basilius-theology.epistulae 66
Οὐδένα τοσοῦτον ἡγοῦμαι λυπεῖν τὴν παροῦσαν τῶν ἐκκλησιῶν κατάστασιν , μᾶλλον δὲ σύγχυσιν , εἰπεῖν ἀληθέστερον , ὅσον τὴν σὴν τιμιότητα · συγκρίνοντα μὲν τοῖς ἀρχαίοις τανῦν , καὶ παρὰ πόσον ταῦτα ἐκείνων ἐξήλλακται λογιζόμενον , καὶ ὅτι εἰ κατὰ τὴν αὐτὴν ὁρμὴν ὑπορρέοι ἐπὶ τὸ χεῖρον τὰ πράγματα , οὐδὲν ἔσται τὸ κωλῦον , εἴσω ὀλίγου χρόνου πρὸς ἄλλο τι σχῆμα παντελῶς μεθαρμοσθῆναι τὰς ἐκκλησίας . ταῦτα πολλάκις ἐπʼ ἐμαυτοῦ γενόμενος διενοήθην , ὅτι εἰ ἡμῖν οὕτως ἐλεεινὴ τῶν ἐκκλησιῶν ἡ παρατροπὴ καταφαίνεται , ποίαν τινὰ εἰκὸς ἐπὶ τούτοις ψυχὴν ἔχειν τὸν τῆς ἀρχαίας εὐσταθείας καὶ ὁμονοίας περὶ τὴν πίστιν τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Κυρίου πεπειραμένον ; ἀλλʼ ὥσπερ τὸ πολὺ τῆς λύπης τὴν σὴν τελειότητα περιίσταται , οὕτως ἡγούμεθα προσήκειν καὶ τῆς ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν μερίμνης τὸ πλέον τῇ σῇ διαφέρειν φρονήσει . πάλαι οἶδα καὶ αὐτός , κατὰ τὴν ἐνυπάρχουσάν μοι μετρίως τῶν πραγμάτων κατάληψιν , μίαν ἐπιγνοὺς ὁδὸν βοηθείας ταῖς καθʼ ἡμᾶς ἐκκλησίαις , τὴν παρὰ τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων σύμπνοιαν . εἰ γὰρ βουληθεῖεν , ὃν ἀνέλαβον ὑπὲρ ἑνὸς ἢ δύο τῶν κατὰ τὴν δύσιν ἐπὶ κακοδοξίᾳ φωραθέντων ζῆλον , τοῦτον καὶ ὑπὲρ τῆς παροικίας τῶν καθʼ ἡμᾶς μερῶν ἐπιδείξασθαι , τάχα ἄν τι γένοιτο τοῖς κοινοῖς ὄφελος , τῶν τε κρατούντων τὸ ἀξιόπιστον τοῦ πλήθους δυσωπουμένων , καὶ τῶν ἑκασταχοῦ λαῶν ἀκολουθούντων αὐτοῖς ἀναντιρρήτως . Τίς οὖν ταῦτα διαπράξασθαι τῆς σῆς συνέσεως δυνατώτερος ; τίς συνιδεῖν τὸ δέον ὀξύτερος ; τίς ἐνεργῆσαι τὰ χρήσιμα πρακτικώτερος ; τίς πρὸς τὴν καταπόνησιν τῶν ἀδελφῶν συμπαθέστερος ; τίς τῆς σεμνοτάτης σου πολιᾶς πάσῃ τῇ δύσει αἰδεσιμώτερος ; κατάλιπέ τι μνημόσυνον τῷ βίῳ τῆς σῆς ἐπάξιον πολιτείας , τιμιώτατε πάτερ . τοὺς μυρίους ἐκείνους ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἄθλους ἑνὶ τούτῳ κατακόσμησον ἔργῳ . ἔκπεμψόν τινας ἐκ τῆς ἁγίας τῆς ὑπὸ σὲ ἐκκλησίας ἄνδρας δυνατοὺς ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ πρὸς τοὺς κατὰ τὴν δύσιν ἐπισκόπους · διήγησαι αὐτοῖς τὰς κατασχούσας ἡμᾶς συμφοράς · ὑπόθου τρόπον ἀντιλήψεως · γενοῦ Σαμουὴλ ταῖς ἐκκλησίαις · πολεμουμένοις τοῖς λαοῖς συγκακοπάθησον · ἀνένεγκε εἰρηνικὰς προσευχάς · αἴτησον χάριν παρὰ τοῦ Κυρίου , εἰρήνης τι μνημόσυνον ἐναφεῖναι ταῖς ἐκκλησίαις . οἶδα ὅτι ἀσθενεῖς αἱ ἐπιστολαὶ πρὸς συμβουλὴν τοῦ τοσούτου πράγματος . ἀλλʼ οὔτε αὐτὸς τῆς παρʼ ἑτέρων παρακλήσεως χρῄζεις , οὐ μᾶλλόν γε ἢ τῶν ἀγωνιστῶν οἱ γενναιότατοι τῆς παρὰ τῶν παίδων ὑποφωνήσεως · οὔτε ἡμεῖς ἀγνοοῦντα διδάσκομεν , ἀλλʼ ἐσπουδακότι τὴν ὁρμὴν ἐπιτείνομεν . Πρὸς μὲν οὖν τὰ λοιπὰ τῆς ἀνατολῆς ἴσως σοι καὶ πλειόνων συνεργίας προσδεῖ , καὶ ἀνάγκη ἀναμένειν τοὺς ἐκ τῆς δύσεως . ἡ μέντοι τῆς κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν ἐκκλησίας εὐταξία προδήλως τῆς σῆς ἤρτηται θεοσεβείας · ὥστε τοὺς μὲν οἰκονομῆσαι , τοὺς δὲ καθησυχάσαι , ἀποδοῦναι δὲ τὴν ἰσχὺν τῇ ἐκκλησίᾳ διὰ τῆς συμφωνίας . καὶ γὰρ ὅτι ὀφείλεις , κατὰ τοὺς σοφωτάτους τῶν ἰατρῶν , τῆς ἐπιμελείας ἐκ τῶν καιριωτάτων ἄρχεσθαι , παντὸς ἀκριβέστερον αὐτὸς ἐπίστασαι . τί δʼ ἂν γένοιτο ταῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησίαις τῆς Ἀντιοχείας ἐπικαιριώτερον ; ἣν εἰ συνέβη πρὸς ὁμόνοιαν ἐπανελθεῖν , οὐδὲν ἐκώλυεν , ὥσπερ κεφαλὴν ἐρρωμένην , παντὶ τῷ σώματι ἐπιχορηγεῖν τὴν ὑγίειαν . τῷ ὄντι δὲ τῆς σῆς δεῖται σοφίας καὶ εὐαγγελικῆς συμπαθείας τὰ ἐκείνης τῆς πόλεως ἀρρωστήματα · ἥ γε οὐχ ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν διατέτμηται μόνον , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν τὰ αὐτὰ φρονεῖν ἀλλήλοις λεγόντων διασπᾶται . ταῦτα δὲ ἑνῶσαι καὶ εἰς ἑνὸς σώματος συναγαγεῖν ἁρμονίαν ἐκείνου μόνου ἐστί , τοῦ καὶ τοῖς ξηροῖς ὀστέοις τὴν εἰς νεῦρα καὶ σάρκα πάλιν ἐπάνοδον τῇ ἀφάτῳ αὐτοῦ δυνάμει χαριζομένου . πάντως δὲ τὰ μεγάλα ὁ Κύριος διὰ τῶν ἀξίων αὐτοῦ ἐνεργεῖ . πάλιν οὖν καὶ ἐνταῦθα τῇ σῇ μεγαλοφυΐᾳ πρέπειν τὴν τῶν τηλικούτων διακονίαν ἐλπίζομεν , ὥστε καταστορέσαι μὲν τοῦ λαοῦ τὸν τάραχον , παῦσαι δὲ τὰς μερικὰς προστασίας , ὑποτάξαι δὲ πάντας ἀλλήλοις ἐν ἀγάπῃ , καὶ τὴν ἀρχαίαν ἰσχὺν ἀποδοῦναι τῇ Ἐκκλησίᾳ .
Lemmas: οὐδείς τοσοῦτος ἡγέομαι λυπέω ὁ πάρειμι ὁ ἐκκλησία κατάστασις , μᾶλλον δέ σύγχυσις , εἶπον ἀληθής , ὅσος ὁ σός τιμιότητα · συγκρίνω μέν ὁ ἀρχαῖος τανῦν , καί παρά πόσος οὗτος ἐκεῖνος ἐξαλλάσσω λογίζομαι , καί ὅτι εἰμί κατά ὁ αὐτός ὁρμή ὑπορρέω ἐπί ὁ χείρων ὁ πρᾶγμα , οὐδείς εἰμί ὁ κωλύω , εἴδομαι ὀλίγος χρόνος πρός ἄλλος τίς σχῆμα παντελῶς μεθαρμόζω ὁ ἐκκλησία . οὗτος πολλάκις ἐπί ἐμαυτοῦ γίγνομαι διανοέομαι , ὅτι εἰμί ἐγώ οὕτως ἐλεεινός ὁ ἐκκλησία ὁ παρατροπή καταφαίνω , ποῖος τις εἰκός ἐπί οὗτος ψυχή ἔχω ὁ ὁ ἀρχαῖος εὐστάθεια καί ὁμόνοια περί ὁ πίστις ὁ ἐκκλησία ὁ κύριος πειράω ; ἀλλά ὥσπερ ὁ πολύς ὁ λύπη ὁ σός τελειότης περιίστημι , οὕτως ἡγέομαι προσήκω καί ὁ ὑπέρ ὁ ἐκκλησία μέριμνα ὁ πλέω ὁ σός διαφέρω φρόνησις . πάλαι οἶδα καί αὐτός , κατά ὁ ἐνυπάρχω ἐγώ μέτριος ὁ πρᾶγμα κατάληψις , εἷς ἐπιγιγνώσκω ὁδός βοήθεια ὁ κατά ἐγώ ἐκκλησία , ὁ παρά ὁ δυτικός ἐπίσκοπος σύμπνοια . εἰμί γάρ βούλομαι , ὅς ἀναλαμβάνω ὑπέρ εἷς ἢ δύο ὁ κατά ὁ δύσις ἐπί κακοδοξία φωράω ζῆλος , οὗτος καί ὑπέρ ὁ παροικία ὁ κατά ἐγώ μέρος ἐπιδείκνυμι , τάχα ἄν τίς γίγνομαι ὁ κοινός ὄφελος , ὁ τε κρατέω ὁ ἀξιόπιστος ὁ πλῆθος δυσωπέω , καί ὁ ἑκασταχοῦ λαός ἀκολουθέω αὐτός ἀναντίρρητος . Τῖς οὖν οὗτος διαπράσσω ὁ σός σύνεσις δυνατός ; τίς συνοράω ὁ δήω ὀξύς ; τίς ἐνεργέω ὁ χρήσιμος πρακτικός ; τίς πρός ὁ καταπόνησις ὁ ἀδελφός συμπαθής ; τίς ὁ σεμνός σύ πολιός πᾶς ὁ δύο αἰδέσιμος ; καταλιμπάνω τίς μνημόσυνον ὁ βίος ὁ σός ἐπάξιος πολιτεία , τίμιος πατήρ . ὁ μυρίος ἐκεῖνος ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἆθλος εἷς οὗτος κατακοσμέω ἔργον . ἐκπέμπω τις ἐκ ὁ ἅγιος ὁ ὑπό σύ ἐκκλησία ἀνήρ δυνατός ἐν ὁ ὑγιαίνω διδασκαλία πρός ὁ κατά ὁ δύσις ἐπίσκοπος · διηγέομαι αὐτός ὁ κατέχω ἐγώ συμφορά · ὑποτίθημι τρόπος ἀντίληψις · γίγνομαι Σαμουήλ ὁ ἐκκλησία · πολεμέω ὁ λαός συγκακοπαθέω · ἀναφέρω εἰρηνικός προσευχή · αἰτέω χάρις παρά ὁ κύριος , εἰρήνη τίς μνημόσυνον ἐναφίημι ὁ ἐκκλησία . οἶδα ὅτι ἀσθενής ὁ ἐπιστολή πρός συμβουλή ὁ τοσοῦτος πρᾶγμα . ἀλλά οὔτε αὐτός ὁ παρά ἕτερος παράκλησις χρῄζω , οὖον μάλα γε ἢ ὁ ἀγωνιστής ὁ γενναῖος ὁ παρά ὁ παῖς ὑποφώνησις · οὔτε ἐγώ ἀγνοέω διδάσκω , ἀλλά σπουδάζω ὁ ὁρμή ἐπιτείνω . πρός μέν οὖν ὁ λοιπάς ὁ ἀνατολή ἴσως σύ καί πλείων συνεργία προσδέω , καί ἀνάγκη ἀναμένω ὁ ἐκ ὁ δύσις . ὁ μέντοι ὁ κατά ὁ Ἀντιόχεια ἐκκλησία εὐταξία πρόδηλος ὁ σός ἀρτέομαι θεοσέβεια · ὥστε ὁ μέν οἰκονομέω , ὁ δέ καθησυχάζω , ἀποδίδωμι δέ ὁ ἰσχύς ὁ ἐκκλησία διά ὁ συμφωνία . καί γάρ ὅτι ὀφείλω , κατά ὁ σοφός ὁ ἰατρός , ὁ ἐπιμέλεια ἐκ ὁ καίριος ἄρχω , πᾶς ἀκριβής αὐτός ἐπίσταμαι . τίς δέ εἄν γίγνομαι ὁ κατά ὁ οἰκέω ἐκκλησία ὁ Ἀντιόχεια ἐπικαίριος ; ὅς εἰμί συμβαίνω πρός ὁμόνοια ἐπανέρχομαι , οὐδείς κωλύω , ὥσπερ κεφαλή ῥώννυμι , πᾶς ὁ σῶμα ἐπιχορηγέω ὁ ὑγίεια . ὁ εἰμί δέ ὁ σός δήω σοφία καί εὐαγγελικός συμπάθεια ὁ ἐκεῖνος ὁ πόλις ἀρρώστημα · ὅς γε οὐ ὑπό ὁ αἱρετικός διατέμνω μόνος , ἀλλά καί ὑπό ὁ ὁ αὐτός φρονέω ἀλλήλων λέγω διασπάω . οὗτος δέ ἑνόω καί εἰς εἷς σῶμα συνάγω ἁρμονία ἐκεῖνος μόνος εἰμί , ὁ καί ὁ ξηρός ὀστέον ὁ εἰς νεῦρον καί σάρξ πάλιν ἐπάνοδος ὁ ἄφατος αὐτός δύναμις χαρίζομαι . πάντως δέ ὁ μέγας ὁ Κύριος διά ὁ ἄξιος αὐτός ἐνεργέω . πάλιν οὖν καί ἐνταῦθα ὁ σός μεγαλοφυΐα πρέπω ὁ ὁ τηλικόσδε διακονία ἐλπίζω , ὥστε καταστόρεννυμι μέν ὁ λαός ὁ τάραχος , παύω δέ ὁ μερικός προστασία , ὑποτάσσω δέ πᾶς ἀλλήλων ἐν ἀγάπη , καί ὁ ἀρχαῖος ἰσχύς ἀποδίδωμι ὁ ἐκκλησία .