basilius-theology.homilia-de-misericordia-et-judicio-sp pg031_0871.1
μὴ τὸν ὁποκείμενον αὐτῷ πεπλεονέκτηκεν , ἐξουσίᾳ χρώμενος ἀντὶ δικαιοσύνης . Τὸ δίκαιον γὰρ καὶ τὴν ἰσότητα κελευόμεθα φυλάττειν καὶ πρὸς τοὺς δούλους . Μὴ γὰρ , ὅτι κρατεῖς , θιάζου , μηδὲ , ὅτι δύνασαι , πλεονέκτει · ἀλλ’ ὅτι πάρεστί σοι τὰ τῆς ἐξουσίας , δεῖξον τὰ τῆς δικαιοσύνης . Οὐ γὰρ ἐν ᾧ μὴ δύνασαι , παρέξεις τὴν ἀπόδειξιν τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ὑπακοῆς καὶ τοῦ φόβου , ἀλλ’ ἐν ᾧ παραβάνθη δυνάμενος , οὐ παραβαίνεις . Εἰ δὲ , ἀφελόμενος τὰ τῶν πενήτων , πένητα ἰδίως , κάλλιον 57 ἦσθα μήτε ἁρπάζων , μήτε διδούς 58 . Τί μολύνεις τὸν σαυτοῦ πλοῦτον , ἐπεισάγων αὐτῷ τὰ μὴ δίκαια κέρδη ; Τί βδελυκτὴν ποιεῖς τὴν σαυτοῦ προσφορὰν ἐξ ἀδικίας , προσφέρειν ἐπιχειρῶν , ἐν ᾧ μέλλεις ἕτερον πτωχὸν ἐλεεῖν ; Ἐκεῖνον ἐλέησον , ὃν ἀδικεῖς . Εἰς τοῦτον κατάχρηται 59 τῇ φιλανθρωπίᾳ · τούτῳ χάρισαι , καὶ πληρώσας ἔλεον μετὰ κρίσεως . Οὐ γὰρ κοινωνήσει πλεονεκτίᾳ Θεὸς , οὐδὲ λῃστῶν καὶ ἁρπάγων κοινωνὸς ὁ Κύριος · οὐδὲ ὡς ἀδύνατος τρέφειν τοὺς πένητας , ἡμῖν κατέλιπεν αὐτούς · ἀλλὰ τὴν δικαίαν καὶ φιλάνθρωπον καρποφορίαν παρ’ ἡμῶν ζητῶν , εἰς ἡμετέραν εὐεργεσίαν . Ἐλεημοσύνη ἐξ ἀδικίας οὐ γίνεται , οὐδὲ ἐκ κατάρας εὐλογία , οὐδὲ ἐκ δακρύων 40 εὐεργεσίαι . Λέγει ὁ Θεὸς τοῖς τὰ δάκρυα κινοῦσι τῶν ἀδικουμένων , ὅτι Ἃ ἐμίσουν , ἐκοσίετε , ἐκαλύπτετε δάκρυσι τὸ θυσιαστήριόν μου , καὶ κλαυθμῷ καὶ στεναγμῷ . Ἐκ πόνων 41 ἐλέησον , καὶ μὴ θέλε ἀδικεῖν , προφασιζόμενος ἐξ ἀδικίας τῷ Θεῷ προσάξαι τὸν ἔλεον . Κενοδοξία τὰ τοιαῦτα , καὶ πρὸς τοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐπαίνους , οὐ πρὸς τὸν ἔπαινον τὸν ἐκ Θεοῦ ἐνορῶντα 42 . Διὰ τοῦτο καλῶς ὁ Κύριος μὴ πρὸς τὸ θεαξῆναι , 43 φησὶν , ὑπὸ ἀνθρώπων . Ἐὰν γὰρ ὡς Θεοῦ τὴν ἐλεημοσύνην ὁρῶντος ποιῇς αὐτὴν , φυλάξῃ μὴ ποιεῖν αὐτὴν ἐκ πλεονεξίας , εἰδὼς , ὅτι τὸν ἐπόπτην Θεὸν οὐκ εὐφραίνεις . Οὕτως ἐλεημοσύνην ποιῶμεν , ἵνα ἀπολάβωμεν παρὰ Θεοῦ . Ἀποδίδωσι δὲ ὁ Θεὸς ἐκείνοις , οὓς ἐπαινεῖ · ἐπαινεῖ δὲ πλεονέκτην οὐδένα . Οὐκ ἔστι σοι δῶρα προσενεγκεῖν Θεῷ , ἐὰν λυπήσῃς τὸν ἀδελφόν . Ἐὰν προσφέρῃς , φησὶ , τὸ δῶρόν σου ἀπὸ τὸ θυσιαστήριον , κἀκεῖ μνησθῇς , ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔχει τι κατὰ σοῦ , ὕπαγε πρῶτον , διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σῷ , καὶ τότε ἐλθὼν πρόσερε τὸ δῶρόν σου . Μέμνησο τοῦ τελώνου Ζαχχαίου , ὃς , προθέμενος ἀποδοῦναι τετραπλάσιον , εἴ τι ἐσυκοφάντησεν , οὕτω τῶν ὑπολειπομένων χρημάτων τὰ ἡμίση πτωχοῖς ἀπεμέρισεν . ᾿Ιδεῖ γὰρ , ὅτι Χριστὸν ὑποδέκεσθαι βούλεται , καὶ οὐκ ἄλλως ἀποδέξεται Χριστὸς τὰς εἰς τοὺς πτωχοὺς φιλοτιμήσεις , εἰ μὴ λυθεῖεν αἱ κατὰ τῶν ἀδικηθέντων πλεονεξίαι . Καὶ οὕτως ὁ Κύριος ἀπεδέξατο τοῦ Ζαχχαίου τὴν ὀρθότητα , καὶ ἔφη · Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο . Καὶ Malach . ii , 13 . Matth . vi , 1 . Matth . v , 25 , 24 . Luc . xix , 6 sqq . ibid . 9 . Matth . iii , 10 .
Lemmas: μή ὁ οποκειμαι αὐτός πλεονεκτέω , ἐξουσία Χράομαι ἀντί δικαιοσύνη . Τέ δίκαιος γάρ καί ὁ ἰσότης κελεύω φυλάσσω καί πρός ὁ δοῦλος . Μή γάρ , ὅτι κρατέω , θιαζομαι , μηδέ , ὅτι δύναμαι , πλεονεκτέω · ἀλλά ὅτι πάρειμι σύ ὁ ὁ ἐξουσία , δείκνυμι ὁ ὁ δικαιοσύνη . οὐ γάρ ἐν ὅς μή δύναμαι , παρέχω ὁ ἀπόδειξις ὁ πρός ὁ θεός ὑπακοή καί ὁ φόβος , ἀλλά ἐν ὅς παραβαίνω δύναμαι , οὐ παραβαίνω . εἰμί δέ , ἀφαιρέω ὁ ὁ πένης , πένης ἴδιος , καλός 57 εἰμί μήτε ἁρπάζω , μήτε δίδωμι 58 . τις μολύνω ὁ σεαυτοῦ πλοῦτος , ἐπεισάγω αὐτός ὁ μή δίκαιος κέρδος ; τις βδελυκτός ποιέω ὁ σεαυτοῦ προσφορά ἐκ ἀδικία , προσφέρω ἐπιχειρέω , ἐν ὅς μέλλω ἕτερος πτωχός ἐλεέω ; ἐκεῖνος ἐλεέω , ὅς ἀδικέω . εἰς οὗτος καταχράω 59 ὁ φιλανθρωπία · οὗτος χαρίζω , καί πληρόω ἔλεος μετά κρίσις . οὐ γάρ κοινωνέω πλεονεκτίᾳ θεός , οὐδέ λῃστής καί ἅρπαξ κοινωνός ὁ κύριος · οὐδέ ὡς ἀδύνατος τρέφω ὁ πένης , ἐγώ καταλείπω αὐτός · ἀλλά ὁ δίκαιος καί φιλάνθρωπος καρποφορία παρά ἐγώ ζητέω , εἰς ἡμέτερος εὐεργεσία . ἐλεημοσύνη ἐκ ἀδικία οὐ γίγνομαι , οὐδέ ἐκ κατάρα εὐλογία , οὐδέ ἐκ δάκρυον 40 εὐεργεσία . Λέγος ὁ θεός ὁ ὁ δάκρυον κινέω ὁ ἀδικέω , ὅτι ἁ μισέω , κοσίζω , καλύπτω δάκρυον ὁ θυσιαστήριον ἐγώ , καί κλαυθμός καί στεναγμός . ἐκ πόνος 41 ἐλεέω , καί μή ἐθέλω ἀδικέω , προφασίζομαι ἐκ ἀδικία ὁ θεός προσάσσω ὁ ἔλεος . κενοδοξία ὁ τοιοῦτος , καί πρός ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἔπαινος , οὐ πρός ὁ ἔπαινος ὁ ἐκ θεός ἐνοράω 42 . Ζεύς οὗτος καλός ὁ κύριος μή πρός ὁ θεάζω , 43 φημί , ὑπό ἄνθρωπος . ἐάν γάρ ὡς θεός ὁ ἐλεημοσύνη ὁράω ποιέω αὐτός , φυλάσσω μή ποιέω αὐτός ἐκ πλεονεξία , οἶδα , ὅτι ὁ ἐπόπτης θεός οὐ εὐφραίνω . οὕτως ἐλεημοσύνη ποιέω , ἵνα ἀπολαμβάνω παρά θεός . ἀποδίδωμι δέ ὁ θεός ἐκεῖνος , ὅς ἐπαινέω · ἐπαινέω δέ πλεονέκτης οὐδείς . οὐ εἰμί σύ δῶρον προσφέρω θεός , ἐάν λυπέω ὁ ἀδελφός . ἐάν προσφέρω , φημί , ὁ δῶρον σύ ἀπό ὁ θυσιαστήριον , ἐκεῖ μιμνήσκω , ὅτι ὁ ἀδελφός σύ ἔχω τίς κατά σύ , ὑπάγω πρῶτος , διαλλάσσω ὁ ἀδελφός σός , καί τότε ἔρχομαι προσφωνέω ὁ δῶρον σύ . μιμνήσκω ὁ τελώνης Ζαχχαῖος , ὅς , προτίθημι ἀποδίδωμι τετραπλάσιος , εἰμί τίς συκοφαντέω , οὕτως ὁ ὑπολείπω χρῆμα ὁ ἥμισυς πτωχός ἀπομερίζω . ᾿Ιδεῖ γάρ , ὅτι Χριστός ὑποδέχομαι βούλομαι , καί οὐ ἄλλως ἀποδείκνυμι Χριστός ὁ εἰς ὁ πτωχός φιλοτίμηση , εἰμί μή λύω ὁ κατά ὁ ἀδικέω πλεονεξία . καί οὕτως ὁ κύριος ἀποδέχομαι ὁ Ζαχχαῖος ὁ ὀρθότης , καί φημί · σήμερον σωτηρία ὁ οἶκος οὗτος γίνομαι . καί Malach . ii , 13 . Matth . vi , 1 . Matth . v , 25 , 24 . Luc . xix , 6 sqq . ibid . 9 . Matth . iii , 10 .