basilius-theology.homilia-de-spiritu-sancto-sp pg031_0731.1
δοξολογίας . « Τῷ λόγῳ Κυρίου , φησίν ὁ Ψαλμῶδς , οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν , καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν . » Καὶ ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Ἰὼβ γέγραπται : « Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τοῦ ποιήσαν με . » « Ὅσπερ δὲ Λόγον ἕτερον παρὰ τὸν Υἱὸν οὐχ ἔστιν ὑποθέσθαι , ἤ ἐγένοντο οἱ οὐρανοὶ ( ἡ γὰρ ἂν οὐχὲτι διὰ τοῦ Κυρίου γεγονότες εἰεν , εἴπερ δι’ ἑτέρου λόγου γεγονέναι . » οὕτως οὐδὲ Πνεῦμα ἕτερον(82 ) ἔστιν ὑποθέσθαι , τὸ μετὰ τοῦ Λόγου στερεοῦν τὰς δυνάμεις τῶν οὐρανῶν . Πνεῦμα δὲ στόματος ἀκούοντες , οὐχ ἀνθρωπίνως ἀκούομεν , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ Θεοῦ πρέπον ἐστιν , ὥσπερ καὶ τὸν Λόγον . Οὐτὲ γὰρ ὁ Λόγος ῥῆμα διαλυόμενον , ἀλλ’ ὡς ὁ ψαλμῶδς φησιν : « Εἰς τὸν αἰῶνα , Κύριε , ὁ Λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ . » Οὔτε τὸ Πνεῦμα διαχεόμενον τίς ἐστι πνοή , ἀλλ’ ἐσταῶσα καὶ μένουσα . « Πῶ γὰρ περευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου ; » φησίν ὁ Δαβὶδ , ὄντος δηλαδή , καὶ πεπληρωκότος τὰ σύμπαντα , καὶ ἐν ἀξίᾳ θεῖχῃ καθεντώτος . « Ὅπερ γὰρ εἶπε περὶ τοῦ Πνεύματος , τοῦτο καὶ περὶ προσώπου λέγει Θεοῦ , καὶ περὶ δεξιᾶς αὐτοῦ φάσκων ἐξῆς : « Καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου πῶ φύγω ; Ἐὰν ἀναβῶ εἰς τὸν οὐρανόν , σὺ ἐκεῖ εἶ · ἐὰν καταβῶ εἰς τὸν ἅδην , πάρει · ἐὰν ἀναλάβω τὰς πτέρυγάς μου κατ’ ὄρθρον , καὶ κατασκηνώσω εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θαλάσσης · καὶ γὰρ ἐκεῖ ἡ χεὶρ σου ὁδηγήσει με , καὶ καθίξει με ἡ δεξιὰ σου . » Καὶ φωνὴ Θεοῦ περὶ ἑαυτοῦ τε καὶ Πνεύματος τούτο λέγει(83 ) : « Ἐγὼ εἰμὶ ἐν ὑμῖν , φησι Κύριος , καὶ τὸ Πνεῦμά μου ἐφέστηκεν ἐν μέσῳ ὑμῶν . » Οὔτε οὖν ἀλλότριον τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης τὸ Πνεῦμα , ἐκ τοῦ ἀρρήτου στόματος ἀρρήτως ἐκπεπηνός · οὔτε αὐτὸς ὁ Θεὸς ἄνευ Πνεύματος , ἀλλὰ Θεοῦ ( 84 ) Πνεῦμα , καὶ παρὰ Θεῷ , ἀποστελλόμενον δὲ παρὰ Θεοῦ , καὶ διὰ Υἱοῦ χορηγούμενον · ὡς λέγεται μὲν ἐν τῷ πατρικῷ προσώπῳ : « Τὸ Πνεῦμα τὸ ἐμόν , ὅ ἐστι ἐπὶ σοί · » λέγεται δὲ ὑπὸ τοῦ Κυρίου , ὅτι « Παράκλητον πέμψω ὑμῖν · » ὃν δὴ καὶ καλεῖ « τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας . » « Ἓνα μὲν οὖν Πατέρα , ἕνα δὲ Υἱόν , ἐν δὲ καὶ Πνεῦμα κατὰ τὴν Θείαν παράδοσιν ὁμολογητέον , καὶ οὔτε δύο πατέρας , οὔτε δύο υἱούς · διόπερ τὸ Πνεῦμα Υἱὸς οὐχ ἔστιν , οὐδὲ ὀνομάζεται . Οὐ γὰρ παρὰ τοῦ Πνεύματός τινα ἡμᾶνόμεν ὡσπερ παρὰ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα , ἀλλ’ αὐτὸ προσιὸν ( 85 ) ἡμῖν καὶ ἀγιάζον ὑποδεχόμεθα · θεότητος κοινωνίαν , καὶ υἱότητος μετουσίαν , καὶ τῆς αἰωνίου χληρονομίας ἀρράδωνα , καὶ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ἀπαρχήν . Μὴ τις ἐκτὸς τῶν εἰρημένων ἱερῶν ὀνομάτων περιεργαζέσθω · μηδὲ Υἱοῦ προσηγόρει ἐπὶ Πνεύματος τιθέναι βιαζέσθω , μηδὲ γέννησιν · ἀλλ’ ἀρκείσθω τῇ
Lemmas: δοξολογία . « ὁ λόγος κύριος , φημί ὁ Ψαλμῶδς , ὁ οὐρανός στερεόω , καί ὁ πνεῦμα ὁ στόμα αὐτός πᾶς ὁ δύναμις αὐτός . » καί ἐν ὁ βίβλος ὁ Ἰώβ γράφω : « πνεῦμα ὁ θεός ὁ ποιέω ἐγώ . » « ὅς δέ Λόγος ἕτερος παρά ὁ υἱός οὐ εἰμί ὑποτίθημι , ἤ γίνομαι ὁ οὐρανός ( ὁ γάρ ἄν οὐχὲτι διά ὁ κύριος γίγνομαι ἄγω , εἴπερ διά ἕτερος λόγος γίγνομαι . » οὕτως οὐδέ πνεῦμα Ἕτερος ) εἰμί ὑποτίθημι , ὁ μετά ὁ Λόγος στερεόω ὁ δύναμις ὁ οὐρανός . πνεῦμα δέ στόμα ἀκούω , οὐ ἀνθρώπινος ἀκούω , ἀλλά ὡς ἐπί θεός πρέπει εἰμί , ὥσπερ καί ὁ Λόγος . οὔτε γάρ ὁ Λόγος ῥῆμα διαλύω , ἀλλά ὡς ὁ ψαλμῶδς φημί : « εἰς ὁ αἰών , κύριος , ὁ Λόγος σύ διαμένω ἐν ὁ οὐρανός . » οὔτε ὁ πνεῦμα διαχέω τίς εἰμί πνοή , ἀλλά ἵστημι καί μένω . « πῶ γάρ περευθῶ ἀπό ὁ πνεῦμα σύ ; » φημί ὁ Δαυίδ , εἰμί δηλαδή , καί πληρόω ὁ σύμπας , καί ἐν ἄξιος τίκτω καθίημι . « ὅς γάρ λέγω περί ὁ πνεῦμα , οὗτος καί περί πρόσωπον λέγω θεός , καί περί δεξιός αὐτός φάσκω ἑξῆς : « καί ἀπό ὁ πρόσωπον σύ πῶ φεύγω ; ἐάω ἀναβαίνω εἰς ὁ οὐρανός , σύ ἐκεῖ εἰμί · ἐάν καταβαίνω εἰς ὁ ἅδος , παρέρχομαι · ἐάν ἀναλαμβάνω ὁ πτέρυξ ἐγώ κατά ὄρθρος , καί κατασκηνόω εἰς ὁ ἔσχατος ὁ θάλασσα · καί γάρ ἐκεῖ ὁ χείρ σύ ὁδηγέω ἐγώ , καί κάθιξις ἐγώ ὁ δεξιός σύ . » καί φωνή θεός περί ἑαυτοῦ τε καί πνεῦμα τούτος λέγος ) : « ἐγώ εἰμί ἐν σύ , φημί κύριος , καί ὁ πνεῦμα ἐγώ ἐφίστημι ἐν μέσος σύ . » οὔτε οὖν ἀλλότριος ὁ ὁ θεός δόξα ὁ πνεῦμα , ἐκ ὁ ἄρρητος στόμα ἄρρητος ἐκπεπηνός · οὔτε αὐτός ὁ θεός ἄνευ πνεῦμα , ἀλλά θεός ( 84 ) πνεῦμα , καί παρά θεός , ἀποστέλλω δέ παρά θεός , καί διά υἱός χορηγέω · ὡς λέγω μέν ἐν ὁ πατρικός πρόσωπον : « Τέ πνεῦμα ὁ ἐμός , ὁ εἰμί ἐπί σύ · » λέγω δέ ὑπό ὁ κύριος , ὅτι « Παράκλητος πέμπω σύ · » ὅς δή καί καλέω « ὁ πνεῦμα ὁ ἀλήθεια . » « Ἔνα μέν οὖν Πατέρας , εἷς δέ υἱός , ἐν δέ καί πνεῦμα κατά ὁ Θεία παράδοσις ὁμολογητέον , καί οὔτε δύο πατέρας , οὔτε δύο υἱός · διόπερ ὁ πνεῦμα υἱός οὐ εἰμί , οὐδέ ὀνομάζω . οὐ γάρ παρά ὁ πνεῦμα τις ἡμᾶνόμεν ὡς παρά ὁ υἱός ὁ πνεῦμα , ἀλλά αὐτός προσέρχομαι ( 85 ) ἐγώ καί ἁγιάζω ὑποδέχομαι · θεότης κοινωνία , καί υἱότης μετουσία , καί ὁ αἰώνιος χληρονομια ἀρράδωνα , καί ὁ μέλλω ἀγαθός ἀπαρχή . μή τις ἐκτός ὁ λέγω ἱερός ὄνομα περιεργάζω · μηδέ υἱός προσηγορέω ἐπί πνεῦμα τίθημι βιάζομαι , μηδέ γέννησις · ἀλλά ἀρκέω ὁ