basilius-theology.epistulae 41
Μικρά σου τὰ τῆς παρούσης τύχης ἀνδραγαθήματα , καὶ φαῦλα τὰ τῆς ἀριστείας , ἧς αὐτὸς ἠρίστευσας καθʼ ἡμῶν , οὐχὶ δὲ καθʼ ἡμῶν , ἀλλὰ καθʼ ἑαυτοῦ . ἐγὼ δὲ τρόμῳ συνέχομαι ὅταν λάβω κατὰ νοῦν πορφυρίδα σε περιβεβλῆσθαι , στεφάνῳ δὲ τὴν ἄτιμον κεκοσμῆσθαί σου κεφαλήν , ὅπερ δίχα εὐσεβείας οὐκ ἔντιμον , ἀλλʼ ἄτιμον καθίστησί σου τὴν βασιλείαν , ἀλλʼ αὐτός , ἐπανελθὼν καὶ ὑπερμεγέθης γενόμενος , ὥς γε φαῦλοι καὶ μισόκαλοι δαίμονες εἵλκυσάν σε εἰς τοῦτο , οὐ μόνον ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν ἀνθρώπων φρονεῖν ἤρξω , ἀλλὰ καὶ εἰς Θεὸν ὑπεραίρεσθαι , καὶ τὴν πάντων μητέρα καὶ τιθηνὸν Ἐκκλησίαν ἐνυβρίζειν , μηνύσει χρησάμενος πρός με τὸν εὐτελέστατον χιλιάδα χρυσίου λιτρῶν ἐξαποσταλῆναί σοι παρʼ ἐμοῦ . Καὶ ἡ μὲν τοῦ χρυσίου ὁλκὴ οὐκ ἐθάμβησέ μου τὴν διάνοιαν , εἰ καὶ μάλα πολλὴ καθέστηκεν , ἀλλὰ δακρῦσαί με πικρῶς παρεσκεύασεν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ταχίστῃ σου ἀπωλείᾳ . ἐντεθύμημαι γὰρ καθʼ ἑαυτὸν ὡς ἐγώ τε αὐτὸς καὶ ἡ σὴ καλοκἀγαθία κοινῶς μεμαθήκαμεν τὰ ἱερὰ καὶ βέλτιστα γράμματα . ἑκάτεροι δὲ διεξήλθομεν τὰς ἁγίας καὶ θεοπνεύστους Γραφάς , καὶ ἐλάνθανε μέν σε τότε οὐδέν , ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος ἀκόσμητος καθέστηκας , ὑπὸ τοιούτου φρονήματος στρατοπεδευθείς . ᾔδεις ἡμᾶς πρὸ τῆς χθές , γαληνότατε , ἐπʼ ἀπληστίᾳ χρημάτων μὴ πολιτεύεσθαι · νῦν δὲ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν δέκα ἑκατοντάδας χρυσίου λιτρῶν ἐξαποσταλῆναί σοι ἐπεζήτησας παρʼ ἡμῶν . φείσασθαι ἡμῶν τοίνυν θέλησον , γαληνότατε , τοσαῦτα κεκτημένων ὅσα , ἂν τήμερον θελήσωμεν φαγεῖν , οὐκ ἐξαρκέσει ἡμῖν . ἀργεῖ γὰρ ὡς εἰκὸς παρʼ ἡμῖν μαγείρων τέχνη , μάχαιρα δὲ αὐτῶν αἵμασιν οὐ προσομιλεῖ . τὰ μέγιστα τῶν παρʼ ἡμῖν βρωμάτων , ἐν οἷς ἡ δαψίλεια , χόρτων φύλλα σὺν ἄρτῳ τραχυτάτῳ καὶ τῷ ἐξεστηκότι οἴνῳ · ὥστε μὴ ἐκθαμβούμενα ἡμῶν τὰ αἰσθητήρια ὑπὸ τῆς γαστριμαργίας ἐπʼ ἀφροσύνῃ πολιτεύεσθαι . Ἀπήγγειλε δέ μοι καὶ τοῦτο Λαῦσος ὁ σὸς περίβλεπτος τριβοῦνος , ὁ γνήσιός σοι περὶ τὰ ἐσπουδασμένα , ὡς γυνή τις προσέλευσιν ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς σῆς γαληνότητος ἐπʼ ἀπωλείᾳ παιδὸς αὐτῆς φαρμακευθέντος , καὶ ὡς κέκριται παρʼ ὑμῶν φαρμακοὺς μὲν μηδαμοῦ εἶναι , ὄντας δὲ ἀναιρεῖσθαι , ἢ ἐκείνους μόνους περιποιεῖσθαι οἷς ἡ μάχη πρὸς τὰ θηρία . καὶ τοῦτο , ὀρθῶς κριθὲν παρʼ ὑμῶν , ξένον μοι πέφηνε . παντὸς γὰρ γέλωτος ἀνάμεστον τυγχάνει , πῶς τὰ μεγάλα ἄλγη τῶν τραυμάτων μικροῖς φαρμάκοις ἐπιχειρεῖς θεραπεύειν . Θεὸν γὰρ ἐνυβρίσας , χηρῶν καὶ ὀρφανῶν μάτην πρόνοιαν ποιῇ . τὸ μὲν γὰρ μανικὸν καὶ ἐπικίνδυνον , τὸ δὲ φιλοικτίρμονος καὶ συμπαθοῦς . Ἐπαχθὲς ἡμῖν λέγειν πρὸς βασιλέα , ἰδιώτας ὄντας , ἐπαχθέστερον δέ σοι φανήσεται τὸ λέγειν πρὸς Θεόν . οὐδεὶς γὰρ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων φανήσεται . ἃ μέντοι ἀνέγνως , οὐκ ἔγνως · εἰ γὰρ ἔγνως , οὐκ ἂν κατέγνως ,
Lemmas: Μικρά σύ ὁ ὁ πάρειμι τυγχάνω ἀνδραγάθημα , καί φαῦλος ὁ ὁ ἀριστεία , ὅς αὐτός ἀριστεύω κατά ἐγώ , οὐ δέ κατά ἐγώ , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ . ἐγώ δέ τρόμος συνέχω ὅταν λαμβάνω κατά νόος πορφυρίς σύ περιβάλλω , στέφανος δέ ὁ ἄτιμος κοσμέω σύ κεφαλή , ὅσπερ δίχα εὐσέβεια οὐ ἔντιμος , ἀλλά ἄτιμος καθίστημι σύ ὁ βασίλειος , ἀλλά αὐτός , ἐπανέρχομαι καί ὑπερμεγέθης γίγνομαι , ὅς γε φαῦλος καί μισόκαλος δαίμων ἕλκω σύ εἰς οὗτος , οὖον μόνος ὑπέρ πᾶς φύσις ἄνθρωπος φρονέω ἄρχω , ἀλλά καί εἰς θεός ὑπεραίρω , καί ὁ πᾶς μήτηρ καί τιθηνός ἐκκλησία ἐνυβρίζω , μηνύω χράω πρός ἐγώ ὁ εὐτελής χιλιάς χρυσίον λίτρα ἐξαποστέλλω σύ παρά ἐγώ . καί ὁ μέν ὁ χρυσίον ὁλκή οὐ θαμβέω ἐγώ ὁ διάνοια , εἰμί καί μάλα πολύς καθίστημι , ἀλλά δακρύω ἐγώ πικρός παρασκευάζω ἐπί ὁ τοιοῦτος ταχύς σύ ἀπώλεια . ἐνθυμέομαι γάρ κατά ἑαυτοῦ ὡς ἐγώ τε αὐτός καί ὁ σός καλοκἀγαθία κοινῶς μανθάνω ὁ ἱερόv καί ἀγαθός γράμμα . ἑκάτερος δέ διεξέρχομαι ὁ ἅγιος καί θεόπνευστος γραφή , καί λανθάνω μέν σύ τότε οὐδείς , ἐπί δέ ὁ πάρειμι ἀκόσμητος καθίστημι , ὑπό τοιοῦτος φρόνημα στρατοπεδεύω . οἶδα ἐγώ πρό ὁ χθές , γαληνός , ἐπί ἀπληστία χρῆμα μή πολιτεύω · νῦν δέ κατά ὁ ἐνίστημι δέκα ἑκατοντάς χρυσίον λίτρα ἐξαποστέλλω σύ ἐπιζητέω παρά ἐγώ . φείδομαι ἐγώ τοίνυν ἐθέλω , γαληνός , τοσοῦτος κτάομαι ὅσος , εἄν σήμερον ἐθέλω ἐσθίω , οὐ ἐξαρκέω ἐγώ . ἀργέω γάρ ὡς εἰκός παρά ἐγώ μάγειρος τέχνη , μάχαιρα δέ αὐτός αἷμα οὖον προσομιλέω . ὁ μέγας ὁ παρά ἐγώ βρῶμα , ἐν ὅς ὁ δαψίλεια , χόρτος φύλλον σύν ἄρτος τραχύς καί ὁ ἐξίστημι οἶνος · ὥστε μή ἐκθαμβέομαι ἐγώ ὁ αἰσθητήριον ὑπό ὁ γαστριμαργία ἐπί ἀφροσύνη πολιτεύω . ἀπαγγέλλω δέ ἐγώ καί οὗτος Λαῦσος ὁ σός περίβλεπτος Τριβοῦνος , ὁ γνήσιος σύ περί ὁ σπουδάζω , ὡς γυνή τις προσέλευσις ποιέω ἐπί ὁ σός γαληνότης ἐπί ἀπώλεια παῖς αὐτός φαρμακεύω , καί ὡς κρίνω παρά σύ φαρμακός μέν μηδαμοῦ εἰμί , εἰμί δέ ἀναιρέω , ἢ ἐκεῖνος μόνος περιποιέω ὅς ὁ μάχη πρός ὁ θηρίον . καί οὗτος , ὀρθῶς κρίνω παρά σύ , ξένος ἐγώ φαίνω . πᾶς γάρ γέλως ἀνάμεστος τυγχάνω , πῶς ὁ μέγας ἄλγος ὁ τραῦμα μικρός φάρμακον ἐπιχειρέω θεραπεύω . θεός γάρ ἐνυβρίζω , χήρα καί ὀρφανός μάτην πρόνοια ποιέω . ὁ μέν γάρ μανικός καί ἐπικίνδυνος , ὁ δέ φιλοικτίρμων καί συμπαθής . ἐπαχθής ἐγώ λέγω πρός βασιλεύς , ἰδιώτης εἰμί , ἐπαχθής δέ σύ φαίνω ὁ λέγω πρός Θεός . οὐδείς γάρ μεσίτης Θεός καί ἄνθρωπος φαίνω . ὁ μέντοι ἀναγιγνώσκω , οὐ γιγνώσκω · εἰμί γάρ γιγνώσκω , οὐ εἄν καταγιγνώσκω ,