basilius-theology.epistulae 189
Ἕστι μὲν καὶ πᾶσιν ὑμῖν τοῖς τὴν ἰατρικὴν μετιοῦσι φιλανθρωπία τὸ ἐπιτήδευμα . καί μοι δοκεῖ τῶν κατὰ τὸν βίον σπουδαζομένων ἁπάντων ὁ τὴν ὑμετέραν προτιθεὶς ἐπιστήμην ἐπιτυχεῖν ἂν τῆς πρεπούσης κρίσεως , καὶ μὴ διαμαρτεῖν τοῦ προσήκοντος · εἴπερ τὸ πάντων προτιμότατον , ἡ ζωή , φευκτόν ἐστι καὶ ἐπώδυνον , ἐὰν μὴ μεθʼ ὑγείας ἐξῇ ταύτην ἔχειν · ὑγείας δὲ χορηγὸς ἡ ὑμετέρα τέχνη . ἀλλά σοι διαφερόντως περιδέξιός ἐστιν ἡ ἐπιστήμη , καὶ μείζονας ποιεῖς σεαυτῷ τῆς φιλανθρωπίας τοὺς ὅρους , οὐ μέχρι τῶν σωμάτων περιορίζων τὴν ἐκ τῆς τέχνης χάριν , ἀλλὰ καὶ τῶν ψυχικῶν ἀρρωστημάτων ἐπινοῶν τὴν διόρθωσιν . ταῦτα δὲ λέγω , οὐ μόνον ταῖς τῶν πολλῶν φήμαις ἑπόμενος , ἀλλὰ καὶ τῇ κατʼ ἐμαυτὸν διδαχθεὶς πείρᾳ , ἐν πολλοῖς τε ἄλλοις , καὶ διαφερόντως νῦν ἐν τῇ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν ἀνεκδιηγήτῳ κακίᾳ · ἣν ῥεύματος πονηροῦ δίκην κατὰ τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐπιρρυεῖσαν εὐμηχάνως διέχεας , τὴν βαρεῖαν ταύτην φλεγμονὴν τῆς καρδίας ἡμῶν τῇ ἐπαντλήσει τῶν παρηγορικῶν λόγων διαφορήσας . ἐγὼ γάρ , πρὸς τὴν ἐπάλληλον τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ ποικίλην καθʼ ἡμῶν ἐπιχείρησιν ἀποβλέπων , σιωπᾷν ᾤμην δεῖν καὶ δέχεσθαι καθʼ ἡσυχίαν τὰ ἐπαγόμενα , μηδὲ ἀντερεῖν τοῖς καθωπλισμένοις τῷ ψεύδει , τῷ πονηρῷ τούτῳ ὅπλῳ , τῷ καὶ διὰ τῆς ἀληθείας πολλάκις τὴν ἀκμὴν εἰσωθοῦντι . σὺ δέ , καλῶς ποιῶν , μὴ καταπροδιδόναι τὴν ἀλήθειαν ἐνεκελεύου , ἀλλὰ διελέγχειν τοὺς συκοφάντας , ὡς ἂν μὴ πολλοὶ παραβλαβεῖεν , κατευημεροῦντος τῆς ἀληθείας τοῦ ψεύδους . Ἔδοξαν οὖν μοι παραπλήσιόν τι ποιεῖν τῷ Αἰσωπείῳ μύθῳ οἱ τὸ ἀπροφάσιστον καθʼ ἡμῶν ἀναλαβόντες μῖσος . ὡς γὰρ ἐκεῖνος ἐγκλήματά τινα τῷ ἀρνίῳ τὸν λύκον προφέρειν ἐποίησεν , αἰσχυνόμενον δῆθεν τὸ δοκεῖν ἄνευ δικαίας προφάσεως ἀναιρεῖν τὸν μηδὲν προλυπήσαντα · τοῦ δὲ ἀρνὸς πᾶσαν τὴν ἐκ συκοφαντίας ἐπαγομένην αἰτίαν εὐχερῶς διαλύοντος , μηδὲν μᾶλλον ὑφίεσθαι τῆς ὁρμῆς τὸν λύκον , ἀλλὰ τοῖς μὲν δικαίοις ἡττᾶσθαι , τοῖς δὲ ὀδοῦσι νικᾷν · οὕτως οἷς τὸ καθʼ ἡμῶν μῖσος ὥς τι τῶν ἀγαθῶν ἐσπουδάσθη , ἐρυθριῶντες τάχα τὸ δοκεῖν ἄνευ αἰτίας μισεῖν , αἰτίας πλάττουσι καθʼ ἡμῶν καὶ ἐγκλήματα · καὶ οὐδενὶ τῶν λεγομένων μέχρι παντὸς ἐπιμένουσιν , ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο , μετʼ ὀλίγον δὲ ἄλλο , καὶ αὖθις ἕτερον τῆς καθʼ ἡμῶν δυσμενείας τὸ αἴτιον λέγουσι . βέβηκε δὲ αὐτοῖς ἐπʼ οὐδενὸς ἡ κακία · ἀλλʼ ὅταν τούτου τοῦ ἐγκλήματος ἀποσεισθῶσιν , ἑτέρῳ προσφύονται , καὶ ἀπʼ ἐκείνου πάλιν καταλαμβάνουσιν ἕτερον · κἂν πάντα διαλυθῇ τὰ ἐγκλήματα , τοῦ μισεῖν οὐκ ἀφίστανται . τρεῖς θεοὺς πρεσβεύεσθαι παρʼ ἡμῶν αἰτιῶνται , καὶ περιηχοῦσι τὰς ἀκοὰς τῶν πολλῶν , καὶ πιθανῶς κατασκευάζοντες τὴν διαβολὴν ταύτην οὐ παύονται . ἀλλʼ ὑπερμάχεται ἡμῶν ἡ ἀλήθεια , καὶ ἐν κοινῷ πρὸς πάντας καὶ ἰδίᾳ πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας δεικνύντων ἡμῶν , ὅτι ἀνατεθεμάτισται παρʼ ἡμῶν πᾶς ὁ τρεῖς λέγων θεούς , καὶ οὐδὲ Χριστιανὸς εἶναι κρίνεται . ἀλλʼ ὅταν τοῦτο ἀκούσωσι , πρόχειρος αὐτοῖς καθʼ ἡμῶν ὁ Σαβέλλιος , καὶ ἡ ἐξ ἐκείνου νόσος ἐπιθρυλλεῖται τῷ ἡμετέρῳ λόγῳ . πάλιν καὶ πρὸς τοῦτο ἡμεῖς τὸ σύνηθες ὅπλον τὴν ἀλήθειαν προβαλλόμεθα , δεικνύντες ὅτι ἐπίσης τῷ Ἰουδαϊσμῷ καὶ τὴν τοιαύτην αἵρεσιν φρίττομεν . Τί οὖν ; ἆρα μετὰ τοσαύτας ἐγχειρήσεις ἀποκαμόντες ἡσύχασαν ; οὐκ ἔστι ταῦτα . ἀλλὰ καινοτομίαν ἡμῖν προφέρουσιν , οὑτωσὶ τὸ ἔγκλημα καθʼ ἡμῶν συντιθέντες τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογούντων · μίαν ἀγαθότητα , καὶ μίαν δύναμιν , καὶ μίαν θεότητα λέγειν ἡμᾶς αἰτιῶνται . καὶ οὐκ ἔξω τοῦτό φασι τῆς ἀληθείας · λέγομεν γάρ . ἀλλʼ ἐγκαλοῦντες τοῦτο προφέρουσιν , ὅτι ἡ συνήθεια αὐτῶν τοῦτο οὐκ ἔχει , καὶ ἡ Γραφὴ οὐ συντίθεται . τί οὖν καὶ πρὸς τοῦτο ἡμεῖς ; οὐ νομίζομεν δίκαιον εἶναι τὴν παρʼ αὐτοῖς ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν νόμον καὶ κανόνα τοῦ ὀρθοῦ ποιεῖσθαι λόγου . εἰ γὰρ ἰσχυρόν ἐστιν εἰς ἀπόδειξιν ὀρθότητος ἡ συνήθεια , ἔξεστι καὶ ἡμῖν πάντως ἀντιπροβάλλεσθαι τὴν παρʼ ἡμῖν ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν . εἰ δὲ παραγράφονται ταύτην ἐκεῖνοι , οὐδὲ ἡμῖν πάντως ἀκολουθητέον ἐκείνοις . οὐκοῦν ἡ θεόπνευστος ἡμῖν διαιτησάτω Γραφή , καὶ παρʼ οἷς ἂν εὑρεθῇ τὰ δόγματα συνῳδὰ τοῖς θείοις λόγοις , ἐπὶ τούτους ἥξει πάντως τῆς ἀληθείας ἡ ψῆφος . τί οὖν ἐστι τὸ ἔγκλημα ; δύο γὰρ κατὰ ταὐτὸν ἐν τῇ κατηγορίᾳ τῇ καθʼ ἡμῶν προενήνεκται · ἓν μὲν τὸ διαιρεῖν τὰς ὑποστάσεις · ἕτερον δὲ τὸ μηκέτι μηδὲν τῶν θεαπρεπῶν ὀνομάτων πληθυντικῶς ἀριθμεῖν , ἀλλὰ μίαν , καθὼς προείρηται , τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν θεότητα , καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα μοναδικῶς ἐξαγγέλλειν . πρὸς μὲν οὖν τὴν διαίρεσιν τῶν ὑποστάσεων οὐκ ἂν ἔχοιεν ἀλλοτρίως οἱ τὴν ἑτερότητα τῶν οὐσιῶν ἐπὶ τῆς θείας δογματίζοντες φύσεως . οὐ γὰρ εἰκός ἐστι τοὺς τρεῖς λέγοντας οὐσίας μὴ καὶ τρεῖς ὑποστάσεις λέγειν . οὐκοῦν τοῦτο μόνον ἐστὶν ἐν ἐγκλήματι , τὸ τὰ ἐπιλεγόμενα τῇ θείᾳ φύσει ὀνόματα μοναδικῶς καταγγέλλειν . Ἀλλʼ ἕτοιμος ἡμῖν πρὸς τοῦτο καὶ σαφὴς ὁ λόγος . ὁ γὰρ καταγινώσκων τῶν μίαν λεγόντων θεότητα ἐξ ἀνάγκης τῷ πολλὰς λέγοντι , ἢ τῷ μηδεμίαν , συνθήσεται . οὐ γάρ ἐστι δυνατὸν ἕτερόν τι παρὰ τὸ εἰρημένον ἐπινοῆσαι . ἀλλʼ οὔτε πολλὰς λέγειν ἡ θεόπνευστος συγχωρεῖ διδασκαλία , εἴπου καὶ μέμνηται , μοναχῶς τῆς θεότητος μνημονεύουσα , ὅτι Ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος · καὶ ἑτέρωθι · Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται , ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης . εἰ οὖν εἰς πλῆθος ἐκτείνειν τὸν ἀριθμὸν τῶν θεοτήτων μόνον τῶν τὴν πολύθεον πλάνην νενοσηκότων ἐστί , τὸ δὲ καθόλου ἀρνεῖσθαι τὴν θεότητα τῶν ἀθέων ἂν εἴη , τίς λόγος ἐστὶν ὁ διαβάλλων ἡμᾶς ἐπὶ τῷ μίαν ὁμολογεῖν τὴν θεότητα ; ἀλλʼ ἐκκαλύπτουσι φανερώτερον τὸν τοῦ λόγου σκοπόν · ἐπὶ μὲν τοῦ Πατρὸς καταδέχεσθαι τὸν Θεὸν εἶναι , καὶ τὸν Υἱὸν ὡσαύτως τιμᾶσθαι τῷ τῆς θεότητος ὀνόματι συντιθέμενοι , τὸ δὲ Πνεῦμα Πατρὶ καὶ Υἱῷ συναριθμούμενον , μηκέτι καὶ τῇ τῆς θεότητος ἐννοίᾳ συμπαραλαμβάνεσθαι , ἀλλʼ ἐκ Πατρὸς μέχρι τοῦ Υἱοῦ ἱσταμένην τὴν τῆς θεότητος δύναμιν , ἀποκρίνειν τῆς θεϊκῆς δόξης τὴν φύσιν τοῦ Πνεύματος . οὐκοῦν ἀπολογητέον καὶ ἡμῖν , ὡς ἂν οἷοί τε ὦμεν , διὰ βραχέων καὶ πρὸς ταύτην τὴν ἔννοιαν . Τίς οὖν ὁ ἡμέτερος λόγος ; παραδιδοὺς ὁ Κύριος τὴν σωτήριον πίστιν τοῖς μαθητευομένοις τῷ λόγῳ , τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ συνάπτει καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . τὸ δὲ συνημμένον ἅπαξ διὰ πάντων φαμὲν τὴν συνάφειαν ἔχειν . οὐ γὰρ ἐν τινὶ συντεταγμένον , ἐν ἑτέροις ἀποσχοινίζεται . ἀλλʼ ἐν τῇ ζωοποιῷ δυνάμει , καθʼ ἣν ἐκ τοῦ φθαρτοῦ βίου εἰς ἀθανασίαν ἡ φύσις ἡμῶν μετασκευάζεται , συμπαραληφθεῖσα ἡ τοῦ Πνεύματος δύναμις Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἐν πολλοῖς ἑτέροις , οἷον ἐν τῇ κατὰ τὸ ἀγαθὸν ἐννοίᾳ , καὶ τὸ ἅγιόν τε καὶ ἀΐδιον , σοφόν , εὐθές , ἡγεμονικόν , δυνατόν , καὶ πανταχοῦ δηλονότι , τὸ ἀχώριστον ἔχει ἐν πᾶσι τοῖς πρὸς τὸ κρεῖττον ὑπειλημμένοις ὀνόμασιν . οὐκοῦν ἡγούμεθα καλῶς ἔχειν τὸ ἐν τοσαύταις ἐννοίαις ὑψηλαῖς τε καὶ θεοπρεπέσι συναπτόμενον Πατρὶ καὶ Υἱῷ ἐν οὐδενὶ διακεκρίσθαι νομίζειν . οὐδὲ γὰρ οἴδαμέν τινα τῶν περὶ τὴν θείαν φύσιν ἐπινοουμένων ὀνομάτων τὴν κατὰ τὸ κρεῖττον καὶ τὸ χεῖρον διαφοράν , ὡς εὐαγὲς εἶναι οἴεσθαι τὴν ἐν τοῖς καταδεεστέροις τῶν ὀνομάτων κοινωνίαν συγχωροῦντας τῷ Πνεύματι , τῶν ὑπεραιρόντων κρίνειν ἀνάξιον . πάντα γὰρ τὰ θεοπρεπῆ νοήματά τε καὶ ὀνόματα ὁμοτίμως ἔχει πρὸς ἄλληλα , τῷ μηδὲν περὶ τὴν τοῦ ὑποκειμένου διαφωνεῖν σημασίαν . οὐ γὰρ ἐπʼ ἄλλο τι ὑποκείμενον χειραγωγεῖ τὴν διάνοιαν τοῦ ἀγαθοῦ ἡ προσηγορία , ἐφʼ ἕτερον δὲ ἡ τοῦ σοφοῦ καὶ τοῦ δυνατοῦ καὶ τοῦ δικαίου , ἀλλʼ ὅσαπερ ἂν εἴπῃς ὀνόματα , ἓν διὰ πάντων ἐστὶ τὸ σημαινόμενον . κἂν Θεὸν εἴπῃς , τὸν αὐτὸν ἐνεδείξω ὃν διὰ τῶν λοιπῶν ὀνομάτων ἐνόησας . εἰ δὲ πάντα τὰ ὀνόματα τῇ θείᾳ φύσει ἐπιλεγόμενα ἰσοδυναμεῖ ἀλλήλοις κατὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου ἔνδειξιν , ἄλλα κατὰ ἄλλην ἔμφασιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν διάνοιαν ἡμῶν ὁδηγοῦντα , τίς ὁ λόγος τὴν ἐν τοῖς ἄλλοις ὀνόμασι κοινωνίαν , πρὸς Πατέρα τε καὶ Υἱὸν συγχωροῦντα τῷ Πνεύματι , μόνης ἀποσχοινίζειν αὐτὸ τῆς θεότητος ; ἀνάγκη γὰρ πᾶσα ἢ καὶ ἐν τούτῳ διδόναι τὴν κοινωνίαν , ἢ μηδὲ τὴν ἐν τοῖς λοιποῖς συγχωρεῖν . εἰ γὰρ ἐν ἐκείνοις ἄξιον , οὐδὲ ἐν τούτῳ πάντως ἀνάξιον . εἰ δὲ μικρότερον , κατὰ τὸν ἐκείνων λόγον , ἐστὶν ἢ ὥστε τοῦ τῆς θεότητος ὀνόματος πρὸς Πατέρα τε καὶ Υἱὸν τὴν κοινωνίαν χωρῆσαι , οὐδὲ ἄλλου τινὸς τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων μετέχειν ἄξιον . καταμανθανόμενα γὰρ καὶ συγκρινόμενα πρὸς ἄλληλα τὰ ὀνόματα διὰ τῆς ἑκάστοις ἐνθεωρουμένης ἐμφάσεως , εὑρεθησεται μηδὲν τῆς τοῦ Θεοῦ προσηγορίας ἔλαττον ἔχοντα . τεκμήριον δὲ ὅτι τούτῳ μὲν τῷ ὀνόματι πολλὰ καὶ τῶν καταδεεστέρων ἐπονομάζεται · μᾶλλον δὲ οὐ φείδεται ἡ θεία Γραφὴ τῆς ὁμωνυμίας ταύτης , οὐδὲ ἐπὶ τῶν ἀπεμφαινόντων πραγμάτων , ὡς ὅταν τὰ εἴδωλα τῇ τοῦ Θεοῦ προσηγορίᾳ κατονομάζῃ . θεοὶ γάρ , φησίν , οἳ οὐκ ἐποίησαν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , ἀρθήτωσαν , καὶ ὑποκάτω τῆς γῆς βληθήτωσαν · καί , Πάντες , φησίν , οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια . καὶ ἡ ἐγγαστρίμυθος ἐν ταῖς μαγγανείαις αὐτῆς ψυχαγωγοῦσα τῷ Σαοὺλ τὰς ἐπιζητουμένας ψυχάς , θεοὺς ἑωρακέναι φησίν . ἀλλὰ καὶ ὁ Βαλαὰμ οἰωνιστής τις ὢν καὶ μάντις , καὶ διὰ χειρὸς τὰ μαντεῖα φέρων , καθώς φησιν ἡ Γραφή , καὶ τὴν ἐκ δαιμόνων διδασκαλίαν διὰ τῆς οἰωνιστικῆς περιεργίας ἑαυτῷ κατορθώσας , παρὰ Θεοῦ συμβουλεύεσθαι ὑπὸ τῆς Γραφῆς ἱστορεῖται . καὶ πολλὰ τοιαῦτά ἐστι συλλεξάμενον ἐκ τῶν θείων παραθέσθαι Γραφῶν , ὅτι τὸ ὄνομα τοῦτο οὐδὲν ὑπὲρ τὰς λοιπὰς τὰς θεοπρεπεῖς προσηγορίας πρωτεύει , ὅτε , καθὼς εἴρηται , καὶ ἐπὶ τῶν ἀπεμφαινόντων ὁμωνύμως λεγόμενον εὑρίσκομεν . τὸ δὲ τοῦ ἁγίου ὄνομα , καὶ τοῦ ἀφθάρτου , καὶ τοῦ εὐθέος , καὶ τοῦ ἀγαθοῦ , οὐδαμοῦ κοινοποιούμενον πρὸς τὰ μὴ δέοντα παρὰ τῆς Γραφῆς ἐδιδάχθημεν . οὐκοῦν εἰ ἐν τοῖς ἐξαιρέτως ἐπὶ μόνης τῆς θείας φύσεως εὐσεβῶς λεγομένοις ὀνόμασι κοινωνεῖν τὸ ἅγιον Πνεῦμα πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ τὸν Πατέρα οὐκ ἀντιλέγουσι , τίς ὁ λόγος , τούτῳ μόνῳ κατασκευάζειν ἀκοινώνητον εἶναι , οὗ μετέχειν ἐδείχθη , κατά τινα ὁμώνυμον χρῆσιν καὶ τὰ δαιμόνια καὶ τὰ εἴδωλα ; Ἀλλὰ λέγουσι φύσεως ἐνδεικτικὴν εἶναι τὴν προσηγορίαν ταύτην , ἀκοινώνητον δὲ εἶναι πρὸς Πατέρα καὶ Υἱὸν τὴν τοῦ Πνεύματος φύσιν , καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ τῆς κατὰ τὸ ὄνομα τοῦτο κοινωνίας μετέχειν . οὐκοῦν δειξάτωσαν , διὰ τίνων τὸ τῆς φύσεως παρηλλαγμένον ἐπέγνωσαν . εἰ μὲν γὰρ ἦν δυνατὸν αὐτὴν ἐφʼ ἑαυτῆς τὴν θείαν φύσιν θεωρηθῆναι , καὶ τό τε οἰκείως ἔχον καὶ τὸ ἀλλοτρίως διὰ τῶν φαινομένων εὑρεῖν , οὐκ ἂν πάντως ἐδεήθημεν λόγων ἢ τεκμηρίων ἑτέρων πρὸς τὴν τοῦ ζητουμένου κατάληψιν · ἐπειδὴ δὲ ἡ μὲν ὑψηλοτέρα τῆς τῶν ζητουμένων ἐστὶ κατανοήσεως , ἐκ δὲ τεκμηρίων τινῶν περὶ τῶν διαφευγόντων τὴν γνῶσιν ἡμῶν λογιζόμεθα , ἀνάγκη πᾶσα διὰ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς χειραγωγεῖσθαι πρὸς τὴν τῆς θείας φύσεως ἔρευναν . οὐκοῦν ἐὰν ἴδωμεν διαφερούσας ἀλλήλων τὰς ἐνεργείας τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνεργουμένας διαφόρους εἶναι , καὶ τὰς ἐνεργούσας φύσεις ἐκ τῆς ἑτερότητος τῶν ἐνεργειῶν στοχασόμεθα . οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεται τὰ διεστῶτα κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον πρὸς τὸ τῶν ἐνεργειῶν εἶδος ἀλλήλοις συνενεχθῆναι · ( οὔτε ψύχει τὸ πῦρ , οὔτε θερμαίνει ὁ κρύσταλλος ) , ἀλλὰ τῇ τῶν φύσεων διαφορᾷ συνδιαχωρίζονται ἀπʼ ἀλλήλων καὶ αἱ παρὰ τούτων ἐνέργειαι . ἐὰν δὲ μίαν νοήσωμεν τὴν ἐνέργειαν Πατρός τε καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου , ἐν μηδενὶ διαφέρουσάν τι ἢ παραλλάσσουσαν , ἀνάγκη τῇ ταυτότητι τῆς ἐνεργείας τὸ ἡνωμένον τῆς φύσεως συλλογίζεσθαι . Ἁγιάζει , καὶ ζωοποιεῖ , καὶ φωτίζει , καὶ παρακαλεῖ , καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα , ὁμοίως ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . καὶ μηδεὶς κατʼ ἐξαίρετον ἀπονεμέτω τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ Πνεύματος τὴν ἁγιαστικὴν ἐξουσίαν , ἀκούσας τοῦ Σωτῆρος ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ περὶ τῶν μαθητῶν πρὸς τὸν Πατέρα λέγοντος · Πάτερ , ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνοματί σου . ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ ἄλλα πάντα κατὰ τὸ ἴσον ἐνεργεῖται τοῖς ἀξίοις παρὰ τοῦ Πατρός τε καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος · πᾶσα χάρις καὶ δύναμις , ἡ ὁδηγία , ἡ ζωή , ἡ παράκλησις , ἡ πρὸς τὸ ἀθάνατον μεταβολή , ἡ εἰς ἐλευθερίαν μετάστασις , καὶ εἴ τι ἄλλο ἐστὶν ἀγαθόν , ὃ μέχρις ἡμῶν καταβαίνει . ἡ δὲ ὑπὲρ ἡμᾶς οἰκονομία , ἔν τε τῇ νοητῇ κτίσει καὶ τῇ αἰσθητῇ , εἴ τι χρὴ διὰ τῶν γινωσκομένων ἡμῖν καὶ περὶ τῶν ὑπερκειμένων στοχάζεσθαι , οὐδὲ αὐτὴ τῆς τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἐνεργείας καὶ δυνάμεως ἔξω καθέστηκεν , ἑκάστου κατὰ τὴν ἰδίαν ἀξίαν τε καὶ χρείαν τῆς ὠφελείας μεταλαμβάνοντας . εἰ γὰρ καὶ ἄδηλος τῇ αἰσθήσει τῇ ἡμετέρᾳ ἡ περὶ τῶν ἄνω τῆς ἡμετέρας φύσεως διάταξίς τε καὶ διοίκησις , ὅμως ἐκ τῆς ἀκολουθίας εὐλογώτερον ἄν τις σύνθοιτο διὰ τῶν ἡμῖν γνωρίμων ἐνεργὸν εἶναι καὶ ἐπʼ ἐκείνων τὴν τοῦ Πνεύματος δύναμιν , ἢ ἀπεξενῶσθαι τῆς ἐν τοῖς ὑπερκειμένοις οἰκονομίας . ὁ μὲν γὰρ ἐκεῖνο λέγων ψιλὴν καὶ ἀκατάσκευον τὴν βλασφημίαν προβάλλεται , οὐδενὶ λογισμῷ κατασκευάζων τὴν ἀτοπίαν . ὁ δὲ συντιθέμενος καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς μετὰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος οἰκονομεῖσθαι , ἐναργεῖ τεκμηρίῳ τῷ κατὰ τὴν ἰδίαν ζωὴν ἐπερειδόμενος περὶ τούτων διισχυρίζεται . οὐκοῦν ἡ τῆς ἐνεργείας ταυτότης ἐπὶ Πατρός τε καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου δείκνυσι σαφῶς τὸ τῆς φύσεως ἀπαράλλακτον . ὥστε κἂν φύσιν σημαίνῃ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα , κυρίως καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τὴν προσηγορίαν ἐφαρμόζεσθαι ταύτην ἡ τῆς οὐσίας κοινότης συντίθεται . Ἀλλʼ οὐκ οἶδα ὅπως ἐπὶ τὴν τῆς φύσεως ἔνδειξιν τὴν προσηγορίαν τῆς θεότητος φέρουσιν οἱ πάντα κατασκευάζοντες , ὥσπερ οὐκ ἀκηκοότες παρὰ τῆς Γραφῆς , ὅτι χειροτονητὴ φύσις οὐ γίνεται . Μωϋσῆς δὲ τῶν Αἰγυπτίων ἐχειροτονήθη θεός , οὕτω πρὸς αὐτὸν εἰπόντος τοῦ χρηματίζοντος , ὅτι Θεόν σε δέδωκα τῷ Φαραώ . οὐκοῦν ἐξουσίας τινός , εἴτε ἐποπτικῆς εἴτε ἐνεργητικῆς , ἔνδειξιν ἡ προσηγορία φέρει . ἡ δὲ θεία φύσις ἐν πᾶσι τοῖς ἐπινοουμένοις ὀνόμασι , καθό ἐστι , μένει ἀσήμαντος , ὡς ὁ ἡμέτερος λόγος . εὐεργέτην γάρ , καὶ κριτήν , ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον , καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα μαθόντες , ἐνεργειῶν διαφορὰς ἐδιδάχθημεν · τοῦ δὲ ἐνεργοῦντος τὴν φύσιν οὐδὲν μᾶλλον διὰ τῆς τῶν ἐνεργειῶν κατανοήσεως ἐπιγνῶναι δυνάμεθα . ὅταν γὰρ ἀποδιδῷ τις λόγον ἑκάστου τε τούτων τῶν ὀνομάτων καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως περὶ ἣν τὰ ὀνόματα , οὐ τὸν αὐτὸν ἀμφοτέρων ἀποδώσει λόγον . ὧν δὲ ὁ λόγος ἕτερος , τούτων καὶ ἡ φύσις διάφορος . οὐκοῦν ἄλλο μέν τί ἐστιν ἡ οὐσία , ἧς οὔπω λόγος μηνυτὴς ἐξευρέθη · ἑτέρα δὲ τῶν περὶ αὐτὴν ὀνομάτων ἡ σημασία , ἐξ ἐνεργείας τινὸς ἢ ἀξίας ὀνομαζομένων . Τὸ μὲν οὖν ἐν ταῖς ἐνεργείαις μηδεμίαν εἶναι διαφορὰν ἐκ τῆς τῶν ὀνομάτων κοινωνίας εὑρίσκομεν · τῆς δὲ κατὰ τὴν φύσιν παραλλαγῆς οὐδεμίαν καταλαμβάνομεν ἐναργῆ τὴν ἀπόδειξιν · καθὼς εἴρηται , τῆς τῶν ἐνεργειῶν ταὐτότητος τὸ κοινὸν τῆς φύσεως ὑποσημαινούσης . εἴτε οὖν ἐνεργείας ὄνομα ἡ θεότης , ὡς μίαν ἐνέργειαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος , οὕτω μίαν φαμὲν εἶναι τὴν θεότητα · εἴτε κατὰ τὰς τῶν πολλῶν δόξας , φύσεως ἐνδεικτικόν ἐστι τὸ τῆς θεότητος ὄνομα , διὰ τὸ μηδεμίαν εὑρίσκειν ἐν τῇ φύσει παραλλαγήν , οὐκ ἀπεικότως μιᾶς θεότητος τὴν ἁγίαν Τριάδα διοριζόμεθα .
Lemmas: εἰμί μέν καί πᾶς σύ ὁ ὁ ἰατρικός μετέρχομαι φιλανθρωπία ὁ ἐπιτήδευμα . καί ἐγώ δοκέω ὁ κατά ὁ βίος σπουδάζω ἅπας ὁ ὁ ὑμέτερος προτίθημι ἐπιστήμη ἐπιτυγχάνω εἄν ὁ πρέπω κρίσις , καί μή διαμαρτάνω ὁ προσήκω · εἴπερ ὁ πᾶς πρότιμος , ὁ ζωή , φευκτός εἰμί καί ἐπώδυνος , ἐάν μή μετά ὑγεία ἔξεστι οὗτος ἔχω · ὑγεία δέ χορηγός ὁ ὑμέτερος τέχνη . ἀλλά σύ διαφερόντως περιδέξιος εἰμί ὁ ἐπιστήμη , καί μείζων ποιέω σεαυτοῦ ὁ φιλανθρωπία ὁ ὅρος , οὖον μέχρι ὁ σῶμα περιορίζω ὁ ἐκ ὁ τέχνη χάρις , ἀλλά καί ὁ ψυχικός ἀρρώστημα ἐπινοέω ὁ διόρθωσις . οὗτος δέ λέγω , οὖον μόνος ὁ ὁ πολύς φήμη ἕπω , ἀλλά καί ὁ κατά ἐμαυτοῦ διδάσκω πείρω , ἐν πολύς τε ἄλλος , καί διαφερόντως νῦν ἐν ὁ ὁ ἐχθρός ἐγώ ἀνεκδιήγητος κακία · ὅς ῥεῦμα πονηρός δίκη κατά ὁ ζωή ἐγώ ἐπιρρέω εὐμήχανος διαχέω , ὁ βαρύς οὗτος φλεγμονή ὁ Καρδία ἐγώ ὁ ἐπάντλησις ὁ παρηγορικός λόγος διαφορέω . ἐγώ γάρ , πρός ὁ ἐπάλληλος ὁ ἐχθρός ἐγώ καί ποικίλος κατά ἐγώ ἐπιχείρησις ἀποβλέπω , σιωπάω οἴομαι δήω καί δέχομαι κατά ἡσυχία ὁ ἐπάγω , μηδέ ἀντιλέγω ὁ καθοπλίζω ὁ ψεύδω , ὁ πονηρός οὗτος ὅπλον , ὁ καί διά ὁ ἀλήθεια πολλάκις ὁ ἀκμή εἰσωθέω . σύ δέ , καλῶς ποιέω , μή καταπροδίδωμι ὁ ἀλήθεια ἐγκελεύω , ἀλλά διελέγχω ὁ συκοφάντης , ὡς εἄν μή πολύς παραβλάπτω , κατευημερέω ὁ ἀλήθεια ὁ ψεῦδος . δοκέω οὖν ἐγώ παραπλήσιος τίς ποιέω ὁ Αἰσώπειος μῦθος ὁ ὁ ἀπροφάσιστος κατά ἐγώ ἀναλαμβάνω μῖσος . ὡς γάρ ἐκεῖνος ἔγκλημα τις ὁ ἀρνίον ὁ λύκος προφέρω ποιέω , αἰσχύνω δῆθεν ὁ δοκέω ἄνευ Δίκαιος πρόφασις ἀναιρέω ὁ μηδείς προλυπέομαι · ὁ δέ ἀρήν πᾶς ὁ ἐκ συκοφαντία ἐπάγω αἴτιος εὐχερής διαλύω , μηδείς μᾶλλον ὑφίημι ὁ ὁρμή ὁ λύκος , ἀλλά ὁ μέν Δίκαιος ἡσσάομαι , ὁ δέ ὀδούς νικάω · οὕτως ὅς ὁ κατά ἐγώ μῖσος ὅς τίς ὁ ἀγαθός σπουδάζω , ἐρυθριάω τάχα ὁ δοκέω ἄνευ αἴτιος μισέω , αἴτιος πλάσσω κατά ἐγώ καί ἔγκλημα · καί οὐδείς ὁ λέγω μέχρι πᾶς ἐπιμένω , ἀλλά νῦν μέν οὗτος , μετά ὀλίγος δέ ἄλλος , καί αὖθις ἕτερος ὁ κατά ἐγώ δυσμένεια ὁ αἴτιος λέγω . βαίνω δέ αὐτός ἐπί οὐδείς ὁ κακία · ἀλλά ὅταν οὗτος ὁ ἔγκλημα ἀποσείω , ἕτερος προσφύω , καί ἀπό ἐκεῖνος πάλιν καταλαμβάνω ἕτερος · κἀν πᾶς διαλύω ὁ ἔγκλημα , ὁ μισέω οὐ ἀφίστημι . τρεῖς θεός πρεσβεύω παρά ἐγώ αἰτιάομαι , καί περιηχέω ὁ ἀκοή ὁ πολύς , καί πιθανός κατασκευάζω ὁ διαβολή οὗτος οὖον παύω . ἀλλά ὑπερμάχομαι ἐγώ ὁ ἀλήθεια , καί ἐν κοινός πρός πᾶς καί ἴδιος πρός ὁ ἐντυγχάνω δείκνυμι ἐγώ , ὅτι ἀναθεματίζω παρά ἐγώ πᾶς ὁ τρεῖς λέγω θεός , καί οὐδέ Χριστιανός εἰμί κρίνω . ἀλλά ὅταν οὗτος ἀκούω , πρόχειρος αὐτός κατά ἐγώ ὁ Σαβέλλιος , καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος νόσος ἐπιθρυλέω ὁ ἡμέτερος λόγος . πάλιν καί πρός οὗτος ἐγώ ὁ συνήθης ὅπλον ὁ ἀλήθεια προβάλλω , δείκνυμι ὅτι ἐπίσης ὁ Ἰουδαϊσμός καί ὁ τοιοῦτος αἵρεσις φρίσσω . τις οὖν ; ἆρα μετά τοσοῦτος ἐγχειρέω ἀποκάμνω ἡσυχάζω ; οὐ εἰμί οὗτος . ἀλλά καινοτομία ἐγώ προφέρω , οὑτωσί ὁ ἔγκλημα κατά ἐγώ συντίθημι τρεῖς ὑπόστασις ὁμολογέω · εἷς ἀγαθότης , καί εἷς δύναμις , καί εἷς θεότης λέγω ἐγώ αἰτιάομαι . καί οὐ ἔξω οὗτος φημί ὁ ἀλήθεια · λέγω γάρ . ἀλλά ἐγκαλέω οὗτος προφέρω , ὅτι ὁ συνήθεια αὐτός οὗτος οὐ ἔχω , καί ὁ γραφή οὖον συντίθημι . τίς οὖν καί πρός οὗτος ἐγώ ; οὖον νομίζω Δίκαιος εἰμί ὁ παρά αὐτός ἐπικρατέω συνήθεια νόμος καί κανών ὁ ὀρθός ποιέω λόγος . εἰμί γάρ ἰσχυρός εἰμί εἰς ἀπόδειξις ὀρθότης ὁ συνήθεια , ἔξεστι καί ἐγώ πάντως ἀντιπροβάλλω ὁ παρά ἐγώ ἐπικρατέω συνήθεια . εἰμί δέ παραγράφω οὗτος ἐκεῖνος , οὐδέ ἐγώ πάντως ἀκολουθητέον ἐκεῖνος . οὐκοῦν ὁ θεόπνευστος ἐγώ διαιτάω γραφή , καί παρά ὅς εἄν εὑρίσκω ὁ δόγμα συνῳδός ὁ θεῖον λόγος , ἐπί οὗτος ἥκω πάντως ὁ ἀλήθεια ὁ ψῆφος . τίς οὖν εἰμί ὁ ἔγκλημα ; δύο γάρ κατά αὐτός ἐν ὁ κατηγορία ὁ κατά ἐγώ προφέρω · εἷς μέν ὁ διαιρέω ὁ ὑπόστασις · ἕτερος δέ ὁ μηκέτι μηδείς ὁ θεαπρεπῶν ὄνομα πληθυντικός ἀριθμέω , ἀλλά εἷς , καθώς προερέω , ὁ ἀγαθότης καί ὁ δύναμις καί ὁ θεότης , καί πᾶς ὁ τοιοῦτος μοναδικός ἐξαγγέλλω . πρός μέν οὖν ὁ διαίρεσις ὁ ὑπόστασις οὐ εἄν ἔχω ἀλλότριος ὁ ὁ ἑτερότης ὁ οὐσία ἐπί ὁ θεῖος δογματίζω φύσις . οὖον γάρ εἰκός εἰμί ὁ τρεῖς λέγω οὐσία μή καί τρεῖς ὑπόστασις λέγω . οὐκοῦν οὗτος μόνος εἰμί ἐν ἔγκλημα , ὁ ὁ ἐπιλέγω ὁ θεῖος φύσις ὄνομα μοναδικός καταγγέλλω . ἀλλά ἑτοῖμος ἐγώ πρός οὗτος καί σαφής ὁ λόγος . ὁ γάρ καταγιγνώσκω ὁ εἷς λέγω θεότης ἐκ ἀνάγκη ὁ πολύς λέγω , ἢ ὁ μηδείς , συντίθημι . οὖον γάρ εἰμί δυνατός ἕτερος τίς παρά ὁ εἴρω ἐπινοέω . ἀλλά οὔτε πολύς λέγω ὁ θεόπνευστος συγχωρέω διδασκαλία , εἶπον καί μιμνήσκω , μοναχός ὁ θεότης μνημονεύω , ὅτι ἐν αὐτός κατοικέω πᾶς ὁ πλήρωμα ὁ θεότης · καί ἑτέρωθι · ὁ γάρ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω , ὅς τε ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . εἰμί οὖν εἰς πλῆθος ἐκτείνω ὁ ἀριθμός ὁ θεότης μόνος ὁ ὁ πολύθεος πλάνη νοσέω εἰμί , ὁ δέ καθόλου ἀρνέομαι ὁ θεότης ὁ ἄθεος εἄν εἰμί , τίς λόγος εἰμί ὁ διαβάλλω ἐγώ ἐπί ὁ εἷς ὁμολογέω ὁ θεότης ; ἀλλά ἐκκαλύπτω φανερός ὁ ὁ λόγος σκοπός · ἐπί μέν ὁ πατήρ καταδέχομαι ὁ θεός εἰμί , καί ὁ υἱός ὡσαύτως τιμάω ὁ ὁ θεότης ὄνομα συντίθημι , ὁ δέ πνεῦμα πατήρ καί υἱός συναριθμέω , μηκέτι καί ὁ ὁ θεότης ἔννοια συμπαραλαμβάνω , ἀλλά ἐκ πατήρ μέχρι ὁ υἱός ἵστημι ὁ ὁ θεότης δύναμις , ἀποκρίνω ὁ θεῖος δόξα ὁ φύσις ὁ πνεῦμα . οὐκοῦν ἀπολογητέον καί ἐγώ , ὡς εἄν οἷος τε εἰμί , διά βραχύς καί πρός οὗτος ὁ ἔννοια . Τῖς οὖν ὁ ἡμέτερος λόγος ; παραδίδωμι ὁ Κύριος ὁ σωτήριος πίστις ὁ μαθητεύω ὁ λόγος , ὁ πατήρ καί ὁ υἱός συνάπτω καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὁ δέ συνάπτω ἅπαξ διά πᾶς φημί ὁ συνάφεια ἔχω . οὖον γάρ ἐν τις συντάσσω , ἐν ἕτερος ἀποσχοινίζω . ἀλλά ἐν ὁ ζωοποιός δύναμις , κατά ὅς ἐκ ὁ φθαρτός βίος εἰς ἀθανασία ὁ φύσις ἐγώ μετασκευάζω , συμπαραλαμβάνω ὁ ὁ πνεῦμα δύναμις πατήρ καί υἱός καί ἐν πολύς ἕτερος , οἷος ἐν ὁ κατά ὁ ἀγαθός ἔννοια , καί ὁ ἅγιος τε καί ἀΐδιος , σοφός , εὐθύς , ἡγεμονικός , δυνατός , καί πανταχοῦ δηλονότι , ὁ ἀχώριστος ἔχω ἐν πᾶς ὁ πρός ὁ ἀγαθός ὑπολαμβάνω ὄνομα . οὐκοῦν ἡγέομαι καλῶς ἔχω ὁ ἐν τοσοῦτος ἔννοια ὑψηλός τε καί θεοπρεπής συνάπτω πατήρ καί υἱός ἐν οὐδείς διακρίνω νομίζω . οὐδέ γάρ οἶδα τις ὁ περί ὁ θεῖος φύσις ἐπινοέω ὄνομα ὁ κατά ὁ ἀγαθός καί ὁ χείρων διαφορά , ὡς εὐαγής εἰμί οἴομαι ὁ ἐν ὁ καταδεής ὁ ὄνομα κοινωνία συγχωρέω ὁ πνεῦμα , ὁ ὑπεραίρω κρίνω ἀνάξιος . πᾶς γάρ ὁ θεοπρεπής νόημα τε καί ὄνομα ὁμότιμος ἔχω πρός ἀλλήλων , ὁ μηδείς περί ὁ ὁ ὑπόκειμαι διαφωνέω σημασία . οὖον γάρ ἐπί ἄλλος τίς ὑπόκειμαι χειραγωγέω ὁ διάνοια ὁ ἀγαθός ὁ προσηγορία , ἐπί ἕτερος δέ ὁ ὁ σοφός καί ὁ δυνατός καί ὁ Δίκαιος , ἀλλά ὅσος εἄν εἶπον ὄνομα , εἷς διά πᾶς εἰμί ὁ σημαίνω . κἀν θεός εἶπον , ὁ αὐτός ἐνδείκνυμι ὅς διά ὁ λοιπός ὄνομα νοέω . εἰμί δέ πᾶς ὁ ὄνομα ὁ θεῖος φύσις ἐπιλέγω ἰσοδυναμέω ἀλλήλων κατά ὁ ὁ ὑπόκειμαι ἔνδειξις , ἄλλος κατά ἄλλος ἔμφασις ἐπί ὁ αὐτός ὁ διάνοια ἐγώ ὁδηγέω , τίς ὁ λόγος ὁ ἐν ὁ ἄλλος ὄνομα κοινωνία , πρός πατήρ τε καί υἱός συγχωρέω ὁ πνεῦμα , μόνος ἀποσχοινίζω αὐτός ὁ θεότης ; ἀνάγκη γάρ πᾶς ἢ καί ἐν οὗτος δίδωμι ὁ κοινωνία , ἢ μηδέ ὁ ἐν ὁ λοιπός συγχωρέω . εἰμί γάρ ἐν ἐκεῖνος ἄξιος , οὐδέ ἐν οὗτος πάντως ἀνάξιος . εἰμί δέ μικρός , κατά ὁ ἐκεῖνος λόγος , εἰμί ἢ ὥστε ὁ ὁ θεότης ὄνομα πρός πατήρ τε καί υἱός ὁ κοινωνία χωρέω , οὐδέ ἄλλος τις ὁ θεοπρεπής ὄνομα μετέχω ἄξιος . καταμανθάνω γάρ καί συγκρίνω πρός ἀλλήλων ὁ ὄνομα διά ὁ ἕκαστος ἐνθεωρέω ἔμφασις , εὑρίσκω μηδείς ὁ ὁ Θεός προσηγορία μικρός ἔχω . τεκμήριον δέ ὅτι οὗτος μέν ὁ ὄνομα πολύς καί ὁ καταδεής ἐπονομάζω · μᾶλλον δέ οὖον φείδομαι ὁ θεῖος γραφή ὁ ὁμωνυμία οὗτος , οὐδέ ἐπί ὁ ἀπεμφαίνω πρᾶγμα , ὡς ὅταν ὁ εἴδωλον ὁ ὁ Θεός προσηγορία κατονομάζω . θεός γάρ , φημί , ἕ οὐ ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ἀραρίσκω , καί ὑποκάτω ὁ γῆ βάλλω · καί , πάνετες , φημί , ὁ θεός ὁ ἔθνος δαιμόνιος . καί ὁ ἐγγαστρίμυθος ἐν ὁ μαγγανεία αὐτός ψυχαγωγέω ὁ Σαῦλος ὁ ἐπιζητέω Ψυχή , θεός ὁράω φημί . ἀλλά καί ὁ Βαλαάμ οἰωνιστής τις εἰμί καί μάντις , καί διά χείρ ὁ μαντεῖος φέρω , καθώς φημί ὁ γραφή , καί ὁ ἐκ δαίμων διδασκαλία διά ὁ οἰωνιστικός περιεργία ἑαυτοῦ κατορθόω , παρά Θεός συμβουλεύω ὑπό ὁ γραφή ἱστορέω . καί πολύς τοιοῦτος εἰμί συλλέγω ἐκ ὁ θεῖον παρατίθημι Γραφής , ὅτι ὁ ὄνομα οὗτος οὐδείς ὑπέρ ὁ λοιπάς ὁ θεοπρεπής προσηγορία πρωτεύω , ὅτε , καθώς εἴρω , καί ἐπί ὁ ἀπεμφαίνω ὁμώνυμος λέγω εὑρίσκω . ὁ δέ ὁ ἅγιος ὄνομα , καί ὁ ἄφθαρτος , καί ὁ εὐθύς , καί ὁ ἀγαθός , οὐδαμοῦ κοινοποιέω πρός ὁ μή δήω παρά ὁ γραφή διδάσκω . οὐκοῦν εἰμί ἐν ὁ ἐξαίρετος ἐπί μόνος ὁ θεῖος φύσις εὐσεβής λέγω ὄνομα κοινωνέω ὁ ἅγιος πνεῦμα πρός ὁ υἱός καί ὁ πατήρ οὐ ἀντιλέγω , τίς ὁ λόγος , οὗτος μόνος κατασκευάζω ἀκοινώνητος εἰμί , ὅς μετέχω δείκνυμι , κατά τις ὁμώνυμος χρῆσις καί ὁ δαιμόνιος καί ὁ εἴδωλον ; ἀλλά λέγω φύσις ἐνδεικτικός εἰμί ὁ προσηγορία οὗτος , ἀκοινώνητος δέ εἰμί πρός πατήρ καί υἱός ὁ ὁ πνεῦμα φύσις , καί διά οὗτος μηδέ ὁ κατά ὁ ὄνομα οὗτος κοινωνία μετέχω . οὐκοῦν δείκνυμι , διά τίνω ὁ ὁ φύσις παραλλάσσω ἐπιγιγνώσκω . εἰμί μέν γάρ εἰμί δυνατός αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ θεῖος φύσις θεωρέω , καί ὁ τε οἰκεῖος ἔχω καί ὁ ἀλλότριος διά ὁ φαίνω εὑρίσκω , οὐ εἄν πάντως δήω λόγος ἢ τεκμήριον ἕτερος πρός ὁ ὁ ζητέω κατάληψις · ἐπεί δέ ὁ μέν ὑψηλός ὁ ὁ ζητέω εἰμί κατανόησις , ἐκ δέ τεκμήριον τις περί ὁ διαφεύγω ὁ γνῶσις ἐγώ λογίζομαι , ἀνάγκη πᾶς διά ὁ ἐνέργεια ἐγώ χειραγωγέω πρός ὁ ὁ θεῖος φύσις ἔρευνα . οὐκοῦν ἐάν ὁράω διαφέρω ἀλλήλων ὁ ἐνέργεια ὁ παρά ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐνεργέω διάφορος εἰμί , καί ὁ ἐνεργέω φύσις ἐκ ὁ ἑτερότης ὁ ἐνέργεια στοχάζομαι . οὐδέ γάρ ἐνδέχομαι ὁ διίστημι κατά ὁ ὁ φύσις λόγος πρός ὁ ὁ ἐνέργεια εἶδος ἀλλήλων συμφέρω · ( οὔτε ψύχω ὁ πῦρ , οὔτε θερμαίνω ὁ κρύσταλλος ) , ἀλλά ὁ ὁ φύσις διαφορά συνδιαχωριζω ἀπό ἀλλήλων καί ὁ παρά οὗτος ἐνέργεια . ἐάν δέ εἷς νοέω ὁ ἐνέργεια πατήρ τε καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος , ἐν μηδείς διαφέρω τίς ἢ παραλλάσσω , ἀνάγκη ὁ ταυτότης ὁ ἐνέργεια ὁ ἑνόω ὁ φύσις συλλογίζομαι . ἁγιάζω , καί ζωοποιέω , καί φωτίζω , καί παρακαλέω , καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , ὁμοίως ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί μηδείς κατά ἐξαίρω ἀπονέμω ὁ ἐνέργεια ὁ πνεῦμα ὁ ἁγιαστικός ἐξουσία , ἀκούω ὁ Σωτήρ ἐν ὁ Εὐαγγέλιος περί ὁ μαθητής πρός ὁ πατήρ λέγω · πατήρ , ἁγίζω αὐτός ἐν ὁ ὄνομα σύ . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἄλλος πᾶς κατά ὁ ἴσος ἐνεργέω ὁ ἄξιος παρά ὁ πατήρ τε καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · πᾶς χάρις καί δύναμις , ὁ ὁδηγία , ὁ ζωή , ὁ παράκλησις , ὁ πρός ὁ ἀθάνατος μεταβολή , ὁ εἰς ἐλευθερία μετάστασις , καί εἰμί τίς ἄλλος εἰμί ἀγαθός , ὅς μέχρι ἐγώ καταβαίνω . ὁ δέ ὑπέρ ἐγώ οἰκονομία , ἐν τε ὁ νοητός κτίζω καί ὁ αἰσθητής , εἰμί τίς χρή διά ὁ γιγνώσκω ἐγώ καί περί ὁ ὑπέρκειμαι στοχάζομαι , οὐδέ αὐτός ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐνέργεια καί δύναμις ἔξω καθίστημι , ἕκαστος κατά ὁ ἴδιος ἄξιος τε καί χρεία ὁ ὠφέλεια μεταλαμβάνω . εἰμί γάρ καί ἄδηλος ὁ αἴσθησις ὁ ἡμέτερος ὁ περί ὁ ἄνω ὁ ἡμέτερος φύσις διάταξις τε καί διοίκησις , ὅμως ἐκ ὁ ἀκολουθία εὔλογος ἄν τις συντίθημι διά ὁ ἐγώ γνώριμος ἐνεργός εἰμί καί ἐπί ἐκεῖνος ὁ ὁ πνεῦμα δύναμις , ἢ ἀποξενόω ὁ ἐν ὁ ὑπέρκειμαι οἰκονομία . ὁ μέν γάρ ἐκεῖνος λέγω ψιλός καί ἀκατάσκευος ὁ βλασφημία προβάλλω , οὐδείς λογισμός κατασκευάζω ὁ ἀτοπία . ὁ δέ συντίθημι καί ὁ ὑπέρ ἐγώ μετά πατήρ καί υἱός ὁ δύναμις ὁ πνεῦμα οἰκονομέω , ἐναργής τεκμήριον ὁ κατά ὁ ἴδιος ζωή ἐπερείδω περί οὗτος διισχυρίζομαι . οὐκοῦν ὁ ὁ ἐνέργεια ταυτότης ἐπί πατήρ τε καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος δείκνυμι σαφῶς ὁ ὁ φύσις ἀπαράλλακτος . ὥστε κἀν φύσις σημαίνω ὁ ὁ θεότης ὄνομα , κύριος καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ προσηγορία ἐφαρμόζω οὗτος ὁ ὁ οὐσία κοινότης συντίθημι . ἀλλά οὐ οἶδα ὅπως ἐπί ὁ ὁ φύσις ἔνδειξις ὁ προσηγορία ὁ θεότης φέρω ὁ πᾶς κατασκευάζω , ὥσπερ οὐ ἀκούω παρά ὁ γραφή , ὅτι χειροτονητός φύσις οὖον γίγνομαι . Μωϋσῆς δέ ὁ Αἰγύπτιος χειροτονέω θεός , οὗτος πρός αὐτός εἶπον ὁ χρηματίζω , ὅτι Θεός σύ δίδωμι ὁ Φαραώ . οὐκοῦν ἐξουσία τις , εἴτε ἐποπτικός εἴτε ἐνεργητικός , ἔνδειξις ὁ προσηγορία φέρω . ὁ δέ θεῖος φύσις ἐν πᾶς ὁ ἐπινοέω ὄνομα , καθό εἰμί , μένω ἀσήμαντος , ὡς ὁ ἡμέτερος λόγος . εὐεργέτης γάρ , καί κριτής , ἀγαθός τε καί Δίκαιος , καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος μανθάνω , ἐνέργεια διαφορά διδάσκω · ὁ δέ ἐνεργέω ὁ φύσις οὐδείς μᾶλλον διά ὁ ὁ ἐνέργεια κατανόησις ἐπιγιγνώσκω δύναμαι . ὅταν γάρ ἀποδίδωμι τις λόγος ἕκαστος τε οὗτος ὁ ὄνομα καί αὐτός ὁ φύσις περί ὅς ὁ ὄνομα , οὖον ὁ αὐτός ἀμφότερος πωλέω λόγος . ὅς δέ ὁ λόγος ἕτερος , οὗτος καί ὁ φύσις διάφορος . οὐκοῦν ἄλλος μέν τίς εἰμί ὁ οὐσία , ὅς οὔπω λόγος μηνυτής ἐξευρίσκω · ἕτερος δέ ὁ περί αὐτός ὄνομα ὁ σημασία , ἐκ ἐνέργεια τις ἢ ἄξιος ὀνομάζω . ὁ μέν οὖν ἐν ὁ ἐνέργεια μηδείς εἰμί διαφορά ἐκ ὁ ὁ ὄνομα κοινωνία εὑρίσκω · ὁ δέ κατά ὁ φύσις παραλλαγή οὐδείς καταλαμβάνω ἐναργής ὁ ἀπόδειξις · καθώς εἴρω , ὁ ὁ ἐνέργεια ταὐτότης ὁ κοινός ὁ φύσις ὑποσημαίνω . εἴτε οὖν ἐνέργεια ὄνομα ὁ θεότης , ὡς εἷς ἐνέργεια πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , οὗτος εἷς φημί εἰμί ὁ θεότης · εἴτε κατά ὁ ὁ πολύς δόξα , φύσις ἐνδεικτικός εἰμί ὁ ὁ θεότης ὄνομα , διά ὁ μηδείς εὑρίσκω ἐν ὁ φύσις παραλλαγή , οὐ ἀπεικότως εἷς θεότης ὁ ἅγιος Τριάς διορίζω .