basilius-theology.homilia-exhortatoria-ad-sanctum-baptisma pg031_0223.1
στιχὸς τὸ ὕδωρ τρίτον τότε τοῦ βωμοῦ κατεχύθη , ἀρχὴ ἐγένετο τῷ πυρί , καὶ ἐξῆψε τὴν σλῶγα ὡπερ ἔλαιον . Λάβετε μοι , φησίν , ὑδρίας , καὶ ἐπιχέετε ἐπὶ τὸ ὁλοκαύτωμα καὶ ἐπὶ τὰς σχίδακας . Καὶ εἶπε · Δευτερώσατε , καὶ δευτερώσαν · Τρισώ-σατε , καὶ τρισώσαν ( 79 ) · δεῖκνυσιν τοῦ λόγου , ὅτι διὰ τοῦ βαπτίσματος τῷ Θεῷ οἰκειοῦται ὁ προσ-αγόμενος , καὶ ὅτι φῶς καθαρόν καὶ οὐράνιον ἐν ( 80 ) ταῖς τῶν προσόντων ψυχαῖς διὰ τῆς εἰς τὴν Τριάδα πίστεως ἀναλάμπει . Εἰ χρυσὸν τῇ ἐκκλησίᾳ διένε-μον , οὐκ ἂν μοι εἴπες · Ἄθριον ἤσω , καὶ ἀθριον ὁώ-σεις · ἀλλ᾽ ἀπήτεις ἂν ἤδη τὴν διανοιγὴν κατεπει-γών , καὶ ἐδυσφόρεις πρὸς τὴν ὑπέρβασιν · ἐπειδὴ δὲ οὐχ ὕλης εὐχρησίαν , ἀλλὰ ψυχῆς καθαρότητα προτεί-νεται σοι ὁ μεγαλόωρος , προφάσεις πλάττῃ καὶ αἰ-τίας ἀπριβμή , δέον ἐπιτρέχειν τῷ δώρῳ . Ἄν τοῦ θαύ-ματος ! ἀνακαίνιση , μὴ χωνευόμενος · ἀναπλάττη , μὴ συντριβόμενος · θεραπεύη , μὴ δυνούμενος , καὶ σὺ λογίζῃ τὴν χάριν . Εἰ δοῦλος ἀνθρώπων ἦθα , προ-εγράφη δὲ δοῦλοις ἐλευθερία , οὐκ ἂν ἐπὶ τὴν κυρίαν ἀγνότητα , συνηγόρους μισθώμενος , καὶ δικαστὰς παρακαλῶν , ὥστε πᾶσαν μηχανὴν πρὸς ἐλευθερίαν ἐξαιρεῖσθαι · Ἡ που καὶ βάπτισμα , τὴν τελευταίαν τῶν δούλων πληγήν , ὑπὲρ τῆς μετὰ ταῦτα τῶν αἰκι-σμῶν ἀπαλλαγῆς κατεδύθην . Ἐπειδὴ δὲ δοῦλον ὄντα σε , οὐχ ἀνθρώπων , ἀλλὰ τῆς ἁμαρτίας , καλεῖ πρὸς ἐλευθερίαν ὁ χριστὸς , ἵνα λύσῃ μὲν σε τῆς αἰχμαλω-σίας , ἰσοπολίτην δὲ τοῖς ( 81 ) ἀγγέλοις ποιήσῃ , καὶ υἱὸν μὲν ἀποδείξῃ τοῦ Θεοῦ εἰσποιηθέντα διὰ τῆς χά-ριτος , κληρονόμον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦ Χριστοῦ · οὕτω λέγεις εἶναι σοι καιρὸν δέξασθαι τὰ διδόμενα . Ἄν τῶν πονηρῶν ἐμποδίων ! ὦ τῆς αἰσχρᾶς καὶ ἀτελέστου ἀσχολίας ! Ἔως πότε ἄθοναι ; Ἔως πότε ἄθονάβειαι ; Πολλὸν ἐξήσχαμεν χρόνον τῷ κόσμῳ , ζήσωμεν λοιπὸν καὶ ἑαυτοῖς . Τί ψυχῆς ἀντάξιον ; Τί ἰσοστάδιον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ; Τίς ἀξιοτάτωσος σοι σύμ-βουλος τοῦ Θεοῦ ; Τίς φρονιμώτερος τοῦ σοφοῦ ; ἢ τίς ἀφελιμώτερος τοῦ ἀγαθοῦ ; Τίς τοῦ ( 82 ) κτίσαντος οἰκειώτερος ; Οὐδὲ τῇ Εὐᾷ συνέθηκε τῇ τοῦ δράκους συμβουλῇ πεισθῆναι μᾶλλον ἢ τῇ τοῦ Δεσπότου . Ἄν τῆς ἀτοπίας τῶν λόγων ! Οὐχ ἄγω σχολὴν ὑπὲναι · μήπω μοι δεῖξῃς τὸ φῶς · μήπω συνάγῃ τῷ Βασιλεῖ . Οὐ ταῦτα λέγεις ἀντίκρους ; Μᾶλλον δὲ τὰ τούτων ἀλο-γιώτερα . Σὺ δέ , εἰ μὴ τῆς ἐγγεγραμμένης τοῖς δη-μοσίοις ὀφλήμασι , χρεῖον δὲ ἀποκοπᾶ τοῖς ὑπευθῦ-νοις περιηγέλησθαι , εἴτα τις ἦν ὁ πρὸς ἐπηρεῖαν δμοιρὸν σε ποιήσαι τῆς συγχωρήσεως ταύτης ἐπιχει-ρῶν · ἡγανάκτης ἂν καὶ ἔδδας , ὡς τὸ ἐπιδάλλον σοι μέρος τῆς κοινῆς χάριτος ἀφαιρούμενος . Ἐπειδὴ δὲ σὺ μόνον ἄρεσις τῶν παρεληθότων , ἀλλὰ καὶ δωρεαὶ τῶν μελλόντων προεκπρύχθην , αὐτὸς σκανδὸν ἀδι-κῶν , ὁ μηδ᾽ ἂν τῶν ἐχθρῶν σοί τις ἐπηρέαστο ( 83 ) ,
Lemmas: στίχος ὁ ὕδωρ τρίτος τότε ὁ βωμός καταχέω , ἀρχή γίνομαι ὁ πῦρ , καί ἐξάπτω ὁ σλῶγα ὅσπερ ἔλαιον . λαμβάνω ἐγώ , φημί , ὑδρία , καί ἐπιχέω ἐπί ὁ ὁλοκαύτωμα καί ἐπί ὁ σχίδαξ . καί λέγω · δευτερόω , καί δευτερώνω · Τρισώ-σατε , καί τρίζω ( 79 ) · δείκνυμι ὁ λόγος , ὅτι διά ὁ βάπτισμα ὁ θεός οἰκειόω ὁ προσάγω , καί ὅτι φάος καθαρός καί οὐράνιος ἐν ( 80 ) ὁ ὁ πρόσειμι ψυχή διά ὁ εἰς ὁ Τριάς πίστη ἀναλάμπω . εἰμί χρυσός ὁ ἐκκλησία διανέμω , οὐ ἄν ἐγώ λέγω · Ἄθριον ἀείδω , καί ἀθριον ὁράω · ἀλλά ἀπαιτέω ἄν ἤδη ὁ διανοιγη κατεπείγω , καί δυσφορέω πρός ὁ ὑπέρβασις · ἐπεί δέ οὐ ὕλη εὐχρησίαν , ἀλλά ψυχή καθαρότης προτείνω σύ ὁ μεγαλόωρος , πρόφασις πλήσσω καί αἰτία απριβμηʹ , δέω ἐπιτρέχω ὁ δῶρον . ἄν ὁ θαῦμα ! ανακαίνιση , μή χοανεύω · ἀναπλάσσω , μή συντρίβω · θεραπεύω , μή δύω , καί σύ λογίζομαι ὁ χάρις . εἰμί δοῦλος ἄνθρωπος ἦθος , προγράφω δέ δοῦλος ἐλευθερία , οὐ ἄν ἐπί ὁ κυρία ἁγνότης , συνήγορος μισθωμένος , καί δικαστής παρακαλέω , ὥστε πᾶς μηχανή πρός ἐλευθερία ἐξαιρέω · ὁ ποῦ καί βάπτισμα , ὁ τελευταῖος ὁ δοῦλος πληγή , ὑπέρ ὁ μετά οὗτος ὁ αἰκισμός ἀπαλλάσσω καταδύω . Ἐπειδή δέ δοῦλος εἰμί σύ , οὐ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ ἁμαρτία , καλέω πρός ἐλευθερία ὁ χριστός , ἵνα λύω μέν σύ ὁ αἰχμαλωσία , ἰσοπολίτης δέ ὁ ( 81 ) ἄγγελος ποιέω , καί υἱός μέν ἀποδείκνυμι ὁ θεός εἰσποιέω διά ὁ χάριτος , κληρονόμος δέ ὁ ἀγαθός ὁ Χριστός · οὕτως λέγω ἔρχομαι σύ καιρός δέχομαι ὁ δίδωμι . ἄν ὁ πονηρός ἐμπόδιος ! ὦ ὁ αἰσχρός καί ἀτέλεστος ἀσχολία ! ἔως πότε ἄθος ; ἔως πότε ἄθονάβειαι ; Πολύς ἐξέχω χρόνος ὁ κόσμος , ζάω λοιπός καί ἑαυτοῦ . Τι ψυχή ἀντάξιος ; τις ἰσοστάδιον ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός ; Τῖς ἀξιός σύ σύμβουλος ὁ θεός ; Τῖς φρόνιμος ὁ σοφός ; ἢ τίς ἀφελιμώτερος ὁ ἀγαθός ; Τῖς ὁ ( 82 ) κτίζω οἰκεῖος ; οὐδέ ὁ Εὔα συντίθημι ὁ ὁ δράκος συμβουλή πείθω μᾶλλον ἢ ὁ ὁ Δεσπότου . ἄν ὁ ἀτοπία ὁ λόγος ! οὐχ ἄγω σχολή ὑπὲναι · μήπω ἐγώ δείκνυμι ὁ φάος · μήπω συνάγω ὁ Βασιλίς . Οὐ οὗτος λέγω ἀντίκρους ; μᾶλλον δέ ὁ οὗτος ἄλογος . σύ δέ , εἰμί μή ὁ ἐγγράφω ὁ δημόσιος ὄφλημα , χρεῖος δέ ἀπόκοπος ὁ ὑπεύθυνος περιαγγέλλω , εἴτα̅ τις εἰμί ὁ πρός ἐπήρεια δμοιερος σύ ποιέω ὁ συγχώρησις οὗτος ἐπιχειρέω · ἀγανακτέω ἄν καί ἐσθίω , ὡς ὁ επιδαλλω σύ μέρος ὁ κοινός χάρις ἀφαιρέω . Ἐπειδή δέ σύ μόνος Ἄρεσις ὁ παρέρχομαι , ἀλλά καί δωρεά ὁ μέλλω προκρύπτω , αὐτός σκανδὸν ἀδικέω , ὁ μηδέ ἄν ὁ ἐχθρός σύ τις ἐπαίρω ( 83 ) ,