basilius-theology.epistulae 45
Διττός μοι φόβος ἐνέσκηψε τοῖς τῆς διανοίας κόλποις ἐκ τῆς περὶ σὲ ὑποθέσεως . ἢ γάρ τις ἀσυμπαθὴς τρόπος προκαταρξάμενος εἰς μισανθρωπίας ἔγκλημά με ῥίπτει , ἢ αὖθις συμπαθεῖν ἐθέλοντα καὶ πρὸς τὰ πάθη καταμαλακίζεσθαι , κακῶς μετατίθησι . διόπερ καὶ διαχαράττειν μέλλων τουτί μου τὸ γράμμα , τὴν μὲν χεῖρα ναρκῶσαν τοῖς λογισμοῖς ἐνεύρωσα , τὸ δὲ πρόσωπον , ἠπορημένον ἐκ τῆς ἐπὶ σοὶ κατηφείας , ἀλλοιῶσαι οὐκ ἴσχυσα , τοσαύτης μοι ἐπὶ σοὶ κεχυμένης αἰσχύνης , ὡς καὶ τὴν τοῦ στόματος σύμπτυξιν παραχρῆμα πίπτειν , τῶν χειλέων μου εἰς κλαυθμὸν ἐκτρεπομένων . οἴμοι , τί γράψω , ἢ τί λογίσομαι ἐν τριόδῳ ἀπειλημμένος ; Ἐὰν ἔλθω εἰς μνήμην τῆς προτέρας σου ματαίας ἀναστροφῆς , ὅτε σε περιέῤῥει πλοῦτος καὶ τὸ χαμερπὲς δοξάριον , φρίττω · ἡνίκα εἵπετό σοι κολάκων πλῆθος καὶ τρυφῆς ἀπόλαυσις πρόσκαιρος μετὰ προφανοῦς κινδύνου καὶ ἀδίκων πόρων · καὶ πῆ μὲν ἀρχοντικοὶ φόβοι διεῤῥίπιζόν σου τὴν τῆς σωτηρίας ὑπόνοιαν , πῆ δὲ δημοσίων θόρυβοι διεσάλευόν σου τὴν ἑστίαν , ἥ τε συνοχὴ τῶν κακῶν ἀπεσφαίριζέ σου τὸν νοῦν πρὸς τὸν δυνάμενόν σοι βοηθεῖν · ἡνίκα κατὰ μικρὸν ἐμελέτας περιβλέπεσθαι τὸν Σωτῆρα , φέροντα μὲν πρὸς ὠφέλειαν τοὺς φόβους , ῥυόμενον δέ σε καὶ σκέποντα , παίζοντα κατʼ αὐτοῦ ἐν ταῖς ἀδείαις · ἡνίκα ἐγυμνάζου πρὸς μεταβολὴν σεμνοῦ τρόπου , σκυβαλίζων μέν σου τὴν πολυκίνδυνον περιουσίαν οἴκου τε θεραπείαν καὶ συνοίκου ὁμιλίαν ἀπαρνούμενος . ὅλος δὲ μετάρσιος , ὥσπερ ξένος καὶ ἀλήτης , ἀγροὺς καὶ πόλεις ἐξαμείβων , κατέδραμες ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα , ἔνθα σοι καὶ αὐτὸς συνδιατρίβων ἐμακάριζον τῶν ἀθλητικῶν πόνων , ὅτε ἑβδοματικοῖς κύκλοις νῆστις διατελῶν Θεῷ προσεφιλοσόφεις , ὁμοῦ καὶ τὰς τῶν ἀνθρώπων συντυχίας λόγῳ τροπῆς ὑποφεύγων , ἡσυχίαν δὲ καὶ μονοτροπίαν ἑαυτῷ ἐφαρμόσας , τοὺς πολιτικοὺς θορύβους ἐξέκλινας . σάκκῳ δὲ τραχεῖ τὸ σῶμά σου διανύττων , καὶ ζώνῃ σκληρᾷ τὴν ὀσφύν σου περισφίγγων , καρτερικῶς τὰ ὀστᾶ σου διέθλιβες . λαγόνας δὲ ταῖς ἐνδείαις κοιλαίνων μέχρι τῶν νωτιαίων μερῶν ὑπεχαύνωσας · καὶ φασκίας μὲν ἁπαλῆς τὴν χρῆσιν ἀπηρνήσω , ἔνδοθεν δὲ τὰς λαπάρας , σικύας δίκην , ὑφελκύσας τοῖς νεφριτικοῖς χωρίοις προσκολλᾶσθαι ἐβιάζου · ὅλην δὲ τὴν τῆς σαρκὸς πιμελὴν ἐκκενώσας , τοὺς τῶν ὑπογαστρίων ὀχετοὺς γενναίως ἐξήρανας , γαστέρα τε αὐτὴν ταῖς ἀσιτίαις συμπτύξας , τὰ πλευριτικὰ μέρη , ὥσπερ τινὰ στέγης ἐξοχήν , τοῖς τοῦ ὀμφαλοῦ μέλεσιν ἐπεσκίαζες , καὶ συνεσταλμένῳ ὅλῳ τῷ ὀργάνῳ , κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας ἀνθομολογούμενος τῷ Θεῷ , τοῖς τῶν δακρύων ὀχετοῖς τὴν γενειάδα ἔμβροχον καθωμάλιζες . καὶ τί με δεῖ καταλέγειν ἕκαστα ; μνήσθητι ὅσα ἁγίων στόματα φιλήματι κατησπάσω , ὅσα ἱερὰ σώματα περιεπτύξω , ὅσοι σου τὰς χεῖρας ὡς ἀχράντους περιέθαλπον , ὅσοι δοῦλοι Θεοῦ , ὥσπερ λάτρεις , ὑπέδραμον τοῖς γόνασί σου περιπλεκόμενοι . Καὶ τούτων τὸ τέλος τί ; μοιχικῆς φήμης διαβολή , βέλους ὀξύτερον διιπταμένη , τιτρώσκει ἡμῶν τὰς ἀκοάς , ἀκμαιοτέρῳ κέντρῳ τὰ σπλάγχνα ἡμῶν διανύττουσα . τίς ἡ τοῦ γόητος τοσαύτη ἔντεχνος ποικιλία εἰς τοσοῦτόν σε περιήγαγεν ὀλέθριον σκέλισμα ; ποῖα πολύπλοκα τοῦ διαβόλου δίκτυα περισφίγξαντά σε , τὰς τῆς ἀρετῆς ἐνεργείας ἀκινήτους ἀπήλεγξε ; ποῦ μοι τὰ διηγήματα τῶν σῶν πόνων ; οἴχεται . ἆρα γὰρ ἀπιστῆσαι ἄξιον ; καὶ πῶς οὐχὶ ἐκ τῶν ἐναργῶν καὶ τὰ τέως ἀφανῆ εἰς πίστιν δεξόμεθα ; εἰ τὰς τῷ Θεῷ προσφυγούσας ψυχὰς φρικτοῖς ὅρκοις κατέκλεισας · ὁπότε παρατετηρημένως τοῦ ναὶ καὶ τοῦ οὒ τὸ περιττὸν τῷ διαβόλῳ προσνενέμηται . Ὁμοῦ τοίνυν καὶ παρορκίας ὀλεθρίου γέγονας ἔγγυος , καὶ φαυλίσας τῆς ἀσκήσεως τὸν χαρακτῆρα μέχρι τῶν ἀποστόλων καὶ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἀνέπεμψας τὸ αἶσχος . κατῄσχυνας τὸ τῆς ἁγνείας καύχημα , ἐμωμήσω τῆς σωφροσύνης τὸ ἐπάγγελμα · ἐγενόμεθα αἰχμαλώτων τραγῳδία , Ἰουδαίοις καὶ Ἕλλησι δραματουργεῖται τὰ ἡμέτερα . διέτεμες φρόνημα μοναχῶν · τοὺς ἀκριβεστέρους εἰς φόβον καὶ δειλίαν ἤγαγες , θαυμάζοντας ἔτι τοῦ διαβόλου τὴν δύναμιν , τοὺς ἀδιαφόρους εἰς ἀκολασίας ζῆλον μετέθηκας ἔλυσας , ὅσον ἐπὶ σοί , τὸ τοῦ Χριστοῦ καύχημα , Θαῤῥεῖτε , λέγοντος , ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον καὶ τὸν τούτου ἄρχοντα , ἐκέρασας τῇ πατρίδι κρατῆρα δυσφημίας . ὄντως εἰς ἔργον ἤγαγες τὸ τῆς Παροιμίας · Ὡς ἔλαφος τοξευθεὶς εἰς τὸ ἧπαρ . Ἀλλὰ τί νῦν ; οὐ πέπτωκεν ὁ τῆς ἰσχύος πύργος , ἀδελφέ , οὐκ ἐμωμήθη τὰ τῆς ἐπιστροφῆς φάρμακα · οὐκ ἀπεκλείσθη τοῦ καταφευκτηρίου ἡ πόλις . μὴ τῷ βάθει τῶν κακῶν ἐναπομείνῃς . μὴ χρήσῃς σεαυτὸν τῷ ἀνθρωποκτόνῳ . οἶδεν ἀνορθοῦν κατεῤῥαγμένους ὁ Κύριος . φεῦγε μὴ μακράν , ἀλλὰ πρὸς ἡμᾶς ἀνάδραμε . ἀνάλαβε πάλιν νεανικοὺς πόνους , δευτέροις κατορθώμασι διαλύων τὴν χαμαίζηλον καὶ γλοιώδη ἡδονήν . ἀνάνευσον εἰς τὴν τοῦ τέλους ἡμέραν , οὕτω προσεγγίσασαν τῇ ζωῇ ἡμῶν · καὶ γνῶθι πῶς λοιπὸν Ἰουδαίων καὶ Ἑλλήνων παῖδες συνελαύνονται πρὸς θεοσέβειαν · καὶ μὴ ἁπαξαπλῶς ἀπαρνήσῃτὸν τοῦ κόσμου Σωτῆρα , μή σε ἡ φρικωδεστάτη ἐκείνη καταλάβῃ ἀπόφασις , ὅτι Οὐκ οἶδα ὑμᾶς , τίνες ἐστέ .
Lemmas: δισσός ἐγώ φόβος ἐνσκήπτω ὁ ὁ διάνοια κόλπος ἐκ ὁ περί σύ ὑπόθεσις . ἢ γάρ τις ἀσυμπαθής τρόπος προκατάρχω εἰς μισανθρωπία ἔγκλημα ἐγώ ῥίπτω , ἢ αὖθις συμπαθέω ἐθέλω καί πρός ὁ πάθος καταμαλακίζω , κακῶς μετατίθημι . διόπερ καί διαχαράσσω μέλλω οὗτος ἐγώ ὁ γράμμα , ὁ μέν χείρ ναρκόω ὁ λογισμός νευρόω , ὁ δέ πρόσωπον , ἀπορέω ἐκ ὁ ἐπί σύ κατήφεια , ἀλλοιόω οὐ ἰσχύω , τοσοῦτος ἐγώ ἐπί σύ χέω αἰσχύνη , ὡς καί ὁ ὁ στόμα σύμπτυξις παραχρῆμα πίπτω , ὁ χεῖλος ἐγώ εἰς κλαυθμός ἐκτρέπω . οἴμοι , τίς γράφω , ἢ τίς λογίζομαι ἐν τρίοδος ἀπολαμβάνω ; ἐάν ἔρχομαι εἰς μνήμη ὁ πρότερος σύ μάταιος ἀναστροφή , ὅτε σύ περιρρέω πλοῦτος καί ὁ χαμερπής δόξα , φρίσσω · ἡνίκα ἕπομαι σύ κόλαξ πλῆθος καί τρυφή ἀπόλαυσις πρόσκαιρος μετά προφανής κίνδυνος καί ἄδικος πόρος · καί πῇ μέν ἀρχοντικός φόβος διεῤῥίπιζόν σύ ὁ ὁ σωτηρία ὑπόνοια , πῇ δέ δημόσιος θόρυβος διασαλεύω σύ ὁ ἑστία , ὅς τε συνοχή ὁ κακός ἀποσφαιρίζω σύ ὁ νόος πρός ὁ δύναμαι σύ βοηθέω · ἡνίκα κατά μικρός μελετάω περιβλέπω ὁ Σωτήρ , φέρω μέν πρός ὠφέλεια ὁ φόβος , ῥύομαι δέ σύ καί σκέπω , παίζω κατά αὐτός ἐν ὁ ἄδεια · ἡνίκα γυμνάζω πρός μεταβολή σεμνός τρόπος , σκυβαλίζω μέν σύ ὁ πολυκίνδυνος περιουσία οἶκος τε θεραπεία καί σύνοικος ὁμιλία ἀπαρνέομαι . ὅλος δέ μετάρσιος , ὥσπερ ξένος καί ἀλήτης , ἀγρός καί πόλις ἐξαμείβω , κατατρέχω ἐπί ὁ Ἱερουσαλήμ , ἔνθα σύ καί αὐτός συνδιατρίβω μακαρίζω ὁ ἀθλητικός πόνος , ὅτε ἑβδοματικός κύκλος νῆστις διατελέω Θεός προσφιλοσοφέω , ὁμοῦ καί ὁ ὁ ἄνθρωπος συντυχία λόγος τροπή ὑποφεύγω , ἡσυχία δέ καί μονοτροπία ἑαυτοῦ ἐφαρμόζω , ὁ πολιτικός θόρυβος ἐκκλίνω . σάκκος δέ τραχύς ὁ σῶμα σύ διανύττω , καί ζώνη σκληρός ὁ ὀσφῦς σύ περισφίγγω , καρτερικός ὁ ὀστέον σύ διαθλίβω . λαγών δέ ὁ ἔνδεια κοιλαίνω μέχρι ὁ νωτιαῖος μέρος ὑποχαυνόω · καί φασκία μέν ἁπαλός ὁ χρῆσις ἀπαρνέομαι , ἔνδοθεν δέ ὁ λαπάρα , σικύα δίκη , ὑφέλκω ὁ νεφριτικός χωρίον προσκολλάω βιάζομαι · ὅλος δέ ὁ ὁ σάρξ πιμελή ἐκκενόω , ὁ ὁ ὑπογάστριον ὀχετός γενναῖος ξηραίνω , γαστήρ τε αὐτός ὁ ἀσιτία συμπτύσσω , ὁ πλευριτικός μέρος , ὥσπερ τις στέγω ἐξοχή , ὁ ὁ ὀμφαλός μέλος ἐπισκιάζω , καί συστέλλω ὅλος ὁ ὄργανον , κατά ὁ νυκτερινός ὥρα ἀνθομολογέομαι ὁ Θεός , ὁ ὁ δάκρυ ὀχετός ὁ γενειάς ἔμβροχος καθομαλίζω . καί τίς ἐγώ δεῖ καταλέγω ἕκαστος ; μιμνήσκω ὅσος ἅγιος στόμα φίλημα κατασπάζομαι , ὅσος ἱερόv σῶμα περιπτύσσω , ὅσος σύ ὁ χείρ ὡς ἄχραντος περιθάλπω , ὅσος δοῦλος Θεός , ὥσπερ λάτρις , ὑποδύω ὁ γόνυ σύ περιπλέκω . καί οὗτος ὁ τέλος τίς ; μοιχικός φήμη διαβολή , βέλος ὀξύς2 διαπέταμαι , τιτρώσκω ἐγώ ὁ ἀκοή , ἀκμαῖος κέντρον ὁ σπλάγχνον ἐγώ διανύττω . τίς ὁ ὁ γόης τοσοῦτος ἔντεχνος ποικιλία εἰς τοσοῦτόν σύ περιάγω ὀλέθριος σκέλισμα ; ποῖος πολύπλοκος ὁ διάβολος δίκτυον περισφίγγω σύ , ὁ ὁ ἀρετή ἐνέργεια ἀκίνητος ἀπολέγω ; ποῦ ἐγώ ὁ διήγημα ὁ σός πόνος ; οἴχομαι . ἆρα γάρ ἀπιστέω ἄξιος ; καί πῶς οὐ ἐκ ὁ ἐναργής καί ὁ τέως ἀφανής εἰς πίστις δέχομαι ; εἰμί ὁ ὁ Θεός προσφεύγω ψυχή φρικτός Ὅρκος κατακλείω · ὁπότε παρατετηρημένως ὁ ναί καί ὁ οὖον ὁ περισσός ὁ διάβολος προσνέμω . ὁμός τοίνυν καί παρορκία ὀλέθριος γίγνομαι ἔγγυος , καί φαυλίζω ὁ ἄσκησις ὁ χαρακτήρ μέχρι ὁ ἀπόστολος καί αὐτός ὁ κύριος ἀναπέμπω ὁ αἶσχος . καταισχύνω ὁ ὁ ἁγνεία καύχημα , μωμάομαι ὁ σωφροσύνη ὁ ἐπάγγελμα · γίγνομαι αἰχμάλωτος τραγῳδία , Ἰουδαῖος καί Ἕλλην δραματουργέω ὁ ἡμέτερος . διατέμνω φρόνημα μοναχός · ὁ ἀκριβής εἰς φόβος καί δειλία ἄγω , θαυμάζω ἔτι ὁ διάβολος ὁ δύναμις , ὁ ἀδιάφορος εἰς ἀκολασία ζῆλος μετατίθημι λύω , ὅσος ἐπί σύ , ὁ ὁ Χριστός καύχημα , θαρσέω , λέγω , ἐγώ νικάω ὁ κόσμος καί ὁ οὗτος ἄρχω , κεράννυμι ὁ πατρίς κρατήρ δυσφημία . εἰμί εἰς ἔργον ἄγω ὁ ὁ παροιμία · ὡς ἔλαφος τοξεύω εἰς ὁ ἧπαρ . ἀλλά τίς νῦν ; οὖον πίπτω ὁ ὁ ἰσχύς πύργος , ἀδελφός , οὐ μωμάομαι ὁ ὁ ἐπιστροφή φάρμακον · οὐ ἀποκλείω ὁ καταφευκτήριον ὁ πόλις . μή ὁ βάθος ὁ κακός ἀπομένω . μή χράω σαυτοῦ ὁ ἀνθρωποκτόνος . οἶδα ἀνορθόω καταράσσω ὁ Κύριος . φεύγω μή μακρός , ἀλλά πρός ἐγώ ἀνατρέχω . ἀναλαμβάνω πάλιν νεανικός πόνος , δύο κατόρθωμα διαλύω ὁ χαμαίζηλος καί γλοιώδης ἡδονή . ἀνανεύω εἰς ὁ ὁ τέλος ἡμέρα , οὗτος προσεγγίζω ὁ ζωή ἐγώ · καί γιγνώσκω πῶς λοιπός Ἰουδαῖος καί Ἕλλην παῖς συνελαύνω πρός θεοσέβεια · καί μή ἁπαξαπλῶς ἀπαρνέομαι ὁ κόσμος Σωτήρ , μή σύ ὁ φρικώδης ἐκεῖνος καταλαμβάνω ἀπόφασις , ὅτι οὐ οἶδα σύ , τίς εἰμί .