basilius-theology.homilia-dicta-tempore-famis-et-siccitatis pg031_0167.1
καὶ καιρῶν σοφὸς οἰκονόμος , κυβερνήτης τῶν πάντων , ὡςπερ τινὰ χορὸν ἐδύσακτον τὰς ὥρας καὶ τὰς τροπὰς ἀλλήλαις ὑποχορεῖν ὁρίσας , ἵνα τῇ ἑαυτῶν ποικιλίᾳ ταῖς διαφόροις ἡμῶν ἐπαρκεῖν 91 χρείαις · καὶ νῦν μὲν κατὰ καιρὸν τὸ ὑγρὸν προστιθέναι , αὐθὶς δὲ λάβειν τὸ θερμόν , καὶ τὸ ψυχρὸν ἐκφράζειν τῷ ἐνιαντῷ , καὶ τοῦ ξηροῦ τὴν χρείαν μὴ ἀμοιρήσωμεν . Οὐκοῦν δυνατὸς ὁ Θεός · τοῦ δυνατοῦ δὲ προσιόντος καὶ ὁμολογουμένου , μὴ ἄρα τὸ ἀγαθὸν ἐνείλεψεν ; Οὐδὲ οὕτως 92 ἐξεστὼς ὁ λόγος . Τίς γὰρ ἀνάγκη τὸν μὴ ἀγαθὸν ἐπείσεν ἐν ἀρχῇ δημιουργῆσαι τὸν ἄνθρωπον ; Τίς δὲ ὁ κατεπείξας τὸν Κτίστην καὶ μὴ βουλλόμενον χοῦν λαβεῖν , καὶ τοιοῦτον ἐκ πηλοῦ κάλλος εἰδοποιῆσαι 93 ; Τίς ὁ πρὸς ἀνάγκην πέλας κατ’ εἰκόνα ἰδίαν τὸν λόγον τῷ ἀνθρώπῳ χαρίσασθαι , ἵν’ ἐκεῖθεν ὀρμηθεὶς τεχνῶν μάθησιν δέξηται , καὶ μάθῃ περὶ τῶν ἀνωτάτω 94 φιλοσοφεῖν , ὧν αἴσθησιν οὐδεμίαν ἔπετα ; Κἄν , οὕτω λογιζόμενος , εὕρῃς τὴν ἀγαθότητα τῷ Θεῷ συνοῦσαν , καὶ μέχρι καὶ νῦν μὴ ἀπολιμπανομένην . Ἐπεὶ τί ἐκώλυεν , εἰπὲ μοι , μὴ αὐχμὸν εἶναι τὸ ὁρώμενον , ἀλλὰ τελείαν ἐκπύρωσιν ; καὶ μέχριν ὑπαλλάξαντα τὸν ἥλιον τῆς συνήθους πορείας , πλησιάσαντα δὲ τοῖς περιγείοις σώμασιν , ἐν ἀκαρεῖ καταφλέξαι πᾶν τὸ ὁρώμενον ; ἢ βρέξει πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ , καθ’ ὁμοίωσιν τῶν ἤδη καλύψεων τῶν ἀμαρτωλῶν ; Ἐπὶ σαυτῷ καὶ τῶν σῶν λογισμῶν γεινῶ , ἄνθρωπε · μὴ ποιεῖ τὰ τῶν ἀνοήτων παίδων , οἱ , παρὰ διδασκάλου ἐπιτιμηθέντες , τὰς δέλτους ἐκείνου καταρήγνυνουσι · πατρὸς δὲ , δι’ ὠφέλειαν τὴν τροφὴν ὑπερθεμένου , τὴν ἐσθῆτα κατασπαράττουσιν , ἢ τὸ τῆς μητρὸς πρόσωπον τοῖς δυνεῖ καταξίνοισιν . Κυβερνήτην μὲν γὰρ ὁ χειμὼν , καὶ τὸν ἀθλητὴν τὸ στάδιον , τὸν στρατηγὸν τὴν παρατάξει , τὸν μεγαλόψυχον ἡ συμφορά , τὸν Χριστιανὸν δὲ πειρασμὸς δοκιμάζει καὶ βασανίζει . Καὶ αἱ λύπαι τὴν ψυχήν , ὡς τὸ πῦρ τὸν χρυσόν , ἀπελέγχουσι . Πένης εἰ ; Μὴ ἀθυμήσης . Ἡ γὰρ εἰς ἄγαν κατήφεια γίνεται τῆς ἀμαρτίας αἰτία · τῆς μὲν λύπης κατασύρουσ τὸν νοῦν , καὶ ἀμηχανίας ἐμποιοῦσης ἄνυγον , τῆς δὲ ἀπορίας τῶν λογισμῶν τὴν ἀχαριστίαν ἀπογεννώσης . Ἄλλ’ ἔχε τὴν ἐλπίδα πρὸς τὸν Θεόν . Μὴ γὰρ οὐκ ἐπιβλέψεις τὸν στένωσιν ; Ἔχει τὴν τροφὴν ἐν χερσὶ , καὶ παρέλκει τὴν δόσιν , ἵνα σοῦ δοκιμάσῃ τὸ βέβαιον , ἵνα καταμάθῃ τὴν γνώμην , εἰ μὴ τῇ 95-96 τῶν ἀκολάστων καὶ ἀγνοημένων ἐστιν ὁμοία . Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι , μέχρι μὲν ἐν τῷ στόματι τὰ σιτία τυγχάνει , εὐφημοῦσι , κολακεύουσιν , ὑπερθαυμάζουσιν · ὀλίγον δὲ τῆς τραπέζης ὑπερτεθεῖσης , ὡςπερ τισὶ λίθοις ταῖς βλασφημίαις βάλλουσιν οὓς πρόθερχαίς ἦσαν Θεῷ διὰ τὴν ἄγνοίαν προσεκύουν . Ἐπεῖδε τὴν Παλαιὰν Διαθήκην , τὴν Νέαν , καὶ πολλοὺς εὕρησες ἐν ἐκάστῃ τοὺς διαφόρους τραφέντας . Ἡλίαν εἶχεν ὁ Κάρμηλος , ὄρος ὑψηλὸν καὶ ἀοίχνητον , ἔρημος ἔρημον · ψυχὴ δὲ ἦν τῷ
Lemmas: καί καιρός σοφός οἰκονόμος , κυβερνήτης ὁ πᾶς , ὡς τις χορός δύω ὁ ὥρα καί ὁ τροπή ἀλλήλων ὑποχωρέω ὁρίζω , ἵνα ὁ ἑαυτοῦ ποικιλία ὁ διάφορος ἐγώ ἐπαρκέω 91 χρεία · καί νῦν μέν κατά καιρός ὁ ὑγρός προστίθημι , αὐθίς δέ λαμβάνω ὁ θερμός , καί ὁ ψυχρός ἐκφράζω ὁ ενιανταω , καί ὁ ξηρός ὁ χρεία μή ἀμοιρέω . Οὐκοῦν δυνατός ὁ θεός · ὁ δυνατός δέ προσέρχομαι καί ὁμολογέω , μή ἄρα ὁ ἀγαθός ἐλλείπω ; οὐδέ οὕτως 92 ἐξίστημι ὁ λόγος . Τῖς γάρ ἀνάγκη ὁ μή ἀγαθός πείθω ἐν ἀρχή δημιουργέω ὁ ἄνθρωπος ; Τῖς δέ ὁ κατεπείγω ὁ Κτίστης καί μή βουλλόω χοῦς λαμβάνω , καί τοιοῦτος ἐκ πηλός κάλλος εἰδοποιέω 93 ; Τῖς ὁ πρός ἀνάγκη πέλας κατά εἰκών ἴδιος ὁ λόγος ὁ ἄνθρωπος χαρίζομαι , ἵνα ἐκεῖθεν ὁρμάω τέχνη μάθησις δέχομαι , καί μανθάνω περί ὁ ἄνω 94 φιλοσοφέω , ὅς αἴσθησις οὐδείς ἑπέτης ; κἀν , οὕτως λογίζομαι , εὑρίσκω ὁ ἀγαθότης ὁ θεός σύνειμι , καί μέχρι καί νῦν μή ἀπολείπω . Ἐπεί τίς κωλύω , λέγω ἐγώ , μή αὐχμός ἔρχομαι ὁ ὁράω , ἀλλά τέλειος ἐκπύρωσις ; καί μέχρι ὑπαλλάσσω ὁ ἥλιος ὁ συνήθης πορεία , πλησιάζω δέ ὁ περίγειος σῶμα , ἐν ἀκαρής καταφλέγω πᾶς ὁ ὁράω ; ἢ βρέχω πῦρ ἐκ ὁ οὐρανός , κατά ὁμοίωσις ὁ ἤδη κάλυψις ὁ ἁμαρτωλός ; ἐπί σεαυτοῦ καί ὁ σός λογισμός γείνω , ἄνθρωπος · μή ποιέω ὁ ὁ ἀνόητος παῖς , ὁ , παρά διδάσκαλος ἐπιτιμάω , ὁ δέλτος ἐκεῖνος καταρρήγνυμι · πατήρ δέ , διά ὠφέλεια ὁ τροφή ὑπερτίθημι , ὁ ἐσθής κατασπαράσσω , ἢ ὁ ὁ μήτηρ πρόσωπον ὁ δύο καταξινοις . Κυβερνήτης μέν γάρ ὁ χειμών , καί ὁ ἀθλητής ὁ στάδιον , ὁ στρατηγός ὁ παράταξις , ὁ μεγαλόψυχος ὁ συμφορά , ὁ Χριστιανός δέ πειρασμός δοκιμάζω καί βασανίζω . καί ὁ λύπη ὁ ψυχή , ὡς ὁ πῦρ ὁ χρυσός , ἀπελέγχω . Πένης εἰμί ; μή ἀθυμέω . ὁ γάρ εἰς ἄγαν κατήφεια γίγνομαι ὁ ἁμαρτία αἰτία · ὁ μέν λύπη κατασυροος ὁ νόος , καί ἀμηχανία ἐμποιέω ανυγος , ὁ δέ ἀπορία ὁ λογισμός ὁ ἀχαριστία ἀπογεννάω . ἄλλος ἔχω ὁ ἐλπίς πρός ὁ θεός . Μή γάρ οὐ επιβλέπω ὁ στένωσις ; Ἔχις ὁ τροφή ἐν χείρ , καί παρέλκω ὁ δόσις , ἵνα σύ δοκιμάζω ὁ βέβαιος , ἵνα καταμανθάνω ὁ γνώμη , εἰμί μή ὁ 95-96 ὁ ἀκόλαστος καί αγνοημένος εἰμί ὅμοιος . καί γάρ ἐκεῖνος , μέχρι μέν ἐν ὁ στόμα ὁ σιτίον τυγχάνω , εὐφημέω , κολακεύω , ὑπερθαυμάζω · ὀλίγος δέ ὁ τράπεζα ὑπερτίθημι , ὡς τις λίθος ὁ βλασφημία βάλλω ὅς πρόθερχαίς ἥδω θεός διά ὁ ἄγνοια προσκυνέω . ἐφοράω ὁ Παλαιή διαθήκη , ὁ Νέος , καί πολύς εὑρίσκω ἐν ἕκαστος ὁ διάφορος τρέφω . Ἡλίας ἔχω ὁ Κάρμηλος , ὄρος ὑψηλός καί ἀοίχνητον , ἐρῆμος ἐρῆμος · ψυχή δέ εἰμί ὁ