basilius-theology.epistulae 269
Τὸ μὲν ἀκόλουθον ἦν καὶ ὀφειλόμενόν σου τῇ διαθέσει ἡμᾶς αὐτοὺς παρεῖναι καὶ συμμετέχειν τῶν γινομένων . οὕτω γὰρ ἂν ἑαυτῶν τε τὴν λύπην κατεπραύναμεν καὶ τῇ σεμνότητί σου τῆς παρακλήσεως τὸ εἰκὸς ἀπεπληρώσαμεν . ἐπεὶ δὲ οὐκέτι μου φέρει τὸ σώμα τὰς μακροτέρας κινήσεις , ἐπὶ τὴν διὰ τοῦ γράμματος ἤλθομεν ὁμιλίαν , ὡς ἂν μὴ παντάπασι δόξαιμεν ἀλλοτρίως ἔχειν πρὸς τὰ συμβάντα . Τίς μὲν οὖν τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον οὐκ ἐστέναξε ; τίς δὲ οὕτω λίθινος τὴν καρδίαν ὡς μὴ θερμὸν ἐπʼ αὐτῷ ἀφεῖναι δάκρυον ; ἐμὲ δὲ καὶ διαφερόντως κατηφείας ἐπλήρωσε , τάς τε ἰδίας περὶ ἐμὲ τιμὰς τοῦ ἀνδρὸς λογιζόμενον καὶ τὴν κοινὴν τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ προστασίαν . ἀλλʼ ὅμως ἐλογισάμεθα ὅτι , ἄνθρωπος ὢν καὶ λειτουργήσας τῷ βίῳ τούτῳ τὰ ἐπιβάλλοντα , τοῖς καθήκουσι χρόνοις πάλιν παρὰ τοῦ οἰκονομοῦντος τὰ ἡμέτερα Θεοῦ προσελήφθη . ἃ καὶ τὴν σὴν φρόνησιν ἐνθυμουμένην πράως ἔχειν ἐπὶ τῷ συμβάντι παρακαλοῦμεν , καί , ὡς οἷόν τε , μετρίως φέρειν τὴν συμφοράν . ἱκανὸς μὲν οὖν καὶ ὁ χρόνος μαλάξαι τὴν καρδίαν σου καὶ πάροδον δοῦναι τοῖς λογισμοῖς · ἀλλʼ ὅμως ὕποπτον ἡμῖν ἐστι τὸ ἄγαν σου φίλανδρον καὶ περὶ πάντας χρηστόν , μή ποτε ἔκδοτον δῷς σεαυτὴν τῷ πάθει , δι’ ἁπλότητα ἠθῶν βαθεῖαν τὴν πληγὴν δεξαμένη τῆς λύπης . πάντοτε μὲν οὖν χρήσιμον τὸ τῶν Γραφῶν διδασκάλιον , μάλιστα δὲ ἐπὶ τῶν τοιούτων καιρῶν . μνήσθητι τοίνυν τῆς τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς ἀποφάσεως , δι’ ἧς πάντες οἱ ἐκ τῆς γῆς φύντες πάλιν εἰς γῆν ὑποστρέφομεν · καὶ οὐδεὶς οὕτω μέγας , ὥστε βελτίων φανῆναι τῆς διαλύσεως . Καλὸς μὲν οὖν καὶ μέγας ὁ θαυμαστὸς ἐκεῖνος , καὶ ἐφάμιλλος τῇ ῥώμῃ τοῦ σώματος τὴν τῆς ψυχῆς ἀρετήν , φημὶ κἀγώ , οὐμενοῦν ἔχων ὑπερβολὴν εἰς ἑκάτερον · ἀλλʼ ὅμως ἄνθρωπος , καὶ τέθνηκεν , ὡς Ἀδάμ , ὡς Ἄβελ , ὡς Νῶε , ὡς Ἀβραάμ , ὡς Μωσῆς , ὡς ὅντινα ἂν εἴποις τῶν τῆς αὐτῆς φύσεως μετασχόντων . μὴ οὖν , ἐπειδὴ ἀφῃρέθημεν αὐτόν , ἀγανακτῶμεν , ἀλλʼ ὅτι τὴν ἀρχὴν συνῳκήσαμεν αὐτῷ , χάριν ἔχωμεν τῷ συζεύξαντι . τὸ μὲν γὰρ στερηθῆναι ἀνδρὸς κοινόν σοι πρὸς τὰς ἄλλας γυναῖκας · ἐπὶ δὲ τοιαύτῃ συνοικήσει οὐκ οἶμαι ἄλλην γυναικῶν τὰ ἴσα ἔχειν σεμνύνεσθαι . ἓν γὰρ τῷ ὄντι ὑπόδειγμα τῆς ἀνθρωπείας φύσεως τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον ὁ κτίσας ἡμᾶς ἐδημιούργησεν , ὥστε πάντες μὲν ὀφθαλμοὶ πρὸς αὐτὸν ἐφέροντο , πᾶσα δὲ γλῶσσα τὰ κατʼ αὐτὸν διεξῄει · γραφεῖς δὲ καὶ πλάσται τῆς ἀξίας ἀπελιμπάνοντο · ἱστορικοὶ δὲ ἄνδρες , τὰ κατὰ τοὺς πολέμους ἀνδραγαθήματα διηγούμενοι , πρὸς τὴν τῶν μύθων ἐκπίπτουσιν ἀπιστίαν . ὅθεν οὐδὲ πιστεύειν ἠνείχοντο οἱ πολλοὶ τῇ φήμῃ τὴν σκυθρωπὴν ἐκείνην ἀγγελίαν περιαγούσῃ , οὐδὲ καταδέχεσθαι ὅλως , ὅτι τέθνηκεν Ἀρινθαῖος . ἀλλʼ ὅμως πέπονθεν ἃ οὐρανῷ καὶ ἡλίῳ καὶ γῇ συμβήσεται . Οἴχεται καταλύσας λαμπρῶς , μὴ ὑπὸ γήρως κατακαμφθείς , μὴ καθυφείς τι τῆς περιφανείας · μέγας μὲν ἐν τῷ παρόντι βίῳ , μέγας δὲ ἐν τῷ μέλλοντι · μηδὲν ἐκ τῆς παρούσης λαμπρότητος πρὸς τὴν ἐλπιζομένην δόξαν ζημιωθείς , διὰ τὸ πᾶσαν κηλῖδα τῆς ψυχῆς πρὸς αὐταῖς ταῖς ἐξόδοις τοῦ βίου τῷ λουτρῷ τῆς παλιγγενεσίας ἀποκαθήρασθαι . ὧν ὅτι αὐτή , πρόξενος αὐτῷ καὶ συνεργὸς γενομένη , μεγίστην ἔχει παραμυθίαν . καὶ μετάθες τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῶν παρόντων ἐπὶ τὴν τῶν μελλόντων μέριμναν , ὥστε καταξιωθῆναι δι’ ἔργων ἀγαθῶν τὸν ὅμοιον αὐτῷ τῆς ἀναπαύσεως τόπον καταλαβεῖν . φείδου μητρὸς γηραιᾶς , φείδου θυγατρὸς νεαρᾶς , αἷς μόνη πρὸς παραμυθίαν λέλειψαι . γενοῦ ὑπόδειγμα ἀνδρείας ταῖς λοιπαῖς γυναιξί · καὶ οὕτω τὸ πάθος μέτρησον , ὡς μήτε ἐκβαλεῖν τῆς καρδίας , μήτε καταποθῆναι ὑπὸ τῆς λύπης . ἐπὶ πᾶσι πρὸς τὸν μέγαν τῆς ὑπομονῆς μισθὸν ἀπόβλεψον , τὸν παρὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ ἀνταποδόσει τῶν βεβιωμένων ἡμῖν ἐπηγγελμένον .
Lemmas: ὁ μέν ἀκόλουθος εἰμί καί ὀφείλω σύ ὁ διάθεσις ἐγώ αὐτός πάρειμι καί συμμετέχω ὁ γίγνομαι . οὗτος γάρ εἄν ἑαυτοῦ τε ὁ λύπη καταπραύνω καί ὁ σεμνότης σύ ὁ παράκλησις ὁ εἰκός ἀποπληρόω . ἐπεί δέ οὐκέτι ἐγώ φέρω ὁ σώμα ὁ μακρός κινέω , ἐπί ὁ διά ὁ γράμμα ἔρχομαι ὁμιλία , ὡς εἄν μή παντάπασι δοκέω ἀλλότριος ἔχω πρός ὁ συμβαίνω . Τῖς μέν οὖν ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος οὐ στενάζω ; τίς δέ οὗτος λίθινος ὁ Καρδία ὡς μή θερμός ἐπί αὐτός ἀφίημι δάκρυ ; ἐγώ δέ καί διαφερόντως κατήφεια πληρόω , ὁ τε ἴδιος περί ἐγώ τιμή ὁ ἀνήρ λογίζομαι καί ὁ κοινός ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός προστασία . ἀλλά ὅμως λογίζομαι ὅτι , ἄνθρωπος εἰμί καί λειτουργέω ὁ βίος οὗτος ὁ ἐπιβάλλω , ὁ καθήκω χρόνος πάλιν παρά ὁ οἰκονομέω ὁ ἡμέτερος Θεός προσλαμβάνω . ὁ καί ὁ σός φρόνησις ἐνθυμέομαι πρᾶος ἔχω ἐπί ὁ συμβαίνω παρακαλέω , καί , ὡς οἷος τε , μέτριος φέρω ὁ συμφορά . ἱκανός μέν οὖν καί ὁ χρόνος μαλάσσω ὁ Καρδία σύ καί πάροδος δίδωμι ὁ λογισμός · ἀλλά ὅμως ὕποπτος ἐγώ εἰμί ὁ ἄγαν σύ φίλανδρος καί περί πᾶς χρηστός , μή ποτός ἔκδοτος δίδωμι σαυτοῦ ὁ πάθος , διά ἁπλότης ἠθέω βαθύς ὁ πληγή δέχομαι ὁ λύπη . πάντοτε μέν οὖν χρήσιμος ὁ ὁ Γραφής διδασκάλιον , μάλιστα δέ ἐπί ὁ τοιοῦτος καιρός . μιμνήσκω τοίνυν ὁ ὁ κτίζω ἐγώ ἀπόφασις , διά ὅς πᾶς ὁ ἐκ ὁ γῆ φύς πάλιν εἰς γῆ ὑποστρέφω · καί οὐδείς οὗτος μέγας , ὥστε ἀγαθός φαίνω ὁ διάλυσις . καλός μέν οὖν καί μέγας ὁ θαυμαστός ἐκεῖνος , καί ἐφάμιλλος ὁ ῥώμη ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή ἀρετή , φημί ἐγώ , οὐμενοῦν ἔχω ὑπερβολή εἰς ἑκάτερος · ἀλλά ὅμως ἄνθρωπος , καί θνῄσκω , ὡς Ἀδάμ , ὡς Ἄβελ , ὡς Νῶε , ὡς Ἀβραάμ , ὡς Μωσῆς , ὡς ὅστις εἄν εἶπον ὁ ὁ αὐτός φύσις μετέχω . μή οὖν , ἐπεί ἀφαιρέω αὐτός , ἀγανακτέω , ἀλλά ὅτι ὁ ἀρχή συνοικέω αὐτός , χάρις ἔχω ὁ συζεύγνυμι . ὁ μέν γάρ στερέω ἀνήρ κοινός σύ πρός ὁ ἄλλος γυνή · ἐπί δέ τοιοῦτος συνοικέω οὐ οἴομαι ἄλλος γυνή ὁ ἴσος ἔχω σεμνύνω . εἷς γάρ ὁ εἰμί ὑπόδειγμα ὁ ἀνθρώπειος φύσις ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος ὁ κτίζω ἐγώ δημιουργέω , ὥστε πᾶς μέν ὀφθαλμός πρός αὐτός φέρω , πᾶς δέ γλῶσσα ὁ κατά αὐτός διέξειμι · γραφεύς δέ καί πλάστης ὁ ἄξιος ἀπολείπω · ἱστορικός δέ ἀνήρ , ὁ κατά ὁ πόλεμος ἀνδραγάθημα διηγέομαι , πρός ὁ ὁ μῦθος ἐκπίπτω ἀπιστία . ὅθεν οὐδέ πιστεύω ἀνέχω ὁ πολύς ὁ φήμη ὁ σκυθρωπός ἐκεῖνος ἀγγελία περιάγω , οὐδέ καταδέχομαι ὅλως , ὅτι θνῄσκω Ἀρινθαῖος . ἀλλά ὅμως πάσχω ὁ οὐρανός καί ἥλιος καί γῆ συμβαίνω . οἴχομαι καταλύω λαμπρῶς , μή ὑπό γῆρας κατακάμπτω , μή καθυφίημι τίς ὁ περιφάνεια · μέγας μέν ἐν ὁ πάρειμι βίος , μέγας δέ ἐν ὁ μέλλω · μηδείς ἐκ ὁ πάρειμι λαμπρότης πρός ὁ ἐλπίζω δόξα ζημιόω , διά ὁ πᾶς κηλίς ὁ Ψυχή πρός αὐτός ὁ ἔξοδος ὁ βίος ὁ λουτρόν ὁ παλιγγενεσία ἀποκαθαίρω . ὅς ὅτι αὐτός , πρόξενος αὐτός καί συνεργός γίγνομαι , μέγας ἔχω παραμυθία . καί μετατίθημι ὁ ψυχή ἀπό ὁ πάρειμι ἐπί ὁ ὁ μέλλω μέριμνα , ὥστε καταξιόω διά ἔργον ἀγαθός ὁ ὅμοιος αὐτός ὁ ἀνάπαυσις τόπος καταλαμβάνω . φείδομαι μήτηρ γηραιός , φείδομαι θυγάτηρ νεαρός , ὅς μόνος πρός παραμυθία λείπω . γίγνομαι ὑπόδειγμα ἀνδρεῖος ὁ λοιπός γυνή · καί οὗτος ὁ πάθος μετρέω , ὡς μήτε ἐκβάλλω ὁ Καρδία , μήτε καταποθῆναι ὑπό ὁ λύπη . ἐπί πᾶς πρός ὁ μέγας ὁ ὑπομονή μισθός ἀποβλέπω , ὁ παρά ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ἐν ὁ ἀνταπόδοσις ὁ βιόω ἐγώ ἐπαγγέλλω .