basilius-theology.epistulae 224
Ἐδεξάμην τὰ γράμματα τῆς σῆς εὐλαβείας καὶ ἐπῄνεσα τὴν προσηγορίαν ἣν εὐστόχως ὠνόμασας τὸ βιβλίον τὸ ὑπʼ αὐτῶν συγγεγραμμένον , προσαγορεύσας βιβλίον ἀποστασίου . ὅπερ οἱ συγγράψαντες ( ἀπὸ τῆς ἀγάπης ἡμῶν ἀποστῆναι ) τίνα ηὐτρέπισαν τὴν ἀπολογίαν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀπαραλογίστου βήματος τοῦ Χριστοῦ , ἐννοεῖν οὐκ ἔχω . προθέντες γὰρ ἡμετέραν κατηγορίαν , καὶ σφοδρῶν ἡμῶν καταδραμόντες , καὶ διηγησάμενοι ἃ ἐβούλοντο , οὐχ οἷα ἡ ἀλήθεια ἔχει , σχηματισάμενοι ἑαυτῶν πολλὴν ταπείνωσιν , καὶ ἡμῖν περιθέντες ὑπερηφανίας ὄγκον , ὡς μὴ δεξαμένοις τοὺς παρʼ αὐτῶν ἀποσταλέντας , πάντα ψευδῆ , ἢ τά γε πλεῖστα αὐτῶν , ἵνα μὴ ἐπικινδύνως φθέγξωμαι , ὡς ἀνθρώπους πείθοντες , καὶ οὐχὶ Θεόν , καὶ ζητοῦντες ἀνθρώποις ἀρέσαι , καὶ οὐχὶ Θεῷ , παρʼ ᾧ οὐδέν ἐστιν ἀληθείας προτιμότερον , οὕτω συνέγραψαν . εἶτα ἐκεῖνοι τοῖς καθʼ ἡμῶν γράμμασιν ὑπέταξαν ῥήματα αἱρετικά , τὸν συγγραφέα τῆς ἀσεβείας ἀποκρυψάμενοι , ἵνʼ οἱ πολλοὶ καὶ ἁπλούστεροι ἐκ τῆς προτεταγμένης ἡμῶν κατηγορίας ἡμέτερα εἶναι νομίσωσι τὰ συνημμένα , διὰ τὸ παρὰ τῶν τεχνικῶς ἡμᾶς διαβαλλόντων σιωπηθῆναι μὲν τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς τῶν πονηρῶν δογμάτων , καταλειφθῆναι δὲ τῇ ὑπονοίᾳ τῶν ἀκεραιοτέρων τὸ ἡμᾶς εἶναι τοὺς ταῦτα ἢ ἐνθυμηθέντας ἢ γράψαντας . ταῦτα οὖν γινώσκοντας ὑμᾶς παρακαλοῦμεν αὐτούς τε μὴ ταράσσεσθαι , καὶ τῶν σαλευομένων τοὺς θορύβους κατασιγάζειν · εἰ καὶ ὅτι οἴδαμεν δυσπαράδεκτον ἡμῶν οὖσαν τὴν ἀπολογίαν , διὰ τὸ ὑπὸ προσώπων ἀξιοπίστων προκατασχεθῆναι ἡμῶν τὰς πονηρὰς βλασφημίας . Περὶ μὲν οὖν τοῦ ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμέτερα τὰ ὡς ἡμέτερα περιφερόμενα , νομίζω , εἰ καὶ πάνυ ὁ καθʼ ἡμῶν θυμὸς ἐπισκοτεῖ τοῖς λογισμοῖς αὐτῶν πρὸς τὸ συνορᾷν τὸ συμφέρον , ὅμως , ἐὰν ἐρωτηθῶσι παρʼ ὑμῶν αὐτῶν , μὴ ἂν αὐτοὺς εἰς τοσοῦτον ἐλθεῖν σκληρότητος , ὥστε τολμῆσαι φθέγξασθαι τῷ ἰδίῳ στόματι τὸ ψεῦδος καὶ εἰπεῖν ὅτι ἐμά ἐστι τὰ συντάγματα . εἰ δʼ οὐκ ἐμά , διὰ τί κρίνομαι ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων ; ἀλλʼ ἐροῦσιν , ὅτι κοινωνὸς Ἀπολλιναρίου ἐγώ , καὶ τῶν τοιούτων δογμάτων τὴν διαστροφὴν ἔχων ἐν ἐμαυτῷ . ἀπαιτηθήτωσαν τὰς ἀποδείξεις . εἰ μὲν γὰρ καρδίαν ἀνθρώπου διερευνᾷν ἴσασι , τοῦτο ὁμολογησάτωσαν , καὶ γνωρίσατε αὐτῶν τὴν περὶ πάντα ἀλήθειαν · εἰ δὲ ἐκ τῶν φαινομένων καὶ πᾶσι προδήλων ἐλέγχουσί μου τὴν κοινωνίαν , δειξάτωσαν ἢ κανονικὰ γράμματα παρʼ ἐμοῦ πρὸς αὐτὸν διαπεμπόμενα , ἢ παρʼ ἐκείνου πρὸς ἐμέ , ἢ τῶν κληρικῶν τὰς πρὸς ἡμᾶς ἐπιμιξίας , ἢ εἴ τινα αὐτῶν εἰς κοινωνίαν εὐχῆς ἐδεξάμεθά ποτε . εἰ δὲ ἐπιστολὴν προφέρουσι τὴν λοιπὸν πρὸ κέ ἐτῶν γραφεῖσαν αὐτῷ , παρὰ λαϊκοῦ πρὸς λαϊκόν , καὶ οὐδὲ ταύτην ὡς γέγραπται παρʼ ἐμοῦ , ἀλλὰ μεταποιηθεῖσαν , ὑπὸ τίνων δὲ ὁ Θεὸς οἶδε · γνωρίσατε αὐτόθεν τὴν ἀδικίαν , ὅτι οὐδεὶς ἐν ἐπισκοπῇ ὢν ἐγκαλεῖται , εἴ τι κατὰ ἀδιαφορίαν ἐν τῷ λαϊκῷ βίῳ ἀπαρατηρήτως ἔγραψε , καὶ τοῦτο μηδὲ περὶ πίστεως , ἀλλὰ ψιλὸν γράμμα φιλικὴν ἔχον προσηγορίαν . τάχα δὲ κἀκεῖνοι φαίνονται καὶ Ἕλλησι καὶ Ἰουδαίοις γράψαντες καὶ μὴ ἔχοντες ἔγκλημα . μέχρι γὰρ σήμερον οὐδεὶς ἐκρίθη ἐπὶ τοιούτῳ πράγματι , ἐφʼ ᾧ ἡμεῖς καταδικαζόμεθα παρὰ τῶν διυλιζόντων τοὺς κώνωπας . ὅτι μὲν οὖν οὔτε ἐγράψαμεν ἐκεῖνα , οὔτε συντεθείμεθα αὐτοῖς , ἀλλὰ καὶ ἀναθεματίζομεν τοὺς ἔχοντας ἐκεῖνο τὸ πονηρὸν φρόνημα , τὸ τῆς συγχύσεως τῶν ὑποστάσεων , ἐν ᾧ ἡ ἀσεβεστάτη αἵρεσις τοῦ Σαβελλίου ἀνενεώθη , τοῦτο μὲν οὖν γνώριμον τῷ Θεῷ , τῷ τὰς καρδίας γινώσκοντι , γνώριμον δὲ καὶ πάσῃ τῇ ἀδελφότητι τῇ εἰς πεῖραν ἐλθούσῃ τῆς ἡμετέρας ταπεινώσεως . καὶ αὐτοὶ δὲ ἐκεῖνοι , οἱ νῦν σφοδροὶ κατήγοροι ἡμῶν , ἐρευνησάτωσαν τὸ ἴδιον συνειδός , καὶ γνώσονται , ὅτι ἐκ παιδὸς μακρὰν ἐγενόμεθα τῶν τοιούτων δογμάτων . Τί δέ ἐστι τὸ ἡμέτερον φρόνημα , εἴ τις ἐπιζητεῖ , γνώσεται ἀπʼ αὐτοῦ τοῦ γραμματίου , ἐν ᾧ ἡ ὑπογραφὴ αὐτῶν ἐστιν ἰδιόχειρος . ἣν ἐκεῖνοι βουλόμενοι ἀθετῆσαι , τὴν ἑαυτῶν μεταβολὴν κρύπτουσιν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ συκοφαντίᾳ . οὐ γὰρ ὁμολογοῦσιν , ὅτι μετεμελήθησαν τῷ παρʼ ἡμῶν ἐπιδοθέντι αὐτοῖς βιβλίῳ ὑπογράφοντες · ἀλλʼ ἡμῖν ἐπιφέρουσιν ἐγκλήματα ἀσεβείας , νομίζοντες ἀγνοεῖσθαι , ὅτι πρόσχημα μὲν αὐτοῖς ἐστιν ἡ ἀφʼ ἡμῶν ἀναχώρησις · τῇ δὲ ἀληθείᾳ τῆς πίστεως ἀνακεχωρήκασιν , ἣν πολλάκις ἐπὶ πολλῶν ἐγγράφως ὁμολογήσαντες , τὸ τελευταῖον καὶ παρʼ ἡμῶν ἐπιδοθεῖσαν ἐδέξαντο , καὶ ὑπέγραψαν , ἃ πᾶσιν ἔξεστιν ἀναγινώσκειν , καὶ παρʼ αὐτῶν τῶν γραμμάτων διδάσκεσθαι τὴν ἀλήθειαν . γνωρίμη δὲ αὐτῶν ἔσται ἡ προαίρεσις , ἐάν τις μετὰ τὴν ὑπογραφήν , ἣν ἡμῖν ἐπέδωκαν , ἀναγνῷ τὴν πίστιν , ἣν Γελασίῳ ἐπέδωκαν , καὶ γνῷ πόσον τὸ διάφορον ἐκείνης τῆς ὁμολογίας πρὸς ταύτην . οἱ τοίνυν οὕτως εὐκόλως πρὸς τὰ ἐναντία μετατρεπόμενοι μὴ τὰ ἀλλότρια κάρφη διερευνάτωσαν , ἀλλὰ τὴν δοκὸν τὴν ἐν τῷ οἰκείῳ ὀφθαλμῷ ἐκβαλλέτωσαν . Ἐντελέστερον δὲ δι’ ἄλλης ἐπιστολῆς περὶ πάντων καὶ ἀπολογούμεθα καὶ διδάσκομεν , ἥτις πληροφορήσει τοὺς τὸ πλέον ἐπιζητοῦντας . ὑμεῖς δὲ ἐν τῷ παρόντι , ταῦτα ἡμῶν δεξάμενοι τὰ γράμματα , πᾶσαν ἄφετε λύπην , καὶ κυρώσατε τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπην , δι’ ἣν σφοδρῶς ἀντέχομαι τῆς πρὸς ὑμᾶς ἑνώσεως . καὶ μεγίστη ἡμῖν ἐστι λύπη , καὶ ἀπαραμύθητος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ ἡμῶν , ἐὰν τοσοῦτον κατισχύσωσιν ὑμῶν αἱ καθʼ ἡμῶν διαβολαί , ὥστε ψῦξαι τὴν ἀγάπην καὶ ἀπαλλοτριῶσαι ἡμᾶς ἀπʼ ἀλλήλων . ἔρρωσθε .
Lemmas: δέχομαι ὁ γράμμα ὁ σός εὐλάβεια καί ἐπαινέω ὁ προσηγορία ὅς εὔστοχος ὀνομάζω ὁ βιβλίον ὁ ὑπό αὐτός συγγράφω , προσαγορεύω βιβλίον ἀποστασίου . ὅσπερ ὁ συγγράφω ( ἀπό ὁ ἀγάπη ἐγώ ἀφίστημι ) τίς εὐτρεπίζω ὁ ἀπολογία ὑπέρ αὐτός ἐπί ὁ ἀπαραλόγιστος βῆμα ὁ Χριστός , ἐννοέω οὐ ἔχω . προτίθημι γάρ ἡμέτερος κατηγορία , καί σφοδρός ἐγώ κατατρέχω , καί διηγέομαι ὁ βούλομαι , οὐ οἷος ὁ ἀλήθεια ἔχω , σχηματίζω ἑαυτοῦ πολύς ταπείνωσις , καί ἐγώ περιτίθημι ὑπερηφανία ὄγκος , ὡς μή δέχομαι ὁ παρά αὐτός ἀποστέλλω , πᾶς ψευδής , ἢ ὁ γε πλεῖστος αὐτός , ἵνα μή ἐπικίνδυνος φθέγγομαι , ὡς ἄνθρωπος πείθω , καί οὐ Θεός , καί ζητέω ἄνθρωπος ἀρέσκω , καί οὐ Θεός , παρά ὅς οὐδείς εἰμί ἀλήθεια πρότιμος , οὗτος συγγράφω . εἶτα ἐκεῖνος ὁ κατά ἐγώ γράμμα ὑποτάσσω ῥῆμα αἱρετικός , ὁ συγγραφεύς ὁ ἀσέβεια ἀποκρύπτω , ἵνα ὁ πολύς καί ἁπλόος ἐκ ὁ προτάσσω ἐγώ κατηγορία ἡμέτερος εἰμί νομίζω ὁ συνάπτω , διά ὁ παρά ὁ τεχνικός ἐγώ διαβάλλω σιωπάω μέν ὁ ὄνομα ὁ πατήρ ὁ πονηρός δόγμα , καταλείπω δέ ὁ ὑπόνοια ὁ ἀκέραιος ὁ ἐγώ εἰμί ὁ οὗτος ἢ ἐνθυμέομαι ἢ γράφω . οὗτος οὖν γιγνώσκω σύ παρακαλέω αὐτός τε μή ταράσσω , καί ὁ σαλεύω ὁ θόρυβος κατασιγάζω · εἰμί καί ὅτι οἶδα δυσπαράδεκτος ἐγώ εἰμί ὁ ἀπολογία , διά ὁ ὑπό πρόσωπον ἀξιόπιστος προκατέχω ἐγώ ὁ πονηρός βλασφημία . περι μέν οὖν ὁ ὅτι οὐ εἰμί ἡμέτερος ὁ ὡς ἡμέτερος περιφέρω , νομίζω , εἰμί καί πάνυ ὁ κατά ἐγώ θυμός ἐπισκοτέω ὁ λογισμός αὐτός πρός ὁ συνοράω ὁ συμφέρω , ὅμως , ἐάν ἐρωτάω παρά σύ αὐτός , μή εἄν αὐτός εἰς τοσοῦτος ἔρχομαι σκληρότης , ὥστε τολμάω φθέγγομαι ὁ ἴδιος στόμα ὁ ψεῦδος καί εἶπον ὅτι ἐμός εἰμί ὁ σύνταγμα . εἰμί δέ οὐ ἐμός , διά τίς κρίνω ὑπέρ ὁ ἀλλότριος ; ἀλλά εἴρω , ὅτι κοινωνός Ἀπολλινάριος ἐγώ , καί ὁ τοιοῦτος δόγμα ὁ διαστροφή ἔχω ἐν ἐμαυτοῦ . ἀπαιτέω ὁ ἀποδείκνυμι . εἰμί μέν γάρ Καρδία ἄνθρωπος διερευνάω οἶδα , οὗτος ὁμολογέω , καί γνωρίζω αὐτός ὁ περί πᾶς ἀλήθεια · εἰμί δέ ἐκ ὁ φαίνω καί πᾶς πρόδηλος ἐλέγχω ἐγώ ὁ κοινωνία , δείκνυμι ἢ κανονικός γράμμα παρά ἐγώ πρός αὐτός διαπέμπω , ἢ παρά ἐκεῖνος πρός ἐγώ , ἢ ὁ κληρικός ὁ πρός ἐγώ ἐπιμιξία , ἢ εἰμί τις αὐτός εἰς κοινωνία εὐχή δέχομαι ποτός . εἰμί δέ ἐπιστολή προφέρω ὁ λοιπός πρό κε ἔτος γράφω αὐτός , παρά λαϊκός πρός λαϊκός , καί οὐδέ οὗτος ὡς γράφω παρά ἐγώ , ἀλλά μεταποιέω , ὑπό τίνω δέ ὁ θεός οἶδα · γνωρίζω αὐτόθεν ὁ ἀδικία , ὅτι οὐδείς ἐν ἐπισκοπέω εἰμί ἐγκαλέω , εἰμί τίς κατά ἀδιαφορία ἐν ὁ λαϊκός βίος ἀπαρατηρήτως γράφω , καί οὗτος μηδέ περί πίστις , ἀλλά ψιλός γράμμα φιλικός ἔχω προσηγορία . τάχα δέ ἐκεῖνος φαίνω καί Ἕλλην καί Ἰουδαῖος γράφω καί μή ἔχω ἔγκλημα . μέχρι γάρ σήμερον οὐδείς κρίνω ἐπί τοιοῦτος πρᾶγμα , ἐπί ὅς ἐγώ καταδικάζω παρά ὁ διυλίζω ὁ κώνωψ . ὅτι μέν οὖν οὔτε γράφω ἐκεῖνος , οὔτε συντίθημι αὐτός , ἀλλά καί ἀναθεματίζω ὁ ἔχω ἐκεῖνος ὁ πονηρός φρόνημα , ὁ ὁ σύγχυσις ὁ ὑπόστασις , ἐν ὅς ὁ ἀσεβής αἵρεσις ὁ Σαβέλλιος ἀνανεόομαι , οὗτος μέν οὖν γνώριμος ὁ Θεός , ὁ ὁ Καρδία γιγνώσκω , γνώριμος δέ καί πᾶς ὁ ἀδελφότης ὁ εἰς πείρω ἔρχομαι ὁ ἡμέτερος ταπείνωσις . καί αὐτός δέ ἐκεῖνος , ὁ νῦν σφοδρός κατήγορος ἐγώ , ἐρευνάω ὁ ἴδιος σύνοιδα , καί γιγνώσκω , ὅτι ἐκ παῖς μακράν γίγνομαι ὁ τοιοῦτος δόγμα . τις δέ εἰμί ὁ ἡμέτερος φρόνημα , εἰμί τις ἐπιζητέω , γιγνώσκω ἀπό αὐτός ὁ γραμματίας , ἐν ὅς ὁ ὑπογραφή αὐτός εἰμί ἰδιόχειρος . ὅς ἐκεῖνος βούλομαι ἀθετέω , ὁ ἑαυτοῦ μεταβολή κρύπτω ἐν ὁ ἡμέτερος συκοφαντία . οὖον γάρ ὁμολογέω , ὅτι μετεπιμελέομαι ὁ παρά ἐγώ ἐπιδίδωμι αὐτός βιβλίον ὑπογράφω · ἀλλά ἐγώ ἐπιφέρω ἔγκλημα ἀσέβεια , νομίζω ἀγνοέω , ὅτι πρόσχημα μέν αὐτός εἰμί ὁ ἀπό ἐγώ ἀναχώρησις · ὁ δέ ἀλήθεια ὁ πίστις ἀναχωρέω , ὅς πολλάκις ἐπί πολύς ἔγγραφος ὁμολογέω , ὁ τελευταῖος καί παρά ἐγώ ἐπιδίδωμι δέχομαι , καί ὑπογράφω , ὁ πᾶς ἔξεστι ἀναγιγνώσκω , καί παρά αὐτός ὁ γράμμα διδάσκω ὁ ἀλήθεια . γνώριμος δέ αὐτός εἰμί ὁ προαίρεσις , ἐάν τις μετά ὁ ὑπογραφή , ὅς ἐγώ ἐπιδίδωμι , ἀναγιγνώσκω ὁ πίστις , ὅς Γελάσιος ἐπιδίδωμι , καί γιγνώσκω πόσος ὁ διάφορος ἐκεῖνος ὁ ὁμολογία πρός οὗτος . ὁ τοίνυν οὕτως εὐκόλως πρός ὁ ἐναντίος μετατρέπομαι μή ὁ ἀλλότριος κάρφος διερευνάω , ἀλλά ὁ δοκός ὁ ἐν ὁ οἰκεῖος ὀφθαλμός ἐκβάλλω . ἐντελής δέ διά ἄλλος ἐπιστολή περί πᾶς καί ἀπολογέομαι καί διδάσκω , ὅστις πληροφορέω ὁ ὁ πλέω ἐπιζητέω . σύ δέ ἐν ὁ πάρειμι , οὗτος ἐγώ δέχομαι ὁ γράμμα , πᾶς ἀφίημι λύπη , καί κυρόω ὁ εἰς ἐγώ ἀγάπη , διά ὅς σφοδρός ἀντέχω ὁ πρός σύ ἕνωσις . καί μέγας ἐγώ εἰμί λύπη , καί ἀπαραμύθητος ὀδύνη ὁ Καρδία ἐγώ , ἐάν τοσοῦτος κατισχύω σύ ὁ κατά ἐγώ διαβολή , ὥστε ψύχω ὁ ἀγάπη καί ἀπαλλοτριόω ἐγώ ἀπό ἀλλήλων . ῥώννυμι .