφός εἰμί , πολύς μέν περί ὁ θεῖος παιδεύω δόγμα , πολύς δέ καί περί ὁ ἀνθρώπινος ἐκδιδάσκω , ποικίλως μέν ὁ κακία ἐξαρπάζω ὁ βίβλος , πολύτροπος δέ