basilius-theology.epistulae 302
Ὅσον μὲν ἐστενάξαμεν ἐπὶ τῇ ἀγγελίᾳ τοῦ πάθους , τοῦ κατὰ τὸν ἄριστον τῶν ἀνδρῶν Βρίσωνα , τί χρὴ καὶ λέγειν ; πάντως γὰρ οὐδεὶς οὕτως ἐστὶ λιθίνην ἔχων τὴν καρδίαν , ὅς , εἰς πεῖραν ἀφικόμενος τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου , εἶτʼ ἀκούσας αὐτὸν ἀθρόως ἐξ ἀνθρώπων ἀνηρπασμένον , οὐχὶ ὡς κοινὴν ζημίαν τοῦ βίου τὴν τοῦ ἀνδρὸς στέρησιν ἐλογίσατο . ἡμῶν δὲ εὐθὺς τὴν λύπην ἠ ἐπὶ σοὶ φροντὶς διεδέξατο , λογιζομένων ὅτι , εἰ τοῖς πόρρω τῆς οἰκειότητος οὔτω βαρὺ καὶ δύσφορον τὸ συμβάν , πῶς εἰκὸς ὑπὸ τοῦ πάθους τὴν σὴν διατεθῆναι ψυχήν , οὕτω μὲν φύσει χρηστὴν οὖσαν , καὶ πρὸς τὰς συμπαθείας εὔκολον διὰ τὴν τοῦ τρόπου ἡμερότητα , οὕτω δὲ ὑποκειμένην τῷ πάθει , ὥστε οἱονεὶ διχοτομίας τινὸς αἰσθάνεσθαι ἐν τῷ χωρισμῷ τοῦ ὁμόζυγος . καὶ γάρ , εἰ τῷ ὄντι κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον οὐκέτι εἰσὶ δύο , ἀλλὰ σὰρξ μία , δηλονότι οὐχ ἧττόν ἐστιν ἀλγεινὴ ἡ τοιαύτη διάζευξις , ἢ εἰ τὸ ἥμισυ ἡμῶν τοῦ σώματος ἀπερρήγνυτο . Ἀλλὰ τὰ μὲν λυπηρὰ τοιαῦτα καὶ μείζω τούτων , ἡ δὲ ἐπὶ τοῖς συμβᾶσι παραμυθία τίς ; πρῶτον μέν , ἡ ἐξ ἀρχῆς κεκρατηκυῖα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν νομοθεσία · τὸ χρῆναι πάντως τὸν εἰς γένεσιν παρελθόντα τοῖς καθήκουσι χρόνοις ἀπιέναι τοῦ βίου . εἰ οὖν οὕτως ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρις ἡμῶν τὰ ἀνθρώπινα διατέτακται , μὴ ἀγανακτῶμεν ἐπὶ τοῖς κοινοῖς τῆς φύσεως νόμοις , ἀλλὰ καταδεχώμεθα τὴν ἐφʼ ἡμῖν τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν , ὃς ἐκέλευσεν ἐκείνην τὴν γενναίαν ψυχὴν καὶ ἀήττητον , μὴ νόσῳ δαπανηθέντος τοῦ σώματος , μηδὲ χρόνῳ καταμαρανθέντος , ἀναχωρῆσαι τοῦ βίου , ἀλλʼ ἐν ἀκμῇ τῆς ἡλικίας καὶ ἐν τῇ λαμπρότητι τῶν κατὰ πόλεμον κατορθωμάτων τὴν ζωὴν καταλῦσαι . ὥστε οὐχ ὅτι ἐχωρίσθημεν ἀνδρὸς τοιούτου , δυσχεραίνειν ὀφείλομεν · ἀλλʼ ὅτι τῆς πρὸς τὸν τοιοῦτον ἄνδρα συνοικήσεως κατηξιώθημεν , εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ , οὗ πᾶσα σχεδὸν ἡ Ῥωμαϊκὴ ἀρχὴ τῆς ζημίας ἐπῄσθητο , ὃν καὶ ὁ βασιλεὺς ἀνεκαλέσατο , καὶ στρατιῶται ὠδύραντο καὶ οἱ ἐπὶ τῶν μεγίστων ἀξιωμάτων ὡς γνήσιον υἱὸν κατεπένθησαν . Ἐπεὶ οὖν κατέλιπέ σοι τὴν μνήμην τῆς οἰκείας αὐτοῦ ἀρετῆς , ἀρκοῦσαν νόμιζε ἔχειν παραμυθίαν τοῦ πάθους . ἔπειτα καὶ ἐκεῖνο εἰδέναι σε βούλομαι , ὅτι ὁ μὴ ὑποπεσὼν ταῖς θλίψεσιν , ἀλλὰ διὰ τῆς πρὸς Θεὸν ἐλπίδος τῆς λύπης τὸ βάρος ὑπενεγκών , μεγάλην ἔχει παρὰ τῷ Θεῷ τῆς ὑπομονῆς τὴν ἀντίδοσιν . οὐδὲ γὰρ ἴσα τοῖς ἔξωθεν ἐπετράπημεν λυπεῖσθαι ἐπὶ τοῖς κεκοιμημένοις παρὰ τῆς νομοθεσίας τοῦ ἀποστόλου . ἔστωσαν καὶ οἱ παῖδές σου ὥσπερ εἰκόνες ἔμψυχοι , τὴν ἀπουσίαν τοῦ ποθουμένου παραμυθούμενοι . ὥστε ἡ περὶ τὴν τεκνοτροφίαν ἀσχολία ἀπαγέτω σου τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῶν λυπηρῶν · καὶ μεριμνῶσα δὲ περὶ τοῦ πῶς εὐαρέστως τῷ Κυρίῳ τὸν λειπόμενον ἑαυτῆς χρόνον διενέγκῃς καλὴν ἀσχολίαν ἐπινοήσεις τοῖς λογισμοῖς . ἡ γὰρ ἑτοιμασία τῆς ἐπὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπολογίας , καὶ ἡ σπουδὴ τοῦ εὑρεθῆναι ἡμᾶς ἐναριθμίους τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν , ἱκανή ἐστιν ἐπισκοτῆσαι τῇ λύπῃ , ὥστε μὴ καταποθῆναι ἡμᾶς ὑπʼ αὐτῆς . παράσχοι δὲ ὁ Κύριος τῇ καρδίᾳ σου τὴν ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ παράκλησιν τοῦ ἀγαθοῦ , ἵνα καὶ ἡμεῖς ἀκούσαντες τὰ περὶ σοῦ ἀνεθῶμεν , καὶ πάσαις ταῖς καθʼ ἡλικίαν σοι ὁμοτίμοις ὑπόδειγμα ᾖς ἀγαθὸν τοῦ κατʼ ἀρετὴν βίου .
Lemmas: ὅσος μέν στενάζω ἐπί ὁ ἀγγελία ὁ πάθος , ὁ κατά ὁ ἀγαθός ὁ ἀνήρ Βρίσων , τίς χρή καί λέγω ; πάντως γάρ οὐδείς οὕτως εἰμί λίθινος ἔχω ὁ Καρδία , ὅς , εἰς πείρω ἀφικνέομαι ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος , εἶτα ἀκούω αὐτός ἀθρόος ἐκ ἄνθρωπος ἀναρπάζω , οὐ ὡς κοινός ζημία ὁ βίος ὁ ὁ ἀνήρ στέρησις λογίζομαι . ἐγώ δέ εὐθύς ὁ λύπη ὁ ἐπί σύ φροντίς διαδέχομαι , λογίζομαι ὅτι , εἰμί ὁ πόρρω ὁ οἰκειότης οὐτάω βαρύς καί δύσφορος ὁ συμβαίνω , πῶς εἰκός ὑπό ὁ πάθος ὁ σός διατίθημι Ψυχή , οὗτος μέν φύσις χρηστός εἰμί , καί πρός ὁ συμπάθεια Εὔκολον διά ὁ ὁ τρόπος ἡμερότης , οὗτος δέ ὑπόκειμαι ὁ πάθος , ὥστε οἱονεί διχοτομία τις αἰσθάνομαι ἐν ὁ χωρισμός ὁ ὁμόζυγος . καί γάρ , εἰμί ὁ εἰμί κατά ὁ ὁ κύριος λόγος οὐκέτι εἰμί δύο , ἀλλά σάρξ εἷς , δηλονότι οὐ ἥσσων εἰμί ἀλγεινός ὁ τοιοῦτος διάζευξις , ἢ εἰμί ὁ ἥμισυς ἐγώ ὁ σῶμα ἀπορρήγνυμι . ἀλλά ὁ μέν λυπηρός τοιοῦτος καί μείζων οὗτος , ὁ δέ ἐπί ὁ συμβαίνω παραμυθία τίς ; πρῶτος μέν , ὁ ἐκ ἀρχή κρατέω ὁ Θεός ἐγώ νομοθεσία · ὁ χρή πάντως ὁ εἰς γένεσις παρέρχομαι ὁ καθήκω χρόνος ἀφίημι ὁ βίος . εἰμί οὖν οὕτως ἀπό Ἀδάμ μέχρι ἐγώ ὁ ἀνθρώπινος διατάσσω , μή ἀγανακτέω ἐπί ὁ κοινός ὁ φύσις νόμος , ἀλλά καταδέχομαι ὁ ἐπί ἐγώ ὁ Θεός οἰκονομία , ὅς κελεύω ἐκεῖνος ὁ γενναῖος ψυχή καί ἀήσσητος , μή νόσος δαπανάω ὁ σῶμα , μηδέ χρόνος καταμαραίνω , ἀναχωρέω ὁ βίος , ἀλλά ἐν ἀκμή ὁ ἡλικία καί ἐν ὁ λαμπρότης ὁ κατά πόλεμος κατόρθωμα ὁ ζωή καταλύω . ὥστε οὐ ὅτι χωρίζω ἀνήρ τοιοῦτος , δυσχεραίνω ὀφείλω · ἀλλά ὅτι ὁ πρός ὁ τοιοῦτος ἀνήρ συνοίκησις καταξιόω , εὐχαριστέω ὁ κύριος , ὅς πᾶς σχεδόν ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή ὁ ζημία ἐπαισθάνομαι , ὅς καί ὁ βασιλεύς ἀνακαλέω , καί στρατιώτης ὀδύρομαι καί ὁ ἐπί ὁ μέγας ἀξίωμα ὡς γνήσιος υἱός καταπενθέω . ἐπεί οὖν καταλείπω σύ ὁ μνήμη ὁ οἰκεῖος αὐτός ἀρετή , ἀρκέω νομίζω ἔχω παραμυθία ὁ πάθος . ἔπειτα καί ἐκεῖνος οἶδα σύ βούλομαι , ὅτι ὁ μή ὑποπίπτω ὁ θλῖψις , ἀλλά διά ὁ πρός θεός ἐλπίς ὁ λύπη ὁ βάρος ὑποφέρω , μέγας ἔχω παρά ὁ Θεός ὁ ὑπομονή ὁ ἀντίδοσις . οὐδέ γάρ ἴσος ὁ ἔξωθεν ἐπιτρέπω λυπέω ἐπί ὁ κοιμάω παρά ὁ νομοθεσία ὁ ἀπόστολος . εἰμί καί ὁ παῖς σύ ὥσπερ εἰκών ἔμψυχος , ὁ ἀπουσία ὁ ποθέω παραμυθέομαι . ὥστε ὁ περί ὁ τεκνοτροφία ἀσχολία ἀπάγω σύ ὁ ψυχή ἀπό ὁ λυπηρός · καί μεριμνάω δέ περί ὁ πῶς εὐάρεστος ὁ κύριος ὁ λείπω ἑαυτοῦ χρόνος διαφέρω καλός ἀσχολία ἐπινοέω ὁ λογισμός . ὁ γάρ ἑτοιμασία ὁ ἐπί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ἀπολογία , καί ὁ σπουδή ὁ εὑρίσκω ἐγώ ἐναρίθμιος ὁ ἀγαπάω αὐτός , ἱκανός εἰμί ἐπισκοτέω ὁ λύπη , ὥστε μή καταποθῆναι ἐγώ ὑπό αὐτός . παρέχω δέ ὁ Κύριος ὁ Καρδία σύ ὁ ἐκ ὁ πνεῦμα αὐτός παράκλησις ὁ ἀγαθός , ἵνα καί ἐγώ ἀκούω ὁ περί σύ ἀνίημι , καί πᾶς ὁ κατά ἡλικία σύ ὁμότιμος ὑπόδειγμα εἰμί ἀγαθός ὁ κατά ἀρετή βίος .