basilius-theology.epistulae 212
Ἐμὲ δὲ τί οἴει πεπονθέναι , ἢ τίαν γνώμην ἐσχηκέναι , ἐπειδὴ ἐπεδήμησα μὲν τῷ Δαζιμῶνι , ἔμαθον δὲ ὀλίγαις ὕστερον ἡμέραις τῆς παρουσίας ἡμῶν ἐξεληλυθέναι σου τὴν λογιότητα ; οὐ γὰρ μόνον διὰ τὸ ἐκ παιδὸς θαῦμα ὃ ἔσχον περὶ σέ , εὐθὺς ἀπὸ διατριβῶν αὐτῶν ἀεὶ πολλοῦ ἀξίαν ἐθέμην τὴν ὁμιλίαν σου , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μηδὲν οὕτω σπουδαῖον εἶναι νῦν , ὡς φιλαλήθη ψυχὴν ὑγιὲς τῶν πραγμάτων τὸ κριτήριον κεκτημένην · ὅπερ ἡγούμεθα παρὰ σοὶ διασώζεσθαι . καὶ γὰρ τῶν λοιπῶν τοὺς πλείστους ὁρῶμεν , ὥσπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις , τοὺς μὲν ὡς τούτους , τοὺς δὲ ὡς ἐκείνους διῃρημένους , καὶ συνεκβοῶντας τοῖς στασιάζουσι . σὲ δὲ καὶ φόβου καὶ θεραπείας καὶ παντὸς ἀγεννοῦς πάθους ὑψηλότερον ὄντα , εἰκὸς ὀφθαλμῷ ὑγιαίνοντι καθορᾷν τὴν ἀλήθειαν . καὶ γὰρ αἰσθάνομαί σου μὴ παρέργως ἔχοντος πρὸς τὰ τῶν ἐκκλησιῶν , ὅπου γε καὶ πρὸς ἡμᾶς ἔπεμψάς τινα περὶ τούτων ἐπιστολήν , ὡς ἐν τοῖς ἔναγχος τούτοις ἐδήλους γράμμασιν , ἣν τίς ὁ παραλαβὼν ὥστε διακομίσαι , ἡδέως ἂν μάθοιμι , ὥστε εἰδέναι τὸν ἀδικήσαντα . οὐ γὰρ ἐνέτυχόν πω γράμμασι σοῖς πρὸς ἡμᾶς περὶ τούτων . Πόσου πότʼ ἂν οὖν οἴει πρίασθαί με τὴν ὁμιλίαν σου , ὑπὲρ τοῦ γνωρίσαι μέ σοι τὰ λυποῦντά με ( φέρει γάρ , ὡς οἶσθα , καὶ τὸ ἐξειπεῖν ῥᾳστώνην τινὰ τοῖς ὀδυνωμένοις ) , ἀποκρίνασθαί τε περὶ τῶν ἐπιζητουμένων · οὐ γράμμασιν ἀψύχοις καταπιστεύσαντα , ἀλλʼ αὐτὸν δι’ ἐμαυτοῦ ἐναργῶς λέγοντα ἕκαστα , καὶ ἐπεξιόντα . οἱ γὰρ ἔμψυχοι λόγοι δραστικωτέραν ἔχουσι τὴν πειθώ · πρός τε τὸ εὐεπιχείρητον καὶ πρὸς συκοφαντίαν εὐάλωτον , οὐκέτι ὅμοιοι τοῖς γεγραμμένοις εἰσί . καὶ γὰρ οὐδὲν ἀτόλμητον λοιπὸν οὐδενί , ὅπου γε καὶ οἱ τὰ μέγιστα παρʼ ἡμῶν πιστευθέντες , οὓς ᾐσθανόμεθα μετὰ τῶν ἀνθρώπων ὁρῶντες , ὡς μεῖζόν τι ὄντας ἢ κατὰ ἄνθρωπον , οὖτοι κατεδέξαντο συγγράμματά τινος τὰ ὁποῖα δήποτε ὡς ἡμέτερα παραπέμπειν · καὶ ἐπʼ αὐτοῖς διαβάλλειν ταῖς ἀδελφότησιν , ὡς μηδὲν λοιπὸν τοῦ ἡμετέρου ὀνόματος φευκτότερον εἶναι τοῖς εὐλαβέσι . τὸ γὰρ ἀγνοηθῆναι γενόμενος ἐξ ἀρχῆς ἐπιτηδεύσας , ὡς οὐκ οἶδα εἴ τις ἄλλος τῶν ἐπεσκεμμένων τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν , νῦν καθάπερ τὸ ἐναντίον προελόμενος πᾶσιν ἀνθρώποις γνώριμον ἐμαυτὸν καταστῆσαι , οὕτω πανταχοῦ γῆς , προσθήσω δὲ ὅτι καὶ θαλάσσης , διατεθρύλλημαι . οἵ τε γὰρ τὸν ἔσχατον ὅρον τῆς ἀσεβείας ἐπιτηδεύοντες , καὶ τὸ ἄθεον τῆς ἀνομοιότητος δόγμα ταῖς ἐκκλησίαις ἐπάγοντες , πρὸς ἐμὲ τὸν πόλεμον ἔχουσιν · οἵ τε τὴν μέσην ἐλαύνοντες , ὡς οἴονται , καὶ ἀπὸ μὲν τῶν αὐτῶν ἐκείνων ἀρχῶν ὡρμημένοι , τῇ δὲ τῶν λογισμῶν ἀκολουθίᾳ μὴ ἐφιέντες διὰ τὸ ὑπεναντίον ταῖς ἀκοαῖς τῶν πολλῶν , ἡμᾶς δυσχεραίνουσι καὶ πλύνουσι μὲν ταῖς λοιδορίαις , ἐφʼ ὅσον δύνανται , οὐδεμιᾶς δὲ ἀπέχονται τῆς ἐπιβουλῆς , εἰ καὶ ὅτι ὁ Κύριος ἀπράκτους αὐτῶν τὰς ἐγχειρήσεις ἐποίησε . ταῦτα πῶς οὐ λυπηρά ; πῶς οὐχὶ ὀδυνηράν μοι τὴν ζωὴν κατασκευάζοντα ; ὅς γε μίαν τίθεμαι τῶν κακῶν παραμυθίαν τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκός , ὑφʼ ἧς πέπεισμαι μὴ πολὺν χρόνον παραμένειν τῇ δυστήνῳ ταύτῃ ζωῇ . καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον . Σὲ δὲ ἐπὶ τοῖς πάθεσι τοῦ σώματος παρακαλῶ μεγαλοφυῶς καὶ ἀξίως τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς Θεοῦ διακεῖσθαι · ὃς ἐὰν ἴδῃ ἡμᾶς μετʼ εὐχαριστίας δεξαμένους τὰ παρόντα , ἢ ἐπανήσει τὰ λυποῦντα , ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰώβ , ἢ τοῖς μεγάλοις στεφάνοις τῆς ὑπομονῆς ἀμείψεται ἐν τῇ μετὰ ταύτην τὴν ζωὴν ἡμῶν καταστάσει .
Lemmas: ἐγώ δέ τίς οἴομαι πάσχω , ἢ τίας γνώμη ἔχω , ἐπεί ἐπιδημέω μέν ὁ Δαζιμῶνι , μανθάνω δέ ὀλίγος ὕστερος ἡμέρα ὁ παρουσία ἐγώ ἐξέρχομαι σύ ὁ λογιότης ; οὖον γάρ μόνος διά ὁ ἐκ παῖς θαῦμα ὅς ἔχω περί σός , εὐθύς ἀπό διατριβή αὐτός ἀεί πολύς ἄξιος τίθημι ὁ ὁμιλία σύ , ἀλλά καί διά ὁ μηδείς οὗτος σπουδαῖος εἰμί νῦν , ὡς φιλαλήθης ψυχή ὑγιής ὁ πρᾶγμα ὁ κριτήριον κτάομαι · ὅσπερ ἡγέομαι παρά σύ διασῴζω . καί γάρ ὁ λοιπός ὁ πλεῖστος ὁράω , ὥσπερ ἐν ὁ ἱπποδρομία , ὁ μέν ὡς οὗτος , ὁ δέ ὡς ἐκεῖνος διαλέγω , καί συνεκβοάω ὁ στασιάζω . σύ δέ καί φόβος καί θεραπεία καί πᾶς ἀγεννής πάθος ὑψηλός εἰμί , εἰκός ὀφθαλμός ὑγιαίνω καθοράω ὁ ἀλήθεια . καί γάρ αἰσθάνομαι σύ μή πάρεργον ἔχω πρός ὁ ὁ ἐκκλησία , ὅπου γε καί πρός ἐγώ πέμπω τις περί οὗτος ἐπιστολή , ὡς ἐν ὁ ἔναγχος οὗτος δηλόω γράμμα , ὅς τίς ὁ παραλαμβάνω ὥστε διακομίζω , ἡδύς εἄν μανθάνω , ὥστε οἶδα ὁ ἀδικέω . οὖον γάρ ἐντυγχάνω πω γράμμα σός πρός ἐγώ περί οὗτος . πόσος πρός εἄν οὖν οἴομαι πρίαμαι ἐγώ ὁ ὁμιλία σύ , ὑπέρ ὁ γνωρίζω ἐγώ σύ ὁ λυπέω ἐγώ ( φέρω γάρ , ὡς οἶδα , καί ὁ ἐξεῖπον ῥᾳστώνη τις ὁ ὀδυνάω ) , ἀποκρίνω τε περί ὁ ἐπιζητέω · οὖον γράμμα ἄψυχος καταπιστεύω , ἀλλά αὐτός διά ἐμαυτοῦ ἐναργής λέγω ἕκαστος , καί ἐπεξέρχομαι . ὁ γάρ ἔμψυχος λόγος δραστικός ἔχω ὁ πειθώ · πρός τε ὁ εὐεπιχείρητος καί πρός συκοφαντία εὐάλωτος , οὐκέτι ὅμοιος ὁ γράφω εἰμί . καί γάρ οὐδείς ἀτόλμητος λοιπός οὐδείς , ὅπου γε καί ὁ ὁ μέγας παρά ἐγώ πιστεύω , ὅς αἰσθάνομαι μετά ὁ ἄνθρωπος ὁράω , ὡς μέγας τίς εἰμί ἢ κατά ἄνθρωπος , οὗτος καταδέχομαι σύγγραμμα τις ὁ ὁποῖος δήποτε ὡς ἡμέτερος παραπέμπω · καί ἐπί αὐτός διαβάλλω ὁ ἀδελφότης , ὡς μηδείς λοιπός ὁ ἡμέτερος ὄνομα φευκτός εἰμί ὁ εὐλαβής . ὁ γάρ ἀγνοέω γίγνομαι ἐκ ἀρχή ἐπιτηδεύω , ὡς οὐ οἶδα εἰμί τις ἄλλος ὁ ἐπισκοπέω ὁ ἀνθρώπινος ἀσθένεια , νῦν καθάπερ ὁ ἐναντίος προαιρέω πᾶς ἄνθρωπος γνώριμος ἐμαυτοῦ καθίστημι , οὗτος πανταχοῦ γῆ , προστίθημι δέ ὅτι καί θάλασσα , διαθρυλέω . ὁ τε γάρ ὁ ἔσχατος ὅρος ὁ ἀσέβεια ἐπιτηδεύω , καί ὁ ἄθεος ὁ ἀνομοιότης δόγμα ὁ ἐκκλησία ἐπάγω , πρός ἐγώ ὁ πόλεμος ἔχω · ὁ τε ὁ μέσος ἐλαύνω , ὡς οἴομαι , καί ἀπό μέν ὁ αὐτός ἐκεῖνος ἀρχή ὁρμάω , ὁ δέ ὁ λογισμός ἀκολουθία μή ἐφίημι διά ὁ ὑπεναντίος ὁ ἀκοή ὁ πολύς , ἐγώ δυσχεραίνω καί πλύνω μέν ὁ λοιδορία , ἐπί ὅσος δύναμαι , οὐδείς δέ ἀπέχω ὁ ἐπιβουλή , εἰμί καί ὅτι ὁ Κύριος ἄπρακτος αὐτός ὁ ἐγχειρέω ποιέω . οὗτος πῶς οὖον λυπηρός ; πῶς οὐ ὀδυνηρός ἐγώ ὁ ζωή κατασκευάζω ; ὅς γε εἷς τίθημι ὁ κακός παραμυθία ὁ ἀσθένεια ὁ σάρξ , ὑπό ὅς πείθω μή πολύς χρόνος παραμένω ὁ δύστηνος οὗτος ζωή . καί οὗτος μέν εἰς τοσοῦτος . σός δέ ἐπί ὁ πάθος ὁ σῶμα παρακαλέω μεγαλοφυῶς καί ἀξίως ὁ καλέω ἐγώ Θεός διάκειμαι · ὅς ἐάν ὁράω ἐγώ μετά εὐχαριστία δέχομαι ὁ πάρειμι , ἢ ἐπανίημι ὁ λυπέω , ὡς ἐπί ὁ Ἰώβ , ἢ ὁ μέγας στέφανος ὁ ὑπομονή ἀμείβω ἐν ὁ μετά οὗτος ὁ ζωή ἐγώ κατάστασις .