basilius-theology.epistulae 364
Τῷ δεσπότῃ μου , τῷ ποθεινοτάτῳ ἀδελφῷ , Βασιλείῳ , Ἀπολινάριος ἐν Κυρίῳ χαίρειν . ποῦ μὲν ἤμην αὐτός , δέσποτα , ποῦ δὲ ἡ ποθεινοτάτη φωνὴ καὶ γράμμα τὸ σύνηθες ; τί δὲ οὐ παρὼν ἀμύνεις , ἢ καὶ ἀπὼν παρακελεύεις , πολέμου τοσούτου κατὰ τῆς εὐσεβείας ἐρρωγότος , καὶ ἡμῶν οἷον ἐν μέσῃ παρατάξει βοώντων πρὸς τοὺς ἑταίρους διὰ τὴν ἐκ τῶν πολεμίων βίαν ; σὲ δέ , οὐδʼ ὅπως ἂν ζητήσωμεν , ἔχομεν , ἐπεὶ μηδὲ οὗ τυγχάνεις διατρίβων εὑρίσκομεν . ἀλλʼ ἐζήτησα μὲν ἐν τῇ Καππαδοκῶν , ἐπεὶ καὶ οὕτως ἤγγελλον οἱ ἐν Πόντῳ σοι περιτυχόντες , ἐπηγγέλθαι σε θᾶττον ἐπανήξειν · οὐχ εὗρον δὲ ἔνθα ἤλπιζον . νῦν δὲ ἔτι σε κατὰ τὴν αὐτὴν διάγοντα χώραν ἀκούσας , εὐθὺς τῷ μηνυτῇ καὶ τὸ γράμμα ἐνεχείρησα . ὅπερ δεξάμενος , μὴ καὶ τοῦ ἀντιγράφειν ἀπόσχῃ , ὡς καὶ τούτου συναποδημοῦντος . Ἴσθι δέ , ὡς ἐν τῷ μεταξὺ γέγονεν ἐπισκόπων ἐπιδημία τῶν ἀπʼ Αἰγύπτου , καὶ γράμματα διεδόθη σύμφωνα παλαιοῖς γράμμασιν , τοῖς τε θείοις αὐτοῖς , καὶ τοῖς καθʼ ὁμοφωνίαν τῶν θείων ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσιν . ἀναγκαία δὲ ἦν ἡ μετʼ ἐξηγήσεως τῶν αὐτῶν ἐπανάληψις , διὰ τὴν οὐχ ὑγιῆ τῶν κειμένων παρεξήγησιν , ἣν εἰσῆγον οἱ πάλαι μὲν ἄντικρυς ἀντιλέγοντες , νῦν δὲ τὴν ἀντιλογίαν ἐξηγήσεως σχήματι μεθοδεύσαντες . ἔνθα ἦν ἡ τοῦ ὁμοουσίου κακοῦργος ἀναίρεσις , ὡς οὐκ ὀφείλοντος νοεῖσθαι κατʼ οὐδεμίαν ἄρνησιν Ἑλληνικήν · ἀντεισαγωγὴ δὲ τοῦ ὁμοουσίου τὸ ὅμοιον κατʼ οὐσίαν , ὅπερ ἐπετηδεύθη , χυδαίως ὀνομασθέν , καὶ κακοήθως νοηθέν · ἐπειδὴ ἡ ὁμοιότης τῶν ἐν οὐσίᾳ ἐστί , τῶν οὐσιωδῶν , ἵνα δὴ οὕτως ὡμοιωμένη οὐσία οὐσία νοῆται , οἷος ἂν εἴη καὶ ἀνδριὰς πρὸς βασιλέα . Πρὸς ἅπερ ἀντεγράφη τὸ ὑπὸ τῶν εὐσεβεῖν εἰδότων καὶ βουλομένων , ὅτι οὐχ ὅμοιον Θεῷ ἀλλὰ Θεὸν δηλοῖ τὸ ὁμοούσιον , ὡς ἂν γέννημα γνήσιον καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ γεγεννηκότι . συνεισήγετο δὲ καὶ τὸ περὶ Πνεύματος , ὡς ὑπὸ τῶν πατέρων ἐν τῇ αὐτῇ πίστει τῷ Θεῷ καὶ τῷ Υἱῷ κειμένου , ὅτι ἐστὶν ἐν τῇ αὐτῇ θεότητι . Τὴν οὖν τῆς εὐσεβείας ταύτης πρεσβείαν , τίνα εἰκὸς ἦν οὕτω μετεῖναι , ὡς τὸν σπουδαιότατον , ἅμα τῷ δεσπότῃ μου Γρηγορίῳ , ὃς οὐδʼ αὐτὸς οὐδαμόθεν γράφει , οὐδὲ σημαίνει καθάπαξ οὐδέν ; ἔρρωσο , δέσποτα ποθεινότατε .
Lemmas: ὁ δεσπότης ἐγώ , ὁ ποθεινός ἀδελφός , Βασίλειος , Ἀπολινάριος ἐν κύριος χαίρω . ποῦ μέν εἰμί αὐτός , δεσπότης , ποῦ δέ ὁ ποθεινός φωνή καί γράμμα ὁ συνήθης ; τίς δέ οὖον πάρειμι ἀμύνω , ἢ καί ἄπειμι παρακελεύομαι , πόλεμος τοσοῦτος κατά ὁ εὐσέβεια ῥήγνυμι , καί ἐγώ οἷος ἐν μέσος παράταξις βοῦς πρός ὁ ἑταῖρος διά ὁ ἐκ ὁ πολέμιος βία ; σύ δέ , οὐδέ ὅπως εἄν ζητέω , ἔχω , ἐπεί μηδέ ὅς τυγχάνω διατρίβω εὑρίσκω . ἀλλά ζητέω μέν ἐν ὁ Καππαδόκαι , ἐπεί καί οὕτως ἀγγέλλω ὁ ἐν Πόντος σύ περιτυγχάνω , ἐπαγγέλλω σύ ταχύς ἐπανήκω · οὐ εὑρίσκω δέ ἔνθα ἐλπίζω . νῦν δέ ἔτι σύ κατά ὁ αὐτός διάγω χώρα ἀκούω , εὐθύς ὁ μηνυτής καί ὁ γράμμα ἐγχειρέω . ὅσπερ δέχομαι , μή καί ὁ ἀντιγράφω ἀπέχω , ὡς καί οὗτος συναποδημέω . εἰμί δέ , ὡς ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι ἐπίσκοπος ἐπιδημία ὁ ἀπό Αἴγυπτος , καί γράμμα διαδίδωμι σύμφωνος παλαιός γράμμα , ὁ τε θεῖον αὐτός , καί ὁ κατά ὁμοφωνία ὁ θεῖον ἐν Νίκαια γράφω . ἀναγκαῖος δέ εἰμί ὁ μετά ἐξήγησις ὁ αὐτός ἐπανάληψις , διά ὁ οὐ ὑγιής ὁ κεῖμαι παρεξήγησις , ὅς εἰσάγω ὁ πάλαι μέν ἄντικρυς ἀντιλέγω , νῦν δέ ὁ ἀντιλογία ἐξήγησις σχῆμα μεθοδεύω . ἔνθα εἰμί ὁ ὁ ὁμοούσιος κακοῦργος ἀναίρεσις , ὡς οὐ ὀφείλω νοέω κατά οὐδείς ἄρνησις Ἑλληνικός · ἀντεισαγωγή δέ ὁ ὁμοούσιος ὁ ὅμοιος κατά οὐσία , ὅσπερ ἐπιτηδεύω , χυδαῖος ὀνομάζω , καί κακοήθης νοέω · ἐπεί ὁ ὁμοιότης ὁ ἐν οὐσία εἰμί , ὁ οὐσιώδης , ἵνα δή οὕτως ὁμοιόω οὐσία οὐσία νοέω , οἷος εἄν εἰμί καί ἀνδριάς πρός βασιλεύς . πρός ὅσπερ ἀντιγράφω ὁ ὑπό ὁ εὐσεβέω οἶδα καί βούλομαι , ὅτι οὐ ὅμοιος Θεός ἀλλά θεός δηλόω ὁ ὁμοούσιος , ὡς εἄν γέννημα γνήσιος καί ὁ αὐτός οὐσία ὁ γεννάω . συνεισάγω δέ καί ὁ περί πνεῦμα , ὡς ὑπό ὁ πατήρ ἐν ὁ αὐτός πίστις ὁ Θεός καί ὁ υἱός κεῖμαι , ὅτι εἰμί ἐν ὁ αὐτός θεότης . ὁ οὖν ὁ εὐσέβεια οὗτος πρεσβεία , τίς εἰκός εἰμί οὗτος μέτειμι , ὡς ὁ σπουδαῖος , ἅμα ὁ δεσπότης ἐγώ Γρηγόριος , ὅς οὐδέ αὐτός οὐδαμόθεν γράφω , οὐδέ σημαίνω καθάπαξ οὐδείς ; ῥώννυμι , δεσπότης ποθεινός .