basilius-theology.epistulae 6
Ἔμελλον ἀποσιωπᾷν πρὸς τὴν κοσμιότητά σου , λογιζόμενος ὅτι , ὥσπερ ὀφθαλμῷ φλεγμαίνοντι καὶ τὸ ἁπαλώτατον τῶν παρηγορημάτων ἀνίαν ἐμποιεῖ , οὕτω καὶ ψυχῇ ὑπὸ θλίψεως βαρείας κεκακωμένῃ , κἂν πολλὴν παράκλησιν φέρῃ , ὁ λόγος ὀχληρός πως εἶναι δοκεῖ , ἐν τῇ περιωδυνίᾳ προσφερόμενος . ἐπεὶ δέ με εἰσῆλθεν ὅτι πρὸς Χριστιανήν μοι ὁ λόγος ἔσται πάλαι πεπαιδευμένην τὰ θεῖα καὶ ἐμπαράσκευον οὖσαν πρὸς τὰ ἀνθρώπινα , οὐκ ἐνόμισα δίκαιον εἶναι παραλιπεῖν τὸ ἐπιβάλλον μοι . οἶδα ποταπὰ τῶν μητέρων τὰ σπλάγχνα καί , ὅταν ἰδίως τὸ σὸν περὶ πάντας χρηστὸν καὶ ἥμερον ἐνθυμηθῶ , λογίζομαι πόσην εἰκὸς ἐπὶ τοῖς παροῦσιν εἶναι τὴν ἀλγηδόνα . παῖδα ἐζημιώθης ὃν περιόντα μὲν ἐμακάρισαν πᾶσαι μητέρες , καὶ ηὔξαντο τοὺς ἑαυτῶν τοιούτους εἶναι , ἀποθανόντα δὲ ἐστέναξαν , ὡς ἑκάστη τὸν ἑαυτῆς γῇ κατακρύψασα . ἐκείνου ὁ θάνατος πληγὴ ἐγένετο πατρίδων δύο , τῆς τε ἡμετέρας καὶ τῆς Κιλίκων . ἐκείνῳ τὸ μέγα καὶ περιφανὲς γένος συγκατέπεσεν , ὥσπερ ἐρείσματος ὑφαιρεθέντος κατασεισθέν . ὦ συνάντημα πονηροῦ δαίμονος , πόσον ἴσχυσε κακὸν ἐξεργάσασθαι . ὦ γῆ , τοιοῦτον ἀναγκασθεῖσα ὑποδέξασθαι πάθος . ἔφριξε τάχα καὶ ὁ ἥλιος , εἴ τις αἴσθησις αὐτῷ , τὸ σκυθρωπὸν ἐκεῖνο θέαμα . καὶ τί ἄν τις τοσοῦτον εἴποι ὅσον ἡ ἀμηχανία τῆς ψυχῆς ὑποβάλλει ; Ἀλλʼ οὐ γὰρ ἀπρονόητα τὰ ἡμέτερα , ὡς μεμαθήκαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ ὅτι οὐδὲ στρουθίον πίπτει ἄνευ θελήματος τοῦ Πατρὸς ἡμῶν . ὥστε εἴ τι γέγονε , θελήματι γέγονε τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς . τῷ δὲ βουλήματι τοῦ Θεοῦ τίς ἀνθέστηκε ; καταδεξώμεθα τὸ συμβάν · δυσανασχετοῦντες γὰρ οὔτε τὸ γενόμενον διορθούμεθα , καὶ ἑαυτοὺς προσαπόλλυμεν . μὴ κατηγορήσωμεν τῆς δικαίας κρίσεως τοῦ Θεοῦ . ἀμαθεῖς ἐσμέν , ὥστε τὰ ἄῤῥητα αὐτοῦ κρίματα δοκιμάζειν . νῦν σου λαμβάνει τὴν δοκιμὴν ὁ Κύριος τῆς πρὸς αὐτὸν ἀγάπης . νῦν σοι πάρεστι καιρὸς διὰ τῆς ὑπομονῆς τὴν μερίδα τῶν μαρτύρων λαβεῖν . ἡ τῶν Μακκαβαίων μήτηρ ἑπτὰ παίδων εἶδε θάνατον καὶ οὐκ ἐστέναξεν , οὐδὲ ἀφῆκεν ἀγεννὲς δάκρυον , ἀλλʼ εὐχαριστοῦσα τῷ Θεῷ ὅτι ἔβλεπεν αὐτοὺς πυρὶ καὶ σιδήρῳ καὶ ταῖς χαλεπωτάταις αἰκίαις τῶν δεσμῶν τῆς σαρκὸς λυομένους , εὐδόκιμος μὲν παρὰ Θεῷ , ἀοίδιμος δὲ παρὰ ἀνθρώποις ἐκρίθη . μέγα τὸ πάθος , φημὶ κἀγώ · ἀλλὰ μεγάλοι καὶ οἱ παρὰ τοῦ Κυρίου μισθοὶ τοῖς ὑπομένουσιν ἀποκείμενοι . Ὅτε ἐγένου μήτηρ καὶ εἶδες τὸν παῖδα καὶ ηὐχαρίστησας τῷ Θεῷ , ᾔδεις πάντως ὅτι θνητὴ οὖσα θνητὸν ἐγέννησας . τί οὖν παράδοξον , εἰ ἀπέθανεν ὁ θνητός ; ἀλλὰ λυπεῖ ἡμᾶς τὸ παρὰ καιρόν . ἄδηλον εἰ μὴ εὔκαιρον τοῦτο , ἐπειδὴ ἡμεῖς ἐκλέγεσθαι τὰ συμφέροντα ταῖς ψυχαῖς καὶ ὁρίζειν προθεσμίας ἀνθρωπίνῃ ζωῇ οὐκ ἐπιστάμεθα . περίβλεψαι τὸν κόσμον ἅπαντα ἐν ᾧ κατοικεῖς καὶ ἐννόησον ὅτι πάντα θνητὰ τὰ ὁρώμενα καὶ πάντα φθορᾷ ὑποκείμενα . ἀνάβλεψον πρὸς τὸν οὐρανόν · καὶ οὗτός ποτε λυθήσεται · πρὸς τὸν ἥλιον · οὐδὲ οὗτος διαμενεῖ . οἱ ἀστέρες σύμπαντες , ζῶα χερσαῖα καὶ ἔνυδρα , τὰ περὶ γῆν κάλλη , αὐτὴ ἡ γῆ , πάντα φθαρτά , πάντα μικρὸν ὕστερον οὐκ ἐσόμενα . ἡ τούτων ἔννοια παραμυθία ἔστω τοῦ συμβεβηκότος . μὴ καθʼ ἑαυτὸ μέτρει τὸ πάθος , ἀφόρητον γὰρ οὕτω φανεῖταί σοι · ἀλλὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις πᾶσι συγκρίνουσα , ἐντεῦθεν εὑρήσεις αὐτοῦ τὴν παραμυθίαν . ἐπὶ πᾶσι δὲ ἐκεῖνο εἰπεῖν ἰσχυρὸν ἔχω , φεῖσαι τοῦ ὁμοζύγου · ἀλλήλοις γένεσθε παραμυθία · μὴ ποιήσῃς αὐτῷ χαλεπωτέραν τὴν συμφορὰν τῷ πάθει ἑαυτὴν καταναλίσκουσα . ὅλως δὲ οὐκ οἶμαι λόγον ἐξαρκεῖν εἰς παράκλησιν , ἀλλʼ εὐχῆς ἡγοῦμαι χρείαν εἶναι πρὸς τὰ πρὸς τὰ παρόντα . εὔχομαι οὖν αὐτὸν τὸν Κύριον , τῇ ἀφάτῳ αὐτοῦ δυνάμει ἐφαψάμενόν σου τῆς καρδίας , ἐμποιῆσαι φῶς τῇ ψυχῇ σου διὰ τῶν ἀγαθῶν λογισμῶν , ἵνʼ οἴκοθεν ἔχῃς τῆς παραμυθίας τὰς ἀφορμάς .
Lemmas: μέλλω ἀποσιωπάω πρός ὁ κοσμιότης σύ , λογίζομαι ὅτι , ὥσπερ ὀφθαλμός φλεγμαίνω καί ὁ ἁπαλός ὁ παρηγόρημα ἀνία ἐμποιέω , οὗτος καί Ψυχή ὑπό θλῖψις βαρύς κακόω , κἀν πολύς παράκλησις φέρω , ὁ λόγος ὀχληρός πως εἰμί δοκέω , ἐν ὁ περιωδυνία προσφέρω . ἐπεί δέ ἐγώ εἰσέρχομαι ὅτι πρός Χριστιανή ἐγώ ὁ λόγος εἰμί πάλαι παιδεύω ὁ θεῖον καί ἐμπαράσκευος εἰμί πρός ὁ ἀνθρώπινος , οὐ νομίζω Δίκαιος εἰμί παραλείπω ὁ ἐπιβάλλον ἐγώ . οἶδα ποταπός ὁ μήτηρ ὁ σπλάγχνον καί , ὅταν ἰδίως ὁ σός περί πᾶς χρηστός καί ἥμερος ἐνθυμέομαι , λογίζομαι πόσος εἰκός ἐπί ὁ πάρειμι εἰμί ὁ ἀλγηδών . παῖς ζημιόω ὅς περίειμι μέν μακαρίζω πᾶς μήτηρ , καί εὔχομαι ὁ ἑαυτοῦ τοιοῦτος εἰμί , ἀποθνῄσκω δέ στενάζω , ὡς ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ γῆ κατακρύπτω . ἐκεῖνος ὁ θάνατος πληγή γίγνομαι πατρίς δύο , ὁ τε ἡμέτερος καί ὁ Κίλιξ . ἐκεῖνος ὁ μέγας καί περιφανής γένος συγκαταπίπτω , ὥσπερ ἔρεισμα ὑφαιρέω κατασείω . εἰμί συνάντημα πονηρός δαίμων , πόσος ἰσχύω κακός ἐξεργάζομαι . εἰμί γῆ , τοιοῦτος ἀναγκάζω ὑποδείκνυμι πάθος . φρίσσω τάχα καί ὁ ἥλιος , εἰμί τις αἴσθησις αὐτός , ὁ σκυθρωπός ἐκεῖνος θέαμα . καί τίς ἄν τις τοσοῦτος εἶπον ὅσος ὁ ἀμηχανία ὁ Ψυχή ὑποβάλλω ; ἀλλά οὖον γάρ ἀπρονόητος ὁ ἡμέτερος , ὡς μανθάνω ἐν ὁ εὐαγγέλιον ὅτι οὐδέ στρουθίον πίπτω ἄνευ θέλημα ὁ πατήρ ἐγώ . ὥστε εἰμί τίς γίγνομαι , θέλημα γίγνομαι ὁ κτίζω ἐγώ . ὁ δέ βούλημα ὁ Θεός τίς ἀνθίστημι ; καταδέχομαι ὁ συμβαίνω · δυσανασχετέω γάρ οὔτε ὁ γίγνομαι διορθόω , καί ἑαυτοῦ προσαπόλλυμι . μή κατηγορέω ὁ Δίκαιος κρίσις ὁ Θεός . ἀμαθής εἰμί , ὥστε ὁ ἄρρητα αὐτός κρίμα δοκιμάζω . νῦν σύ λαμβάνω ὁ δοκιμή ὁ Κύριος ὁ πρός αὐτός ἀγάπη . νῦν σύ πάρειμι καιρός διά ὁ ὑπομονή ὁ μερίς ὁ μάρτυς λαμβάνω . ὁ ὁ Μακκαβαῖος μήτηρ ἑπτά παῖς ὁράω θάνατος καί οὐ στενάζω , οὐδέ ἀφίημι ἀγεννής δάκρυ , ἀλλά εὐχαριστέω ὁ Θεός ὅτι βλέπω αὐτός πῦρ καί σίδηρος καί ὁ χαλεπός αἰκία ὁ δεσμός ὁ σάρξ λύω , Εὐδόκιμος μέν παρά Θεός , ἀοίδιμος δέ παρά ἄνθρωπος κρίνω . μέγας ὁ πάθος , φημί ἐγώ · ἀλλά μέγας καί ὁ παρά ὁ κύριος μισθός ὁ ὑπομένω ἀπόκειμαι . ὅτε γίγνομαι μήτηρ καί ὁράω ὁ παῖς καί εὐχαριστέω ὁ Θεός , οἶδα πάντως ὅτι θνητός εἰμί θνητός γεννάω . τίς οὖν παράδοξος , εἰμί ἀποθνῄσκω ὁ θνητός ; ἀλλά λυπέω ἐγώ ὁ παρά καιρός . ἄδηλος εἰμί μή Εὔκαιρον οὗτος , ἐπεί ἐγώ ἐκλέγω ὁ συμφέρω ὁ Ψυχή καί ὁρίζω προθεσμία ἀνθρώπινος ζωή οὐ ἐπίσταμαι . περιβλέπω ὁ κόσμος ἅπας ἐν ὅς κατοικέω καί ἐννοέω ὅτι πᾶς θνητός ὁ ὁράω καί πᾶς φθορά ὑπόκειμαι . ἀναβλέπω πρός ὁ οὐρανός · καί οὗτος ποτός λύω · πρός ὁ ἥλιος · οὐδέ οὗτος διαμένω . ὁ ἀστήρ σύμπας , ζῷον χερσαῖος καί ἔνυδρος , ὁ περί γῆ κάλλος , αὐτός ὁ γῆ , πᾶς φθαρτός , πᾶς μικρός ὕστερος οὐ εἰμί . ὁ οὗτος ἔννοια παραμυθία ἵστημι ὁ συμβεβηκός . μή κατά ἑαυτοῦ μετρέω ὁ πάθος , ἀφόρητος γάρ οὗτος φαίνω σύ · ἀλλά ὁ ἀνθρώπινος πᾶς συγκρίνω , ἐντεῦθεν εὑρίσκω αὐτός ὁ παραμυθία . ἐπί πᾶς δέ ἐκεῖνος εἶπον ἰσχυρός ἔχω , φείδομαι ὁ ὁμόζυγος · ἀλλήλων γίγνομαι παραμυθία · μή ποιέω αὐτός χαλεπός ὁ συμφορά ὁ πάθος ἑαυτοῦ καταναλίσκω . ὅλως δέ οὐ οἴομαι λόγος ἐξαρκέω εἰς παράκλησις , ἀλλά εὐχή ἡγέομαι χρεία εἰμί πρός ὁ πρός ὁ πάρειμι . εὔχομαι οὖν αὐτός ὁ κύριος , ὁ ἄφατος αὐτός δύναμις ἐφάπτω σύ ὁ Καρδία , ἐμποιέω φάος ὁ Ψυχή σύ διά ὁ ἀγαθός λογισμός , ἵνα οἴκοθεν ἔχω ὁ παραμυθία ὁ ἀφορμή .