basilius-theology.epistulae 244
Ἐνέτυχόν σου τοῖς γράμμασιν , ἃ διὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Στρατηγίου τοῦ συμπρεσβυτέρου ἀπέστειλας , καὶ ἐνέτυχον ἡδέως . πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον , καὶ παρὰ ἀνδρὸς συνετοῦ γεγραμμένοις , καὶ παρὰ καρδίας τὴν πρὸς πάντας ἀγάπην ἐκ τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου κατορθοῦν δεδιδαγμένης ; καὶ σχεδὸν ἐγνώρισα τῆς ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ σιωπῆς τὴν αἰτίαν . ἀποροῦντι γὰρ ἐῴκεις καὶ ἐκθαμβουμένῳ , εἰ Βασίλειος ἐκεῖνος , ὁ τοιῶσδε δουλεύσας ἐκ παιδὸς τῷ δεῖνι , ὁ τάδε ποιήσας ἐπὶ τῶν καιρῶν τῶνδε καὶ τάδε , ὁ τὸν πρὸς τοὺς μυρίους πόλεμον τῆς πρὸς τὸν ἕνα θεραπείας ἕνεκεν καταδεξάμενος · οὗτος νῦν ἕτερος γέγονεν ἐξ ἑτέρου , καὶ πόλεμον ἀντὶ τῆς ἀγάπης ἀνῄρηται , καὶ ὅσα ἄλλα ἐπέστειλας , ἱκανῶς τῆς ψυχῆς τὴν ἔκπληξιν ἐν τῇ παραλόγῳ τῶν πραγμάτων μεταβολῇ ἐνδεικνύμενος . καὶ εἴ τι ἡμῶν καὶ καθήψω , οὐκ ἐδεξάμην τοῦτο δυσκόλως . οὐ γὰρ οὕτως εἰμὶ ἀνουθέτητος , ὡς πρὸς τὰς ἀγαπητικὰς ἐπιπλήξει τῶν ἀδελφῶν δυσχεραίνειν . τοσοῦτον γὰρ ἀπέχω τοῖς ἐπεσταλμένοις ἄχθεσθαι , ὥστε μικροῦ καὶ ἐγέλασα ἐπʼ αὐτοῖς , εἴ τοσούτων ὄντων καὶ τηλικούτων , ἃ ἡμῖν ἐδόκει τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλίαν πρότερον βεβαιοῦν , αὐτὸς ἐπὶ μικροῖς τοῖς μέχρι σοῦ φθάσασι τηλικαύτην ἔγραψας τὴν ἔκπληξιν πεπονθέναι . ἄρʼ οὖν καὶ σὺ τὸ τῶν πολλῶν πέπονθας , οἳ καταλιπόντες τῶν πραγμάτων ἐξετάζειν τὴν φύσιν , τοῖς ἀνθρώποις προσέχουσι , περὶ ὧν οἱ λόγοι , καὶ γίνονται , οὐχὶ τῆς ἀληθείας ἐξετασταί , ἀλλὰ τῆς διαφορᾶς τῶν προσώπων δοκιμασταί , ἐπιλαθόμενοι τῆς παραινέσεως , ὅτι Ἐπιγινώσκειν πρόσωπον ἐν κρίσει , οὐ καλόν . Πλὴν ἀλλʼ ἐπειδὴ Θεὸς πρόσωπον ἐν κρίσει ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει , ἣν πρὸς τὸ μέγα δικαστήριον ἀπολογίαν παρεσκεύασα , ταύτην καὶ σοὶ γνωρίσαι οὐ παραιτήσομαι . ὅτι οὐδὲν παρʼ ἡμῶν τὸ ἐξ ἀρχῆς , οὔτε μικρὸν οὔτε μεῖζον , γέγονε τῆς διαστάσεως αἴτιον · ἀλλʼ ἄνθρωποι μισοῦντες ἡμᾶς , δι’ ἃς ἴσασιν προφάσεις αὐτοὶ ( οὐ γὰρ ἐμὲ χρὴ λέγειν περὶ αὐτῶν οὐδέν ) , συνεχεῖς ἐποιοῦντο τὰς διαβολάς , καὶ ἅπαξ μὲν ταύτας καὶ δὶς ἀπεδυσάμεθα , ὡς δὲ ἀπέραντον ἦν τὸ πρᾶγμα , καὶ οὐδὲν ὄφελος τῆς συνεχοῦς ἀπολογίας . ἡμῶν μὲν μακρὰν ἀπῳκισμένων , τῶν δὲ ψευδολόγων ἐγγύθεν ἐχόντων ταῖς καθʼ ἡμῶν τιτρώσκειν διαβολαῖς καρδίαν εὐκαταγώνιστον καὶ οὐ δεδιδαγμένην τὴν ἑτέραν τῶν ἀκοῶν ἀκεραίαν φυλάττειν τῷ μὴ παρόντι · τῶν Νικοπολιτῶν ἀπαιτούντων τινὰ πληροφορίαν πίστεως , ὃ πάντως οὐδὲ ὑμεῖς ἠγνοήσατε , ἔδοξεν ἡμῖν τὴν διακονίαν τοῦ γράμματος ὑποδέξασθαι . ἐλογισάμεθα γὰρ δύο κατορθώσειν ἐν ταὐτῷ · τούς τε Νικοπολίτας πείσειν μὴ κακῶς φρονεῖν περὶ τοῦ ἀνδρός , καὶ τῶν διαβαλλόντων ἡμᾶς ἐμφράξειν τὰ στόματα , τῆς κατὰ τὴν πίστιν συμφωνίας τὰς ἑκατέρωθεν συκοφαντίας ἀποκλειούσης . καὶ δὴ καὶ συγγέγραπτο μὲν ἡ πίστις , προσηνέχθη δὲ παρʼ ἡμῶν · ὑπεγράφη δέ ὡς ὑπεγράφη , καὶ χωρίον ὑπεδείχθη συνόδου δευτέρας , καὶ καιρὸς ἕτερος , ὥστε καὶ τοὺς κατὰ τὴν παροικίαν ἀδελφοὺς ἡμῶν συνελθόντας ἑνωθῆναι ἀλλήλοις , καὶ γνησίαν καὶ ἄδολον τοῦ λοιποῦ εἶναι τὴν κοινωνίαν . Ἡμεῖς μὲν οὖν ἀπηντήσαμεν κατὰ τὴν προθεσμίαν , καὶ οἱ σὺν ἡμῖν ἀδελφοὶ οἱ μὲν παρῆσαν , οἱ δὲ ἐπέρρεον , φαιδροὶ πάντες καὶ πρόθυμοι , ὡς ἐπὶ εἰρήνην τρέχοντες · καὶ γράμματα παρʼ ἡμῶν , καὶ ἡμεροδρόμοι σημαίνοντες , ὅτι πάρεσμεν · καὶ γὰρ ἡμέτερον ἦν τὸ χωρίον τὸ ἀποδεδειγμένον εἰς ὑποδοχὴν τῶν συντρεχόντων . ὡς δὲ ἐκ τοῦ ἑτέρου μέρους οὐδεὶς ἦν , οὔτε προτρέχων , οὔτε εὐαγγελιζόμενος τὴν παρουσίαν τῶν προσδοκωμένων , οἱ δὲ παρʼ ἡμῶν ἀποσταλέντες ἐπανῆλθον κατήφειαν πολλὴν καὶ γογγυσμὸν τῶν ἐκεῖ διηγούμενοι , ὡς καινῆς πίστεως παρʼ ἡμῶν καταγγελθείσης · καὶ ἐλέγοντο διορίζεσθαι , ἦ μὴν μὴ ἐπιτρέψειν τῷ ἐπισκόπῳ αὐτῶν πρὸς ἡμᾶς διαβῆναι · ἦλθε δέ τις καὶ γράμμα φέρων ἡμῖν , ἀφωσιωμένον καὶ οὐδεμίαν ἔχον μνήμην τῶν ἐξ ἀρχῆς συγκειμένων . καὶ ὁ πάσης δέ μοι αἰδοῦς καὶ τιμῆς ἄξιος ἀδελφὸς Θεόφιλος , ἕνα τῶν αὐτῷ συνόντων ἀποστείλας , ἐδήλωσέ τινα , ἃ ἐνόμισε καὶ αὐτῷ ἐπιβάλλοντα εἶναι εἰπεῖν καὶ ἡμῖν ἀκοῦσαι πρέποντα . ἐπιστεῖλαι γὰρ οὐκ ἠξίωσεν , οὐ τὸν ἐκ τῶν γραμμάτων ἔλεγχον ὑφορώμενος τοσοῦτον , ὅσον φροντίζων τοῦ μὴ εἰς ἀνάγκην ἐλθεῖν προσειπεῖν ἡμᾶς ὡς ἐπισκόπους · πλήν γε δή , ὅτι σφοδρὰ ἦν τὰ ῥήματα , καὶ ἀπὸ καρδίας ἐκθερμανθείσης ἐξενεχθέντα . ἐπὶ τούτοις διελύθημεν κατῃσχυμμένοι , καὶ συμπεπτωκότες τῇ γνώμῃ , οὐκ ἔχοντες ὅ τι τοῖς ἐρωτῶσιν ἀποκρινούμεθα . χρόνος δὲ οὐ πολὺς ἐν τῷ μέσῳ , καὶ ἀποδημία μέχρι Κιλίκων · κἀκεῖθεν ἐπάνοδος . καὶ γράμματα εὐθύς , ἀπαγόρευσιν ἔχοντα τῆς πρὸς ἡμᾶς κοινωνίας . Ἡ δὲ αἰτία τῆς ἀπορρήξεως , ὅτι Ἀπολλιναρίῳ , φησίν , ἐπεστείλαμεν , καὶ τὸν συμπρεσβύτερον ἡμῶν Διόδωρον ἔχομεν κοινωνικόν . ἐγὼ δὲ Ἀπολλινάριον μὲν ἐχθρὸν οὐδέποτε ἡγησάμην , ἀλλʼ ἔστιν ἐφʼ οἷς καὶ αἰδοῦμαι τὸν ἄνδρα · οὐ μὴν οὕτως ἐμαυτὸν τῷ ἀνθρώπῳ συνῆψα , ὥστε τὰ ἐκείνου ἐγκλήματα αὐτὸς ὑποδέχεσθαι · ὅπου γε ἔχω τινὰ καὶ αὐτὸς ἐγκαλεῖν αὐτῷ , ἐντυχών τισι τῶν συνταγμάτων αὐτοῦ . οὐ μὴν περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου ἢ αἰτήσας αὐτὸν οἶδα βιβλίον , ἢ ἀποσταλὲν ὑποδεξάμενος . ἀλλὰ πολυφωνότατον μὲν αὐτὸν ἀκούω πάντων συγγραφέων γεγενῆσθαι , ὀλίγοις δὲ ἐντετύχηκα τῶν συνταγμάτων αὐτοῦ · οὐδὲ γὰρ σχολή μοί ἐστι τὰ τοιαῦτα διερευνᾶσθαι , καὶ ἅμα δυσχερής τις εἰμὶ πρὸς τὴν τῶν νεωτέρων παραδοχήν , ᾧ γε τὸ σῶμα οὐδὲ τῇ ἀναγνώσει τῶν θεοπνεύστων Γραφῶν φιλοπόνως καὶ καθʼ ὃν δεῖ τρόπον συγχωρεῖ παραμένειν . τί οὖν πρὸς ἐμὲ τοῦτο , εἴ τις συνέγραψέ τι μὴ ἀρέσκον τῷ δεῖνι ; καίτοι εἰ δεῖ ἄλλον ὑπὲρ ἄλλου τὰς εὐθύνας ὑπέχειν , ὁ ἐμοὶ ἐγκαλῶν ὑπὲρ Ἀπολλιναρίου ἀπολογείσθω ἡμῖν ὑπὲρ Ἀρείου τοῦ ἰδίου διδασκάλου . καὶ ὑπὲρ Ἀετίου τοῦ ἰδίου αὐτοῦ μαθητοῦ . ἡμεῖς δὲ οὔτε ἐδιδάχθημέν τι , οὔτε ἐμαθητεύθημεν τῷ ἀνδρί , οὗ τὰ ἐγκλήματα ἡμῖν περιτρέπουσι . Διόδωρον δέ , ὡς θρέμμα τοῦ μακαρίου Σιλουανοῦ , τὸ ἐξ ἀρχῆς ὑπεδεξάμεθα · νῦν δὲ καὶ ἀγαπῶμεν καὶ περιέπομεν διὰ τὴν προσοῦσαν αὐτῷ τοῦ λόγου χάριν , δι’ ἧς πολλοὶ τῶν ἐντυγχανόντων βελτίους γίνονται . Ἐπὶ τούτοις τοῖς γράμμασι διατεθεὶς ὡς εἰκὸς ἦν , καὶ ἐκπλαγεὶς πρὸς τὴν οὕτω παράλογον καὶ ἀθρόαν μεταβολήν , οὐδὲ ἀντιφθέγξασθαι ἠδυνήθην . συνδέδετο μὲν γάρ μοι ἡ καρδία , παρεῖτο δὲ ἡ γλῶσσα , νεναρκήκει δὲ ἡ χείρ · καὶ ἔπαθον πάθος ψυχῆς ἀγεννοῦς ( εἰρήσεται γὰρ τἀληθές , πλὴν ἀλλὰ συγγνώμης ἄξιον ) · μικροῦ καὶ εἰς μισανθρωπίαν ἐξέπεσον , καὶ πᾶν μοι ἦθος ὕποπτον ἐνομίσθη , καὶ μὴ εἶναι ἐν ἀνθρώπου φύσει τὸ τῆς ἀγάπης καλόν , ἀλλὰ ῥῆμα εἶναι εὐπρόσωπον καλλωπισμόν τινα παρέχον τοῖς κεχρημένοις , οὐ μὴν ἐνυπάρχειν κατʼ ἀλήθειαν καρδίᾳ ἀνθρώπου τὴν διάθεσιν ταύτην , εἰ γὰρ ὁ δοκῶν ἐκ παιδὸς εἰς γῆρας βαθὺ ἐπιμέλειαν ἑαυτοῦ πεποιῆσθαι ἐκ τοιούτων προφάσεων οὕτω ῥᾳδίως ἐξηγριώθη , μηδὲν τῶν ἡμετέρων ὑπολογισάμενος , μηδὲ τὴν ἐν τῷ παρελθόντι πεῖραν τῆς οὕτως εὐτελοῦς διαβολῆς κυριωτέραν θέμενος , ἀλλʼ οἷόν τις πῶλος ἀδάμαστος , οὔπω φέρειν καλῶς τὸν ἀναβάτην δεδιδαγμένος , ἐκ μικρᾶς ὑποψίας ἀνεχαίτισε καὶ ἀπεσείσατο καὶ χαμαὶ ἔρριψεν οἷς πρότερον ἐπηγάλλετο · τί χρὴ περὶ τῶν ἄλλων ὑπονοεῖν , πρὸς οὓς οὔτε ἡμῖν τοσαῦτα τῆς φιλίας ἐστὶν ἐνέχυρα οὔτε παρʼ αὐτῶν τοιαύτη τῆς τῶν τρόπων ἐπιμελείας ἐπίδειξις ; ταῦτα κατʼ ἐμαυτὸν ἀνελίσσων ἐν τῇ ψυχῇ , καὶ συνεχῶς στρέφων ἐν τῇ καρδίᾳ , μᾶλλον δὲ ἀναστρεφόμενος ὑπʼ αὐτῶν τὴν καρδίαν , οὕτω δακνόντων με καὶ νυσσόντων διὰ τῆς μνήμης , οὐδὲν ἐκείνοις ἀπεκρινάμην τοῖς γράμμασιν , οὐχ ὑπεροψίᾳ σιωπήσας ( μὴ τοῦτο οἰηθῇς , ἀδελφέ · οὐ γὰρ ἀνθρώποις ἀπολογούμεθα , ἀλλὰ κατενώπιον τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ λαλοῦμεν ) , ἀπορίᾳ δὲ καὶ ἀμηχανίᾳ καὶ τῷ μὴ ἔχειν εἰπεῖν τι τῆς λύπης ἄξιον . Ἕως ἐν τούτοις ἦμεν , ἐπικατέλαβεν ἡμᾶς ἕτερα γράμματα πρὸς Δαζίζαν τινὰ γεγραμμένα δῆθεν , τῇ δὲ ἀληθείᾳ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐπεσταλμένα , ὡς δηλοῖ αὐτῶν ἡ οὕτως ὀξεῖα διάδοσις , ὡς ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἐν παντὶ μὲν τῷ Πόντῳ κατασπαρῆναι καὶ τὴν Γαλατίαν ἐπιδραμεῖν . φασὶ δέ τινες , ὅτι καὶ Βιθυνοὺς διεξελθόντες οἱ τῶν ἀγαθῶν τούτων ἄγγελοι μέχρις αὐτοῦ ἔφθασαν Ἑλλησπόντου . τίνα δὲ ἦν τὰ καθʼ ἡμῶν πρὸς Δαζίζαν ἐπεσταλμένα , πάντως μὲν οἶδας . οὐ γὰρ οὕτω σε μακρὰν τῆς ἑαυτῶν φιλίας τίθενται , ὥστε σε μόνον ἀγέραστον τῆς τιμῆς ἐκείνης καταλιπεῖν . εἰ δὲ οὐκ ἦλθεν εἰς σὲ τὰ γράμματα , ἀλλʼ ἐγώ σοι ἀποστέλλω . ἐν οἷς εὑρήσεις ἡμᾶς κατηγορουμένους , δόλον καὶ ῥᾳδιουργίαν , φθορὰν ἐκκλησιῶν καὶ ψυχῶν ἀπώλειαν , καὶ τὸ πάντων , ὡς αὐτοὶ νομίζουσιν , ἀληθέστερον , ὅτι ἐγκάθετον ἐκείνην τὴν προβολὴν τῆς πίστεως ἐποιησάμεθα , οὐ Νικοπολίταις διακονούμενοι , ἀλλʼ αὐτοὶ λαβεῖν δολερῶς ὁμολογίαν ἐπινοήσαντες . τούτων μὲν οὖν κριτὴς Κύριος · καὶ γὰρ τίς ἂν γένοιτο τῶν ἐν καρδίᾳ λογισμῶν ἐναργὴς ἀπόδειξις ; ἐκεῖνο δὲ αὐτῶν ἐθαύμασα , εἰ ὅτι μὲν τῷ παρʼ ἡμῶν ἐπιδοθέντι βιβλίῳ ὑπέγραψαν τοσαύτῃ κέχρηνται διαστάσει , ὥστε καὶ ὄντα καὶ μὴ ὄντα εἰς τὴν τῶν ἐγκαλούντων αὐτοῖς πληροφορίαν συμφύρειν , ὅτι δὲ ἐν τῇ Ῥώμῃ ἔγγραφος αὐτῶν ὁμολογία τῆς ἐν Νικαίᾳ πίστεως ἀπόκειται , τοῦτο οὐκ ἐννοοῦσιν , οὐδὲ ὅτι διὰ τῆς ἑαυτῶν χειρὸς ἐπέδωκαν τῇ ἐν Τυάνοις συνόδῳ τὸ ἀπὸ Ῥώμης βιβλίον , ὃ παρʼ ἡμῖν κατάκειται , τὴν αὐτὴν ταύτην πίστιν ἔχον . καὶ τῆς ἰδίας ἑαυτῶν δημηγορίας ἐπελάθοντο , ἣν εἰς τὸ μέσον καταστάντες τότε , ὠδύροντο μὲν τὴν ἀπάτην , δι’ ἧς ὑπήχθησαν συνθέσθαι τῷ τόμῳ τῷ παρὰ τοῦ συστήματος Εὐδοξίου συντεταγμένῳ · διότι ταύτην ἐπενόησαν τοῦ σφάλματος ἐκείνου ἀπολογίαν , τὸ ἀπελθόντας εἰς Ῥώμην , ἐκεῖθεν λαβεῖν τὴν τῶν πατέρων πίστιν , ἵνα ἣν ἐποίησαν βλάβην ταῖς ἐκκλησίαις τῇ πρὸς τὸ κακὸν συνθήκῃ , ταύτην ἐπανορθώσωνται τῇ ἐπεισαγωγῇ τοῦ βελτίονος . ἀλλʼ οἱ τὰς μακροτάτας ἀποδημίας ὑπὲρ τῆς πίστεως ὑποστάντες , καὶ τὰ σοφὰ ταῦτα δημηγορήσαντες , νῦν λοιδοροῦνται ἡμᾶς , ὡς δολίως πορευομένους , καὶ ἐν σχήματι ἀγάπης τὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ποιοῦντας . δηλοῖ δὲ καὶ τὰ νῦν περιφερόμενα κατεγνωκέναι αὐτοὺς τῆς ἐν Νικαίᾳ πίστεως . εἶδον γὰρ Κύζικον , καὶ μετʼ ἄλλης πίστεως ἐπανῆλθον . Καὶ τί τὸ ἐν τοῖς ῥήμασιν εὐμετάθετον λέγω , πολλῷ μείζονας ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων τῆς ἐπὶ τὰ ἐναντία περιτροπῆς ἔχων τὰς ἀποδείξεις ; οἱ γὰρ πεντακοσίων ἐπισκόπων δόγματι κατʼ αὐτῶν ἐξενεχθέντι μὴ εἴξαντες , μηδὲ καταδεξάμενοι τῆς οἰκονομίας τῶν ἐκκλησιῶν ἀποστῆναι , τοσούτων εἰς τὴν τῆς καθαιρέσεως αὐτῶν γνώμην συμφωνησάντων · διότι , φασίν , οὐκ ἦσαν Πνεύματος ἁγίου μέτοχοι , οὐδὲ Θεοῦ χάριτι τὰς ἐκκλησίας οἰκονομοῦντες , ἀλλʼ ἀνθρωπίνῃ δυναστείᾳ καὶ ἐπιθυμίᾳ δόξης κενῆς τὰ προστασίας ἁρπάσαντες · οὗτοι νῦν τοὺς παρʼ ἐκείνων χειροτονηθέντας ὡς ἐπισκόπους δέχονται . οὓς ἐρώτησον ἀντʼ ἐμοῦ , εἰ καὶ τῶν ἀνθρώπων πάντων καταφρονοῦσιν , ὡς οὔτʼ ὀφθαλμοὺς ἐχόντων , οὔτʼ ὦτα , οὔτε καρδίαν αἰσθητικήν , ὅσον γοῦν δύνασθαι συνιδεῖν τῶν γενομένων τὸ ἀνακόλουθον , ἐν τῇ ἑαυτῶν καρδίᾳ τίνα διάνοιαν ἔχουσι ; πῶς δύνανται δύο εἶναι ἐπίσκοποι , ὅ τε καθῃρημένος ὑπὸ Εὐιππίου , καὶ ὁ παρʼ αὐτοῦ κεχειροτονημένος ; τῆς γὰρ αὐτῆς χειρὸς ἔργον ἀμφότερα . ὃς εἰ μὴ εἶχε τὴν δεδομένην τῷ Ἱερεμίᾳ χάριν , κατασκάπτειν καὶ ἀνοικοδομεῖν , ἐκριζοῦν καὶ καταφυτεύειν , οὔτʼ ἂν ἐξερρίζωσε τοῦτον , οὔτʼ ἂν ἐκεῖνον ἐφύτευσεν . εἰ δὲ τὸ ἕτερον αὐτῷ δίδως , συγχωρήσεις αὐτῷ καὶ τὸ ἕτερον . ἀλλʼ εἷς σκοπός , ὡς ἔοικε , τὸ ἑαυτῶν ζητεῖν πανταχοῦ , καὶ φίλον μὲν ἡγεῖσθαι τὸν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν συνεργοῦντα , πολέμιον δὲ κρίνειν , καὶ μηδεμιᾶς κατʼ αὐτοῦ διαβολῆς φείδεσθαι , τὸν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν ἀνθιστάμενον . Οἷαι γὰρ αὐτῶν καὶ αἱ νῦν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας οἰκονομίαι . φρικταὶ μὲν διὰ τὴν τῶν ποιούντων εὐκολίαν , ἐλεειναὶ δὲ διὰ τὴν τῶν πασχόντων ἀναισθησίαν . Εὐιππίου τέκνα καὶ Εὐιππίου ἔκγονα , διὰ πρεσβείας ἀξιοπίστου ἐκ τῆς ὑπερορίας μετακληθέντες εἰς τὴν Σεβάστειαν , ἐπιστεύθησαν τὸν λαόν . παρέλαβον τὸ θυσιαστήριον , ζύμη ἐγένοντο τῆς ἐκεῖ ἐκκλησίας . παρʼ ὧν ἡμεῖς μὲν ὡς ὁμοουσιασταὶ διωκόμεθα . Εὐστάθιος δὲ ὁ βαστάσας ἐν τῷ χάρτῃ ἀπὸ Ῥώμης μέχρι Τυάνων τὸ ὁμοούσιον , οὗτος νῦν αὐτοῖς ἀνακέκραται , εἰ καὶ ὅτι παραδεχθῆναι εἰς τὴν πολυπόθητον αὐτῶν κοινωνίαν οὐκ ἠδυνήθη , ἢ φοβηθέντων τὸ πλῆθος τῶν κατʼ αὐτοῦ συμφωνησάντων , ἢ αἰδεσθέντων τὸ ἀξιόπιστον . τίνες γὰρ ἦσαν οἱ συνειλεγμένοι , καὶ πῶς μὲν χειροτονηθεὶς ἕκαστος , ἀπὸ ποίου δὲ τοῦ ἐξ ἀρχῆς βίου ἐπὶ ταύτην παρῆλθε τὴν δυναστείαν νῦν , ἐγὼ μὲν μή ποτε οὕτω σχολάσαιμι , ὥστε τὰς ἐκείνων πράξεις ἐκδιηγεῖσθαι . ἔμαθον γὰρ προσεύχεσθαι · Ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων . αὐτὸς δὲ ἐρευνήσας μαθήσῃ · κἄν σε διαφύγῃ , τὸν κριτὴν πάντως οὐ λήσεται . Ὃ μέντοι πέπονθα πάθος οὐ παραιτήσομαι καὶ πρὸς τὴν σὴν ἐξειπεῖν ἀγάπην , ὅτι πέρυσιν , ἀσθενήσας πυρετῷ λαβροτάτῳ , καὶ ἐγγίσας μέχρις αὐτῶν τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου , εἶτα ὑπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας ἀνακληθείς , δυσχερῶς εἶχον πρὸς τὴν ἐπάνοδον , λογιζόμενος εἰς οἷα πάλιν ἔρχομαι κακά · καὶ κατʼ ἐμαυτὸν ἐσκόπουν , τί ποτε ἄρα ἐστὶ τὸ ἐν τῷ βάθεῖ τῆς σοφίας ἀποκείμενον τοῦ Θεοῦ , δι’ ὃ ἐμοὶ πάλιν τῆς ἐν σαρκὶ ζωῆς ἡμέραι συνεχωρήθησαν . ἐπειδὴ δὲ ἔγνων ταῦτα , ἐλογισάμην , ὅτι ἐβουλήθη ἡμᾶς ὁ Κύριος ἰδεῖν παυσαμένας τοῦ σάλου τὰς ἐκκλησίας , ὃν ἔπαθον πρὸ τούτου ἐπὶ τῷ χωρισμῷ τῶν διὰ τὴν περιπεπλασμένην αὐτοῖς σεμνότητα πάντα πιστευομένων . ἢ καὶ τάχα τονῶσαί μου τὴν ψυχὴν καὶ νηπτικωτέραν πρός γε τὸ ἐφεξῆς καταστῆσαι ὁ Κύριος ἐβουλήθη , ὡς μὴ προσέχειν ἀνθρώποις , ἀλλὰ διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν καταρτίζεσθαι , αἳ οὔτε καιροῖς οὔτε περιστάσεσιν ἀνθρωπίνων πραγμάτων συμμεταβάλλονται , ἀλλʼ αἱ αὐταὶ διαμένουσιν , ὡς προηνέχθησαν ἀπὸ τοῦ ἀψευδοῦς καὶ μακαρίου στόματος , οὕτω διαιωνίζουσαι . Ἄνθρωποι δὲ ταῖς νεφέλαις ἐοίκασι , πρὸς τὰς τῶν πνευμάτων μεταβολὰς ἄλλοτε κατʼ ἄλλο μέρος τοῦ ἀέρος ἐμφερομέναις . καὶ μάλιστα δὴ οὗτοι , περὶ ὧν ὁ λόγος , πολυτροπώτατοι τῶν εἰς ἡμετέραν πεῖραν ἡκόντων ἐφάνησαν . εἰ μὲν καὶ εἰς τὰ λοιπὰ τοῦ βίου πράγματα εἴποιεν ἂν οἱ συμβεβιωκότες , ὃ δʼ οὖν ἐμοὶ ἐφάνη , τὸ περὶ τὴν πίστιν αὐτῶν εὐμετάθετον , οὐκ οἶδα μέχρι τοῦ νῦν ἐν ἄλλοις οὔτε αὐτὸς ἱστορήσας οὔτε ἀκούσας ἑτέρων . Ἀρείῳ κατηκολούθουν τὸ ἐξ ἀρχῆς · μετέθεντο πρὸς Ἑρμογένην , τὸν κατὰ διάμετρον ἐχθρὸν ὄντα τῆς Ἀρείου κακοδοξίας , ὡς δηλοῖ αὐτὴ ἡ πίστις ἡ κατὰ Νίκαιαν παρʼ ἐκείνου τοῦ ἀνδρὸς ἐκφωνηθεῖσα ἐξ ἀρχῆς . ἐκοιμήθη Ἑρμογένης , καὶ πάλιν μετέστησαν πρὸς Εὐσέβιον , ἄνδρα κορυφαῖον τοῦ κατὰ Ἄρειον κύκλου , ὡς οἱ πειραθέντες φασίν . ἐκεῖθεν ἐκπεσόντες δι’ ἃς δήποτε αἰτίας , πάλιν ἀνέδραμον εἰς τὴν πατρίδα , καὶ πάλιν τὸ Ἀρειανὸν ὑπέκρυπτον φρόνημα . παρελθόντες εἰς τὴν ἐπισκοπήν , ἵνα τὰ ἐν μέσῳ παραλίπω , ὅσας ἐξέθεντο πίστεις . ἐπʼ Ἀγκύρας ἄλλην , ἑτέραν ἐν Σελευκείᾳ , ἑτέραν ἐν Κωνσταντινουπόλει , τὴν πολυθρύλλητον , ἐν Λαμψάκῳ ἑτέραν , μετὰ ταῦτα τὴν ἐν Νίκῃ τῆς Θράκης , νῦν πάλιν τὴν ἐν Κυζίκῳ · ἧς τὰ μὲν ἄλλα οὐκ ἐπίσταμαι , τοσοῦτον δὲ ἀκούω , ὅτι τὸ ὁμοούσιον κατασιγάσαντες , τὸ κατʼ οὐσίαν ὅμοιον νῦν ἐπιφέρουσι , καὶ τὰς εἰς Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημίας μετʼ Εὐνομίου συγγράφουσι . τούτων δὲ τῶν πίστεων ἃς ἀπηριθμησάμην , εἰ καὶ μὴ πᾶσαι πρὸς ἀλλήλας ἔχουσιν ἐναντίως , ἀλλʼ οὖν τὸ εὐμετάβολον τοῦ τρόπου ὁμοίως συνιστῶσι , διὰ τὸ μηδέποτε αὐτοὺς ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἑστάναι ῥημάτων . ταῦτά ἐστιν ἀληθῆ , μυρίων ἑτέρων ἀποσιωπηθέντων . Ἐπειδὴ δὲ καὶ πρὸς ὑμᾶς διέβησαν νῦν , ἀξιοῦμεν ἀντιγράψαι διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς ( λέγω δὲ τοῦ συμπρεσβυτέρου ἡμῶν Στρατηγίου ) , εἴτε ὁ αὐτὸς διέμεινας πρὸς ἡμᾶς , εἴτε καὶ ἠλλοιώθης ἀπὸ τῆς συντυχίας . οὔτε γὰρ ἐκείνους εἰκὸς ἦν σιωπῆσαι , οὔτε αὐτὸν σέ , τὸν ἡμῖν τοιαῦτα γράψαντα , μὴ οὐχὶ καὶ πρὸς ἐκείνους τῇ παρρησίᾳ χρήσασθαι . εἰ μὲν οὖν μένοις ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς κοινωνίᾳ τοῦτο ἄριστον καὶ εὐχῆς τῆς ἀνωτάτω ἄξιον · εἰ δέ σε πρὸς ἑαυτοὺς μετέθηκαν , λυπηρὸν μέν . πῶς γὰρ οὐκ ἀδελφοῦ τοιούτου χωρισμός ; πλὴν εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο , τὸ γοῦν φέρειν τὰς τοιαύτας ζημίας παρʼ αὐτῶν ἐκείνων ἱκανῶς ἐγυμνάσθημεν .
Lemmas: ἐντυγχάνω σύ ὁ γράμμα , ὁ διά ὁ ἀδελφός ἐγώ στρατήγιον ὁ συμπρεσβύτερος ἀποστέλλω , καί ἐντυγχάνω ἡδύς . πῶς γάρ οὐ μέλλω , καί παρά ἀνήρ συνετός γράφω , καί παρά Καρδία ὁ πρός πᾶς ἀγάπη ἐκ ὁ ἐντολή ὁ κύριος κατορθόω διδάσκω ; καί σχεδόν γνωρίζω ὁ ἐν ὁ παρέρχομαι χρόνος σιωπή ὁ αἴτιος . ἀφοράω γάρ ἔοικα καί ἐκθαμβέομαι , εἰμί Βασίλειος ἐκεῖνος , ὁ τοιῶσδε δουλεύω ἐκ παῖς ὁ δεῖνα , ὁ ὅδε ποιέω ἐπί ὁ καιρός ὅδε καί ὅδε , ὁ ὁ πρός ὁ μυρίος πόλεμος ὁ πρός ὁ εἷς θεραπεία ἕνεκα καταδέχομαι · οὗτος νῦν ἕτερος γίγνομαι ἐκ ἕτερος , καί πόλεμος ἀντί ὁ ἀγάπη ἀναιρέω , καί ὅσος ἄλλος ἐπιστέλλω , ἱκανῶς ὁ Ψυχή ὁ ἔκπληξις ἐν ὁ παράλογος ὁ πρᾶγμα μεταβολή ἐνδείκνυμι . καί εἰμί τίς ἐγώ καί καθάπτω , οὐ δέχομαι οὗτος δύσκολος . οὖον γάρ οὕτως εἰμί ἀνουθέτητος , ὡς πρός ὁ ἀγαπητικός ἐπίπληξις ὁ ἀδελφός δυσχεραίνω . τοσοῦτος γάρ ἀπέχω ὁ ἐπιστέλλω ἄχθομαι , ὥστε μικρός καί γελάω ἐπί αὐτός , εἰμί τοσοῦτος εἰμί καί τηλικόσδε , ὁ ἐγώ δοκέω ὁ πρός ἀλλήλων φίλιος πρότερος βεβαιόω , αὐτός ἐπί μικρός ὁ μέχρι σύ φθάνω τηλικόσδε γράφω ὁ ἔκπληξις πάσχω . ἄρα οὖν καί σύ ὁ ὁ πολύς πάσχω , ἕ καταλείπω ὁ πρᾶγμα ἐξετάζω ὁ φύσις , ὁ ἄνθρωπος προσέχω , περί ὅς ὁ λόγος , καί γίγνομαι , οὐ ὁ ἀλήθεια ἐξεταστής , ἀλλά ὁ διαφορά ὁ πρόσωπον δοκιμαστής , ἐπιλανθάνομαι ὁ παραίνεσις , ὅτι ἐπιγιγνώσκω πρόσωπον ἐν κρίσις , οὖον καλός . πλήν ἀλλά ἐπεί θεός πρόσωπον ἐν κρίσις ἄνθρωπος οὖον λαμβάνω , ὅς πρός ὁ μέγας δικαστήριον ἀπολογία παρασκευάζω , οὗτος καί σύ γνωρίζω οὖον παραιτέομαι . ὅτι οὐδείς παρά ἐγώ ὁ ἐκ ἀρχή , οὔτε μικρός οὔτε μείζων , γίγνομαι ὁ διάστασις αἴτιος · ἀλλά ἄνθρωπος μισέω ἐγώ , διά ὅς οἶδα πρόφασις αὐτός ( οὖον γάρ ἐγώ χρή λέγω περί αὐτός οὐδείς ) , συνεχής ποιέω ὁ διαβολή , καί ἅπαξ μέν οὗτος καί δίς ἀποδύω , ὡς δέ ἀπέραντος εἰμί ὁ πρᾶγμα , καί οὐδείς ὄφελος ὁ συνεχής ἀπολογία . ἐγώ μέν μακράν ἀποικίζω , ὁ δέ ψευδολόγος ἐγγύθεν ἔχω ὁ κατά ἐγώ τιτρώσκω διαβολή Καρδία εὐκαταγώνιστος καί οὖον διδαγ́ω ὁ ἕτερος ὁ ἀκοή ἀκέραιος φυλάσσω ὁ μή πάρειμι · ὁ Νικοπολίτης ἀπαιτέω τις πληροφορία πίστις , ὅς πάντως οὐδέ σύ ἀγνοέω , δοκέω ἐγώ ὁ διακονία ὁ γράμμα ὑποδείκνυμι . λογίζομαι γάρ δύο κατορθόω ἐν αὐτός · ὁ τε Νικοπολίτης πείθω μή κακῶς φρονέω περί ὁ ἀνήρ , καί ὁ διαβάλλω ἐγώ ἐμφράσσω ὁ στόμα , ὁ κατά ὁ πίστις συμφωνία ὁ ἑκατέρωθεν συκοφαντία ἀποκλείω . καί δή καί συγγράφω μέν ὁ πίστις , προσφέρω δέ παρά ἐγώ · ὑπογράφω δέ ὡς ὑπογράφω , καί χωρίον ὑποδείκνυμι σύνοδος δύο , καί καιρός ἕτερος , ὥστε καί ὁ κατά ὁ παροικία ἀδελφός ἐγώ συνέρχομαι ἑνόω ἀλλήλων , καί γνήσιος καί ἄδολος ὁ λοιπός εἰμί ὁ κοινωνία . ἐγώ μέν οὖν ἀπαντάω κατά ὁ προθεσμία , καί ὁ σύν ἐγώ ἀδελφός ὁ μέν πάρειμι , ὁ δέ ἐπιρρέω , φαιδρός πᾶς καί πρόθυμος , ὡς ἐπί εἰρήνη τρέχω · καί γράμμα παρά ἐγώ , καί ἡμεροδρόμος σημαίνω , ὅτι πάρειμι · καί γάρ ἡμέτερος εἰμί ὁ χωρίον ὁ ἀποδείκνυμι εἰς ὑποδοχή ὁ συντρέχω . ὡς δέ ἐκ ὁ ἕτερος μέρος οὐδείς εἰμί , οὔτε προτρέχω , οὔτε εὐαγγελίζω ὁ παρουσία ὁ προσδοκάω , ὁ δέ παρά ἐγώ ἀποστέλλω ἐπανέρχομαι κατήφεια πολύς καί γογγυσμός ὁ ἐκεῖ διηγέομαι , ὡς καινός πίστις παρά ἐγώ καταγγέλλω · καί λέγω διορίζω , εἰμί μήv μή ἐπιτρέπω ὁ ἐπίσκοπος αὐτός πρός ἐγώ διαβαίνω · ἔρχομαι δέ τις καί γράμμα φέρω ἐγώ , ἀφοσιόω καί οὐδείς ἔχω μνήμη ὁ ἐκ ἀρχή σύγκειμαι . καί ὁ πᾶς δέ ἐγώ αἰδώς καί τιμή ἄξιος ἀδελφός Θεόφιλος , εἷς ὁ αὐτός σύνειμι ἀποστέλλω , δηλόω τις , ὁ νομίζω καί αὐτός ἐπιβάλλω εἰμί εἶπον καί ἐγώ ἀκούω πρέπω . ἐπιστέλλω γάρ οὐ ἀξιόω , οὖον ὁ ἐκ ὁ γράμμα ἔλεγχος ὑφοράω τοσοῦτος , ὅσος φροντίζω ὁ μή εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι προσεῖπον ἐγώ ὡς ἐπίσκοπος · πλήν γε δή , ὅτι σφοδρός εἰμί ὁ ῥῆμα , καί ἀπό Καρδία ἐκθερμαίνω ἐκφέρω . ἐπί οὗτος διαλύω καταισχύνω , καί συμπίπτω ὁ γνώμη , οὐ ἔχω ὅς τίς ὁ ἐρωτάω ἀποκρίνω . χρόνος δέ οὖον πολύς ἐν ὁ μέσος , καί ἀποδημία μέχρι Κίλιξ · ἐκεῖθεν Ἐπάνοδος . καί γράμμα εὐθύς , ἀπαγόρευσις ἔχω ὁ πρός ἐγώ κοινωνία . ὁ δέ αἰτία ὁ ἀπόρρηξις , ὅτι Ἀπολλινάριος , φημί , ἐπιστέλλω , καί ὁ συμπρεσβύτερος ἐγώ Διόδωρος ἔχω κοινωνικός . ἐγώ δέ Ἀπολλινάριος μέν ἐχθρός οὐδέποτε ἡγέομαι , ἀλλά εἰμί ἐπί ὅς καί αἰδέομαι ὁ ἀνήρ · οὖον μήv οὕτως ἐμαυτοῦ ὁ ἄνθρωπος συνάπτω , ὥστε ὁ ἐκεῖνος ἔγκλημα αὐτός ὑποδέχομαι · ὅπου γε ἔχω τις καί αὐτός ἐγκαλέω αὐτός , ἐντυγχάνω τις ὁ σύνταγμα αὐτός . οὖον μήv περί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἢ αἰτέω αὐτός οἶδα βιβλίον , ἢ ἀποστέλλω ὑποδείκνυμι . ἀλλά πολύφωνος μέν αὐτός ἀκούω πᾶς συγγραφεύς γίγνομαι , ὀλίγος δέ ἐντυγχάνω ὁ σύνταγμα αὐτός · οὐδέ γάρ σχολή ἐγώ εἰμί ὁ τοιοῦτος διερευνάω , καί ἅμα δυσχερής τις εἰμί πρός ὁ ὁ νέος παραδοχή , ὅς γε ὁ σῶμα οὐδέ ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ θεόπνευστος Γραφής φιλόπονος καί κατά ὅς δεῖ τρόπος συγχωρέω παραμένω . τίς οὖν πρός ἐγώ οὗτος , εἰμί τις συγγράφω τίς μή ἀρέσκω ὁ δεῖνα ; καίτοι εἰμί δεῖ ἄλλος ὑπέρ ἄλλος ὁ εὐθύνω ὑπέχω , ὁ ἐγώ ἐγκαλέω ὑπέρ Ἀπολλινάριος ἀπολογέομαι ἐγώ ὑπέρ Ἄρειος ὁ ἴδιος διδάσκαλος . καί ὑπέρ Ἀέτιος ὁ ἴδιος αὐτός μαθητής . ἐγώ δέ οὔτε διδάσκω τίς , οὔτε μαθητεύω ὁ ἀνήρ , ὅς ὁ ἔγκλημα ἐγώ περιτρέπω . Διόδωρος δέ , ὡς θρέμμα ὁ μακάριος Σιλουανός , ὁ ἐκ ἀρχή ὑποδείκνυμι · νῦν δέ καί ἀγαπάω καί περιέπω διά ὁ πρόσειμι αὐτός ὁ λόγος χάρις , διά ὅς πολύς ὁ ἐντυγχάνω ἀγαθός γίγνομαι . ἐπί οὗτος ὁ γράμμα διατίθημι ὡς εἰκός εἰμί , καί ἐκπλήσσω πρός ὁ οὗτος παράλογος καί ἀθρόος μεταβολή , οὐδέ ἀντιφθέγγομαι δύναμαι . συνδέω μέν γάρ ἐγώ ὁ καρδία , παρίημι δέ ὁ γλῶσσα , ναρκάω δέ ὁ χείρ · καί πάσχω πάθος Ψυχή ἀγεννής ( εἴρω γάρ ἀληθής , πλήν ἀλλά συγγνώμη ἄξιος ) · μικρός καί εἰς μισανθρωπία ἐκπίπτω , καί πᾶς ἐγώ ἦθος ὕποπτος νομίζω , καί μή εἰμί ἐν ἄνθρωπος φύσις ὁ ὁ ἀγάπη καλός , ἀλλά ῥῆμα εἰμί εὐπρόσωπος καλλωπισμός τις παρέχω ὁ χράομαι , οὖον μήv ἐν-ὑπάρχω κατά ἀλήθεια Καρδία ἄνθρωπος ὁ διάθεσις οὗτος , εἰμί γάρ ὁ δοκέω ἐκ παῖς εἰς γῆρας βαθύς ἐπιμέλεια ἑαυτοῦ ποιέω ἐκ τοιοῦτος πρόφασις οὗτος ῥᾳδίως ἐξαγριόω , μηδείς ὁ ἡμέτερος ὑπολογίζομαι , μηδέ ὁ ἐν ὁ παρέρχομαι πείρω ὁ οὕτως εὐτελής διαβολή κύριος τίθημι , ἀλλά οἷος τις πῶλος ἀδάμαστος , οὔπω φέρω καλῶς ὁ ἀναβάτης διδάσκω , ἐκ μικρός ὑποψία ἀναχαιτίζω καί ἀποσείω καί χαμαί ῥίπτω ὅς πρότερος ἐπαγάλλομαι · τίς χρή περί ὁ ἄλλος ὑπονοέω , πρός ὅς οὔτε ἐγώ τοσοῦτος ὁ φίλιος εἰμί ἐνέχυρον οὔτε παρά αὐτός τοιοῦτος ὁ ὁ τρόπος ἐπιμέλεια ἐπίδειξις ; οὗτος κατά ἐμαυτοῦ ἀνελίσσω ἐν ὁ Ψυχή , καί συνεχῶς στρέφω ἐν ὁ Καρδία , μᾶλλον δέ ἀναστρέφω ὑπό αὐτός ὁ Καρδία , οὗτος δάκνω ἐγώ καί νύσσω διά ὁ μνήμη , οὐδείς ἐκεῖνος ἀποκρίνω ὁ γράμμα , οὐ ὑπεροψία σιωπάω ( μή οὗτος οἴομαι , ἀδελφός · οὖον γάρ ἄνθρωπος ἀπολογέομαι , ἀλλά κατενώπιον ὁ Θεός ἐν Χριστός λαλέω ) , ἀπορία δέ καί ἀμηχανία καί ὁ μή ἔχω εἶπον τίς ὁ λύπη ἄξιος . Ἕως ἐν οὗτος εἰμί , ἐπικαταλαμβάνω ἐγώ ἕτερος γράμμα πρός δαζιζευς τις γράφω δῆθεν , ὁ δέ ἀλήθεια πᾶς ἄνθρωπος ἐπιστέλλω , ὡς δηλόω αὐτός ὁ οὕτως ὀξύς διάδοσις , ὡς ἐν ὀλίγος ἡμέρα ἐν πᾶς μέν ὁ Πόντος κατασπείρω καί ὁ Γαλατία ἐπιτρέχω . φημί δέ τις , ὅτι καί Βιθυνοί διεξέρχομαι ὁ ὁ ἀγαθός οὗτος ἄγγελος μέχρι αὐτός φθάνω Ἑλλήσποντος . τίς δέ εἰμί ὁ κατά ἐγώ πρός δαζιζευς ἐπιστέλλω , πάντως μέν οἶδα . οὖον γάρ οὗτος σύ μακράν ὁ ἑαυτοῦ φίλιος τίθημι , ὥστε σύ μόνος ἀγέραστος ὁ τιμή ἐκεῖνος καταλείπω . εἰμί δέ οὐ ἔρχομαι εἰς σύ ὁ γράμμα , ἀλλά ἐγώ σύ ἀποστέλλω . ἐν ὅς εὑρίσκω ἐγώ κατηγορέω , δόλος καί ῥᾳδιουργία , φθορά ἐκκλησία καί Ψυχή ἀπώλεια , καί ὁ πᾶς , ὡς αὐτός νομίζω , ἀληθής , ὅτι ἐγκάθετος ἐκεῖνος ὁ προβολή ὁ πίστις ποιέω , οὖον Νικοπολίτης διακονέω , ἀλλά αὐτός λαμβάνω δολερός ὁμολογία ἐπινοέω . οὗτος μέν οὖν κριτής Κύριος · καί γάρ τίς εἄν γίγνομαι ὁ ἐν Καρδία λογισμός ἐναργής ἀπόδειξις ; ἐκεῖνος δέ αὐτός θαυμάζω , εἰμί ὅτι μέν ὁ παρά ἐγώ ἐπιδίδωμι βιβλίον ὑπογράφω τοσοῦτος χράομαι διάστασις , ὥστε καί εἰμί καί μή εἰμί εἰς ὁ ὁ ἐγκαλέω αὐτός πληροφορία συμφύρω , ὅτι δέ ἐν ὁ Ῥώμη ἔγγραφος αὐτός ὁμολογία ὁ ἐν Νίκαια πίστις ἀπόκειμαι , οὗτος οὐ ἐννοέω , οὐδέ ὅτι διά ὁ ἑαυτοῦ χείρ ἐπιδίδωμι ὁ ἐν Τύανα σύνοδος ὁ ἀπό Ῥώμη βιβλίον , ὅς παρά ἐγώ κατάκειμαι , ὁ αὐτός οὗτος πίστις ἔχω . καί ὁ ἴδιος ἑαυτοῦ δημηγορία ἐπιλανθάνομαι , ὅς εἰς ὁ μέσος καθίστημι τότε , ὀδύρομαι μέν ὁ ἀπάτη , διά ὅς ὑπάγω συντίθημι ὁ τόμος ὁ παρά ὁ σύστημα Ευδοξίου συντάσσω · διότι οὗτος ἐπινοέω ὁ σφάλμα ἐκεῖνος ἀπολογία , ὁ ἀπέρχομαι εἰς Ῥώμη , ἐκεῖθεν λαμβάνω ὁ ὁ πατήρ πίστις , ἵνα ὅς ποιέω βλάβη ὁ ἐκκλησία ὁ πρός ὁ κακός συνθήκη , οὗτος ἐπανορθόω ὁ ἐπεισαγωγή ὁ ἀγαθός . ἀλλά ὁ ὁ μακρός ἀποδημία ὑπέρ ὁ πίστις ὑφίστημι , καί ὁ σοφός οὗτος δημηγορέω , νῦν λοιδορέω ἐγώ , ὡς δόλιος πορεύω , καί ἐν σχῆμα ἀγάπη ὁ ὁ ἐπιβουλεύω ποιέω . δηλόω δέ καί ὁ νῦν περιφέρω καταγιγνώσκω αὐτός ὁ ἐν Νίκαια πίστις . εἶδον γάρ Κύζικος , καί μετά ἄλλος πίστις ἐπανέρχομαι . καί τίς ὁ ἐν ὁ ῥῆμα εὐμετάθετος λέγω , πολύς μείζων ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ ἐπί ὁ ἐναντίος περιτροπή ἔχω ὁ ἀποδείκνυμι ; ὁ γάρ πεντακόσιοι ἐπίσκοπος δόγμα κατά αὐτός ἐκφέρω μή εἴκω , μηδέ καταδέχομαι ὁ οἰκονομία ὁ ἐκκλησία ἀφίστημι , τοσοῦτος εἰς ὁ ὁ καθαίρεσις αὐτός γνώμη συμφωνέω · διότι , φημί , οὐ εἰμί πνεῦμα ἅγιος μέτοχος , οὐδέ Θεός χάρις ὁ ἐκκλησία οἰκονομέω , ἀλλά ἀνθρώπινος δυναστεία καί ἐπιθυμία δόξα κενός ὁ προστασία ἁρπάζω · οὗτος νῦν ὁ παρά ἐκεῖνος χειροτονέω ὡς ἐπίσκοπος δέχομαι . ὅς ἐρωτάω ἀντί ἐγώ , εἰμί καί ὁ ἄνθρωπος πᾶς καταφρονέω , ὡς οὔτε ὀφθαλμός ἔχω , οὔτε οὖς , οὔτε Καρδία αἰσθητικός , ὅσος γοῦν δύναμαι συνοράω ὁ γίγνομαι ὁ ἀνακόλουθος , ἐν ὁ ἑαυτοῦ Καρδία τίς διάνοια ἔχω ; πῶς δύναμαι δύο εἰμί ἐπίσκοπος , ὅς τε καθαιρέω ὑπό ευιππιας , καί ὁ παρά αὐτός χειροτονέω ; ὁ γάρ αὐτός χείρ ἔργον ἀμφότερος . ὅς εἰμί μή ἔχω ὁ δίδωμι ὁ Ἱερεμίας χάρις , κατασκάπτω καί ἀνοικοδομέω , ἐκριζόω καί καταφυτεύω , οὔτε εἄν ἐκριζόω οὗτος , οὔτε εἄν ἐκεῖνος φυτεύω . εἰμί δέ ὁ ἕτερος αὐτός δίδωμι , συγχωρέω αὐτός καί ὁ ἕτερος . ἀλλά εἷς σκοπός , ὡς ἔοικα , ὁ ἑαυτοῦ ζητέω πανταχοῦ , καί φίλος μέν ἡγέομαι ὁ ὁ ἐπιθυμία αὐτός συνεργέω , πολέμιος δέ κρίνω , καί μηδείς κατά αὐτός διαβολή φείδομαι , ὁ ὁ ἐπιθυμία αὐτός ἀνθίστημι . οἷος γάρ αὐτός καί ὁ νῦν κατά ὁ ἐκκλησία οἰκονομία . φρικτός μέν διά ὁ ὁ ποιέω εὐκολία , ἐλεεινός δέ διά ὁ ὁ πάσχω ἀναισθησία . ευιππιας τέκνον καί ευιππιας ἔκγονος , διά πρέσβυς ἀξιόπιστος ἐκ ὁ ὑπερορία μετακαλέω εἰς ὁ Σεβάστεια , πιστεύω ὁ λαός . παραλαμβάνω ὁ θυσιαστήριον , ζύμη γίγνομαι ὁ ἐκεῖ ἐκκλησία . παρά ὅς ἐγώ μέν ὡς ὁμοουσιαστής διώκω . Εὐστάθιος δέ ὁ βαστάζω ἐν ὁ χάρτης ἀπό Ῥώμη μέχρι Τύανα ὁ ὁμοούσιος , οὗτος νῦν αὐτός ἀνακεράννυμι , εἰμί καί ὅτι παραδείκνυμι εἰς ὁ πολυπόθητος αὐτός κοινωνία οὐ δύναμαι , ἢ φοβέω ὁ πλῆθος ὁ κατά αὐτός συμφωνέω , ἢ αἰδέομαι ὁ ἀξιόπιστος . τίς γάρ εἰμί ὁ συλλέγω , καί πῶς μέν χειροτονέω ἕκαστος , ἀπό ποῖος δέ ὁ ἐκ ἀρχή βίος ἐπί οὗτος παρέρχομαι ὁ δυναστεία νῦν , ἐγώ μέν μή ποτός οὗτος σχολάζω , ὥστε ὁ ἐκεῖνος πρᾶξις ἐκδιηγέομαι . μανθάνω γάρ προσεύχομαι · ὅπως εἄν μή λαλέω ὁ στόμα ἐγώ ὁ ἔργον ὁ ἄνθρωπος . αὐτός δέ ἐρευνάω μανθάνω · ἄν σύ διαφεύγω , ὁ κριτής πάντως οὖον λανθάνω . ὅς μέντοι πάσχω πάθος οὖον παραιτέομαι καί πρός ὁ σός ἐξεῖπον ἀγάπη , ὅτι πέρυσι , ἀσθενέω πυρετός λάβρος , καί ἐγγίζω μέχρι αὐτός ὁ πύλη ὁ θάνατος , εἶτα ὑπό ὁ ὁ Θεός φιλανθρωπία ἀνακαλέω , δυσχερῶς ἔχω πρός ὁ ἐπάνοδος , λογίζομαι εἰς οἷος πάλιν ἔρχομαι κακός · καί κατά ἐμαυτοῦ σκοπέω , τίς ποτός ἄρα εἰμί ὁ ἐν ὁ βαθύς ὁ σοφία ἀπόκειμαι ὁ Θεός , διά ὅς ἐγώ πάλιν ὁ ἐν σάρξ ζωή ἡμέρα συγχωρέω . ἐπεί δέ γιγνώσκω οὗτος , λογίζομαι , ὅτι βούλομαι ἐγώ ὁ Κύριος ὁράω παύω ὁ σάλος ὁ ἐκκλησία , ὅς πάσχω πρό οὗτος ἐπί ὁ χωρισμός ὁ διά ὁ περιπλάσσω αὐτός σεμνότης πᾶς πιστεύω . ἢ καί τάχα τονόω ἐγώ ὁ ψυχή καί νηπτικός πρός γε ὁ ἐφεξῆς καθίστημι ὁ Κύριος βούλομαι , ὡς μή προσέχω ἄνθρωπος , ἀλλά διά ὁ εὐαγγελικός ἐντολή καταρτίζω , ὅς οὔτε καιρός οὔτε περίστασις ἀνθρώπινος πρᾶγμα συμμεταβάλλω , ἀλλά ὁ αὐτός διαμένω , ὡς προφέρω ἀπό ὁ ἀψευδής καί μακάριος στόμα , οὗτος διαιωνίζω . Ἄνθρωπος δέ ὁ νεφέλη ἔοικα , πρός ὁ ὁ πνεῦμα μεταβολή ἄλλοτε κατά ἄλλος μέρος ὁ ἀήρ ἐμφέρω . καί μάλιστα δή οὗτος , περί ὅς ὁ λόγος , πολύτροπος ὁ εἰς ἡμέτερος πείρω ἥκω φαίνω . εἰμί μέν καί εἰς ὁ λοιπάς ὁ βίος πρᾶγμα εἶπον εἄν ὁ συμβιόω , ὅς δέ οὖν ἐγώ φαίνω , ὁ περί ὁ πίστις αὐτός εὐμετάθετος , οὐ οἶδα μέχρι ὁ νῦν ἐν ἄλλος οὔτε αὐτός ἱστορέω οὔτε ἀκούω ἕτερος . Ἄρειος κατακολουθέω ὁ ἐκ ἀρχή · μετατίθημι πρός Ἑρμογένης , ὁ κατά διάμετρος ἐχθρός εἰμί ὁ Ἄρειος κακοδοξία , ὡς δηλόω αὐτός ὁ πίστις ὁ κατά Νίκαια παρά ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ ἐκφωνέω ἐκ ἀρχή . κοιμάω Ἑρμογένης , καί πάλιν μεθίστημι πρός Εὐσέβιος , ἀνήρ κορυφαῖος ὁ κατά Ἄρειος κύκλος , ὡς ὁ πειράω φημί . ἐκεῖθεν ἐκπίτνω διά ὅς δήποτε αἴτιος , πάλιν ἀνατρέχω εἰς ὁ πατρίς , καί πάλιν ὁ Ἀρειανός ὑποκρύπτω φρόνημα . παρέρχομαι εἰς ὁ ἐπισκοπή , ἵνα ὁ ἐν μέσος παραλείπω , ὅσος ἐκτίθημι πίστις . ἐπί Ἄγκυρα ἄλλος , ἕτερος ἐν Σελεύκεια , ἕτερος ἐν Κωνσταντινούπολις , ὁ πολυθρύλλητος , ἐν Λάμψακος ἕτερος , μετά οὗτος ὁ ἐν Νίκη ὁ Θρᾴκη , νῦν πάλιν ὁ ἐν Κύζικος · ὅς ὁ μέν ἄλλος οὐ ἐπίσταμαι , τοσοῦτος δέ ἀκούω , ὅτι ὁ ὁμοούσιος κατασιγάω , ὁ κατά οὐσία ὅμοιος νῦν ἐπιφέρω , καί ὁ εἰς πνεῦμα ὁ ἅγιος βλασφημία μετά Εὐνόμιος συγγράφω . οὗτος δέ ὁ πίστις ὅς ἀπαριθμέω , εἰμί καί μή πᾶς πρός ἀλλήλων ἔχω ἐναντίος , ἀλλά οὖν ὁ εὐμετάβολος ὁ τρόπος ὁμοίως συνίστημι , διά ὁ μηδέποτε αὐτός ἐπί ὁ αὐτός ἵστημι ῥῆμα . οὗτος εἰμί ἀληθής , μυρίος ἕτερος ἀποσιωπάω . ἐπεί δέ καί πρός σύ διαβαίνω νῦν , ἀξιόω ἀντιγράφω διά ὁ αὐτός ἀνήρ ( λέγω δέ ὁ συμπρεσβύτερος ἐγώ στρατήγιον ) , εἴτε ὁ αὐτός διαμένω πρός ἐγώ , εἴτε καί ἀλλοιόω ἀπό ὁ συντυχία . οὔτε γάρ ἐκεῖνος εἰκός εἰμί σιωπάω , οὔτε αὐτός σός , ὁ ἐγώ τοιοῦτος γράφω , μή οὐ καί πρός ἐκεῖνος ὁ παρρησία χράω . εἰμί μέν οὖν μένω ἐν ὁ πρός ἐγώ κοινωνία οὗτος ἀγαθός καί εὐχή ὁ ἄνω2 ἄξιος · εἰμί δέ σύ πρός ἑαυτοῦ μετατίθημι , λυπηρός μέν . πῶς γάρ οὐ ἀδελφός τοιοῦτος χωρισμός ; πλήν εἰμί καί μηδείς ἄλλος , ὁ γοῦν φέρω ὁ τοιοῦτος ζημία παρά αὐτός ἐκεῖνος ἱκανῶς γυμνάζω .