basilius-theology.homilia-dicta-in-lacisis pg031_0734.1
2 . Ἔστηκέ τις ἐνταῦθα φθονὸν τὴν ψυχὴν κεκομμένην ἔχων ; Ἔτι μὲν οὖν μηδὲν εἶναι · καὶ τοῦτο ἐμοὶ εὐχὴ ἐστὶ πρέπουσα . Ἀλλ’ ἐπειδὴ δύσκολον ἐν ἀνθρωπίνῃ φύσει μὴ εἶναι ἐν τῷ παθῶν μικρὸν ἢ μεῖζον , ἕκαστος ἐκ τῶν εἰρημένων ἐκλεγέσθω τὴν ὠφέλειαν . Βάσανος εἰ ; λάβε τὴν θεραπείαν . Θυμώδης εἰ ; πρόκειται σοι ἡ ἰασίς . Διαλέγεται γὰρ περὶ τούτων πάντων . Καὶ , εἰ δυνατόν , ἐροῦμεν βραχέα ἀφ’ ἑκάστου τῶν εἰρημένων ἀπανθίζομενοι . Πλεονέκτης εἰ ; ἐνταῦθα ἡ ἰασίς . Ὑπερήφανος εἰ ; ὧδε θαμάσεις τὴν ὑπερηφανίαν · ὧδε κολάσεις τῆς ψυχῆς τὸ ὕψος , ἐὰν βελῆς . Πάντα , ὡσπερ πηγὴς βρύουσης , ἀρδόμενος τὰ ἀγαθὰ τῶν λόγων τῶν πνευματικῶν , οὕτω πλουσὸς σεαυτῷ ἐπανελθὼς ἐπάνω . Εἰρήτα πρῶτος λόγος ἐν Παροιμίαις , κατὰ τὸ εἶδος τῶν παροιμιῶν , πρὸς γυμνασίαν τοῦ νοῦ τοῦ ἡμετέρου τῆς ἀσφαλείας ἐπιτεθεῖς , ὅτι « Ὁ βλέπων λεία ἐλεηθήσεται . » Ἄρα αὐτοὺς φράσασθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ῥήματος , ἢ ἐπιζητεῖς , ὧν φιλόπνοος ἀκροατὴς , πῶς ὁ λεία βλέπων ἐπαινεθήσεται ( 89 ) ; Ἐπαινετὰ γὰρ ἐστὶ τὰ κατὰ προαίρεσιν . Ὁρῶμεν δὲ οἱ ἄνθρωποι οὐχ ὁποία βουλόμεθα ( 90 ) , ἀλλ’ ὁποία ἡ φύσις τῶν ὁρωμένων ἐστίν . Ἄστε ἐὰν μὲν τὸ τραχὺ ἢ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν , οἷον ὑπάρχει τῇ φύσει , τοιούδ’ ἐστιν ὁραθῆναι · ἐὰν δὲ τοῖς λείοις ἐπιβάλωμεν τὰς ὀφθαλμίας ὁρωμένων , πόθεν ὁ ἐπαινος τοῦ ὁρῶντος τὰ λεία ; Λεία ἐστίν , ἢ τὴν ἐπιφάνειαν ὁμαλισμένην ἔχει · τραχὺ δὲ ἐστίν , ὁ ἀνωμάλως σύγκειται κατὰ τὴν πρώτην ὄψιν . Ἐπεὶ τοίνυν ἀνώμαλος ἐστὶ τῶν ὁρωμένων ἡ φύσις , πῶς ἐπαινεῖ ἡ Γραφὴ τὸ βλέποντα λεία ὑπὲρ τὸν τὰ τραχέα ; Καὶ κατακρίνει τὸν ὄρη ( 91 ) , καὶ σκοπέλους , καὶ φάραγγας , καὶ ὑπὸ πυκνότητα , καὶ γεννήματος συνέχειαν τραχύνουσαν τὴν ἐπιφάνειαν , ἢ καὶ ὁλάσσαν πολλάκις ὑπὸ ἀνέμων τραχυνομένην , ἢ καὶ γῆν ὑπὸ ἀρότρου σχιζομένην , καὶ ἀντὶ τῆς λειότητος εἰς τραχέα διακοπτομένην . Ἄρα ὁ ταῦτα βλέπων κατακριθήσεται ; Καὶ ποῦ ἡ δικαιοκρισία τοῦ Θεοῦ , εἰ ἄκουσιως πάσχοντες , ἐπὶ τούτοις καταδικαζόμεθα ; Ἐὰν ἴδω τὴν φύσιν τῆς γῆς ἀνωμάλως ἔχουσαν ( ἐπειδὴ γὰρ οὕτως ἐκτίσθη , τοιαύτη ὁράται ) , ἐπὶ τούτοις ἐγὼ καταδικάζομαι ; Ἄλλὰ νοεῖ μοι ὑψηλῶς , « Ὁ βλέπων λεία . » Παρεστήκασί σοι ἀδελφοὶ διαφόροι · ὁ μὲν πένις , ὁ δὲ πλούσιος · ὁ μὲν ξένος , ὁ δὲ οἰκεῖος , ἢ δικαζόμενοι σοι · κρινόμενοι , ἢ μεταδιδόντες σοι χρήζοντες ( 92 ) . Ἐὰν καθὴ κριών , μὴ βλέπε ἀνώμαλα , μὴ τὸν πλούσιον ὑψηλόν , τὸν δὲ πέντα ταπεινόν . Ἐὰν παραστή τῇ θύρᾳ σου ὁ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπανορθωθῆναι ζητῶν , μὴδὲ οὕτως ἀνώμαλα ἴδης . Μὴ εἴπης · Οὕτως
Lemmas: 2 . ἵστημι τις ἐνταῦθα φθόνος ὁ ψυχή κόπτω ἔχω ; ἔτι μέν οὖν μηδείς ἔρχομαι · καί οὗτος ἐγώ εὐχή εἰμί πρέπω . ἀλλά ἐπεί δύσκολος ἐν ἀνθρώπινος φύσις μή ἔρχομαι ἐν ὁ πάθος μικρός ἢ μέγας , ἕκαστος ἐκ ὁ λέγω ἐκλέγω ὁ ὠφέλεια . βάσανος εἰμί ; λαμβάνω ὁ θεραπεία . Θυμώδης εἰμί ; πρόκειμαι σύ ὁ ἴασις . διαλέγω γάρ περί οὗτος πᾶς . καί , εἰμί δυνατός , λέγω βραχύς ἀπό ἕκαστος ὁ λέγω ἀπανθίζω . πλεονέκτης εἰμί ; ἐνταῦθα ὁ ἴασις . Ὑπερήφανος εἰμί ; ὧδε θαμάζω ὁ ὑπερηφανία · ὧδε κολάζω ὁ ψυχή ὁ ὕψος , ἐάν Βελῆς . Πάν , ὡς πηγή βρύων , ἄρδω ὁ ἀγαθός ὁ λόγος ὁ πνευματικός , οὕτως Πλούσος σεαυτοῦ ἐπανέρχομαι ἐπάνω . ειρητος πρῶτος λόγος ἐν παροιμία , κατά ὁ εἶδος ὁ παροιμία , πρός γυμνασία ὁ νόος ὁ ἡμέτερος ὁ ἀσφάλεια επιτίθεμαι , ὅτι « ὁ βλέπω λεία ἐλεέω . » Ἀρά αὐτός φράζω ὁ διάνοια ὁ ῥῆμα , ἢ ἐπιζητέω , ὅς φιλόπνοος ἀκροατής , πῶς ὁ λεία βλέπω ἐπαινέω ( 89 ) ; Ἐπαινέτα γάρ εἰμί ὁ κατά προαίρεσις . ὁράω δέ ὁ ἄνθρωπος οὐ ὁποῖος βούλομαι ( 90 ) , ἀλλά ὁποῖος ὁ φύσις ὁ ὁράω εἰμί . Ἄστυ ἐάν μέν ὁ τραχύς ἢ κατά ὁ ἐπιφάνεια , οἷος ὑπάρχω ὁ φύσις , τοιόσδε εἰμί ὁράω · ἐάν δέ ὁ λεῖος ἐπιβάλλω ὁ ὀφθαλμία ὁράω , πόθεν ὁ ἔπαινος ὁ ὁράω ὁ λεία ; Λεία εἰμί , ἢ ὁ ἐπιφάνεια ὁμαλίζω ἔχω · τραχύς δέ εἰμί , ὁ ἀνώμαλος σύγκειμαι κατά ὁ πρῶτος ὄψις . ἐπεί τοίνυν ἀνώμαλος εἰμί ὁ ὁράω ὁ φύσις , πῶς ἐπαινέω ὁ Γραφή ὁ βλέπω λεία ὑπέρ ὁ ὁ τραχύς ; καί κατακρίνω ὁ ὄρος ( 91 ) , καί σκόπελος , καί φάραγξ , καί ὑπό πυκνότης , καί γέννημα συνέχεια τραχύνω ὁ ἐπιφάνεια , ἢ καί ὁλάω πολλάκις ὑπό ἄνεμος τραχύνω , ἢ καί γῆ ὑπό ἄροτρον σχίζω , καί ἀντί ὁ λειότης εἰς τραχύς διακόπτω . Ἀρά ὁ οὗτος βλέπω κατακρίνω ; καί ποῦ ὁ δικαιοκρισία ὁ θεός , εἰμί ἀεκούσιος πάσχω , ἐπί οὗτος καταδικάζω ; ἐάν ὁράω ὁ φύσις ὁ γῆ ἀνώμαλος ἔχω ( ἐπεί γάρ οὕτως κτίζω , τοιοῦτος ὁράω ) , ἐπί οὗτος ἐγώ καταδικάζω ; ἀλλά νοέω ἐγώ ὑψηλός , « ὁ βλέπω λεία . » παρίστημι σύ ἀδελφός διάφορος · ὁ μέν Πένις , ὁ δέ πλούσιος · ὁ μέν ξένος , ὁ δέ οἰκεῖος , ἢ δικάζω σύ · κρίνω , ἢ μεταδίδωμι σύ χρῄζω ( 92 ) . ἐάν κάθημαι κριός , μή βλέπω ἀνώμαλος , μή ὁ πλούσιος ὑψηλός , ὁ δέ Πέντα ταπεινός . ἐάν παρίστημι ὁ θύρα σύ ὁ ὁ χείρ αὐτός ἐπανορθόω ζητέω , μηδέ οὕτως ἀνώμαλος ἴδη . Μή λέγω · οὕτως