basilius-theology.homilia-in-principium-proverbiorum pg031_0210.2
9 . Πάλιν · ἐπειδὴ τῶν ἁμαρτανομένων τὰ μὲν ἀκούσιά ἐστι , τὰ δὲ ἀπὸ γνώμης πονηρᾶς ἁμαρτάνεται , καὶ ὁ τοῦ δικαίου ὁρος οὐχ ὁ αὐτὸς ἐπὶ τούτοις . Ὑποδιώμεθα γὰρ πορνείαν εἶναι τὸ κρινόμενον , καὶ πόρνας δύο . Ἄλλ᾽ ἡ μὲν , πορνοδυσκῷ πραθεῖσα , πρὸς ἀνάγκην ἐστὶν ἐν τῷ κακῷ , τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἐργασίαν τῷ πονηρῷ δεσπότῃ παρεχομένη · ἡ δὲ διὰ τὴν ἡδονὴν ἐκούσιως ἑαυτὴν ἐπιδόσα τῇ ἁμαρτίᾳ . Ἄλλως οὖν τὰ ἀκούσια τυγχάνει συγγνώμης , καὶ ἄλλως τὰ ἐκ μοχθηρᾶς προαιρέσεως κατακρίνεται . Πάλιν ὁ μὲν τις ἥμαρτε , πονηρῶς τὸ ἐξ ἀρχῆς τεθραμμένος · καὶ γὰρ καὶ ὑπὸ γονέων ἀδίκων εἰς τὸν βίον παρῆλθεν , καὶ συνετράφη καὶ ἔθραψα καὶ πρέσβει παρανόμως · ἄλλος δὲ πολλὰ ἔχων τὰ προκαλούμενα αὐτὸν εἰς ἀρετὴν · ἀνατροφὴν σεμνοτάτην , νομθέτησιν γονέων , διδασκάλων ἀκρίβειαν , ἀκρόασιν λόγων θεοτρόπων , διαιταν κατεσταλμένην , τὰ ἄλλα οἷς ψυχὴ παιδαγωγεῖται πρὸς ἀρετὴν · εἶτα καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ὁμοίαν ἁμαρτίαν ὑπέλιπσε · πῶς οὐχὶ βαρυτέρας δικαίως ὁ τοιοῦτος τῆς τιμωρίας ἀξιωθήσεται ; Ὁ μὲν γὰρ ἐπὶ μόναις ταῖς κατεσπαρμέναις ἐν ταῖς ἐννοίαις ἡμῶν σωτηρίοις ἀφορμαῖς ἐγκληθήσεται , ὡς οὐ χρησάμενος αὐταῖς ὀρθῶς · ὁ δὲ πρὸς τούτω , καὶ ὡς προδεδωκὼς πᾶσαν τὴν δεδομένην αὐτῷ συνέργειαν , καὶ δι᾽ ἀπροσεξίαν εἰς τὸν πονηρὸν βίον κατασπαρεῖς . Τὸ οὖν νοῆσαι τὴν ἀληθῆ δικαιοσύνην μεγάλης δυνεως διανοίας καὶ φρενὸς τελειοτάτης . Μήποτε δὲ καὶ ἐπαγγελίαν ἔχει ( 20 ) , τὸν τὰ παροιμιωχὰ παιδευθέντα δυνήσεσθαι λοιπὸν ἐπιβαλεῖν τῇ ἀκρίβειᾳ τῆς θεολογίας . Ἡ γὰρ ἀληθὴς δικαιοσύνη ἐστὶν ὁ Χριστὸς , Ὦς ἐγενήθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ Θεοῦ , δικαιοσύνη τε καὶ ἀγιασμὸς , καὶ ἀπολύτρωσις . Συνέζευκται τῷ ( 21 ) γυνάιν δικαιοσύνην ἀληθῆ τὸ κρῖμα κατευθύναι . Ἀμήχανον γὰρ τὸν μὴ προπαιδευθέντα περὶ τοῦ δικαίου δύνασθαι τὰς ἀμφισβητήσεις ὀρθῶς διακρίναι . Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς Σολομὼν , εἰ μὴ ἔχε τοὺς περὶ τοῦ δικαίου λόγους ἀκριβεῖς ἐν ἑαυτῷ , ἴδύναι τὴν πολυθρύλητον ἐκείνην κρίσιν οὕτως ὀρθῶς καὶ εὐθολῶς ἐξενεχθεῖν , ἦν ἔκρινε ταῖς πόρναις περὶ τοῦ παιδίου . Ἐπειδὴ γὰρ ἁμάρτωρα ἦν τὰ παρ᾽ ἐκατέρας λεγόμενα , ἐπὶ τὴν φύσιν ἐχώρησε , καὶ δι᾽ αὐτῆς εὗρε τὰ ἀγνοούμενα ( 22 ) · τῆς μὲν ἀλλοτρίας
Lemmas: 9 . πάλιν · ἐπεί ὁ ἁμαρτάνω ὁ μέν ἀκούσιος εἰμί , ὁ δέ ἀπό γνώμη πονηρός ἁμαρτάνω , καί ὁ ὁ δίκαιος ὄρος οὐ ὁ αὐτός ἐπί οὗτος . Ὑποδίδωμι γάρ πορνεία ἔρχομαι ὁ κρίνω , καί πόρνη δύο . ἄλλος ὁ μέν , πορνοδυσκῷ πιπράσκω , πρός ἀνάγκη εἰμί ἐν ὁ κακός , ὁ ἐκ ὁ σῶμα ἐργασία ὁ πονηρός δεσπότης παρέχω · ὁ δέ διά ὁ ἡδονή ἑκούσιος ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι ὁ ἁμαρτία . ἄλλως οὖν ὁ ἀκούσιος τυγχάνω συγγνώμη , καί ἄλλως ὁ ἐκ μοχθηρός προαίρεσις κατακρίνω . πάλιν ὁ μέν τις ἁμαρτάνω , πονηρός ὁ ἐκ ἀρχή τρέφω · καί γάρ καί ὑπό γονεύς ἄδικος εἰς ὁ βίος παρέρχομαι , καί συντρέφω καί τρέφω καί πρέσβος παράνομος · ἄλλος δέ πολύς ἔχω ὁ προκαλέω αὐτός εἰς ἀρετή · ἀνατροφή σεμνός , νομθέτησιν γονεύς , διδάσκαλος ἀκρίβεια , ἀκρόασις λόγος θεοτρόπος , διαιτάω καταστέλλω , ὁ ἄλλος ὅς ψυχή παιδαγωγέω πρός ἀρετή · εἶτα καί αὐτός εἰς ὁ ὅμοιος ἁμαρτία ὑπολείπω · πῶς οὐ βαρύς δίκαιος ὁ τοιοῦτος ὁ τιμωρία ἀξιόω ; ὁ μέν γάρ ἐπί μόνος ὁ κατασπείρω ἐν ὁ ἔννοια ἐγώ σωτήριος ἀφορμή ἐγκαλέω , ὡς οὐ χράω αὐτός ὀρθός · ὁ δέ πρός οὗτος , καί ὡς προδίδωμι πᾶς ὁ δίδωμι αὐτός συνέργεια , καί διά ἀπροσεξία εἰς ὁ πονηρός βίος κατασπείρω . Τέ οὖν νοέω ὁ ἀληθής δικαιοσύνη μέγας δυνεος διάνοια καί φρήν τέλειος . μήποτε δέ καί ἐπαγγελία ἔχω ( 20 ) , ὁ ὁ παροιμιωχὰ παιδεύω δύναμαι λοιπός ἐπιβάλλω ὁ ἀκρίβεια ὁ θεολογία . ὁ γάρ ἀληθής δικαιοσύνη εἰμί ὁ Χριστός , οὖς γίγνομαι ἐγώ σοφία ἀπό θεός , δικαιοσύνη τε καί ἁγιασμός , καί ἀπολύτρωσις . συζεύγνυμι ὁ ( 21 ) γυνή δικαιοσύνη ἀληθής ὁ κρίμα κατευθύνω . ἀμήχανος γάρ ὁ μή προπαιδεύω περί ὁ δίκαιος δύναμαι ὁ ἀμφισβήτησις ὀρθός διακρίνω . οὐδέ γάρ αὐτός Σολομώντας , εἰμί μή ἔχω ὁ περί ὁ δίκαιος λόγος ἀκριβής ἐν ἑαυτοῦ , ἴδύναι ὁ πολυθρύλητος ἐκεῖνος κρίσις οὕτως ὀρθός καί εὐθολῶς ἐκφέρω , εἰμί κρίνω ὁ πόρνη περί ὁ παιδίον . Ἐπειδή γάρ ἁμάρτωρα εἰμί ὁ παρά ἑκάτερος λέγω , ἐπί ὁ φύσις χωρέω , καί διά αὐτηες͂ς εὑρίσκω ὁ ἀγνοέω ( 22 ) · ὁ μέν ἀλλότριος