basilius-theology.epistulae 94
Ὥρμησα μὲν καὶ αὐτὸς καταλαβεῖν σου τὴν τιμιότητα , ὡς ἂν μὴ τῇ ἀπολείψει ἔλαττόν τι ἔχοιμι τῶν διαβαλλόντων · ἀλλʼ ἐπειδὴ ἡ ἀρρωστία τοῦ σώματος διεκώλυσε , σφοδρότερον πολλῷ τῆς συνηθείας ἐπιθεμένη , ἀναγκαίως ἦλθον ἐπὶ τὸ γράμμα . ἐγὼ τοίνυν , ὦ θαυμάσιε , συντυχὼν πρώην τῇ τιμιότητί σου , ὥρμησα μὲν καὶ περὶ πάντων τῶν κατὰ τὸν βίον μου πραγμάτων ἀνακοινώσασθαί σου τῇ φρονήσει , ὥρμησα δὲ καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἕνεκα ποιήσασθαί τινα λόγον , ὡς ἂν μὴ ταῖς μετὰ ταῦτα διαβολαῖς χώρα τις ὑπολείποιτο . ἀλλʼ ἐπέσχον ἐμαυτόν , λογιζόμενος περίεργον εἶναι παντελῶς , καὶ πέρα τοῦ μέτρου φιλότιμον , ἀνδρὶ τοσοῦτον πλῆθος πραγμάτων ἐξηρτημένῳ ἔτι καὶ τὰς ἔξω τῶν ἀναγκαίων ἐπιβάλλειν φροντίδας . ὁμοῦ τε , εἰρήσεται γὰρ τἀληθές , καὶ ἄλλως ὤκνησα μήποτε εἰς ἀνάγκην ἔλθωμεν ταῖς κατʼ ἀλλήλων ἀντιλογίαις τρῶσαι τὴν ψυχήν σου , ὀφείλουσαν ἐν τῇ καθαρᾷ περὶ τὸν Θεὸν εὐλαβείᾳ τέλειον τὸν μισθὸν τῆς θεοσεβείας καρποῦσθαι . τῷ ὄντι γάρ , ἐάν σε πρὸς ἑαυτοὺς ἐπιστρέψωμεν ἡμεῖς , ὀλίγην σοι σχολὴν πρὸς τὰ δημόσια καταλείψομεν , καὶ παραπλήσιον ποιήσομεν , ὥσπερ ἂν εἴ τις κυβερνήτην , νεοπαγῆ ναῦν ἐν μεγάλῳ κλύδωνι διευθύνοντα , τῇ προσθήκῃ τοῦ φόρτου καταβαρύνοι , δέον ἀφαιρεῖν τι τῶν ἀγωγίμων καὶ συνεπικουφίζειν ὡς δυνατόν . ὅθεν μοι δοκεῖ καὶ βασιλεὺς ὁ μέγας , τὴν πολυπραγμοσύνην ἡμῶν ταύτην καταμαθών , ἐᾶσαι ἡμᾶς ἐφʼ ἑαυτῶν τὰς ἐκκλησίας οἰκονομεῖν . Τοὺς μέντοι ταῖς ἀδόλοις ἀκοαῖς σου παρενοχλοῦντας ἐρωτηθῆναι βούλομαι , τί χεῖρον ἔχει τὰ δημόσια παρʼ ἡμᾶς ; ἢ τί μικρὸν ἢ μεῖζον τῶν κοινῶν ἐκ τῆς ἡμετέρας περὶ τὰς ἐκκλησίας οἰκονομίας ἠλάττωται ; πλὴν εἰ μή τις λέγοι βλάβην τοῖς πράγμασι φέρειν , οἶκον εὐκτήριον μεγαλοπρεπῶς κατεσκευασμένον ἀναστῆσαι τῷ Θεῷ ἡμῶν , καὶ περὶ αὐτὸν οἴκησιν , τὴν μὲν ἐλευθέριον ἐξῃρημένην τῷ κορυφαίῳ , τὰς δὲ ὑποβεβηκυίας τοῖς θεραπευταῖς τοῦ θείου διανενεμημένας ἐν τάξει , ὧν ἡ χρῆσις κοινὴ πρός τε ὑμᾶς τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς παρεπομένους ὑμῖν . τίνα δὲ ἀδικοῦμεν , καταγώγια τοῖς ξένοις οἰκοδομοῦντες , τοῖς τε κατὰ πάροδον ἐπιφοιτῶσι καὶ τοῖς θεραπείας τινὸς διὰ τὴν ἀσθένειαν δεομένοις , καὶ τὴν ἀναγκαίαν τούτοις παραμυθίαν ἐγκαθιστῶντες , τοὺς νοσοκομοῦντας , τοὺς ἰατρεύοντας , τὰ νωτοφόρα , τοὺς παραπέμποντας ; τούτοις ἀνάγκη καὶ τέχνας ἕπεσθαι , τάς τε πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίας , καὶ ὅσαι πρὸς εὐσχήμονα βίου διαγωγὴν ἐφευρέθησαν · οἴκους πάλιν ἑτέρους ταῖς ἐργασίαις ἐπιτηδείους , ἅπερ πάντα τῷ μὲν τόπῳ κόσμος , τῷ δὲ ἄρχοντι ἡμῶν σεμνολόγημα , ἐπʼ αὐτὸν τῆς εὐφημίας ἐπανιούσης . ὅς γε οὐδὲ τούτου ἕνεκεν πρὸς τὴν ἐπιστασίαν ἡμῶν ἐξεβιάσθης , ὡς μόνος ἐξαρκῶν τῷ μεγέθει τῆς γνώμης τά τε κατερρυηκότα τῶν ἔργων ἀναλαβεῖν , καὶ οἰκίσαι τὰς ἀοικήτους , καὶ ὅλως εἰς πόλεις τὰς ἐρημίας μετασκευάσαι . τὸν οὖν εἰς ταῦτα συνεργοῦντα ἐλαύνειν καὶ ὑβρίζειν , ἢ τιμᾷν καὶ περιέπειν , ἀκολουθότερον ἦν ; καὶ μὴ οἰηθῇς , ὦ ἄριστε , λόγον μόνον εἶναι τὰ παρʼ ἡμῶν · ἤδη γάρ ἐσμεν ἐν τῷ ἔργῳ , τὰς ὕλας τέως συμποριζόμενοι . Τὰ μὲν οὖν πρὸς τὴν τοῦ ἄρχοντος ἀπολογίαν τοιαῦτα . ἃ δὲ δεῖ πρὸς τὰς τῶν φιλαιτίων μέμψεις , ὡς Χριστιανῷ καὶ φίλῳ πεφροντικότι ἡμῶν τῆς ὑπολήψεως ἀποκρίνασθαι , ἀναγκαῖον νῦν ἀποσιωπῆσαι , ὡς καὶ μακρότερα τοῦ μέτρου τῆς ἐπιστολῆς , καὶ ἄλλως οὐκ ἀσφαλῆ γράμμασιν ἀψύχοις καταπιστεύεσθαι . ἵνα δὲ μὴ τὸν πρὸ τῆς συντυχίας χρόνον ταῖς διαβολαῖς τινῶν ὑπαχθείς , ὑφεῖναί τι τῆς περὶ ἡμᾶς εὐνοίας ἀναγκασθῇς , τὸ τοῦ Ἀλεξάνδρου ποίησον . καὶ γὰρ ἐκεῖνόν φασι , διαβαλλομένου τινὸς τῶν συνήθων , τὴν μὲν ἑτέραν τῶν ἀκοῶν ἀνεῖναι τῷ διαβάλλοντι , τὴν δὲ ἑτέραν ἐπιμελῶς ἐπιφράξασθαι τῇ χειρί , ἐνδεικνύμενον ὅτι δέοι τὸν ὀρθῶς κρίνειν μέλλοντα μὴ ὅλον εὐθὺς τοῖς προλαβοῦσιν ἀπάγεσθαι , ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τῆς ἀκροάσεως ἀκέραιον διασώζειν πρὸς ἀπολογίαν τῷ μὴ παρόντι .
Lemmas: ὁρμάω μέν καί αὐτός καταλαμβάνω σύ ὁ τιμιότητα , ὡς εἄν μή ὁ ἀπολείπω ἐλάσσων τίς ἔχω ὁ διαβάλλω · ἀλλά ἐπεί ὁ ἀρρωστία ὁ σῶμα διακωλύω , σφοδρός πολύς ὁ συνήθεια ἐπιτίθημι , ἀναγκαῖος ἔρχομαι ἐπί ὁ γράμμα . ἐγώ τοίνυν , εἰμί θαυμάσιος , συντυγχάνω πρώην ὁ τιμιότης σύ , ὁρμάω μέν καί περί πᾶς ὁ κατά ὁ βίος ἐγώ πρᾶγμα ἀνακοινόω σύ ὁ φρόνησις , ὁρμάω δέ καί ὁ ἐκκλησία ἕνεκα ποιέω τις λόγος , ὡς εἄν μή ὁ μετά οὗτος διαβολή χώρα τις ὑπολείπω . ἀλλά ἐπέχω ἐμαυτοῦ , λογίζομαι περίεργος εἰμί παντελῶς , καί πέρα ὁ μέτρον φιλότιμος , ἀνήρ τοσοῦτος πλῆθος πρᾶγμα ἐξαρτάω ἔτι καί ὁ ἔξω ὁ ἀναγκαῖος ἐπιβάλλω φροντίς . ὁμοῦ τε , εἴρω γάρ ἀληθής , καί ἄλλως ὀκνέω μήποτε εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι ὁ κατά ἀλλήλων ἀντιλογία τιτρώσκω ὁ Ψυχή σύ , ὀφείλω ἐν ὁ καθαρός περί ὁ θεός εὐλάβεια τέλειος ὁ μισθός ὁ θεοσέβεια καρπόω . ὁ εἰμί γάρ , ἐάν σύ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω ἐγώ , ὀλίγος σύ σχολή πρός ὁ δημόσιος καταλείπω , καί παραπλήσιος ποιέω , ὥσπερ εἄν εἰμί τις κυβερνήτης , νεοπαγής ναῦς ἐν μέγας κλύδων διευθύνω , ὁ προσθήκη ὁ φόρτος καταβαρύνω , δήω ἀφαιρέω τίς ὁ ἀγώγιμος καί συνεπικουφίζω ὡς δυνατός . ὅθεν ἐγώ δοκέω καί βασιλεύς ὁ μέγας , ὁ πολυπραγμοσύνη ἐγώ οὗτος καταμανθάνω , ἐάω ἐγώ ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ἐκκλησία οἰκονομέω . ὁ μέντοι ὁ ἄδολος ἀκοή σύ παρενοχλέω ἐρωτάω βούλομαι , τίς χείρων ἔχω ὁ δημόσιος παρά ἐγώ ; ἢ τίς μικρός ἢ μείζων ὁ κοινός ἐκ ὁ ἡμέτερος περί ὁ ἐκκλησία οἰκονομία ἐλασσόω ; πλήν εἰμί μή τις λέγω βλάβη ὁ πρᾶγμα φέρω , οἶκος εὐκτήριον μεγαλοπρεπής κατασκευάζω ἀνίστημι ὁ Θεός ἐγώ , καί περί αὐτός οἴκησις , ὁ μέν Ἐλευθέριον ἐκλέγω ὁ κορυφαῖος , ὁ δέ ὑποβαίνω ὁ θεραπευτής ὁ θεῖον διανέμω ἐν τάξις , ὅς ὁ χρῆσις κοινός πρός τε σύ ὁ ἄρχω καί ὁ παρέπομαι σύ . τίς δέ ἀδικέω , καταγώγιον ὁ ξένος οἰκοδομέω , ὁ τε κατά πάροδος ἐπιφοιτάω καί ὁ θεραπεία τις διά ὁ ἀσθένεια δήω , καί ὁ ἀναγκαῖος οὗτος παραμυθία ἐγκαθιστάω , ὁ νοσοκομέω , ὁ ἰατρεύω , ὁ νωτοφόρος , ὁ παραπέμπω ; οὗτος ἀνάγκη καί τέχνη ἕπω , ὁ τε πρός ὁ ζάω ἀναγκαῖος , καί ὅσος πρός εὐσχήμων βίος διαγωγή ἐφευρίσκω · οἶκος πάλιν ἕτερος ὁ ἐργασία ἐπιτήδειος , ὅσπερ πᾶς ὁ μέν τόπος κόσμος , ὁ δέ ἄρχω ἐγώ σεμνολόγημα , ἐπί αὐτός ὁ Εὐφημία ἐπανέρχομαι . ὅς γε οὐδέ οὗτος ἕνεκα πρός ὁ ἐπιστασία ἐγώ ἐκβιάζω , ὡς μόνος ἐξαρκέω ὁ μέγεθος ὁ γνώμη ὁ τε καταρρέω ὁ ἔργον ἀναλαμβάνω , καί οἰκίζω ὁ ἀοίκητος , καί ὅλως εἰς πόλις ὁ ἐρημία μετασκευάζω . ὁ οὖν εἰς οὗτος συνεργέω ἐλαύνω καί ὑβρίζω , ἢ τιμάω καί περιέπω , ἀκόλουθος εἰμί ; καί μή οἴομαι , εἰμί ἀγαθός , λόγος μόνος εἰμί ὁ παρά ἐγώ · ἤδη γάρ εἰμί ἐν ὁ ἔργον , ὁ Ὕλας τέως συμπορίζω . ὁ μέν οὖν πρός ὁ ὁ ἄρχω ἀπολογία τοιοῦτος . ὁ δέ δεῖ πρός ὁ ὁ φιλαίτιος μέμψις , ὡς Χριστιανός καί φίλος φροντίζω ἐγώ ὁ ὑπόληψις ἀποκρίνω , ἀναγκαῖος νῦν ἀποσιωπάω , ὡς καί μακρός ὁ μέτρον ὁ ἐπιστολή , καί ἄλλως οὐ ἀσφαλής γράμμα ἄψυχος καταπιστεύω . ἵνα δέ μή ὁ πρό ὁ συντυχία χρόνος ὁ διαβολή τις ὑπάγω , ὑφίημι τίς ὁ περί ἐγώ εὔνοια ἀναγκάζω , ὁ ὁ Ἀλέξανδρος ποιέω . καί γάρ ἐκεῖνος φημί , διαβάλλω τις ὁ συνήθης , ὁ μέν ἕτερος ὁ ἀκοή ἀνίημι ὁ διαβάλλω , ὁ δέ ἕτερος ἐπιμελής ἐπιφράσσω ὁ χείρ , ἐνδείκνυμι ὅτι δήω ὁ ὀρθῶς κρίνω μέλλω μή ὅλος εὐθύς ὁ προλαμβάνω ἀπάγω , ἀλλά ὁ ἥμισυς ὁ ἀκρόασις ἀκέραιος διασῴζω πρός ἀπολογία ὁ μή πάρειμι .