basilius-theology.epistulae 130
Καλῶς καὶ προσηκόντως ἡμῶν καθήψω , τιμιώτατε ὡς ἀληθῶς καὶ ποθεινότατε ἀδελφέ , ὅτι ἐξ οὗ ἀνεχωρήσαμεν τότε τῆς σῆς εὐλαβείας τὰς περὶ τῆς πίστεως ἐκείνας προτάσεις τῷ Εὐσταθίῳ φέροντες , οὐδέν σοι οὔτε μικρὸν οὔτε μεῖζον τῶν κατʼ αὐτὸν ἐδηλώσαμεν . ἐγὼ δὲ οὐχ ὡς εὐκαταφρονήτων τῶν παρʼ αὐτοῦ γενομένων εἰς ἡμᾶς ὑπερεῖδον , ἀλλʼ ὡς εἰς πάντας λοιπὸν τοὺς ἀνθρώπους διαβοηθείσης τῆς φήμης , καὶ οὐδενὸς τῆς παρʼ ἡμῶν διδασκαλίας εἰς τὸ τὴν προαίρεσιν τοῦ ἀνδρὸς διδαχθῆναι προσδεομένου . τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς ἐπενόησεν , ὥσπερ φοβούμενος μὴ ὀλίγους σχῇ τῆς ἑαυτοῦ γνώμης μάρτυρας , εἰς πᾶσαν ἐσχατιὰν τὰς ἐπιστολὰς ἃς καθʼ ἡμῶν συνέγραψε διαπεμψάμενος . τῆς μὲν οὖν κοινωνίας ἡμῶν αὐτὸς ἀπέρρηξεν ἑαυτόν , μήτε κατὰ τὸν ὡρισμένον τόπον συνδραμεῖν ἡμῖν ἀνασχόμενος , μήτε τοὺς μαθητὰς ἑαυτοῦ παραγαγών , ὅπερ ὑπέσχετο · ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς στηλιτεύων ἐν πανδήμοις συνόδοις , μετὰ τοῦ Κίλικος Θεοφίλου , γυμνῇ καὶ ἀπαρακαλύπτῳ τῇ βλασφημίᾳ ὡς ἀλλότρια τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας ταῖς ψυχαῖς τοῦ λαοῦ ἐνσπείραντας δόγματα . ἱκανὰ μὲν οὖν ἦν καὶ ταῦτα πᾶσαν ἡμῶν τὴν πρὸς αὐτὸν συνάφειαν διαλῦσαι . ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς Κιλικίαν ἐλθών , καὶ συντυχὼν Γελασίῳ τινί , πίστιν αὐτῷ ἐξέθετο , ἣν μόνου ἦν Ἀρείου συγγράψαι καὶ εἴ τις αὐτοῦ γνήσιος μαθητής , τότε δὴ καὶ πλέον πρὸς τὸν χωρισμὸν ἐβεβαιώθημεν , λογισάμενοι , ὅτι οὔτε Αἰθίοψ ἀλλάξει ποτὲ τὸ δέρμα αὐτοῦ , οὔτε πάρδαλις τὰ ποικίλματα αὐτῆς , οὔτε ὁ ἐν διαστρόφοις δόγμασι συντραφεὶς ἀποτρίψασθαι δύναται τὸ κακὸν τῆς αἱρέσεως . Ἐπενεανιεύσατο δὲ τούτοις καὶ γράψας καθʼ ἡμῶν , μᾶλλον δὲ συγγράψας λόγους μακροὺς πάσης λοιδορίας καὶ συκοφαντίας γέμοντας · ὑπὲρ ὧν οὐδὲν ἀπεκρινάμεθα τέως , διὰ τὸ διδαχθῆναι παρὰ τοῦ ἀποστόλου , μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικεῖν , ἀλλὰ διδόναι τόπον τῇ ὀργῇ · καὶ ἅμα ἐννοήσαντες τὸ βάθος τῆς ὑποκρίσεως , μεθʼ ἧς πάντα τὸν χρόνον ἡμῖν προσηνέχθη , ἀφασίᾳ τινὶ ὑπʼ ἐκπλήξεως κατεσχέθημεν . Εἰ δὲ καὶ μηδὲν ἦν ἐκείνων , τὸ ὑπόγυον τοῦτο , τὸ τολμηθὲν αὐτῷ , τίνι οὐκ ἂν φρίκην καὶ ἀποστροφὴν παντελῆ τοῦ ἀνδρὸς ἐνεποίησεν ; ὅς γε , ὡς ἀκούω ( εἴ γε ἀληθὴς ὁ λόγος καὶ μὴ πλάσμα ἐστὶν ἐπὶ διαβολῇ συντεθέν ) , ὅτι καὶ ἀναχειροτονῆσαί τινας ἐτόλμησεν , ὃ μέχρι σήμερον οὐδεὶς τῶν αἱρετικῶν ποιήσας φαίνεται . πῶς οὖν δυνατὸν πράως φέρειν ἡμᾶς τὰ τοιαῦτα καὶ ἰάσιμα εἶναι νομίζειν τοῦ ἀνδρὸς τὰ ἁμαρτήματα ; μὴ τοίνυν ψευδέσι λόγοις παράγεσθε , μηδὲ ὑπονοίαις ἀνδρῶν πάντα εὐκόλως πρὸς τὸ κακὸν ἐκλαμβανόντων πείθεσθε , ὡς ἄρα ἡμεῖς ἀδιάφορα τιθέμεθα τὰ τοιαῦτα . γίνωσκε γάρ , ποθεινότατε ἡμῖν καὶ τιμιώτατε , ὅτι οὔπω οἶδα τοσοῦτον πένθος ἄλλοτε τῇ ψυχῇ μου παραδεξάμενος , ὅσον νῦν , ὅτε ἤκουσα τῶν ἐκκλησιαστικῶν θεσμῶν τὴν σύγχυσιν . ἀλλὰ μόνον εὔχου , ἵνα δῴη ἡμῖν ὁ Κύριος μηδὲν κατὰ θυμὸν ἐνεργεῖν , ἀλλʼ ἔχειν τὴν ἀγάπην , ἥτις οὐκ ἀσχημονεῖ , οὐ φυσιοῦται . ὅρα γὰρ ὅπως οἱ μὴ ἔχοντες ταύτην ἐπήρθησαν μὲν ὑπὲρ τὰ μέτρα τὰ ἀνθρώπινα , ἐνασχημονοῦσι δὲ τῷ βίῳ , κατατολμῶντες πράξεων , ὧν ὁ παρελθὼν χρόνος οὐκ ἔχει τὰ ὑποδείγματα .
Lemmas: καλῶς καί προσήκω ἐγώ καθάπτω , τίμιος ὡς ἀληθής καί ποθεινός ἀδελφός , ὅτι ἐκ ὅς ἀναχωρέω τότε ὁ σός εὐλάβεια ὁ περί ὁ πίστις ἐκεῖνος πρότασις ὁ Εὐστάθιος φέρω , οὐδείς σύ οὔτε μικρός οὔτε μείζων ὁ κατά αὐτός δηλόω . ἐγώ δέ οὐ ὡς εὐκαταφρόνητος ὁ παρά αὐτός γίγνομαι εἰς ἐγώ ὑπερεῖδον , ἀλλά ὡς εἰς πᾶς λοιπός ὁ ἄνθρωπος διαβοάω ὁ φήμη , καί οὐδείς ὁ παρά ἐγώ διδασκαλία εἰς ὁ ὁ προαίρεσις ὁ ἀνήρ διδάσκω προσδέω . οὗτος γάρ καί αὐτός ἐπινοέω , ὥσπερ φοβέω μή ὀλίγος ἔχω ὁ ἑαυτοῦ γνώμη μάρτυς , εἰς πᾶς ἐσχατιά ὁ ἐπιστολή ὅς κατά ἐγώ συγγράφω διαπέμπω . ὁ μέν οὖν κοινωνία ἐγώ αὐτός ἀπορρήγνυμι ἑαυτοῦ , μήτε κατά ὁ ὁρίζω τόπος συντρέχω ἐγώ ἀνέχω , μήτε ὁ μαθητής ἑαυτοῦ παράγω , ὅσπερ ὑπισχνέομαι · ἀλλά καί ἐγώ στηλιτεύω ἐν πάνδημος σύνοδος , μετά ὁ Κίλιξ Θεόφιλος , γυμνός καί ἀπαρακάλυπτος ὁ βλασφημία ὡς ἀλλότριος ὁ ἑαυτοῦ διδασκαλία ὁ Ψυχή ὁ λαός ἐνσπείρω δόγμα . ἱκανός μέν οὖν εἰμί καί οὗτος πᾶς ἐγώ ὁ πρός αὐτός συνάφεια διαλύω . ἐπεί δέ καί εἰς Κιλικία ἔρχομαι , καί συντυγχάνω Γελάσιος τις , πίστις αὐτός ἐκτίθημι , ὅς μόνος εἰμί Ἄρειος συγγράφω καί εἰμί τις αὐτός γνήσιος μαθητής , τότε δή καί πλέω πρός ὁ χωρισμός βεβαιόω , λογίζομαι , ὅτι οὔτε Αἰθίοψ ἀλλάσσω ποτέ ὁ δέρμα αὐτός , οὔτε πάρδαλις ὁ ποίκιλμα αὐτός , οὔτε ὁ ἐν διάστροφος δόγμα συντρέφω ἀποτρίβω δύναμαι ὁ κακός ὁ αἵρεσις . ἐπινεανιεύομαι δέ οὗτος καί γράφω κατά ἐγώ , μᾶλλον δέ συγγράφω λόγος μακρός πᾶς λοιδορία καί συκοφαντία γέμω · ὑπέρ ὅς οὐδείς ἀποκρίνω τέως , διά ὁ διδάσκω παρά ὁ ἀπόστολος , μή ἑαυτοῦ ἐκδικέω , ἀλλά δίδωμι τόπος ὁ ὀργή · καί ἅμα ἐννοέω ὁ βάθος ὁ ὑπόκρισις , μετά ὅς πᾶς ὁ χρόνος ἐγώ προσφέρω , ἀφασία τις ὑπό ἔκπληξις κατέχω . εἰμί δέ καί μηδείς εἰμί ἐκεῖνος , ὁ ὑπόγυος οὗτος , ὁ τολμάω αὐτός , τίς οὐ εἄν φρίκη καί ἀποστροφή παντελής ὁ ἀνήρ ἐμποιέω ; ὅς γε , ὡς ἀκούω ( εἰμί γε ἀληθής ὁ λόγος καί μή πλάσμα εἰμί ἐπί διαβολή συντίθημι ) , ὅτι καί ἀναχειροτονέω τις τολμάω , ὅς μέχρι σήμερον οὐδείς ὁ αἱρετικός ποιέω φαίνω . πῶς οὖν δυνατός πρᾶος φέρω ἐγώ ὁ τοιοῦτος καί ἰάσιμος εἰμί νομίζω ὁ ἀνήρ ὁ ἁμάρτημα ; μή τοίνυν ψευδής λόγος παράγω , μηδέ ὑπόνοια ἀνήρ πᾶς εὐκόλως πρός ὁ κακός ἐκλαμβάνω πείθω , ὡς ἄρα ἐγώ ἀδιάφορος τίθημι ὁ τοιοῦτος . γιγνώσκω γάρ , ποθεινός ἐγώ καί τίμιος , ὅτι οὔπω οἶδα τοσοῦτος πένθος ἄλλοτε ὁ Ψυχή ἐγώ παραδέχομαι , ὅσος νῦν , ὅτε ἀκούω ὁ ἐκκλησιαστικός θεσμός ὁ σύγχυσις . ἀλλά μόνος εὔχομαι , ἵνα δίδωμι ἐγώ ὁ Κύριος μηδείς κατά θυμός ἐνεργέω , ἀλλά ἔχω ὁ ἀγάπη , ὅστις οὐ ἀσχημονέω , οὖον φυσιόω . ὁράω γάρ ὅπως ὁ μή ἔχω οὗτος ἐπαίρω μέν ὑπέρ ὁ μέτρον ὁ ἀνθρώπινος , ἐνασχημονέω δέ ὁ βίος , κατατολμάω πρᾶξις , ὅς ὁ παρέρχομαι χρόνος οὐ ἔχω ὁ ὑπόδειγμα .