basilius-theology.homilia-de-invidia pg031_0199.1
ψυχαία , ἡ ψυχὴ τῷ πάθει συγκεχυμένη , τὸ τῆς ἀληθείας κριτήριον ἐπὶ τῶν πραγμάτων οὐκ ἔχουσα . Οὐ πράξεις κατ’ ἀρετὴν ἐπαινεῖτ’ παρ’ ἐκείνοις , οὐ λόγῳ δύναμιν σεμνότητι κεκοσμημένην καὶ χάριν , οὐδ’ ἄλλο τι τῶν ζηλωτῶν καὶ περιβλέπτων οὐδέν . Ὦσπερ δὲ οἱ γύπες πρὸς τὰ δυωδὴ φέρονται , πολλούς μὲν λειμῶνας , πολλοὺς δὲ ἥδεις καὶ εὐώδεις τόπους ὑπεριπτάμενοι · καὶ αἱ μυῖαι τὸ μὲν ὑγιαῖνον παρατρέχουσι , πρὸς δὲ τὸ ἔλκος ἐπειγόνται · οὕτως οἱ βάττανοι τὰς μὲν τοῦ βίου λαμπρότητας καὶ τὰ μεγέθη τῶν κατορθουμένων οὐδὲ προσβλέπουσι · τοῖς δὲ σαθροῖς ἐπιτίθενται · κἂν τὸ προσπταίσει συμβῇ , οἷα πολλὰ τὰ ἀνθρώπων , τοῦτο δημοσιεύουσι , καὶ ἀπὸ τούτων τοὺς ἀνδρας γινώσκειν βούλονται · ὡςπερ οἱ ( 58 ) τοῦνροὶ τῶν ζωγράφων ἀπὸ τῆς ἐνδιαστρόφου μινός , ἢ ἀπὸ τινος οὐλῆς ἢ χολοδύματος , ἐκ φύσεως ἢ ἐκ πάθους ἐπισυμβάντος , τὰς μορφὰς τῶν γριζομένων ἀποσημαίνοντες . Δεινοὶ δὲ ταῖς εἰς τὸ χεῖρον παρατροπαῖς τὸ ἐπαινενδὸν διασπῦσαι , καὶ ἐκ τῆς γείτονος κακίας τὴν ἀρετὴν διαβαλεῖν . Θρασύν μὲν γὰρ λέγουσι τὸν ἀνδρεῖον , ἀνάλητον δὲ τὸν σώφρονα · τὸν δικαῖον ἀπηγή · κακοῦργον τὸν φρόνιμον . Καὶ τὸν μεγαλοπρεπῆ μὲν ὡς βάναισον ( 59 ) διαβάλλουσι , τὸν ἐλευθέριον δὲ ὡς δαπανῶν · πάλιν τὸν οἰκονομικὸν φειδωλόν . Καὶ ὅλους , πάντα τὰ τῆς ἀρετῆς εἴδη οὐκ ἀπορεῖ παρ’ αὐτοῖς ὀνόματος ἐκ τῆς ἀντικειμένης κακίας μετενεχθέντος . Τί οὖν ; ἐν τῇ καπηγορίᾳ ( 60 ) τοῦ κακοῦ τὸν λόγον στήσομεν ; Ἄλλὰ τοῦτο ὡςπερ ἡμῖσι τί ( 61 ) ἐστὶ τῆς ἰατρείας . Τὸ μὲν γὰρ δεῖξαι τῷ κάμνοντι τῆς νόσου τὸ μέγεθος , ὥστε ἀξίαν ἐμπόθησαι αὐτῷ τοῦ κακοῦ τὴν φροντίδα , οὐκ ἄχρηστον · τὸ δὲ ἄχρι τοῦτου καταλιπεῖν , μὴ πρὸς τὴν ὑγίειαν χειραγωγῆσαντα , οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ ἐκδοτον ἀφεῖναι τῇ ἀρρώστειά τὸν κάμνοντα . Τί οὖν ; πῶς ἂν μὴ πάθοιμεν ἐξ ἀρχῆς τὴν νόσον , ἢ ὑπαχθέντες ἐκφυγόμεν ; Εἰ πρῶτον μὲν μηδὲν μέγα , μηδὲ ὑπερφυὲς τῶν ἀνθρωπίνων κρίνομεν ( 62 ) · μὴ εὐπορίαν τὴν ἐν ἀνθρώποις · μὴ δόξαν τὴν ἀπανθοῦσαν ( 63 ) · μὴ σώματος εὐξείαν . Οὐ γὰρ ἐν τοῖς παρερχομένοις ὁριζόμεθα εἶναι τὸ ἀγαθόν , ἀλλ’ ἐπὶ αἰωνίων ἀγαθῶν καὶ ἀληθινῶν μετουσίαν κεχλήμεθα . Ἄστε ὁ πλουτῶν οὐπω ζηλωτὸς ἐστι · διὰ τὸν πλοῦτον · οὐχ ὁ δυνατὸς διὰ τὴν ἰσχύν τοῦ ἀξιώματος , οὐχ ὁ ἰσχυρὸς διὰ τὴν ῥώμην τοῦ σώματος , οὐχ ὁ σοφὸς διὰ τὴν τοῦ λόγου περιουσίαν . Ὄργανα γὰρ ἐστὶ ταῦτα τῆς ἀρετῆς τοῖς καλῶς κεχρημένοις , οὐχ ἀπαὶ ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα τὸ μακάριον . Ὁ μὲν οὖν κακῶς αὐτοῖς κεχρημένος , ἐλεεινός , ὡς ὁ τῷ ξίρει , ὁ δῆσε πρὸς τὴν τῶν πολεμίων ἀμυναν , τοῦτω ἑκουσίως ἑαυτὸν κατατιτρώσκων · εἰ
Lemmas: ψυχαῖος , ὁ ψυχή ὁ πάθος συγχέω , ὁ ὁ ἀλήθεια κριτήριον ἐπί ὁ πρᾶγμα οὐ ἔχω . Οὐ πρᾶξις κατά ἀρετή επαινώ παρά ἐκεῖνος , οὐ λόγος δύναμις σεμνότης κοσμέω καί χάρις , οὐδέ ἄλλος τίς ὁ ζηλωτής καί περίβλεπτος οὐδείς . ὥσπερ δέ ὁ γύψ πρός ὁ δυωδὴ φέρω , πολύς μέν λειμών , πολύς δέ οἶδα καί εὐώδης τόπος ὑπερίπταμαι · καί ὁ μυῖα ὁ μέν ὑγιαίνω παρατρέχω , πρός δέ ὁ ἔλκος ἐπείγω · οὕτως ὁ βάττανος ὁ μέν ὁ βίος λαμπρότης καί ὁ μέγεθος ὁ κατορθόω οὐδέ προσβλέπω · ὁ δέ σαθρός ἐπιτίθημι · κἀν ὁ προσπταίω συμβαίνω , οἷος πολύς ὁ ἄνθρωπος , οὗτος δημοσιεύω , καί ἀπό οὗτος ὁ ἀνήρ γινώσκω βούλομαι · ὡς ὁ ( 58 ) τοῦνροὶ ὁ ζωγράφος ἀπό ὁ ἐνδιάστροφος Μίνος , ἢ ἀπό τις οὐλή ἢ χολοδυμα , ἐκ φύσις ἢ ἐκ πάθος ἐπισυμβαίνω , ὁ μορφή ὁ γριζομένων ἀποσημαίνω . δεινός δέ ὁ εἰς ὁ χείρων παρατροπή ὁ ἐπαινέω διασπεύδω , καί ἐκ ὁ γείτων κακία ὁ ἀρετή διαβάλλω . θρασύς μέν γάρ λέγω ὁ ἀνδρεῖος , ἀναλίσκω δέ ὁ σώφρων · ὁ δίκαιος ἀπηγή · κακοῦργος ὁ φρόνιμος . καί ὁ μεγαλοπρεπής μέν ὡς βαναισος ( 59 ) διαβάλλω , ὁ ἐλευθέριος δέ ὡς δαπανόω · πάλιν ὁ οἰκονομικός φειδωλός . καί ὅλος , πᾶς ὁ ὁ ἀρετή εἶδος οὐ ἀπορέω παρά αὐτός ὄνομα ἐκ ὁ ἀντίκειμαι κακία μεταφέρω . Τι οὖν ; ἐν ὁ καπηγοριον ( 60 ) ὁ κακός ὁ λόγος ἵστημι ; ἀλλά οὗτος ὡς ἀμίς τίς ( 61 ) εἰμί ὁ ἰατρεία . Τέ μέν γάρ δείκνυμι ὁ κάμνω ὁ νόσος ὁ μέγεθος , ὥστε ἄξιος ἐμπίνω αὐτός ὁ κακός ὁ φροντίς , οὐ ἄχρηστος · ὁ δέ ἄχρι οὗτος καταλείπω , μή πρός ὁ ὑγίεια χειραγωγέω , οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ ἔκδοτος ἀφίημι ὁ αρρώστια ὁ κάμνω . τις οὖν ; πῶς ἄν μή πάσχω ἐκ ἀρχή ὁ νόσος , ἢ ὑπάγω ἐκφεύγω ; εἰμί πρῶτος μέν μηδείς μέγας , μηδέ ὑπερφυής ὁ ἀνθρώπινος κρίνω ( 62 ) · μή εὐπορία ὁ ἐν ἄνθρωπος · μή δόξα ὁ ἀπανθέω ( 63 ) · μή σῶμα εὐξείαν . οὐ γάρ ἐν ὁ παρέρχομαι ὁρίζω ἔρχομαι ὁ ἀγαθός , ἀλλά ἐπί αἰώνιος ἀγαθός καί ἀληθινός μετουσία χαλάω . Ἄστυ ὁ πλοῦτος οὔπω ζηλωτός εἰμί · διά ὁ πλοῦτος · οὐ ὁ δυνατός διά ὁ ἰσχύς ὁ ἀξίωμα , οὐ ὁ ἰσχυρός διά ὁ ῥώμη ὁ σῶμα , οὐ ὁ σοφός διά ὁ ὁ λόγος περιουσία . Ὄργανα γάρ εἰμί οὗτος ὁ ἀρετή ὁ καλός χράω , οὐ ἀπό ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ μακάριος . ὁ μέν οὖν κακῶς αὐτός χράω , ἐλεεινός , ὡς ὁ ὁ ξίρει , ὁ δέω πρός ὁ ὁ πολέμιος ἄμυνα , οὗτος ἑκούσιος ἑαυτοῦ κατατιτρώσκω · εἰμί