basilius-theology.epistulae 223
Καιρός , φησί , τοῦ σιγᾷν , καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν , ὁ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ λόγος . οὐκοῦν καὶ νῦν , ἐπειδὴ αὐτάρκης ὁ τῆς σιωπῆς ἐγένετο χρόνος , εὔκαιρον λοιπὸν ἀνοῖξαι τὸ στόμα εἰς φανέρωσιν τῆς ἀληθείας τῶν ἀγνοουμένων . ἐπεὶ καὶ ὁ μέγας Ἰὼβ πολὺν μὲν χρόνον σιωπῇ τὰς συμφορὰς ἤνεγκεν , αὐτῷ τούτῳ τὴν ἀνδρείαν ἐπιδεικνύμενος , τῷ ἐγκαρτερεῖν τοῖς δυσφορωτάτοις πάθεσιν , ὅτε δὲ ἱκανῶς ἐν τῇ σιωπῇ διήθλησε , καὶ διέμεινεν ἐν τῷ βάθει τῆς καρδίας ἀποστέγων τὴν ἀλγηδόνα , τότε ἀνοίξας τὸ στόμα ἀπεφθέγξατο ἐκεῖνα ἃ πάντες ἴσασι . καὶ ἡμῖν τοίνυν τρίτον τοῦτο ἔτος τῆς σιωπῆς ζηλωτὸν ἐγένετο τοῦ προφήτου τὸ καύχημα λέγοντος · Ἐγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος οὐκ ἀκούων , καὶ οὐκ ἔχων ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ ἐλεγμούς . διὸ ἐναπεκλείσαμεν τῷ βάθει τῆς καρδίας ἡμῶν τὴν ἐκ τῆς συκοφαντίας ἡμῖν ἐγγινομένην ὀδύνην . τῷ ὄντι γὰρ συκοφαντία ἄνδρα ταπεινοῖ , καὶ συκοφαντία περιφέρει πτωχόν . εἰ οὖν τοσοῦτον τὸ ἐκ τῆς συκοφαντίας κακόν , ὥστε καὶ τὸν τέλειον ἤδη ( τοῦτο γὰρ διὰ τῆς προσηγορίας τοῦ ἀνδρὸς ὁ λόγος αἰνίσσεται ) κατάγειν ἀπὸ τοῦ ὕψους καὶ τὸν πτωχόν , τουτέστι τὸν ἐνδεῶς ἔχοντα τῶν μεγάλων δογμάτων ( καθὼς καὶ τῷ προφήτῃ δοκεῖ λέγοντι · Ἴσως πτωχοί εἰσι · διὰ τοῦτο οὐκ ἀκούσονται . πορεύσομαι πρὸς τοὺς ἁδρούς · πτωχοὺς τοὺς περὶ τὴν σύνεσιν ἐνδεεῖς λέγων · καὶ ἐνταῦθα , δηλονότι , τοὺς οὔπω κατηρτισμένους τὸν ἔσω ἄνθρωπον , οὐδὲ εἰς τὸ τέλειον ἐφθαρκότας τῆς ἡλικίας μέτρον , τούτους περιφέρεσθαι καὶ σαλεύεσθαι ἡ παροιμία φησίν ) · ἀλλʼ ὅμως ᾤμην χρῆναι σιωπῇ φέρειν τὰ λυπηρά , ἐκδεχόμενός τινα δι’ αὐτῶν τῶν ἔργων ἐπανόρθωσιν . οὐδὲ γὰρ κακίᾳ τινί , ἀλλʼ ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας ἡγούμην ἐκεῖνα καθʼ ἡμῶν εἰρῆσθαι . Ἐπειδὴ δὲ ὁρῶ τῷ χρόνῳ συμπροϊοῦσαν τὴν ἔχθραν , καὶ μὴ μεταμελομένους ἐπὶ τοῖς ἐξ ἀρχῆς λαληθεῖσι , μηδʼ ὅπως τὰ παρελθόντα ἐξιάσοιντο ποιουμένους τινὰ φροντίδα , ἀλλʼ ἐπεξεργαζομένους , καὶ πρὸς τὸν ἐξ ἀρχῆς σκοπὸν συντεταγμένους , ὃν ἐνεστήσαντο , κακῶσαι ἡμῶν τὴν ζωὴν καὶ χρᾶναι τὴν ὑπόληψιν παρὰ τοῖς ἀδελφοῖς μηχανώμενοι , οὐκέτι μοι τὸ τῆς σιωπῆς ἀσφαλὲς καταφαίνεται . ἀλλʼ εἰσῆλθέ με τὸ τοῦ Ἡσαΐου λέγοντος · Ἐσιώπησα , μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι καὶ ἀνέξομαι ; Ἐκαρτέρησα ὡς ἡ τίκτουσα . γένοιτο δὲ καὶ ἡμᾶς καὶ τὸν ἐπὶ τῇ σιωπῇ μισθὸν δέξασθαι , καὶ λαβεῖν τινα ἐπὶ τοῖς ἐλέγχοις δύναμιν , ὥστε ἐλέγξαντας ἡμᾶς ξηρᾶναι τὸν πικρὸν τοῦτον τῆς καθʼ ἡμῶν ῥυείσης ψευδολογίας χείμαρρον , ὥστε ἂν εἰπεῖν καὶ ἡμᾶς · ὅτι Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν · καὶ τό , Εἰ μὴ Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν , ἐν τῷ ἐπαναστῆναι ἀνθρώπους ἐφʼ ἡμᾶς , ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς , ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς . Ἐγὼ πολὺν χρόνον προσαναλώσας τῇ ματαιότητι , καὶ πᾶσαν σχεδὸν τὴν ἐμαυτοῦ νεότητα ἐναφανίσας τῇ ματαιοπονίᾳ , ἣν εἶχον προσδιατρίβων τῇ ἀναλήψει τῶν μαθημάτων τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ μωρανθείσης σοφίας , ἐπειδή ποτε , ὥσπερ ἐξ ὕπνου βαθέος διαναστὰς ἀπέβλεψα μὲν πρὸς τὸ θαυμαστὸν φῶς τῆς ἀληθείας τοῦ εὐαγγελίου , κατεῖδον δὲ τὸ ἄχρηστον τῆς σοφίας τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου τῶν καταργουμένων , πολλὰ τὴν ἐλεεινήν μου ζωὴν ἀποκλαύσας , ηὐχόμην δοθῆναί μοι χειραγωγίαν πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν δογμάτων τῆς εὐσεβείας . καὶ πρό γε πάντων ἐπιμελὲς ἦν μοι διόρθωσίν τινα τοῦ ἤθους ποιήσασθαι , πολὺν χρόνον ἐκ τῆς πρὸς τοὺς φαύλους ὁμιλίας διαστραφέντος . καὶ τοίνυν ἀναγνοὺς τὸ Εὐαγγέλιον , καὶ θεασάμενος ἐκεῖ μεγίστην ἀφορμὴν εἰς τελείωσιν τὴν διάπρασιν τῶν ὑπαρχόντων , καὶ τὴν πρὸς τοὺς ἐνδεεῖς τῶν ἀδελφῶν κοινωνίαν , καὶ ὅλως τὸ ἀφροντίστως ἔχειν τοῦ βίου τούτου , καὶ ὑπὸ μηδεμιᾶς συμπαθείας πρὸς τὰ ὧδε τὴν ψυχὴν ἐπιστρέφεσθαι , ηὐχόμην εὑρεῖν τινα τῶν ἀδελφῶν ταύτην ἑλόμενον τὴν ὁδὸν τοῦ βίου , ὥστε αὐτῷ συνδιαπεραιωθῆναι τὸν βραχὺν τοῦτον τοῦ βίου κλύδωνα . Καὶ δὴ πολλοὺς μὲν εὗρον κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν , πολλοὺς δὲ κατὰ τὴν λοιπὴν Αἴγυπτον , καὶ ἐπὶ τῆς Παλαιστίνης ἑτέρους , καὶ τῆς κοίλης Συρίας καὶ τῆς Μεσοποταμίας · ὧν ἐθαύμαζον μὲν τὸ περὶ δίαιταν ἐγκρατές , ἐθαύμαζον δὲ τὸ καρτερικὸν ἐν πόνοις , ἐξεπλάγην τὴν ἐν προσευχαῖς εὐτονίαν , ὅπως ὕπνου κατεκράτουν , ὑπʼ οὐδεμιᾶς φυσικῆς ἀνάγκης κατακαμπτόμενοι , ὑψηλὸν ἀεὶ καὶ ἀδούλωτον τῆς ψυχῆς τὸ φρόνημα διασώζοντες , ἐν λιμῷ καὶ δίψει , ἐν ψύχει καὶ γυμνότητι , μὴ ἐπιστρεφόμενοι πρὸς τὸ σῶμα , μηδὲ καταδεχόμενοι αὐτῷ προσαναλῶσαί τινα φροντίδα , ἀλλʼ ὡς ἐν ἀλλοτρίᾳ τῇ σαρκὶ διάγοντες , ἔργῳ ἐδείκνυσαν , τί τὸ παροικεῖν τοῖς ὧδε , καὶ τί τὸ πολίτευμα ἔχειν ἐν οὐρανῷ . ἐκεῖνα θαυμάσας , καὶ μακαρίσας τῶν ἀνδρῶν τὴν ζωήν , ὅτι ἔργῳ δεικνύουσι τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες , ηὐχόμην καὶ αὐτός , καθόσον ἐμοὶ ἐφικτόν , ζηλωτὴς εἶναι τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων . Τούτου γοῦν ἕνεκεν θεασάμενός τινας ἐπὶ τῆς πατρίδος ξηλοῦν τὰ ἐκείνων ἐπιχειροῦντας , ἐνόμισά τινα βοήθειαν εὑρηκέναι πρὸς τὴν ἐμαυτοῦ σωτηρίαν , καὶ ἀπόδειξιν ἐποιούμην τῶν ἀφανῶν τὰ ὁρώμενα . ἐπεὶ οὖν ἄδηλα ἑκάστου ἡμῶν τὰ ἐν τῷ κρυπτῷ , ἡγούμην αὐτάρκη μηνύματα εἶναι τῆς ταπεινοφροσύνης τὸ ταπεινὸν τοῦ ἐνδύματος , καὶ ἤρκει μοι πρὸς πληροφορίαν τὸ παχὺ ἱμάτιον , καὶ ἡ ζώνη , καὶ τῆς ἀδεψήτου βύρσης τὰ ὑποδήματα . καὶ πολλῶν ἀπαγόντων με τῆς πρὸς αὐτοὺς συνηθείας , οὐκ ἠνειχόμην , ὁρῶν αὐτοὺς τοῦ ἀπολαυστικοῦ βίου τὸν καρτερικὸν προτιμῶντας · καὶ διὰ τὸ παρηλλαγμένον τῆς πολιτείας ζηλοτύπως εἶχον πρὸς αὐτούς . ὅθεν οὐδὲ τὰς περὶ τῶν δογμάτων διαβολὰς προσιέμην , καίτοι πολλῶν διαβεβαιουμένων μὴ ὀρθὰς ἔχειν περὶ Θεοῦ τὰς ὑπολήψεις , ἀλλὰ τῷ προστάτῃ τῆς νῦν αἱρέσεως μαθητευθέντας , τὰ ἐκείνου λάθρα κατασπείρειν διδάγματα · ὧν ἐπειδὴ οὐδέποτε αὐτήκοος ἐγενόμην , συκοφάντας ἡγούμην τοὺς ἀπαγγέλλοντας . ἐπεὶ δὲ λοιπὸν ἐκλήθημεν εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐκκλησίας , τοὺς μὲν παραδοθέντας ἡμῖν φύλακας καὶ σκοπευτὰς τοῦ βίου ἐν προσποιήσει δὴ βοηθείας καὶ κοινωνίας ἀγαπητικῆς σιωπῶ , ἵνα μὴ δόξω ἢ ἄπιστα λέγων ἐμαυτὸν διαβάλλειν , ἢ πιστευόμενος μισανθρωπίας ἀφορμὴν τοῖς πιστεύουσιν ἐμποιεῖν . ὃ καὶ ἐμοὶ μικροῦ συνέβη , εἰ μή με ταχὺ προκατελάβοντο οἱ οἰκτιρμοὶ τοῦ Θεοῦ . μικροῦ γὰρ εἰς τὴν κατὰ πάντων ἐξέπεσον ὑποψίαν , οὐδὲν ἡγούμενος εἶναι παρʼ οὐδενὶ πιστόν , ἐκ τῶν δολερῶν τραυμάτων τὴν ψυχὴν πεπληγμένος . ἀλλʼ ὅμως ἐδόκει τέως εἶναί τι ἡμῖν σχῆμα τῆς πρὸς αὐτοὺς συνηθείας . καὶ προσβολαὶ μὲν ἐγένοντο ἡμῖν περὶ δογμάτων καὶ ἅπαξ καὶ δίς · καὶ ἐδόξαμεν μὴ διακρίνεσθαι συμφωνήσαντες . ὡς δὲ ηὕρισκον μὲν ἡμᾶς τὰς αὐτὰς ἀφιέντας φωνὰς περὶ τῆς εἰς Θεὸν πίστεως , ἃς παρὰ πάντα τὸν χρόνον ἤκουσαν παρʼ ἡμῶν . εἰ γὰρ καὶ τἄλλα ἡμῶν στεναγμῶν ἄξια , ἀλλʼ οὖν ἕν γε τοῦτο τολμῶ καυχᾶσθαι ἐν Κυρίῳ , ὅτι οὐδέποτε πεπλανημένας ἔσχον τὰς περὶ Θεοῦ ὑπολήψεις , ἢ ἑτέρως φρονῶν μετέμαθον ὕστερον . ἀλλʼ ἣν ἐκ παιδὸς ἔλαβον ἔννοιαν περὶ Θεοῦ παρὰ τῆς μακαρίας μητρός μου καὶ τῆς μάμμης Μακρίνης , ταύτην αὐξηθεῖσαν ἔσχον ἐν ἐμαυτῷ · οὐ γὰρ ἄλλα ἐξ ἄλλων μετέλαβον ἐν τῇ τοῦ λόγου συμπληρώσει , ἀλλὰ τὰς παραδοθείσας μοι παρʼ αὐτῶν ἀρχὰς ἐτελείωσα . ὥσπερ γὰρ τὸ σπέρμα αὐξανόμενον , μεῖζον μὲν ἀπὸ μικροῦ γίνεται ταὐτὸν δέ ἐστιν ἐν ἑαυτῷ , οὐ κατὰ γένος μεταβαλλόμενον , ἀλλὰ κατʼ αὔξησιν τελειούμενον , οὕτω λογίζομαι καὶ ἐμοὶ τὸν αὐτὸν λόγον διὰ τῆς προκοπῆς ηὐξῆσθαι , οὐχὶ δὲ ἀντὶ τοῦ ἐξ ἀρχῆς ὄντος τὸν νῦν ὑπάρχοντα γεγενῆσθαι . ὥστε ἐρευνάτωσαν μὲν τὸ ἑαυτῶν συνειδός , ἐνθυμείσθωσαν δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ δικαστήριον , εἴ ποτε ἄλλο τι ἤκουσαν παρʼ ἡμῶν , παρʼ ὃ νῦν λέγομεν , οἱ νῦν ἡμᾶς διαθρυλλήσαντες ἐπὶ κακοδοξίᾳ , καὶ ταῖς στηλιτευτικαῖς ἐπιστολαῖς , ἃς συνέγραψαν καθʼ ἡμῶν , πᾶσαν περικτυπήσαντες ἀκοήν . ὅθεν καὶ ἡμεῖς πρὸς τὴν ἀνάγκην ἤλθομεν τῆς ἀπολογίας ταύτης . Ἐγκαλούμεθα γὰρ τὴν εἰς Θεὸν βλασφημίαν , οὔτε ἀπὸ συγγραφῆς , ἣν αὐτοὶ προκατεβαλόμεθα περὶ πίστεως , ἐλεγχθῆναι δυνάμενοι , οὔτε ἀπὸ ῥημάτων , ὅσα ἀγράφως ἀπὸ στόματος ἀεὶ ἐν τῷ φανερῷ ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ διελέχθημεν . ἀλλʼ οὐδὲ μάρτυς εὑρέθη ὁ λέγων παρʼ ἡμῶν ἀκηκοέναι τι τῶν ἀσεβῶν ἐν παραβύστῳ φθεγξαμένων . πόθεν οὖν κρινόμεθα , εἰ μήτε συγγράφομεν ἀσεβῶς , μήτε δημηγοροῦμεν ἐπιβλαβῶς , μήτε ἐν ταῖς κατʼ οἶκον ὁμιλίαις τοὺς ἐντυγχάνοντας διαστρέφομεν ; ὢ τοῦ καινοῦ δράματοσϲ ὁ δεῖνα , φησίν , ἐπὶ τῆς Συρίας ἔγραψέ τινα ὡς οὐκ εὐσεβῶς · σὺ δὲ ἐπέστειλας αὐτῷ πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν καὶ πλειόνων . κοινωνὸς ἄρα σὺ τοῦ ἀνθρώπου , καὶ τὰ ἐκείνου κατηγορήματα καὶ σὰ γινέσθω . ἀλλʼ , ὦ φίλε τῆς ἀληθείας ἄνθρωπε , ὁ τὸ ψεῦδος γέννημα εἶναι τοῦ διαβόλου δεδιδαγμένος , πῶς ἐπείσθης ἐμὴν εἶναι τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην ; οὐ γὰρ ἀπέστειλας , οὐδʼ ἠρώτησας , οὐδὲ παρʼ ἐμοῦ , τοῦ δυναμένου σοι τἀληθὲς εἰπεῖν , ἐδιδάχθης . εἰ δὲ καὶ ἐμὸν τὸ γράμμα , πόθεν δῆλον ὅτι τοῦτο τὸ νῦν σοι ἐμπεσὸν σύνταγμα σύγχρονον τοῖς ἐμοῖς γράμμασι ; τίς σοι ὁ εἰπών , ὅτι εἴκοσίν ἐστιν ἐτῶν ἡ συγγραφὴ αὐτή ; πόθεν δὲ δῆλον ὅτι ἐκείνου ἐστὶ τοῦ ἀνθρώπου τὸ σύνταγμα , πρὸς ὃν καὶ ἡ παρʼ ἐμοῦ ἐπιστολὴ διεπέμφθη ; εἰ δὲ κἀκεῖνος ὁ συγγραφεύς , κἀγὼ ἐκείνῳ ἐπέστειλα , καὶ χρόνος εἷς τῶν τʼ ἐμῶν γραμμάτων καὶ τοῦ συγγράμματος , ὅτι παρεδεξάμην αὐτὸ τῇ διανοίᾳ καὶ ἔχω ἐν ἐμαυτῷ ἐκεῖνο τὸ φρόνημα , τίς ἡ ἀπόδειξις ; Ἐρώτησον σεαυτόν · ποσάκις ἡμᾶς ἐπεσκέψω ἐπὶ τῆς μονῆς τῆς ἐπὶ τῷ Ἴριδι ποταμῷ , ὅτε δὲ συμπαρῆν μοι ὁ θεοφιλέστατος ἀδελφὸς Γρηγόριος , τὸν αὐτόν μοι τοῦ βίου σκοπὸν διανύων ; εἰ ἤκουσάς τι τοιοῦτον ; ἢ ἔλαβες ἔμφασιν μικρὰν ἢ μείζονα ; πόσας δὲ ἡμέρας ἐπὶ τῆς ἀντιπέραν κώμης , παρὰ τῇ μητρί μου , ἔνθα ὡς φίλοι μετʼ ἀλλήλων διάγοντες , καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ λόγων κινουμένων ἡμῖν ; εἰ εὑρέθημέν τι συγγενὲς ἔχοντες ἐν τῇ διανοίᾳ ; ὅτε δὲ τὸν μακάριον Σιλουανὸν κατὰ ταὐτὸν ἐπεσκεπτόμεθα , οὐχ ἡ ὁδὸς ἡμῖν τοὺς περὶ τούτων εἶχε λόγους ; ἐπὶ δὲ τῆς Εὐσινόης , ὅτε μετὰ πλειόνων ἐπισκόπων μέλλοντες ὁρμᾷν ἐπὶ Λάμψακον , προσεκαλέσασθέ με , οὐ περὶ πίστεως ἦσαν οἱ λόγοι ; οὐχὶ δὲ πάντα τὸν χρόνον οἱ σοὶ ταχυγράφοι παρῆσαν ἐμοὶ ὑπαγορεύοντι τὰ πρὸς τὴν αἵρεσιν ; οὐ τῶν σῶν μαθητῶν οἱ γνησιώτατοι πάντα μοι τὸν χρόνον παρῆσαν ; οὐ τὰς ἀδελφότητας ἐπισκεπτόμενος , καὶ συνδιανυκτερεύων αὐταῖς ἐν ταῖς προσευχαῖς , λέγων καὶ ἀκούων ἀεὶ τὰ περὶ Θεοῦ ἀφιλονείκως , οὐκ ἀκριβεῖς παρεῖχον τῆς ἐννοίας ἐμαυτοῦ τὰς ἀποδείξεις ; πῶς οὖν ἡ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ πεῖρα ἐλάττων ἐφάνη τῆς οὕτω σαθρᾶς καὶ ἀδρανοῦς ὑπονοίας ; τίνα δὲ ἔδει πρὸ σοῦ μάρτυρα εἶναι τῆς ἐμῆς διαθέσεως ; τὰ ἐπὶ Χαλκηδόνος λαληθέντα ἡμῖν περὶ πίστεως , τὰ ἐν Ἡρακλείᾳ πολλάκις , τὰ πρότερον ἐπὶ τῆς Καισαρείας ἐν τῷ προαστείῳ , εἰ μὴ πάντα σύμφωνα παρʼ ἡμῶν ; εἰ μὴ πάντα ἀλλήλοις συμβαίνοντα ; ἐκτὸς τοῦ , ὅπερ εἶπον , ἐκ προκοπῆς τινα αὔξησιν ἐπιθεωρεῖσθαι τοῖς λεγομένοις , ὅπερ οὐχὶ μεταβολή ἐστιν ἐκ τοῦ χείρονος πρὸς τὸ βέλτιον , ἀλλὰ συμπλήρωσις τοῦ λείποντος κατὰ τὴν προσθήκην τῆς γνώσεως . πῶς δὲ κἀκεῖνο οὐκ ἐνθυμῇ , ὅτι πατὴρ οὐ λήψεται ἁμαρτίαν παιδός , οὐδὲ υἱὸς λήψεται ἁμαρτίαν πατρός , ἕκαστος δὲ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἁμαρτίᾳ ἀποθανεῖται ; ἐμοὶ δὲ οὔτε πατὴρ ὁ παρὰ σοὶ διαβαλλόμενος , οὔθʼ υἱός . οὔτε γὰρ διδάσκαλός μου γέγονεν οὔτε μαθητής . εἰ δὲ δεῖ τὰς τῶν γεννησάντων ἁμαρτίας ἐγκλήματα τοῖς τέκνοις γίνεσθαι , πολὺ δικαιότερον τὰ Ἀρείου κατὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ γίνεσθαι · καὶ εἴ τις Ἀέτιον ἐγέννησε τὸν αἱρετικόν , ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ πατρὸς ἀναβαίνειν τοῦ παιδὸς τὰ ἐγκλήματα . εἰ δʼ οὐ δίκαιον ἐπʼ ἐκείνοις ἐγκαλεῖσθαί τινα , πολλῷ δήπου δικαιότερον ἡμᾶς ἐπὶ τοῖς μηδὲν ἡμῖν προσήκουσι μὴ ὑπέχειν εὐθύνας , εἴ γε καὶ ἥμαρτον ὅλως , εἴ τι καὶ γέγραπται αὐτοῖς ἄξιον κατακρίσεως . συγγνώμη γάρ μοι ἀπιστοῦντι τοῖς κατʼ αὐτῶν λεγομένοις , ἐπειδὴ ἡ κατʼ ἐμοῦ πεῖρα τὸ πρὸς συκοφαντίαν εὔκολον τῶν κατηγορούντων συνίστησι . Καὶ γὰρ εἰ μὲν ἀπατηθέντες , καὶ νομίσαντες ἐμὲ κοινωνὸν εἶναι τῆς γνώμης τῶν συγγραψάντων ἐκεῖνα τὰ Σαβελλίου ῥήματα , ἅπερ αὐτοὶ περιφέρουσιν , ἐπὶ τὴν κατʼ ἐμοῦ διαβολὴν ἦλθον , οὐδʼ οὕτω μὲν ἦσαν συγγνώμης ἄξιοι , πρὸ ἐναργῶν ἀποδείξεων εὐθὺς ταῖς βλασφημίαις βάλλοντες καὶ τιτρώσκοντες τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντας , ἵνα μὴ εἴπω , ὅτι καὶ τοὺς εἰς τὴν ἄκραν αὐτοῖς φιλίαν συνδεδεμένους , καὶ ὅτι ἀπόδειξις τοῦ μὴ Πνεύματι ἄγεσθαι ἁγίῳ τὸ ψευδεῖς ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς τὰς ὑπολήψεις . πολλὰ γὰρ δεῖ μεριμνῆσαι καὶ πολλὰς ἀγρύπνους νύκτας διενεγκεῖν , καὶ μετὰ πολλῶν δακρύων ἐκζητῆσαι παρὰ Θεοῦ τὴν ἀλήθειαν , τὸν μέλλοντα φιλίας ἀδελφοῦ διατέμνεσθαι . εἰ γὰρ οἱ τοῦ κόσμου τούτου ἄρχοντες , ὅταν τινὰ τῶν κακούργων θανάτῳ καταδικάζειν μέλλωσιν , ἀφέλκονται τὰ παραπετάσματα , καλοῦσι δὲ τοὺς ἐμπειροτάτους πρὸς τὴν ὑπὲρ τῶν προκειμένων σκέψιν , καὶ πολὺν ἐνσχολάζουσι χρόνον , νῦν μὲν τοῦ νόμου τὸ αὐστηρὸν ὁρῶντες , νῦν δὲ τὴν κοινωνίαν τῆς φύσεως δυσωπούμενοι , καὶ πολλὰ στενάξαντες καὶ τὴν ἀνάγκην ἀπολοφυρόμενοι , πάνδημοι πᾶσι γίνονται πρὸς ἀνάγκην ὑπηρετοῦντες τῷ νόμῳ , οὐ κατʼ οἰκείαν ἡδονὴν ἐπάγοντες τὴν κατάκρισιν , πόσῳ χρὴ πλείονος σπουδῆς ἄξιον ἡγεῖσθαι καὶ μερίμνης καὶ τῆς μετὰ πλειόνων βουλῆς τὸν μέλλοντα φιλίας ἀδελφῶν ἀπορρήγνυσθαι , τῆς ἐν πολλῷ χρόνῳ βεβαιωθείσης ; ἀλλὰ μία ἐπιστολὴ καὶ αὐτὴ ἀμφίβολος . οὐδὲ γὰρ ἂν εἴποιεν ἐκ τῶν τῆς ὑπογραφῆς συμβόλων αὐτὴν ἐπεγνωκέναι , οἵ γε οὐχὶ τὴν πρώτως γραφεῖσαν , ἀλλὰ τὴν μεταγραφεῖσαν εἰς χεῖρας ἔλαβον . ἐξ ἑνὸς τοίνυν γράμματος , καὶ τούτου παλαιοῦ . εἴκοσι γὰρ ἔτη ἐστὶν εἰς τὸν νῦν χρόνον ἀφʼ οὗ γέγραπταί τι πρὸς τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον . ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τούτῳ χρόνῳ οὐδένα τοιοῦτον ἔχω μάρτυρα τῆς ἐμαυτοῦ προαιρέσεως καὶ τοῦ βίου , ὡς τοὺς νῦν ἐφεστῶτάς μοι κατηγόρους . Ἀλλʼ οὐ γὰρ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ χωρισμοῦ αἰτία , ἑτέρα δέ ἐστι τῆς διαστάσεως ἡ ὑπόθεσις , ἣν ἐγὼ λέγειν αἰσχύνομαι , κἂν ἐσίγησα δὲ πάντα τὸν χρόνον , εἰ μὴ τὰ νῦν πεπραγμένα ἀναγκαίαν μοι καθίστη διὰ τὸ τῶν πολλῶν λυσιτελὲς τῆς ὅλης αὐτῶν προαιρέσεως τὴν φανέρωσιν . ἐνόμισαν οἱ χρηστοὶ ἐμπόδιον αὐτοῖς εἶναι πρὸς τὴν τῆς δυναστείας ἀνάληψιν τὴν πρὸς ἡμᾶς κοινωνίαν . καὶ ἐπειδὴ ὑπογραφῇ τινι πίστεως προελήφθησαν , ἣν ἡμεῖς αὐτοῖς προετείναμεν—οὐκ αὐτοὶ ἀπιστοῦντες αὐτῶν τῷ φρονήματι ( ὁμολογῶ γάρ ) , ἀλλὰ τὰς ἐπʼ αὐτοῖς ὑπονοίας , ἃς οἱ πολλοὶ τῶν ὁμοψύχων ἡμῶν ἀδελφῶν εἶχον , θεραπεῦσαι βουλόμενοι—ἵνα μηδὲν ἐκ τῆς ὁμολογίας ἐκείνης δόξῃ αὐτοῖς ἐμπόδιον ἀπαντᾷν , πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν νῦν κρατούντων παραδεχθῆναι , ἀπείπαντο τὴν πρὸς ἡμᾶς κοινωνίαν · καὶ ὑπόθεσις τῆς ἀπορρήξεως τὸ γράμμα τοῦτο ἐπενοήθη . σημεῖον δὲ τῶν λεγομένων ἐναργέστατον , ὅτι ἀποκηρύξαντες ἡμᾶς , καὶ συνθέντες τὰς μέμψεις ἃς ἠβούλοντο καθʼ ἡμῶν , πρὶν ἡμῖν ἀποστεῖλαι , τὰ γράμματα περιέπεμπον πανταχοῦ . ἑπτὰ γὰρ πρότερον ἡμέραις τοῦ εἰς τὰς ἐμὰς ἀφικέσθαι χεῖρας , παρʼ ἄλλοις ἐφάνη ἡ ἐπιστολή · οἳ ἐξ ἑτέρων διαδεξάμενοι , ἑτέροις ἔμελλον παραπέμπειν . οὕτω γὰρ ἐπενόησαν ἕνα ἑνὶ παραδιδόναι , ἵνα ταχεῖα αὐτοῖς κατὰ πᾶσαν τὴν χώραν γένηται ἡ διάδοσις . καὶ ταῦτʼ ἐλέγετο μὲν ἔτι τότε παρὰ τῶν σαφέστατα ἡμῖν τὰ ἐκείνων ἐξαγγελλόντων , ἐκρίναμεν δὲ σιωπᾷν , ἕως ἂν ὁ ἀποκαλύπτων τὰ βαθέα σαφεστάτοις καὶ ἀναντιρρήτοις ἐλέγχοις δημοσιεύσῃ τὰ κατʼ αὐτούς .
Lemmas: Καιρός , φημί , ὁ σιγάω , καί καιρός ὁ λαλέω , ὁ ὁ ἐκκλησιαστής λόγος . οὐκοῦν καί νῦν , ἐπεί αὐτάρκης ὁ ὁ σιωπή γίγνομαι χρόνος , Εὔκαιρον λοιπός ἀνοίγω ὁ στόμα εἰς φανέρωσις ὁ ἀλήθεια ὁ ἀγνοέω . ἐπεί καί ὁ μέγας Ἰώβ πολύς μέν χρόνος σιωπή ὁ συμφορά φέρω , αὐτός οὗτος ὁ ἀνδρεῖος ἐπιδείκνυμι , ὁ ἐγκαρτερέω ὁ δύσφορος πάθος , ὅτε δέ ἱκανῶς ἐν ὁ σιωπή διαθλέω , καί διαμένω ἐν ὁ βάθος ὁ Καρδία ἀποστέγω ὁ ἀλγηδών , τότε ἀνοίγω ὁ στόμα ἀποφθέγγομαι ἐκεῖνος ὁ πᾶς οἶδα . καί ἐγώ τοίνυν τρίτος οὗτος ἔτος ὁ σιωπή ζηλωτός γίγνομαι ὁ Προφήτης ὁ καύχημα λέγω · γίγνομαι ὡσεί ἄνθρωπος οὐ ἀκούω , καί οὐ ἔχω ἐν ὁ στόμα αὐτός ἐλεγμός . διό ἀποκλῄζω ὁ βάθος ὁ Καρδία ἐγώ ὁ ἐκ ὁ συκοφαντία ἐγώ ἐγγίγνομαι ὀδύνη . ὁ εἰμί γάρ συκοφαντία ἀνήρ ταπεινόω , καί συκοφαντία περιφέρω πτωχός . εἰμί οὖν τοσοῦτος ὁ ἐκ ὁ συκοφαντία κακός , ὥστε καί ὁ τέλειος ἤδη ( οὗτος γάρ διά ὁ προσηγορία ὁ ἀνήρ ὁ λόγος αἰνίσσομαι ) κατάγω ἀπό ὁ ὕψος καί ὁ πτωχός , τουτέστι ὁ ἐνδεής ἔχω ὁ μέγας δόγμα ( καθώς καί ὁ προφήτης δοκέω λέγω · ἴσος πτωχός εἰμί · διά οὗτος οὐ ἀκούω . πορεύω πρός ὁ ἁδρός · πτωχός ὁ περί ὁ σύνεσις ἐνδεής λέγω · καί ἐνταῦθα , δηλονότι , ὁ οὔπω κατηρτίζω ὁ εἴδομαι ἄνθρωπος , οὐδέ εἰς ὁ τέλειος φθείρω ὁ ἡλικία μέτρον , οὗτος περιφέρω καί σαλεύω ὁ παροιμία φημί ) · ἀλλά ὅμως οἴομαι χρή σιωπή φέρω ὁ λυπηρός , ἐκδέχομαι τις διά αὐτός ὁ ἔργον ἐπανόρθωσις . οὐδέ γάρ κακία τις , ἀλλά ἄγνοια ὁ ἀλήθεια ἡγέομαι ἐκεῖνος κατά ἐγώ εἴρω . ἐπεί δέ ὁράω ὁ χρόνος συμπροειμι ὁ ἔχθρα , καί μή μεταμέλομαι ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή λαλέω , μηδέ ὅπως ὁ παρέρχομαι ἐξιάομαι ποιέω τις φροντίς , ἀλλά ἐπεξεργάζομαι , καί πρός ὁ ἐκ ἀρχή σκοπός συντάσσω , ὅς ἐνίστημι , κακόω ἐγώ ὁ ζωή καί χραίνω ὁ ὑπόληψις παρά ὁ ἀδελφός μηχανάομαι , οὐκέτι ἐγώ ὁ ὁ σιωπή ἀσφαλής καταφαίνω . ἀλλά εἰσέρχομαι ἐγώ ὁ ὁ Ἠσαΐας λέγω · σιωπάω , μή καί ἀεί σιωπάω καί ἀνέχω ; καρτερέω ὡς ὁ τίκτω . γίγνομαι δέ καί ἐγώ καί ὁ ἐπί ὁ σιωπή μισθός δέχομαι , καί λαμβάνω τις ἐπί ὁ ἐλέγχω δύναμις , ὥστε ἐλέγχω ἐγώ ξηραίνω ὁ πικρός οὗτος ὁ κατά ἐγώ ῥέω ψευδολογία χείμαρρος , ὥστε εἄν εἶπον καί ἐγώ · ὅτι Χείμαρρος διέρχομαι ὁ ψυχή ἐγώ · καί ὁ , εἰμί μή Κύριος εἰμί ἐν ἐγώ , ἐν ὁ ἐπανίστημι ἄνθρωπος ἐπί ἐγώ , ἄρα ζῶ εἄν καταπίνω ἐγώ , ἄρα ὁ ὕδωρ εἄν καταποντίζω ἐγώ . ἐγώ πολύς χρόνος προσαναλίσκω ὁ ματαιότης , καί πᾶς σχεδόν ὁ ἐμαυτοῦ νεότης ἐναφανίζω ὁ ματαιοπονία , ὅς ἔχω προσδιατρίβω ὁ ἀναλαμβάνω ὁ μάθημα ὁ παρά ὁ Θεός μωραίνω σοφία , ἐπειδή ποτός , ὥσπερ ἐκ ὕπνος βαθύς διανίσταμαι ἀποβλέπω μέν πρός ὁ θαυμαστός φάος ὁ ἀλήθεια ὁ εὐαγγέλιον , καθοράω δέ ὁ ἄχρηστος ὁ σοφία ὁ ἄρχω ὁ αἰών οὗτος ὁ καταργέω , πολύς ὁ ἐλεεινός ἐγώ ζωή ἀποκλαίω , εὔχομαι δίδωμι ἐγώ χειραγωγία πρός ὁ εἰσαγωγή ὁ δόγμα ὁ εὐσέβεια . καί πρό γε πᾶς ἐπιμελής εἰμί ἐγώ διόρθωσις τις ὁ ἦθος ποιέω , πολύς χρόνος ἐκ ὁ πρός ὁ φαῦλος ὁμιλία διαστρέφω . καί τοίνυν ἀναγιγνώσκω ὁ Εὐαγγέλιος , καί θεάομαι ἐκεῖ μέγας ἀφορμή εἰς τελέω ὁ διάπρασις ὁ ὑπάρχω , καί ὁ πρός ὁ ἐνδεής ὁ ἀδελφός κοινωνία , καί ὅλως ὁ ἀφρόντιστος ἔχω ὁ βίος οὗτος , καί ὑπό μηδείς συμπάθεια πρός ὁ ὧδε ὁ ψυχή ἐπιστρέφω , εὔχομαι εὑρίσκω τις ὁ ἀδελφός οὗτος αἱρέω ὁ ὁδός ὁ βίος , ὥστε αὐτός συνδιαπεραιόω ὁ βραχύς οὗτος ὁ βίος κλύδων . καί δή πολύς μέν εὑρίσκω κατά ὁ Ἀλεξάνδρεια , πολύς δέ κατά ὁ λοιπός Αἴγυπτος , καί ἐπί ὁ Παλαιστίνη ἕτερος , καί ὁ κοῖλος Συρία καί ὁ Μεσοποταμία · ὅς θαυμάζω μέν ὁ περί δίαιτα ἐγκρατής , θαυμάζω δέ ὁ καρτερικός ἐν πόνος , ἐκπλήσσω ὁ ἐν προσευχή εὐτονία , ὅπως ὕπνος κατακρατέω , ὑπό οὐδείς φυσικός ἀνάγκη κατακάμπτω , ὑψηλός ἀεί καί ἀδούλωτος ὁ Ψυχή ὁ φρόνημα διασῴζω , ἐν λιμός καί διψάω , ἐν ψύχω καί γυμνότης , μή ἐπιστρέφω πρός ὁ σῶμα , μηδέ καταδέχομαι αὐτός προσαναλίσκω τις φροντίς , ἀλλά ὡς ἐν ἀλλότριος ὁ σάρξ διάγω , ἔργον δείκνυμι , τίς ὁ παροικέω ὁ ὧδε , καί τίς ὁ πολίτευμα ἔχω ἐν οὐρανός . ἐκεῖνος θαυμάζω , καί μακαρίζω ὁ ἀνήρ ὁ ζωή , ὅτι ἔργον δείκνυμι ὁ νέκρωσις ὁ Ἰησοῦς ἐν ὁ σῶμα περιφέρω , εὔχομαι καί αὐτός , καθόσον ἐγώ ἐφικτός , ζηλωτής εἰμί ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος . οὗτος γοῦν ἕνεκα θεάομαι τις ἐπί ὁ πατρίς ξηλοῦν ὁ ἐκεῖνος ἐπιχειρέω , νομίζω τις βοήθεια εὑρίσκω πρός ὁ ἐμαυτοῦ σωτηρία , καί ἀπόδειξις ποιέω ὁ ἀφανής ὁ ὁράω . ἐπεί οὖν ἄδηλος ἕκαστος ἐγώ ὁ ἐν ὁ κρυπτός , ἡγέομαι αὐτάρκης μήνυμα εἰμί ὁ ταπεινοφροσύνη ὁ ταπεινός ὁ ἔνδυμα , καί ἀρκέω ἐγώ πρός πληροφορία ὁ παχύς ἱμάτιον , καί ὁ ζώνη , καί ὁ ἀδέψητος βύρσα ὁ ὑπόδημα . καί πολύς ἀπάγω ἐγώ ὁ πρός αὐτός συνήθεια , οὐ ἀνέχω , ὁράω αὐτός ὁ ἀπολαυστικός βίος ὁ καρτερικός προτιμάω · καί διά ὁ παραλλάσσω ὁ πολιτεία ζηλότυπος ἔχω πρός αὐτός . ὅθεν οὐδέ ὁ περί ὁ δόγμα διαβολή προσίημι , καίτοι πολύς διαβεβαιόω μή ὀρθός ἔχω περί Θεός ὁ ὑπόληψις , ἀλλά ὁ προστάτης ὁ νῦν αἵρεσις μαθητεύω , ὁ ἐκεῖνος λάθρῃ κατασπείρω δίδαγμα · ὅς ἐπεί οὐδέποτε αὐτήκοος γίγνομαι , συκοφάντης ἡγέομαι ὁ ἀπαγγέλλω . ἐπεί δέ λοιπός καλέω εἰς ὁ προστασία ὁ ἐκκλησία , ὁ μέν παραδίδωμι ἐγώ φύλαξ καί σκοπευτής ὁ βίος ἐν προσποιέω δή βοήθεια καί κοινωνία ἀγαπητικός σιωπάω , ἵνα μή δοκέω ἢ ἄπιστος λέγω ἐμαυτοῦ διαβάλλω , ἢ πιστεύω μισανθρωπία ἀφορμή ὁ πιστεύω ἐμποιέω . ὅς καί ἐγώ μικρός συμβαίνω , εἰμί μή ἐγώ ταχύς προκαταλαμβάνω ὁ οἰκτιρμός ὁ Θεός . μικρός γάρ εἰς ὁ κατά πᾶς ἐκπίπτω ὑποψία , οὐδείς ἡγέομαι εἰμί παρά οὐδείς πιστός , ἐκ ὁ δολερός τραῦμα ὁ ψυχή πλήσσω . ἀλλά ὅμως δοκέω τέως εἰμί τίς ἐγώ σχῆμα ὁ πρός αὐτός συνήθεια . καί προσβολή μέν γίγνομαι ἐγώ περί δόγμα καί ἅπαξ καί δίς · καί δοκέω μή διακρίνω συμφωνέω . ὡς δέ εὑρίσκω μέν ἐγώ ὁ αὐτός ἀφίημι φωνή περί ὁ εἰς θεός πίστις , ὅς παρά πᾶς ὁ χρόνος ἀκούω παρά ἐγώ . εἰμί γάρ καί ἄλλος ἐγώ στεναγμός ἄξιος , ἀλλά οὖν εἷς γε οὗτος τολμάω καυχάομαι ἐν κύριος , ὅτι οὐδέποτε πλανάω ἔχω ὁ περί Θεός ὑπόληψις , ἢ ἑτέρως φρονέω μεταμανθάνω ὕστερος . ἀλλά ὅς ἐκ παῖς λαμβάνω ἔννοια περί Θεός παρά ὁ μακάριος μήτηρ ἐγώ καί ὁ μάμμη Μακρινός , οὗτος αὐξάνω ἔχω ἐν ἐμαυτοῦ · οὖον γάρ ἄλλος ἐκ ἄλλος μεταλαμβάνω ἐν ὁ ὁ λόγος συμπληρόω , ἀλλά ὁ παραδίδωμι ἐγώ παρά αὐτός ἀρχή τελειόω . ὥσπερ γάρ ὁ σπέρμα αὐξάνω , μείζων μέν ἀπό μικρός γίγνομαι αὐτός δέ εἰμί ἐν ἑαυτοῦ , οὖον κατά γένος μεταβάλλω , ἀλλά κατά αὔξησις τελειόω , οὗτος λογίζομαι καί ἐγώ ὁ αὐτός λόγος διά ὁ προκοπή αὐξάνω , οὐ δέ ἀντί ὁ ἐκ ἀρχή εἰμί ὁ νῦν ὑπάρχω γίγνομαι . ὥστε ἐρευνάω μέν ὁ ἑαυτοῦ σύνοιδα , ἐνθυμέομαι δέ ὁ ὁ Χριστός δικαστήριον , εἰμί ποτός ἄλλος τίς ἀκούω παρά ἐγώ , παρά ὅς νῦν λέγω , ὁ νῦν ἐγώ διαθρυλλήσαντες ἐπί κακοδοξία , καί ὁ στηλιτευτικός ἐπιστολή , ὅς συγγράφω κατά ἐγώ , πᾶς περικτυπέω ἀκοή . ὅθεν καί ἐγώ πρός ὁ ἀνάγκη ἔρχομαι ὁ ἀπολογία οὗτος . ἐγκαλέω γάρ ὁ εἰς θεός βλασφημία , οὔτε ἀπό συγγραφεύς , ὅς αὐτός προκαταβάλλω περί πίστις , ἐλέγχω δύναμαι , οὔτε ἀπό ῥῆμα , ὅσος ἄγραφος ἀπό στόμα ἀεί ἐν ὁ φανερός ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός διαλέγω . ἀλλά οὐδέ μάρτυς εὑρίσκω ὁ λέγω παρά ἐγώ ἀκούω τίς ὁ ἀσεβής ἐν παράβυστος φθέγγομαι . πόθεν οὖν κρίνω , εἰμί μήτε συγγράφω ἀσεβής , μήτε δημηγορέω ἐπιβλαβῶς , μήτε ἐν ὁ κατά οἶκος ὁμιλία ὁ ἐντυγχάνω διαστρέφω ; ὦ ὁ καινός δράματοσς ὁ Δεῖνα , φημί , ἐπί ὁ Συρία γράφω τις ὡς οὐ εὐσεβής · σύ δέ ἐπιστέλλω αὐτός πρό εἴκοσι ἔτος καί πλείων . κοινωνός ἄρα σύ ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ἐκεῖνος κατηγόρημα καί σός γίγνομαι . ἀλλά , εἰμί φίλος ὁ ἀλήθεια ἄνθρωπος , ὁ ὁ ψεῦδος γέννημα εἰμί ὁ διάβολος διδάσκω , πῶς πείθω ἐμός εἰμί ὁ ἐπιστολή ἐκεῖνος ; οὖον γάρ ἀποστέλλω , οὐδέ ἐρωτάω , οὐδέ παρά ἐγώ , ὁ δύναμαι σύ ἀληθής εἶπον , διδάσκω . εἰμί δέ καί ἐμός ὁ γράμμα , πόθεν δῆλος ὅτι οὗτος ὁ νῦν σύ ἐμπίπτω σύνταγμα σύγχρονος ὁ ἐμέω γράμμα ; τίς σύ ὁ εἶπον , ὅτι εἴκοσι εἰμί ἔτος ὁ συγγραφή αὐτός ; πόθεν δέ δῆλος ὅτι ἐκεῖνος εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ σύνταγμα , πρός ὅς καί ὁ παρά ἐγώ ἐπιστολή διαπέμπω ; εἰμί δέ ἐκεῖνος ὁ συγγραφεύς , ἐγώ ἐκεῖνος ἐπιστέλλω , καί χρόνος εἷς ὁ τε ἐμέω γράμμα καί ὁ σύγγραμμα , ὅτι παραδέχομαι αὐτός ὁ διάνοια καί ἔχω ἐν ἐμαυτοῦ ἐκεῖνος ὁ φρόνημα , τίς ὁ ἀπόδειξις ; ἐρωτάω σεαυτοῦ · ποσάκις ἐγώ ἐπισκοπέω ἐπί ὁ μονή ὁ ἐπί ὁ Ἶρις ποταμός , ὅτε δέ συμπάρειμι ἐγώ ὁ θεοφιλής ἀδελφός Γρηγόριος , ὁ αὐτός ἐγώ ὁ βίος σκοπός διανύω ; εἰμί ἀκούω τίς τοιοῦτος ; ἢ λαμβάνω ἔμφασις μικρός ἢ μείζων ; πόσος δέ ἡμέρα ἐπί ὁ ἀντιπέραν κώμη , παρά ὁ μήτηρ ἐγώ , ἔνθα ὡς φίλος μετά ἀλλήλων διάγω , καί ἐν νύξ καί ἐν ἡμέρα λόγος κινέω ἐγώ ; εἰμί εὑρίσκω τίς συγγενής ἔχω ἐν ὁ διάνοια ; ὅτε δέ ὁ μακάριος Σιλουανός κατά αὐτός ἐπισκέπτομαι , οὐ ὁ ὁδός ἐγώ ὁ περί οὗτος ἔχω λόγος ; ἐπί δέ ὁ ευσινομαι , ὅτε μετά πλείων ἐπίσκοπος μέλλω ὁρμάω ἐπί Λάμψακος , προσκαλέω ἐγώ , οὖον περί πίστις εἰμί ὁ λόγος ; οὐ δέ πᾶς ὁ χρόνος ὁ σύ ταχυγράφος πάρειμι ἐγώ ὑπαγορεύω ὁ πρός ὁ αἵρεσις ; οὖον ὁ σός μαθητής ὁ γνήσιος πᾶς ἐγώ ὁ χρόνος πάρειμι ; οὖον ὁ ἀδελφότης ἐπισκέπτομαι , καί συνδιανυκτερεύω αὐτός ἐν ὁ προσευχή , λέγω καί ἀκούω ἀεί ὁ περί Θεός ἀφιλόνεικος , οὐ ἀκριβής παρέχω ὁ ἔννοια ἐμαυτοῦ ὁ ἀποδείκνυμι ; πῶς οὖν ὁ ἐν τοσοῦτος χρόνος πείρω μικρός φαίνω ὁ οὗτος σαθρός καί ἀδρανής ὑπόνοια ; τίς δέ ἐσθίω πρό σύ μάρτυς εἰμί ὁ ἐμός διάθεσις ; ὁ ἐπί Χαλκηδών λαλέω ἐγώ περί πίστις , ὁ ἐν Ἡράκλεια πολλάκις , ὁ πρότερος ἐπί ὁ Καισάρεια ἐν ὁ προάστειον , εἰμί μή πᾶς σύμφωνος παρά ἐγώ ; εἰμί μή πᾶς ἀλλήλων συμβαίνω ; ἐκτός ὁ , ὅσπερ εἶπον , ἐκ προκοπή τις αὔξησις ἐπιθεωρέω ὁ λέγω , ὅσπερ οὐ μεταβολή εἰμί ἐκ ὁ χείρων πρός ὁ ἀγαθός , ἀλλά συμπλήρωσις ὁ λείπω κατά ὁ προσθήκη ὁ γνῶσις . πῶς δέ ἐκεῖνος οὐ ἐνθυμέομαι , ὅτι πατήρ οὖον λαμβάνω ἁμαρτία παῖς , οὐδέ υἱός λαμβάνω ἁμαρτία πατήρ , ἕκαστος δέ ἐν ὁ ἴδιος ἁμαρτία ἀποθνῄσκω ; ἐγώ δέ οὔτε πατήρ ὁ παρά σύ διαβάλλω , οὔτε υἱός . οὔτε γάρ διδάσκαλος ἐγώ γίγνομαι οὔτε μαθητής . εἰμί δέ δεῖ ὁ ὁ γεννάω ἁμαρτία ἔγκλημα ὁ τέκνον γίγνομαι , πολύς Δίκαιος ὁ Ἄρειος κατά ὁ μαθητής αὐτός γίγνομαι · καί εἰμί τις Ἀέτιος γεννάω ὁ αἱρετικός , ἐπί ὁ κεφαλή ὁ πατήρ ἀναβαίνω ὁ παῖς ὁ ἔγκλημα . εἰμί δέ οὖον Δίκαιος ἐπί ἐκεῖνος ἐγκαλέω τις , πολύς δήπου Δίκαιος ἐγώ ἐπί ὁ μηδείς ἐγώ προσήκω μή ὑπέχω εὐθύνω , εἰμί γε καί ἁμαρτάνω ὅλως , εἰμί τίς καί γράφω αὐτός ἄξιος κατάκρισις . συγγνώμη γάρ ἐγώ ἀπιστέω ὁ κατά αὐτός λέγω , ἐπεί ὁ κατά ἐγώ πείρω ὁ πρός συκοφαντία Εὔκολον ὁ κατηγορέω συνίστημι . καί γάρ εἰμί μέν ἀπατάω , καί νομίζω ἐγώ κοινωνός εἰμί ὁ γνώμη ὁ συγγράφω ἐκεῖνος ὁ Σαβέλλιος ῥῆμα , ὅσπερ αὐτός περιφέρω , ἐπί ὁ κατά ἐγώ διαβολή ἔρχομαι , οὐδέ οὗτος μέν εἰμί συγγνώμη ἄξιος , πρό ἐναργής ἀπόδειξις εὐθύς ὁ βλασφημία βάλλω καί τιτρώσκω ὁ μηδείς ἀδικέω , ἵνα μή εἶπον , ὅτι καί ὁ εἰς ὁ ἄκρος αὐτός φίλιος συνδέω , καί ὅτι ἀπόδειξις ὁ μή πνεῦμα ἄγω ἅγιος ὁ ψευδής ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὑπόληψις . πολύς γάρ δεῖ μεριμνάω καί πολύς ἄγρυπνος νύξ διαφέρω , καί μετά πολύς δάκρυ ἐκζητέω παρά Θεός ὁ ἀλήθεια , ὁ μέλλω φίλιος ἀδελφός διατέμνω . εἰμί γάρ ὁ ὁ κόσμος οὗτος ἄρχω , ὅταν τις ὁ κακοῦργος θάνατος καταδικάζω μέλλω , ἀφέλκω ὁ παραπέτασμα , καλέω δέ ὁ ἔμπειρος πρός ὁ ὑπέρ ὁ πρόκειμαι σκέψις , καί πολύς ἐνσχολάζω χρόνος , νῦν μέν ὁ νόμος ὁ αὐστηρός ὁράω , νῦν δέ ὁ κοινωνία ὁ φύσις δυσωπέω , καί πολύς στενάζω καί ὁ ἀνάγκη ἀπολοφύρομαι , πάνδημος πᾶς γίγνομαι πρός ἀνάγκη ὑπηρετέω ὁ νόμος , οὖον κατά οἰκεῖος ἡδονά ἐπάγω ὁ κατάκρισις , πόσος χρή πλείων σπουδή ἄξιος ἡγέομαι καί μέριμνα καί ὁ μετά πλείων βουλή ὁ μέλλω φίλιος ἀδελφός ἀπορρήγνυμι , ὁ ἐν πολύς χρόνος βεβαιόω ; ἀλλά εἷς ἐπιστολή καί αὐτός ἀμφίβολος . οὐδέ γάρ εἄν εἶπον ἐκ ὁ ὁ ὑπογραφή σύμβολον αὐτός ἐπιγιγνώσκω , ὁ γε οὐ ὁ πρῶτος γράφω , ἀλλά ὁ μεταγράφω εἰς χείρ λαμβάνω . ἐκ εἷς τοίνυν γράμμα , καί οὗτος παλαιός . εἴκοσι γάρ ἔτος εἰμί εἰς ὁ νῦν χρόνος ἀπό ὅς γράφω τίς πρός ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος . ἐν δέ ὁ μεταξύ οὗτος χρόνος οὐδείς τοιοῦτος ἔχω μάρτυς ὁ ἐμαυτοῦ προαίρεσις καί ὁ βίος , ὡς ὁ νῦν ἐφίστημι ἐγώ κατήγορος . ἀλλά οὖον γάρ ὁ ἐπιστολή ὁ χωρισμός αἰτία , ἕτερος δέ εἰμί ὁ διάστασις ὁ ὑπόθεσις , ὅς ἐγώ λέγω αἰσχύνω , κἀν σιγάω δέ πᾶς ὁ χρόνος , εἰμί μή ὁ νῦν πράσσω ἀναγκαῖος ἐγώ καθίστημι διά ὁ ὁ πολύς λυσιτελής ὁ ὅλος αὐτός προαίρεσις ὁ φανέρωσις . νομίζω ὁ χρηστός ἐμπόδιος αὐτός εἰμί πρός ὁ ὁ δυναστεία ἀνάληψις ὁ πρός ἐγώ κοινωνία . καί ἐπεί ὑπογράφω τις πίστις προλαμβάνω , ὅς ἐγώ αὐτός προετείναμεν—οὐκ αὐτός ἀπιστέω αὐτός ὁ φρόνημα ( ὁμολογέω γάρ ) , ἀλλά ὁ ἐπί αὐτός ὑπόνοια , ὅς ὁ πολύς ὁ ομόψυχος ἐγώ ἀδελφός ἔχω , θεραπεύω βούλομαι μηδείς ἐκ ὁ ὁμολογία ἐκεῖνος δόξα αὐτός ἐμπόδιος ἀπαντάω , πρός ὁ ὑπό ὁ νῦν κρατέω παραδείκνυμι , ἀπεῖπον ὁ πρός ἐγώ κοινωνία · καί ὑπόθεσις ὁ ἀπόρρηξις ὁ γράμμα οὗτος ἐπινοέω . σημεῖον δέ ὁ λέγω ἐναργής , ὅτι ἀποκηρύσσω ἐγώ , καί συντίθημι ὁ μέμψις ὅς βούλομαι κατά ἐγώ , πρίν ἐγώ ἀποστέλλω , ὁ γράμμα περιπέμπω πανταχοῦ . ἑπτά γάρ πρότερος ἡμέρα ὁ εἰς ὁ ἐμός ἀφικνέομαι χείρ , παρά ἄλλος φαίνω ὁ ἐπιστολή · ἕ ἐκ ἕτερος διαδέχομαι , ἕτερος μέλλω παραπέμπω . οὗτος γάρ ἐπινοέω εἷς εἷς παραδίδωμι , ἵνα ταχύς αὐτός κατά πᾶς ὁ χώρα γίγνομαι ὁ διάδοσις . καί αὐτός λέγω μέν ἔτι τότε παρά ὁ σαφής ἐγώ ὁ ἐκεῖνος ἐξαγγέλλω , κρίνω δέ σιωπάω , ἠώς εἄν ὁ ἀποκαλύπτω ὁ βαθύς σαφής καί ἀναντίρρητος ἐλέγχω δημοσιεύω ὁ κατά αὐτός .