basilius-theology.epistulae 164
Ὅσης ἡμᾶς εὐφροσύνης ἐνέπλησε τὰ γράμματα τῆς ὁσιότητός σου ἡμεῖς μὲν οὐκ ἂν ῥᾳδίως ἐνδείξασθαι δυνηθείημεν , ἀσθενοῦντος τοῦ λόγου πρὸς τὴν ἐνάργειαν · αὐτὸς δὲ καὶ παρὰ σεαυτῷ εἰκάζειν ὀφείλεις , τεκμαιρόμενος τῷ κάλλει τῶν ἐπεσταλμένων . τί γὰρ οὐκ εἶχε τὰ γράμματα ; οὐ τὴν πρὸς Κύριον ἀγάπην ; οὐ τὸ περὶ τοὺς μάρτυρας θαῦμα , οὕτως ἐναργῶς τὸν τρόπον τῆς ἀθλήσεως ὑπογράφοντα , ὥστε ὑπʼ ὄψιν ἡμῖν ἀγαγεῖν τὰ πράγματα ; οὐ τὴν περὶ ἡμᾶς αὐτοὺς τιμήν τε καὶ διάθεσιν ; οὐχ ὅ τι ἂν εἴποι τις τῶν καλλίστων ; ὥστε , ὅτε εἰς χεῖρας τὴν ἐπιστολὴν ἐδεξάμεθα , καὶ ἀνέγνωμεν αὐτὴν πολλάκις , καὶ τὴν βρύουσαν ἐν αὐτῇ χάριν τοῦ Πνεύματος κατεμάθομεν , νομίσαι ἡμᾶς ἐπὶ τῶν ἀρχαίων καιρῶν γεγενῆσθαι , ἡνίκα ἤνθουν αἱ ἐκκλησίαι τοῦ Θεοῦ , ἐρριζωμέναι τῇ πίστει , ἡνωμέναι τῇ ἀγάπῃ , ὥσπερ ἐν ἑνὶ σώματι μιᾶς συμπνοίας διαφόρων μελῶν ὑπαρχούσης · ὅτε φανεροὶ μὲν οἱ διώκοντες , φανεροὶ δὲ οἱ διωκόμενοι · πολεμούμενοι δὲ οἱ λαοὶ πλείους ἐγίνοντο , καὶ τὸ αἷμα τῶν μαρτύρων ἄρδον τὰς ἐκκλησίας πολυπλασίονας τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς εὐσεβείας ἐξέτρεφε , τῷ ζήλῳ τῶν προλαβόντων ἐπαποδυομένων τῶν ἐφεξῆς . τότε Χριστιανοὶ μὲν πρὸς ἀλλήλους εἰρήνην ἤγομεν , εἰρήνην ἐκείνην , ἣν ὁ Κύριος ἡμῖν κατέλιπεν , ἧς νῦν οὐδʼ ἴχνος ἡμῖν λοιπὸν ὑπολέλειπται , οὕτως αὐτὴν ἀπηνῶς ἀπʼ ἀλλήλων ἀπεδιώξαμεν . πλὴν ἀλλʼ ὅτι αἱ ψυχαὶ ἡμῶν πρὸς τὴν παλαιὰν ἐκείνην μακαριότητα ἐπανῆλθον , ἐπειδὴ γράμματα μὲν ἦλθεν ἐκ τῆς μακρόθεν , ἀνθοῦντα τῷ τῆς ἀγάπης κάλλει , μάρτυς δὲ ἡμῖν ἐπεδήμησεν ἐκ τῶν ἐπέκεινα Ἴστρου βαρβάρων , δι’ ἑαυτοῦ κηρύσσων τῆς ἐκεῖ πολιτευομένης πίστεως τὴν ἀκρίβειαν . τίς ἂν τὴν ἐπὶ τούτοις εὐφροσύνην τῶν ψυχῶν ἡμῶν διηγήσαιτο ; τίς ἂν ἐπινοηθείη δύναμις λόγου ἐναργῶς ἐξαγγεῖλαι τὴν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς καρδίας ἡμῶν διάθεσιν δυναμένη ; ὅτε μέντοι εἴδομεν τὸν ἀθλητήν , ἐμακαρίσαμεν αὐτοῦ τὸν ἀλείπτην , ὃς παρὰ τῷ δικαίῳ κριτῇ τὸν τῆς δικαιοσύνης στέφανον καὶ αὐτὸς ἀπολήψεται , πολλοὺς εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἐπιρρώσας ἀγῶνα . Ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦ μακαρίου ἀνδρὸς Εὐτυχοῦς εἰς μνήμην ἡμᾶς ἤγαγες , καὶ ἐσέμνυνας ἡμῶν τὴν πατρίδα ὡς αὐτὴν παρασχομένην τῆς εὐσεβείας τὰ σπέρματα , εὔφρανας μὲν ἡμᾶς τῇ ὑπομνήσει τῶν παλαιῶν , ἐλύπησας δὲ τῷ ἐλέγχῳ τῶν ὁρωμένων . οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν Εὐτυχεῖ τὴν ἀρετὴν παραπλήσιος , οἵ γε τοσοῦτον ἀπέχομεν βαρβάρους ἐξημερῶσαι τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος καὶ τῇ ἐνεργείᾳ τῶν παρʼ αὐτοῦ χαρισμάτων , ὥστε καὶ τοὺς ἡμέρως ἔχοντας τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐξηγριῶσθαι . ἑαυτοῖς γὰρ λογιζόμεθα καὶ ταῖς ἡμετέραις ἁμαρτίαις τὴν αἰτίαν τοῦ ἐπὶ τοσοῦτον χυθῆναι τὴν τῶν αἱρετικῶν δυναστείαν . σχεδὸν γὰρ οὐδὲν μέρος τῆς οἰκουμένης διαπέφευγε τὸν ἐκ τῆς αἱρέσεως ἐμπρησμόν . τὰ δὲ σὰ διηγήματα , ἐνστάσεις ἀθλητικαί , σώματα ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας καταξαινόμενα , θυμὸς βαρβαρικὸς ὑπὸ τῶν ἀκαταπλήκτων τὴν καρδίαν καταφρονούμενος , αἱ ποικίλαι βάσανοι τῶν διωκόντων , αἱ διὰ πάντων ἐνστάσεις τῶν ἀγωνιζομένων , τὸ ξύλον , τὸ ὕδωρ , τὰ τελειωτικὰ τῶν μαρτύρων . τὰ δὲ ἡμέτερα οἷα ; ἀπέψυκται ἡ ἀγάπη · πορθεῖται ἡ τῶν πατέρων διδασκαλία · ναυάγια περὶ τὴν πίστιν πυκνά · σιγᾷ τῶν εὐσεβούντων τὰ στόματα · λαοὶ τῶν εὐκτηρίων οἴκων ἐξελαθέντες ἐν τῷ ὑπαίθρῳ πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Δεσπότην τὰς χεῖρας αἴρουσι . καὶ αἱ μὲν θλίψεις βαρεῖαι , μαρτύριον δὲ οὐδαμοῦ , διὰ τὸ τοὺς κακοῦνταλβ́ἡμᾶς τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἔχειν προσηγορίαν . ὑπὲρ τούτων αὐτός τε δεήθητι τοῦ Κυρίου , καὶ πάντας τοὺς γενναίους ἀθλητὰς τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν προσευχὴν συμπαράλαβε , ἵνα εἴπερ ἔτι χρόνοι τινὲς ὑπολείπονται τῇ συστάσει τοῦ κόσμου , καὶ μὴ πρὸς τὴν ἐναντίαν φορὰν συνελαύνεται τὰ πάντα , διαλλαγεὶς ὁ Θεὸς ταῖς ἑαυτοῦ ἐκκλησίαις ἐπαναγάγῃ αὐτὰς πρὸς τὴν ἀρχαίαν εἰρήνην .
Lemmas: ὅσος ἐγώ Εὐφρόσυνος ἐμπίμπλημι ὁ γράμμα ὁ ὁσιότης σύ ἐγώ μέν οὐ εἄν ῥᾳδίως ἐνδείκνυμι δύναμαι , ἀσθενέω ὁ λόγος πρός ὁ ἐνάργεια · αὐτός δέ καί παρά σεαυτοῦ εἰκάζω ὀφείλω , τεκμαίρομαι ὁ κάλλος ὁ ἐπιστέλλω . τίς γάρ οὐ ἔχω ὁ γράμμα ; οὖον ὁ πρός κύριος ἀγάπη ; οὖον ὁ περί ὁ μάρτυς θαῦμα , οὕτως ἐναργής ὁ τρόπος ὁ ἄθλησις ὑπογράφω , ὥστε ὑπό ὄψις ἐγώ ἄγω ὁ πρᾶγμα ; οὖον ὁ περί ἐγώ αὐτός τιμή τε καί διάθεσις ; οὐ ὅς τίς εἄν εἶπον τις ὁ καλός ; ὥστε , ὅτε εἰς χείρ ὁ ἐπιστολή δέχομαι , καί ἀναγιγνώσκω αὐτός πολλάκις , καί ὁ βρύω ἐν αὐτός χάρις ὁ πνεῦμα καταμανθάνω , νομίζω ἐγώ ἐπί ὁ ἀρχαῖος καιρός γίγνομαι , ἡνίκα ἀνθέω ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός , ῥιζόω ὁ πίστις , ἑνόω ὁ ἀγάπη , ὥσπερ ἐν εἷς σῶμα εἷς σύμπνοια διάφορος μέλος ὑπάρχω · ὅτε φανερός μέν ὁ διώκω , φανερός δέ ὁ διώκω · πολεμέω δέ ὁ λαός πλείων γίγνομαι , καί ὁ αἷμα ὁ μάρτυς ἄρδω ὁ ἐκκλησία πολυπλασίων ὁ ἀγωνιστής ὁ εὐσέβεια ἐκτρέφω , ὁ ζῆλος ὁ προλαμβάνω ἐπαποδύομαι ὁ ἐφεξῆς . τότε Χριστιανός μέν πρός ἀλλήλων εἰρήνη ἄγω , εἰρήνη ἐκεῖνος , ὅς ὁ Κύριος ἐγώ καταλείπω , ὅς νῦν οὐδέ ἴχνος ἐγώ λοιπός ὑπολείπω , οὕτως αὐτός ἀπηνής ἀπό ἀλλήλων ἀποδιώκω . πλήν ἀλλά ὅτι ὁ ψυχή ἐγώ πρός ὁ παλαιός ἐκεῖνος μακαριότης ἐπανέρχομαι , ἐπεί γράμμα μέν ἔρχομαι ἐκ ὁ μακρόθεν , ἀναθέω ὁ ὁ ἀγάπη κάλλος , μάρτυς δέ ἐγώ ἐπιδημέω ἐκ ὁ ἐπέκεινα Ἴστρος βάρβαρος , διά ἑαυτοῦ κηρύσσω ὁ ἐκεῖ πολιτεύω πίστις ὁ ἀκρίβεια . τίς εἄν ὁ ἐπί οὗτος Εὐφρόσυνος ὁ Ψυχή ἐγώ διηγέομαι ; τίς εἄν ἐπινοέω δύναμις λόγος ἐναργής ἐξαγγέλλω ὁ ἐν ὁ κρυπτός ὁ Καρδία ἐγώ διάθεσις δύναμαι ; ὅτε μέντοι ὁράω ὁ ἀθλητής , μακαρίζω αὐτός ὁ ἀλείπτης , ὅς παρά ὁ Δίκαιος κριτής ὁ ὁ δικαιοσύνη στέφανος καί αὐτός ἀπολαμβάνω , πολύς εἰς ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἐπιρρώννυμι ἀγών . ἐπεί δέ καί ὁ μακάριος ἀνήρ Εὐτυχοῦς εἰς μνήμη ἐγώ ἄγω , καί σεμνύνω ἐγώ ὁ πατρίς ὡς αὐτός παρέχω ὁ εὐσέβεια ὁ σπέρμα , εὐφραίνω μέν ἐγώ ὁ ὑπόμνησις ὁ παλαιός , λυπέω δέ ὁ ἔλεγχος ὁ ὁράω . οὐδείς γάρ ἐγώ Εὐτυχής ὁ ἀρετή παραπλήσιος , ὁ γε τοσοῦτος ἀπέχω βάρβαρος ἐξημερόω ὁ δύναμις ὁ πνεῦμα καί ὁ ἐνέργεια ὁ παρά αὐτός χάρισμα , ὥστε καί ὁ ἥμερος ἔχω ὁ ὑπερβολή ὁ ἁμαρτία ἐγώ ἐξαγριόω . ἑαυτοῦ γάρ λογίζομαι καί ὁ ἡμέτερος ἁμαρτία ὁ αἴτιος ὁ ἐπί τοσοῦτος χέω ὁ ὁ αἱρετικός δυναστεία . σχεδόν γάρ οὐδείς μέρος ὁ οἰκέω διαφεύγω ὁ ἐκ ὁ αἵρεσις ἐμπρησμός . ὁ δέ σός διήγημα , ἔνστασις ἀθλητικός , σῶμα ὑπέρ ὁ εὐσέβεια καταξαίνω , θυμός βαρβαρικός ὑπό ὁ ἀκατάπληκτος ὁ Καρδία καταφρονέω , ὁ ποικίλος βάσανος ὁ διώκω , ὁ διά πᾶς ἔνστασις ὁ ἀγωνίζομαι , ὁ ξύλον , ὁ ὕδωρ , ὁ τελειωτικός ὁ μάρτυς . ὁ δέ ἡμέτερος οἷος ; ἀποψύχω ὁ ἀγάπη · πορθέω ὁ ὁ πατήρ διδασκαλία · ναυάγιον περί ὁ πίστις πυκνός · σιγάω ὁ εὐσεβέω ὁ στόμα · λαός ὁ εὐκτήριος οἶκος ἐξελαύνω ἐν ὁ ὕπαιθρος πρός ὁ ἐν οὐρανός δεσπότης ὁ χείρ ἀείρω . καί ὁ μέν θλῖψις βαρύς , μαρτύριον δέ οὐδαμοῦ , διά ὁ ὁ κακοῦνταλβ́ἡμᾶς ὁ αὐτός ἐγώ ἔχω προσηγορία . ὑπέρ οὗτος αὐτός τε δήω ὁ κύριος , καί πᾶς ὁ γενναῖος ἀθλητής ὁ Χριστός εἰς ὁ ὑπέρ ὁ ἐκκλησία προσευχή συμπαραλαμβάνω , ἵνα εἴπερ ἔτι χρόνος τις ὑπολείπω ὁ σύστασις ὁ κόσμος , καί μή πρός ὁ ἐναντίος φορά συνελαύνω ὁ πᾶς , διαλλάσσω ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ ἐκκλησία ἐπανάγω αὐτός πρός ὁ ἀρχαῖος εἰρήνη .