basilius-theology.epistulae 51
Πῶς μου οἴει τὴν ψυχὴν ὠδύνησεν ἡ ἀκοὴ τῆς συκοφαντίας ἐκείνης , ἣν κατέχεόν μού τινες τῶν μὴ φοβουμένων τὸν κριτήν , ὃς ἀπολεῖ πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος ; ὥστε πᾶσαν τὴν νύκτα ἐπὶ τοῖς ῥήμασι τῆς ἀγάπης σου , ὀλίγου δεῖν , ἄϋπνος διαμεῖναι · οὕτω μέσης ἥψατό μου τῆς καρδίας ἡ λύπη . ὄντως γάρ , κατὰ τὸν Σολομῶντα , Συκοφαντία ἄνδρα ταπεινοῖ · καὶ οὐδεὶς οὕτως ἀνάλγητος , ὡς μὴ παθεῖν τὴν ψυχὴν καὶ κατακαμφθῆναι εἰς γῆν , στόμασιν πρὸς ψευδολογίαν εὐκόλοις παραπεσών . ἀλλὰ γὰρ ἀνάγκη πάντα στέγειν , πάντα ὑπομένειν , τὴν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἐκδίκησιν ἐπιτρέψαντες τῷ Κυρίῳ , ὃς οὐ περιόψεται ἡμᾶς · διότι Ὁ συκοφαντῶν πένητα παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν . οἱ μέντοι τὸ καινὸν τοῦτο δρᾶμα τῆς καθʼ ἡμῶν βλασφημίας συνθέντες ἐοίκασι παντελῶς ἀπιστεῖν τῷ Κυρίῳ , ὃς καὶ περὶ ἀργοῦ ῥήματος δώσειν ἡμᾶς λόγον ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως ἀπεφήνατο . Ἐγὼ δέ , εἶπέ μοι , τὸν μακαριώτατον Διάνιον ἀνεθεμάτισα ; τοῦτο γὰρ ἡμῶν κατήγγειλαν . ποῦ ἢ πότε ; τίνων παρόντων ; ἐπὶ ποίᾳ προφάσει ; ψιλοῖς ῥήμασιν ἢ ἐγγράφοις ; ἑτέροις ἀκολουθῶν , ἢ αὐτὸς κατάρχων καὶ αὐθεντῶν τοῦ τολμήματος ; ὢ τῆς ἀναιδείας τῶν πάντα φθεγγομένων ῥᾳδίως · ὢ τῆς καταφρονήσεως τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων · πλὴν εἰ μὴ ἄρα τῷ πλάσματι αὐτῶν καὶ τοῦτο προστραγῳδήσουσιν , ὅτι ἐγενόμην καὶ ἔκφρων ποτέ , ὥστε ἀγνοεῖν αὐτὸς τὰ ἑαυτοῦ ῥήματα . ἐπὶ γὰρ τῶν λογισμῶν ὑπάρχων τῶν ἐμαυτοῦ , οὐδὲν οἶδα ποιήσας τοιοῦτον , οὐδὲ προελόμενος τὴν ἀρχήν . ἀλλʼ ἐκεῖνο μᾶλλον ἐμαυτῷ συνεπίσταμαι , ὅτι ἐκ πρώτης ἡλικίας συνετράφην τῷ περὶ αὐτὸν φίλτρῳ , καὶ ἀπέβλεπον πρὸς τὸν ἄνδρα ὡς μὲν γεραρὸς ἰδεῖν , ὡς δὲ μεγαλοπρεπής , ὅσον δὲ ἔχων τὸ ἱεροπρεπὲς ἐν τῷ εἴδει . ἐπεὶ δέ μοι λοιπὸν καὶ ὁ λόγος παρῆν , τότε δὴ καὶ ἀπὸ τῶν τῆς ψυχῆς ἀγαθῶν αὐτὸν ἐπεγίνωσκον · καὶ ἔχαιρον αὐτοῦ τῇ συνουσίᾳ , τὸ ἁπλοῦν καὶ γενναῖον καὶ ἐλευθέριον τῶν τρόπων καταμανθάνων , καὶ ὅσα ἄλλα τοῦ ἀνδρὸς ἴδια , ἡ τῆς ψυχῆς ἡμερότης , τὸ μεγαλοφυές τε ὁμοῦ καὶ πρᾶον , τὸ εὐπρεπές , τὸ ἀόργητον , τὸ φαιδρὸν καὶ εὐπρόσιτον τῇ σεμνότητι κεκραμένον . ὥστε αὐτὸν ἐναρίθμιον εἶχον τοῖς περιφανεστάτοις κατʼ ἀρετήν . Περὶ μέντοι τὰ τελευταῖα τοῦ βίου ( οὐ γὰρ ἀποκρύψομαι τἀληθές̓ ἐλυπήθην ἐπʼ αὐτῷ λύπην οὐκ ἀνεκτὴν μετὰ πολλῶν τῶν ἐν τῇ πατρίδι φοβουμένων τὸν Κύριον , ἐπὶ τῇ ὑπογραφῇ τῆς πίστεως τῆς ὑπὸ τῶν περὶ Γεώργιον ἀπὸ τῆς Κωνσταντινουπόλεως κομισθείσης . εἶτα , οἷος ἐκεῖνος πραότητι τρόπου καὶ ἐπιεικείᾳ πάντας πληροφορεῖν ἐν σπλάγχνοις πατρικοῖς ἀνεχόμενος , ἤδη καταπεσὼν εἰς τὴν ἀῤῥωστίαν , ὑφʼ ἧς καὶ μετῆλθεν ἀπὸ τοῦ βίου , προσκαλεσάμενος ἡμᾶς ἔφη · ὑπὸ μάρτυρι τῷ Κυρίῳ ἐν ἁπλότητι καρδίας συντεθεῖσθαι μὲν τῷ ἀπὸ τῆς Κωνσταντινουπόλεως γραμματείῳ , μηδὲν δὲ ἐπʼ ἀθετήσει τῆς κατὰ Νικαίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων πατέρων ἐκτεθείσης πίστεως προελέσθαι , μηδὲ ἄλλως ἔχειν ἐν τῇ καρδίᾳ ἢ ὡς παρέλαβεν ἐξ ἀρχῆς · ἀλλὰ καὶ εὔχεσθαι μὴ χωρισθῆναι τῆς μερίδος τῶν μακαρίων ἐκείνων ἐπισκόπων τῶν τριακοσίων δεκαοκτώ , τῶν τὸ εὐσεβὲς κήρυγμα διαγγειλάντων τῇ οἰκουμένῃ · ὥστε ἡμᾶς , ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ ταύτῃ , λύσαντας πᾶσαν τῶν καρδιῶν τὴν διάκρισιν , ὡς καὶ αὐτὸς ἐπίστασαι , προσελθεῖν τῇ κοινωνίᾳ , καὶ λυπουμένους παύσασθαι . Τὰ μὲν οὖν ἡμέτερα πρὸς τὸν ἄνδρα τοιαῦτα . εἰ δέ τις λέγοι τινὰ βλασφημίαν ἀθέμιτον εἰς αὐτὸν ἡμῖν συνεγνωκέναι , μὴ κατὰ γωνίαν θρυλλείτω δουλοπρεπῶς , ἀλλʼ εἰς τὸ φανερὸν ἀντικαταστὰς διελεγχέτω μετὰ παῤῥησίας .
Lemmas: Πῶς ἐγώ οἴομαι ὁ ψυχή ὀδυνάω ὁ ἀκοή ὁ συκοφαντία ἐκεῖνος , ὅς καταχέω ἐγώ τις ὁ μή φοβέω ὁ κριτής , ὅς ἀπόλλυμι πᾶς ὁ λαλέω ὁ ψεῦδος ; ὥστε πᾶς ὁ νύξ ἐπί ὁ ῥῆμα ὁ ἀγάπη σύ , ὀλίγος δήω , ἄϋπνος διαμένω · οὗτος μέσος ἅπτω ἐγώ ὁ Καρδία ὁ λύπη . εἰμί γάρ , κατά ὁ Σολομών , συκοφαντία ἀνήρ ταπεινόω · καί οὐδείς οὕτως ἀνάλγητος , ὡς μή πάσχω ὁ ψυχή καί κατακάμπτω εἰς γῆ , στόμα πρός ψευδολογία εὔκολος παράπειμι . ἀλλά γάρ ἀνάγκη πᾶς στέγω , πᾶς ὑπομένω , ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ ἐκδίκησις ἐπιτρέπω ὁ κύριος , ὅς οὖον περιοράω ἐγώ · διότι ὁ συκοφάντης πένης παροξύνω ὁ ποιέω αὐτός . ὁ μέντοι ὁ καινός οὗτος δρᾶμα ὁ κατά ἐγώ βλασφημία συντίθημι ἔοικα παντελῶς ἀπιστέω ὁ κύριος , ὅς καί περί ἀργός ῥῆμα δίδωμι ἐγώ λόγος ἐν ὁ ἡμέρα ὁ κρίσις ἀποφαίνω . ἐγώ δέ , εἶπον ἐγώ , ὁ μακάριος διάνιον ἀναθεματίζω ; οὗτος γάρ ἐγώ καταγγέλλω . ποῦ ἢ πότε ; τίνω πάρειμι ; ἐπί ποῖος πρόφασις ; ψιλός ῥῆμα ἢ ἐγγράφω ; ἕτερος ἀκολουθέω , ἢ αὐτός κατάρχω καί αὐθέντης ὁ τόλμημα ; ὦ ὁ ἀναίδεια ὁ πᾶς φθέγγομαι ῥᾳδίως · ὦ ὁ καταφρόνησις ὁ ὁ Θεός κρίμα · πλήν εἰμί μή ἄρα ὁ πλάσμα αὐτός καί οὗτος προστραγῳδέω , ὅτι γίγνομαι καί ἔκφρων ποτός , ὥστε ἀγνοέω αὐτός ὁ ἑαυτοῦ ῥῆμα . ἐπί γάρ ὁ λογισμός ὑπάρχω ὁ ἐμαυτοῦ , οὐδείς οἶδα ποιέω τοιοῦτος , οὐδέ προαιρέω ὁ ἀρχή . ἀλλά ἐκεῖνος μᾶλλον ἐμαυτοῦ συνεπίσταμαι , ὅτι ἐκ πρῶτος ἡλικία συντρέφω ὁ περί αὐτός φίλτρον , καί ἀποβλέπω πρός ὁ ἀνήρ ὡς μέν γεραρός ὁράω , ὡς δέ μεγαλοπρεπής , ὅσος δέ ἔχω ὁ ἱεροπρεπής ἐν ὁ εἶδος . ἐπεί δέ ἐγώ λοιπός καί ὁ λόγος πάρειμι , τότε δή καί ἀπό ὁ ὁ Ψυχή ἀγαθός αὐτός ἐπιγιγνώσκω · καί χαίρω αὐτός ὁ συνουσία , ὁ ἁπλόος καί γενναῖος καί Ἐλευθέριον ὁ τρόπος καταμανθάνω , καί ὅσος ἄλλος ὁ ἀνήρ ἴδιος , ὁ ὁ Ψυχή ἡμερότης , ὁ μεγαλοφυής τε ὁμοῦ καί πρᾶος , ὁ εὐπρεπής , ὁ ἀόργητος , ὁ φαιδρός καί εὐπρόσιτος ὁ σεμνότης κεράννυμι . ὥστε αὐτός ἐναρίθμιος ἔχω ὁ περιφανής κατά ἀρετή . περι μέντοι ὁ τελευταῖος ὁ βίος ( οὖον γάρ ἀποκρύπτω ἀληθής λυπέω ἐπί αὐτός λύπη οὐ ἀνεκτός μετά πολύς ὁ ἐν ὁ πατρίς φοβέω ὁ κύριος , ἐπί ὁ ὑπογράφω ὁ πίστις ὁ ὑπό ὁ περί Γεώργιος ἀπό ὁ Κωνσταντινούπολις κομίζω . εἶτα , οἷος ἐκεῖνος πραότης τρόπος καί ἐπιείκεια πᾶς πληροφορέω ἐν σπλάγχνον πατρικός ἀνέχω , ἤδη καταπίπτω εἰς ὁ ἀρρωστία , ὑπό ὅς καί μετέρχομαι ἀπό ὁ βίος , προσκαλέω ἐγώ φημί · ὑπό μάρτυς ὁ κύριος ἐν ἁπλότης Καρδία συντίθημι μέν ὁ ἀπό ὁ Κωνσταντινούπολις γραμματεῖον , μηδείς δέ ἐπί ἀθετέω ὁ κατά νικαῖος ὑπό ὁ ἅγιος πατήρ ἐκτίθημι πίστις προαιρέω , μηδέ ἄλλως ἔχω ἐν ὁ Καρδία ἢ ὡς παραλαμβάνω ἐκ ἀρχή · ἀλλά καί εὔχομαι μή χωρίζω ὁ μερίς ὁ μακάριος ἐκεῖνος ἐπίσκοπος ὁ τριακόσιοι δεκαοκτώ , ὁ ὁ εὐσεβής κήρυγμα διαγγέλλω ὁ οἰκέω · ὥστε ἐγώ , ἐπί ὁ πληροφορία οὗτος , λύω πᾶς ὁ Καρδία ὁ διάκρισις , ὡς καί αὐτός ἐπίσταμαι , προσέρχομαι ὁ κοινωνία , καί λυπέω παύω . ὁ μέν οὖν ἡμέτερος πρός ὁ ἀνήρ τοιοῦτος . εἰμί δέ τις λέγω τις βλασφημία ἀθέμιτος εἰς αὐτός ἐγώ συγγιγνώσκω , μή κατά γωνία θρυλέω δουλοπρεπῶς , ἀλλά εἰς ὁ φανερός ἀντικαθίστημι διελέγχω μετά παρρησία .