basilius-theology.epistulae 289
Ἐγὼ ἴσον ἡμάρτημα κρίνας καὶ ἀνεπιτιμήτους ἐᾷν τοὺς ἁμαρτάνοντας καὶ ὑπερβαίνειν τὸ μέτρον τῇ τιμωρίᾳ , τὴν ἐμοὶ ἐπιβάλλουσαν ἐπέθηκα δίκην τῷδε , ἐξορίσας αὐτὸν τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας · καὶ τοῖς ἠδικημένοις παρῄνεσα μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικεῖν , ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ τὴν ἀνταπόδοσιν ἐπιτρέψαι , ὥστε εἴ τι ὄφελος ἡμῶν παραγγελμάτων , τότε ἂν ἠκούσθην , πολλῷ ἀξιοπιστότερον κεχρημένος τῷ λόγῳ ἢ ὅσον ἂν δυνηθείη δυσωπῆσαι τὰ γράμματα . Ἐπεὶ δὲ ἤκουσα ῥημάτων πολλὴν ἐχόντων βαρύτητα , καὶ τότε ἡσύχασα , καὶ νῦν οὐκ οἶμαι πρέπον εἶναί μοι περὶ τῶν αὐτῶν διαλέγεσθαι . ἐγὼ γάρ , φησίν , ἀνδρὸς ὑπερεῖδον καὶ παιδοποιίας καὶ βίου . ἵνα ἑνὸς τούτου τύχοιμι , τῆς παρὰ Θεοῦ εὐδοκιμήσεως καὶ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις τοῦ βελτίονος ἀξιοῦσθαι λόγου , ἐπειδὴ ἄνθρωπος , ἐκ παιδὸς ταῖς οἰκοφθορίαις ἐντεθραμμένος , εἰσβιασάμενός ποτε τῇ συνήθει ἑαυτοῦ ἀναιδείᾳ ἐνέπεσεν ἡμῶν τῷ οἴκῳ , καὶ μέχρι ψιλῆς συντυχίας ἐγένετο γνώριμος ἡμῖν , καὶ ἀγνοίᾳ τῶν κατʼ αὐτὸν καὶ αἰδοῖ τινι ἀπαιδεύτῳ προφανῶς αὐτὸν αἰσχυνομένη ἐλάσαι · εἰς τοσοῦτον ἐξῆλθεν ἀσεβείας καὶ ὕβρεως , ὥστε ἐμπλῆσαι μὲν τὴν πόλιν πᾶσαν τῶν κατʼ ἐμοῦ βλασφημιῶν , προγράμματι δὲ δημοσίῳ στηλιτεῦσαι ἐκτεθέντι ἐπὶ τῶν προθύρων τῆς ἐκκλησίας . ἐφʼ οἷς καὶ τυχών τινος παρὰ τῶν νόμων ἀγανακτήσεως , πάλιν ἐπανελθὼν ἀνενεώσατο τὰς αὐτοῦ βλασφημίας . πάλιν τῶν ἐμῶν λοιδοριῶν πλήρης ἡ ἀγορά , τὰ γυμνάσια , τὰ θέατρα , αἱ οἰκίαι τῶν δι’ ὁμοιότητα τοῦ βίου δεχομένων αὐτόν . καὶ μηδὲ ἐπὶ τοῖς βελτίοσι γνωρίζεσθαι , ἐν οἷς εὐπρεπὴς ἦν , ὑπῆρξέ μοι ἐκ τῶν αἰσχίστων , διὰ τὸ παρὰ πᾶσι τῇ ἀκολάστῳ γνώμῃ γενέσθαι περιφανῆ . Ἐπὶ τούτοις , φησίν , οἱ μὲν ἥδονται ταῖς βλασφημίαις , διὰ τὸ φύσει χαίρειν ταῖς λοιδορίαις τοὺς ἀνθρώπους · οἱ δὲ ἄχθεσθαι μὲν λέγουσιν , οὐ συναλγοῦσι δέ · ἄλλοι πείθονται ἀληθεῖς εἶναι τὰς λοιδορίας · ἄλλοι ἀμφίβολοί εἰσι , τῷ πλήθει τῶν ὅρκων αὐτοῦ προσέχοντες . ὁ δὲ συναλγῶν οὐκ ἔστιν · ἀλλʼ ὄντως νῦν τῆς ἐρημίας ᾐσθόμην , καὶ ἐμαυτὴν ὀδύρομαι , οὐκ ἀδελφόν , οὐ φίλον , οὐ συγγενῆ , οὐ δοῦλον , οὐκ ἐλεύθερον , οὐδένα ἀνθρώπων τὸ παράπαν ἔχουσα συναλγοῦντα · καὶ , ὡς ἔοικε , μόνην ἑαυτὴν ἐλεεινοτέραν τῆς πόλεως εὑρίσκω , ἐν ᾗ τοσαύτη σπάνις μισοπονήρων ἐστίν · οἳ τὴν εἰς ἀλλήλους γινομένην παροινίαν οὐκ οἴονται βαδίζουσαν ἐν κύκλῳ καὶ αὐτούς ποτε καταλήψεσθαι . Ταῦτα καὶ πολλῷ ἔτι πληκτικώτερα μετὰ ἀμυθήτων δακρύων πρὸς ἐμὲ διεξελθοῦσα , ἀπῆλθεν , οὐδὲ ἐμὲ τῶν μέμψεων ἐλεύθερον ἀφεῖσα , ὅτι δέον πατρικῶς αὐτῇ συναλγεῖν , ἐναδιαφορῶ κακῷ τοσούτῳ καὶ φιλοσοφῶ ἐν ἀλλοτρίοις παθήμασιν . οὐ γὰρ χρημάτων ἄφεσιν κελεύεις ὑπεριδεῖν , οὐδὲ τοὺς εἰς τὸ σῶμα πόνους συνενεγκεῖν , ἀλλʼ εἰς αὐτὴν ζημιωθῆναι τὴν ὑπόληψιν , ἧς ἡ βλάβη κοινὴ ζημία τοῦ κλήρου γίνεται . Ἐπὶ τούτοις τοῖς ῥήμασι τίνα με βούλει νῦν πρὸς αὐτὴν εἰπεῖν αὐτὸς δοκίμασον , ὦ θαυμάσιε , ἔχοντα τοιαύτην κρίσιν παρʼ ἑαυτῷ · μὴ παραδιδόναι ταῖς ἀρχαῖς τοὺς κακούργους , μὴ μέντοι μηδὲ ἐξαιρεῖσθαι παραδοθέντας · οἷς πάλαι προείρηται παρὰ τοῦ ἀποστόλου φοβεῖσθαι τὸν ἄρχοντα ἐπὶ τῷ πονηρῷ ἔργῳ · Οὐ γὰρ εἰκῆ , φησί , τὴν μάχαιραν φορεῖ . ὥσπερ οὖν τὸ παραδοῦναι οὐ φιλάνθρωπον , οὕτω καὶ τὸ ἐξαιρεῖσθαι τρέφοντός ἐστι τὴν παροινίαν . ἴσως δʼ ἂν γένοιτό τις ὑπέρθεσις τῆς εἰσόδου μέχρι τῆς ἡμῶν αὐτῶν παρουσίας · καὶ τότε δείξομεν , ὅτι οὐδὲν ἡμῶν ὄφελος , ἐκ τοῦ μὴ εἶναι τοὺς πειθομένους .
Lemmas: ἐγώ ἴσος ἁμάρτημα κρίνω καί ἀνεπιτίμητος ἐάω ὁ ἁμαρτάνω καί ὑπερβαίνω ὁ μέτρον ὁ τιμωρία , ὁ ἐγώ ἐπιβάλλω ἐπιτίθημι δίκη ὅδε , ἐξορίζω αὐτός ὁ ἐκκλησιαστικός κοινωνία · καί ὁ ἀδικέω παραινέω μή ἑαυτοῦ ἐκδικέω , ἀλλά ὁ κύριος ὁ ἀνταπόδοσις ἐπιτρέπω , ὥστε εἰμί τίς ὄφελος ἐγώ παράγγελμα , τότε εἄν ἀκούω , πολύς ἀξιόπιστος χράομαι ὁ λόγος ἢ ὅσος εἄν δύναμαι δυσωπέω ὁ γράμμα . ἐπεί δέ ἀκούω ῥῆμα πολύς ἔχω βαρύτης , καί τότε ἡσυχάζω , καί νῦν οὐ οἴομαι πρέπω εἰμί ἐγώ περί ὁ αὐτός διαλέγω . ἐγώ γάρ , φημί , ἀνήρ ὑπερεῖδον καί παιδοποιία καί βίος . ἵνα εἷς οὗτος τυγχάνω , ὁ παρά Θεός εὐδοκίμησις καί παρά ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός ἀξιόω λόγος , ἐπεί ἄνθρωπος , ἐκ παῖς ὁ οἰκοφθορία ἐντρέφω , εἰσβιάζομαι ποτός ὁ συνήθης ἑαυτοῦ ἀναίδεια ἐμπίπτω ἐγώ ὁ οἶκος , καί μέχρι ψιλός συντυχία γίγνομαι γνώριμος ἐγώ , καί ἄγνοια ὁ κατά αὐτός καί αἰδώς τις ἀπαίδευτος προφανῶς αὐτός αἰσχύνω ἐλαύνω · εἰς τοσοῦτος ἐξέρχομαι ἀσέβεια καί ὕβρις , ὥστε ἐμπίμπλημι μέν ὁ πόλις πᾶς ὁ κατά ἐγώ βλασφημία , πρόγραμμα δέ δημόσιος στηλιτεύω ἐκτίθημι ἐπί ὁ πρόθυρον ὁ ἐκκλησία . ἐπί ὅς καί τυγχάνω τις παρά ὁ νόμος ἀγανάκτησις , πάλιν ἐπανέρχομαι ἀνανεόομαι ὁ αὐτός βλασφημία . πάλιν ὁ ἐμέω λοιδορία πλήρης ὁ ἀγορά , ὁ γυμνάσιον , ὁ θέατρον , ὁ οἰκίον ὁ διά ὁμοιότης ὁ βίος δέχομαι αὐτός . καί μηδέ ἐπί ὁ ἀγαθός γνωρίζω , ἐν ὅς εὐπρεπής εἰμί , ὑπάρχω ἐγώ ἐκ ὁ αἰσχρός , διά ὁ παρά πᾶς ὁ ἀκόλαστος γνώμη γίγνομαι περιφανής . ἐπί οὗτος , φημί , ὁ μέν ἥδομαι ὁ βλασφημία , διά ὁ φύσις χαίρω ὁ λοιδορία ὁ ἄνθρωπος · ὁ δέ ἄχθομαι μέν λέγω , οὖον συναλγέω δέ · ἄλλος πείθω ἀληθής εἰμί ὁ λοιδορία · ἄλλος ἀμφίβολος εἰμί , ὁ πλῆθος ὁ Ὅρκος αὐτός προσέχω . ὁ δέ συναλγέω οὐ εἰμί · ἀλλά εἰμί νῦν ὁ ἐρημία αἰσθάνομαι , καί ἐμαυτοῦ ὀδύρομαι , οὐ ἀδελφός , οὖον φίλος , οὖον συγγενής , οὖον δοῦλος , οὐ ἐλεύθερος , οὐδείς ἄνθρωπος ὁ παράπαν ἔχω συναλγέω · καί , ὡς ἔοικα , μόνος ἑαυτοῦ ἐλεεινός ὁ πόλις εὑρίσκω , ἐν ὅς τοσοῦτος σπάνις μισοπόνηρος εἰμί · ἕ ὁ εἰς ἀλλήλων γίγνομαι παροινία οὐ οἴομαι βαδίζω ἐν κύκλος καί αὐτός ποτός καταλαμβάνω . οὗτος καί πολύς ἔτι πληκτικός μετά ἀμύθητος δάκρυ πρός ἐγώ διεξέρχομαι , ἀπέρχομαι , οὐδέ ἐγώ ὁ μέμψις ἐλεύθερος ἀφίημι , ὅτι δήω πατρικός αὐτός συναλγέω , ἐναδιαφορέω κακός τοσοῦτος καί φιλοσοφέω ἐν ἀλλότριος πάθημα . οὖον γάρ χρῆμα ἄφεσις κελεύω ὑπέρ-εἶδον , οὐδέ ὁ εἰς ὁ σῶμα πόνος συμφέρω , ἀλλά εἰς αὐτός ζημιόω ὁ ὑπόληψις , ὅς ὁ βλάβη κοινός ζημία ὁ κλῆρος γίγνομαι . ἐπί οὗτος ὁ ῥῆμα τίς ἐγώ βούλομαι νῦν πρός αὐτός εἶπον αὐτός δοκιμάζω , εἰμί θαυμάσιος , ἔχω τοιοῦτος κρίσις παρά ἑαυτοῦ · μή παραδίδωμι ὁ ἀρχή ὁ κακοῦργος , μή μέντοι μηδέ ἐξαιρέω παραδίδωμι · ὅς πάλαι προερέω παρά ὁ ἀπόστολος φοβέω ὁ ἄρχω ἐπί ὁ πονηρός ἔργον · οὖον γάρ εἰκῇ , φημί , ὁ μάχαιρα φορέω . ὥσπερ οὖν ὁ παραδίδωμι οὖον φιλάνθρωπον , οὗτος καί ὁ ἐξαιρέω τρέφω εἰμί ὁ παροινία . ἴσως δέ εἄν γίγνομαι τις ὑπερθετικός ὁ εἴσοδος μέχρι ὁ ἐγώ αὐτός παρουσία · καί τότε δείκνυμι , ὅτι οὐδείς ἐγώ ὄφελος , ἐκ ὁ μή εἰμί ὁ πείθω .