basilius-theology.epistulae 59
Ἐσιώπησα . μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι , καὶ ἀνέξομαι ἐπὶ πλεῖον τὴν δυσφορωτάτην ζημίαν τῆς σιωπῆς κυρῶσαι κατʼ ἐμαυτοῦ μήτε αὐτὸς ἐπιστέλλων , μήτε ἀκούων προσφθεγγομένου ; ἐγὼ μὲν γὰρ μέχρι τοῦ παρόντος ἐγκαρτερήσας τῷ σκυθρωπῷ τούτῳ δόγματι , ἡγοῦμαι πρέπειν κἀμοὶ τὰ τοῦ προφήτου λέγειν · ὅτι Ἐκαρτέρησα ὡς ἡ τίκτουσα , ἀεὶ μὲν ἐπιθυμῶν ἢ συντυχίας ἢ λόγων , ἀεὶ δὲ ἀποτυγχάνων διὰ τὰς ἁμαρτίας τὰς ἐμαυτοῦ . οὐ γὰρ δὴ ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἔχω τοῖς γινομένοις ἐπινοεῖν , πλήν γε δὴ τοῦ πεπεῖσθαι παλαιῶν ἁμαρτημάτων ἐκτιννύειν δίκας , ἐν τῷ χωρισμῷ τῆς ἀγάπης σου · εἰ δὴ καὶ ὀνομάζειν χωρισμὸν ὅσιον ἐπὶ σοῦ καὶ οὑτινοσοῦν τῶν τυχόντων , μὴ ὅτι γε ἡμῶν , οἷς ἐξ ἀρχῆς ἐν πατρὸς γέγονας χώρᾳ . Ἀλλʼ ἡ ἁμαρτία μου νῦν , οἷα νεφέλη βαθεῖά τις ἐπισχοῦσα , πάντων ἐκείνων ἄγνοιαν ἐνεποίησεν . ὅταν γὰρ ἀπίδω , πλὴν τοῦ ἐμοὶ λύπην τὸ γινόμενον φέρειν , μηδὲν ἕτερον ἐξ αὐτοῦ κατορθούμενον , πῶς οὐχὶ εἰκότως ταῖς ἐμαυτοῦ κακίαις ἀνατίθημι τὰ παρόντα ; ἀλλʼ εἴτε ἁμαρτίαι τῶν συμβάντων αἰτίαι , τοῦτό μοι πέρας ἔστω τῶν δυσχερῶν · εἴτε τι οἰκονομούμενον ἦν , ἐξεπληρώθη πάντως τὸ σπουδαζόμενον . οὐ γὰρ ὀλίγος ὁ τῆς ζημίας χρόνος . διό , μηκέτι στέγων , πρῶτος ἔρρηξα φωνήν , παρακαλῶν ἡμῶν τε αὐτῶν ἀναμνησθῆναι καὶ σεαυτοῦ , ὃς πλέον ἢ κατὰ τὸ τῆς συγγενείας εἰκὸς παρὰ πάντα τὸν βίον τὴν κηδεμονίαν ἡμῶν ἐπεδείξω , καὶ τὴν πόλιν νῦν ἡμῶν ἕνεκεν ἀγαπᾷν , ἀλλὰ μὴ δι’ ἡμᾶς ἀλλοτριοῦν σαυτὸν τῆς πόλεως . Εἴ τις οὖν παράκλησις ἐν Χριστῷ , εἴ τις κοινωνία Πνεύματος , εἴ τινα σπλάγχνα καὶ οἰκτιρμοί , πλήρωσον ἡμῶν τὴν εὐχήν · ἐνταῦθα στῆσον τὰ κατηφῆ , ἀρχήν τινα δὸς τοῖς φαιδροτέροις πρὸς τὸ ἑξῆς , αὐτὸς τοῖς ἄλλοις καθηγούμενος ἐπὶ τὰ βέλτιστα , ἀλλʼ οὐχὶ ἀκολουθῶν ἑτέρῳ ἐφʼ ἃ μὴ δεῖ . καὶ γὰρ οὐδὲ σώματος χαρακτὴρ ἴδιος οὕτω τινὸς ἐνομίσθη , ὡς τῆς σῆς ψυχῆς τὸ εἰρηνικόν τε καὶ ἥμερον . πρέποι δʼ ἂν οὖν τῷ τοιούτῳ τοὺς ἄλλους ἕλκειν πρὸς ἑαυτόν , καὶ παρέχειν πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσί σοι , ὥσπερ μύρου τινὸς εὐωδίας , τῆς τοῦ σοῦ τρόπου χρηστότητος ἀναπίμπλασθαι . καὶ γὰρ εἴ τι καὶ ἀντιτεῖνόν ἐστι νῦν , ἀλλὰ μικρὸν ὕστερον καὶ αὐτὸ τὸ τῆς εἰρήνης ἀγαθὸν ἐπιγνώσεται . ἕως δʼ ἂν ἐκ τῆς διαστάσεως αἱ διαβολαὶ χώραν ἔχωσιν , ἀνάγκη ἀεὶ τὰς ὑποψίας ἐπὶ τὸ χεῖρον συναύξεσθαι . ἔστι μὲν οὖν οὐδὲ ἐκείνοις πρέπον ἀμελεῖν ἡμῶν , πάντων δὲ πλέον τῇ τιμιότητί σου . καὶ γὰρ εἰ μὲν ἁμαρτάνομέν τι , βελτίους ἐσόμεθα νουθετούμενοι . τοῦτο δὲ ἄνευ συντυχίας ἀμήχανον . εἰ δὲ οὐδὲν ἀδικοῦμεν , ἀντὶ τίνος μισούμεθα ; ταῦτα μὲν δὴ οὖν τὰ τῆς ἰδίας ἐμαυτοῦ δικαιολογίας προΐσχομαι . Ἃ δʼ ἂν ὑπὲρ ἑαυτῶν αἱ ἐκκλησίαι εἴποιεν , οὐκ εἰς καλὸν τῆς διαστάσεως ἡμῶν ἀπολαύουσαι , βέλτιον μὲν σιωπᾷν . οὐ γὰρ ἵνα λυπήσω τοῖς λόγοις κέχρημαι τούτοις , ἀλλʼ ἵνα παύσω τὰ λυπηρά . τὴν δὲ σὴν σύνεσιν πάντως οὐδὲν διαπέφευγεν · ἀλλὰ πολλῷ μείζω καὶ τελειότερα ὧν ἡμεῖς νοοῦμεν αὐτὸς ἂν ἐξεύροις τῇ διανοίᾳ , καὶ ἄλλοις εἴποις , ὅς γε καὶ εἶδες πρὸ ἡμῶν τὰς βλάβας τῶν ἐκκλησιῶν καὶ λυπῇ μᾶλλον ἡμῶν πάλαι δεδιδαγμένος παρὰ τοῦ Κυρίου μηδενὸς τῶν ἐλαχίστων καταφρονεῖν . νυνὶ δὲ ἡ βλάβη οὐκ εἰς ἕνα ἢ δεύτερον περιορίζεται , ἀλλὰ πόλεις ὅλαι καὶ δῆμοι τῶν ἡμετέρων παραπολαύουσι συμφορῶν . τὴν γὰρ ἐπὶ τῆς ὑπερορίας φήμην τί χρὴ καὶ λέγειν ὁποία τις ἔσται περὶ ἡμῶν ; πρέπει οὖν ἂν τῇ σῇ μεγαλοψυχίᾳ τὸ μὲν φιλόνεικον ἑτέροις παραχωρεῖν · μᾶλλον δὲ κἀκείνων ἐξελεῖν τῆς ψυχῆς , εἴπερ οἷόν τε · αὐτὸν δὲ δι’ ἀνεξικακίας νικῆσαι τὰ λυπηρά . τὸ μὲν γὰρ ἀμύνεσθαι παντός ἐστι τοῦ ὀργιζομένου , τὸ δὲ καὶ αὐτῆς τῆς ὀργῆς ὑψηλότερον εἶναι , τοῦτο δὴ μόνου σοῦ , καὶ εἴ τίς σοι τὴν ἀρετὴν παραπλήσιος . ἐκεῖνο δὲ οὐκ ἐρῶ , ὅτι ὁ ἡμῖν χαλεπαίνων εἰς τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντας τὴν ὀργὴν ἐπαφίησιν . Εἴτε οὖν παρουσίᾳ , εἴτε γράμματι , εἴτε κλήσει τῇ πρὸς ἑαυτόν , εἴτε ᾧπερ ἂν ἐθέλοις τρόπῳ , παραμύθησαι ἡμῶν τὴν ψυχήν . ἡμῖν μὲν γὰρ εὐχὴ ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας φανῆναι τὴν θεοσέβειάν σου , καὶ ἡμᾶς τε ὁμοῦ καὶ τὸν λαὸν θεραπεῦσαι αὐτῇ τε τῇ ὄψει καὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτός σου . ἐὰν μὲν οὖν τοῦτο ᾖ δυνατόν , τοῦτο κράτιστον · ἐὰν δέ τι ἕτερον δόξῃ , κἀκεῖνο δεξόμεθα . μόνον παγίως γνωρίσαι ἡμῖν τὸ παριστάμενον τῇ φρονήσει σου παρακλήθητι .
Lemmas: σιωπάω . μή καί ἀεί σιωπάω , καί ἀνέχω ἐπί πλείων ὁ δύσφορος ζημία ὁ σιωπή κυρόω κατά ἐμαυτοῦ μήτε αὐτός ἐπιστέλλω , μήτε ἀκούω προσφθέγγομαι ; ἐγώ μέν γάρ μέχρι ὁ πάρειμι ἐγκαρτερέω ὁ σκυθρωπός οὗτος δόγμα , ἡγέομαι πρέπω ἐγώ ὁ ὁ προφήτης λέγω · ὅτι καρτερέω ὡς ὁ τίκτω , ἀεί μέν ἐπιθυμέω ἢ συντυχία ἢ λόγος , ἀεί δέ ἀποτυγχάνω διά ὁ ἁμαρτία ὁ ἐμαυτοῦ . οὖον γάρ δή ἄλλος τις αἴτιος ἔχω ὁ γίγνομαι ἐπινοέω , πλήν γε δή ὁ πείθω παλαιός ἁμάρτημα ἐκτιννύω δίκη , ἐν ὁ χωρισμός ὁ ἀγάπη σύ · εἰμί δή καί ὀνομάζω χωρισμός ὅσιος ἐπί σύ καί ὅστις ὁ τυγχάνω , μή ὅτι γε ἐγώ , ὅς ἐκ ἀρχή ἐν πατήρ γίγνομαι χώρα . ἀλλά ὁ ἁμαρτία ἐγώ νῦν , οἷος νεφέλη βαθύς τις ἐπέχω , πᾶς ἐκεῖνος ἄγνοια ἐμποιέω . ὅταν γάρ ἀφοράω , πλήν ὁ ἐγώ λύπη ὁ γίγνομαι φέρω , μηδείς ἕτερος ἐκ αὐτός κατορθόω , πῶς οὐ εἰκότως ὁ ἐμαυτοῦ κακία ἀνατίθημι ὁ πάρειμι ; ἀλλά εἴτε ἁμαρτία ὁ συμβαίνω αἰτία , οὗτος ἐγώ πέρας ἵστημι ὁ δυσχερής · εἴτε τίς οἰκονομέω εἰμί , ἐκπληρόω πάντως ὁ σπουδάζω . οὖον γάρ ὀλίγος ὁ ὁ ζημία χρόνος . διό , μηκέτι στέγω , πρῶτος ῥήγνυμι φωνή , παρακαλέω ἐγώ τε αὐτός ἀναμιμνήσκω καί σεαυτοῦ , ὅς πλέω ἢ κατά ὁ ὁ συγγένεια εἰκός παρά πᾶς ὁ βίος ὁ κηδεμονία ἐγώ ἐπιδείκνυμι , καί ὁ πόλις νῦν ἐγώ ἕνεκα ἀγαπάω , ἀλλά μή διά ἐγώ ἀλλοτριόω σαυτοῦ ὁ πόλις . εἰμί τις οὖν παράκλησις ἐν Χριστός , εἰμί τις κοινωνία πνεῦμα , εἰμί τις σπλάγχνον καί οἰκτιρμός , πληρόω ἐγώ ὁ εὐχή · ἐνταῦθα ἵστημι ὁ κατηφής , ἀρχή τις δίδωμι ὁ φαιδρός πρός ὁ ἑξῆς , αὐτός ὁ ἄλλος καθηγούμενος ἐπί ὁ ἀγαθός , ἀλλά οὐ ἀκολουθέω ἕτερος ἐπί ὁ μή δεῖ . καί γάρ οὐδέ σῶμα χαρακτήρ ἴδιος οὗτος τις νομίζω , ὡς ὁ σός Ψυχή ὁ εἰρηνικός τε καί ἥμερος . πρέπω δέ εἄν οὖν ὁ τοιοῦτος ὁ ἄλλος ἕλκω πρός ἑαυτοῦ , καί παρέχω πᾶς ὁ ἐγγίζω σύ , ὥσπερ μύρον τις εὐωδία , ὁ ὁ σύ τρόπος χρηστότης ἀναπίμπλημι . καί γάρ εἰμί τίς καί ἀντιτείνω εἰμί νῦν , ἀλλά μικρός ὕστερος καί αὐτός ὁ ὁ εἰρήνη ἀγαθός ἐπιγιγνώσκω . ἠώς δέ εἄν ἐκ ὁ διάστασις ὁ διαβολή χώρα ἔχω , ἀνάγκη ἀεί ὁ ὑποψία ἐπί ὁ χείρων συναυξάνω . εἰμί μέν οὖν οὐδέ ἐκεῖνος πρέπω ἀμελέω ἐγώ , πᾶς δέ πλέω ὁ τιμιότης σύ . καί γάρ εἰμί μέν ἁμαρτάνω τίς , ἀγαθός εἰμί νουθετέω . οὗτος δέ ἄνευ συντυχία ἀμήχανος . εἰμί δέ οὐδείς ἀδικέω , ἀντί τίς μισέω ; οὗτος μέν δή οὖν ὁ ὁ ἴδιος ἐμαυτοῦ δικαιολογία προΐσχω . ἁ δέ εἄν ὑπέρ ἑαυτοῦ ὁ ἐκκλησία εἶπον , οὐ εἰς καλός ὁ διάστασις ἐγώ ἀπολαύω , ἀγαθός μέν σιωπάω . οὖον γάρ ἵνα λυπέω ὁ λόγος χράομαι οὗτος , ἀλλά ἵνα παύω ὁ λυπηρός . ὁ δέ σός σύνεσις πάντως οὐδείς διαφεύγω · ἀλλά πολύς μείζων καί τέλειος ὅς ἐγώ νοέω αὐτός εἄν ἐξευρίσκω ὁ διάνοια , καί ἄλλος εἶπον , ὅς γε καί ὁράω πρό ἐγώ ὁ βλάβη ὁ ἐκκλησία καί λυπέω μᾶλλον ἐγώ πάλαι διδάσκω παρά ὁ κύριος μηδείς ὁ μικρός καταφρονέω . νυνί δέ ὁ βλάβη οὐ εἰς εἷς ἢ δύο περιορίζω , ἀλλά πόλις ὅλος καί δῆμος ὁ ἡμέτερος παραπολαύω συμφορά . ὁ γάρ ἐπί ὁ ὑπερορία φήμη τίς χρή καί λέγω ὁποῖος τις εἰμί περί ἐγώ ; πρέπω οὖν εἄν ὁ σός μεγαλοψυχία ὁ μέν φιλόνεικος ἕτερος παραχωρέω · μᾶλλον δέ ἐκεῖνος ἐξαιρέω ὁ Ψυχή , εἴπερ οἷος τε · αὐτός δέ διά ἀνεξικακία νικάω ὁ λυπηρός . ὁ μέν γάρ ἀμύνω πᾶς εἰμί ὁ ὀργίζω , ὁ δέ καί αὐτός ὁ ὀργή ὑψηλός εἰμί , οὗτος δή μόνος σύ , καί εἰμί τίς σύ ὁ ἀρετή παραπλήσιος . ἐκεῖνος δέ οὐ εἴρω , ὅτι ὁ ἐγώ χαλεπαίνω εἰς ὁ μηδείς ἀδικέω ὁ ὀργή ἐπαφίημι . εἴτε οὖν παρουσία , εἴτε γράμμα , εἴτε κλῆσις ὁ πρός ἑαυτοῦ , εἴτε ὅσπερ εἄν ἐθέλω τρόπος , παραμυθέομαι ἐγώ ὁ Ψυχή . ἐγώ μέν γάρ εὐχή ἐπί ὁ ἐκκλησία φαίνω ὁ θεοσέβεια σύ , καί ἐγώ τε ὁμοῦ καί ὁ λαός θεραπεύω αὐτός τε ὁ ὁράω καί ὁ λόγος ὁ χάρις σύ . ἐάν μέν οὖν οὗτος εἰμί δυνατός , οὗτος ἀγαθός · ἐάν δέ τίς ἕτερος δόξα , ἐκεῖνος δέχομαι . μόνος πάγιος γνωρίζω ἐγώ ὁ παρίστημι ὁ φρόνησις σύ παρακαλέω .