basilius-theology.homilia-in-principium-proverbiorum pg031_0211.1
ἀπαθῶς καταδεξαμένης τοῦ παιδίου τὴν ἀναίρεσιν , ἡ δὲ ἀληθὴς μήτηρ διὰ τὴν φυσικὴν φιλοστοργίαν οὐδὲ τὴν ἀκοὴν ἀνασχομένης τοῦ πάθους . Ὁ οὖν εἰδὼς τὴν ἀληθῆ δικαιοσύνην , καὶ δι’ αὐτὴς διδάχθεις τὸ οἰκεῖον ἀπονέμειν ἑκάστῳ , οὗτος δύναται κατευθύνειν τὸ κρῖμα . Ὡσπερ γὰρ ὁ τοξότης πρὸς τὸν σκοπὸν ἀπευθύνει τὸ βέλος , οὔτε ὑπερβολαῖς , οὔτε ἐλλείψεσι , οὔτε ταῖς ἐξ’ ἑκάτερας παρατροπαῖς ἀποπλανῶν τὴν τοξεῖαν · οὕτως ὁ κριτὴς τοῦ δικαίου καταστοχάζεται , οὔτε πρόσωπα λαμβάνων ( γνωρίζειν 25 ) γὰρ πρόσωπον ἐν κρίσει οὐ καλόν ) , οὔτε ποιῶν κατὰ πρόσκλησιν ( 24 ) , ἀλλ’ εὐθέως καὶ ἀδιαστρόφους ἐκφέρων τὰς κρίσεις . Καὶ δύο κρινομένων παρ’ αὐτῷ , τοῦ τε πλεονεκτοῦντος καὶ τοῦ δὲ ἔλαττον ἔχοντος , ἐστιχεν ὁ κριτὴς ἐπανίσχων αὐτοὺς πρὸς ἀλλήλους , καὶ τοσοῦτον ἀφαιρῶν τοῦ ὑπερέχοντος , ὅσον ἔλαττοῦμενον εὑρίσκει τὸν ἀδικοῦμενον . Ὁ δὲ τὴν ἀληθῆ δικαιοσύνην μὴ ἔχων προαναποκειμένην αὐτῷ τῇ ψυχῇ , ἀλλ’ ἡ χρήσιμος διαφθαρήμενος , ἢ φιλαργυρία χαριζόμενος , ἢ ἔχθραν ἀμυνόμενος , ἢ δυναστείαν ἀναποιοῦμενος , τὸ κρῖμα κατευθύνειν οὐ δύναται . Πρὸς δὲ ἐρεῖ ὁ ψαλμὸς · τὸ Εὐθέως δὲ δικαιοσύνην λαλεῖτε , εὐθέως κρινάτε ( 25 ) , νῦν τῶν ἀνθρώπων . Ἐλέγχος γὰρ τῆς τοῦ δικαίου διαθέσεως ἢ περὶ τὸ κρίνειν ὀρθότης . Ὦθεν καὶ αὐτὸς προτὸν ἀπαγορεύει λέγων · Σταθμοὺς μέτρα καὶ μικρὸν ( 26 ) , βδελυκτὰ παρὰ Κυρίῳ , τὸ περὶ τὴν κρίσιν δίκαιον τῶν σταθμῶν προσυγορία παροιμιακῶς αἰνισσόμενος . Οὐ μόνον δὲ τοῖς δικάζουσι τοῦτο χρήσιμον , ἀλλὰ καὶ ταῖς περὶ ἑκάστου τῶν κατὰ τὸν βίον ἐχλογαῖς . Ἐπειδὴ τι ἔχομεν παρ’ ἐντολὰς κριτηρίων φυσικόν , δι’ οὗ τὰ καλὰ τῶν πονηρῶν διακρίνομεν , ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν πρακτέων ὀρθῶς ποιείσθαι τῶν πραγμάτων τὰς διακρίσεις · καὶ , οἷον τινὰ δικαστὴν ἰσὴ καὶ δικαιοτάτην γνώμην ἔχοντα ἐναντίως βραδεύοντα , πειθεσθαι μὲν τῇ ἀρετῇ , καταδικάζειν δὲ τὴν κακίαν ( 27 ) . Οἷον πορνεία καὶ σωφροσύνη παρὰ σοὶ κρίνεται , καὶ ὑψηλὸς προκαθίσεται σοὶ ὁ νοῦς πεπιστευμένος τὸ δικαστήριον · καὶ ἡ μὲν ἡδονὴ συνηγορεῖ τῇ πορνείᾳ , ὁ δὲ φόβος τοῦ Θεοῦ τῇ σωφροσύνῃ συνίσταται . Ἐὰν μὲν οὖν καταδικάσης τὴν ἁμαρτίαν , ὡς δὲ νικήσαι τὴν σωφροσύνην , εὐθείαν ἐποιήσω τὴν κρίσιν τοῦ πράγματος · ἐὰν δὲ τῇ ἡδονῇ δούς τὴν ῥοπήν , προτιμητέραν ἀπορήνης τὴν ἁμαρτίαν , σκολιὸν ἐποιήσω τὸ κρῖμα , ὑπόδικος γενόμενος τῇ ἀρᾷ τοῦ εἰπόντος · Οὗτοι οἱ λέγοντες
Lemmas: ἀπαθής καταδέχομαι ὁ παιδίον ὁ ἀναίρεσις , ὁ δέ ἀληθής μήτηρ διά ὁ φυσικός φιλοστοργία οὐδέ ὁ ἀκοή ἀνέχω ὁ πάθος . ὁ οὖν οἶδα ὁ ἀληθής δικαιοσύνη , καί διά αὐτός διδάσκω ὁ οἰκεῖος ἀπονέμω ἕκαστος , οὗτος δύναμαι κατευθύνω ὁ κρίμα . ὡς γάρ ὁ τοξότης πρός ὁ σκοπός ἀπευθύνω ὁ βέλος , οὔτε ὑπερβολή , οὔτε ἔλλειψις , οὔτε ὁ ἔξω ἑκάτερος παρατροπή ἀποπλανάω ὁ τοξεία · οὕτως ὁ κριτής ὁ δίκαιος καταστοχάζω , οὔτε πρόσωπον λαμβάνω ( γνωρίζω 25 ) γάρ πρόσωπον ἐν κρίσις οὐ καλός ) , οὔτε ποιέω κατά πρόσκλησις ( 24 ) , ἀλλά εὐθύς καί ἀδιάστροφος ἐκφέρω ὁ κρίσις . καί δύο κρίνω παρά αὐτός , ὁ τε πλεονεκτέω καί ὁ δέ μικρός ἔχω , στείχω ὁ κριτής ἐπανίσχω αὐτός πρός ἀλλήλων , καί τοσοῦτος ἀφαιρέω ὁ ὑπερέχω , ὅσον ἐλαττόω εὑρίσκω ὁ ἀδικέω . ὁ δέ ὁ ἀληθής δικαιοσύνη μή ἔχω προαναποκειμαι αὐτός ὁ ψυχή , ἀλλά ὁ χρήσιμος διαφθείρω , ἢ φιλαργυρία χαρίζω , ἢ ἔχθρα ἀμύνω , ἢ δυναστεία ἀναποιέω , ὁ κρίμα κατευθύνω οὐ δύναμαι . πρός δέ λέγω ὁ ψαλμός · ὁ εὐθύς δέ δικαιοσύνη λαλέω , εὐθύς κρίνω ( 25 ) , νῦν ὁ ἄνθρωπος . Ἔλεγχος γάρ ὁ ὁ δίκαιος διάθεσις ἢ περί ὁ κρίνω ὀρθότης . ὤθω καί αὐτός προτείνω ἀπαγορεύω λέγω · Σταθμός μέτρον καί μικρός ( 26 ) , βδελυκτός παρά κύριος , ὁ περί ὁ κρίσις δίκαιος ὁ σταθμός προσυγοριον παροιμιακός αἰνίσσομαι . οὐ μόνος δέ ὁ δικάζω οὗτος χρήσιμος , ἀλλά καί ὁ περί ἕκαστος ὁ κατά ὁ βίος εχλογη . Ἐπειδή τίς ἔχω παρά ἐντολή κριτήριον φυσικός , διά ὅς ὁ καλός ὁ πονηρός διακρίνω , ἀναγκαῖος ἐγώ ἐν ὁ ἐκλογή ὁ πράσσω ὀρθός ποιέω ὁ πρᾶγμα ὁ διάκρισις · καί , οἷος τις δικαστής ἴσος καί δίκαιος γνώμη ἔχω ἐναντίος βραδεύω , πείθω μέν ὁ ἀρετή , καταδικάζω δέ ὁ κακία ( 27 ) . οἷος πορνεία καί σωφροσύνη παρά σύ κρίνω , καί ψηλός προκαθίζω σύ ὁ Νοῦς πιστεύω ὁ δικαστήριον · καί ὁ μέν ἡδονή συνηγορέω ὁ πορνεία , ὁ δέ φόβος ὁ θεός ὁ σωφροσύνη συνίστημι . ἐάν μέν οὖν καταδικάζω ὁ ἁμαρτία , ὡς δέ νικάω ὁ σωφροσύνη , εὐθύς ποιέω ὁ κρίσις ὁ πρᾶγμα · ἐάν δέ ὁ ἡδονή δίδωμι ὁ ῥοπή , πρότιμος αποραινω ὁ ἁμαρτία , σκολιός ποιέω ὁ κρίμα , ὑπόδικος γίγνομαι ὁ ἀρά ὁ λέγω · οὗτος ὁ λέγω