basilius-theology.epistulae 156
Τοσοῦτον ἀπέσχον τοῦ δυσχερᾶναι πρὸς τὸ μῆκος τῶν γραμμάτων , ὥστε καὶ μικρά μοι ἔδοξεν εἶναι ἡ ἐπιστολὴ ὑπὸ τῆς κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἡδονῆς . τί γὰρ ἥδιον ἄκουσμα τοῦ τῆς εἰρήνης ὀνόματος ; ἢ τί τοῦ ὑπὲρ τῶν τοιούτων βουλεύεσθαι ἱεροπρεπέστερον καὶ μᾶλλον τῷ Κυρίῳ κεχαρισμένον ; σοὶ μὲν οὖν παράσχοι ὁ Κύριος τὸν μισθὸν τῆς εἰρηνοποιίας , οὕτω καλῶς προαιρουμένῳ καὶ σπουδαίως ἐγκειμένῳ πράγματι μακαριστῷ . ἡμᾶς δὲ νόμιζε , τιμία κεφαλή , ἕνεκα μὲν τοῦ προῃρῆσθαι καὶ εὔχεσθαι ἰδεῖν ποτὲ τὴν ἡμέραν ἐν ᾗ πάντες τὸν αὐτὸν πληρώσουσι σύλλογον , οἱ ταῖς διανοίαις ἀλλήλων μὴ ἀπεσχισμένοι , μηδενὶ παραχωρεῖν τῶν εἰς τὴν σπουδὴν τούτων πρωτείων . καὶ γὰρ ἂν εἴημεν ὡς ἀληθῶς πάντων ἀνθρώπων ἀτοπώτατοι , σχίσμασι καὶ κατατομαῖς ἐκκλησιῶν ἐφηδόμενοι , καὶ μὴ τὴν συνάφειαν τῶν μελῶν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν τιθέμενοι . ὅσον μέντοι τῆς ἐπιθυμίας ἡμῖν περίεστι , τοσοῦτον γίνωσκε τῆς δυνάμεως ἐνδεῖν . οὐ γὰρ ἀγνοεῖ σου ἡ τελεία φρόνησις , ὅτι τὰ χρόνῳ κρατυνθέντα πάθη πρῶτον μὲν χρόνου δεῖται πρὸς τὴν διόρθωσιν , ἔπειτα ἰσχυρᾶς καὶ εὐτονωτέρας ἀγωγῆς , εἰ μέλλοι τις τοῦ βάθους αὐτοῦ καθικνεῖσθαι , ὥστε πρόρριζα ἐξελεῖν τῶν καμνόντων τὰ ἀρρωστήματα . οἶδας δὲ ὃ λέγω , καὶ εἰ δεῖ τρανότερον εἰπεῖν , οὐδεὶς ὁ φόβος . Τὴν φιλαυτίαν ἔθει μακρῷ ταῖς ψυχαῖς ἐρριζωθεῖσαν εἷς ἀνὴρ ἀνελεῖν οὐχ οἷός τε , οὐδʼ ἐπιστολὴ μία , οὐδὲ χρόνος βραχύς . τὰς γὰρ ὑπονοίας καὶ τὰς ἐξ ἀντιλογιῶν παρατριβὰς παντελῶς ἀναιρεθῆναι , μὴ ἀξιοπίστου τινὸς μεσιτεύοντος τῇ εἰρήνῃ , ἀμήχανον . καὶ εἰ μὲν ἐπέρρει ἡμῖν τὰ παρὰ τῆς χάριτος καὶ ἦμεν δυνατοὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ τοῖς πνευματικοῖς χαρίσμασι δυσωπῆσαι τοὺς ἀντιδιατιθεμένους , ἔδει κατατολμῆσαι τοῦ τοσούτου πράγματος . τάχα δὲ οὐδʼ ἂν τότε συνεβούλευσας ἡμῖν μόνοις ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν ἐπανόρθωσιν , ὄντος τοῦ ἐπισκόπου τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι , ᾧ ἡ φροντὶς ἀνῆκε προηγουμένως τῆς ἐκκλησίας · ὃν οὔτε αὐτὸν ἐλθεῖν πρὸς ἡμᾶς οἷόν τε , καὶ ἡμῖν ἀποδημήσειν τέως ὑπὸ τοῦ χειμῶνος οὐ ῥᾴδιον , μᾶλλον δὲ παντελῶς ἀδύνατον , οὐ μόνον καθότι τὸ σῶμά μοι ὑπὸ μακρᾶς ἀρρωστίας ἀπείρηκεν , ἀλλʼ ὅτι καὶ αἱ τῶν Ἀρμενιακῶν ὀρῶν αἱ ὑπερβάσεις μικρὸν ὕστερον ἄβατοι γίνονται καὶ τοῖς πάνυ καθʼ ἡλικίαν σφριγῶσι . γράμματι δὲ αὐτῷ σημᾶναι ταῦτα οὐ παραιτήσομαι . οὐ μέντοι προσδοκῶ τι ἐκ τῶν γραμμάτων ἀξιόλογον ἀποβήσεσθαι , τῆς τε τοῦ ἀνδρὸς ἀκριβείας στοχαζόμενος καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν γραμμάτων · ὅτι οὐ πέφυκεν ἐναργῶς δύνασθαι δυσωπεῖν ὁ διαπεμπόμενος λόγος . πολλὰ γὰρ δεῖ εἰπεῖν , πολλὰ καὶ ἀντακοῦσαι , καὶ λῦσαι τὰ ὑποπίπτοντα , καὶ ἀνθυπενεγκεῖν τὰ ὑφορμοῦντα , ὧν οὐδὲν δύναται ὁ ἐν τοῖς γράμμασι λόγος , ἀργὸς καὶ ἄψυχος ἐν τῷ χάρτῃ διερριμμένος . Πλὴν ἀλλʼ , ὅπερ ἔφην , οὐκ ἀποκνήσω γράψαι . γίνωσκε μέντοι , ὡς ἀληθῶς εὐλαβέστατε καὶ πολυπόθητε ἡμῖν ἀδελφέ , ὅτι οὐδεμία μοι πρὸς οὐδένα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι ἰδιάζουσά ἐστι φιλονεικία . οὐδὲ γὰρ πολυπραγμονήσας οἶδα τὰ ἐγκλήματα , οἷς ἕκαστος ὑπεύθυνος ἢ ἔστιν ἢ ὀνομάζεται . ὥστε οὕτως ὑμᾶς προσέχειν τῇ ἡμετέρᾳ διανοίᾳ προσήκει , ὡς μηδὲν ἡμῶν δυναμένων ποιῆσαι κατὰ πρόσκλισιν , μηδὲ προειλημμένων εἰς τὴν κατά τινων διαβολήν . μόνον εἰ εὐδοκία γένοιτο τοῦ Κυρίου ἐκκλησιαστικῶς πάντα καὶ ἀκολούθως πραχθῆναι . Ελύπησε δὲ ἡμᾶς ὁ ποθεινότατος υἱὸς Δωρόθεος ὁ συνδιάκονος , ἀπαγγείλας περὶ τῆς εὐλαβείας σου , ὅτι ὤκνησας μετασχεῖν αὐτῷ τῆς συνάξεως . καίτοι οὐ τοιαῦτα ἡμῖν ἦν τὰ ὡμιλημένα , εἴ τι ἐγὼ μέμνημαι . ἀποστεῖλαι μέντοι πρὸς τὴν δύσιν ἐμοὶ μὲν παντελῶς ἐστὶν ἀδύνατον , οὐδένα ἔχοντι τῶν εἰς τὴν διακονίαν ταύτην ἐπιτηδείων . τῶν δὲ αὐτόθεν ἀδελφῶν , ἐάν τις αἱρῆται τὸν ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν κόπον ἀναδέξασθαι , οἶδε δηλονότι καὶ πρὸς τίνας ὁρμήσει , καὶ ἐπὶ ποίῳ σκοπῷ , καὶ παρὰ τίνων ἐφοδιασθῇ τοῖς γράμμασι , καὶ ποταποῖς τούτοις . ἐγὼ μὲν γὰρ ἐν κύκλῳ περισκεψάμενος ὁρῶ μεθʼ ἑαυτοῦ οὐδένα . καὶ εὔχομαι μὲν τοῖς ἑπτακισχιλίοις ἐναριθμηθῆναι τοῖς μὴ κάμψασι γόνυ τῇ Βάαλ . πλὴν ὅτι ζητοῦσι καὶ ἡμῶν τὴν ψυχὴν οἱ πᾶσι τὰς ἑαυτῶν ἐπιβάλλοντες χεῖρας . οὐ μέντοι τούτου γε ἕνεκεν ἐλλείψομέν τι τῆς ὀφειλομένης σπουδῆς ταῖς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαις .
Lemmas: τοσοῦτος ἀπέχω ὁ δυσχεραίνω πρός ὁ μῆκος ὁ γράμμα , ὥστε καί μικρός ἐγώ δοκέω εἰμί ὁ ἐπιστολή ὑπό ὁ κατά ὁ ἀνάγνωσις ἡδονή . τίς γάρ ἡδύς ἄκουσμα ὁ ὁ εἰρήνη ὄνομα ; ἢ τίς ὁ ὑπέρ ὁ τοιοῦτος βουλεύω ἱεροπρεπής καί μᾶλλον ὁ κύριος χαρίζομαι ; σύ μέν οὖν παρέχω ὁ Κύριος ὁ μισθός ὁ εἰρηνοποιία , οὗτος καλῶς προαιρέω καί σπουδαῖος ἔγκειμαι πρᾶγμα μακαριστός . ἐγώ δέ νομίζω , τίμιος κεφαλή , ἕνεκα μέν ὁ προαιρέω καί εὔχομαι ὁράω ποτέ ὁ ἡμέρα ἐν ὅς πᾶς ὁ αὐτός πληρόω σύλλογος , ὁ ὁ διάνοια ἀλλήλων μή ἀποσχίζω , μηδείς παραχωρέω ὁ εἰς ὁ σπουδή οὗτος πρωτεῖος . καί γάρ εἄν εἰμί ὡς ἀληθής πᾶς ἄνθρωπος ἄτοπος , σχίσμα καί κατατομή ἐκκλησία ἐφήδομαι , καί μή ὁ συνάφεια ὁ μέλος ὁ σῶμα ὁ Χριστός ὁ μέγας ὁ ἀγαθός τίθημι . ὅσος μέντοι ὁ ἐπιθυμία ἐγώ περίειμι , τοσοῦτος γιγνώσκω ὁ δύναμις ἐνδέω . οὖον γάρ ἀγνοέω σύ ὁ τέλειος φρόνησις , ὅτι ὁ χρόνος κρατύνω πάθος πρῶτος μέν χρόνος δήω πρός ὁ διόρθωσις , ἔπειτα ἰσχυρός καί εὔτονος ἀγωγή , εἰμί μέλλω τις ὁ βάθος αὐτός καθικνέομαι , ὥστε πρόρριζος ἐξαιρέω ὁ κάμνω ὁ ἀρρώστημα . οἶδα δέ ὅς λέγω , καί εἰμί δεῖ τρανής εἶπον , οὐδείς ὁ φόβος . ὁ φιλαυτία ἔθος μακρός ὁ Ψυχή ἐνριζόω εἷς ἀνήρ ἀναιρέω οὐ οἷος τε , οὐδέ ἐπιστολή εἷς , οὐδέ χρόνος βραχύς . ὁ γάρ ὑπόνοια καί ὁ ἐκ ἀντιλογία παρατριβή παντελῶς ἀναιρέω , μή ἀξιόπιστος τις μεσιτεύω ὁ εἰρήνη , ἀμήχανος . καί εἰμί μέν ἐπέρρω ἐγώ ὁ παρά ὁ χάρις καί εἰμί δυνατός λόγος καί ἔργον καί ὁ πνευματικός χάρισμα δυσωπέω ὁ ἀντιδιατίθημι , ἐσθίω κατατολμάω ὁ τοσοῦτος πρᾶγμα . τάχα δέ οὐδέ εἄν τότε συμβουλεύω ἐγώ μόνος ἔρχομαι ἐπί ὁ ἐπανόρθωσις , εἰμί ὁ ἐπίσκοπος ὁ ὁ Θεός χάρις , ὅς ὁ φροντίς ἀνίημι προηγουμένως ὁ ἐκκλησία · ὅς οὔτε αὐτός ἔρχομαι πρός ἐγώ οἷος τε , καί ἐγώ ἀποδημέω τέως ὑπό ὁ χειμών οὖον ῥᾴδιος , μᾶλλον δέ παντελῶς ἀδύνατος , οὖον μόνος καθότι ὁ σῶμα ἐγώ ὑπό μακρός ἀρρωστία ἀπεῖπον , ἀλλά ὅτι καί ὁ ὁ Ἀρμενιακός ὄρος ὁ ὑπέρβασις μικρός ὕστερος ἄβατος γίγνομαι καί ὁ πάνυ κατά ἡλικία σφριγάω . γράμμα δέ αὐτός σημαίνω οὗτος οὖον παραιτέομαι . οὖον μέντοι προσδοκάω τίς ἐκ ὁ γράμμα ἀξιόλογος ἀποβαίνω , ὁ τε ὁ ἀνήρ ἀκρίβεια στοχάζομαι καί αὐτός ὁ φύσις ὁ γράμμα · ὅτι οὖον φύω ἐναργής δύναμαι δυσωπέω ὁ διαπέμπω λόγος . πολύς γάρ δεῖ εἶπον , πολύς καί ἀντακούω , καί λύω ὁ ὑποπίπτω , καί ἀνθυποφέρω ὁ ὑφορμάω , ὅς οὐδείς δύναμαι ὁ ἐν ὁ γράμμα λόγος , ἀργός καί ἄψυχος ἐν ὁ χάρτης διαρρίπτω . πλήν ἀλλά , ὅσπερ φημί , οὐ ἀποκνέω γράφω . γιγνώσκω μέντοι , ὡς ἀληθής εὐλαβής καί πολυπόθητος ἐγώ ἀδελφός , ὅτι οὐδείς ἐγώ πρός οὐδείς ὁ ὁ Θεός χάρις ἰδιάζω εἰμί φιλονικία . οὐδέ γάρ πολυπραγμονέω οἶδα ὁ ἔγκλημα , ὅς ἕκαστος ὑπεύθυνος ἢ εἰμί ἢ ὀνομάζω . ὥστε οὕτως σύ προσέχω ὁ ἡμέτερος διάνοια προσήκω , ὡς μηδείς ἐγώ δύναμαι ποιέω κατά πρόσκλισις , μηδέ προλαμβάνω εἰς ὁ κατά τίνω διαβολή . μόνος εἰμί εὐδοκία γίγνομαι ὁ κύριος ἐκκλησιαστικός πᾶς καί ἀκόλουθος πράσσω . λυπέω δέ ἐγώ ὁ ποθεινότατος υἱός Δωρόθεος ὁ συνδιάκονος , ἀπαγγέλλω περί ὁ εὐλάβεια σύ , ὅτι ὀκνέω μετέχω αὐτός ὁ σύναξις . καίτοι οὖον τοιοῦτος ἐγώ εἰμί ὁ ὁμιλέω , εἰμί τίς ἐγώ μιμνήσκω . ἀποστέλλω μέντοι πρός ὁ δύσις ἐγώ μέν παντελῶς εἰμί ἀδύνατος , οὐδείς ἔχω ὁ εἰς ὁ διακονία οὗτος ἐπιτήδειος . ὁ δέ αὐτόθεν ἀδελφός , ἐάν τις αἱρέω ὁ ὑπέρ ὁ ἐκκλησία κόπος ἀναδέχομαι , οἶδα δηλονότι καί πρός τίς ὁρμάω , καί ἐπί ποῖος σκοπός , καί παρά τίνω ἐφοδιάζω ὁ γράμμα , καί ποταπός οὗτος . ἐγώ μέν γάρ ἐν κύκλος περισκοπέω ὁράω μετά ἑαυτοῦ οὐδείς . καί εὔχομαι μέν ὁ ἑπτακισχίλιοι ἐναριθμέω ὁ μή κάμπτω γόνυ ὁ Βάαλ . πλήν ὅτι ζητέω καί ἐγώ ὁ ψυχή ὁ πᾶς ὁ ἑαυτοῦ ἐπιβάλλω χείρ . οὖον μέντοι οὗτος γε ἕνεκα ἐλλείπω τίς ὁ ὀφείλω σπουδή ὁ ὁ Θεός ἐκκλησία .