basilius-theology.epistulae 25
Ἀπήγγειλάν μοί τινες τῶν ἐκ τῆς Ἀγκύρας πρὸς ἡμᾶς ἀφικομένων , πολλοὶ δὲ οὗτοι καὶ οὐδὲ ἀριθμῆσαι ῥᾴδιον , σύμφωνα δὲ πάντες φθεγγόμενοι , σέ , τὴν φίλην κεφαλὴν ( πῶς ἂν εὐφήμως εἴποιμι ) ; οὐχ ὡς ἥδιστα μεμνῆσθαι ἡμῶν , οὐδὲ κατὰ τὸν σεαυτοῦ τρόπον . ἐμὲ δὲ οὐδὲν ἐκπλήσσει τῶν ἀνθρωπίνων , εὖ ἴσθι , οὐδὲ ἀπροσδόκητός ἐστιν οὐδενὸς τῶν πάντων μεταβολή , πάλαι τὸ τῆς φύσεως ἀσθενὲς καὶ τὸ εὐπερίτρεπτον πρὸς τὰ ἐναντία καταμαθόντα . ὅθεν οὔτʼ εἴ τι τῶν ἡμετέρων μεταπέπτωκε , καὶ ἐκ τῆς πρότερον τιμῆς λοιδορίαι καὶ ὕβρεις περὶ ἡμᾶς νῦν γίνονται , μέγα τοῦτο ποιοῦμαι . ἀλλʼ ἐκεῖνό μοι παράδοξον ὡς ἀληθῶς καὶ ὑπερφυὲς ἐφάνη , τὸ σὲ εἶναι τὸν οὕτω πρὸς ἡμᾶς ἔχοντα , ὥστε ὀργίζεσθαι ἡμῖν καὶ χαλεπαίνειν , ἤδη δέ τι καὶ ἀπειλεῖν , ὡς ὁ τῶν ἀκουσάντων λόγος . Τῶν μὲν οὖν ἀπειλῶν καὶ πάνυ ( εἰρήσεται γὰρ τἀληθές ) κατεγέλασα . ἦ κομιδῇ γ’ ἂν παῖς εἴην , τὰ τοιαῦτα μορμολύκεια δεδοικώς . ἐκεῖνο δέ μοι καὶ φοβερὸν καὶ πολλῆς φροντίδος ἄξιον ἔδοξε , τὸ τὴν σὴν ἀκρίβειαν , ἣν ἐν ὀλίγοις ἔρεισμά τε ὀρθότητος , καὶ τῆς ἀρχαίας καὶ ἀληθινῆς ἀγάπης σπέρμα εἰς παραμυθίαν ταῖς ἐκκλησίαις σώζεσθαι πεπιστεύκαμεν , ἐπὶ τοσοῦτον τῆς παρούσης καταστάσεως μετασχεῖν , ὥστε τὰς παρὰ τῶν τυχόντων βλασφημίας κυριωτέρας ποιήσασθαι τῆς μακρᾶς ἡμῶν πείρας , καὶ πρὸς τὴν τῶν ἀτόπων ὑπόνοιαν χωρὶς ἀποδείξεων ὑπαχθῆναι . καίτοι τί λέγω ὑπόνοιαν ; ὁ γὰρ ἀγανακτήσας καὶ διαπειληθείς , ὥς φασιν , οὐχ ὑπονοοῦντος , ἀλλὰ τοῦ ἤδη σαφῶς καὶ ἀναντιῤῥήτως πεισθέντος δοκεῖ πως ὀργὴν ἐνδεδεῖχθαι . Ἀλλʼ , ὅπερ ἔφην , ἐπὶ τὸν καιρὸν τοῦτον ἀναφέρομεν τὴν αἰτίαν , ἐπεὶ πόσου πόνου ἦν , ὦ θαυμάσιε , ἐν ἐπιστολῇ βραχείᾳ περὶ ὧν ἐβούλου οἱονεὶ μόνον μόνῳ διαλεχθῆναι · ἤ , εἰ μὴ ἐπίστευες γραφῇ τὰ τοιαῦτα , πρὸς ἑαυτὸν μεταπέμψασθαι ; εἰ δὲ πάντως ἐξειπεῖν ἔδει , καὶ ἀναβολῇ καιρὸν οὐκ ἐδίδου τὸ δυσκάθεκτον τῆς ὀργῆς , ἀλλʼ ἑνί γέ τινι τῶν ἐπιτηδείων καὶ στέγειν ἀπόῤῥητα πεφυκότων , ἐξῆν δή που τῶν πρὸς ἡμᾶς λόγων χρήσασθαι διακόνῳ . νυνὶ δὲ τίνος οὐχὶ περιτεθρύλληται τὰ ὦτα τῶν καθʼ ὁποιανδήποτε χρείαν ὑμῖν ἐπιφοιτώντων , ὡς ἡμῶν ἄτας τινὰς γραφόντων καὶ συγγραφόντων ; τούτῳ γάρ σε κεχρῆσθαί φασι τῷ ῥήματι , οἱ ἐπὶ λέξεως τὰ σὰ διηγούμενοι . ἐμὲ δὲ ἐπὶ πολλὰ τὴν διάνοιαν ἀγαγόντα τὴν ἐμαυτοῦ , οὐδέν τι μᾶλλον τῆς ἀμηχανίας ἀφίησιν . Ὥστε με καὶ τοιοῦτόν τι εἰσῆλθε · μή τις τῶν αἱρετικῶν κακούργως τοῖς ἑαυτοῦ συγγράμμασι τὸ ἐμὸν ὄνομα παραγράψας , ἐλύπησέ σου τὴν ὀρθότητα καὶ ἐκείνην ἀφεῖναι τὴν φωνὴν προηγάγετο . οὐ γὰρ δὴ τοῖς γεγραμμένοις ὑφʼ ἡμῶν πρὸς τοὺς ἀνόμοιον κατʼ οὐσίαν τολμήσαντας εἰπεῖν τὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί , ἢ πρὸς τοὺς κτίσμα καὶ ποίημα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημήσαντας , ταύτην ἂν ἐπενεγκεῖν τὴν λοιδορίαν ἠνέσχου ὁ τοὺς μεγάλους ἄθλους ἐκείνους καὶ περιβοήτους ὑπὲρ τῆς ὀρθοδοξίας διενεγκών . λύσαις δʼ ἂν ἡμῖν τὴν ἀμηχανίαν αὐτός , εἰ ἐθελήσειας τὰ κινήσαντά σε πρὸς τὴν καθʼ ἡμῶν λύπην φανερῶς ἐξαγγεῖλαι .
Lemmas: ἀπαγγέλλω ἐγώ τις ὁ ἐκ ὁ Ἄγκυρα πρός ἐγώ ἀφικνέομαι , πολύς δέ οὗτος καί οὐδέ ἀριθμέω ῥᾴδιος , σύμφωνος δέ πᾶς φθέγγομαι , σός , ὁ φίλος κεφαλή ( πῶς εἄν Εὔφημος εἶπον ) ; οὐ ὡς ἡδύς μιμνήσκω ἐγώ , οὐδέ κατά ὁ σεαυτοῦ τρόπος . ἐγώ δέ οὐδείς ἐκπλήσσω ὁ ἀνθρώπινος , εὕω εἰμί , οὐδέ ἀπροσδόκητος εἰμί οὐδείς ὁ πᾶς μεταβολή , πάλαι ὁ ὁ φύσις ἀσθενής καί ὁ εὐπερίτρεπτος πρός ὁ ἐναντίος καταμανθάνω . ὅθεν οὔτε εἰμί τίς ὁ ἡμέτερος μεταπίπτω , καί ἐκ ὁ πρότερος τιμή λοιδορία καί ὕβρις περί ἐγώ νῦν γίγνομαι , μέγας οὗτος ποιέω . ἀλλά ἐκεῖνος ἐγώ παράδοξος ὡς ἀληθής καί ὑπερφυής φαίνω , ὁ σύ εἰμί ὁ οὗτος πρός ἐγώ ἔχω , ὥστε ὀργίζω ἐγώ καί χαλεπαίνω , ἤδη δέ τίς καί ἀπειλέω , ὡς ὁ ὁ ἀκούω λόγος . ὁ μέν οὖν ἀπειλέω καί πάνυ ( εἴρω γάρ ἀληθής ) καταγελάω . εἰμί κομιδή γε εἄν παῖς εἰμί , ὁ τοιοῦτος μορμολυκεῖον δείδω . ἐκεῖνος δέ ἐγώ καί φοβερός καί πολύς φροντίς ἄξιος δοκέω , ὁ ὁ σός ἀκρίβεια , ὅς ἐν ὀλίγος ἔρεισμα τε ὀρθότης , καί ὁ ἀρχαῖος καί ἀληθινός ἀγάπη σπέρμα εἰς παραμυθία ὁ ἐκκλησία σῴζω πιστεύω , ἐπί τοσοῦτος ὁ πάρειμι κατάστασις μετέχω , ὥστε ὁ παρά ὁ τυγχάνω βλασφημία κύριος ποιέω ὁ μακρός ἐγώ πείρω , καί πρός ὁ ὁ ἄτοπος ὑπόνοια Χωρὶς ἀπόδειξις ὑπάγω . καίτοι τίς λέγω ὑπόνοια ; ὁ γάρ ἀγανακτέω καί διαπειλέω , ὅς φημί , οὐ ὑπονοέω , ἀλλά ὁ ἤδη σαφῶς καί ἀναντιῤῥήτως πείθω δοκέω πως ὀργή ἐνδείκνυμι . ἀλλά , ὅσπερ φημί , ἐπί ὁ καιρός οὗτος ἀναφέρω ὁ αἴτιος , ἐπεί πόσος πόνος εἰμί , εἰμί θαυμάσιος , ἐν ἐπιστολή βραχύς περί ὅς βούλομαι οἱονεί μόνος μόνος διαλέγω · ἤ , εἰμί μή πιστεύω γράφω ὁ τοιοῦτος , πρός ἑαυτοῦ μεταπέμπω ; εἰμί δέ πάντως ἐξεῖπον ἐσθίω , καί ἀναβολή καιρός οὐ δίδωμι ὁ δυσκάθεκτος ὁ ὀργή , ἀλλά εἷς γε τις ὁ ἐπιτήδειος καί στέγω ἀπόρρητος φύζω , ἔξεστι δή ποῦ ὁ πρός ἐγώ λόγος χράω διάκονος . νυνί δέ τίς οὐ περιθύω ὁ οὖς ὁ κατά ὁποιανδήποτε χρεία σύ ἐπιφοιτάω , ὡς ἐγώ ἄτη τις γράφω καί συγγράφω ; οὗτος γάρ σύ χράω φημί ὁ ῥῆμα , ὁ ἐπί λέξις ὁ σός διηγέομαι . ἐγώ δέ ἐπί πολύς ὁ διάνοια ἄγω ὁ ἐμαυτοῦ , οὐδείς τίς μᾶλλον ὁ ἀμηχανία ἀφίημι . ὥστε ἐγώ καί τοιοῦτος τίς εἰσέρχομαι · μή τις ὁ αἱρετικός κακοῦργος ὁ ἑαυτοῦ σύγγραμμα ὁ ἐμός ὄνομα παραγράφω , λυπέω σύ ὁ ὀρθότης καί ἐκεῖνος ἀφίημι ὁ φωνή προάγω . οὖον γάρ δή ὁ γράφω ὑπό ἐγώ πρός ὁ ἀνόμοιος κατά οὐσία τολμάω εἶπον ὁ υἱός καί θεός ὁ Θεός καί πατήρ , ἢ πρός ὁ κτίσμα καί ποίημα εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος βλασφημέω , οὗτος εἄν ἐπιφέρω ὁ λοιδορία ἀνέχω ὁ ὁ μέγας ἆθλος ἐκεῖνος καί περιβόητος ὑπέρ ὁ ὀρθοδοξία διαφέρω . λύω δέ εἄν ἐγώ ὁ ἀμηχανία αὐτός , εἰμί ἐθέλω ὁ κινέω σύ πρός ὁ κατά ἐγώ λύπη φανερῶς ἐξαγγέλλω .