basilius-theology.epistulae 362
Φιλοθέως πιστεύεις , καὶ φιλολόγως ζητεῖς , καὶ παρʼ ἡμῶν τὸ πρόθυμον ὀφείλεται διὰ τὴν ἀγάπην , εἰ καὶ τὸ ἱκανὸν τῷ λόγῳ μὴ ἕποιτο , διά τε τὸ ἡμέτερον ἐνδεές καὶ τὸ τοῦ πράγματος ὑπερφυές . Οὐσία μία οὐκ ἀριθμῷ μόνον λέγεται , ὥσπερ λέγεις , καὶ τὸ ἐν μιᾷ περιγραφῇ , ἀλλὰ καὶ ἰδίως ἀνθρώπων δύο καὶ ἄλλου ὁτουοῦν τῶν κατὰ γένος ἑνιζομένων · ὥστε ταύτῃ γε καὶ δύο καὶ πλείονα ταὐτὸν εἶναι κατὰ τὴν οὐσίαν , καθὸ καὶ πάντες ἄνθρωποι Ἀδάμ ἐσμεν εἷς ὄντες , καὶ Δαβὶδ ὁ τοῦ Δαβὶδ υἱός , ὡς ταὐτὸν ὢν ἐκείνῳ · καθὰ καὶ τὸν Υἱὸν λέγεις καλῶς τοῦτο εἶναι κατὰ τὴν οὐσίαν , ὅπερ ὁ Πατήρ . οὐδὲ γὰρ ἑτέρως ἂν ἦν Θεὸς ὁ Υἱός , ἑνὸς ὁμολογουμένου καὶ μόνου Θεοῦ τοῦ Πατρός · ὥς που καὶ εἷς Ἀδάμ , ὁ ἀνθρώπων γενάρχης , καὶ εἷς Δαβίδ , ὁ τοῦ βασιλείου γένους ἀρχηγέτης . Ταύτῃ γέ τοι καὶ ἓν εἶναι γένος ὑπερκείμενον , ἢ μίαν ὕλην ὑποκειμένην , ἐπὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ , περιαιρεθήσεται τῶν ὑπονοιῶν , ὅταν τὴν γεναρχικὴν παραλάβωμεν ἰδιότητα τῆς ἀνωτάτω ἀρχῆς , καὶ τὰ ἐκ τῶν γεναρχῶν γένη , πρὸς τὸ ἐκ τῆς μιᾶς ἀρχῆς μονογενὲς γέννημα · μετρίως γὰρ τὰ τοιαῦτα εἰς ὁμοίωσιν ἔρχεται . καθὸ μηδὲ τοῦ Ἀδάμ , ὡς θεοπλάστου , καὶ ἡμῶν , ὡς ἀνθρωπογεννήτων , ἓν ὑπέρκειται γένος , ἀλλʼ αὐτὸς ἀνθρώπων ἀρχή · μήτε ὕλη κοινὴ αὐτοῦ τε καὶ ἡμῶν , ἀλλʼ αὐτὸς ἡ πάντων ἀνθρώπων ὑπόθεσις . μήτε μὴν τοῦ Δαβίδ , καὶ τοῦ γένους τοῦ ἐκ Δαβίδ , προεπινοεῖται , καθὸ Δαβίδ , ἐπείπερ ἡ τοῦ Δαβὶδ ἰδιότης ἀπὸ τοῦ Δαβὶς ἄρχεται , καὶ ἡ ὑπόθεσις τῶν ἐξ αὐτοῦ πάντων αὐτός · ἀλλʼ ἐπειδὴ ταῦτα ἀπολείπεται , καθό εἰσιν ἕτεραι κοινότητες ἀνθρώπων ἁπάντων πρὸς ἀλλήλους , οἷαι ἂν ἀδελφῶν , ἐπὶ δὲ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τοιοῦτον οὐκ ἔστιν , ἀλλὰ τὸ ὅλον Πατὴρ ἀρχή , καὶ Υἱὸς ἐκ τῆς ἀρχῆς . Οὐκοῦν οὐδὲ ἀπομερισμὸς τοῦ προτέρου εἰς τὸ δεύτερον , ὥσπερ ἐπὶ σωμάτων , ἀλλʼ ἀπογέννησις . οὐδὲ γὰρ ἡ Πατρὸς ἰδιότης καθάπερ εἰς Υἱὸν ἀπομεμέρισται , ἀλλʼ ἡ τοῦ Υἱοῦ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς ἐκπέφηνε · ταὐτὸν ἐν ἑτερότητι , καὶ ἕτερον ἐν ταὐτότητι , καθὸ λέγεται Πατέρα εἶναι ἐν Υἱῷ , καὶ Υἱὸν ἐν Πατρί . οὔτε γὰρ ἡ ἑτερότης ἁπλῶς φυλάξει τὴν ἀλήθειαν τῆς υἱότητος , οὔτε ἡ ταὐτότης αὖ τὸ ἀμέριστον τῆς ὑποστάσεως , ἀλλʼ ἑκάτερον σύμπλοκον καὶ ἑνοειδές · ταὐτὸν ἑτέρως , καὶ ἕτερον ὡσαύτως · ἵνα τις τὰ ῥήματα , μὴ ἐφικνούμενα τῆς δηλώσεως , ἐκβιάσηται · βεβαιοῦντος ἡμῖν τοῦ Κυρίου τὴν ἔννοιαν , καὶ ἐν τῷ μείζων μὲν ἰσότητι παριστάναι τὸν Πατέρα , τὸν δὲ Υἱόν , ἐν ὑποβάσει τὸ ἴσον ἔχοντα · ὅπερ ἐδίδαξεν ἐν ὁμοειδεῖ μέν , ὑφειμένῳ δὲ φωτὶ νοεῖν τὸν Υἱόν , μὴ τὴν οὐσίαν ἐξαλλάττοντας , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπερβεβληκὸς καὶ ἐν ὑφέσει θεωροῦντας . οἱ μὲν γὰρ τὴν οὐσίαν ἐν οὐδεμιᾷ ταὐτότητι παραδεξάμενοι , τὴν ὁμοίωσιν ἔξωθεν φέροντες τῷ Υἱῷ προστιθέασιν · ὃ δὴ καὶ ἕως ἀνθρώπων διαβαίνει , τῶν ὁμοιουμένων τῷ Θεῷ . Οἱ δὲ τὴν ὁμοίωσιν τοῖς ποιήμασι πρέπουσαν εἰδότες , ἐν ταὐτότητι μὲν τὸν Υἱὸν συνάπτουσι Πατρί , ὑφειμένῃ δὲ τῇ ταὐτότητι , ἵνα μὴ αὐτὸς ὁ Πατήρ , ἢ μέρος Πατρός , ἃ δυνατῶς παρίσταται τῷ , ἄλλος Υἱός , οὕτω Θεός , οὐχ ὡς ἐκεῖνος , ἀλλʼ ὡς ἐξ ἐκείνου , οὐ τὸ πρωτότυπον , ἀλλʼ εἰκών . οὗτος ὁμοούσιος , ἐξῃρημένως παρὰ πάντα καὶ ἰδιαζόντως · οὐχ ὡς τὰ ὁμογενῆ , οὐχ ὡς τὰ ἀπομεριζόμενα , ἀλλʼ ὡς ἐκ τοῦ ἑνὸς γένους καὶ εἴδους τῆς θεότητος , ἓν καὶ μόνον ἀπογέννημα , ἀδιαιρέτῳ καὶ ἀσωμάτῳ προόδῳ , καθʼ ἣν μένον τὸ γεννῶν ἐν τῇ γεννητικῇ ἰδιότητι , προῆλθεν εἰς τὴν γεννητικὴν ἰδιότητα .
Lemmas: Φιλόθεος πιστεύω , καί φιλόλογος ζητέω , καί παρά ἐγώ ὁ πρόθυμος ὀφείλω διά ὁ ἀγάπη , εἰμί καί ὁ ἱκανός ὁ λόγος μή ἕπω , διά τε ὁ ἡμέτερος ἐνδεής καί ὁ ὁ πρᾶγμα ὑπερφυής . οὐσία εἷς οὐ ἀριθμός μόνος λέγω , ὥσπερ λέγω , καί ὁ ἐν εἷς περιγραφή , ἀλλά καί ἰδίως ἄνθρωπος δύο καί ἄλλος ὅστις ὁ κατά γένος ἑνίζω · ὥστε οὗτος γε καί δύο καί πλείων αὐτός εἰμί κατά ὁ οὐσία , καθό καί πᾶς ἄνθρωπος Ἀδάμ εἰμί εἷς εἰμί , καί Δαυίδ ὁ ὁ Δαυίδ υἱός , ὡς αὐτός εἰμί ἐκεῖνος · καθά καί ὁ υἱός λέγω καλῶς οὗτος εἰμί κατά ὁ οὐσία , ὅσπερ ὁ Πατήρ . οὐδέ γάρ ἑτέρως εἄν εἰμί θεός ὁ υἱός , εἷς ὁμολογέω καί μόνος Θεός ὁ πατήρ · ὅς ποῦ καί εἷς Ἀδάμ , ὁ ἄνθρωπος γενάρχης , καί εἷς Δαβίδ , ὁ ὁ βασίλειος γένος ἀρχηγέτης . Ταύτη γε ὅς καί εἷς εἰμί γένος ὑπέρκειμαι , ἢ εἷς ὕλη ὑπόκειμαι , ἐπί πατήρ καί υἱός , περιαιρέω ὁ ὑπόνοια , ὅταν ὁ γεναρχικός παραλαμβάνω ἰδιότης ὁ ἄνω2 ἀρχή , καί ὁ ἐκ ὁ γενάρχης γένος , πρός ὁ ἐκ ὁ εἷς ἀρχή μονογενής γέννημα · μέτριος γάρ ὁ τοιοῦτος εἰς ὁμοίωσις ἔρχομαι . καθό μηδέ ὁ Ἀδάμ , ὡς θεοπλάστης , καί ἐγώ , ὡς ανθρωπογεννητης , εἷς ὑπέρκειμαι γένος , ἀλλά αὐτός ἄνθρωπος ἀρχή · μήτε ὕλη κοινός αὐτός τε καί ἐγώ , ἀλλά αὐτός ὁ πᾶς ἄνθρωπος ὑπόθεσις . μήτε μήv ὁ Δαβίδ , καί ὁ γένος ὁ ἐκ Δαβίδ , προεπινοέω , καθό Δαβίδ , ἐπεί ὁ ὁ Δαυίδ ἰδιότης ἀπό ὁ Δαβὶς ἄρχω , καί ὁ ὑπόθεσις ὁ ἐκ αὐτός πᾶς αὐτός · ἀλλά ἐπεί οὗτος ἀπολείπω , καθό εἰμί ἕτερος κοινότης ἄνθρωπος ἅπας πρός ἀλλήλων , οἷος εἄν ἀδελφός , ἐπί δέ πατήρ καί υἱός τοιοῦτος οὐ εἰμί , ἀλλά ὁ ὅλος πατήρ ἀρχή , καί υἱός ἐκ ὁ ἀρχή . οὐκοῦν οὐδέ ἀπομερισμός ὁ πρότερος εἰς ὁ δύο , ὥσπερ ἐπί σῶμα , ἀλλά ἀπογέννησις . οὐδέ γάρ ὁ πατήρ ἰδιότης καθάπερ εἰς υἱός ἀπομερίζω , ἀλλά ὁ ὁ υἱός ἐκ ὁ ὁ πατήρ ἐκφαίνω · αὐτός ἐν ἑτερότης , καί ἕτερος ἐν ταὐτότης , καθό λέγω πατήρ εἰμί ἐν υἱός , καί υἱός ἐν πατήρ . οὔτε γάρ ὁ ἑτερότης ἁπλόος φυλάσσω ὁ ἀλήθεια ὁ υἱότης , οὔτε ὁ ταὐτότης αὖος ὁ ἀμέριστος ὁ ὑπόστασις , ἀλλά ἑκάτερος σύμπλοκος καί ἑνοειδής · αὐτός ἑτέρως , καί ἕτερος ὡσαύτως · ἵνα τις ὁ ῥῆμα , μή ἐφικνέομαι ὁ δήλωσις , ἐκβιάομαι · βεβαιόω ἐγώ ὁ κύριος ὁ ἔννοια , καί ἐν ὁ μείζων μέν ἰσότης παρίστημι ὁ πατήρ , ὁ δέ υἱός , ἐν ὑπόβασις ὁ ἴσος ἔχω · ὅσπερ διδάσκω ἐν ὁμοειδής μέν , ὑφέζομαι δέ φάος νοέω ὁ υἱός , μή ὁ οὐσία ἐξαλλάσσω , ἀλλά ὁ αὐτός ὑπερβάλλω καί ἐν ὕφεσις θεωρέω . ὁ μέν γάρ ὁ οὐσία ἐν οὐδείς ταὐτότης παραδέχομαι , ὁ ὁμοίωσις ἔξωθεν φέρω ὁ υἱός προστίθημι · ὅς δή καί ἠώς ἄνθρωπος διαβαίνω , ὁ ὁμοιόω ὁ Θεός . ὁ δέ ὁ ὁμοίωσις ὁ ποίημα πρέπω οἶδα , ἐν ταὐτότης μέν ὁ υἱός συνάπτω πατήρ , ὑφίημι δέ ὁ ταὐτότης , ἵνα μή αὐτός ὁ Πατήρ , ἢ μέρος πατήρ , ὁ δυνατῶς παρίστημι ὁ , ἄλλος υἱός , οὗτος Θεός , οὐ ὡς ἐκεῖνος , ἀλλά ὡς ἐκ ἐκεῖνος , οὖον ὁ πρωτότυπος , ἀλλά εἰκών . οὗτος ὁμοούσιος , ἐξῃρημένως παρά πᾶς καί ἰδιαζόντως · οὐ ὡς ὁ ὁμογενής , οὐ ὡς ὁ ἀπομερίζω , ἀλλά ὡς ἐκ ὁ εἷς γένος καί εἶδος ὁ θεότης , εἷς καί μόνος ἀπογέννημα , ἀδιαίρετος καί ἀσώματος πρόοδος , κατά ὅς μένω ὁ γεννάω ἐν ὁ γεννητικός ἰδιότης , προέρχομαι εἰς ὁ γεννητικός ἰδιότης .