basilius-theology.epistulae 301
Ὅπως διετέθημεν ἐπὶ τῇ ἀκοῇ τοῦ πάθους οὐδεὶς ἂν ἡμῖν λόγος εἰς παράστασιν τῆς ἐναργείας ἀρκέσειε · νῦν μὲν τὴν ζημίαν λογιζόμενοι , ἣν τὸ κοινὸν τῶν εὐλαβῶν ἐζημιώθη τὴν προστάτιν τοῦ καθʼ ἑαυτὴν τάγματος ἀπολέσαν , νῦν δὲ τὴν φαιδρότητα τῆς σῆς σεμνότητος εἰς οἵαν μετέπεσε κατήφειαν ἐννοοῦντες · οἶκον τοῖς πᾶσι μακαριστὸν εἰς γόνυ κλιθέντα , καὶ συμβίωσιν διὰ τῆς ἄκρας ἁρμονίας συμπεφυκυῖαν ὀνείρου θᾶττον διαλυθεῖσαν βλέποντες τῇ διανοίᾳ , πῶς οὐκ ἄν , εἰ καὶ ἀδαμάντινοι ἦμεν , τὰς ψυχὰς κατεκάμφθημεν ; Ἡμῖν δὲ καὶ ἐκ τῆς πρώτης μὲν ὁμιλίας οἰκειότης τις ἐγένετο πρὸς τὴν σὴν σεμνοπρέπειαν , καὶ τοσοῦτόν σου τῇ ἀρετῇ προσετέθημεν , ὥστε ἐπὶ πάσης ὥρας διὰ γλώττης ἔχειν τὰ σά · ὅτε δὲ καὶ τῆς μακαρίας ἐκείνης ψυχῆς ἐγενόμεθα ἐν συνηθείᾳ , ὄντως ἐπείσθημεν τὸν τῆς Παροιμίας λόγον ἐφʼ ὑμῖν βεβαιούμενον , ὅτι παρὰ Θεοῦ ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί — οὕτω πρὸς τρόπους ἀλλήλοις ἦτε , ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ ἑκάτερος τὸ τοῦ ἑτέρου ἦθος ἐν ἑαυτῷ προδεικνύς . καὶ πολλὰ ἂν εἰπών τις οὐδὲ πολλοστοῦ μέρους τῆς ἀξίας ἐφίκοιτο . Ἀλλὰ τί χρὴ παθεῖν πρὸς νόμον Θεοῦ πάλαι κεκρατηκότα , τὸν ἐλθόντα εἰς γένεσιν τοῖς καθήκουσι χρόνοις πάλιν ὑπεξελθεῖν , καὶ ψυχὴν ἑκάστην λειτουργήσασαν τῷ βίῳ τὰ ἀναγκαῖα , εἶτα τῶν δεσμῶν τοῦ σώματος ἀπολύεσθαι ; Οὔτε πρῶτοι πεπόνθαμεν , ὦ θαυμάσιε , οὔτε μόνοι · ἀλλʼ ὧν γονεῖς πεπείρανται καὶ πάπποι καὶ οἱ ἄνω τοῦ γένους ἅπαντες , τούτων καὶ ἡμεῖς ἐν πείρᾳ γεγόναμεν . καὶ πλήρης ὁ παρὼν βίος τῶν τοιούτων παραδειγμάτων . σὲ δέ , τοσοῦτον τῇ ἀρετῇ τῶν λοιπῶν διαφέροντα , καὶ ἐν μέσοις τοῖς πάθεσι προσῆκε τὸ τῆς ψυχῆς μεγαλοφυὲς ἀταπείνωτον διασώζειν , μὴ τῇ νῦν ζημίᾳ δυσχεραίνοντα , ἀλλὰ τῆς ἐξ ἀρχῆς δωρεᾶς χάριν εἰδότα τῷ δεδωκότι . τὸ μὲν γὰρ ἀποθανεῖν κοινὸν τῶν τῆς αὐτῆς μετεσχηκότων φύσεως , τὸ δὲ ἀγαθῇ συνοικῆσαι ὀλίγοις τοῖς κατὰ τὸν βίον μακαρισθεῖσιν ὑπῆρξεν · ὅπου καὶ αὐτὸ τὸ λυπηρῶς ἐνεγκεῖν τὴν διάζευξιν οὐ μικρόν ἐστι τῶν ἐκ Θεοῦ δωρεῶν τοῖς εὐγνωμόνως λογιζομένοις · πολλοὺς γὰρ ἔγνωμεν τὴν διάλυσιν τῆς ἀκαταλλήλου συνοικήσεως ὥσπερ βάρους ἀπόθεσιν δεξαμένους . Ἀπόβλεψον πρὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὸν ἥλιον , καὶ πᾶσαν περίσκεψαι τὴν κτίσιν ἐν κύκλῳ , ὅτι ταῦτα μέν , τοσαῦτα ὄντα καὶ τηλικαῦτα , μικρὸν ὕστερον οὐ φανήσεται · καὶ ἐκ πάντων τούτων ἐκεῖνο συνάγαγε , ὅτι μέρος ὄντες τῆς ἀποθνησκούσης κτίσεως , τὸ ἐκ τῆς κοινῆς φύσεως ἐπιβάλλον ἡμῖν ὑπεδεξάμεθα · ἐπεὶ καὶ ὁ γάμος αὐτὸς τοῦ ἀποθνήσκειν ἐστὶ παραμυθία . διότι γὰρ εἰς τὸ παντελὲς παραμένειν οὐκ ἐνῆν , τῇ διαδοχῇ τοῦ γένους τὸ πρὸς τὸν βίον διαρκὲς ὁ δημιουργὸς ἐμηχανήσατο . εἰ δέ , ὅτι θᾶττον προαπῆρεν ἡμῶν , ἀνιώμεθα , μὴ βασκαίνωμεν τῇ μὴ ἐπὶ πολὺ τῶν ὀχληρῶν τοῦ βίου ἀναπλησθείσῃ , ἀλλὰ κατὰ τὴν χάριν τὴν τῶν ἀνθῶν ἔτι ποθοῦντας ἡμᾶς ἐπιλιπούσῃ . πρὸ πάντων δέ σε τὸ τῆς ἀναστάσεως δόγμα ψυχαγωγησάτω , Χριστιανὸν ὄντα καὶ ἐπʼ ἐλπίδι τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τὴν ζωὴν διεξάγοντα . Οὕτως οὖν διανοεῖσθαι προσῆκεν , ὡς ὁδόν τινα παρελθούσης , ἣν καὶ ἡμᾶς δεήσει πορεύεσθαι · εἰ δὲ ὅτι πρὸ ἡμῶν , οὐκ ὀδυρμῶν τοῦτο ἄξιον . μικρὸν γὰρ ὕστερον τυχὸν τὸ ἡμέτερον ἐλεεινότερον , εἰ ἐπὶ πλεῖον παραταθέντες πλείοσι γενοίμεθα τιμωρίαις ὑπόχρεοι . ἀλλὰ τῆς λύπης τὸ βάρος ὁ λογισμὸς ἡμῶν ἀποσεισάμενος , τὴν περὶ τοῦ πῶς ἡμᾶς προσῆκε πρὸς τὸ ἐφεξῆς εὐαρεστεῖν τῷ Κυρίῳ φροντίδα μεταλαβέτω .
Lemmas: ὅπως διατίθημι ἐπί ὁ ἀκοή ὁ πάθος οὐδείς εἄν ἐγώ λόγος εἰς παράστασις ὁ ἐνάργεια ἀρκέω · νῦν μέν ὁ ζημία λογίζομαι , ὅς ὁ κοινός ὁ εὐλαβής ζημιόω ὁ προστάτις ὁ κατά ἑαυτοῦ τάγμα ἀπόλλυμι , νῦν δέ ὁ φαιδρότης ὁ σός σεμνότης εἰς οἷος μεταπίπτω κατήφεια ἐννοέω · οἶκος ὁ πᾶς μακαριστός εἰς γόνυ κλίνω , καί συμβίωσις διά ὁ ἄκρος ἁρμονία συμφύω ὄνειρος ταχύς διαλύω βλέπω ὁ διάνοια , πῶς οὐ ἄν , εἰμί καί ἀδαμάντινος εἰμί , ὁ ψυχή κατακάμπτω ; ἡμῖν δέ καί ἐκ ὁ πρῶτος μέν ὁμιλία οἰκειότης τις γίγνομαι πρός ὁ σός σεμνοπρέπεια , καί τοσοῦτόν σύ ὁ ἀρετή προστίθημι , ὥστε ἐπί πᾶς ὥρα διά γλῶσσα ἔχω ὁ σός · ὅτε δέ καί ὁ μακάριος ἐκεῖνος Ψυχή γίγνομαι ἐν συνήθεια , εἰμί πείθω ὁ ὁ παροιμία λόγος ἐπί σύ βεβαιόω , ὅτι παρά Θεός ἁρμόζω γυνή ἀνήρ — οὗτος πρός τρόπος ἀλλήλων εἰμί , ὥσπερ ἐν κάτοπτρον ἑκάτερος ὁ ὁ ἕτερος ἦθος ἐν ἑαυτοῦ προδείκνυμι . καί πολύς εἄν εἶπον τις οὐδέ πολλοστός μέρος ὁ ἄξιος ἐφικνέομαι . ἀλλά τίς χρή πάσχω πρός νόμος Θεός πάλαι κρατέω , ὁ ἔρχομαι εἰς γένεσις ὁ καθήκω χρόνος πάλιν ὑπεξέρχομαι , καί ψυχή ἕκαστος λειτουργέω ὁ βίος ὁ ἀναγκαῖος , εἶτα ὁ δεσμός ὁ σῶμα ἀπολύω ; οὔτε πρῶτος πάσχω , εἰμί θαυμάσιος , οὔτε μόνος · ἀλλά ὅς γονεύς πειράω καί πάππος καί ὁ ἄνω ὁ γένος ἅπας , οὗτος καί ἐγώ ἐν πείρω γίγνομαι . καί πλήρης ὁ πάρειμι βίος ὁ τοιοῦτος παράδειγμα . σύ δέ , τοσοῦτος ὁ ἀρετή ὁ λοιπός διαφέρω , καί ἐν μέσος ὁ πάθος προσήκω ὁ ὁ Ψυχή μεγαλοφυής ἀταπείνωτος διασῴζω , μή ὁ νῦν ζημία δυσχεραίνω , ἀλλά ὁ ἐκ ἀρχή δωρεά χάρις οἶδα ὁ δίδωμι . ὁ μέν γάρ ἀποθνῄσκω κοινός ὁ ὁ αὐτός μετέχω φύσις , ὁ δέ ἀγαθός συνοικέω ὀλίγος ὁ κατά ὁ βίος μακαρίζω ὑπάρχω · ὅπου καί αὐτός ὁ λυπηρός φέρω ὁ διάζευξις οὖον μικρός εἰμί ὁ ἐκ Θεός δωρεά ὁ εὐγνωμόνως λογίζομαι · πολύς γάρ γιγνώσκω ὁ διάλυσις ὁ ἀκατάλληλος συνοίκησις ὥσπερ βάρος ἀπόθεσις δέχομαι . ἀποβλέπω πρός ὁ οὐρανός καί ὁ ἥλιος , καί πᾶς περισκοπέω ὁ κτίσις ἐν κύκλος , ὅτι οὗτος μέν , τοσοῦτος εἰμί καί τηλικόσδε , μικρός ὕστερος οὖον φαίνω · καί ἐκ πᾶς οὗτος ἐκεῖνος συνάγω , ὅτι μέρος εἰμί ὁ ἀποθνήσκω κτίσις , ὁ ἐκ ὁ κοινός φύσις ἐπιβάλλον ἐγώ ὑποδείκνυμι · ἐπεί καί ὁ γάμος αὐτός ὁ ἀποθνήσκω εἰμί παραμυθία . διότι γάρ εἰς ὁ παντελής παραμένω οὐ ἐν-εἰμί , ὁ διαδοχή ὁ γένος ὁ πρός ὁ βίος διαρκής ὁ δημιουργός μηχανάομαι . εἰμί δέ , ὅτι ταχύς προαπαίρω ἐγώ , ἀνίημι , μή βασκαίνω ὁ μή ἐπί πολύς ὁ ὀχληρός ὁ βίος ἀναπίμπλημι , ἀλλά κατά ὁ χάρις ὁ ὁ ἄνθος ἔτι ποθέω ἐγώ ἐπιλείπω . πρό πᾶς δέ σύ ὁ ὁ ἀνάστασις δόγμα ψυχαγωγέω , Χριστιανός εἰμί καί ἐπί ἐλπίς ὁ μέλλω ἀγαθός ὁ ζωή διεξάγω . οὕτως οὖν διανοέομαι προσήκω , ὡς ὁδός τις παρέρχομαι , ὅς καί ἐγώ δήω πορεύω · εἰμί δέ ὅτι πρό ἐγώ , οὐ ὀδυρμός οὗτος ἄξιος . μικρός γάρ ὕστερος τυγχάνω ὁ ἡμέτερος ἐλεεινός , εἰμί ἐπί πλείων παρατείνω πλείων γίγνομαι τιμωρία ὑπόχρεος . ἀλλά ὁ λύπη ὁ βάρος ὁ λογισμός ἐγώ ἀποσείω , ὁ περί ὁ πῶς ἐγώ προσήκω πρός ὁ ἐφεξῆς εὐαρεστέω ὁ κύριος φροντίς μεταλαμβάνω .