basilius-theology.epistulae 8
καὶ περὶ πίστεως Πολλάκις ἐθαύμασα τί ποτε πρὸς ἡμᾶς πεπόνθατε καὶ πόθεν τοσοῦτον ἡττᾶσθε τῆς ἡμετέρας βραχύτητος , τῆς μικρᾶς καὶ ὀλίγης καὶ οὐδὲν ἴσως ἐχούσης ἐράσμιον , καὶ λόγοις ἡμᾶς προτρέπεσθε φιλίας τε καὶ πατρίδος ὑπομιμνήσκοντες , ὥσπερ φυγάδας τινὰς πατρικοῖς σπλάγχνοις πρὸς ἑαυτοὺς πάλιν ἐπιστρέφειν πειρώμενοι . ἐγὼ δὲ τὸ μὲν φυγὰς γεγονέναι ὁμολογῶ , καὶ οὐκ ἀρνηθείην · τὴν δὲ αἰτίαν μάθοιτʼ ἂν ἤδη ποθοῦντες . Μάλιστα μὲν τῷ ἀδοκήτῳ τότε πληγείς , καθάπερ οἱ τοῖς αἰφνιδίοις ψόφοις ἀθρόως καταπλαγέντες , οὐ κατέσχον τοὺς λογισμούς , ἀλλʼ ἐμάκρυνα φυγαδεύων , καὶ ηὐλίσθην χρόνον ἱκανὸν ἀφʼ ὑμῶν , ἔπειτα δὲ καὶ πόθος τις ὑπεισῄει μου τῶν θείων δογμάτων καὶ τῆς περὶ ἐκεῖνα φιλοσοφίας . Πῶς γὰρ ἂν δυναίμην , ἔφην ἐγώ , κρατῆσαι τῆς συνοικούσης ἡμῖν κακίας ; τίς δʼ ἄν μοι γένηται Λάβαν , ἀπαλλάττων με τοῦ Ἡσαῦ καὶ πρὸς τὴν ἀνωτάτω φιλοσοφίαν παιδαγωγῶν ; ἀλλʼ ἐπειδή , σὺν Θεῷ , τοῦ σκοποῦ κατὰ δύναμιν τετυχήκαμεν εὑρόντες σκεῦος ἐκλογῆς καὶ φρέαρ βαθύ , λέγω δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ στόμα Γρηγόριον , ὀλίγον ἡμῖν , παρακαλῶ , ὀλίγον συγχωρήσατε χρόνον . αἰτούμεθα , οὐ τὴν ἐν ταῖς πόλεσι διατριβὴν ἀσπαζόμενοι · οὐδὲ γὰρ λέληθεν ἡμᾶς ὁ πονηρὸς διὰ τῶν τοιούτων τὴν ἀπάτην τοῖς ἀνθρώποις προσμηχανώμενος · ἀλλὰ τὴν συντυχίαν τὴν πρὸς τοὺς ἁγίους ἐπωφελῆ μάλιστα κρίνοντες . ἐν γὰρ τῷ λέγειν τι περὶ τῶν θείων δογμάτων καὶ ἀκούειν πυκνότερον , ἕξιν δυσαπόβλητον θεωρημάτων λαμβάνομεν . καὶ τὰ μὲν καθʼ ἡμᾶς τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον . Ὑμεῖς δέ , ὦ θεῖαί μοι καὶ προσφιλέσταται πασῶν κεφαλαί , φυλάττεσθε τοὺς τῶν Φυλιστιαίων ποιμένας , μή τις λαθὼν ἐμφράξῃ ὑμῶν τὰ φρέατα καὶ τὸ καθαρὸν τῆς γνώσεως τῆς περὶ τὴν πίστιν ἐπιθολώσῃ . τοῦτο γὰρ αὐτοῖς ἀεί ἐστιν ἐπιμελές , μὴ ἐκ τῶν θείων Γραφῶν διδάσκειν τὰς ἀκεραιοτέρας ψυχάς , ἀλλʼ ἐκ τῆς ἔξωθεν σοφίας παρακρούεσθαι τὴν ἀλήθειαν . ὁ γὰρ ἀγέννητον καὶ γεννητὸν ἐπεισάγων ἡμῶν τῇ πίστει , καὶ τὸν ἀεὶ ὄντα μὴ ὄντα ποτὲ δογματἴζων , καὶ τὸν φύσει καὶ ἀεὶ Πατέρα πατέρα γινόμενον , καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐκ ἀΐδιον , οὐκ ἀντικρύς ἐστι Φυλιστεύς ; βασκαίνων τοῖς τοῦ πατριάρχου ἡμῶν προβάτοις , ἵνα μὴ πίνωσιν ἐκ τοῦ καθαροῦ καὶ ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον ὕδατος , ἀλλὰ τὸ τοῦ προφήτου λόγιον πρὸς ἑαυτοὺς ἐπισπάσωνται , τό Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος καὶ ὤρυξαν ἑαυτοῖς λάκκους συντετριμμένους οἳ οὐ δυνήσονται ὕδωρ συσχεῖν , δέον ὁμολογεῖν Θεὸν τὸν Πατέρα , Θεὸν τὸν Υἱόν , Θεὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὡς οἱ θεῖοι λόγοι καὶ οἱ τούτους ὑψηλότερον νενοηκότες ἐδίδαξαν . Πρὸς δὲ τοὺς ἐπηρεάζοντας ἡμῖν τὸ τρίθεον , ἐκεῖνο λεγέσθω , ὅτιπερ ἡμεῖς ἕνα Θεόν , οὐ τῷ ἀριθμῷ , ἀλλὰ τῇ φύσει ὁμολογοῦμεν . πᾶν γὰρ ὃ ἓν ἀριθμῷ λέγεται , τοῦτο οὐχ ἓν ὄντως οὐδʼ ἁπλοῦν τῇ φύσει ἐστίν · ὁ δὲ Θεὸς ἁπλοῦς καὶ ἀσύνθετος παρὰ πᾶσιν ὁμολογεῖται . οὐκ ἄρα εἷς ἀριθμῷ ἐστὶν ὁ Θεός . ὃ δὲ λέγω τοιοῦτόν ἐστιν . ἓν ἀριθμῷ τὸν κόσμον εἶναί φαμεν , ἀλλʼ οὐχ ἕνα τῇ φύσει , ἀλλʼ οὐδʼ ἁπλοῦν τινὰ τοῦτον · τέμνομεν γὰρ αὐτὸν εἰς τὰ ἐξ ὧν συνέστηκε στοιχεῖα , εἰς πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ ἀέρα καὶ γῆν . πάλιν ὁ ἄνθρωπος εἷς ἀριθμῷ ὀνομάζεται · ἕνα γὰρ ἄνθρωπον πολλάκις λέγομεν . ἀλλʼ οὐχ ἁπλοῦς τις οὗτός ἐστιν , ἐκ σώματος καὶ ψυχῆς συνεστώς . ὁμοίως δὲ καὶ ἄγγελον ἕνα ἀριθμῷ ἐροῦμεν , ἀλλʼ οὐχ ἕνα τῇ φύσει οὐδὲ ἁπλοῦν · οὐσίαν γὰρ μεθʼ ἁγιασμοῦ τὴν τοῦ ἀγγέλου ὑπόστασιν ἐννοοῦμεν . εἰ τοίνυν πᾶν τὸ ἓν ἀριθμῷ ἓν τῇ φύσει οὔκ ἐστι , καὶ τὸ ἓν τῇ φύσει καὶ ἁπλοῦν ἓν ἀριθμῷ οὔκ ἐστιν , ἡμεῖς δὲ λέγομεν ἕνα τῇ φύσει Θεόν , πῶς ἐπεισάγουσιν ἡμῖν τὸν ἀριθμόν , αὐτὸν πάντη ἡμῶν ἐξοριζόντων τῆς μακαρίας ἐκείνης καὶ νοητῆς φύσεως ; ὁ γὰρ ἀριθμός ἐστι τοῦ ποσοῦ , τὸ δὲ ποσὸν τῇ σωματικῇ φύσει συνέζευκται · ὁ γὰρ ἀριθμὸς τῆς σωματικῆς φύσεως . σωμάτων δὲ δημιουργὸν τὸν Κύριον ἡμῶν εἶναι πεπιστεύκαμεν . διὸ καὶ πᾶς ἀριθμὸς ἐκεῖνα σημαίνει τὰ ἔνυλον καὶ περιγραπτὴν ἔχειν λαχόντα τὴν φύσιν , ἡ δὲ μονὰς καὶ ἑνὰς τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπεριλήπτου οὐσίας ἐστὶ σημαντική . ὁ τοίνυν ἀριθμὸν ἢ κτίσμα ὁμολογῶν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , λανθάνει ἔνυλον καὶ περιγραπτὴν φύσιν εἰσάγων . περιγραπτὴν δὲ λέγω , οὐ μόνον τὴν περιεχομένην ὑπὸ τόπου , ἀλλʼ ἥνπερ καὶ τῇ προγνώσει ἐμπεριείληφεν ὁ μέλλων αὐτὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν , ἣν καὶ ἐπιστήμῃ περιλαβεῖν δυνατόν ἐστι . πᾶν οὖν ἅγιον , ὃ περιγραπτὴν ἔχει τὴν φύσιν καὶ ἐπίκτητον ἔχει τὴν ἁγιότητα , οὐκ ἀνεπίδεκτόν ἐστι κακίας . ὁ δὲ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πηγή ἐστιν ἁγιασμοῦ , ὑφʼ ἧς πᾶσα ἡ λογικὴ κτίσις κατʼ ἀναλογίαν τῆς ἀρετῆς ἁγιάζεται . Καίτοι ἡμεῖς κατὰ τὸν ἀληθῆ λόγον οὔτε ὅμοιον οὔτε ἀνόμοιον λέγομεν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί . ἑκάτερον γὰρ αὐτῶν ἐπίσης ἀδύνατον . ὅμοιον γὰρ καὶ ἀνόμοιον κατὰ τὰς ποιότητας λέγεται · ποιότητος δὲ τὸ θεῖον ἐλεύθερον . ταὐτότητα δὲ τῆς φύσεως ὁμολογοῦντες καὶ τὸ ὁμοούσιον ἐκδεχόμεθα καὶ τὸ σύνθετον φεύγομεν , τοῦ κατʼ οὐσίαν Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸν κατʼ οὐσίαν Θεὸν καὶ Υἱὸν γεγεννηκότος · ἐκ γὰρ τούτου τὸ ὁμοούσιον δείκνυται . ὁ γὰρ κατʼ οὐσίαν Θεὸς τῷ κατʼ οὐσίαν Θεῷ ὁμοούσιός ἐστιν . Ἐπεὶ δὲ λέγεται θεὸς καὶ ὁ ἄνθρωπος , ὡς τὸ Εγὼ εἶπα , θεοί ἐστε , καὶ ὁ δαίμων θεός , ὡς τὸ Οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια , ἀλλʼ οἱ μὲν κατὰ χάριν ὀνομάζονται , οἱ δὲ κατὰ ψεῦδος . ὁ δὲ Θεὸς μόνος κατʼ οὐσίαν ἐστὶ Θεός . μόνος δὲ ὅταν εἴπω , τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ τὴν ἁγίαν καὶ ἄκτιστον δηλῶ , τὸ γὰρ μόνος λέγεται καὶ ἐπί τινος ἀνθρώπου καὶ ἐπὶ φύσεως ἁπλῶς τῆς καθόλου · ἐπί τινος μέν , οἷον , φέρε εἰπεῖν , ἐπὶ Παύλου , ὅτι μόνος ἡρπάγη ἕως τρίτου οὐρανοῦ καὶ ἤκουσεν ἄῤῥητα ῥήματα ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι · ἐπὶ φύσεως δὲ τῆς καθόλου , ὡς ὅταν λέγῃ Δαβίδ , Ἄνθρωπος , ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ . ἐνταῦθα γὰρ οὐ τόν τινα ἄνθρωπον , ἀλλὰ τὴν καθόλου φύσιν δηλοῖ · πᾶς γὰρ ἄνθρωπος πρόσκαιρος καὶ θνητός . οὕτω κἀκεῖνα νοοῦμεν ἐπὶ τῆς φύσεως εἰρημένα · τὸ Ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν , καί , Μόνῳ σοφῷ Θεῷ , καὶ τὸ Οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός ( τὸ γὰρ εἷς ἐνταῦθα τῷ μόνος ταὐτὸν δηλοῖ ) , καὶ τὸ Ὁ τανύσας τὸν οὐρανὸν μόνος , καὶ πάλιν , Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις , καὶ τὸ Οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ . τὸ γὰρ εἷς καὶ μόνος ἐπὶ Θεοῦ ἐν τῇ Γραφῇ οὐ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ Υἱοῦ ἢ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λέγεται , ἀλλὰ πρὸς τοὺς μὴ ὄντας θεούς , ὀνομαζομένους δὲ ψευδῶς · ὡς τὸ Κύριος μόνος ἦγεν αὐτούς , καὶ οὐκ ἦν μετʼ αὐτῶν θεὸς ἀλλότριος , καὶ τὸ Περιεῖλον υἱοὶ Ἰσραὴλ τὰ Βααλεὶμ καὶ τὰ ἄλση Ἀσταρὼθ καὶ ἐδούλευον Κυρίῳ μόνῳ , καὶ πάλιν ὁ Παῦλος , Ὥσπερ εἰσὶ θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοί , ἀλλʼ ἡμῖν εἷς Θεός , ὁ Πατήρ , ἐξ οὗ τὰ πάντα , καὶ εἷς Κύριος , Ἰησοῦς Χριστός , δι’ οὗ τὰ πάντα . Ἀλλὰ ζητοῦμεν ἐνταῦθα πῶς Εἷς Θεὸς εἰρηκὼς οὐκ ἠρκέσθη τῇ φωνῇ ( ἔφαμεν γὰρ ὅτι μόνος καὶ τὸ εἷς , ἐπὶ Θεοῦ , τὴν φύσιν δηλοῖ ) , ἀλλὰ καὶ τὸ Πατὴρ προσέθηκε καὶ τοῦ Χριστοῦ ἐμνημόνευσεν . ὑπονοῶ τοίνυν ὅτι οὐκ ἐξαρκεῖν ᾠήθη νῦν ὁ Παῦλος , τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς , κηρύσσειν μόνον Θεὸν τὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὅπερ διὰ τῆς Εἷς Θεὸς ἐδήλωσε ῥήσεως , ἐὰν μὴ καὶ διὰ τῆς προσθήκης τοῦ Πατρὸς τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα δηλώσῃ , καὶ διὰ τῆς μνήμης τοῦ Κυρίου τὸν Λόγον τὸν δι’ οὗ τὰ πάντα σημάνῃ · καὶ πάλιν , διὰ τῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ συμπαραλήψεως , τὴν ἐνανθρώπησιν παραγγείλῃ καὶ τὸ πάθος παραστήσῃ καὶ τὴν ἀνάστασιν φανερώσῃ . τὸ γὰρ Ἰησοῦς Χριστὸς τὰς τοιαύτας ἐννοίας ἡμῖν ἐμφαίνει . διὸ καὶ πρὸ τοῦ πάθους παραιτεῖται ὁ Κύριος , Ἰησοῦς Χριστὸς καταγγέλλεσθαι , καὶ διαστέλλεται τοῖς μαθηταῖς , ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν , ὅτι αὐτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστός . πρόκειται γὰρ αὐτῷ τελειώσαντι τὴν οἰκονομίαν , μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν , ἐπιτρέψαι αὐτοῖς κηρύσσειν αὐτὸν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν . τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ Ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν , καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν , καὶ τὸ Πιστεύετε εἰς Θεὸν καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε · πανταχοῦ τὴν ἔννοιαν ἡμῶν ἀσφαλιζομένου τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου , ἵνα μὴ θατέρῳ προσβαίνοντες θατέρου ἐκπίπτωμεν , καὶ τῇ θεολογίᾳ προσέχοντες τῆς οἰκονομίας καταφρονῶμεν , καὶ γένηται ἡμῖν κατὰ τὸ ἐλλεῖπον ἡ ἀσέβεια . Τὰ δὲ ῥήματα τῆς θείας Γραφῆς , ἅπερ λαμβάνοντες οἱ ἀντικείμενοι καὶ διαστρέφοντες πρὸς τὴν οἰκείαν συνείδησιν εἰς καθαίρεσιν τῆς δόξης τοῦ Μονογενοῦς ἡμῖν προφέρουσιν , οὕτως ἐξετάσωμεν , κατὰ τὸ δυνατὸν ἡμῖν ἀναπτύσσοντες αὐτῶν τὴν διάνοιαν . καὶ πρῶτον ἡμῖν προτιθέσθω τὸ Ἐγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα · τοῦτο γάρ ἐστιν ἓν τῶν βελῶν τῶν εἰς οὐρανὸν πεμπομένων ὑπὸ τῶν ἀσεβῶς αὐτῷ κεχρημένων . ἐνταῦθα δὲ τὸ ῥητὸν οὐ τὴν προαιώνιον , ὡς οἶμαι , ζωὴν ὀνομάζει ( πᾶν γὰρ τὸ δι’ ἕτερον ζῶν αὐτοζωὴ εἶναι οὐ δύναται , ὡς οὐδὲ τὸ ὑφʼ ἑτέρου θερμανθὲν αὐτοθερμότης εἶναι , ὁ δὲ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν εἴρηκεν , Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή ) , ἀλλὰ ζωὴν ταύτην τὴν ἐν σαρκὶ καὶ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ γεγενημένην , ἣν ἔζησε διὰ τὸν Πατέρα . βουλήσει γὰρ αὐτοῦ ἐπιδεδήμηκε τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων · καὶ οὐκ εἶπεν , Ἐγὼ ἔζησα διὰ τὸν Πατέρα , ἀλλʼ , Ἐγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα , σαφῶς τὸν παρόντα προσημαίνων χρόνον . δύναται δὲ καὶ ζωὴν λέγειν ἣν δῇ ὁ Χριστός , τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἔχων ἐν ἑαυτῷ . καὶ ὅτι τοῦτό ἐστι τὸ δηλούμενον , ἐκ τοῦ ἐπιφερομένου εἰσόμεθα . Καὶ ὁ τρώγων με , φησί , ζήσεται δι’ ἐμέ · τρώγομεν γὰρ αὐτοῦ τὴν σάρκα καὶ πίνομεν αὐτοῦ τὸ αἷμα , κοινωνοὶ γινόμενοι , διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως καὶ τῆς αἰσθητῆς ζωῆς , τοῦ Λόγου καὶ τῆς σοφίας . σάρκα γὰρ καὶ αἷμα πᾶσαν αὐτοῦ τὴν μυστικὴν ἐπιδημίαν ὠνόμασε , καὶ τὴν ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεολογικῆς συνεστῶσαν διδασκαλίαν ἐδήλωσε , δι’ ἧς τρέφεται ψυχὴ καὶ πρὸς τὴν τῶν ὄντων τέως θεωρίαν παρασκευάζεται . καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐκ τοῦ ῥητοῦ ἴσως δηλούμενον . Καὶ πάλιν , Ὁ Πατήρ μου μείζων μου ἐστί · κέχρηται γὰρ καὶ τούτῳ τῷ ῥητῷ τὰ ἀχάριστα κτίσματα , τὰ τοῦ πονηροῦ γεννήματα . ἐγὼ δὲ καὶ ἐκ ταύτης τῆς φωνῆς τὸ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ δηλοῦσθαι πεπίστευκα . τὰς γὰρ συγκρίσεις οἶδα κυρίως ἐπὶ τῶν τῆς αὐτῆς φύσεως γινομένας . ἄγγελον γὰρ ἀγγέλου λέγομεν μείζονα , καὶ ἄνθρωπον ἀνθρώπου δικαιότερον , καὶ πτηνὸν πτηνοῦ ταχύτερον . εἰ τοίνυν αἱ συγκρίσεις ἐπὶ τῶν ὁμοειδῶν γίνονται , μείζων δὲ κατὰ σύγκρισιν εἴρηται ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ , ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός . ἔστι δέ τις καὶ ἄλλη ἔννοια ἐναποκειμένη τῷ ῥητῷ . τί γὰρ θαυμαστὸν εἰ μείζονα ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα ὡμολόγησε , Λόγος ὢν καὶ σὰρξ γεγονώς , ὁπόταν καὶ ἀγγέλων ὤφθη κατὰ τὴν δόξαν ἐλάττων καὶ ἀνθρώπων κατὰ τὸ εἶδος ; Ἠλάττωσας γὰρ αὐτόν , φησί , βραχύ τι παρʼ ἀγγέλους · καὶ πάλιν , Τὸν δὲ βραχύ τι παρʼ ἀγγέλους ἠλαττωμένον , καὶ τὸ Εἴδομεν αὐτόν , καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος , ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐκλεῖπον παρὰ πάντας τοὺς ἀνθρώπους . τούτων δὲ πάντων ἠνέσχετο διὰ τὴν πολλὴν αὐτοῦ περὶ τὸ πλάσμα φιλανθρωπίαν , ἵνα τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον ἀνασώσηται καὶ τὸ σωθὲν καταμίξῃ καὶ τὸν κατελθόντα ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἱεριχώ , καὶ διὰ τοῦτο περιπεσόντα λῃσταῖς , εἰς τὴν οἰκείαν ὑγιαίνοντα πάλιν ἐπαναγάγῃ πατρίδα . Ἢ καὶ τὴν φάτνην αὐτῷ ὀνειδίσει αἱρετικός , δι’ ἧς ἄλογος ὢν ἐτράφη ὑπὸ τοῦ Λόγου ; καὶ τὴν πενίαν προοίσει , ὅτι κλινιδίου οὐκ ηὐπόρησεν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός ; διὰ τοῦτο Πατρὸς ἐλάττων ὁ Υἱός , ὅτι διὰ σὲ γέγονε νεκρός , ἵνα σε τῆς νεκρότητος ἀπαλλάξῃ καὶ ζωῆς μέτοχον ἐπουρανίου ποιήσῃ ; ὥσπερ ἄν , εἴ τις καὶ τὸν ἰατρὸν αἰτιῷτο , ὅτι συγκύπτων ἐπὶ τὰ πάθη τῆς δυσωδίας συναπολαύῃ , ἵνα τοὺς πεπονθότας ἰάσηται . Διὰ σὲ καὶ τὴν ὥραν καὶ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως ἀγνοεῖ · καίτοι οὐδὲν λανθάνει τὴν ὄντως σοφίαν , Πάντα γὰρ δι’ αὐτῆς ἐγένετο , οὐδεὶς δὲ ἀνθρώπων πώποτε ὃ πεποίηκεν ἀγνοεῖ . ἀλλὰ τοῦτο οἰκονομεῖ διὰ τὴν σὴν ἀσθένειαν , ἵνα μήτε τῷ στενῷ τῆς προθεσμίας οἱ ἁμαρτήσαντες τῇ ἀθυμίᾳ καταπέσωσιν , ὡς οὐχ ὑπολελειμμένου καιροῦ μετανοίας , μηδʼ οὖ πάλιν οἱ πολεμοῦντες μακρὰν τῇ ἀντικειμένῃ δυνάμει διὰ τὸ μῆκος τοῦ χρόνου λειποτακτήσωσιν . ἑκατέρους τοίνυν διὰ τῆς προσποιητῆς ἀγνοίας οἰκονομεῖ · τῷ μὲν διὰ τὸν καλὸν ἀγῶνα συντέμνων τὸν χρόνον , τῷ δὲ διὰ τὰς ἁμαρτίας καιρὸν μετανοίας ταμιευόμενος . καίτοι ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἑαυτὸν συγκαταριθμήσας τοῖς ἀγνοοῦσι διὰ τὴν τῶν πολλῶν , ὡς ἔφην , ἀσθένειαν · ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων , ὡς τελείοις κατʼ ἰδίαν διαλεγόμενος , καθʼ ὑπεξαίρεσιν ἑαυτοῦ φησίν , Οὐχ ὑμῶν ἐστὶ γνῶναι χρόνους ἢ καιροὺς οὓς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ . Καὶ ταῦτα μὲν κατὰ τὴν προτέραν ἐπιβολὴν εἰρήσθω παχύτερον . ἤδη δὲ ἐξεταστέον ὑψηλότερον τὴν διάνοιαν τοῦ ῥητοῦ καὶ κρουστέον τὴν θύραν τῆς γνώσεως , εἴ πως δυνηθείην ἐξεγεῖραι τὸν οἰκοδεσπότην , τὸν τοὺς πνευματικοὺς ἄρτους διδόντα τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν , ἐπειδὴ φίλοι καὶ ἀδελφοί εἰσιν οὓς ἑστιᾶσαι σπουδάζομεν . Οἱ ἅγιοι μαθηταὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπέκεινα θεωρίας , ὡς ἔνι ἀνθρώποις , ἐλθόντες καὶ καθαρθέντες ἀπὸ τοῦ λόγου , τὸ τέλος ἐπιζητοῦσι καὶ τὴν ἐσχάτην μακαριότητα γνῶναι ποθοῦσιν , ὅπερ ἀγνοεῖν καὶ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ αὐτὸν ὁ Κύριος ἡμῶν ἀπεφήνατο · ἡμέραν μὲν λέγων πᾶσαν τὴν ἀκριβῆ κατάληψιν τῶν ἐπινοίων τοῦ Θεοῦ , ὥραν δὲ τὴν ἑνάδος καὶ μονάδος θεωρίαν , ὧν τὴν εἴδησιν μόνῳ προσένειμε τῷ Πατρί . ὑπονοῶ τοίνυν ὅτι ἐκεῖνο λέγεται περὶ ἑαυτοῦ εἰδέναι ὁ Θεὸς ὅπερ ἐστί , κἀκεῖνο μὴ εἰδέναι , ὅπερ οὔκ ἐστι . δικαιοσύνην μὲν γὰρ καὶ σοφίαν λέγεται εἰδέναι ὁ Θεός , αὐτοδικαιοσύνη καὶ σοφία ὑπάρχων , ἀδικίαν δὲ καὶ πονηρίαν ἀγνοεῖν · οὐ γάρ ἐστιν ἀδικία καὶ πονηρία ὁ κτίσας ἡμᾶς Θεός . εἰ τοίνυν ἐκεῖνο λέγεται περὶ ἑαυτοῦ εἰδέναι ὁ Θεὸς ὅπερ ἐστί , κἀκεῖνο μὴ εἰδέναι ὅπερ οὐκ ἔστιν ( οὐκ ἔστι δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν κατὰ τὴν τῆς ἐνανθρωπήσεως ἐπίνοιαν καὶ παχυτέραν διδασκαλίαν τὸ ἔσχατον ὀρεκτόν ) , οὐκ ἄρα οἶδεν ὁ Σωτὴρ ἡμῶν τὸ τέλος καὶ τὴν ἐσχάτην μακαριότητα . ἀλλʼ οὐδὲ οἱ ἄγγελοι , φησίν , ἴσασι · τουτέστιν , οὐδὲ ἡ ἐν αὐτοῖς θεωρία καὶ οἱ λόγοι τῶν διακονιῶν εἰσὶ τὸ ἔσχατον ὀρεκτόν . παχεῖα γὰρ καὶ τούτων ἡ γνῶσις συγκρίσει τοῦ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον . Μόνος δὲ ὁ Πατήρ , φησίν , ἐπίσταται , ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστι τὸ τέλος καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης . ὅταν γὰρ μηκέτι Θεὸν ἐν τοῖς κατόπτροις μηδὲ διὰ τῶν ἀλλοτρίων ἐπιγινώσκωμεν , ἀλλʼ αὐτῷ ὡς μόνῳ καὶ ἑνὶ προσέλθωμεν , τότε καὶ τὸ ἔσχατον τέλος εἰσόμεθα . Χριστοῦ γὰρ βασιλείαν φασὶν εἶναι πᾶσαν τὴν ἔνυλον γνῶσιν · τοῦ δὲ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὴν ἄϋλον , καὶ ὡς ἂν εἴποι τις , αὐτῆς τῆς θεότητος θεωρίαν . ἔστι δὲ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ αὐτὸς τὸ τέλος καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης κατὰ τὴν τοῦ Λόγου ἐπίνοιαν . τί γάρ φησιν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ; Κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ · ἀνάστασιν λέγων τὴν ἀπὸ τῆς ἐνύλου γνώσεως ἐπὶ τὴν ἄϋλον θεωρίαν μετάβασιν , ἐσχάτην δὲ ἡμέραν τὴν γνῶσιν ταύτην εἰπών , μεθʼ ἣν οὐκ ἔστιν ἑτέρα . τηνικαῦτα γὰρ ὁ νοῦς ἡμῶν ἐξανίσταται καὶ πρὸς ὕψος μακάριον διεγείρεται , ὁπηνίκα ἂν θεωρήσῃ τὴν ἑνάδα καὶ μονάδα τοῦ Λόγου . Ἀλλʼ ἐπειδὴ παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς τῷ χοῒ συνεδέθη καὶ τῷ πηλῷ συμφύρεται καὶ ψιλῇ τῇ θεωρίᾳ ἐνατενίζειν ἀδυνατεῖ , διὰ τῶν συγγενῶν τοῦ σώματος αὐτοῦ κόσμων ποδηγούμενος , τὰς ἐνεργείας τοῦ κτίστου κατανοεῖ καὶ ταῦτα ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τέως ἐπιγινώσκει , ἵνʼ οὕτω κατὰ μικρὸν αὐξηθεὶς ἰσχύσῃ ποτὲ καὶ αὐτῇ γυμνῇ προσελθεῖν τῇ θεότητι . κατὰ ταύτην δὲ οἶμαι τὴν ἐπίνοιαν εἰρῆσθαι καὶ τὸ Ὁ Πατήρ μου μείζων μού ἐστι , καὶ τὸ Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι , ἀλλʼ οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός . τοῦτο γάρ ἐστι καὶ τὸ παραδοῦναι τὴν βασιλείαν τὸν Χριστὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί , ἀπαρχὴν ὄντα καὶ οὐ τέλος κατὰ τὴν παχυτέραν , ὡς ἔφην , διδασκαλίαν , ἥτις ὡς πρὸς ἡμᾶς , καὶ οὐ πρὸς αὐτὸν τὸν Υἱὸν θεωρεῖται . ὅτι δὲ ταῦθʼ οὕτως ἔχει , πάλιν ἐρωτήσασι τοῖς μαθηταῖς ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων τὸ Πότε ἀποκαθιστάνεὶς τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραήλ ; φησίν , Οὐχ ἡμῶν ἐστὶ γνῶναι χρόνους ἢ καιροὺς οὓς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ , τουτέστιν , οὐ τῶν συνδεδεμένων σαρκὶ καὶ αἵματι τῆς τοιαύτης βασιλείας ἡ γνῶσις . Ταύτην γὰρ τὴν θεωρίαν ὁ Πατὴρ ἐναπέθετο τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ · ἐξουσίαν λέγων τοὺς ἐξουσιαζομένους , ἰδίαν δέ , οὓς μὴ κατέχει ἄγνοια τῶν κατωτέρω πραγμάτων . χρόνους δὲ καὶ καιροὺς μή μοι νόει αἰσθητούς , ἀλλὰ διαστήματά τινα γνώσεως ὑπὸ τοῦ νοητοῦ ἡλίου γινόμενα . δεῖ γὰρ τὴν προσευχὴν ἐκείνην ἐπὶ πέρας ἀχθῆναι τοῦ Δεσπότου ἡμῶν · Ἰησοῦς γάρ ἐστιν ὁ προσευξάμενος , Δὸς αὐτοῖς , ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσι , καθὼς ἐγὼ καὶ σὺ ἕν ἐσμεν , Πάτερ . εἷς γὰρ ὢν ὁ Θεός , ἐν ἑκάστῳ γινόμενος , ἑνοῖ τοὺς πάντας · καὶ ἀπόλλυται ὁ ἀριθμὸς τῇ τῆς μονάδος ἐπιδημίᾳ . Κἀγὼ μὲν οὕτως ἐπέβαλον τῷ ῥητῷ κατὰ τὴν δευτέραν ἐπιχείρησιν . εἰ δέ τις βέλτιον λέγοι ἢ διορθοίη εὐσεβῶς τὰ ἡμέτερα , καὶ λεγέτω καὶ διορθούσθω , καὶ ὁ Κύριος ἀνταποδώσει ὑπὲρ ἡμῶν . οὐδεὶς γὰρ παρʼ ἡμῖν αὐλίζεται φθόνος , ὅτι μηδὲ φιλονεικίας ἕνεκεν ἢ κενοδοξίας ἐπὶ τήνδε τὴν ἐξέτασιν τῶν ῥημάτων κεχωρήκαμεν , ἀλλʼ ὠφελείας ἕνεκεν τῶν ἀδελφῶν , ὑπὲρ τοῦ μὴ δοκεῖν παρακρούεσθαι τὰ ὀστράκινα σκεύη , τὰ τὸν θησαυρὸν ἔχοντα τοῦ Θεοῦ , ὑπὸ τῶν λιθοκαρδίων καὶ ἀπεριτμήτων ἀνθρώπων , τῶν ἐκ τῆς μωρᾶς ὡπλισμένων σοφίας . Πάλιν διὰ τοῦ σοφοῦ Σολομῶντος ἐν Παροιμίαις κέκτισται , Κύριος γάρ , φησίν , ἔκτισέ με . καὶ ἀρχὴ ὁδῶν εὐαγγελικῶν ὀνομάζεται , ἀγουσῶν ἡμᾶς πρὸς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν , οὐ κατʼ οὐσίαν κτίσις , ἀλλὰ κατὰ τὴν οἰκονομίαν ὁδὸς γεγονώς . τὸ γὰρ γεγονέναι καὶ τὸ ἐκτίσθαι ταὐτὸν δηλοῖ . ὡς γὰρ ὁδὸς γέγονε , καὶ θύρα , καὶ ποιμήν , καὶ ἄγγελος , καὶ πρόβατον , καὶ πάλιν ἀρχιερεὺς καὶ ἀπόστολος , ἄλλων κατʼ ἄλλην ἐπίνοιαν τῶν ὀνομάτων κειμένων . Τί ἂν εἴποι πάλιν ὁ αἱρετικὸς περὶ τοῦ ἀνυποτάκτου Θεοῦ καὶ τοῦ δι’ ἡμᾶς ἁμαρτίαν γεγενημένου ; γέγραπται γάρ , Ὅταν ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα , τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα . οὐ φοβῇ , ἄνθρωπε , τὸν Θεὸν ἀνυπότακτον ὀνομαζόμενον ; τὴν γὰρ σὴν ὑποταγὴν ἰδίαν ποιεῖται , καὶ ἐν τῷ ἀντιτείνειν σε πρὸς τὴν ἀρετήν , ἀνυπότακτον ἑαυτὸν ὀνομάζει . οὕτω ποτὲ καὶ ἑαυτὸν ἔφη εἶναι τὸν διωκόμενον , Σαῦλε γάρ , φησί , Σαῦλε , τί με διώκεις ; ἡνίκα ἐπὶ Δαμασκὸν ἔτρεχε , τοὺς μαθητὰς τοῦ Χριστοῦ συνδῆσαι βουλόμενος . καὶ πάλιν ἑαυτὸν γυμνὸν ὀνομάζει , ἑνός τινος τῶν ἀδελφῶν γυμνητεύοντος , Γυμνὸς γάρ , φησίν , ἤμην , καὶ περιεβάλετέ με . καί , ἄλλου ἐν φυλακῇ ὄντος , ἑαυτὸν ἔφη εἶναι τὸν καθειργμένον . αὐτὸς γὰρ τὰς ἀσθενίας ἡμῶν ἦρε καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε . μία δὲ τῶν ἀσθενειῶν ἐστὶ καὶ ἡ ἀνυποταξία , καὶ ταύτην ἐβάστασε . διὸ καὶ τὰ συμβαίνοντα ἡμῖν περιστατικὰ ἰδιοποιεῖται ὁ Κύριος , ἐκ τῆς πρὸς ἡμᾶς κοινωνίας τὰ ἡμέτερα πάθη ἀναδεχόμενος . Ἀλλὰ καὶ τὸ Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφʼ ἑαυτοῦ οὐδέν , λαμβάνουσιν οἱ θεομάχοι ἐπὶ καταστροφῇ τῶν ἀκουόντων . ἐμοὶ δὲ καὶ τοῦτο τὸ ῥητὸν μάλιστα καταγγέλλει τῆς αὐτῆς φύσεως εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί . εἰ γὰρ ἕκαστον τῶν λογικῶν κτισμάτων δύναταί τι ποιεῖν ἀφʼ ἑαυτοῦ , αὐτεξούσιον ἔχον τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρόν τε καὶ κρεῖττον ῥοπήν , ὁ δὲ Υἱὸς οὐ δύναταί τι ποιεῖν ἀφʼ ἑαυτοῦ , οὐ κτίσμα ὁ Υἱός . εἰ δὲ μὴ κτίσμα , ὁμοούσιος τῷ Πατρί . καὶ πάλιν , οὐδὲν τῶν κτισμάτων τὰ ὅσα βούλεται δύναται . Ὁ δὲ Υἱὸς ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν . οὐκ ἄρα κτίσμα ὁ Υἱός . καὶ πάλιν , πάντα τὰ κτίσματα ἢ ἐκ τῶν ἐναντίων συνέστηκεν ἢ τῶν ἐναντίων ἐστὶ δεκτικά . ὁ δὲ Υἱὸς αὐτοδικαιοσύνη καὶ ἄϋλός ἐστιν . οὐκ ἄρα κτίσμα ὁ Υἱός . εἰ δὲ μὴ τοῦτο , ὁμοούσιος τῷ Πατρί . Καὶ αὕτη μὲν αὐτάρκης ἡμῖν ἡ ἐξέτασις κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἡμετέραν τῶν τεθέντων ῥητῶν . ἤδη δὲ λοιπὸν καὶ πρὸς τοὺς ἀντιπίπτοντας τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ τῷ λόγῳ χωρήσωμεν , καθαιροῦντες αὐτῶν πᾶν ὕψωμα διανοίας ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ . κτίσμα λέγεις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . πᾶν δὲ κτίσμα δοῦλόν ἐστι τοῦ κτίσαντος · Τὰ γὰρ σύμπαντα , φησί , δοῦλα σά . εἰ δὲ δοῦλόν ἐστι , καὶ ἐπίκτητον ἔχει τὴν ἁγιότητα · πᾶν δὲ ὃ ἐπίκτητον ἔχει τὴν ἁγιότητα οὐκ ἀνεπίδεκτόν ἐστι κακίας . τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , κατʼ οὐσίαν ὂν ἅγιον , πηγὴ ἁγιασμοῦ προσηγόρευται . οὐκ ἄρα κτίσμα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . εἰ δὲ μὴ κτίσμα , ὁμοούσιόν ἐστι τῷ Θεῷ . πῶς δὲ δοῦλον ἀποκαλεῖς , εἰπέ μοι , τὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐλευθεροῦντά σε τῆς δουλείας ; Ὁ γὰρ νόμος , φησί , τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς ἠλευθέρωσέ με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας . ἀλλʼ οὐδὲ τρεπτὴν αὐτοῦ ποτὲ τὴν οὐσίαν τολμήσεις εἰπεῖν , ἀφορῶν εἰς τὴν φύσιν τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως , ἥτις ὡς ἀστραπὴ πέπτωκεν ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ , καὶ ἐξέπεσε τῆς ὄντως ζωῆς διὰ τὸ ἐπίκτητον ἐσχηκέναι τὴν ἁγιότητα καὶ ἐπηκολουθηκέναι τῇ κακῇ βουλῇ τὴν ἀλλοίωσιν . τοιγαροῦν καὶ ἐκπεσὼν τῆς μονάδος καὶ τὸ ἀγγελικὸν ἀποῤῥίψας ἀξίωμα , ἀπὸ τοῦ τρόπου ὠνομάσθη διάβολος , ἀποσβεσθείσης μὲν αὐτοῦ τῆς προτέρας καὶ μακαρίας ἕξεως , τῆς δὲ ἀντικειμένης ταύτης δυνάμεως ἀναφθείσης . Ἔπειτα εἰ κτίσμα λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , πεπερατωμένην τὴν φύσιν αὐτοῦ εἰσάγει . πῶς οὖν σταθήσεται τὸ Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην , καὶ τὸ Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου ; ἀλλʼ οὐδʼ ἁπλοῦν αὐτὸ τῇ φύσει , ὡς ἔοικεν , ὁμολογεῖ . ἀριθμῷ γὰρ ἓν αὐτὸ ὀνομάζει . πᾶν δὲ ὃ ἓν ἀριθμῷ , τοῦτο οὐχ ἁπλοῦν , ὡς ἔφην , ἐστίν . εἰ δὲ μὴ ἁπλοῦν ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἐξ οὐσίας καὶ ἁγιασμοῦ συνέστηκε · τὸ δὲ τοιοῦτον σύνθετον . καὶ τίς οὕτως ἀνόητος ὡς σύνθετον εἰπεῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , καὶ μὴ ἁπλοῦν καὶ κατὰ τὸν τῆς ἁπλότητος λόγον ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ Υἱῷ ; Εἰ δὲ δεῖ προβῆναι τῷ λόγῳ καὶ ἐποπτεῦσαι τὰ μείζονα , ἐκ τούτου μάλιστα τὴν θεϊκὴν δύναμιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος θεωρήσωμεν . τρεῖς κτίσεις εὑρήκαμεν ὀνομαζομένας ἐν τῇ Γραφῇ · μίαν μὲν καὶ πρώτην , τὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγήν · δευτέραν δέ , τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος εἰς τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν · τρίτην δέ , τὴν ἐξανάστασιν τῶν νεκρῶν . ἐν ταύταις εὑρήσεις συνεργὸν Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ ἅγιον Πνεῦμα . οὐρανῶν γὰρ οὐσίωσις . καὶ τί φησιν ὁ Δαβίδ ; Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν , καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν . πάλιν ἄνθρωπος διὰ βαπτίσματος κτίζεται , Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ , καινὴ κτίσις . καὶ τί φησι τοῖς μαθηταῖς ὁ Σωτήρ ; Ἀπελθόντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος . ὁρᾷς κἀνταῦθα συμπαρὸν Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ ἅγιον Πνεῦμα . τί δʼ ἂν εἴποις καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν , ὅταν ἐκλείψωμεν , καὶ εἰς τὸν χοῦν ἡμῶν ἐπιστρέψωμεν ; Γῆ γάρ ἐσμεν καὶ εἰς τὴν γῆν ἀπελευσόμεθα , καὶ Ἀποστελεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ κτίσει ἡμᾶς , καὶ ἀνακαινίσει τὸ πρόσωπον τῆς γῆς . ἣν γὰρ Παῦλος ὁ ἅγιος ἐξανάστασιν εἴρηκε , ταύτην Δαβὶδ ἀνακαινισμὸν προσηγόρευσε . Ἀκούσωμεν δὲ πάλιν τοῦ ἁρπαγέντος ἕως τρίτου οὐρανοῦ . τί φησιν ; ὅτι Ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστε . πᾶς δὲ ναὸς Θεοῦ ναός . εἰ δὲ ναός ἐσμεν τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου , Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . λέγεται δὲ καὶ ναὸς Σολομῶντος , ἀλλʼ ὡς κατασκευάσαντος . εἰ δὲ οὕτως ἐσμὲν ναὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος , Θεὸς τὸ ἅγιον Πνεῦμα , Ὁ γὰρ πάντα κατασκευάσας Θεός . εἰ δὲ ὡς προσκυνουμένου καὶ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν , ὁμολογήσωμεν αὐτὸ εἶναι Θεόν . Κυρίῳ γὰρ τῷ Θεῷ σου προσκυνήσεις , καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις . εἰ δὲ τὴν Θεὸς φωνὴν παραιτοῖντο , μανθανέτωσαν τίνος ἐστὶ σημαντικὸν τὸ ὄνομα τοῦτο . παρὰ γὰρ τὸ τεθεικέναι τὰ πάντα ἢ θεᾶσθαι τὰ πάντα ὁ Θεὸς ὀνομάζεται . εἰ τοίνυν Θεὸς εἴρηται παρὰ τὸ τεθεικέναι ἢ θεᾶσθαι τὰ πάντα , τὸ δὲ Πνεῦμα πάντα γινώσκει τὰ τοῦ Θεοῦ , ὡς τὸ πνεῦμα τὸ ἐν ἡμῖν τὰ ἡμέτερα , Θεὸς οὖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Καὶ πάλιν , εἰ ἡ μάχαιρα τοῦ Πνεύματος ῥῆμά ἐστι Θεοῦ , Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἐκείνου γάρ ἐστιν ἡ μάχαιρα , οὗ καὶ ῥῆμα καλεῖται . καὶ εἰ καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρὸς ὀνομάζεται ( Δεξιὰ γὰρ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν , καὶ Ἡ δεξιά σου , Κύριε , ἔθραυσεν ἐχθρούς ) , δάκτυλος δὲ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , κατὰ τὸ ῥητόν , τὸ Εἰ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια · ὅπερ ἐν ἑτέρῳ Εὐαγγελίῳ γέγραπται , τὸ Εἰ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια , τῆς αὐτῆς φύσεως τῷ Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον . Καὶ περὶ μὲν τῆς προσκυνητῆς καὶ ἁγίας Τριάδος τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰρήσθω · οὐ γὰρ νῦν δυνατὸν πλατύτερον ἐξετάσαι τὸν περὶ αὐτῆς λόγον . ὑμεῖς δὲ λαβόντες παρὰ τῆς ἡμετέρας ταπεινώσεως σπέρματα , στάχυν ὥριμον ἑαυτοῖς γεωργήσατε , ἐπεὶ καὶ τόκους , ὡς ἴστε , τῶν τοιούτων προσαπαιτούμεθα . πιστεύω δὲ τῷ Θεῷ ὅτι καρποφορήσετε καὶ τριάκοντα καὶ ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν διὰ τὴν καθαρότητα τοῦ βίου ὑμῶν . Μακάριοι γάρ , φησίν , οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται . καὶ μηδὲ ἄλλο τι , ἀδελφοί , τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν νομίσητε ἢ τὴν τῶν ὄντων ἀληθῆ κατανόησιν , ἣν καὶ μακαριότητα ὀνομάζουσιν αἱ Θεῖαι Γραφαί · Ἡ γὰρ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστί . περὶ δὲ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον οὐδὲν ἕτερον ἢ θεωρία συνίσταται . θεωρία ἂν εἴη λοιπὸν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν . ὧν γὰρ νῦν τὰς σκιὰς καθορῶμεν , ὡς ἐν κατόπτρῳ , ὕστερον ἀπαλλαγέντες τοῦ γεώδους σώματος τούτου καὶ ἄφθαρτον ἐπενδυσάμενοι καὶ ἀθάνατον , τούτων τὰ ἀρχέτυπα κατοψόμεθα . ὀψόμεθα δέ , εἴ γε τὸν ἑαυτῶν βίον πρὸς τὸ εὐθὲς κυβερνῴημεν καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως ποιοίμεθα πρόνοιαν , ὧν χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον . Εἰς γὰρ κακότεχνον ψυχήν , φησίν , οὐκ εἰσελεύσεται σοφία , οὐδὲ κατοικήσει ἐν σώματι καταχρέῳ ἁμαρτίας . καὶ μηδεὶς ὑποκρουέτω λέγων ὅτι τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν , περὶ τῆς ἀσωμάτου καὶ πάντη ἀνύλου οὐσίας ἡμῖν φιλοσοφεῖς . καὶ γὰρ ἄτοπον κρίνω τὰς μὲν αἰσθήσεις ἐᾷν ἀκωλύτως τῶν ἰδίων ἐμπίπλασθαι ὑλῶν , τὸν δὲ νοῦν μόνον εἴργεσθαι τῆς οἰκείας ἐνεργείας . ὡς γὰρ ἡ αἴσθησις τῶν αἰσθητῶν , οὕτως ὁ νοῦς τῶν νοητῶν ἐπίβολός ἐστιν . Ἅμα δὲ καὶ τοῦτο λεκτέον , ὅτι τὰ φυσικὰ κριτήρια ἀδίδακτα πεποίηκεν ὁ κτίσας ἡμᾶς Θεός . οὐδεὶς γὰρ διδάσκει τὰς ὄψεις χρωμάτων ἢ σχημάτων ἀντιλαμβάνεσθαι , οὐδʼ ἀκοὴν ψόφων τε καὶ φωνῶν , οὐδʼ ὄσφρησιν ἀτμῶν εὐωδῶν τε καὶ δυσωδῶν , οὐδὲ γεῦσιν χυμῶν καὶ χυλῶν , οὐδʼ ἁφὴν μαλακῶν καὶ σκληρῶν , ἢ θερμῶν καὶ ψυχρῶν . οὐδὲ τὸν νοῦν ἐπιβάλλειν τοῖς νοητοῖς διδάξοι τις ἄν . καὶ ὥσπερ εἴ τι πάθοιεν αὗται , ἐπιμελείας μόνον προσδέονται , καὶ τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν εὐκόλως ἀποπληροῦσιν · οὕτως καὶ ὁ νοῦς , σαρκὶ συνδεθεὶς καὶ τῶν ἐκ ταύτης φαντασιῶν πληρωθείς , πίστεως δεῖται καὶ πολιτείας ὀρθῆς , αἵτινες καταρτίζουσι τοὺς πόδας αὐτοῦ ὡσεὶ ἐλάφου καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶσιν αὐτόν . τοῦτό τοι αὐτὸ καὶ ὁ σοφὸς παρεγγυᾷ Σολομῶν , καί ποτε μὲν ἡμῖν προφέρει τὸν ἀνεπαίσχυντον ἐργάτην τὸν μύρμηκα καὶ δι’ αὐτοῦ τὴν πρακτικὴν ἡμῖν ὁδὸν ὑπογράφει · ποτὲ δὲ τὸ τῆς σοφῆς μελίττης κηρόπλαστον ὄργανον , καὶ δι’ αὐτῆς φυσικὴν θεωρίαν αἰνίττεται , ἐν ᾗ καὶ ὁ περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος ἐγκέκραται λόγος , εἴπερ ἐκ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται . Ἀλλʼ εὐχαριστήσαντες Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι , πέρας ἐπιθῶμεν τῷ γράμματι , ἐπειδὴ πᾶν μέτρον ἄριστον , ὡς ἡ παροιμία φησίν .
Lemmas: καί περί πίστις πολλάκις θαυμάζω τίς ποτός πρός ἐγώ πάσχω καί πόθεν τοσοῦτος ἡσσάομαι ὁ ἡμέτερος βραχύτης , ὁ μικρός καί ὀλίγος καί οὐδείς ἴσως ἔχω ἐράσμιος , καί λόγος ἐγώ προτρέπω φίλιος τε καί πατρίς ὑπομιμνῄσκω , ὥσπερ φυγάς τις πατρικός σπλάγχνον πρός ἑαυτοῦ πάλιν ἐπιστρέφω πειράω . ἐγώ δέ ὁ μέν φυγάς γίγνομαι ὁμολογέω , καί οὐ ἀρνέομαι · ὁ δέ αἴτιος μανθάνω εἄν ἤδη ποθέω . μάλιστα μέν ὁ ἀδόκητος τότε πλήσσω , καθάπερ ὁ ὁ αἰφνίδιος ψόφος ἀθρόος καταπλάσσω , οὖον κατέχω ὁ λογισμός , ἀλλά μακρύνω φυγαδεύω , καί αὐλίζομαι χρόνος ἱκανός ἀπό σύ , ἔπειτα δέ καί πόθος τις ὑπείσειμι ἐγώ ὁ θεῖον δόγμα καί ὁ περί ἐκεῖνος φιλοσοφία . Πῶς γάρ εἄν δύναμαι , φημί ἐγώ , κρατέω ὁ συνοικέω ἐγώ κακία ; τίς δέ ἄν ἐγώ γίγνομαι Λάβαν , ἀπαλλάσσω ἐγώ ὁ Ἡσαῦ καί πρός ὁ ἄνω2 φιλοσοφία παιδαγωγός ; ἀλλά ἐπειδή , σύν Θεός , ὁ σκοπός κατά δύναμις τυγχάνω εὑρίσκω σκεῦος ἐκλογή καί φρέαρ βαθύς , λέγω δέ ὁ ὁ Χριστός στόμα Γρηγόριος , ὀλίγος ἐγώ , παρακαλέω , ὀλίγος συγχωρέω χρόνος . αἰτέω , οὖον ὁ ἐν ὁ πόλις διατριβή ἀσπάζομαι · οὐδέ γάρ λανθάνω ἐγώ ὁ πονηρός διά ὁ τοιοῦτος ὁ ἀπάτη ὁ ἄνθρωπος προσμηχανάομαι · ἀλλά ὁ συντυχία ὁ πρός ὁ ἅγιος ἐπωφελής μάλιστα κρίνω . ἐν γάρ ὁ λέγω τίς περί ὁ θεῖον δόγμα καί ἀκούω πυκνός , ἕξις δυσαπόβλητος θεώρημα λαμβάνω . καί ὁ μέν κατά ἐγώ οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . σύ δέ , εἰμί θεῖος ἐγώ καί προσφιλής πᾶς κεφαλή , φυλάσσω ὁ ὁ Φιλιστιαῖος ποιμήν , μή τις λανθάνω ἐμφράσσω σύ ὁ φρέαρ καί ὁ καθαρός ὁ γνῶσις ὁ περί ὁ πίστις ἐπιθολόω . οὗτος γάρ αὐτός ἀεί εἰμί ἐπιμελής , μή ἐκ ὁ θεῖον Γραφής διδάσκω ὁ ἀκέραιος Ψυχή , ἀλλά ἐκ ὁ ἔξωθεν σοφία παρακρούω ὁ ἀλήθεια . ὁ γάρ ἀγέννητος καί γεννητός ἐπεισάγω ἐγώ ὁ πίστις , καί ὁ ἀεί εἰμί μή εἰμί ποτέ δογματίζω , καί ὁ φύσις καί ἀεί πατήρ πατήρ γίγνομαι , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος οὐ ἀΐδιος , οὐ ἄντικρυς εἰμί Φυλιστεύς ; βασκαίνω ὁ ὁ πατριάρχης ἐγώ πρόβατον , ἵνα μή πίνω ἐκ ὁ καθαρός καί ἅλλομαι εἰς ζωή αἰώνιος ὕδωρ , ἀλλά ὁ ὁ προφήτης λόγιος πρός ἑαυτοῦ ἐπισπάω , ὁ ἐγώ ἐγκαταλείπω πηγή ὕδωρ ζῶ καί ὀρύσσω ἑαυτοῦ λάκκος συντρίβω ἕ οὖον δύναμαι ὕδωρ συνέχω , δήω ὁμολογέω θεός ὁ πατήρ , θεός ὁ υἱός , θεός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὡς ὁ θεῖος λόγος καί ὁ οὗτος ὑψηλός νοέω διδάσκω . πρός δέ ὁ ἐπηρεάζω ἐγώ ὁ τρίθεος , ἐκεῖνος λέγω , ὅτιπερ ἐγώ εἷς Θεός , οὖον ὁ ἀριθμός , ἀλλά ὁ φύσις ὁμολογέω . πᾶς γάρ ὅς εἷς ἀριθμός λέγω , οὗτος οὐ εἷς εἰμί οὐδέ ἁπλόος ὁ φύσις εἰμί · ὁ δέ θεός ἁπλόος καί ἀσύνθετος παρά πᾶς ὁμολογέω . οὐ ἄρα εἷς ἀριθμός εἰμί ὁ Θεός . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί . εἷς ἀριθμός ὁ κόσμος εἰμί φημί , ἀλλά οὐ εἷς ὁ φύσις , ἀλλά οὐδέ ἁπλόος τις οὗτος · τέμνω γάρ αὐτός εἰς ὁ ἐκ ὅς συνίστημι στοιχεῖον , εἰς πῦρ καί ὕδωρ καί ἀήρ καί γῆ . πάλιν ὁ ἄνθρωπος εἷς ἀριθμός ὀνομάζω · εἷς γάρ ἄνθρωπος πολλάκις λέγω . ἀλλά οὐ ἁπλόος τις οὗτος εἰμί , ἐκ σῶμα καί Ψυχή συνίστημι . ὁμοίως δέ καί ἄγγελος εἷς ἀριθμός εἴρω , ἀλλά οὐ εἷς ὁ φύσις οὐδέ ἁπλόος · οὐσία γάρ μετά ἁγιασμός ὁ ὁ ἄγγελος ὑπόστασις ἐννοέω . εἰμί τοίνυν πᾶς ὁ εἷς ἀριθμός εἷς ὁ φύσις οὐ εἰμί , καί ὁ εἷς ὁ φύσις καί ἁπλόος εἷς ἀριθμός οὐ εἰμί , ἐγώ δέ λέγω εἷς ὁ φύσις Θεός , πῶς ἐπεισάγω ἐγώ ὁ ἀριθμός , αὐτός πάντῃ ἐγώ ἐξορίζω ὁ μακάριος ἐκεῖνος καί νοητός φύσις ; ὁ γάρ ἀριθμός εἰμί ὁ ποσός , ὁ δέ ποσός ὁ σωματικός φύσις συζεύγνυμι · ὁ γάρ ἀριθμός ὁ σωματικός φύσις . σῶμα δέ δημιουργός ὁ κύριος ἐγώ εἰμί πιστεύω . διό καί πᾶς ἀριθμός ἐκεῖνος σημαίνω ὁ ἔνυλος καί περιγραπτός ἔχω λαγχάνω ὁ φύσις , ὁ δέ μονή καί ἑνάς ὁ ἁπλόος καί ἀπερίληπτος οὐσία εἰμί σημαντικός . ὁ τοίνυν ἀριθμός ἢ κτίσμα ὁμολογέω ὁ υἱός ὁ Θεός ἢ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , λανθάνω ἔνυλος καί περιγραπτός φύσις εἰσάγω . περιγραπτός δέ λέγω , οὖον μόνος ὁ περιέχω ὑπό τόπος , ἀλλά ὅσπερ καί ὁ πρόγνωσις ἐμπεριλαμβάνω ὁ μέλλω αὐτός ἀπό ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παράγω , ὅς καί ἐπιστήμη περιλαμβάνω δυνατός εἰμί . πᾶς οὖν ἅγιος , ὅς περιγραπτός ἔχω ὁ φύσις καί Ἐπίκτητος ἔχω ὁ ἁγιότης , οὐ ἀνεπίδεκτος εἰμί κακία . ὁ δέ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος πηγή εἰμί ἁγιασμός , ὑπό ὅς πᾶς ὁ λογικός κτίσις κατά ἀναλογία ὁ ἀρετή ἁγίζω . καίτοι ἐγώ κατά ὁ ἀληθής λόγος οὔτε ὅμοιος οὔτε ἀνόμοιος λέγω ὁ υἱός ὁ πατήρ . ἑκάτερος γάρ αὐτός ἐπίσης ἀδύνατος . ὅμοιος γάρ καί ἀνόμοιος κατά ὁ ποιότης λέγω · ποιότης δέ ὁ θέω ἐλεύθερος . ταὐτότης δέ ὁ φύσις ὁμολογέω καί ὁ ὁμοούσιος ἐκδέχομαι καί ὁ συντίθημι φεύγω , ὁ κατά οὐσία Θεός καί πατήρ ὁ κατά οὐσία θεός καί υἱός γεννάω · ἐκ γάρ οὗτος ὁ ὁμοούσιος δείκνυμι . ὁ γάρ κατά οὐσία θεός ὁ κατά οὐσία Θεός ὁμοούσιος εἰμί . ἐπεί δέ λέγω θεός καί ὁ ἄνθρωπος , ὡς ὁ ἐγώ εἶπον , θεός εἰμί , καί ὁ δαίμων θεός , ὡς ὁ ὁ θεός ὁ ἔθνος δαιμόνιος , ἀλλά ὁ μέν κατά χάρις ὀνομάζω , ὁ δέ κατά ψεῦδος . ὁ δέ θεός μόνος κατά οὐσία εἰμί Θεός . μόνος δέ ὅταν εἶπον , ὁ οὐσία ὁ Θεός ὁ ἅγιος καί ἄκτιστον δηλόω , ὁ γάρ μόνος λέγω καί ἐπί τις ἄνθρωπος καί ἐπί φύσις ἁπλόος ὁ καθόλου · ἐπί τις μέν , οἷος , φέρω εἶπον , ἐπί Παῦλος , ὅτι μόνος ἁρπάζω ἠώς τρίτος οὐρανός καί ἀκούω ἄρρητα ῥῆμα ὁ οὐ ἔξεστι ἄνθρωπος λαλέω · ἐπί φύσις δέ ὁ καθόλου , ὡς ὅταν λέγω Δαβίδ , Ἄνθρωπος , ὡσεί χόρτος ὁ ἡμέρα αὐτός . ἐνταῦθα γάρ οὖον ὁ τις ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ καθόλου φύσις δηλόω · πᾶς γάρ ἄνθρωπος πρόσκαιρος καί θνητός . οὗτος ἐκεῖνος νοέω ἐπί ὁ φύσις εἴρω · ὁ ὁ μόνος ἔχω ἀθανασία , καί , Μόνος σοφός Θεός , καί ὁ οὐδείς ἀγαθός εἰμί μή εἷς ὁ Θεός ( ὁ γάρ εἷς ἐνταῦθα ὁ μόνος αὐτός δηλόω ) , καί ὁ ὁ τανύω ὁ οὐρανός μόνος , καί πάλιν , κύριος ὁ Θεός σύ προσκυνέω καί αὐτός μόνος λατρεύω , καί ὁ οὐ εἰμί θεός πλήν ἐγώ . ὁ γάρ εἷς καί μόνος ἐπί Θεός ἐν ὁ γραφή οὖον πρός ἀντιδιαστολή ὁ υἱός ἢ ὁ ἅγιος πνεῦμα λέγω , ἀλλά πρός ὁ μή εἰμί θεός , ὀνομάζω δέ ψευδής · ὡς ὁ Κύριος μόνος ἄγω αὐτός , καί οὐ εἰμί μετά αὐτός θεός ἀλλότριος , καί ὁ περιαιρέω υἱός Ἰσραήλ ὁ Βααλείμ καί ὁ ἄλσος Ἀσταρώθ καί δουλεύω κύριος μόνος , καί πάλιν ὁ Παῦλος , ὥσπερ εἰμί θεός πολύς καί κύριος πολύς , ἀλλά ἐγώ εἷς Θεός , ὁ Πατήρ , ἐκ ὅς ὁ πᾶς , καί εἷς Κύριος , Ἰησοῦς Χριστός , διά ὅς ὁ πᾶς . ἀλλά ζητέω ἐνταῦθα πῶς εἷς θεός ἐρῶ οὐ ἀρκέω ὁ φωνή ( φημί γάρ ὅτι μόνος καί ὁ εἷς , ἐπί Θεός , ὁ φύσις δηλόω ) , ἀλλά καί ὁ πατήρ προστίθημι καί ὁ Χριστός μνημονεύω . ὑπονοέω τοίνυν ὅτι οὐ ἐξαρκέω οἴομαι νῦν ὁ Παῦλος , ὁ σκεῦος ὁ ἐκλογή , κηρύσσω μόνος θεός ὁ υἱός καί θεός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὅσπερ διά ὁ εἷς θεός δηλόω ῥῆσις , ἐάν μή καί διά ὁ προσθήκη ὁ πατήρ ὁ ἐκ ὅς ὁ πᾶς δηλόω , καί διά ὁ μνήμη ὁ κύριος ὁ Λόγος ὁ διά ὅς ὁ πᾶς σημαίνω · καί πάλιν , διά ὁ Ἰησοῦς Χριστός συμπαράληψις , ὁ ἐνανθρώπησις παραγγέλλω καί ὁ πάθος παρίστημι καί ὁ ἀνάστασις φανερόω . ὁ γάρ Ἰησοῦς Χριστός ὁ τοιοῦτος ἔννοια ἐγώ ἐμφαίνω . διό καί πρό ὁ πάθος παραιτέομαι ὁ Κύριος , Ἰησοῦς Χριστός καταγγέλλω , καί διαστέλλω ὁ μαθητής , ἵνα μηδείς εἶπον , ὅτι αὐτός εἰμί Ἰησοῦς ὁ Χριστός . πρόκειμαι γάρ αὐτός τελειόω ὁ οἰκονομία , μετά ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις καί ὁ εἰς οὐρανός ἀνάληψις , ἐπιτρέπω αὐτός κηρύσσω αὐτός Ἰησοῦς ὁ Χριστός . τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ἵνα γιγνώσκω σύ ὁ μόνος ἀληθινός Θεός , καί ὅς ἀποστέλλω Ἰησοῦς Χριστός , καί ὁ πιστεύω εἰς θεός καί εἰς ἐγώ πιστεύω · πανταχοῦ ὁ ἔννοια ἐγώ ἀσφαλίζομαι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἵνα μή ἕτερος προσβαίνω θατέρου ἐκπίπτω , καί ὁ θεολογία προσέχω ὁ οἰκονομία καταφρονέω , καί γίγνομαι ἐγώ κατά ὁ ἐλλείπω ὁ ἀσέβεια . ὁ δέ ῥῆμα ὁ θεῖος γραφή , ὅσπερ λαμβάνω ὁ ἀντίκειμαι καί διαστρέφω πρός ὁ οἰκεῖος συνείδησις εἰς καθαίρεσις ὁ δόξα ὁ Μονογενώ ἐγώ προφέρω , οὕτως ἐξετάζω , κατά ὁ δυνατός ἐγώ ἀναπτύσσω αὐτός ὁ διάνοια . καί πρῶτος ἐγώ προτίθημι ὁ ἐγώ ζῶ διά ὁ πατήρ · οὗτος γάρ εἰμί εἷς ὁ βέλος ὁ εἰς οὐρανός πέμπω ὑπό ὁ ἀσεβής αὐτός χράομαι . ἐνταῦθα δέ ὁ ῥητός οὖον ὁ προαιώνιος , ὡς οἴομαι , ζωή ὀνομάζω ( πᾶς γάρ ὁ διά ἕτερος ζῶ αὐτοζωή εἰμί οὖον δύναμαι , ὡς οὐδέ ὁ ὑπό ἕτερος θερμαίνω αὐτοθερμότης εἰμί , ὁ δέ Χριστός καί θεός ἐγώ εἴρω , ἐγώ εἰμί ὁ ζωή ) , ἀλλά ζωή οὗτος ὁ ἐν σάρξ καί ἐν ὁ χρόνος οὗτος γίγνομαι , ὅς ζῶ διά ὁ πατήρ . βούλομαι γάρ αὐτός ἐπιδημέω ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος · καί οὐ εἶπον , ἐγώ ζῶ διά ὁ πατήρ , ἀλλά , ἐγώ ζῶ διά ὁ πατήρ , σαφῶς ὁ πάρειμι προσημαίνω χρόνος . δύναμαι δέ καί ζωή λέγω ὅς δήω ὁ Χριστός , ὁ λόγος ὁ Θεός ἔχω ἐν ἑαυτοῦ . καί ὅτι οὗτος εἰμί ὁ δηλέομαι , ἐκ ὁ ἐπιφέρω εἶμι . καί ὁ τρώγω ἐγώ , φημί , ζῶ διά ἐγώ · τρώγω γάρ αὐτός ὁ σάρξ καί πίνω αὐτός ὁ αἷμα , κοινωνός γίγνομαι , διά ὁ ἐνανθρώπησις καί ὁ αἰσθητός ζωή , ὁ Λόγος καί ὁ σοφία . σάρξ γάρ καί αἷμα πᾶς αὐτός ὁ μυστικός ἐπιδημία ὀνομάζω , καί ὁ ἐκ πρακτικός καί φυσικός καί θεολογικός συνίστημι διδασκαλία δηλόω , διά ὅς τρέφω ψυχή καί πρός ὁ ὁ εἰμί τέως θεωρία παρασκευάζω . καί οὗτος εἰμί ὁ ἐκ ὁ ῥητός ἴσως δηλέομαι . καί πάλιν , ὁ Πατήρ ἐγώ μείζων ἐγώ εἰμί · χράομαι γάρ καί οὗτος ὁ ῥητός ὁ ἀχάριστος κτίσμα , ὁ ὁ πονηρός γέννημα . ἐγώ δέ καί ἐκ οὗτος ὁ φωνή ὁ ὁμοούσιος εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ δηλόω πιστεύω . ὁ γάρ σύγκρισις οἶδα κύριος ἐπί ὁ ὁ αὐτός φύσις γίγνομαι . ἄγγελος γάρ ἄγγελος λέγω μείζων , καί ἄνθρωπος ἄνθρωπος Δίκαιος , καί πτηνός πτηνός ταχύς . εἰμί τοίνυν ὁ σύγκρισις ἐπί ὁ ὁμοειδής γίγνομαι , μείζων δέ κατά σύγκρισις εἴρω ὁ πατήρ ὁ υἱός , ὁμοούσιος ὁ πατήρ ὁ υἱός . εἰμί δέ τις καί ἄλλος ἔννοια ἐναπόκειμαι ὁ ῥητός . τίς γάρ θαυμαστός εἰμί μείζων ἑαυτοῦ ὁ πατήρ ὁμολογέω , Λόγος εἰμί καί σάρξ γίγνομαι , ὁπόταν καί ἄγγελος ὁράω κατά ὁ δόξα μικρός καί ἄνθρωπος κατά ὁ εἶδος ; ἐλασσόω γάρ αὐτός , φημί , βραχύς τίς παρά ἄγγελος · καί πάλιν , ὁ δέ βραχύς τίς παρά ἄγγελος ἐλασσόω , καί ὁ εἶδον αὐτός , καί οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ κάλλος , ἀλλά ὁ εἶδος αὐτός ἐκλείπω παρά πᾶς ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δέ πᾶς ἀνέχω διά ὁ πολύς αὐτός περί ὁ πλάσμα φιλανθρωπία , ἵνα ὁ ἀπόλλυμι πρόβατον ἀνασῴζω καί ὁ σῴζω καταμίγνυμι καί ὁ κατέρχομαι ἀπό Ἱεροσόλυμα εἰς Ἱεριχώ , καί διά οὗτος περιπίπτω λῃστής , εἰς ὁ οἰκεῖος ὑγιαίνω πάλιν ἐπανάγω πατρίς . ἤ καί ὁ φάτνη αὐτός ὀνείδισις αἱρετικός , διά ὅς ἄλογος εἰμί τρέφω ὑπό ὁ Λόγος ; καί ὁ πενία προφέρω , ὅτι κλινίδιον οὐ εὐπορέω ὁ ὁ τέκτων υἱός ; διά οὗτος πατήρ μικρός ὁ υἱός , ὅτι διά σύ γίγνομαι νεκρός , ἵνα σύ ὁ νεκρότης ἀπαλλάσσω καί ζωή μέτοχος ἐπουράνιος ποιέω ; ὥσπερ ἄν , εἰμί τις καί ὁ ἰατρός αἰτιάομαι , ὅτι συγκύπτω ἐπί ὁ πάθος ὁ δυσωδία συναπολαύω , ἵνα ὁ πάσχω ἰάομαι . Ζεύς σύ καί ὁ ὥρα καί ὁ ἡμέρα ὁ κρίσις ἀγνοέω · καίτοι οὐδείς λανθάνω ὁ εἰμί σοφία , Πάν γάρ διά αὐτός γίγνομαι , οὐδείς δέ ἄνθρωπος πώποτε ὅς ποιέω ἀγνοέω . ἀλλά οὗτος οἰκονομέω διά ὁ σός ἀσθένεια , ἵνα μήτε ὁ στενός ὁ προθεσμία ὁ ἁμαρτάνω ὁ ἀθυμία καταπίπτω , ὡς οὐ ὑπολείπω καιρός μετάνοια , μηδέ οὖον πάλιν ὁ πολεμέω μακράν ὁ ἀντίκειμαι δύναμις διά ὁ μῆκος ὁ χρόνος λειποτακτέω . ἑκάτερος τοίνυν διά ὁ προσποιητός ἄγνοια οἰκονομέω · ὁ μέν διά ὁ καλός ἀγών συντέμνω ὁ χρόνος , ὁ δέ διά ὁ ἁμαρτία καιρός μετάνοια ταμιεύω . καίτοι ἐν ὁ Εὐαγγέλιος ἑαυτοῦ συγκαταριθμέω ὁ ἀγνοέω διά ὁ ὁ πολύς , ὡς φημί , ἀσθένεια · ἐν ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος , ὡς τέλειος κατά ἴδιος διαλέγω , κατά ὑπεξαίρεσις ἑαυτοῦ φημί , οὐχ σύ εἰμί γιγνώσκω χρόνος ἢ καιρός ὅς ὁ πατήρ τίθημι ἐν ὁ ἴδιος ἐξουσία . καί οὗτος μέν κατά ὁ πρότερος ἐπιβολή εἴρω παχύς . ἤδη δέ ἐξεταστέον ὑψηλός ὁ διάνοια ὁ ῥητός καί κρουστέον ὁ θύρα ὁ γνῶσις , εἰμί πως δύναμαι ἐξεγείρω ὁ οἰκοδεσπότης , ὁ ὁ πνευματικός ἄρτος δίδωμι ὁ αἰτέω αὐτός , ἐπεί φίλος καί ἀδελφός εἰμί ὅς ἑστιάω σπουδάζω . ὁ ἅγιος μαθητής ὁ Σωτήρ ἐγώ ἐπέκεινα θεωρία , ὡς ἐν ἄνθρωπος , ἔρχομαι καί καθαίρω ἀπό ὁ λόγος , ὁ τέλος ἐπιζητέω καί ὁ ἔσχατος μακαριότης γιγνώσκω ποθέω , ὅσπερ ἀγνοέω καί ὁ ἄγγελος αὐτός καί αὐτός ὁ Κύριος ἐγώ ἀποφαίνω · ἡμέρα μέν λέγω πᾶς ὁ ἀκριβής κατάληψις ὁ ἐπίνοια ὁ Θεός , ὥρα δέ ὁ ἑνάς καί μόνος θεωρία , ὅς ὁ εἴδησις μόνος προσνέμω ὁ πατήρ . ὑπονοέω τοίνυν ὅτι ἐκεῖνος λέγω περί ἑαυτοῦ οἶδα ὁ θεός ὅσπερ εἰμί , ἐκεῖνος μή οἶδα , ὅσπερ οὐ εἰμί . δικαιοσύνη μέν γάρ καί σοφία λέγω οἶδα ὁ Θεός , αὐτοδικαιοσύνη καί σοφία ὑπάρχω , ἀδικία δέ καί πονηρία ἀγνοέω · οὖον γάρ εἰμί ἀδικία καί πονηρία ὁ κτίζω ἐγώ Θεός . εἰμί τοίνυν ἐκεῖνος λέγω περί ἑαυτοῦ οἶδα ὁ θεός ὅσπερ εἰμί , ἐκεῖνος μή οἶδα ὅσπερ οὐ εἰμί ( οὐ εἰμί δέ ὁ Κύριος ἐγώ κατά ὁ ὁ ἐνανθρώπησις ἐπίνοια καί παχύς διδασκαλία ὁ ἔσχατος ὀρεκτός ) , οὐ ἄρα οἶδα ὁ Σωτήρ ἐγώ ὁ τέλος καί ὁ ἔσχατος μακαριότης . ἀλλά οὐδέ ὁ ἄγγελος , φημί , οἶδα · τουτέστιν , οὐδέ ὁ ἐν αὐτός θεωρία καί ὁ λόγος ὁ διακονία εἰμί ὁ ἔσχατος ὀρεκτός . παχύς γάρ καί οὗτος ὁ γνῶσις σύγκρισις ὁ πρόσωπον πρός πρόσωπον . Μόνος δέ ὁ Πατήρ , φημί , ἐπίσταμαι , ἐπεί καί αὐτός εἰμί ὁ τέλος καί ὁ ἔσχατος μακαριότης . ὅταν γάρ μηκέτι θεός ἐν ὁ κάτοπτρον μηδέ διά ὁ ἀλλότριος ἐπιγιγνώσκω , ἀλλά αὐτός ὡς μόνος καί εἷς προσέρχομαι , τότε καί ὁ ἔσχατος τέλος εἶμι . Χριστός γάρ βασίλειος φημί εἰμί πᾶς ὁ ἔνυλος γνῶσις · ὁ δέ Θεός καί πατήρ ὁ ἄϋλος , καί ὡς εἄν εἶπον τις , αὐτός ὁ θεότης θεωρία . εἰμί δέ καί ὁ Κύριος ἐγώ καί αὐτός ὁ τέλος καί ὁ ἔσχατος μακαριότης κατά ὁ ὁ Λόγος ἐπίνοια . τίς γάρ φημί ἐν ὁ Εὐαγγέλιος ; ἀγός ἀνίστημι αὐτός ἐν ὁ ἔσχατος ἡμέρα · ἀνάστασις λέγω ὁ ἀπό ὁ ἔνυλος γνῶσις ἐπί ὁ ἄϋλος θεωρία μετάβασις , ἔσχατος δέ ἡμέρα ὁ γνῶσις οὗτος εἶπον , μετά ὅς οὐ εἰμί ἕτερος . τηνικαῦτα γάρ ὁ νόος ἐγώ ἐξανίστημι καί πρός ὕψος μακάριος διεγείρω , ὁπηνίκα εἄν θεωρέω ὁ ἑνάς καί μόνος ὁ Λόγος . ἀλλά ἐπεί παχύνω ἐγώ ὁ νόος ὁ χοῦς συνδέω καί ὁ πηλός συμφύρω καί ψιλός ὁ θεωρία ἐνατενίζω ἀδυνατέω , διά ὁ συγγενής ὁ σῶμα αὐτός κόσμος ποδηγέω , ὁ ἐνέργεια ὁ κτίστης κατανοέω καί οὗτος ἐκ ὁ ἀποτέλεσμα τέως ἐπιγιγνώσκω , ἵνα οὗτος κατά μικρός αὐξάνω ἰσχύω ποτέ καί αὐτός γυμνός προσέρχομαι ὁ θεότης . κατά οὗτος δέ οἴομαι ὁ ἐπίνοια εἴρω καί ὁ ὁ Πατήρ ἐγώ μείζων ἐγώ εἰμί , καί ὁ οὐ εἰμί ἐμός δίδωμι , ἀλλά ὅς ἑτοιμάζω ὑπό ὁ πατήρ . οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ παραδίδωμι ὁ βασίλειος ὁ Χριστός ὁ Θεός καί πατήρ , ἀπαρχή εἰμί καί οὖον τέλος κατά ὁ παχύς , ὡς φημί , διδασκαλία , ὅστις ὡς πρός ἐγώ , καί οὖον πρός αὐτός ὁ υἱός θεωρέω . ὅτι δέ αὐτός οὕτως ἔχω , πάλιν ἐρωτάω ὁ μαθητής ἐν ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος ὁ πότος ἀποκαθιστάνω ὁ βασίλειος ὁ Ἰσραήλ ; φημί , οὐχ ἐγώ εἰμί γιγνώσκω χρόνος ἢ καιρός ὅς ὁ πατήρ τίθημι ἐν ὁ ἴδιος ἐξουσία , τουτέστιν , οὖον ὁ συνδέω σάρξ καί αἷμα ὁ τοιοῦτος βασίλεια ὁ γνῶσις . οὗτος γάρ ὁ θεωρία ὁ πατήρ ἐναπέθω ὁ ἴδιος ἐξουσία · ἐξουσία λέγω ὁ ἐξουσιάζω , ἴδιος δέ , ὅς μή κατέχω ἄγνοια ὁ κατωτέρω πρᾶγμα . χρόνος δέ καί καιρός μή ἐγώ νοέω αἰσθητός , ἀλλά διάστημα τις γνῶσις ὑπό ὁ νοητός ἥλιος γίγνομαι . δεῖ γάρ ὁ προσευχή ἐκεῖνος ἐπί πέρας ἄγω ὁ δεσπότης ἐγώ · Ἰησοῦς γάρ εἰμί ὁ προσεύχομαι , δός αὐτός , ἵνα καί αὐτός ἐν ἐγώ εἷς εἰμί , καθώς ἐγώ καί σύ εἷς εἰμί , πατήρ . εἷς γάρ εἰμί ὁ Θεός , ἐν ἕκαστος γίγνομαι , ἑνόω ὁ πᾶς · καί ἀπόλλυμι ὁ ἀριθμός ὁ ὁ μόνος ἐπιδημία . ἀγός μέν οὕτως ἐπιβάλλω ὁ ῥητός κατά ὁ δύο ἐπιχείρησις . εἰμί δέ τις ἀγαθός λέγω ἢ διορθόω εὐσεβής ὁ ἡμέτερος , καί λέγω καί διορθόω , καί ὁ Κύριος ἀνταποδίδωμι ὑπέρ ἐγώ . οὐδείς γάρ παρά ἐγώ αὐλίζομαι φθόνος , ὅτι μηδέ φιλονεικία ἕνεκα ἢ κενοδοξία ἐπί ὅδε ὁ ἐξέτασις ὁ ῥῆμα χωρέω , ἀλλά ὠφέλεια ἕνεκα ὁ ἀδελφός , ὑπέρ ὁ μή δοκέω παρακρούω ὁ ὀστράκινος σκεῦος , ὁ ὁ θησαυρός ἔχω ὁ Θεός , ὑπό ὁ λιθοκάρδιος καί ἀπερίτμητος ἄνθρωπος , ὁ ἐκ ὁ μωρός ὁπλίζω σοφία . πάλιν διά ὁ σοφός Σολομών ἐν παροιμία κτίζω , Κύριος γάρ , φημί , κτίζω ἐγώ . καί ἀρχή ὁδός εὐαγγελικός ὀνομάζω , ἄγω ἐγώ πρός ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός , οὖον κατά οὐσία κτίσις , ἀλλά κατά ὁ οἰκονομία ὁδός γίγνομαι . ὁ γάρ γίγνομαι καί ὁ κτίζω αὐτός δηλόω . ὡς γάρ ὁδός γίγνομαι , καί θύρα , καί ποιμήν , καί ἄγγελος , καί πρόβατον , καί πάλιν ἀρχιερεύς καί ἀπόστολος , ἄλλος κατά ἄλλος ἐπίνοια ὁ ὄνομα κεῖμαι . τις εἄν εἶπον πάλιν ὁ αἱρετικός περί ὁ ἀνυπότακτος Θεός καί ὁ διά ἐγώ ἁμαρτία γίγνομαι ; γράφω γάρ , ὅταν ὑποτάσσω αὐτός ὁ πᾶς , τότε καί αὐτός ὁ υἱός ὑποτάσσω ὁ ὑποτάσσω αὐτός ὁ πᾶς . οὖον φοβέω , ἄνθρωπος , ὁ θεός ἀνυπότακτος ὀνομάζω ; ὁ γάρ σός ὑποταγή ἴδιος ποιέω , καί ἐν ὁ ἀντιτείνω σύ πρός ὁ ἀρετή , ἀνυπότακτος ἑαυτοῦ ὀνομάζω . οὗτος ποτέ καί ἑαυτοῦ φημί εἰμί ὁ διώκω , Σαῦλος γάρ , φημί , Σαῦλος , τίς ἐγώ διώκω ; ἡνίκα ἐπί Δαμασκός τρέχω , ὁ μαθητής ὁ Χριστός συνδέω βούλομαι . καί πάλιν ἑαυτοῦ γυμνός ὀνομάζω , εἷς τις ὁ ἀδελφός γυμνητεύω , γυμνός γάρ , φημί , εἰμί , καί περιβάλλω ἐγώ . καί , ἄλλος ἐν φυλακή εἰμί , ἑαυτοῦ φημί εἰμί ὁ κατείργω . αὐτός γάρ ὁ ἀσθενίας ἐγώ ἀείρω καί ὁ νόσος βαστάζω . εἷς δέ ὁ ἀσθένεια εἰμί καί ὁ ἀνυποταξία , καί οὗτος βαστάζω . διό καί ὁ συμβαίνω ἐγώ περιστατικός ἰδιοποιέω ὁ Κύριος , ἐκ ὁ πρός ἐγώ κοινωνία ὁ ἡμέτερος πάθος ἀναδέχομαι . ἀλλά καί ὁ οὖον δύναμαι ὁ υἱός ποιέω ἀπό ἑαυτοῦ οὐδείς , λαμβάνω ὁ θεομάχος ἐπί καταστροφή ὁ ἀκούω . ἐγώ δέ καί οὗτος ὁ ῥητός μάλιστα καταγγέλλω ὁ αὐτός φύσις εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ . εἰμί γάρ ἕκαστος ὁ λογικός κτίσμα δύναμαι τίς ποιέω ἀπό ἑαυτοῦ , αὐτεξούσιος ἔχω ὁ ἐπί ὁ κακός τε καί ἀγαθός ῥοπή , ὁ δέ υἱός οὖον δύναμαι τίς ποιέω ἀπό ἑαυτοῦ , οὖον κτίσμα ὁ υἱός . εἰμί δέ μή κτίσμα , ὁμοούσιος ὁ πατήρ . καί πάλιν , οὐδείς ὁ κτίσμα ὁ ὅσος βούλομαι δύναμαι . ὁ δέ υἱός ἐν ὁ οὐρανός καί ἐπί ὁ γῆ πᾶς ὅσος ἐθέλω ποιέω . οὐ ἄρα κτίσμα ὁ υἱός . καί πάλιν , πᾶς ὁ κτίσμα ἢ ἐκ ὁ ἐναντίος συνίστημι ἢ ὁ ἐναντίος εἰμί δεκτικός . ὁ δέ υἱός αὐτοδικαιοσύνη καί ἄυλος εἰμί . οὐ ἄρα κτίσμα ὁ υἱός . εἰμί δέ μή οὗτος , ὁμοούσιος ὁ πατήρ . καί οὗτος μέν αὐτάρκης ἐγώ ὁ ἐξέτασις κατά ὁ δύναμις ὁ ἡμέτερος ὁ τίθημι ῥητός . ἤδη δέ λοιπός καί πρός ὁ ἀντιπίπτω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ λόγος χωρέω , καθαιρέω αὐτός πᾶς ὕψωμα διάνοια ἐπαίρω κατά ὁ γνῶσις ὁ Θεός . κτίσμα λέγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . πᾶς δέ κτίσμα δοῦλος εἰμί ὁ κτίζω · ὁ γάρ σύμπας , φημί , δοῦλος σός . εἰμί δέ δοῦλος εἰμί , καί Ἐπίκτητος ἔχω ὁ ἁγιότης · πᾶς δέ ὅς Ἐπίκτητος ἔχω ὁ ἁγιότης οὐ ἀνεπίδεκτος εἰμί κακία . ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἅγιος , κατά οὐσία εἰμί ἅγιος , πηγή ἁγιασμός προσαγορεύω . οὐ ἄρα κτίσμα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . εἰμί δέ μή κτίσμα , ὁμοούσιος εἰμί ὁ Θεός . πῶς δέ δοῦλος ἀποκαλέω , εἶπον ἐγώ , ὁ διά ὁ βάπτισμα ἐλευθερόω σύ ὁ δουλεία ; ὁ γάρ νόμος , φημί , ὁ πνεῦμα ὁ ζωή ἐλευθερόω ἐγώ ἀπό ὁ νόμος ὁ ἁμαρτία . ἀλλά οὐδέ τρεπτός αὐτός ποτέ ὁ οὐσία τολμάω εἶπον , ἀφοράω εἰς ὁ φύσις ὁ ἀντίκειμαι δύναμις , ὅστις ὡς ἀστραπή πίπτω ἀπό ὁ οὐρανός , καί ἐκπίπτω ὁ εἰμί ζωή διά ὁ Ἐπίκτητος ἔχω ὁ ἁγιότης καί ἐπακολουθέω ὁ κακός βουλή ὁ ἀλλοίωσις . τοιγάρ καί ἐκπίτνω ὁ μόνος καί ὁ ἀγγελικός ἀπορρίπτω ἀξίωμα , ἀπό ὁ τρόπος ὀνομάζω διάβολος , ἀποσβέννυμι μέν αὐτός ὁ πρότερος καί μακάριος ἕξις , ὁ δέ ἀντίκειμαι οὗτος δύναμις ἀνάπτω . ἔπειτα εἰμί κτίσμα λέγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , περατόω ὁ φύσις αὐτός εἰσάγω . πῶς οὖν ἵστημι ὁ πνεῦμα κύριος πληρόω ὁ οἰκέω , καί ὁ πός πορεύω ἀπό ὁ πνεῦμα σύ ; ἀλλά οὐδέ ἁπλόος αὐτός ὁ φύσις , ὡς ἔοικα , ὁμολογέω . ἀριθμός γάρ εἷς αὐτός ὀνομάζω . πᾶς δέ ὅς εἷς ἀριθμός , οὗτος οὐ ἁπλόος , ὡς φημί , εἰμί . εἰμί δέ μή ἁπλόος εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἐκ οὐσία καί ἁγιασμός συνίστημι · ὁ δέ τοιοῦτος συντίθημι . καί τίς οὕτως ἀνόητος ὡς συντίθημι εἶπον ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , καί μή ἁπλόος καί κατά ὁ ὁ ἁπλότης λόγος ὁμοούσιος πατήρ καί υἱός ; εἰμί δέ δεῖ προβαίνω ὁ λόγος καί ἐποπτεύω ὁ μείζων , ἐκ οὗτος μάλιστα ὁ θεικός δύναμις ὁ ἅγιος πνεῦμα θεωρέω . τρεῖς κτίζω εὑρίσκω ὀνομάζω ἐν ὁ γραφή · εἷς μέν καί πρῶτος , ὁ ἀπό ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παραγωγή · δύο δέ , ὁ ἀπό ὁ χείρων εἰς ὁ ἀγαθός ἀλλοίωσις · τρίτος δέ , ὁ ἐξανάστασις ὁ νεκρός . ἐν οὗτος εὑρίσκω συνεργός πατήρ καί υἱός ὁ ἅγιος πνεῦμα . οὐρανός γάρ οὐσίωσις . καί τίς φημί ὁ Δαβίδ ; ὁ λόγος κύριος ὁ οὐρανός στερεόω , καί ὁ πνεῦμα ὁ στόμα αὐτός πᾶς ὁ δύναμις αὐτός . πάλιν ἄνθρωπος διά βάπτισμα κτίζω , εἰμί τις γάρ ἐν Χριστός , καινός κτίσις . καί τίς φημί ὁ μαθητής ὁ Σωτήρ ; ἀπέρχομαι μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , βαπτίζω αὐτός εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα . ὁράω ἐνταῦθα συμπάρειμι πατήρ καί υἱός ὁ ἅγιος πνεῦμα . τίς δέ εἄν εἶπον καί περί ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός , ὅταν ἐκλείβω , καί εἰς ὁ χόω ἐγώ ἐπιστρέφω ; Γῆ γάρ εἰμί καί εἰς ὁ γῆ ἀπέρχομαι , καί ἀποστέλλω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος καί κτίζω ἐγώ , καί ἀνακαίνισις ὁ πρόσωπον ὁ γῆ . ὅς γάρ Παῦλος ὁ ἅγιος ἐξανάστασις εἴρω , οὗτος Δαυίδ ἀνακαινισμός προσαγορεύω . ἀκούω δέ πάλιν ὁ ἁρπάζω ἠώς τρίτος οὐρανός . τίς φημί ; ὅτι Ναός ὁ ἐν σύ ἅγιος πνεῦμα εἰμί . πᾶς δέ ναός Θεός ναός . εἰμί δέ ναός εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , θεός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . λέγω δέ καί ναός Σολομών , ἀλλά ὡς κατασκευάζω . εἰμί δέ οὕτως εἰμί ναός ὁ ἅγιος πνεῦμα , θεός ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ γάρ πᾶς κατασκευάζω Θεός . εἰμί δέ ὡς προσκυνέω καί ἐνοικέω ἐν ἐγώ , ὁμολογέω αὐτός εἰμί Θεός . κύριος γάρ ὁ Θεός σύ προσκυνέω , καί αὐτός μόνος λατρεύω . εἰμί δέ ὁ θεός φωνή παραιτέομαι , μανθάνω τίς εἰμί σημαντικός ὁ ὄνομα οὗτος . παρά γάρ ὁ τίθημι ὁ πᾶς ἢ θεάομαι ὁ πᾶς ὁ θεός ὀνομάζω . εἰμί τοίνυν θεός εἴρω παρά ὁ τίθημι ἢ θεάομαι ὁ πᾶς , ὁ δέ πνεῦμα πᾶς γιγνώσκω ὁ ὁ Θεός , ὡς ὁ πνεῦμα ὁ ἐν ἐγώ ὁ ἡμέτερος , θεός οὖν ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί πάλιν , εἰμί ὁ μάχαιρα ὁ πνεῦμα ῥῆμα εἰμί Θεός , θεός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ μάχαιρα , ὅς καί ῥῆμα καλέω . καί εἰμί καί δεξιός ὁ πατήρ ὀνομάζω ( Δεξιός γάρ κύριος ποιέω δύναμις , καί ὁ δεξιός σύ , κύριος , θραύω ἐχθρός ) , δάκτυλος δέ Θεός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , κατά ὁ ῥητός , ὁ εἰμί ἐγώ ἐν δάκτυλος Θεός ἐκβάλλω ὁ δαιμόνιος · ὅσπερ ἐν ἕτερος Εὐαγγέλιος γράφω , ὁ εἰμί ἐγώ ἐν πνεῦμα Θεός ἐκβάλλω ὁ δαιμόνιος , ὁ αὐτός φύσις ὁ πατήρ καί υἱός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί περί μέν ὁ προσκυνητός καί ἅγιος Τριάς τοσοῦτος ἐγώ ἐπί ὁ πάρειμι εἴρω · οὖον γάρ νῦν δυνατός πλατύς ἐξετάζω ὁ περί αὐτός λόγος . σύ δέ λαμβάνω παρά ὁ ἡμέτερος ταπείνωσις σπέρμα , στάχυς ὥριμος ἑαυτοῦ γεωργέω , ἐπεί καί τόκος , ὡς οἶδα , ὁ τοιοῦτος προσαπαιτέω . πιστεύω δέ ὁ Θεός ὅτι καρποφορέω καί τριάκοντα καί ἑξήκοντα καί ἑκατόν διά ὁ καθαρότης ὁ βίος σύ . Μακάριος γάρ , φημί , ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω . καί μηδέ ἄλλος τίς , ἀδελφός , ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός νομίζω ἢ ὁ ὁ εἰμί ἀληθής κατανόησις , ὅς καί μακαριότης ὀνομάζω ὁ Θείη γραφή · ὁ γάρ βασίλειος ὁ οὐρανός ἐντός σύ εἰμί . περί δέ ὁ ἐντός ἄνθρωπος οὐδείς ἕτερος ἢ θεωρία συνίστημι . θεωρία εἄν εἰμί λοιπός ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ὅς γάρ νῦν ὁ σκιά καθοράω , ὡς ἐν κάτοπτρον , ὕστερος ἀπαλλάσσω ὁ γεώδης σῶμα οὗτος καί ἄφθαρτος ἐπενδύνω καί ἀθάνατος , οὗτος ὁ ἀρχέτυπος καθοράω . ὁράω δέ , εἰμί γε ὁ ἑαυτοῦ βίος πρός ὁ εὐθύς κυβερνάω καί ὁ ὀρθός πίστις ποιέω πρόνοια , ὅς Χωρὶς οὐδείς ὁράω ὁ κύριος . εἰς γάρ κακότεχνος Ψυχή , φημί , οὐ εἰσέρχομαι σοφία , οὐδέ κατοικέω ἐν σῶμα κατάχρεος ἁμαρτία . καί μηδείς ὑποκρούω λέγω ὅτι ὁ ἐν πούς ἀγνοέω , περί ὁ ἀσώματος καί πάντῃ ἀνύλου οὐσία ἐγώ φιλοσοφέω . καί γάρ ἄτοπος κρίνω ὁ μέν αἴσθησις ἐάω ἀκωλύτως ὁ ἴδιος ἐμπίμπλημι ὕλη , ὁ δέ νόος μόνος εἴργω ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια . ὡς γάρ ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητής , οὕτως ὁ νόος ὁ νοητός ἐπίβολος εἰμί . ἅμα δέ καί οὗτος λεκτέος , ὅτι ὁ φυσικός κριτήριον ἀδίδακτος ποιέω ὁ κτίζω ἐγώ Θεός . οὐδείς γάρ διδάσκω ὁ ὄψις χρῶμα ἢ σχῆμα ἀντιλαμβάνω , οὐδέ ἀκοή ψόφος τε καί φωνή , οὐδέ ὄσφρησις ἀτμός εὐώδης τε καί δυσώδης , οὐδέ γεῦσις χυμός καί χυλός , οὐδέ ἁφή μαλακός καί σκληρός , ἢ θερμός καί ψυχρός . οὐδέ ὁ νόος ἐπιβάλλω ὁ νοητός διδάσκω τις ἄν . καί ὥσπερ εἰμί τίς πάσχω οὗτος , ἐπιμέλεια μόνος προσδέω , καί ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια εὐκόλως ἀποπληρόω · οὕτως καί ὁ νόος , σάρξ συνδέω καί ὁ ἐκ οὗτος φαντασία πληρόω , πίστις δήω καί πολιτεία ὀρθός , ὅστις καταρτίζω ὁ πούς αὐτός ὡσεί ἔλαφος καί ἐπί ὁ ὑψηλός ἵστημι αὐτός . οὗτος ὅς αὐτός καί ὁ σοφός παρεγγυάω Σολομών , καί ποτός μέν ἐγώ προφέρω ὁ ἀνεπαίσχυντος ἐργάτης ὁ μύρμηξ καί διά αὐτός ὁ πρακτικός ἐγώ ὁδός ὑπογράφω · ποτέ δέ ὁ ὁ σοφός μέλισσα κηρόπλαστος ὄργανον , καί διά αὐτός φυσικός θεωρία αἰνίσσομαι , ἐν ὅς καί ὁ περί ὁ ἅγιος Τριάς ἐγκεράννυμι λόγος , εἴπερ ἐκ καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός θεωρέω . ἀλλά εὐχαριστέω πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , πέρας ἐπιτίθημι ὁ γράμμα , ἐπεί πᾶς μέτρον ἀγαθός , ὡς ὁ παροιμία φημί .