basilius-theology.epistulae 242
Θεοῦ τοῦ ἁγίου τὴν ἐκ πάσης θλίψεως διέξοδον τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπʼ αὐτὸν ὑποσχομένου , εἰ καὶ ἐν μέσῳ πελάγει κακῶν ἀπελήφθημεν , καὶ τρικυμίαις παρὰ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας ἐγειρομέναις ἡμῖν βασανιζόμεθα , ὅμως ἀντέχομεν ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντι ἡμᾶς Χριστῷ , καὶ οὐ παρελύσαμεν τὸν τόνον τῆς ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν σπουδῆς , οὐδὲ ὥσπερ ἐν χειμῶνι τοῦ κλύδωνος ὑπερέχοντος ἀπογνόντες τῆς σωτηρίας τὴν διάλυσιν ἀναμένομεν · ἀλλʼ ἔτι ἐχόμεθα τῆς ἐνδεχομένης ἡμῖν σπουδῆς , εἰδότες ὅτι καὶ ὁ καταποθεὶς ὑπὸ τοῦ κήτους , διὰ τὸ μὴ ἀπογνῶναι ἑαυτοῦ , ἀλλὰ βοῆσαι πρὸς Κύριον , τῆς σωτηρίας κατηξιώθη . οὕτω δὴ καὶ αὐτοὶ πρὸς ἔσχατον ἥκοντες τῶν κακῶν , τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος οὐκ ἀφιέμεθα · ἀλλὰ πανταχόθεν αὐτοῦ περισκοπούμεθα τὴν βοήθειαν . ὅθεν καὶ πρὸς ὑμᾶς ἀπεβλέψαμεν νῦν , τιμιώτατοι ἡμῖν ἀδελφοί , οὓς πολλάκις μὲν ἐν καιρῷ τῶν θλίψεων ἐπιφανήσεσθαι ἡμῖν προσεδοκήσαμεν . ἀποπεσόντες δὲ τῆς ἐλπίδος , εἴπομεν πρὸς ἑαυτοὺς καὶ ἡμεῖς , ὅτι Ὑπέμεινα συλλυπούμενον , καὶ οὐχ ὑπῆρξε , καὶ παρακαλοῦντας , καὶ οὐχ εὗρον . τοιαῦτα γὰρ ἡμῶν τὰ παθήματα , ὡς καὶ τῶν περάτων ἐφικέσθαι τῆς καθʼ ἡμᾶς οἰκουμένης · καὶ εἴπερ πάσχοντος μέλους ἑνὸς συμπάσχει πάντα τὰ μέλη , ἔπρεπε δήπου καὶ ἡμῖν ἐν πολλῷ χρόνῳ πεπονηκόσι συνδιατεθῆναι τὴν εὐσπλαγχνίαν ὑμῶν . οὐ γὰρ ἡ τῶν τόπων ἐγγύτης ἀλλʼ ἡ κατὰ πνεῦμα συνάφεια ἐμποιεῖν πέφυκε τὴν οἰκείωσιν , ἣν ἡμῖν εἶναι πρὸς τὴν ἀγάπην ὑμῶν πεπιστεύκαμεν . Τί δήποτε οὖν οὐ γράμμα παρακλήσεως , οὐκ ἀδελφῶν ἐπίσκεψις , οὐκ ἄλλο τι τῶν ὀφειλομένων ἡμῖν παρὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀγάπης γεγένηται ; τρισκαιδέκατον γὰρ ἔτος ἐστίν , ἀφʼ οὗ ὁ αἱρετικὸς ἡμῖν πόλεμος ἐπανέστη · ἐν ᾧ πλείους γεγόνασι ταῖς ἐκκλησίαις αἱ θλίψεις τῶν μνημονευομένων ἀφʼ οὗ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ καταγγέλλεται . ὧν τὰ καθʼ ἕκαστον διηγεῖσθαι ὑμῖν παραιτούμεθα , μή ποτε τὸ τοῦ λόγου ἡμῶν ἀσθενὲς τὴν ἐναργείαν τῶν κακῶν ὑπεκλύσῃ · καὶ ἅμα οὐδὲ ἡγούμεθα ὑμᾶς διδασκαλίας προσδεῖσθαι , τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων πάλαι τῇ φήμῃ δεδιδαγμένους . κεφάλαιον δὲ τοῦ κακοῦ · οἱ λαοὶ τοὺς τῶν προσευχῶν καταλιπόντες οἴκους , ἐν ταῖς ἐρήμοις συνάγονται , θέαμα ἐλεεινόν · γυναῖκες , καὶ παιδία , καὶ γέροντες , καὶ οἱ ἄλλως ἀσθενεῖς , ἐν ὄμβροις λαβροτάτοις , καὶ νιφετοῖς καὶ ἀνέμοις καὶ παγετῷ τοῦ χειμῶνος , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν θέρει ὑπὸ τὴν φλόγα τοῦ ἡλίου ἐν τῷ ὑπαίθρῳ ταλαιπωροῦντες . καὶ ταῦτα πάσχουσι διὰ τὸ τῆς πονηρᾶς ζύμης Ἀρείου γενέσθαι μὴ καταδέχεσθαι . Πῶς ἂν ὑμῖν ταῦτα λόγος ἐναργῶς παραστήσειεν , εἰ μὴ αὐτὴ ἡ πεῖρα καὶ ἡ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν θέα κινήσειειν ὑμᾶς πρὸς συμπάθειαν ; ὥστε παρακαλοῦμεν ὑμᾶς νῦν γοῦν χεῖρα ὀρέξαι ταῖς κατὰ τὴν ἀνατολὴν ἐκκλησίαις εἰς γόνυ κλιθείσαις ἤδη , καὶ ἀποστεῖλαί τινας τοὺς τῶν μισθῶν ὑπομιμνήσκοντας τῶν ἀποκειμένων ἐπὶ τῇ ὑπομονῇ τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ παθημάτων . οὐ γὰρ τοσοῦτον ὁ συνήθης λόγος ἐνεργεῖν πέφυκεν , ὅσον ἡ ξένη φωνὴ ἐμποιεῖν τὴν παράκλησιν , καὶ ταῦτα παρὰ ἀνδρῶν γινομένη πανταχοῦ ἐπὶ τοῖς καλλίστοις τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι γνωριζομένων , ὁποίους ὑμᾶς ἡ φήμη πᾶσιν ἀνθρώποις περιαγγέλλει , ἀτρώτους κατὰ τὴν πίστιν διαμείναντας , ἄσυλον τὴν ἀποστολικὴν παρακαταθήκην διαφυλάξαντας . ἀλλʼ οὐχὶ καὶ τὰ ἡμέτερα τοιαῦτα · ἀλλʼ ἔχομέν τινας ἐπιθυμίᾳ δόξης , καὶ τῇ μάλιστα καταστρεφούσῃ Χριστιανῶν ψυχὰς φυσιώσει , καταθαρρήσαντάς τινων καινοτομίας ῥημάτων , ὅθεν αἱ ἐκκλησίαι σαθρωθεῖσαι , ὥσπερ ἀγγεῖα ἀραιωθέντα , τὴν αἱρετικὴν διαφθορὰν εἰσρυεῖσαν ἐδέξαντο . ἀλλʼ ὑμεῖς , ὦ ἀγαπητοὶ ἡμῖν καὶ περιπόθητοι , γένεσθε τῶν μὲν τραυματιῶν ἰατροί , τῶν δὲ ὑγιαινόντων παιδοτρίβαι , τὸ μὲν νενοσηκὸς ὑγιάζοντες τὸ δὲ ὑγιαῖνον ἀλείφοντες εἰς εὐσέβειαν .
Lemmas: Θεός ὁ ἅγιος ὁ ἐκ πᾶς θλῖψις διέξοδος ὁ ἐλπίζω ἐπί αὐτός ὑπέχω , εἰμί καί ἐν μέσος πέλαγος κακός ἀπολαμβάνω , καί τρικυμία παρά ὁ πνεῦμα ὁ πονηρία ἐγείρω ἐγώ βασανίζω , ὅμως ἀντέχω ἐν ὁ ἐνδυναμόω ἐγώ Χριστός , καί οὖον παραλύω ὁ τόνος ὁ ὑπέρ ὁ ἐκκλησία σπουδή , οὐδέ ὥσπερ ἐν χειμών ὁ κλύδων ὑπερέχω ἀπογιγνώσκω ὁ σωτηρία ὁ διάλυσις ἀναμένω · ἀλλά ἔτι ἔχω ὁ ἐνδέχομαι ἐγώ σπουδή , οἶδα ὅτι καί ὁ καταπίνω ὑπό ὁ κῆτος , διά ὁ μή ἀπογιγνώσκω ἑαυτοῦ , ἀλλά βοάω πρός κύριος , ὁ σωτηρία καταξιόω . οὗτος δή καί αὐτός πρός ἔσχατος ἥκω ὁ κακός , ὁ εἰς θεός ἐλπίς οὐ ἀφίημι · ἀλλά πανταχόθεν αὐτός περισκοπέω ὁ βοήθεια . ὅθεν καί πρός σύ ἀποβλέπω νῦν , τίμιος ἐγώ ἀδελφός , ὅς πολλάκις μέν ἐν καιρός ὁ θλῖψις ἐπιφαίνω ἐγώ προσδοκάω . ἀποπίπτω δέ ὁ ἐλπίς , εἶπον πρός ἑαυτοῦ καί ἐγώ , ὅτι ὑπομένω συλλυπέω , καί οὐ ὑπάρχω , καί παρακαλέω , καί οὐ εὑρίσκω . τοιοῦτος γάρ ἐγώ ὁ πάθημα , ὡς καί ὁ πέρας ἐφικνέομαι ὁ κατά ἐγώ οἰκέω · καί εἴπερ πάσχω μέλος εἷς συμπάσχω πᾶς ὁ μέλος , πρέπω δήπου καί ἐγώ ἐν πολύς χρόνος πονέω συνδιατίθημι ὁ εὐσπλαγχνία σύ . οὖον γάρ ὁ ὁ τόπος ἐγγύτης ἀλλά ὁ κατά πνεῦμα συνάφεια ἐμποιέω φύω ὁ οἰκέω , ὅς ἐγώ εἰμί πρός ὁ ἀγάπη σύ πιστεύω . τις δήποτε οὖν οὖον γράμμα παράκλησις , οὐ ἀδελφός ἐπίσκεψις , οὐ ἄλλος τίς ὁ ὀφείλω ἐγώ παρά ὁ θεσμός ὁ ἀγάπη γίγνομαι ; τρισκαιδέκατος γάρ ἔτος εἰμί , ἀπό ὅς ὁ αἱρετικός ἐγώ πόλεμος ἐπανίστημι · ἐν ὅς πλείων γίγνομαι ὁ ἐκκλησία ὁ θλῖψις ὁ μνημονεύω ἀπό ὅς ὁ Εὐαγγέλιος ὁ Χριστός καταγγέλλω . ὅς ὁ κατά ἕκαστος διηγέομαι σύ παραιτέομαι , μή ποτός ὁ ὁ λόγος ἐγώ ἀσθενής ὁ ἐνάργεια ὁ κακός ὑπέκλυσις · καί ἅμα οὐδέ ἡγέομαι σύ διδασκαλία προσδέω , ὁ ἀλήθεια ὁ πρᾶγμα πάλαι ὁ φήμη διδάσκω . κεφάλαιος δέ ὁ κακός · ὁ λαός ὁ ὁ προσευχή καταλείπω οἶκος , ἐν ὁ ἐρῆμος συνάγω , θέαμα ἐλεεινός · γυνή , καί παιδίον , καί γέρων , καί ὁ ἄλλως ἀσθενής , ἐν ὄμβρος λάβρος , καί νιφετός καί ἄνεμος καί παγετός ὁ χειμών , ὁμοίως δέ καί ἐν θέρος ὑπό ὁ φλόξ ὁ ἥλιος ἐν ὁ ὕπαιθρος ταλαιπωρέω . καί οὗτος πάσχω διά ὁ ὁ πονηρός ζύμη Ἄρειος γίγνομαι μή καταδέχομαι . Πῶς εἄν σύ οὗτος λόγος ἐναργής παρίστημι , εἰμί μή αὐτός ὁ πείρω καί ὁ διά ὁ ὀφθαλμός θέα κινέω σύ πρός συμπάθεια ; ὥστε παρακαλέω σύ νῦν γοῦν χείρ ὀρέγω ὁ κατά ὁ ἀνατολή ἐκκλησία εἰς γόνυ κλίνω ἤδη , καί ἀποστέλλω τις ὁ ὁ μισθός ὑπομιμνῄσκω ὁ ἀπόκειμαι ἐπί ὁ ὑπομονή ὁ ὑπέρ Χριστός πάθημα . οὖον γάρ τοσοῦτος ὁ συνήθης λόγος ἐνεργέω φύω , ὅσος ὁ ξένος φωνή ἐμποιέω ὁ παράκλησις , καί οὗτος παρά ἀνήρ γίγνομαι πανταχοῦ ἐπί ὁ καλός ὁ ὁ Θεός χάρις γνωρίζω , ὁποῖος σύ ὁ φήμη πᾶς ἄνθρωπος περιαγγέλλω , ἄτρωτος κατά ὁ πίστις διαμένω , ἄσυλον ὁ ἀποστολικός παρακαταθήκη διαφυλάσσω . ἀλλά οὐ καί ὁ ἡμέτερος τοιοῦτος · ἀλλά ἔχω τις ἐπιθυμία δόξα , καί ὁ μάλιστα καταστρέφω Χριστιανός ψυχή φυσίωσις , καταθαρσέω τίνω καινοτομία ῥῆμα , ὅθεν ὁ ἐκκλησία σαθρόω , ὥσπερ ἀγγεῖον ἀραιόω , ὁ αἱρετικός διαφθορά εἰσρέω δέχομαι . ἀλλά σύ , εἰμί ἀγαπητός ἐγώ καί περιπόθητος , γίγνομαι ὁ μέν τραυματίας ἰατρός , ὁ δέ ὑγιαίνω παιδοτρίβης , ὁ μέν νοσέω ὑγιάζω ὁ δέ ὑγιαίνω ἀλείφω εἰς εὐσέβεια .