basilius-theology.epistulae 128
Ἐγὼ τὴν περὶ τὸ εἰρηνεύεσθαι τὰς ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου σπουδὴν ἔργῳ μὲν ἐνδείξασθαι ἀξίως οὔπω δεδύνημαι , ἐν δὲ τῇ καρδίᾳ μου τοσαύτην ἔχειν ἐπιθυμίαν φημί , ὥστε ἡδέως ἂν καὶ τὴν ζωὴν τὴν ἐμαυτοῦ προέσθαι ὑπὲρ τοῦ τὴν ὑπὸ τοῦ πονηροῦ ἐξαφθεῖσαν φλόγα τοῦ μίσους κατασβεσθῆναι . καὶ εἰ μὴ τῆς ἐπιθυμίας ἕνεκεν τῆς κατὰ τὴν εἰρήνην ἠνεσχόμην ἐγγίσαι τοῖς κατὰ Κολώνειαν τόποις , μὴ εἰρηνευθείη μοι ἡ ζωή . εἰρήνην μέντοι τὴν ἀληθινὴν τὴν ὑπʼ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καταλειφθεῖσαν ἡμῖν ἐπιζητῶ · καὶ ὃ παρεκάλεσά μοι εἰς πληροφορίαν ὑπάρξαι , οὐκ ἄλλο τι ἐπιθυμοῦντός ἐστιν ἢ τῆς ἀληθινῆς εἰρήνης , κἂν ἄλλως τινὲς διαστρέφοντες τὴν ἀλήθειαν ἐξηγῶνται . ἐκεῖνοι μὲν οὖν κεχρήσθωσαν ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐφʼ ἃ βούλονται · πάντως γὰρ αὐτοῖς ποτὲ τῶν ῥημάτων τούτων μεταμελήσει . Τὴν δὲ σὴν ὁσιότητα παρακαλῶ μεμνῆσθαι τῶν ἐξ ἀρχῆς προτάσεων , καὶ μὴ παράγεσθαι ἄλλας ἀποκρίσεις ἀντʼ ἄλλων ἐρωτημάτων δεχόμενον , μηδὲ ποιεῖν ἐνεργὰ τὰ σοφίσματα τῶν ἄνευ τῆς περὶ τὸ λέγειν δυνάμεως ἀπʼ αὐτῆς μόνης τῆς γνώμης δεινότατα πάντων τὴν ἀλήθειαν κακουργούντων . προέτεινα γὰρ ἁπλᾶ καὶ σαφῆ καὶ εὐμνημόνευτα ῥήματα · εἰ τοὺς μὴ δεχομένους τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν παραιτούμεθα εἰς κοινωνίαν , καὶ εἰ μετὰ τῶν κτίσμα λέγειν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀποτολμώντων τὸ μέρος ἔχειν οὐκ ἀνεχόμεθα . ὁ δέ , ἀντὶ τοῦ πρὸς ἔπος ταῖς ἐρωτήσεσιν ἀποκρίνασθαι , ἐκεῖνα ἡμῖν ἐρραψῴδησεν ἅπερ ἀπέστειλας · καὶ τοῦτο οὐκ ἀφελείᾳ γνώμης , ὡς ἄν τῳ δόξαι , οὐδὲ τῷ μὴ δύνασθαι συνορᾷν τὸ ἀκόλουθον . ἀλλʼ ἐκεῖνο λογίζεται , ὅτι ἀρνούμενος μὲν ἡμῶν τὴν πρότασιν , τοῖς λαοῖς ἑαυτὸν κατάδηλον ποιήσει , συντιθέμενος δὲ ἡμῖν , τῆς μεσότητος ἀποστήσεται , ἧς οὐδὲν αὐτῷ μέχρι τοῦ νῦν γέγονε προτιμότερον . μὴ τοίνυν ἡμᾶς κατασοφιζέσθω , μηδὲ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τὴν σὴν παρακρουέσθω φρόνησιν · ἀλλὰ σύντομον ἡμῖν λόγον ἀποστειλάτω πρὸς τὸ ἐρώτημα , ἢ ὁμολογῶν τὴν κοινωνίαν πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τῆς πίστεως , ἢ ἀρνούμενος . ἐὰν ταῦτα συμπείσῃς αὐτὸν καὶ πέμψῃς μοι ὀρθὰς καὶ οἵας εὔχομαι τὰς ἀποκρίσεις , ἐγώ εἰμι ὁ τὰ κατόπιν πάντα ἡμαρτηκώς · ἐγὼ δέχομαι πᾶσαν τὴν αἰτίαν ἐκείνην ἐπʼ ἐμαυτόν · τότε με ἀπαίτει ταπεινοφροσύνης ἐπίδειξιν . ἕως δʼ ἂν μηδὲν γένηται τούτων , σύγγνωθι , θεοφιλέστατε πάτερ , μὴ δυναμένῳ μετὰ ὑποκρίσεως θυσιαστηρίῳ Θεοῦ παρεστάναι . εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἐφοβούμην , τίνος ἕνεκεν ἐμαυτὸν ἐχώριζον Εὐϊππίου , τοιούτου μὲν τὰ περὶ λόγους , τοσοῦτον δὲ χρόνῳ προήκοντος , τοσαῦτα δὲ τῆς πρὸς ἡμᾶς φιλίας δίκαια κεκτημένου ; εἰ δὲ ἐκεῖνα καλῶς καὶ προσηκόντως ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἐπράξαμεν , γελοῖον δή που τοῖς τὰ αὐτὰ ἐκείνῳ λέγουσι διὰ τῆς τῶν εὐφυῶν τούτων καὶ χαριέντων μεσότητος συναπτόμενον φαίνεσθαι . Οὐ μὴν οὐδὲ παντελῶς μοι δοκεῖ τῶν μὴ δεχομένων τὴν πίστιν ἀλλοτριοῦν ἑαυτούς , ἀλλὰ ποιήσασθαί τινα τῶν ἀνδρῶν ἐπιμέλειαν κατὰ τοὺς παλαιοὺς θεσμοὺς τῆς ἀγάπης , καὶ ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς ἀπὸ μιᾶς γνώμης , πᾶσαν παράκλησιν μετʼ εὐσπλαγχνίας προσάγοντας , καὶ τὴν τῶν πατέρων πίστιν προτεινομένους προκαλεῖσθαι αὐτοὺς εἰς συνάφειαν · κἂν μὲν πείσωμεν , κοινῶς αὐτοῖς ἑνωθῆναι · ἐὰν δὲ ἀποτύχωμεν , ἀρκεῖσθαι ἡμᾶς ἀλλήλοις , τὸν δὲ ἐπαμφοτερισμὸν τοῦτον ἐξορίσαι τοῦ ἤθους , ἀναλαβόντας τὴν εὐαγγελικὴν καὶ ἄδολον πολιτείαν , ᾗ συνέζων οἱ ἐξ ἀρχῆς προσελθόντες τῷ λόγῳ . ἦν γάρ , φησί , τῶν πιστευσάντων καρδία καὶ ψυχὴ μία . ἐὰν μὲν οὖν πεισθῶσί σοι , ταῦτα ἄριστα . εἰ δὲ μή , γνωρίσατε τοὺς πολεμοποιούς , καὶ παύσασθε ἡμῖν τοῦ λοιποῦ περὶ διαλλαγῶν ἐπιστέλλοντες .
Lemmas: ἐγώ ὁ περί ὁ εἰρηνεύω ὁ ἐκκλησία ὁ κύριος σπουδή ἔργον μέν ἐνδείκνυμι ἀξίως οὔπω δύναμαι , ἐν δέ ὁ Καρδία ἐγώ τοσοῦτος ἔχω ἐπιθυμία φημί , ὥστε ἡδύς εἄν καί ὁ ζωή ὁ ἐμαυτοῦ προΐημι ὑπέρ ὁ ὁ ὑπό ὁ πονηρός ἐξάπτω φλόξ ὁ μῖσος κατασβέννυμι . καί εἰμί μή ὁ ἐπιθυμία ἕνεκα ὁ κατά ὁ εἰρήνη ἀνέχω ἐγγίζω ὁ κατά κολωνεία τόπος , μή εἰρηνεύω ἐγώ ὁ ζωή . εἰρήνη μέντοι ὁ ἀληθινός ὁ ὑπό αὐτός ὁ κύριος καταλείπω ἐγώ ἐπιζητέω · καί ὅς παρακαλέω ἐγώ εἰς πληροφορία ὑπάρχω , οὐ ἄλλος τίς ἐπιθυμέω εἰμί ἢ ὁ ἀληθινός εἰρήνη , κἀν ἄλλως τις διαστρέφω ὁ ἀλήθεια ἐξηγέομαι . ἐκεῖνος μέν οὖν χράω ὁ γλῶσσα αὐτός ἐπί ὁ βούλομαι · πάντως γάρ αὐτός ποτέ ὁ ῥῆμα οὗτος μεταμέλομαι . ὁ δέ σός ὁσιότης παρακαλέω μιμνήσκω ὁ ἐκ ἀρχή πρότασις , καί μή παράγω ἄλλος ἀπόκρισις ἀντί ἄλλος ἐρώτημα δέχομαι , μηδέ ποιέω ἐνεργός ὁ σόφισμα ὁ ἄνευ ὁ περί ὁ λέγω δύναμις ἀπό αὐτός μόνος ὁ γνώμη δεινός πᾶς ὁ ἀλήθεια κακουργέω . προτείνω γάρ ἁπλόος καί σαφής καί εὐμνημόνευτος ῥῆμα · εἰμί ὁ μή δέχομαι ὁ ἐν Νίκαια πίστις παραιτέομαι εἰς κοινωνία , καί εἰμί μετά ὁ κτίσμα λέγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἀποτολμάω ὁ μέρος ἔχω οὐ ἀνέχω . ὁ δέ , ἀντί ὁ πρός ἔπος ὁ ἐρώτησις ἀποκρίνω , ἐκεῖνος ἐγώ ῥαψῳδέω ὅσπερ ἀποστέλλω · καί οὗτος οὐ ἀφέλεια γνώμη , ὡς ἄν ὁ δόξα , οὐδέ ὁ μή δύναμαι συνοράω ὁ ἀκόλουθος . ἀλλά ἐκεῖνος λογίζομαι , ὅτι ἀρνέομαι μέν ἐγώ ὁ πρότασις , ὁ λαός ἑαυτοῦ κατάδηλος ποιέω , συντίθημι δέ ἐγώ , ὁ μεσότης ἀφίστημι , ὅς οὐδείς αὐτός μέχρι ὁ νῦν γίγνομαι πρότιμος . μή τοίνυν ἐγώ κατασοφίζομαι , μηδέ μετά ὁ ἄλλος καί ὁ σός παρακρούω φρόνησις · ἀλλά σύντομος ἐγώ λόγος ἀποστέλλω πρός ὁ ἐρώτημα , ἢ ὁμολογέω ὁ κοινωνία πρός ὁ ἐχθρός ὁ πίστις , ἢ ἀρνέομαι . ἐάν οὗτος συμπείθω αὐτός καί πέμπω ἐγώ ὀρθός καί οἷος εὔχομαι ὁ ἀπόκρισις , ἐγώ εἰμί ὁ ὁ κατόπιν πᾶς ἁμαρτάνω · ἐγώ δέχομαι πᾶς ὁ αἴτιος ἐκεῖνος ἐπί ἐμαυτοῦ · τότε ἐγώ ἀπαιτέω ταπεινοφροσύνη ἐπίδειξις . ἠώς δέ εἄν μηδείς γίγνομαι οὗτος , συγγιγνώσκω , θεοφιλής πατήρ , μή δύναμαι μετά ὑπόκρισις θυσιαστήριον Θεός παρίστημι . εἰμί γάρ μή οὗτος φοβέω , τίς ἕνεκα ἐμαυτοῦ χωρίζω ευιππιας , τοιοῦτος μέν ὁ περί λόγος , τοσοῦτος δέ χρόνος προήκω , τοσοῦτος δέ ὁ πρός ἐγώ φίλιος Δίκαιος κτάομαι ; εἰμί δέ ἐκεῖνος καλῶς καί προσήκω ὑπέρ ὁ ἀλήθεια πράσσω , γελοῖος δή ποῦ ὁ ὁ αὐτός ἐκεῖνος λέγω διά ὁ ὁ εὐφυής οὗτος καί χαρίεις μεσότης συνάπτω φαίνω . οὖον μήv οὐδέ παντελῶς ἐγώ δοκέω ὁ μή δέχομαι ὁ πίστις ἀλλοτριόω ἑαυτοῦ , ἀλλά ποιέω τις ὁ ἀνήρ ἐπιμέλεια κατά ὁ παλαιός θεσμός ὁ ἀγάπη , καί ἐπιστέλλω αὐτός ἀπό εἷς γνώμη , πᾶς παράκλησις μετά εὐσπλαγχνία προσάγω , καί ὁ ὁ πατήρ πίστις προτείνω προκαλέω αὐτός εἰς συνάφεια · κἀν μέν πείθω , κοινῶς αὐτός ἑνόω · ἐάν δέ ἀποτυγχάνω , ἀρκέω ἐγώ ἀλλήλων , ὁ δέ ἐπαμφοτερισμός οὗτος ἐξορίζω ὁ ἦθος , ἀναλαμβάνω ὁ εὐαγγελικός καί ἄδολος πολιτεία , ὅς συζάω ὁ ἐκ ἀρχή προσέρχομαι ὁ λόγος . εἰμί γάρ , φημί , ὁ πιστεύω καρδία καί ψυχή εἷς . ἐάν μέν οὖν πείθω σύ , οὗτος ἀγαθός . εἰμί δέ μή , γνωρίζω ὁ πολεμοποιός , καί παύω ἐγώ ὁ λοιπός περί διαλλαγή ἐπιστέλλω .