basilius-theology.epistulae 73
Ηὐχαρίστησα τῷ Θεῷ τοῖς γράμμασιν ἐντυχὼν τῆς εὐγενείας σου · πρῶτον μέν , ὅτι ἀνδρὸς τιμᾷν ἡμᾶς προαιρουμένου ἀφίκετό μοι προσηγορία · καὶ γὰρ πολλοῦ μὲν ἀξίαν τιθέμεθα τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν τὴν συντυχίαν · δεύτερον δὲ εἰς εὐφροσύνην , τὸ μνήμης ἀγαθῆς τυγχάνειν . σύμβολον δὲ μνήμης γράμματα , ἅπερ ἐπειδὴ ἐδεξάμην καὶ κατέμαθον τὸν ἐν αὐτοῖς νοῦν , ἐθαύμασα ὅπως τῷ ὄντι κατὰ τὴν πάντων ὑπόληψιν πατρικὴν ἀπένειμε τὴν αἰδῶ . τὸ γὰρ φλεγμαίνοντα καὶ ὠργισμένον καὶ ὁρμήσαντα πρὸς τὴν τῶν λελυπηκότων ἄμυναν , παραλῦσαι μὲν τὸ πολὺ τῆς σφοδρότητος , ἡμᾶς δὲ τοῦ πράγματος κυρίους ποιήσασθαι , ἔδωκεν ἡμῖν εὐφρανθῆναι ὡς ἐπὶ τέκνῳ πνευματικῷ . ἀντὶ οὖν τούτων τί ἄλλο λειπόμενόν ἐστιν ἢ εὔχεσθαί σοι τὰ ἀγαθά ; φίλοις μέν σε ἥδιστον εἶναι , ἐχθροῖς δὲ φοβερόν , πᾶσι δὲ ὁμοίως αἰδέσιμον , ἵνα καὶ οἱ τῶν προσηκόντων τι ἐλλελοιπότες , αἴσθησιν λαβόντες τῆς ἐν σοὶ πραότητος , ἑαυτῶν καθάψωνται , ὅτι εἰς τοιοῦτόν σε ὄντα ἐξήμαρτον . Ἐπειδὴ οὖν προσέταξας τοὺς οἰκέτας ἐπὶ τὸν τόπον ἐν ᾧ τὴν ἀταξίαν ἐπεδείξαντο διαχθῆναι , ἀξιῶ τὸν σκοπὸν μαθεῖν , καθʼ ὃν ἐπιζητεῖ τοῦτο ἡ χρηστότης σου . εἰ μὲν γὰρ αὐτὸς παρέσῃ καὶ αὐτὸς εἰσπράξῃ τῶν τετολμημένων τὴν δίκην , παρέσονται μὲν οἱ παῖδες . τί γὰρ ἄλλο δεῖ γενέσθαι , εἰ τοῦτό σοι κέκριται ; πλὴν ἀλλʼ ἡμεῖς οὐκ οἴδαμεν ποίαν ἔτι χάριν εἰληφότες ἐσόμεθα , ἐάν περ μὴ ἐξαρκέσωμεν ἐξελέσθαι τοὺς παῖδας τῆς τιμωρίας . εἰ δὲ αὐτόν σε ἡ ἐπὶ τῆς λεωφόρου ἀσχολία καθέξει , τίς ὁ ὑποδεχόμενος ἐκεῖ τοὺς ἀνθρώπους ; τίς δὲ ὁ μέλλων αὐτοὺς ἀντὶ σοῦ ἀμύνεσθαι ; ἀλλʼ εἰ δοκεῖ σοι ἐλθεῖν αὐτοὺς εἰς ὄψιν καὶ τοῦτο πάντως κέκριται , μέχρι Σασίμων κέλευσον γενέσθαι αὐτῶν τὴν παράστασιν , καὶ αὐτοῦ δεῖξον σεαυτοῦ τὸ πρᾶον τοῦ ἤθους καὶ μεγαλόθυμον . λαβὼν γὰρ ὑποχειρίους τοὺς παροξύναντας , καὶ ἐν τούτῳ τὸ εὐκαταφρόνητον τῆς σεαυτοῦ ἀξίας ἐπιδειξάμενος , ἄφες αὐτοὺς ἀβλαβεῖς , ὡς ἐν τοῖς προτέροις γράμμασι παρεκαλέσαμεν , ἡμῖν μὲν διδοὺς τὴν χάριν , παρὰ δὲ Θεοῦ τὴν ἐφʼ οἷς ποιεῖς ἀντίδοσιν ἐκδεχόμενος . Καὶ ταῦτα λέγω , οὐχ ὡς οὕτως ὀφείλοντος τελεσθῆναι τοῦ πράγματος , ἀλλὰ συνενδιδοὺς τῇ ὁρμῇ σου , καὶ φοβούμενος μή τι ὑπολείπηται ἄπεπτον τοῦ θυμοῦ , καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῶν φλεγμαινόντων ὀφθαλμῶν καὶ τὰ ἁπαλώτατα τῶν βοηθημάτων ὀδυνηρὰ φαίνεται , οὕτω καὶ νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος ἐξαγριάνῃ σε μᾶλλον ἢ καταστείλῃ . ἐπεὶ τὸ εὐπρεπέστατον ἦν , καὶ σοὶ μέγιστον κόσμον ἐνεγκεῖν δυνάμενον καὶ ἐμοὶ ἀρκοῦν πρὸς τοὺς ἐμαυτοῦ φίλους καὶ ἡλικιώτας εἰς σεμνολόγημα , τὸ ἡμῖν ἐπιτραπῆναι τὴν ἐκδίκησιν . πάντως δὲ εἰ καὶ ὀμώμοσται σοὶ δοῦναι αὐτοὺς εἰς τιμωρίαν κατὰ τοὺς νόμους , οὔτε ἡ παρʼ ἡμῶν ἐπιτίμησις ἐλάττων ἐστὶν εἰς ἐκδίκησιν , οὔτε ὁ θεῖος νόμος ἀτιμότερος τῶν ἐμπολιτευομένων τῷ βίῳ νομίμων . Ἀλλʼ ἦν δυνατὸν αὐτούς , ἐνταῦθα ἐπιστραφέντας τοῖς ἡμετέροις νομίμοις , ἐν οἷς καὶ αὐτὸς τὴν ἐλπίδα ἔχεις τῆς σωτηρίας , καὶ σὲ τῆς ἐπὶ τῷ ὅρκῳ ἀνάγκης ἐλευθερῶσαι , καὶ αὐτοὺς σύμμετρον τοῖς ἡμαρτημένοις ἐκπληρῶσαι τὴν δίκην . Ἀλλὰ πάλιν μακρὰν ποιῶ τὴν ἐπιστολήν . ὑπὸ γὰρ τοῦ σφόδρα σπουδάζειν πιθανός σοι γενέσθαι , οὐδὲν τῶν εἰς διάνοιαν ἐρχομένων ἀποσιωπῆσαι ἀνέχομαι , φοβούμενος μὴ παρὰ τοῦτο ἄπρακτός μοι ἡ αἴτησις γένηται , ἐλλιπῶς μου τὴν διδασκαλίαν ποιησαμένου . ἀλλʼ , ὦ τιμιώτατον καὶ γνήσιον θρέμμα τῆς Ἐκκλησίας , βεβαίωσον καὶ ἐμοὶ τὰς ἐλπίδας , ἃς ἔχω νῦν ἐπὶ σοὶ καὶ τὰς πάντων συμφώνως περὶ τῆς σῆς ἐμμελείας καὶ πραότητος μαρτυρίας , καὶ ἐπίστειλον τῷ στρατιώτῃ ἀπαλλαγῆναι ἡμῶν ἐν τάχει , ὃς νῦν γε οὐδὲν ἐπαχθείας οὐδὲ ὕβρεως ἐλλέλοιπε , μᾶλλον αἱρούμενός σε μὴ λυπῆσαι ἢ πάντας ἡμᾶς οἰκείους ἔχειν καὶ φίλους .
Lemmas: εὐχαριστέω ὁ Θεός ὁ γράμμα ἐντυγχάνω ὁ εὐγένεια σύ · πρῶτος μέν , ὅτι ἀνήρ τιμάω ἐγώ προαιρέω ἀφικνέομαι ἐγώ προσηγορία · καί γάρ πολύς μέν ἄξιος τίθημι ὁ Ἀρίστων ἀνήρ ὁ συντυχία · δύο δέ εἰς Εὐφρόσυνος , ὁ μνήμη ἀγαθός τυγχάνω . σύμβολον δέ μνήμη γράμμα , ὅσπερ ἐπεί δέχομαι καί καταμανθάνω ὁ ἐν αὐτός νόος , θαυμάζω ὅπως ὁ εἰμί κατά ὁ πᾶς ὑπόληψις πατρικός ἀπονέμω ὁ αἰδώς . ὁ γάρ φλεγμαίνω καί ὀργίζω καί ὁρμάω πρός ὁ ὁ λυπέω ἄμυνα , παραλύω μέν ὁ πολύς ὁ σφοδρότης , ἐγώ δέ ὁ πρᾶγμα κύριος ποιέω , δίδωμι ἐγώ εὐφραίνω ὡς ἐπί τέκνον πνευματικός . ἀντί οὖν οὗτος τίς ἄλλος λείπω εἰμί ἢ εὔχομαι σύ ὁ ἀγαθός ; φίλος μέν σύ ἡδύς εἰμί , ἐχθρός δέ φοβερός , πᾶς δέ ὁμοίως αἰδέσιμος , ἵνα καί ὁ ὁ προσήκω τίς ἐλλείπω , αἴσθησις λαμβάνω ὁ ἐν σύ πραότης , ἑαυτοῦ καθάπτω , ὅτι εἰς τοιοῦτος σύ εἰμί ἐξαμαρτάνω . ἐπεί οὖν προστάσσω ὁ οἰκέτης ἐπί ὁ τόπος ἐν ὅς ὁ ἀταξία ἐπιδείκνυμι διάγω , ἀξιόω ὁ σκοπός μανθάνω , κατά ὅς ἐπιζητέω οὗτος ὁ χρηστότης σύ . εἰμί μέν γάρ αὐτός πάρειμι καί αὐτός εἰσπράσσω ὁ τολμάω ὁ δίκη , πάρειμι μέν ὁ παῖς . τίς γάρ ἄλλος δεῖ γίγνομαι , εἰμί οὗτος σύ κρίνω ; πλήν ἀλλά ἐγώ οὐ οἶδα ποῖος ἔτι χάρις λαμβάνω εἰμί , ἐάν περ μή ἐξαρκέω ἐξαιρέω ὁ παῖς ὁ τιμωρία . εἰμί δέ αὐτός σύ ὁ ἐπί ὁ λεωφόρος ἀσχολία κατέχω , τίς ὁ ὑποδέχομαι ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος ; τίς δέ ὁ μέλλω αὐτός ἀντί σύ ἀμύνω ; ἀλλά εἰμί δοκέω σύ ἔρχομαι αὐτός εἰς ὄψις καί οὗτος πάντως κρίνω , μέχρι σιμός κελεύω γίγνομαι αὐτός ὁ παράστασις , καί αὐτός δείκνυμι σεαυτοῦ ὁ πρᾶος ὁ ἦθος καί μεγαλόθυμος . λαμβάνω γάρ ὑποχείριος ὁ παροξύνω , καί ἐν οὗτος ὁ εὐκαταφρόνητος ὁ σεαυτοῦ ἄξιος ἐπιδείκνυμι , ἀφίημι αὐτός ἀβλαβής , ὡς ἐν ὁ πρότερος γράμμα παρακαλέω , ἐγώ μέν δίδωμι ὁ χάρις , παρά δέ Θεός ὁ ἐπί ὅς ποιέω ἀντίδοσις ἐκδέχομαι . καί οὗτος λέγω , οὐ ὡς οὕτως ὀφείλω τελέω ὁ πρᾶγμα , ἀλλά συνενδίδωμι ὁ ὁρμή σύ , καί φοβέω μή τίς ὑπολείπω ἄπεπτος ὁ θυμός , καί ὥσπερ ἐπί ὁ φλεγμαίνω ὀφθαλμός καί ὁ ἁπαλός ὁ βοήθημα ὀδυνηρός φαίνω , οὗτος καί νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος ἐξαγριαίνω σύ μᾶλλον ἢ καταστέλλω . ἐπεί ὁ εὐπρεπής εἰμί , καί σύ μέγας κόσμος φέρω δύναμαι καί ἐγώ ἀρκέω πρός ὁ ἐμαυτοῦ φίλος καί ἡλικιώτης εἰς σεμνολόγημα , ὁ ἐγώ ἐπιτρέπω ὁ ἐκδίκησις . πάντως δέ εἰμί καί ὄμνυμι σύ δίδωμι αὐτός εἰς τιμωρία κατά ὁ νόμος , οὔτε ὁ παρά ἐγώ ἐπιτίμησις μικρός εἰμί εἰς ἐκδίκησις , οὔτε ὁ θεῖος νόμος ἄτιμος ὁ ἐμπολιτεύω ὁ βίος νόμιμος . ἀλλά εἰμί δυνατός αὐτός , ἐνταῦθα ἐπιστρέφω ὁ ἡμέτερος νόμιμος , ἐν ὅς καί αὐτός ὁ ἐλπίς ἔχω ὁ σωτηρία , καί σύ ὁ ἐπί ὁ Ὅρκος ἀνάγκη ἐλευθερόω , καί αὐτός σύμμετρος ὁ ἁμαρτάνω ἐκπληρόω ὁ δίκη . ἀλλά πάλιν μακράν ποιέω ὁ ἐπιστολή . ὑπό γάρ ὁ σφόδρα σπουδάζω πιθανός σύ γίγνομαι , οὐδείς ὁ εἰς διάνοια ἐρχόμενος ἀποσιωπάω ἀνέχω , φοβέω μή παρά οὗτος ἄπρακτος ἐγώ ὁ αἴτησις γίγνομαι , ἐλλιπῶς ἐγώ ὁ διδασκαλία ποιέω . ἀλλά , εἰμί τίμιος καί γνήσιος θρέμμα ὁ ἐκκλησία , βεβαιόω καί ἐγώ ὁ ἐλπίς , ὅς ἔχω νῦν ἐπί σύ καί ὁ πᾶς σύμφωνος περί ὁ σός ἐμμέλεια καί πραότης μαρτυρία , καί ἐπιστέλλω ὁ στρατιώτης ἀπαλλάσσω ἐγώ ἐν τάχος , ὅς νῦν γε οὐδείς ἐπάχθεια οὐδέ ὕβρις ἐλλείπω , μᾶλλον αἱρέω σύ μή λυπέω ἢ πᾶς ἐγώ οἰκεῖος ἔχω καί φίλος .