basilius-theology.epistulae 219
Ὁ πάντα μέτρῳ καὶ σταθμῷ ὁρίζων ἡμῖν Κύριος , καὶ τοὺς πειρασμοὺς ἐπάγων μὴ ὑπερβαίνοντας ἡμῶν τὴν δύναμιν , ἀλλὰ δοκιμάζων μὲν διὰ τῆς περιστάσεως τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς εὐσεβείας , οὐκ ἐῶν δὲ πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνανται ὑπενεγκεῖν , καὶ ποτίζων δάκρυσιν ἐν μέτρῳ τοὺς ὀφείλοντας διδαχθῆναι , εἰ ἐν ταῖς θλίψεσι τὸ πρὸς τὸν Θεὸν εὐχάριστον διασώζουσι , μάλιστα ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τῆς καθʼ ὑμᾶς τὸ ἑαυτοῦ φιλάνθρωπον ἐφανέρωσε , μὴ συγχωρήσας ὑμῖν τὸν παρὰ τῶν ἐχθρῶν διωγμὸν τοιοῦτον ἐπενεχθῆναι , οἷον δύνασθαι περιτρέψαι τινὰς ἢ διασαλεῦσαι ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως . κούφοις γὰρ καὶ εὐκαταγωνίστοις ἀντιπάλοις παραζεύξας ὑμᾶς , ἐν τῇ κατʼ αὐτῶν νίκῃ τὸ βραβεῖον ὑμῖν τῆς ὑπομονῆς ηὐτρέπισεν . ἀλλʼ ὁ κοινὸς ἐχθρὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν , ὁ ταῖς ἑαυτοῦ μεθοδείαις ἀντιμαχόμενος τοῦ Θεοῦ τῇ χρηστότητι , ἐπειδὴ εἶδεν ὑμᾶς ὡς τεῖχος κραταιὸν τῆς ἔξωθεν προσβολῆς καταφρονοῦντας , ἐν ὑμῖν αὐτοῖς , ὡς ἀκούω , ἐπενόησε γενέσθαι τινὰς λύπας πρὸς ἀλλήλους καὶ μικροψυχίας · αἳ παρὰ μὲν τὴν πρώτην μικραί εἰσι καὶ εὐθεράπευτοι , προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ὑπὸ φιλονεικίας αὐξανόμεναι , εἰς ἀνίατον παντελῶς ἐκπίπτειν πεφύκασι . διὸ ὥρμησα πρὸς τὴν διὰ τοῦ γράμματος τοῦδε παράκλησιν . εἰ μὲν ἦν δυνατόν , αὐτὸς ἂν παρεγενόμην , καὶ δι’ ἐμαυτοῦ ἱκέτευσα ὑμᾶς · ἐπειδὴ δὲ τοῦτο οἱ καιροὶ οὐκ ἐπιτρέπουσι , τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἀνθʼ ἱκετηρίας ὑμῖν προτείνομεν , ἵνα αἰδεσθέντες ἡμῶν τὰς παρακλήσεις καταλύσητε πᾶσαν τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλονεικίαν , καὶ ταχέως μοι διαπέμψησθε τὴν ἀγαθὴν ἀγγελίαν , ὅτι ἀφήκατε ἀλλήλοις τὰς μέμψεις . Ἐκεῖνο γὰρ εἰδέναι βούλομαι τὴν σύνεσιν ὑμῶν , ὅτι ἐκεῖνος μέγας παρὰ Θεῷ , ὁ ταπεινοφρόνως ὑποκατακλιθεὶς τῷ πλησίον καὶ ἀνεπαισχύντως ἐφʼ ἑαυτὸν ἀναδεξάμενος τὰ ἐγκλήματα , κἂν μὴ ἀληθῆ ᾖ , ὑπὲρ τοῦ τὸ μέγα ὄφελος τὴν εἰρήνην χαρίσασθαι τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ . γενέσθω οὖν ἐν ὑμῖν ἅμιλλα ἀγαθή , τίς πρῶτος καταξιθωῇ υἱὸς Θεοῦ κληθῆναι , διὰ τῆς εἰρηνοποιίας ἑαυτῷ τὸ ἀξίωμα τοῦτο περιποιησάμενος . ἐπέστειλε δὲ καὶ ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος ὑμῖν τὰ πρέποντα , καὶ ἐπιστελεῖ πάλιν τὰ ἐπιβάλλοντα αὐτῷ . πλὴν ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς . διὰ τὸ ἔτι συγκεχωρῆσθαι ἐγγύτεροι ὑμῶν εἶναι , ἀμελεῖν τῶν καθʼ ὑμᾶς οὐ δυνάμεθα . ὅθεν καὶ παραγενομένου τοῦ εὐλαβεστάτου ἀδελφοῦ Θεοδώρου τοῦ ὑποδιακόνου , καὶ εἰπόντος τὴν ἐκκλησίαν ἐν λύπῃ εἶναι καὶ ταραχῇ , σφοδρῶς συντριβέντες καὶ βαθείᾳ ὀδύνῃ τὴν καρδίαν πληγέντες , ἡσυχάσαι οὐκ ἠνειχόμεθα · ἀλλὰ παρεκαλέσαμεν ὑμᾶς , πᾶσαν δικαιολογίαν τὴν πρὸς ἀλλήλους ῥίψαντας , καταπράξασθαι τὴν εἰρήνην , ἵνα μήτε ἡδονὴν τοῖς ἐναντίοις παράσχησθε , μήτε τὸ καύχημα τῆς Ἐκκλησίας προδῶτε , ὃ νῦν εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διαβεβόηται , ὅτι οἱ πάντες , ὡς ὑπὸ μιᾶς ψυχῆς καὶ καρδίας οἰκονομούμενοι , ἐν ἑνὶ σώματι οὕτω διάγετε . πάντα τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ , τούς τε ἐν ἀξιώμασι καὶ δυναστείαις πολιτικαῖς καὶ τοῦ παντὸς κλήρου τὸ πλήρωμα διὰ τῆς ὑμετέρας εὐλαβείας κατασπαζόμεθα , καὶ παρακαλοῦμεν ὁμοίους ἑαυτοῖς διαμεῖναι . οὐδεμίαν γὰρ προσθήκην ἐπιζητοῦμεν , διὰ τὸ πᾶσαν ὑπερβολὴν προλαβόντας αὐτοὺς διὰ τῆς τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἐπιδείξεως ἀποκλεῖσαι .
Lemmas: ὁ πᾶς μέτρον καί σταθμός ὁρίζων ἐγώ Κύριος , καί ὁ πειρασμός ἐπάγω μή ὑπερβαίνω ἐγώ ὁ δύναμις , ἀλλά δοκιμάζω μέν διά ὁ περίστασις ὁ ἀγωνιστής ὁ εὐσέβεια , οὐ ἐάω δέ πειράζω ὑπέρ ὅς δύναμαι ὑποφέρω , καί ποτίζω δάκρυ ἐν μέτρον ὁ ὀφείλω διδάσκω , εἰμί ἐν ὁ θλῖψις ὁ πρός ὁ θεός εὐχάριστος διασῴζω , μάλιστα ἐπί ὁ οἰκονομία ὁ κατά σύ ὁ ἑαυτοῦ φιλάνθρωπον φανερόω , μή συγχωρέω σύ ὁ παρά ὁ ἐχθρός διωγμός τοιοῦτος ἐπιφέρω , οἷος δύναμαι περιτρέπω τις ἢ διασαλεύω ἀπό ὁ εἰς Χριστός πίστις . κοῦφος γάρ καί εὐκαταγώνιστος ἀντίπαλος παραζεύγνυμι σύ , ἐν ὁ κατά αὐτός Νίκη ὁ βραβεῖον σύ ὁ ὑπομονή εὐτρεπίζω . ἀλλά ὁ κοινός ἐχθρός ὁ ζωή ἐγώ , ὁ ὁ ἑαυτοῦ μεθοδεία ἀντιμάχομαι ὁ Θεός ὁ χρηστότης , ἐπεί ὁράω σύ ὡς τεῖχος κραταιός ὁ ἔξωθεν προσβολή καταφρονέω , ἐν σύ αὐτός , ὡς ἀκούω , ἐπινοέω γίγνομαι τις λύπη πρός ἀλλήλων καί μικροψυχία · ὅς παρά μέν ὁ πρῶτος μικρός εἰμί καί εὐθεράπευτος , πρόειμι δέ ὁ χρόνος ὑπό φιλονεικία αὐξάνω , εἰς ἀνίατος παντελῶς ἐκπίπτω φύω . διό ὁρμάω πρός ὁ διά ὁ γράμμα ὅδε παράκλησις . εἰμί μέν εἰμί δυνατός , αὐτός εἄν παραγίγνομαι , καί διά ἐμαυτοῦ ἱκετεύω σύ · ἐπεί δέ οὗτος ὁ καιρός οὐ ἐπιτρέπω , ὁ ἐπιστολή οὗτος ἀντί ἱκετηρία σύ προτείνω , ἵνα αἰδέομαι ἐγώ ὁ παράκλησις καταλύω πᾶς ὁ πρός ἀλλήλων φιλονεικία , καί ταχέως ἐγώ διαπέμπω ὁ ἀγαθός ἀγγελία , ὅτι ἀφίημι ἀλλήλων ὁ μέμψις . ἐκεῖνος γάρ οἶδα βούλομαι ὁ σύνεσις σύ , ὅτι ἐκεῖνος μέγας παρά Θεός , ὁ ταπεινοφρόνως ὑποκατακλίνομαι ὁ πλησίος καί ἀνεπαίσχυντος ἐπί ἑαυτοῦ ἀναδέχομαι ὁ ἔγκλημα , κἀν μή ἀληθής εἰμί , ὑπέρ ὁ ὁ μέγας ὄφελος ὁ εἰρήνη χαρίζομαι ὁ ὁ Θεός ἐκκλησία . γίγνομαι οὖν ἐν σύ ἅμιλλα Ἀγαθή , τίς πρῶτος καταξιόω υἱός Θεός καλέω , διά ὁ εἰρηνοποιία ἑαυτοῦ ὁ ἀξίωμα οὗτος περιποιέω . ἐπιστέλλω δέ καί ὁ θεοφιλής ἐπίσκοπος σύ ὁ πρέπω , καί ἐπιστέλλω πάλιν ὁ ἐπιβάλλω αὐτός . πλήν ἀλλά καί ἐγώ . διά ὁ ἔτι συγχωρέω ἐγγύτερος σύ εἰμί , ἀμελέω ὁ κατά σύ οὖον δύναμαι . ὅθεν καί παραγίγνομαι ὁ εὐλαβής ἀδελφός Θεόδωρος ὁ ὑποδιάκονος , καί εἶπον ὁ ἐκκλησία ἐν λύπη εἰμί καί ταραχή , σφοδρός συντρίβω καί βαθύς ὀδύνη ὁ Καρδία πλήσσω , ἡσυχάζω οὐ ἀνέχω · ἀλλά παρακαλέω σύ , πᾶς δικαιολογία ὁ πρός ἀλλήλων ῥίπτω , καταπράσσω ὁ εἰρήνη , ἵνα μήτε ἡδονά ὁ ἐναντίος παρέχω , μήτε ὁ καύχημα ὁ ἐκκλησία προδίδωμι , ὅς νῦν εἰς πᾶς ὁ οἰκέω διαβοάω , ὅτι ὁ πᾶς , ὡς ὑπό εἷς Ψυχή καί Καρδία οἰκονομέω , ἐν εἷς σῶμα οὗτος διάγω . πᾶς ὁ λαός ὁ Θεός , ὁ τε ἐν ἀξίωμα καί δυναστεία πολιτικός καί ὁ πᾶς κλῆρος ὁ πλήρωμα διά ὁ ὑμέτερος εὐλάβεια κατασπάζομαι , καί παρακαλέω ὅμοιος ἑαυτοῦ διαμένω . οὐδείς γάρ προσθήκη ἐπιζητέω , διά ὁ πᾶς ὑπερβολή προλαμβάνω αὐτός διά ὁ ὁ ἀγαθός ἔργον ἐπίδειξις ἀποκλείω .