basilius-theology.epistulae 300
Ἐπειδὴ ἐν δευτέρᾳ τάξει πατέρων ἔθετο ἡμᾶς ὁ Κύριος τοῖς Χριστιανοῖς , τῶν παίδων ἡμῖν τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων τὴν διὰ τῆς εὐσεβείας μόρφωσιν ἐπιτρέψας , τὸ συμβὰν ἐπὶ τὸν μακάριον υἱόν σου πάθος καὶ ἡμέτερον ἴδιον εἶναι ἐλογισάμεθα , καὶ ἐπεστενάξαμεν αὐτοῦ τῇ ἀωρίᾳ τοῦ χωρισμοῦ , συμπαθόντες μάλιστά σοι , καὶ ὑπολογισάμενοι ἡλίκον ἔσται τῆς ὀδύνης τὸ βάρος πατρὶ τῷ κατὰ φύσιν , ὅπου γε καὶ ἡμῖν , τοῖς κατὰ τὴν ἐντολὴν ᾠκειωμένοις , τοσοῦτον τῆς καρδίας τὸ κατηφὲς ἐνεγένετο . ἐπʼ ἐκείνῳ μὲν γὰρ οὐδὲν ἔδει σκυθρωπὸν οὔτε παθεῖν , οὔτε φθέγγεσθαι , ἐλεεινοὶ δὲ οἱ τῶν ἐπʼ αὐτῷ ἐλπίδων διαμαρτόντες . καὶ τῷ ὄντι πολλῶν δακρύων καὶ στεναγμῶν ἄξιοι , ἐκπέμψαντες παῖδα ἐν αὐτῷ τῷ ἄνθει τῆς ἡλικίας ἐπὶ λόγων ἄσκησιν , ὑποδέξασθαι σιωπῶντα τὴν μακρὰν ταύτην καὶ ἀπευκταίαν σιωπήν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὡς ἀνθρώπους ἡμᾶς εὐθὺς ἐκίνησε , καὶ δάκρυον ἐξεχέαμεν προπετές , καὶ στεναγμὸν ἀφήκαμεν ἐκ μέσης τῆς καρδίας ἀπαίδευτον , τοῦ πάθους ἀθρόως , οἷόν τινος νεφέλης , τὸν λογισμὸν ἡμῶν περισχόντος . ἐπεὶ δὲ ἡμῶν αὐτῶν ἐγενόμεθα , καὶ διεβλέψαμεν τῷ τῆς ψυχῆς ὀφθαλμῷ πρὸς τὴν φύσιν τῶν ἀνθρωπίνων , τῷ μὲν Κυρίῳ ἀπελογησάμεθα , ἐφʼ οἷς κατὰ συναρπαγὴν ἡ ψυχὴ ἡμῶν διετέθη πρὸς τὸ συμβάν , ἑαυτοὺς δὲ ἐνουθετήσαμεν μετρίως φέρειν ταῦτα , ἐκ τῆς παλαιᾶς τοῦ Θεοῦ ἀποφάσεως συγκληρωθέντα τῇ ζωῇ τῶν ἀνθρώπων . Οἴχεται παῖς αὐτὸ τῆς ἡλικίας ἄγων τὸ βιώσιμον , διαπρέπων ἐν χοροῖς ὁμηλίκων , ποθεινὸς διδασκάλοις , ἀπὸ ψιλῆς τῆς ἐντεύξεως εἰς εὔνοιαν δυνάμενος καὶ τὸν ἀγριώτατον ἐπισπάσασθαι , ὀξὺς ἐν μαθήμασι , πρᾶος τὸ ἦθος , ὑπὲρ τὴν ἡλικίαν κατεσταλμένος · καὶ πλείω τούτων εἰπὼν ἐλάττω ἄν τις εἴποι τῆς ἀληθείας · ἀλλʼ ὅμως ἄνθρωπος παρʼ ἀνθρώπου γενόμενος . τί τοίνυν λογίζεσθαι τὸν πατέρα τοῦ τοιούτου προσῆκε ; τί ἄλλο γε ἢ ἀναμνησθῆναι τοῦ ἑαυτοῦ πατρός , ὅτι τέθνηκε ; τί οὖν θαυμαστόν , ἐκ θνητοῦ γεννηθέντα θνητοῦ γενέσθαι πατέρα ; Τὸ δὲ πρὸ ὥρας , καὶ πρὶν κορεσθῆναι τοῦ βίου , καὶ πρὶν εἰς μέτρον ἡλικίας ἐλθεῖν , καὶ φανῆναι τοῖς ἀνθρώποις , καὶ διαδοχὴν τοῦ γένους καταλιπεῖν , ταῦτα οὐκ αὔξησις τοῦ πάθους , ὡς ἐμαυτὸν πείθω , ἀλλὰ παραμυθία τοῦ γεγονότος ἐστίν . εὐχαριστεῖσθαι ὀφείλει τοῦ Θεοῦ ἡ διάταξις , ὅτι μὴ κατέλιπεν ὑπὲρ γῆς ὀρφανὰ τέκνα , ὅτι μὴ γυναῖκα χήραν θλίψει μακρᾷ ἔκδοτον ἀφῆκεν ἢ ἀνδρὶ ἑτέρῳ συνοικήσουσαν καὶ τῶν προτέρων τέκνων καταμελήσουσαν . τὸ δέ , ὅτι οὐ παρετάθη τῷ βίῳ τούτῳ ἡ ζωὴ τοῦ παιδός , τίς οὕτως ἀγνώμων , ὡς μὴ τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν τοῦτο νομίζειν εἶναι ; ἡ γὰρ ἐπὶ πλεῖον ἐνταῦθα διατριβὴ πλειόνων κακῶν ἐστιν ἀφορμή . οὐκ ἐποίησε κακόν · οὐκ ἔρραψε δόλον τῷ πλησίον · οὐκ εἰς ἀνάγκην ἦλθε φρατρίαις καταμιγῆναι πονηρευομένων · οὐκ ἐνεπλάκη τοῖς κατʼ ἀγορὰν κακοῖς · οὐχ ὑπέμεινεν ἀνάγκην ἁμαρτημάτων , οὐ ψεῦδος , οὐκ ἀγνωμοσύνην , οὐ πλεονεξίαν , οὐ φιληδονίαν , οὐ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη , ὅσα ταῖς ἀναγώγοις ψυχαῖς ἐγγίνεσθαι πέφυκεν · οὐδεμιᾷ κηλίδι τὴν ψυχὴν ἀπῆλθε κατεστιγμένος , ἀλλὰ καθαρὸς ἀνεχώρησε πρὸς τὴν ἀμείνω λῆξιν . οὐ γῆ κατέκρυψε τὸν ἀγαπητόν , ἀλλʼ οὐρανὸς ὑπεδέξατο . Θεὸς ὁ τὰ ἡμέτερα οἰκονομῶν , ὁ τὰς τῶν χρόνων ὁροθεσίας ἑκάστῳ νομοθετῶν , ὁ ἀγαγὼν εἰς τὴν ζωὴν ταύτην , αὐτὸς καὶ μετέστησεν . ἔχομεν διδασκάλιον ἐν ταῖς ὑπερβολαῖς τῶν συμφορῶν τὴν περιβόητον ἐκείνην φωνὴν τοῦ μεγάλου Ἰώβ · Ὁ Κύριος ἔδωκεν , ὁ Κύριος ἀφείλετο · ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν , οὕτω καὶ ἐγένετο . εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας .
Lemmas: ἐπεί ἐν δύο τάξις πατήρ τίθημι ἐγώ ὁ Κύριος ὁ Χριστιανός , ὁ παῖς ἐγώ ὁ εἰς αὐτός πιστεύω ὁ διά ὁ εὐσέβεια μόρφωσις ἐπιτρέπω , ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ μακάριος υἱός σύ πάθος καί ἡμέτερος ἴδιος εἰμί λογίζομαι , καί ἐπιστενάζω αὐτός ὁ ἀωρία ὁ χωρισμός , συμπάσχω μάλα σύ , καί ὑπολογίζομαι ἡλίκος εἰμί ὁ ὀδύνη ὁ βάρος πατήρ ὁ κατά φύσις , ὅπου γε καί ἐγώ , ὁ κατά ὁ ἐντολή οἰκειόω , τοσοῦτος ὁ Καρδία ὁ κατηφής ἐγγίγνομαι . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ οὐδείς ἐσθίω σκυθρωπός οὔτε πάσχω , οὔτε φθέγγομαι , ἐλεεινός δέ ὁ ὁ ἐπί αὐτός ἐλπίς διαμαρτάνω . καί ὁ εἰμί πολύς δάκρυ καί στεναγμός ἄξιος , ἐκπέμπω παῖς ἐν αὐτός ὁ ἄνθος ὁ ἡλικία ἐπί λόγος ἄσκησις , ὑποδείκνυμι σιωπάω ὁ μακράν οὗτος καί ἀπευκταῖος σιωπή . ἀλλά οὗτος μέν ὡς ἄνθρωπος ἐγώ εὐθύς κινέω , καί δάκρυ ἐκχέω προπετής , καί στεναγμός ἀφίημι ἐκ μέσος ὁ Καρδία ἀπαίδευτος , ὁ πάθος ἀθρόος , οἷος τις νεφέλη , ὁ λογισμός ἐγώ περιέχω . ἐπεί δέ ἐγώ αὐτός γίγνομαι , καί διαβλέπω ὁ ὁ Ψυχή ὀφθαλμός πρός ὁ φύσις ὁ ἀνθρώπινος , ὁ μέν κύριος ἀπολογέομαι , ἐπί ὅς κατά συναρπαγή ὁ ψυχή ἐγώ διατίθημι πρός ὁ συμβαίνω , ἑαυτοῦ δέ νουθετέω μέτριος φέρω οὗτος , ἐκ ὁ παλαιός ὁ Θεός ἀπόφασις συγκληρόω ὁ ζωή ὁ ἄνθρωπος . οἴχομαι παῖς αὐτός ὁ ἡλικία ἄγω ὁ βιώσιμος , διαπρέπω ἐν χορός ὁμῆλιξ , ποθεινός διδάσκαλος , ἀπό ψιλός ὁ ἔντευξις εἰς εὔνοια δύναμαι καί ὁ ἄγριος ἐπισπάω , ὀξύς2 ἐν μάθημα , πρᾶος ὁ ἦθος , ὑπέρ ὁ ἡλικία καταστέλλω · καί πλείων οὗτος εἶπον μικρός ἄν τις εἶπον ὁ ἀλήθεια · ἀλλά ὅμως ἄνθρωπος παρά ἄνθρωπος γίγνομαι . τίς τοίνυν λογίζομαι ὁ πατήρ ὁ τοιοῦτος προσήκω ; τίς ἄλλος γε ἢ ἀναμιμνήσκω ὁ ἑαυτοῦ πατήρ , ὅτι θνῄσκω ; τίς οὖν θαυμαστός , ἐκ θνητός γεννάω θνητός γίγνομαι πατήρ ; ὁ δέ πρό ὥρα , καί πρίν κορέννυμι ὁ βίος , καί πρίν εἰς μέτρον ἡλικία ἔρχομαι , καί φαίνω ὁ ἄνθρωπος , καί διαδοχή ὁ γένος καταλείπω , οὗτος οὐ αὔξησις ὁ πάθος , ὡς ἐμαυτοῦ πείθω , ἀλλά παραμυθία ὁ γίγνομαι εἰμί . εὐχαριστέω ὀφείλω ὁ Θεός ὁ διάταξις , ὅτι μή καταλείπω ὑπέρ γῆ ὀρφανός τέκνον , ὅτι μή γυνή χήρα θλῖψις μακρός ἔκδοτος ἀφίημι ἢ ἀνήρ ἕτερος συνοικέω καί ὁ πρότερος τέκνον καταμελέω . ὁ δέ , ὅτι οὖον παρατείνω ὁ βίος οὗτος ὁ ζωή ὁ παῖς , τίς οὕτως ἀγνώμων , ὡς μή ὁ μέγας ὁ ἀγαθός οὗτος νομίζω εἰμί ; ὁ γάρ ἐπί πλείων ἐνταῦθα διατριβή πλείων κακός εἰμί ἀφορμή . οὐ ποιέω κακός · οὐ ῥάπτω δόλος ὁ πλησίος · οὐ εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι φρατρία καταμείγνυμι πονηρεύομαι · οὐ ἐμπλέκω ὁ κατά ἀγορά κακός · οὐ ὑπομένω ἀνάγκη ἁμάρτημα , οὖον ψεῦδος , οὐ ἀγνωμοσύνη , οὖον πλεονεξία , οὖον φιληδονία , οὖον ὁ ὁ σάρξ πάθος , ὅσος ὁ ἀνάγωγος Ψυχή ἐγγίγνομαι φύω · οὐδείς κηλίς ὁ ψυχή ἀπέρχομαι καταστίζω , ἀλλά καθαρός ἀναχωρέω πρός ὁ ἀγαθός λῆξις . οὖον γῆ κατακρύπτω ὁ ἀγαπητός , ἀλλά οὐρανός ὑποδείκνυμι . θεός ὁ ὁ ἡμέτερος οἰκονομέω , ὁ ὁ ὁ χρόνος ὁροθεσία ἕκαστος νομοθέτης , ὁ ἄγω εἰς ὁ ζωή οὗτος , αὐτός καί μεθίστημι . ἔχω διδασκάλιον ἐν ὁ ὑπερβολή ὁ συμφορά ὁ περιβόητος ἐκεῖνος φωνή ὁ μέγας Ἰώβ · ὁ Κύριος δίδωμι , ὁ Κύριος ἀφαιρέω · ὡς ὁ κύριος δοκέω , οὗτος καί γίγνομαι . εἰμί ὁ ὄνομα κύριος εὐλογέω εἰς ὁ αἰών .