basilius-theology.epistulae 261
Ἐνέτυχον τοῖς γράμμασιν ὑμῶν , ἀδελφοὶ τιμιώτατοι , ἃ περὶ τῶν καθʼ ὑμᾶς πραγμάτων ἐπεστείλατε . καὶ ὅτι μὲν ἡμᾶς κοινωνοὺς φροντίδων παρελάβετε εἰς τὴν τῶν ἀναγκαίων ὑμῖν καὶ σπουδῆς ἀξίων ἐπιμέλειαν , ηὐχαρεστήσαμεν τῷ Κυρίῳ . ἐστενάξαμεν δὲ ἀκούσαντες ὅτι πρὸς τῇ παρὰ τῶν Ἀρεαινῶν ἐπαγομένῃ ταραχῇ ταῖς ἐκκλησίαις , καὶ τῇ συγχύσει , ἣν ἐκεῖνοι περὶ τῆς πίστεως λόγον πεποίηνται , ἔτι καὶ ἄλλη τις ὑμῖν ἀνεφάνη καινοφωνία , εἰς πολλὴν ἀδημονίαν ἐμβάλλουσα τὴν ἀδελφότητα , ὡς ἐπεστείλατε ἡμῖν , ἀνθρώπων καινὰ καὶ ἀσυνήθη ταῖς ἀκοαῖς τῶν πιστῶν ὡς ἐκ τῆς τῶν Γραφῶν διδασκαλίας δῆθεν παρεισαγόντων . ἐγράφετε γὰρ εἶναί τινας παρʼ ὑμῖν τοὺς λύοντας τὴν σωτήριον οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ὅσον τὸ ἐπʼ αὐτοῖς , καὶ ἀθετοῦντας τοῦ μεγάλου μυστηρίου τὴν χάριν , τοῦ σεσιγημένου μὲν ἀπὸ τῶν αἰώνων , φανερωθέντος δὲ καιροῖς ἰδίοις , ὅτε ὁ Κύριος , πάντα διεξελθὼν τὰ εἰς ἐπιμέλειαν ἥκοντα τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων , ἐπὶ πᾶσι τὴν οἰκείαν ἐχαρίσατο ἡμῖν ἐπιδημίαν . ὠφέλησε γὰρ τὸ ἑαυτοῦ πλάσμα , πρῶτον μὲν διὰ πατριαρχῶν , ὧν οἱ βίοι ὑποδείγματα καὶ κανόνες προετέθησαν τοῖς βουλομένοις ἀκολουθεῖν τοῖς ἴχνεσι τῶν ἁγίων , καὶ κατὰ τὸν ὅμοιον ἐκείνοις ζῆλον φθάσαι πρὸς τὴν τῶν ἀγαθῶν ἔργων τελείωσιν . εἶτα νόμον ἔδωκεν εἰς βοήθειαν , δι’ ἀγγέλων αὐτὸν διαταξάμενος ἐν χειρὶ Μωϋσέως · εἶτα προφήτας , προκαταγγέλλοντας τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι σωτηρίαν , κριτάς , βασιλεῖς , δικαίους , ποιοῦντας δυνάμεις ἐν χειρὶ κρυφαίᾳ . μετὰ πάντας τούτους , ἐπʼ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν αὐτὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί , γενόμενος ἐκ γυναικός , γενόμενος ὑπὸ νόμον , ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ , ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν . Εἰ τοίνυν μὴ γέγονε τοῦ Κυρίου ἡ ἐν σαρκὶ ἐπιδημία , οὐκ ἔδωκε μὲν ὁ Λυτρωτὴς τὸ ὑπὲρ ἡμῶν τίμημα τῷ θανάτῳ , οὐ διέκοψε δὲ τοῦ θανάτου τὴν βασιλείαν δι’ ἑαυτοῦ . εἰ γὰρ ἄλλο μὲν ἦν τὸ βασιλευόμενον ὑπὸ τοῦ θανάτου , ἄλλο δὲ τὸ παρὰ τοῦ Κυρίου προσληφθέν , οὐκ ἂν μὲν ἐπαύσατο τὰ ἑαυτοῦ ἐνεργῶν ὁ θάνατος , οὐκ ἂν δὲ ἡμέτερον κέρδος ἐγένετο τῆς σαρκὸς τῆς θεοφόρου τὰ πάθη · οὐκ ἀπέκτεινε δὲ τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί · οὐκ ἐζωοποιήθημεν ἐν τῷ Χριστῷ οἱ ἐν τῷ Ἀδὰμ ἀποθανόντες · οὐκ ἀνεπλάσθη τὸ διαπεπτωκός · οὐκ ἀνωρθώθη τὸ κατερραγμένον · οὐ προσῳκειώθη τῷ Θεῷ τὸ διὰ τῆς ἀπάτης τοῦ ὄφεως ἀλλοτριωθέν . ταῦτα γὰρ πάντα ἀναιρεῖται παρὰ τῶν οὐράνιον σῶμα λεγόντων ἔχοντα τὸν Κύριον παραγεγενῆσθαι . τίς δὲ χρεία τῆς ἁγίας παρθένου , εἰ μὴ ἐκ τοῦ φυράματος τοῦ Ἀδὰμ ἔμελλεν ἡ θεοφόρος σὰρξ προσλαμβάνεσθαι ; ἀλλὰ τίς οὕτω τολμηρός , ὥστε τὸ πάλαι σιωπηθὲν Οὐαλεντίνου δόγμα νῦν πάλιν διὰ σοφιστικῶν ῥημάτων καὶ τῆς ἐκ τῶν Γραφῶν δῆθεν μαρτυρίας ἀνανεοῦσθαι ; οὐ γὰρ νεώτερον τοῦτο τῆς δοκήσεως τὸ ἀσέβημα , ἀλλὰ πάλαι ἀπὸ τοῦ ματαιόφρονος ἀρξάμενον Οὐαλεντίνου , ὃς ὀλίγας τοῦ ἀποστόλου λέξεις ἀποσπαράξας , τὸ δυσσεβὲς ἑαυτῷ κατεσκεύασε πλάσμα , μορφὴν λέγων δούλου , καὶ οὐχὶ αὐτὸν τὸν δοῦλον ἀνειληφέναι , καὶ ἐν σχήματι λέγων τὸν Κύριον γεγενῆσθαι , ἀλλʼ οὐχὶ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον παρʼ αὐτοῦ προσειλῆφθαι . τούτοις ἐοίκασι συγγενῆ φθέγγεσθαι οὗτοι , οὓς ἀποδύρεσθαι προσήκει , τὰς νεωτερικὰς ὑμῖν ἐπεισάγοντας ταραχάς . Τὸ δὲ ἐπʼ αὐτὴν λέγειν τὴν θεότητα τὰ τοῦ ἀνθρώπου διαβαίνειν πάθη οὐδαμῶς σωζόντων ἐστὶ τὸ ἐν διανοίαις ἀκόλουθον , οὔτε εἰδότων , ὅτι ἄλλα σαρκὸς πάθη , καὶ ἄλλα σαρκὸς ἐμψύχου , καὶ ἄλλα ψυχῆς σώματι κεχρημένης . σαρκὸς μὲν οὖν ἴδιον τὸ τέμνεσθαι καὶ μειοῦσθαι καὶ διαλύεσθαι · καὶ πάλιν σαρκὸς ἐμψύχου τὸ κοποῦσθαι καὶ ὀδυνᾶσθαι καὶ πεινᾷν καὶ διψᾷν καὶ ὕπνῳ κρατεῖσθαι · ψυχῆς δὲ σώματι κεχρημένης λύπαι καὶ ἀδημονίαι καὶ φροντίδες καὶ ὅσα τοιαῦτα . ὧν τὰ μὲν φυσικὰ καὶ ἀναγκαῖα τῷ ζώῳ , τὰ δὲ ἐκ προαιρέσεως μοχθηρᾶς , διὰ τὸ ἀνάγωγον τοῦ βίου καὶ πρὸς ἀρετὴν ἀγύμναστον ἐπεισαγόμενα . ὅθεν φαίνεται ὁ Κύριος τὰ μὲν φυσικὰ πάθη παραδεξάμενος εἰς βεβαίωσιν τῆς ἀληθινῆς καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν ἐνανθρωπήσεως , τὰ δὲ ἀπὸ κακίας πάθη , ὅσα τὸ καθαρὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐπιρρυπαίνει , ταῦτα ὡς ἀνάξια τῆς ἀχράντου θεότητος ἀπωσάμενος . διὰ τοῦτο εἴρηται ἐν ὁμοιώματι γεγενῆσθαι σαρκὸς ἁμαρτίας · οὐ γὰρ ἐν ὁμοιώματι σαρκός , ὡς τούτοις δοκεῖ , ἀλλʼ ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας · ὥστε σάρκα μὲν τὴν ἡμετέραν ἀνέλαβε μετὰ τῶν φυσικῶν αὐτῆς παθῶν , ἁμαρτίαν δὲ οὐκ ἐποίησεν . ἀλλʼ ὥσπερ ὁ θάνατος , ὁ ἐν τῇ σαρκί , διὰ τοῦ Ἀδὰμ εἰς ἡμᾶς παραπεμφθείς , κατεπόθη ὑπὸ τῆς θεότητος , οὕτω καὶ ἡ ἁμαρτία ἐξανηλώθη ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ · ὥστε ἡμᾶς ἐν τῇ ἀναστάσει ἀπολαβεῖν τὴν σάρκα , μήτε ὑπόδικον θανάτῳ , μήτε ὑπεύθυνον ἁμαρτίᾳ . Ταῦτά ἐστιν , ἀδελφοί , τὰ τῆς Ἐκκλησίας μυστήρια , αὗται τῶν πατέρων αἱ παραδόσεις . διαμαρτυρόμεθα παντὶ ἀνθρώπῳ φοβουμένῳ τὸν Κύριον , καὶ κρίσιν Θεοῦ ἀναμένοντι , διδαχαῖς ποικίλαις μὴ παραφέρεσθαι . εἴ τις ἑτεροδιδασκαλεῖ καὶ μὴ προσέρχεται ὑγιαίνουσι λόγοις τῆς πίστεως , ἀλλὰ παρωθούμενος τὰ τοῦ Πνεύματος λόγια τὴν οἰκείαν διδασκαλίαν κυριωτέραν ποιεῖται τῶν εὐαγγελικῶν διδαγμάτων , φυλάσσεσθε τὸν τοιοῦτον . Παράσχοι δὲ ὁ Κύριος καὶ εἰς ταὐτὸν ἡμᾶς ἀλλήλοις συνελθεῖν ποτε , ὥστε ὅσα τὸν λόγον ἡμῶν διέφυγε , ταῦτα διὰ τῆς κατʼ ὀφθαλμοὺς συντυχίας ἀναπληρῶσαι . καὶ γὰρ ὀλίγα ἐκ πολλῶν ὑμῖν ἐπεστείλαμεν , οὐ βουλόμενοι ἔξω γενέσθαι τοῦ μέτρου τῆς ἐπιστολῆς , καὶ ἅμα πεπεισμένοι ὅτι τοῖς φοβουμένοις τὸν Κύριον ἐξαρκεῖ καὶ ἡ δι’ ὀλίγων ὑπόμνησις .
Lemmas: ἐντυγχάνω ὁ γράμμα σύ , ἀδελφός τίμιος , ὁ περί ὁ κατά σύ πρᾶγμα ἐπιστέλλω . καί ὅτι μέν ἐγώ κοινωνός φροντίς παραλαμβάνω εἰς ὁ ὁ ἀναγκαῖος σύ καί σπουδή ἄξιος ἐπιμέλεια , εὐχαριστέω ὁ κύριος . στενάζω δέ ἀκούω ὅτι πρός ὁ παρά ὁ αρεαιναω ἐπάγω ταραχή ὁ ἐκκλησία , καί ὁ σύγχυσις , ὅς ἐκεῖνος περί ὁ πίστις λόγος ποιέω , ἔτι καί ἄλλος τις σύ ἀναφαίνω καινοφωνία , εἰς πολύς ἀδημονία ἐμβάλλω ὁ ἀδελφότης , ὡς ἐπιστέλλω ἐγώ , ἄνθρωπος καινός καί ἀσυνήθης ὁ ἀκοή ὁ πιστός ὡς ἐκ ὁ ὁ Γραφής διδασκαλία δῆθεν παρεισάγω . γράφω γάρ εἰμί τις παρά σύ ὁ λύω ὁ σωτήριος οἰκονομία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅσος ὁ ἐπί αὐτός , καί ἀθετέω ὁ μέγας μυστήριον ὁ χάρις , ὁ σιγάω μέν ἀπό ὁ αἰών , φανερόω δέ καιρός ἴδιος , ὅτε ὁ Κύριος , πᾶς διεξέρχομαι ὁ εἰς ἐπιμέλεια ἥκω ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος , ἐπί πᾶς ὁ οἰκεῖος χαρίζομαι ἐγώ ἐπιδημία . ὠφελέω γάρ ὁ ἑαυτοῦ πλάσμα , πρῶτος μέν διά πατριάρχης , ὅς ὁ βίος ὑπόδειγμα καί κανών προτίθημι ὁ βούλομαι ἀκολουθέω ὁ ἴχνος ὁ ἅγιος , καί κατά ὁ ὅμοιος ἐκεῖνος ζῆλος φθάνω πρός ὁ ὁ ἀγαθός ἔργον τελέω . εἶτα νόμος δίδωμι εἰς βοήθεια , διά ἄγγελος αὐτός διατάσσω ἐν χείρ Μωϋσῆς · εἶτα προφήτης , προκαταγγέλλω ὁ μέλλω εἰμί σωτηρία , κριτής , βασιλεύς , Δίκαιος , ποιέω δύναμις ἐν χείρ κρυφαῖος . μετά πᾶς οὗτος , ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα αὐτός φανερόω ἐν σάρξ , γίγνομαι ἐκ γυνή , γίγνομαι ὑπό νόμος , ἵνα ὁ ὑπό νόμος ἐξαγοράζω , ἵνα ὁ υἱοθεσία ἀπολαμβάνω . εἰμί τοίνυν μή γίγνομαι ὁ κύριος ὁ ἐν σάρξ ἐπιδημία , οὐ δίδωμι μέν ὁ Λυτρωτής ὁ ὑπέρ ἐγώ τίμημα ὁ θάνατος , οὖον διακόπτω δέ ὁ θάνατος ὁ βασίλειος διά ἑαυτοῦ . εἰμί γάρ ἄλλος μέν εἰμί ὁ βασιλεύω ὑπό ὁ θάνατος , ἄλλος δέ ὁ παρά ὁ κύριος προσλαμβάνω , οὐ εἄν μέν παύω ὁ ἑαυτοῦ ἐνεργός ὁ θάνατος , οὐ εἄν δέ ἡμέτερος κέρδος γίγνομαι ὁ σάρξ ὁ θεόφορος ὁ πάθος · οὐ ἀποκτείνω δέ ὁ ἁμαρτία ἐν ὁ σάρξ · οὐ ζωοποιέω ἐν ὁ Χριστός ὁ ἐν ὁ Ἀδάμ ἀποθνῄσκω · οὐ ἀναπλάσσω ὁ διαπίπτω · οὐ ἀνορθόω ὁ καταρρήγνυμι · οὖον προσοικειόω ὁ Θεός ὁ διά ὁ ἀπάτη ὁ ὄφις ἀλλοτριόω . οὗτος γάρ πᾶς ἀναιρέω παρά ὁ οὐράνιος σῶμα λέγω ἔχω ὁ κύριος παραγίγνομαι . τίς δέ χρεία ὁ ἅγιος παρθένος , εἰμί μή ἐκ ὁ φύραμα ὁ Ἀδάμ μέλλω ὁ θεοφόρος σάρξ προσλαμβάνω ; ἀλλά τίς οὗτος τολμηρός , ὥστε ὁ πάλαι σιωπάω Οὐαλεντῖνος δόγμα νῦν πάλιν διά σοφιστικός ῥῆμα καί ὁ ἐκ ὁ Γραφής δῆθεν μαρτυρία ἀνανεόω ; οὖον γάρ νέος οὗτος ὁ δόκησις ὁ ἀσέβημα , ἀλλά πάλαι ἀπό ὁ ματαιόφρων ἄρχω Οὐαλεντῖνος , ὅς ὀλίγος ὁ ἀπόστολος λέγω εἰσπεράω , ὁ δυσσεβής ἑαυτοῦ κατασκευάζω πλάσμα , μορφή λέγω δοῦλος , καί οὐ αὐτός ὁ δοῦλος ἀναλαμβάνω , καί ἐν σχῆμα λέγω ὁ κύριος γίγνομαι , ἀλλά οὐ αὐτός ὁ ἄνθρωπος παρά αὐτός προσλαμβάνω . οὗτος ἔοικα συγγενής φθέγγομαι οὗτος , ὅς ἀποδύρομαι προσήκω , ὁ νεωτερικός σύ ἐπεισάγω ταραχή . ὁ δέ ἐπί αὐτός λέγω ὁ θεότης ὁ ὁ ἄνθρωπος διαβαίνω πάθος οὐδαμῶς σῴζω εἰμί ὁ ἐν διάνοια ἀκόλουθος , οὔτε οἶδα , ὅτι ἄλλος σάρξ πάθος , καί ἄλλος σάρξ ἐμψυχόω , καί ἄλλος Ψυχή σῶμα χράομαι . σάρξ μέν οὖν ἴδιος ὁ τέμνω καί μειόω καί διαλύω · καί πάλιν σάρξ ἐμψυχόω ὁ κοπιάω καί ὀδυνάω καί πεινάω καί διψάω καί ὕπνος κρατέω · Ψυχή δέ σῶμα χράομαι λύπη καί ἀδημονία καί φροντίς καί ὅσος τοιοῦτος . ὅς ὁ μέν φυσικός καί ἀναγκαῖος ὁ ζῷον , ὁ δέ ἐκ προαίρεσις μοχθηρός , διά ὁ ἀνάγωγος ὁ βίος καί πρός ἀρετή ἀγύμναστος ἐπεισάγω . ὅθεν φαίνω ὁ Κύριος ὁ μέν φυσικός πάθος παραδέχομαι εἰς βεβαίωσις ὁ ἀληθινός καί οὖον κατά φαντασία ἐνανθρώπησις , ὁ δέ ἀπό κακία πάθος , ὅσος ὁ καθαρός ὁ ζωή ἐγώ ἐπιρρυπαίνω , οὗτος ὡς ἀνάξιος ὁ ἄχραντος θεότης ἀπωθέω . διά οὗτος εἴρω ἐν ὁμοίωμα γίγνομαι σάρξ ἁμαρτία · οὖον γάρ ἐν ὁμοίωμα σάρξ , ὡς οὗτος δοκέω , ἀλλά ἐν ὁμοίωμα σάρξ ἁμαρτία · ὥστε σάρξ μέν ὁ ἡμέτερος ἀναλαμβάνω μετά ὁ φυσικός αὐτός πάθος , ἁμαρτία δέ οὐ ποιέω . ἀλλά ὥσπερ ὁ θάνατος , ὁ ἐν ὁ σάρξ , διά ὁ Ἀδάμ εἰς ἐγώ παραπέμπω , καταπίνω ὑπό ὁ θεότης , οὗτος καί ὁ ἁμαρτία ἐξαναλίσκω ὑπό ὁ δικαιοσύνη ὁ ἐν Χριστός Ἰησοῦς · ὥστε ἐγώ ἐν ὁ ἀνάστασις ἀπολαμβάνω ὁ σάρξ , μήτε ὑπόδικος θάνατος , μήτε ὑπεύθυνος ἁμαρτία . ταῦτα εἰμί , ἀδελφός , ὁ ὁ ἐκκλησία μυστήριον , οὗτος ὁ πατήρ ὁ παράδοσις . διαμαρτύρομαι πᾶς ἄνθρωπος φοβέω ὁ κύριος , καί κρίσις Θεός ἀναμένω , διδαχή ποικίλος μή παραφέρω . εἰμί τις ἑτεροδιδασκαλέω καί μή προσέρχομαι ὑγιαίνω λόγος ὁ πίστις , ἀλλά παρωθέω ὁ ὁ πνεῦμα λόγιος ὁ οἰκεῖος διδασκαλία κύριος ποιέω ὁ εὐαγγελικός δίδαγμα , φυλάσσω ὁ τοιοῦτος . παρέχω δέ ὁ Κύριος καί εἰς αὐτός ἐγώ ἀλλήλων συνέρχομαι ποτός , ὥστε ὅσος ὁ λόγος ἐγώ διαφεύγω , οὗτος διά ὁ κατά ὀφθαλμός συντυχία ἀναπληρόω . καί γάρ ὀλίγος ἐκ πολύς σύ ἐπιστέλλω , οὖον βούλομαι ἔξω γίγνομαι ὁ μέτρον ὁ ἐπιστολή , καί ἅμα πείθω ὅτι ὁ φοβέω ὁ κύριος ἐξαρκέω καί ὁ διά ὀλίγος ὑπόμνησις .