basilius-theology.epistulae 240
Καὶ ἐπιστείλαντες ἡμῖν καλῶς ἐποιήσατε καὶ διὰ τοιούτου ἀνδρὸς ἐπιστείλαντες , ὃς καὶ ἄνευ γραμμάτων ἐξήρκεσεν ἂν ἡμῖν τήν τε ἐπὶ ταῖς φροντίσι παραμυθίαν ἱκανὴν παρασχεῖν καὶ διδασκαλίαν ἀκριβῆ τῶν πραγμάτων ποιήσασθαι . πολλὰ γὰρ ἦν ἃ ἐπεζητοῦμεν παρὰ τοῦ σαφέστατα ἐπισταμένου μαθεῖν , διὰ τὸ τὰς φήμας πεπλανημένως πρὸς ἡμᾶς διαβαίνειν , ἃ πάντα εὐσταθῶς καὶ ἐμπείρως διηγήσατο ἡμῖν ὁ ποθεινότατος καὶ τιμιώτατος ἀδελφὸς ἡμῶν Θεοδόσιος ὁ συμπρεσβύτερος . ἃ τοίνυν ἑαυτοῖς συμβουλεύομεν , ταῦτα καὶ πρὸς τὴν ὑμετέραν εὐλάβειαν γράφομεν · ὅτι πολλοῖς συνέβη ταῦτα , ἃ καὶ ὑμῖν , καὶ οὐ κατὰ τὸν παρόντα καιρὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ μυρία τῶν τοιούτων τὰ ὑποδείγματα · τὰ μὲν ἐγγράφως αἱ ἱστορίαι καταλελοίπασι , τὰ δὲ τῇ ἀγράφῳ μνήμῃ παρὰ τῶν εἰδότων διεδεξάμεθα · ὅτι καὶ κατὰ ἄνδρα ἕκαστον , καὶ κατὰ πόλεις πειρασμοὶ περιέσχον ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου τοὺς εἰς αὐτὸν ἠλπικότας . ἀλλʼ ὅμως παρῆλθε πάντα , καὶ οὐδὲν τῶν σκυθρωπῶν ἀθάνατον ἔσχε τὸ λυπηρόν . ὡς γὰρ αἱ χάλαζαι , καὶ οἱ χείμαρροι , καὶ ὅσα τῶν κακῶν αὐτοσχέδια , τὰ μὲν μαλακὰ ῥᾳδίως ἔβλαψε καὶ διελυμήνατο , τοῖς δὲ ἀντιτύποις περιτυχόντα ἔπαθέ τι μᾶλλον ἢ ἔδρασεν , οὕτω καὶ οἱ λάβροι κατὰ τῆς Ἐκκλησίας πειρασμοὶ κινηθέντες ἀσθενέστεροι τοῦ στερεώματος τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως διεδείχθησαν . ὡς οὖν παρῆλθε τῆς χαλάζης τὸ νέφος , καὶ παρερρύη τὴν χαράδραν ὁ χείμαρρος ( τὸ μὲν γὰρ εἰς αἰθρίαν διελύθη , ὁ δὲ ἐνηφανίσθη τῷ βυθῷ , ξηρὰν καὶ ἄνικμον τὴν ὁδὸν δι’ ἧς ἐρρύη καταλιπών ) , οὕτω καὶ τὰ νῦν ἡμᾶς χειμάζοντα μικρὸν ὕστερον οὐκ ἔσται · μόνον ἐὰν καταδεξώμεθα μὴ τὸ παρὸν ὁρᾷν , ἀλλὰ τοῖς μικρὸν πορρωτέρω ταῖς ἐλπίσιν ἐνατενίζειν . Εἴτε οὖν βαρὺς ὁ πειρασμός , ἀδελφοί , ὑπομείνωμεν τὰ ἐπίπονα · οὐδεὶς γὰρ μὴ πληγεὶς ἐν ἀγῶσι , μηδὲ κονισάμενος , στεφανοῦται . εἴτε κοῦφα ταῦτα τοῦ διαβόλου τὰ παίγνια , καὶ οἱ ἐπιπεμφθέντες ἡμῖν , ὀχληροὶ μέν , διότι τούτου εἰσὶν ὑπηρέται , εὐκαταφρόνητοι δέ , ὅτι τῇ πονηρίᾳ αὐτῶν ὁ Θεὸς ἀδυναμίαν συνῆψε , φυλαξώμεθα τὴν κατάγνωσιν , ὡς ἐπὶ μικροῖς παθήμασι μεγάλα ὀδυρόμενοι . ἓν γάρ ἐστιν ὀδύνης ἄξιον , ἡ αὐτοῦ ἐκείνου ἀπώλεια , τοῦ τῆς προσκαίρου ἕνεκεν δόξης ( εἴπερ οὖν δόξαν χρὴ λέγειν τὸ δημοσίᾳ ἀσχημονεῖν ) τῆς αἰωνίας τῶν δικαίων τιμῆς ἑαυτὸν ἀποστερήσαντος . τέκνα ὁμολογητῶν , καὶ τέκνα μαρτύρων ἐστέ , τῶν μέχρις αἵματος ἀντικαταστάντων πρὸς τὴν ἁμαρτίαν . τοῖς οἰκείοις ἕκαστος χρησάσθω ὑποδείγμασι πρὸς τὴν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἔνστασιν . οὐδεὶς ἡμῶν πληγαῖς κατεξάνθη , οὐδενὸς οἶκος ἐδημεύθη , οὐ τὴν ὑπερορίαν ᾠκήσαμεν , οὐ δεσμωτήριον ἐγνωρίσαμεν . τί πεπόνθαμεν δεινόν ; εἰ μὴ τάχα τοῦτο λυπηρόν , ὅτι μηδὲν πεπόνθαμεν , μηδὲ ἐνομίσθημεν ἄξιοι τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ παθημάτων . εἰ δὲ ὅτι ὁ δεῖνα τὸν οἶκον κατέχει τῆς προσευχῆς , ὑμεῖς δὲ ἐν τῷ ὑπαίθρῳ προσκυνεῖτε τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς Δεσπότην , τοῦτο ὑμᾶς ἀνιᾷ , ἐνθυμήθητε , ὅτι οἱ μὲν ἕνδεκα μαθηταὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ ἦσαν ἀποκεκλεισμένοι , οἱ δὲ σταυρώσαντες τὸν Κύριον ἐν τῷ περιβοήτῳ ναῷ τὴν Ἰουδαϊκὴν λατρείαν ἐπλήρουν . Ἰούδας γὰρ τὸν δι’ ἀγχόνης θάνατον τοῦ μετʼ αἰσχύνης ζῇν προτιμήσας , ἔδειξε τάχα τῶν νῦν ἀπερυθριασάντων πρὸς πᾶσαν ἀνθρώπων κατάγνωσιν , καὶ διὰ τοῦτο ἀναιδῶς πρὸς τὰ αἰσχρὰ διακειμένων , ἑαυτὸν αἱρετώτερον . Μόνον μὴ ἐξαπατηθῆτε ταῖς ψευδολογίαις αὐτῶν ἐπαγγελλομένων ὀρθότητα πίστεως . Χριστέμποροι γὰρ οἱ τοιοῦτοι , καὶ οὐ Χριστιανοί , τὸ ἀεὶ αὐτοῖς κατὰ τὸν βίον τοῦτον λυσιτελοῦν τοῦ κατʼ ἀλήθειαν ζῇν προτιμῶντες . ὅτε ἐνόμισαν κτᾶσθαι τὴν κενὴν ταύτην ἀρχήν , προσέθεντο τοῖς ἐχθροῖς τοῦ Χριστοῦ · ὅτε εἶδον τοὺς λαοὺς ἀγριαίνοντας , σχηματίζονται πάλιν τὴν ὀρθότητα . οὐκ οἶδα ἐπίσκοπον , μηδὲ ἀριθμήσαιμι ἐν ἱερεῦσι Χριστοῦ τὸν παρὰ τῶν βεβήλων χειρῶν ἐπὶ καταλύσει τῆς πίστεως εἰς προστασίαν προβεβλημένον . αὕτη ἐστὶν ἡ ἐμὴ κρίσις . ὑμεῖς δὲ εἴ τινα ἔχετε μεθʼ ἡμῶν μερίδα , ταὐτὰ ἡμῖν φρονήσετε δηλονότι . εἰ δὲ ἐφʼ ἑαυτῶν βουλεύεσθε , τῆς ἰδίας γνώμης ἕκαστος κύριός ἐστιν , ἡμεῖς ἀθῶοι ἀπὸ τοῦ αἵματος τούτου . ταῦτα δὲ ἔγραψα , οὐχ ὑμῖν ἀπιστῶν , ἀλλὰ τὸ τινῶν ἀμφίβολον στηρίζων ἐκ τοῦ γνωρίσαι τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην , ὡς μὴ προληφθῆναί τινα εἰς κοινωνίαν , μηδὲ τῆς χειρὸς αὐτῶν ἐπιβολὴν δεξαμένους , μετὰ ταῦτα εἰρήνης γενομένης , βιάζεσθαι ἑαυτοὺς ἐναριθμεῖν τῷ ἱερατικῷ πληρώματι . πάντα τὸν κλῆρον , τόν τε κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὸν ἐπὶ τῆς παροικίας , μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ φοβουμένου τὸν Κύριον , ἀσπαζόμεθα δι’ ὑμῶν .
Lemmas: καί ἐπιστέλλω ἐγώ καλῶς ποιέω καί διά τοιοῦτος ἀνήρ ἐπιστέλλω , ὅς καί ἄνευ γράμμα ἐξαρκέω εἄν ἐγώ ὁ τε ἐπί ὁ φροντίς παραμυθία ἱκανός παρέχω καί διδασκαλία ἀκριβής ὁ πρᾶγμα ποιέω . πολύς γάρ εἰμί ὁ ἐπιζητέω παρά ὁ σαφής ἐφίστημι μανθάνω , διά ὁ ὁ φήμη πεπλανημένως πρός ἐγώ διαβαίνω , ὁ πᾶς εὐσταθής καί ἔμπειρος διηγέομαι ἐγώ ὁ ποθεινότατος καί τίμιος ἀδελφός ἐγώ Θεοδόσιος ὁ συμπρεσβύτερος . ὁ τοίνυν ἑαυτοῦ συμβουλεύω , οὗτος καί πρός ὁ ὑμέτερος εὐλάβεια γράφω · ὅτι πολύς συμβαίνω οὗτος , ὁ καί σύ , καί οὖον κατά ὁ πάρειμι καιρός μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ παρέρχομαι χρόνος μυρίος ὁ τοιοῦτος ὁ ὑπόδειγμα · ὁ μέν ἔγγραφος ὁ ἱστορία καταλείπω , ὁ δέ ὁ ἄγραφος μνήμη παρά ὁ οἶδα διαδέχομαι · ὅτι καί κατά ἀνήρ ἕκαστος , καί κατά πόλις πειρασμός περιέχω ὑπέρ ὁ ὄνομα ὁ κύριος ὁ εἰς αὐτός ἐλπίζω . ἀλλά ὅμως παρέρχομαι πᾶς , καί οὐδείς ὁ σκυθρωπός ἀθάνατος ἔχω ὁ λυπηρός . ὡς γάρ ὁ χάλαζα , καί ὁ χειμάρρους , καί ὅσος ὁ κακός αὐτοσχέδιος , ὁ μέν μαλακός ῥᾳδίως βλάπτω καί διαλυμαίνομαι , ὁ δέ ἀντίτυπος περιτυγχάνω πάσχω τίς μᾶλλον ἢ δράω , οὗτος καί ὁ λάβρος κατά ὁ ἐκκλησία πειρασμός κινέω ἀσθενής ὁ στερέωμα ὁ εἰς Χριστός πίστις διαδείκνυμι . ὡς οὖν παρέρχομαι ὁ χάλαζα ὁ νέφος , καί παραρρέω ὁ χαράδρα ὁ χειμάρρους ( ὁ μέν γάρ εἰς αἰθρία διαλύω , ὁ δέ ἐναφανίζω ὁ βυθός , ξηρός καί ἄνικμος ὁ ὁδός διά ὅς ῥέω καταλείπω ) , οὗτος καί ὁ νῦν ἐγώ χειμάζω μικρός ὕστερος οὐ εἰμί · μόνος ἐάν καταδέχομαι μή ὁ πάρειμι ὁράω , ἀλλά ὁ μικρός πρόσω ὁ ἐλπίς ἐνατενίζω . εἴτε οὖν βαρύς ὁ πειρασμός , ἀδελφός , ὑπομένω ὁ ἐπίπονος · οὐδείς γάρ μή πλήσσω ἐν ἀγών , μηδέ κονίω , στεφανόω . εἴτε κοῦφος οὗτος ὁ διάβολος ὁ παίγνιον , καί ὁ ἐπιπέμπω ἐγώ , ὀχληρός μέν , διότι οὗτος εἰμί ὑπηρέτης , εὐκαταφρόνητος δέ , ὅτι ὁ πονηρία αὐτός ὁ θεός ἀδυναμία συνάπτω , φυλάσσω ὁ κατάγνωσις , ὡς ἐπί μικρός πάθημα μέγας ὀδύρομαι . εἷς γάρ εἰμί ὀδύνη ἄξιος , ὁ αὐτός ἐκεῖνος ἀπώλεια , ὁ ὁ πρόσκαιρος ἕνεκα δόξα ( εἴπερ οὖν δόξα χρή λέγω ὁ δημόσιος ἀσχημονέω ) ὁ αἰώνιος ὁ Δίκαιος τιμή ἑαυτοῦ ἀποστερέω . τέκνον ομολογητής , καί τέκνον μάρτυς εἰμί , ὁ μέχρι αἷμα ἀντικαθίστημι πρός ὁ ἁμαρτία . ὁ οἰκέω ἕκαστος χράω ὑπόδειγμα πρός ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἔνστασις . οὐδείς ἐγώ πληγή καταξαίνω , οὐδείς οἶκος δημεύω , οὖον ὁ ὑπερορία οἰκέω , οὖον δεσμωτήριον γνωρίζω . τίς πάσχω δεινός ; εἰμί μή τάχα οὗτος λυπηρός , ὅτι μηδείς πάσχω , μηδέ νομίζω ἄξιος ὁ ὑπέρ Χριστός πάθημα . εἰμί δέ ὅτι ὁ Δεῖνα ὁ οἶκος κατέχω ὁ προσευχή , σύ δέ ἐν ὁ ὕπαιθρος προσκυνέω ὁ οὐρανός καί γῆ δεσπότης , οὗτος σύ ἀνιάω , ἐνθυμέομαι , ὅτι ὁ μέν ἕνδεκα μαθητής ἐν ὁ ὑπερῷος εἰμί ἀποκλείω , ὁ δέ σταυρόω ὁ κύριος ἐν ὁ περιβόητος ναός ὁ Ἰουδαικός λατρεία πληρόω . Ἰούδας γάρ ὁ διά ἀγχόνη θάνατος ὁ μετά αἰσχύνη ζάω προτιμάω , δείκνυμι τάχα ὁ νῦν ἀπερυθριάω πρός πᾶς ἄνθρωπος κατάγνωσις , καί διά οὗτος ἀναιδής πρός ὁ αἰσχρός διάκειμαι , ἑαυτοῦ αἱρετός . Μόνος μή ἐξαπατάω ὁ ψευδολογία αὐτός ἐπαγγέλλω ὀρθότης πίστις . Χριστέμπορος γάρ ὁ τοιοῦτος , καί οὖον Χριστιανός , ὁ ἀεί αὐτός κατά ὁ βίος οὗτος λυσιτελέω ὁ κατά ἀλήθεια ζάω προτιμάω . ὅτε νομίζω κτάομαι ὁ κενός οὗτος ἀρχή , προστίθημι ὁ ἐχθρός ὁ Χριστός · ὅτε εἶδον ὁ λαός ἀγριαίνω , σχηματίζω πάλιν ὁ ὀρθότης . οὐ οἶδα ἐπίσκοπος , μηδέ ἀριθμέω ἐν ἱερεύς Χριστός ὁ παρά ὁ βέβηλος χείρ ἐπί καταλύω ὁ πίστις εἰς προστασία προβάλλω . οὗτος εἰμί ὁ ἐμός κρίσις . σύ δέ εἰμί τις ἔχω μετά ἐγώ μερίς , αὐτός ἐγώ φρονέω δηλονότι . εἰμί δέ ἐπί ἑαυτοῦ βουλεύω , ὁ ἴδιος γνώμη ἕκαστος κύριος εἰμί , ἐγώ ἀθῶς ἀπό ὁ αἷμα οὗτος . οὗτος δέ γράφω , οὐ σύ ἀπιστέω , ἀλλά ὁ τις ἀμφίβολος στηρίζω ἐκ ὁ γνωρίζω ὁ ἐμαυτοῦ γνώμη , ὡς μή προλαμβάνω τις εἰς κοινωνία , μηδέ ὁ χείρ αὐτός ἐπιβολή δέχομαι , μετά οὗτος εἰρήνη γίγνομαι , βιάζομαι ἑαυτοῦ ἐναριθμέω ὁ ἱερατικός πλήρωμα . πᾶς ὁ κλῆρος , ὁ τε κατά ὁ πόλις καί ὁ ἐπί ὁ παροικία , μετά πᾶς ὁ λαός φοβέω ὁ κύριος , ἀσπάζομαι διά σύ .