basilius-theology.epistulae 140
Τίς δώσει μοι πτέρυγας , ὡσεὶ περιστερᾶς ; καὶ πετασθήσομαι πρὸς ὑμᾶς καὶ καταπαύσω τὸν πόθον ὃν ἔχω ἐπὶ τῇ συντυχίᾳ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης . νυνὶ δὲ οὐχὶ πτερύγων ἐνδεῶς ἔχω μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος , πάλαι μέν μοι ὑπὸ μακρᾶς τῆς ἀρρωστίας πεπονηκότος , νῦν δὲ ὑπὸ τῶν συνεχῶν θλίψεων παντελῶς συντετριμμένου . τίς γὰρ οὕτως ἀδαμάντινος τὴν ψυχήν , τίς οὕτω παντελῶς ἀσυμπαθὴς καὶ ἀνήμερος , ὡς ἀκούων τοῦ πανταχόθεν ἡμᾶς προσβάλλοντος στεναγμοῦ , οἷον ἀπό τινος χοροῦ κατηφοῦς κοινόν τινα θρῆνον καὶ σύμφωνον προσηχοῦντος , μὴ οὐχὶ παθεῖν τὴν ψυχήν , καὶ κατακαμφθῆναι εἰς γῆν , καὶ ταῖς ἀμηχάνοις ταύταις μερίμναις παντελῶς ἐκτακῆναι ; ἀλλὰ δυνατὸς ὁ ἅγιος Θεὸς δοῦναί τινα λύσιν τῶν ἀμηχάνων καὶ χαρίσασθαι ἡμῖν τινὰ τῶν μακρῶν πόνων ἀναπνοήν . ὥστε καὶ ὑμᾶς τὴν αὐτὴν ἔχειν ἀξιῶ παράκλησιν καὶ τῇ ἐλπίδι τῆς παρακλήσεως χαίροντας ὑμᾶς τὸ παρὸν ἀλγεινὸν τῶν θλίψεων ὑπομένειν . εἴτε γὰρ ἁμαρτημάτων ἀποτίννυμεν δίκας , ἱκαναὶ αἱ μάστιγες πρὸς παραίτησιν λοιπὸν τῆς ἐφʼ ἡμῖν ὀργῆς τοῦ Θεοῦ · εἴτε εἰς τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἀγῶνας διὰ τῶν πειρασμῶν τούτων κεκλήμεθα , δίκαιος ὁ ἀθλοθέτης μὴ ἐᾶσαι ἡμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δυνάμεθα ὑπενεγκεῖν , ἀλλʼ ἐπὶ τοῖς προπεπονημένοις ἀποδοῦναι ἡμῖν τὸν τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος στέφανον . μὴ οὖν ἀποκάμωμεν ἐναθλοῦντες εἰς τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἀγῶνας , μηδὲ δι’ ἀνελπιστίας τὰ πονηθέντα ἡμῖν προώμεθα . οὐ γὰρ μία πρᾶξις ἀνδρείας οὐδὲ βραχὺς πόνος τὸ τῆς ψυχῆς καρτερὸν διαδείκνυσιν , ἀλλʼ ὁ δοκιμάζων ἡμῶν τὰς καρδίας διὰ μακρᾶς καὶ παρατεταμένης τῆς δοκιμασίας βούλεται ἡμᾶς τῆς δικαιοσύνης στεφανίτας ἀποδειχθῆναι . Μόνον ἀνένδοτον φυλασσέσθω τὸ φρόνημα ἡμῶν , ἄσειστον τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως διατηρείσθω , καὶ ἥξει ἐν τάχει ὁ ἀντιληψόμενος ἡμῶν · ἥξει καὶ οὐ χρονιεῖ . προσδέχου γὰρ θλίψιν ἐπὶ θλίψει , ἐλπίδα ἐπʼ ἐλπίδι , ἔτι μικρόν , ἔτι μικρόν . οὕτως οἶδε ψυχαγωγεῖν τῇ ἐπαγγελίᾳ τοῦ μέλλοντος τοὺς ἑαυτοῦ τροφίμους τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . μετὰ γὰρ τὰς θλίψεις ἡ ἐλπίς , ἐκ τοῦ σύνεγγυς δὲ πάρεστι τὰ ἐλπιζόμενα . κἂν γὰρ ὅλον τις εἴποι τὸν ἀνθρώπινον βίον , σμικρότατόν ἐστι διάστημα παντελῶς , συγκρίσει ἐκείνου τοῦ ἀπεράντου αἰῶνος τοῦ ἐν ταῖς ἐλπίσιν ἀποκειμένου . Πίστιν δὲ ἡμεῖς οὔτε παρʼ ἄλλων γραφομένην ἡμῖν νεωτέραν παραδεχόμεθα , οὔτε αὐτοὶ τὰ τῆς ἡμετέρας διανοίας γεννήματα παραδιδόναι τολμῶμεν , ἵνα μὴ ἀνθρώπινα ποιήσωμεν τὰ τῆς εὐσεβείας ῥήματα · ἀλλʼ ἅπερ παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων δεδιδάγμεθα , ταῦτα τοῖς ἐρωτῶσιν ἡμᾶς διαγγέλλομεν . ἔστι τοίνυν ἐκ πατέρων ἐμπολιτευομένη τῇ ἐκκλησίᾳ ἡμῶν ἡ γραφεῖσα παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων πίστις τῶν κατὰ τὴν Νίκαιαν συνελθόντων · ἣν ἡγούμεθα μὲν διὰ στόματος εἶναι καὶ παρʼ ὑμῖν , οὐ παραιτούμεθα δέ , ἵνα μὴ ὄκνου ἔγκλημα ἀπενεγκώμεθα , καὶ αὐτὰ τὰ ῥήματα ἐνσημᾶναι τῷ γράμματι . ἔστι δὲ ταῦτα . πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα , ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων ποιητήν . καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς μονογενῆ · τουτέστιν , ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός · φῶς ἐκ φωτός , Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ · γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα , ὁμοούσιον τῷ Πατρί , δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο , τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ . τὸν δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα · σαρκωθέντα , ἐνανθρωπήσαντα , παθόντα , καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ · ἀνελθόντα εἰς οὐρανούς , ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς . καὶ εἰς τὸ ἅγιον Πνεῦμα . τοὺς δὲ λέγοντας , ἦν ποτέ , ὅτε οὐκ ἦν · καί , πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν · καί , ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο · ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι , ἢ τρεπτόν , ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , τούτους ἀναθεματίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία . Πιστεύομεν τούτοις . ἐπειδὴ δὲ ἀδιόριστός ἐστιν ὁ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λόγος , οὔπω τότε τῶν πνευματομάχων ἀναφανέντων , τὸ χρῆναι ἀναθεματίζεσθαι τοὺς λέγοντας τῆς κτιστῆς εἶναι καὶ δουλικῆς φύσεως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐσίγησαν . οὐδὲν γὰρ ὅλως τῆς θείας καὶ μακαρίας Τριάδος κτιστόν .
Lemmas: Τῖς δίδωμι ἐγώ πτέρυξ , ὡσεί περιστερά ; καί πέτομαι πρός σύ καί καταπαύω ὁ πόθος ὅς ἔχω ἐπί ὁ συντυχία ὁ ὑμέτερος ἀγάπη . νυνί δέ οὐ πτέρυξ ἐνδεής ἔχω μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ σῶμα , πάλαι μέν ἐγώ ὑπό μακρός ὁ ἀρρωστία πονέω , νῦν δέ ὑπό ὁ συνεχής θλῖψις παντελῶς συντρίβω . τίς γάρ οὕτως ἀδαμάντινος ὁ Ψυχή , τίς οὗτος παντελῶς ἀσυμπαθής καί ἀνήμερος , ὡς ἀκούω ὁ πανταχόθεν ἐγώ προσβάλλω στεναγμός , οἷος ἀπό τις χορός κατηφής κοινός τις θρῆνος καί σύμφωνος προσηχέω , μή οὐ πάσχω ὁ Ψυχή , καί κατακάμπτω εἰς γῆ , καί ὁ ἀμήχανος οὗτος μέριμνα παντελῶς ἐκτήκω ; ἀλλά δυνατός ὁ ἅγιος θεός δίδωμι τις λύσις ὁ ἀμήχανος καί χαρίζομαι ἐγώ τις ὁ μακρός πόνος ἀναπνοή . ὥστε καί σύ ὁ αὐτός ἔχω ἀξιόω παράκλησις καί ὁ ἐλπίς ὁ παράκλησις χαίρω σύ ὁ πάρειμι ἀλγεινός ὁ θλῖψις ὑπομένω . εἴτε γάρ ἁμάρτημα ἀποτίννυ δίκη , ἱκανός ὁ μάστιξ πρός παραίτησις λοιπός ὁ ἐπί ἐγώ ὀργή ὁ Θεός · εἴτε εἰς ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἀγών διά ὁ πειρασμός οὗτος καλέω , δίκαιος ὁ ἀθλοθέτης μή ἐάω ἐγώ πειράζω ὑπέρ ὅς δύναμαι ὑποφέρω , ἀλλά ἐπί ὁ προπονέω ἀποδίδωμι ἐγώ ὁ ὁ ὑπομονή καί ὁ εἰς αὐτός ἐλπίς στέφανος . μή οὖν ἀποκάμνω ἐναθλέω εἰς ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἀγών , μηδέ διά ἀνελπιστία ὁ πονέω ἐγώ προΐημι . οὖον γάρ εἷς πρᾶξις ἀνδρεῖος οὐδέ βραχύς πόνος ὁ ὁ Ψυχή καρτερός διαδείκνυμι , ἀλλά ὁ δοκιμάζω ἐγώ ὁ Καρδία διά μακρός καί παρατείνω ὁ δοκιμασία βούλομαι ἐγώ ὁ δικαιοσύνη Στεφανίτας ἀποδείκνυμι . Μόνος ἀνένδοτος φυλάσσω ὁ φρόνημα ἐγώ , ἄσειστος ὁ στερέωμα ὁ εἰς Χριστός πίστις διατηρέω , καί ἥκω ἐν τάχος ὁ ἀντιλαμβάνω ἐγώ · ἥκω καί οὖον χρονίζω . προσδέχομαι γάρ θλῖψις ἐπί θλῖψις , ἐλπίς ἐπί ἐλπίς , ἔτι μικρός , ἔτι μικρός . οὕτως οἶδα ψυχαγωγέω ὁ ἐπαγγελία ὁ μέλλω ὁ ἑαυτοῦ τρόφιμος ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . μετά γάρ ὁ θλῖψις ὁ ἐλπίς , ἐκ ὁ σύνεγγυς δέ πάρειμι ὁ ἐλπίζω . κἀν γάρ ὅλος τις εἶπον ὁ ἀνθρώπινος βίος , μικρός εἰμί διάστημα παντελῶς , σύγκρισις ἐκεῖνος ὁ ἀπέραντος αἰών ὁ ἐν ὁ ἐλπίς ἀπόκειμαι . πίστις δέ ἐγώ οὔτε παρά ἄλλος γράφω ἐγώ νέος παραδέχομαι , οὔτε αὐτός ὁ ὁ ἡμέτερος διάνοια γέννημα παραδίδωμι τολμάω , ἵνα μή ἀνθρώπινος ποιέω ὁ ὁ εὐσέβεια ῥῆμα · ἀλλά ὅσπερ παρά ὁ ἅγιος πατήρ διδάσκω , οὗτος ὁ ἐρωτάω ἐγώ διαγγέλλω . εἰμί τοίνυν ἐκ πατήρ ἐμπολιτεύω ὁ ἐκκλησία ἐγώ ὁ γράφω παρά ὁ ἅγιος πατήρ πίστις ὁ κατά ὁ Νίκαια συνέρχομαι · ὅς ἡγέομαι μέν διά στόμα εἰμί καί παρά σύ , οὖον παραιτέομαι δέ , ἵνα μή ὄκνος ἔγκλημα ἀποφέρω , καί αὐτός ὁ ῥῆμα ἐνσημαίνομαι ὁ γράμμα . εἰμί δέ οὗτος . πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ , ὁρατής τε πᾶς καί ἀόρατος ποιητής . καί εἰς εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός ὁ υἱός ὁ Θεός , γεννάω ἐκ ὁ πατήρ μονογενής · τουτέστιν , ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ · φάος ἐκ φάος , θεός ἀληθινός ἐκ Θεός ἀληθινός · γεννάω οὖον ποιέω , ὁμοούσιος ὁ πατήρ , διά ὅς ὁ πᾶς γίγνομαι , ὁ τε ἐν ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν ὁ γῆ . ὁ διά ἐγώ ὁ ἄνθρωπος καί διά ὁ ἡμέτερος σωτηρία κατέρχομαι · σαρκόω , ἐνανθρωπέω , πάθος , καί ἀνίστημι ὁ τρίτος ἡμέρα · ἀνέρχομαι εἰς οὐρανός , ἔρχομαι κρίνω ζῶ καί νεκρός . καί εἰς ὁ ἅγιος πνεῦμα . ὁ δέ λέγω , εἰμί ποτός , ὅτε οὐ εἰμί · καί , πρίν γεννάω οὐ εἰμί · καί , ὅτι ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι · ἢ ἐκ ἕτερος ὑπόστασις ἢ οὐσία φάσκω εἰμί , ἢ τρεπτός , ἢ ἀλλοιωτός ὁ υἱός ὁ Θεός , οὗτος ἀναθεματίζω ὁ καθολικός καί ἀποστολικός ἐκκλησία . πιστεύω οὗτος . ἐπεί δέ ἀδιόριστος εἰμί ὁ περί ὁ ἅγιος πνεῦμα λόγος , οὔπω τότε ὁ πνευματομάχος ἀναφαίνω , ὁ χρή ἀναθεματίζω ὁ λέγω ὁ κτιστός εἰμί καί δουλικός φύσις ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος σιγάω . οὐδείς γάρ ὅλως ὁ θεῖος καί μακάριος Τριάς κτιστός .