basilius-theology.epistulae 84
Σχεδὸν μὲν ἄπιστόν ἐστιν ὃ μέλλω γράφειν , γεγράψεται δὲ τῆς ἀληθείας ἕνεκεν . ὅτι , πᾶσαν ἔχων ἐπιθυμίαν ὡς οἷόν τε ἦν πυκνότατα διαλέγεσθαί σου τῇ καλοκἀγαθίᾳ , ἐπειδὴ εὗρον ταύτην γραμμάτων τὴν ἀφορμήν , οὐκ ἐπέδραμον τῷ ἑρμαίῳ , ἀλλʼ ἀπώκνησα καὶ ἀνεδύην . τὸ οὖν παράδοξον ἐν τούτῳ , ὅτι ἅπερ ηὐχόμην ὑπάρξαι , ταῦτα γενόμενα οὐκ ἐδεχόμην . αἴτιον δέ , ὅτι αἰσχύνομαι δοκεῖν , μὴ φιλίας γε ἕνεκεν καθαρῶς , ἀλλὰ χρείαν τινὰ θεραπεύων ἑκάστοτε , γράφειν . ἀλλά με ἐκεῖνο εἰσῆλθεν ( ὃ καὶ σὲ βούλομαι διανοηθέντα , μήτοι νομίζειν ἡμᾶς ἐμπορικῶς μᾶλλον ἢ φιλικῶς ποιεῖσθαι τὰς διαλέξεις ) , ὅτι χρή τι διάφορον ἔχειν τὰς τῶν ἀρχόντων προσρήσεις παρὰ τοὺς ἰδιώτας . οὐ γὰρ ὁμοίως ἐντευκτέον ἡμῖν ἰατρῷ τε ἀνδρὶ καὶ τῷ τυχόντι , οὔτε ἄρχοντι δηλονότι καὶ ἰδιώτῃ · ἀλλὰ πειρατέον τοῦ μὲν ἐκ τῆς τέχνης , τοῦ δὲ ἀπὸ τῆς ἐξουσίας ἀπολαύειν εἰς τὰ ἡμέτερα . ὥσπερ οὖν τοῖς ἐν ἡλίῳ βαδίζουσιν ἕπεται πάντως ἡ σκιά , κἂν αὐτοὶ μὴ προέλωνται , οὕτω καὶ ταῖς πρὸς τοὺς ἄρχοντας ὁμιλίαις ἀκολουθεῖ τι καὶ παρεμπόρευμα , ἡ τῶν καμνόντων βοήθεια . Τὴν μὲν οὖν πρώτην αἰτίαν τῆς ἐπιστολῆς πληρούτω αὐτὸ τὸ προσειπεῖν σου τὴν μεγαλόνοιαν . ὅ , κἂν μηδεμία πρόφασις τῷ γράφειν προσῇ , ἀγαθὸν κεφάλαιον αὐτὸ χρὴ νομίζεσθαι . προσείρησο τοίνυν ἡμῖν , ὦ ἄριστε , καὶ φυλάττοιο τῷ βίῳ παντί , ἀρχὰς ἐξ ἀρχῶν ἀμειβων καὶ ἄλλοτε ἄλλους ταῖς ἐπιστασίαις εὐεργετῶν . τοῦτο γὰρ ἐμοί τε ποιεῖν σύνηθες , καὶ σοὶ ὀφειλόμενον παρὰ τῶν καὶ κατὰ μικρὸν πεπειραμένων τῆς περὶ τὸ ἄρχειν σου ἀρετῆς . Μετὰ δὲ τὴν εὐχήν , δέξαι καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἀθλίου γέροντος ἱκεσίαν , ὃν ἀφῆκε μὲν τῶν δημοσίων γράμμα βασιλικόν · μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τοῦ βασιλέως αὐτὸ τὸ γῆρας ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ἀναγκαίαν ἀτέλειαν . ἐβεβαίωσας δὲ καὶ αὐτὸς τὴν ἄνωθεν χάριν αἰδοῖ τῆς φύσεως , καὶ προμηθείᾳ τῶν δημοσίων , ἐμοὶ δοκεῖν , ὡς ἂν μὴ ἀνθρώπῳ παρανοοῦντι διὰ τὸν χρόνον κινδυνεύοι τι τῶν κοινῶν . Δι’ ἑτέρας δὲ ὁδοῦ πάλιν πῶς αὐτὸν ἔλαθες , ὦ θαυμάσιε , παραγαγὼν εἰς τὸ μέσον ; τὸν γὰρ ὑϊδοῦν αὐτοῦ , οὔπω τέταρτον ἔτος ἀπὸ γενέσεως ἄγοντα , κελεύσας τοῦ βουλευτηρίου μετέχειν , τί ἄλλο καὶ οὐχὶ τὸν πρεσβύτην διὰ τοῦ ἐκγόνου πάλιν ἐξ ἀρχῆς παράγεις εἰς τὰ δημόσια ; ἀλλὰ νῦν ἱκετεύομεν ἀμφοτέρων σε λαβεῖν τῶν ἡλικιῶν οἶκτον , καὶ ἀμφοτέρους ἀνεῖναι διὰ τὰ προσόντα ἑκατέρῳ ἐλεεινά . ὁ μὲν γὰρ οὐκ εἶδε γονέας , οὐδʼ ἐγνώρισε , ἀλλὰ δι’ ἀλλοτρίων χειρῶν εἰς τὸν βίον τοῦτον εἰσῆλθεν , εὐθὺς ἐκ σπαργάνων ἀμφοτέρων ὀρφανισθείς · ὁ δὲ τοσοῦτον ἐταμιεύθη τῷ βίῳ , ὡς μηδὲν αὐτὸν εἶδος συμφορᾶς παρελθεῖν · ἐπεῖδε μὲν γὰρ υἱοῦ τελευτὴν ἄωρον · εἶδε δὲ οἶκον ἔρημον διαδόχων · ὄψεται δὲ νῦν , ἐὰν μή τι αὐτὸς ἄξιον τῆς σεαυτοῦ φιλανθρωπίας διανοηθῇς , τὴν παραμυθίαν τῆς ἀπαιδίας , ταύτην ἀφορμὴν αὐτῷ μυρίων γενησομένην κακῶν . οὐ γὰρ δήπου τὸ παιδίον εἰς βουλευτὰς συντελέσει , ἢ ἐκλέξει τὰς εἰσφοράς , ἢ στρατιώταις χορηγήσει τὸ σιτηρέσιον , ἀλλʼ ἀνάγκη πάλιν τοῦ ἀθλίου γέροντος τὴν πολιὰν καταισχύνεσθαι . δὸς οὖν χάριν καὶ τοῖς νόμοις ἀκόλουθον καὶ τῇ φύσει συμβαίνουσαν , τῷ μὲν προστάξας μέχρι τῆς τῶν ἀνδρῶν ἡλικίας συγχωρηθῆναι , τὸν δὲ ἐπὶ τῆς κλίνης ἀναμένειν τὸν θάνατον . πραγμάτων δὲ συνέχειαν καὶ τὸ τῆς ἀνάγκης ἀπαραίτητον ἄλλοι προβαλλέσθωσαν . οὐ γὰρ δὴ τοῦ σοῦ τρόπου ἢ κακῶς πράττοντας περιιδεῖν , ἢ νόμων ὀλιγωρῆσαι , ἢ φίλοις μὴ εἶξαι καθικετεύουσι , κἂν τὰ ἐξ ἀνθρώπων σε περιεστήκει πράγματα .
Lemmas: σχεδόν μέν ἄπιστος εἰμί ὅς μέλλω γράφω , γράφω δέ ὁ ἀλήθεια ἕνεκα . ὅτι , πᾶς ἔχω ἐπιθυμία ὡς οἷος τε εἰμί πυκνός διαλέγω σύ ὁ καλοκἀγαθία , ἐπεί εὑρίσκω οὗτος γράμμα ὁ ἀφορμή , οὐ ἐπιτρέχω ὁ ἕρμαιον , ἀλλά ἀποκνέω καί ἀναδύνω . ὁ οὖν παράδοξος ἐν οὗτος , ὅτι ὅσπερ εὔχομαι ὑπάρχω , οὗτος γίγνομαι οὐ δέχομαι . αἴτιος δέ , ὅτι αἰσχύνω δοκέω , μή φίλιος γε ἕνεκα καθαρός , ἀλλά χρεία τις θεραπεύω ἑκάστοτε , γράφω . ἀλλά ἐγώ ἐκεῖνος εἰσέρχομαι ( ὅς καί σύ βούλομαι διανοέομαι , μήτοι νομίζω ἐγώ ἐμπορικός μᾶλλον ἢ φιλικῶς ποιέω ὁ διαλέγω ) , ὅτι χρή τίς διάφορος ἔχω ὁ ὁ ἄρχω πρόσρησις παρά ὁ ἰδιώτης . οὖον γάρ ὁμοίως ἐντευκτέον ἐγώ ἰατρός τε ἀνήρ καί ὁ τυγχάνω , οὔτε ἄρχω δηλονότι καί ἰδιώτης · ἀλλά πειρατέον ὁ μέν ἐκ ὁ τέχνη , ὁ δέ ἀπό ὁ ἐξουσία ἀπολαύω εἰς ὁ ἡμέτερος . ὥσπερ οὖν ὁ ἐν ἥλιος βαδίζω ἕπω πάντως ὁ σκιά , κἀν αὐτός μή προαιρέω , οὗτος καί ὁ πρός ὁ ἄρχω ὁμιλία ἀκολουθέω τίς καί παρεμπόρευμα , ὁ ὁ κάμνω βοήθεια . ὁ μέν οὖν πρῶτος αἴτιος ὁ ἐπιστολή πληρόω αὐτός ὁ προσεῖπον σύ ὁ μεγαλόνοια . ὅς , κἀν μηδείς πρόφασις ὁ γράφω πρόσειμι , ἀγαθός κεφάλαιος αὐτός χρή νομίζω . προσερέω τοίνυν ἐγώ , εἰμί ἀγαθός , καί φυλάσσω ὁ βίος πᾶς , ἀρχή ἐκ ἀρχή ἀμείβω καί ἄλλοτε ἄλλος ὁ ἐπιστασία εὐεργέτης . οὗτος γάρ ἐγώ τε ποιέω συνήθης , καί σύ ὀφείλω παρά ὁ καί κατά μικρός πειράω ὁ περί ὁ ἄρχω σύ ἀρετή . μετά δέ ὁ εὐχή , δέχομαι καί ὁ ὑπέρ ὁ ἄθλιος γέρων Ἱκεσία , ὅς ἀφίημι μέν ὁ δημόσιος γράμμα βασιλικός · μᾶλλον δέ καί πρό ὁ βασιλεύς αὐτός ὁ γῆρας δίδωμι αὐτός ὁ ἀναγκαῖος ἀτέλεια . βεβαιόω δέ καί αὐτός ὁ ἄνωθεν χάρις αἰδώς ὁ φύσις , καί προμήθεια ὁ δημόσιος , ἐγώ δοκέω , ὡς εἄν μή ἄνθρωπος παρανοέω διά ὁ χρόνος κινδυνεύω τίς ὁ κοινός . διά ἕτερος δέ ὁδός πάλιν πῶς αὐτός λανθάνω , εἰμί θαυμάσιος , παράγω εἰς ὁ μέσος ; ὁ γάρ ὑϊδοῦς αὐτός , οὔπω τέταρτος ἔτος ἀπό γένεσις ἄγω , κελεύω ὁ βουλευτήριον μετέχω , τίς ἄλλος καί οὐ ὁ πρεσβύτης διά ὁ ἔκγονος πάλιν ἐκ ἀρχή παράγω εἰς ὁ δημόσιος ; ἀλλά νῦν ἱκετεύω ἀμφότερος σύ λαμβάνω ὁ ἡλικία οἶκτος , καί ἀμφότερος ἀνίημι διά ὁ πρόσειμι ἑκάτερος ἐλεεινός . ὁ μέν γάρ οὐ ὁράω γονεύς , οὐδέ γνωρίζω , ἀλλά διά ἀλλότριος χείρ εἰς ὁ βίος οὗτος εἰσέρχομαι , εὐθύς ἐκ σπάργανον ἀμφότερος ὀρφανίζω · ὁ δέ τοσοῦτος ταμιεύω ὁ βίος , ὡς μηδείς αὐτός εἶδος συμφορά παρέρχομαι · ἐφοράω μέν γάρ υἱός τελευτή ἄωρος · ὁράω δέ οἶκος ἐρῆμος διάδοχος · ὁράω δέ νῦν , ἐάν μή τίς αὐτός ἄξιος ὁ σεαυτοῦ φιλανθρωπία διανοέομαι , ὁ παραμυθία ὁ ἀπαιδία , οὗτος ἀφορμή αὐτός μυρίος γίγνομαι κακός . οὖον γάρ δήπου ὁ παιδίον εἰς βουλευτής συντέλεσις , ἢ ἐκλέγω ὁ εἰσφορά , ἢ στρατιώτης χορηγέω ὁ σιτηρέσιον , ἀλλά ἀνάγκη πάλιν ὁ ἄθλιος γέρων ὁ πολιός καταισχύνω . δίδωμι οὖν χάρις καί ὁ νόμος ἀκόλουθος καί ὁ φύσις συμβαίνω , ὁ μέν προστάσσω μέχρι ὁ ὁ ἀνήρ ἡλικία συγχωρέω , ὁ δέ ἐπί ὁ κλίνη ἀναμένω ὁ θάνατος . πρᾶγμα δέ συνέχεια καί ὁ ὁ ἀνάγκη ἀπαραίτητος ἄλλος προβάλλω . οὖον γάρ δή ὁ σύ τρόπος ἢ κακῶς πράσσω περιοράω , ἢ νόμος ὀλιγωρέω , ἢ φίλος μή ἔοικα καθικετεύω , κἀν ὁ ἐκ ἄνθρωπος σύ περιίστημι πρᾶγμα .