ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0064.1
τὸ αὐτό ; καθὼς καὶ ἐκλήθητε . Εἰς Κύριος , μία πίστις , ἓν βάπτισμα · εἰς Θεὸς καὶ Πατήρ , ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν . Ἰδοὺ δὴ , τί καλόν , ἢ τί τεερνόν , ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό ; οὐχ ἐν σῶμᾳ μόνον σωματικῶ , ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ τῷ ἀγίῳ καὶ πνευματικῶ . Ὁ γὰρ οἶκός μου , φησίν , οἶκος προσευχῆς κληθήσεται . Ἄλλὰ καὶ ἡμεῖς τοῦ αὐτοῦ μύρου κτησιώθημεν οἱ φωτισθέντες . Ἐμῶιος γὰρ πάντας ἡμᾶς τῇ δικαιοσύνῃ αὐτοῦ Χριστὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα καὶ μεγαλοπρέπεια εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ὁ αὐτός ; καθώς καί καλέω . εἰς Κύριος , εἷς πίστις , εἷς βάπτισμα · εἰς θεός καί Πατήρ , ὁ ἐπί πᾶς καί διά πᾶς καί ἐν πᾶς . ἰδέ δή , τίς καλός , ἢ τίς τεερνόν , ἀλλά ἢ ὁ κατοικέω ἀδελφός ἐπί ὁ αὐτός ; οὐ ἐν σῶμα μόνος σωματικός , ἀλλά καί ἐν οὗτος ὁ ἅγιος καί πνευματικός . ὁ γάρ οἶκος ἐγώ , φημί , οἶκος προσευχή καλέω . ἀλλά καί ἐγώ ὁ αὐτός μύρον κτάομαι ὁ φωτίζω . Ἐμῶιος γάρ πᾶς ἐγώ ὁ δικαιοσύνη αὐτός Χριστός ὁ Σωτήρ ἐγώ διά ὅς καί μετά ὅς ὁ πατήρ καί ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα καί μεγαλοπρέπεια εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0064.2
ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Lemmas: ἑρμηνεία
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0064.3
ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΗΣΑΙΑΝ .
Lemmas: εἰς ὁ Προφήτης Ἠσαΐας .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0064.4
ΠΡΟΟΜΙΟΝ ( 20-21 ) .
Lemmas: Ο ( 20-21 ) .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0064.5
1 . Εὐξαμε μὴ γενέσθαι τὴν φυγὴν ὑμῶν χειμῶνος
Lemmas: 1 . Εὐξαμε μή γίγνομαι ὁ φυγή σύ χειμών
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0065.2
2 . Καὶ οὕτω μέγα , ὅτι ἐν ἀπειλῇ κείται ἀφελειν Κύριον ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας προφήτην , καὶ στοχαστήν ,
Lemmas: 2 . καί οὗτος μέγας , ὅτι ἐν ἀπειλέω κεῖμαι ἀφαιρέω κύριος ἀπό ὁ Ἰουδαῖος προφήτης , καί στοχαστής ,
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0066.2
3 . Πῶς προεφήτευον αἱ καθαραὶ καὶ διαττυεῖς ψυχαί ; Οἷονεὶ κάτοπτρα γινόμενα τῆς θείας ἐνεργείας , τὴν ἐμφασιν τραφὴν καὶ ἀσύγχυτον καὶ οὐδὲν ἐπιθολουμένην ἐκ τῶν παθῶν τῆς σαρκὸς ἐπεδείκνυντο . Πᾶσι μὲν ( 35 ) γὰρ πάρεισι τὸ ἅγιον Πνεῦμα · ἀλλὰ τοῖς μὲν καθαρεύουσι τῶν παθῶν τὴν ἰδίαν ἐμφαίνει δύναμιν · τοῖς δὲ τὸ ἡγεμονικὸν συγκεχυμένον ἔχουσιν ἀπὶ τῶν τῆς ἀμαρτίας σπιλῶν , οὐκέτι . Δεὶ δὲ πρὸς τῇ καθαρότητι καὶ τὸ ὁμαλὸν τῆς εὐσταθοῦς ( 36 ) καταστάσεως ἐπιδείκνυσθαι . Οὐ γὰρ ὁ ἀνωμάλως ἔχων D περὶ σωφροσύνην , καθαρόν · ἀλλ’ ὁ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς ὑποτάξας τῷ Πνεύματι . Ὡσπερ γὰρ αἱ τῶν προσώπων ἐμφάσεις οὐκ ἐν πάσαις ταῖς ὕλαις γίγνονται , ἀλλὰ ἐν ταῖς λειότητά τινα καὶ διαφάνειαν κακτημένοις · οὕτως οὐκ ἐν πάσαις ταῖς ψυχαῖς ἡ
Lemmas: 3 . Πῶς προφητεύω ὁ καθαρός καί διαττυεῖς Ψυχή ; οἱονεί κάτοπτρον γίγνομαι ὁ θεῖος ἐνέργεια , ὁ ἔμφασις τρέφω καί ἀσύγχυτος καί οὐδείς ἐπιθολόω ἐκ ὁ πάθος ὁ σάρξ ἐπιδείκνυμι . Πᾶς μέν ( 35 ) γάρ πάρειμι ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἀλλά ὁ μέν καθαρεύω ὁ πάθος ὁ ἴδιος ἐμφαίνω δύναμις · ὁ δέ ὁ ἡγεμονικός συγχέω ἔχω ἀπύ ὁ ὁ ἁμαρτία σπίλος , οὐκέτι . Δεύς δέ πρός ὁ καθαρότης καί ὁ ὁμαλός ὁ εὐσταθής ( 36 ) κατάστασις ἐπιδείκνυμι . οὖον γάρ ὁ ἀνώμαλος ἔχω D περί σωφροσύνη , καθαρός · ἀλλά ὁ ὁ φρόνημα ὁ σάρξ ὑποτάσσω ὁ πνεῦμα . ὡς γάρ ὁ ὁ πρόσωπον ἔμφασις οὐ ἐν πᾶς ὁ ὕλη γίγνομαι , ἀλλά ἐν ὁ λειότητα τις καί διαφαίνω κακτημένοις · οὕτως οὐ ἐν πᾶς ὁ Ψυχή ὁ
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0067.1
39 Reg . secundus , ἔνοικον ἐν αὐτῇ .
Lemmas: 39 Reg . secundus , ἔνοικος ἐν αὐτός .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0067.3
4 . Ὁρῶσι δὲ οἱ προφῆται οὐ τὰ μέλλοντα μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν παρόντων τὰ λανθάνοντα , ὡς φησὶ Παῦλος · Ἐὰν δὲ προφητεύητε , εἰσέλθῃ τις τις ἐπιστος ἢ ἰδιώτης , τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται · ἢ ὡς ὁ Ἠλίαςιος · Οὐχὶ ἡ καρ -
Lemmas: 4 . ὁράω δέ ὁ προφήτης οὖον ὁ μέλλω μόνος , ἀλλά καί ὁ πάρειμι ὁ λανθάνω , ὡς φημί Παῦλος · ἐάν δέ προφητεύω , εἰσέρχομαι τις τις ἐφίστημι ἢ ἰδιώτης , ὁ κρυπτός ὁ Καρδία αὐτός φανερός γίγνομαι · ἢ ὡς ὁ Ἠλίαςιος · οὐ ὁ Κάρ -
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0067.4
42 Reg . secundus , θεαμάτων τε καὶ παραδόξων .
Lemmas: 42 Reg . secundus , θέαμα τε καί παράδοξος .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0067.5
44 Reg . secundus , καθεζόμενος .
Lemmas: 44 Reg . secundus , καθέζομαι .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0068.1
δία μου ἐπορεύετο μετὰ σοῦ , ἵνικα ἀνέστρεφεν ὁ ἄνθρω , μετὰ τοῦ ἁρματος αὐτοῦ , εἰς συνάντησόν σοι ( 46 ) : Ἔστι δὲ προφητεία καὶ ἡ δι’ ὀνείρων προφήγειν , ὡς τῷ Ἰωσήφ ἐν Αἰγύπτῳ , καὶ τῷ Δανιὴλ ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας , ἐδείκνυτο . Ἡκὼ οὖν καὶ Φαραώ , καὶ Ναβουχοδονόσορ : Ὅτι περὶ τῶν κοσμικῶν καταστάσεων τοὺς κρατοῦντας , ἔδει προβλέπειν , ἵνα πιστεύηται . Πῶς δὲ καὶ Βαλαὰμ προφητεύει καὶ Καίφας ; Ὅτι κακείνοι τοὺς πειθόμενους εἶχον · καὶ ὁ μὲν ὡς ἀρχιερεὺς , ὁ δὲ ὡς μάντις . Οὐ γὰρ ψυχῆς καθαρότης ἐνταῦθα , οὐδὲ διαύγεια νοῦ ἐνορῶντος Θεόν , καὶ τὴν ἐκείθεν δύναμιν ἐπισπώντος ( 47 ) : ἀλλ’ οἰκονομικῶς ἐν αὐτοῖς ὁ λόγος , οὐ κατὰ τὴν ἀξίαν , ἀλλὰ πρὸς τὸν καιρόν . Ζητήσεις δὲ εἰ τὰ παρὰ ( 48 ) τῷ Ἠσαΐᾳ καὶ τῷ Ἰεζεκιὴλ ὁπτασίαι εἰσί , διὰ τοιούδε φαντασιῶν ἐκφράνεται , ἢ θεολογία , δι’ αἰνιγμάτων τοῦ Πνεύματος τὰ τῆς θεότητος ἡμῖν ἰδιώμασι καταγγέλλουσα ( 49 ) ;
Lemmas: δῖος ἐγώ πορεύω μετά σύ , ἵνικα ἀναστρέφω ὁ ἄνθρω , μετά ὁ ἅρμα αὐτός , εἰς συναντάω σύ ( 46 ) : εἰμί δέ προφητεία καί ὁ διά ὄνειρος προφήγειν , ὡς ὁ Ἰωσήφ ἐν Αἴγυπτος , καί ὁ Δανιήλ ἐπί ὁ Βαβυλώνιος , δείκνυμι . ἥκω οὖν καί Φαραώ , καί Ναβουχοδονόσορ : ὅτι2 περί ὁ κοσμικός κατάστασις ὁ κράτος , ἐσθίω προβλέπω , ἵνα πιστεύω . Πῶς δέ καί Βαλαάμ προφητεύω καί Καϊφάς ; ὅτι2 ἐκεῖνος ὁ πειθόμενος ἔχω · καί ὁ μέν ὡς ἀρχιερεύς , ὁ δέ ὡς μάντις . οὖον γάρ Ψυχή καθαρότης ἐνταῦθα , οὐδέ διαύγεια νόος ἐνοράω Θεός , καί ὁ ἐκεῖθεν δύναμις ἐπισπάω ( 47 ) : ἀλλά οἰκονομικός ἐν αὐτός ὁ λόγος , οὖον κατά ὁ ἄξιος , ἀλλά πρός ὁ καιρός . ζητέω δέ εἰμί ὁ παρά ( 48 ) ὁ Ἠσαΐας καί ὁ Ἰεζεκιήλ ὀπτασία εἰμί , διά τοιόσδε φαντασία ἐκφέρω , ἢ θεολογία , διά αἴνιγμα ὁ πνεῦμα ὁ ὁ θεότης ἐγώ ἰδίωμα καταγγέλλω ( 49 ) ;
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0068.2
5 . Φασὶ δὲ τινες ἐξέστηκotas αὐτοὺς προφητεύειν , ἐπικαλυπτομένου τοῦ ἀνθρωπίνου νοῦ παρὰ τοῦ Πνεύματος . Τοῦτο δὲ παρὰ τὴν ἐπαγγελίαν ἐστὶ τῆς θείας ἐπιδημίας , ἔκφρονα ποιεῖν τὸν θελήπτον , καὶ ὅτε πλήρης γέγονε τῶν θείων διδαγμάτων ( 50 ) , τότε καὶ τῆς οἰκίας ἐξίστασθαι διανοίας , καὶ ἄλλους μὲν ὠφελοῦντα δι’ αὐτοῦ , αὐτὸν δὲ τῆς ἐκ τῶν ἰδίων λόγων ἀπολείπεσθαι ἀφελείας . Ὅλως δὲ , τὶνα λόγον ἀκόλουθον ἔχει , ἐκ τοῦ τῆς σοφίας Πνεύματος μεμηνότι παραπλησίον γίνεσθαι , καὶ ἐκ τοῦ τῆς γνώσεως Πνεύματος τὸ παρακολουθητικὸν ἀποβάλλειν ( 51 ) ; Ἄλλ’ οὔτε τὸ φῶς τυφλότητα ἐμποιοῖ , ἀλλὰ τὴν ἐκ φύσεως δυσάρμουσαν ὀρατικὴν δύναμιν διεγείρει : οὔτε τὸ Πνεῦμα σκότισιν ἐμποιοῖ ταῖς ψυχαῖς , ἀλλὰ πρὸς τὴν τῶν νοητῶν θεωρίαν τὸν ἀπὸ τῶν τῆς ἀμαρτίας κηλίδων καθαρωθέντα νοῦν διανίστησι . Πονηρὰν μὲν οὖν δύναμιν συγχυτικὴν εἶναι διανοίας , ἐπιβουλεύουσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , οὐκ ἀπίσταν · θείου δὲ Πνεύματος παροῦσαν τὸ τοῦτο λέγειν ἐνεργεῖν , ἀσάφες . Ἐπεὶτα , εἰ σοφοὶ οἱ ἅγιοι , πῶς οὐκ ἐπηκολούθουν τοῖς προφητευομένοις ; Σοφὸς γάρ , φησί , νοήσει τὰ ἀπὸ τοῦ ἰδίου στόματος · ἐπὶ δὲ χειλέσι φορεῖ ἐπιγνώμοσύνην . Εἰ δὲ ὅτι ἐξέστη ( 52 ) Ἰσαὰν ἐπὶ τῇ εἰσόδῳ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ , καὶ Δαβὶδ εἶπεν ἐν τῇ ἐκστάσει αὐτοῦ , διὰ τοῦτο τὴν παραφοράν καταφεύδονται τῶν ἁγίων , γινωσκώμεων τὴν ἐκπληξίν ἐκστασιν εἴρησθαι ὡς τὸ , Ἐξέστη ὁ οὐρανός , καὶ
Lemmas: 5 . φημί δέ τις ἐξίστημι αὐτός προφητεύω , ἐπικαλύπτω ὁ ἀνθρώπινος νόος παρά ὁ πνεῦμα . οὗτος δέ παρά ὁ ἐπαγγελία εἰμί ὁ θεῖος ἐπιδημία , ἔκφρων ποιέω ὁ θελήπτον , καί ὅτε πλήρης γίγνομαι ὁ θεῖον δίδαγμα ( 50 ) , τότε καί ὁ οἰκίον ἐξίστημι διάνοια , καί ἄλλος μέν ὠφελέω διά αὐτός , αὐτός δέ ὁ ἐκ ὁ ἴδιος λόγος ἀπολείπω ἀφέλεια . ὅλος δέ , τίς λόγος ἀκόλουθος ἔχω , ἐκ ὁ ὁ σοφία πνεῦμα μαίνομαι παραπίμπλημι γίγνομαι , καί ἐκ ὁ ὁ γνῶσις πνεῦμα ὁ παρακολουθητικός ἀποβάλλω ( 51 ) ; ἄλλος οὔτε ὁ φάος τυφλότης ἐμποιέω , ἀλλά ὁ ἐκ φύσις δυσαρμουω ὀρατικός δύναμις διά-ἐγείρω : οὔτε ὁ πνεῦμα σκότισις ἐμποιέω ὁ Ψυχή , ἀλλά πρός ὁ ὁ νοητός θεωρία ὁ ἀπό ὁ ὁ ἁμαρτία κηλίς καθαίρω νόος διανίσταμαι . πονηρός μέν οὖν δύναμις συγχυτικός εἰμί διάνοια , ἐπιβουλεύω ὁ ἀνθρώπινος φύσις , οὐ ἀφίστημι · θεῖον δέ πνεῦμα πάρειμι ὁ οὗτος λέγω ἐνεργέω , ἀσαφής . ἔπειτα , εἰμί σοφός ὁ ἅγιος , πῶς οὐ ἐπακολουθέω ὁ προφητεύω ; Σοφός γάρ , φημί , νοέω ὁ ἀπό ὁ ἴδιος στόμα · ἐπί δέ χεῖλος φορέω ἐπιγνωμοσύνη . εἰμί δέ ὅτι ἐξίστημι ( 52 ) Ἰσαὰν ἐπί ὁ εἴσοδος ὁ υἱός αὐτός , καί Δαυίδ εἶπον ἐν ὁ ἔκστασις αὐτός , διά οὗτος ὁ παραφορά καταφεύγω ὁ ἅγιος , γινωσκώμεων ὁ ἔκπληξις ἔκστασις ἐρήω ὡς ὁ , ἐξίστημι ὁ οὐρανός , καί
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0070.1
ἵστην ( 56 ) ὁ Μωϋσέως βίος · ὃς ἐπὶ μὲν τῇ πρώτῃ τεσσαρακονταετηρίδῃ ἐπαιδεύθη παρ᾽ Αἰγυπτίοις , ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρᾳ τεσσαρακονταετηρίδῃ ἐπὶ προφάσει τοῦ ποιμαίνειν ἐπὶ τὰς ἑρήμιας ἀναχωρήσας , τῇ θεωρίᾳ τῶν ὄντων ἀπεχώλασε . Καὶ οὕτω λοιπὸν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπιφανείας ἀξιώθεὶς μετὰ τὴν δευτέραν τεσσαρακονταετηρίδα , ἄκων , ὑπὸ τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Θεοῦ , πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων ἐπιμέλειαν κατεγνήσθη . Καὶ οὐδὲ τότε διηνεκῶς τῇ πρακτικῇ παρἔμενε βίῳ , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἰποτικὸν ἐπανῆλθε πολλάκις . Ὦδεν καὶ εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν εἰδωλομανίαν ὅλα ὤπηνῆσθη ( 57 ) τὰ πλήθη , τῷ Θεῷ συνόντος τοῦ ἁγίου ἀνδρὸς ἐν τῷ ὄρει .
Lemmas: ἵστημι ( 56 ) ὁ Μωϋσῆς βίος · ὅς ἐπί μέν ὁ πρῶτος τεσσαρακονταετής παιδεύω παρά Αἰγύπτιος , ἐπί δέ ὁ δύο τεσσαρακονταετής ἐπί πρόφασις ὁ ποιμαίνω ἐπί ὁ ἐρημία ἀναχωρέω , ὁ θεωρία ὁ εἰμί ἀπεχώλασε . καί οὗτος λοιπός ὁ ὁ Θεός ἐπιφάνεια ἀξιόω μετά ὁ δύο τεσσαρακονταετηρίδα , ἄκων , ὑπό ὁ φιλανθρωπία ὁ Θεός , πρός ὁ ὁ ἄνθρωπος ἐπιμέλεια καταγιγνώσκω . καί οὐδέ τότε διηνεκής ὁ πρακτικός παραμένω βίος , ἀλλά καί πρός ὁ ἰποτικὸν ἐπανέρχομαι πολλάκις . ὧδε καί εἰς ὁ Αἰγυπτιακός ειδωλομανια ὅλος ὤπηνῆσθη ( 57 ) ὁ πλῆθος , ὁ Θεός σύνειμι1 ὁ ἅγιος ἀνήρ ἐν ὁ ὄρος .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0070.3
secundus , ἐν οἷς ἐπλεόνασεν .
Lemmas: secundus , ἐν ὅς πλεονάζω .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0070.4
( 61 ) Ita Regii primus et tertius . Editi,καὶ τῷ μυστικῷ συγκαταππλεγμένῳ . Reg . secundus , καὶ τοῦ . μυστικοῦ συγκαταππλεγμένου .
Lemmas: ( 61 ) Ita Regii primus et tertius . Editi,καὶ ὁ μυστικός συγκαταπλέκω . Reg . secundus , καί ὁ . μυστικός συγκαταπλέκω .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0071.1
ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΡΗΤΟΥ ( 62 ) .
Lemmas: Ἀρχή ὁ ῥητός ( 62 ) .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0071.2
8 . Ὁρασις , ἣν εἶδεν Ἠσαίας υἱὸς Ἀμώς , ἣν εἶδε κατὰ τῆς Ἰουδαίας , καὶ κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ , ἐν ἡμέραις Ὀζίου , καὶ Ἰωάθαμ , καὶ Ἀχάζ , καὶ Ἐζεκίου ( 63 ) βασιλέων Ἰούδα . Τῶν ἡμῶν αἰσθητηρίων τὸ ἐνεργεστάτην τὴν κατάληψιν ἔχον τῶν αἰσθητῶν , ὁρασίς ἐστιν . Οὔτε γὰρ τὰ φοβερὰ δι’ ἀκοῆς δυνατόν ἐστι γνῶρισαι , ὡς δι’ ὁράσεως : οὔτε τῶν ἐπιθυμητῶν ἄλλη τις οὕτως ἀντιλαμβάνεται δύναμις , ὡς ἡ ὁρασις . Διόπερ ἡ τῶν ἀληθῶν θεωρία , διὰ τὸ ἐναργὲς καὶ ἀναμφίβολον , ὁρασις προσηγέρεται ( 64 ) . Ὧθεν καὶ ὁ ὁρῶν ἐκαλεῖτο ὁ προφήτης , καὶ ὁ ἐμπροσθεν ὁρῶν . Ἐν μὲν γὰρ τῷ Ἀμὼς μεεῖπεν Ἀμασίας · Ὁ ὁρῶν , βαλίζε καὶ ἐκχώρησον εἰς γῆν Ἰούδα , κἀκεῖ προσητεύσαις . Ἐμπροσθεν δὲ ὁρῶν ὁ Σαμουὴλ εἰρήται ἐν ταῖς Βασιλείαις · ἐκαλεῖτο γάρ , φησιν , ὁ προφήτης ὁ ἐμπροσθεν ( 65 ) βλέπων . Καθ’ ὁ μὲν γὰρ ἐπιδηπτικοὶ τοῦ μέλλοντος ἦσαν , ἐμπροσθεν ὁρῶντες ἐχρημάτιζον · καθ’ ὁ δὲ θεωρητικοὶ τοῦ θελοῦ βουλήματος ἦσαν , ὁρῶντες προσηγρεοῦντο .
Lemmas: 8 . ὅρασις , ὅς ὁράω Ἠσαίας υἱός Ἀμώς , ὅς ὁράω κατά ὁ Ἰουδαῖος , καί κατά ὁ Ἱερουσαλήμ , ἐν ἡμέρα Ὀζίου , καί Ἰωάθαμ , καί Ἀχάζ , καί Ἐζεκίας ( 63 ) βασιλεύς Ἰούδας . ὁ ἐγώ αἰσθητήριον ὁ ἐνεργός ὁ κατάληψις ἔχω ὁ αἰσθητής , ὅρασις εἰμί . οὔτε γάρ ὁ φοβερός διά ἀκοή δυνατός εἰμί γνωρίζω , ὡς διά ὅρασις : οὔτε ὁ ἐπιθυμητής ἄλλος τις οὕτως ἀντιλαμβάνω δύναμις , ὡς ὁ ὅρασις . διόπερ ὁ ὁ ἀληθής θεωρία , διά ὁ ἐναργής καί ἀναμφίβολος , ὅρασις προσαγείρω ( 64 ) . ὤθω καί ὁ ὁράω καλέω ὁ προφήτης , καί ὁ ἔμπροσθεν ὁράω . ἐν μέν γάρ ὁ Ἀμώς μέλω Ἀμασίας · ὁ ὁράω , ὑαλίζω καί ἐκχωρέω εἰς γῆ Ἰούδας , ἐκεῖ προσητεύσαις . ἔμπροσθεν δέ ὁράω ὁ Σαμουήλ εἴρω ἐν ὁ Βασίλεια · καλέω γάρ , φημί , ὁ προφήτης ὁ ἔμπροσθεν ( 65 ) βλέπω . κατά ὁ μέν γάρ επιδηπτικεω ὁ μέλλω εἰμί , ἔμπροσθεν ὁράω χρηματίζω · κατά ὁ δέ θεωρητικός ὁ θέλω βούλημα εἰμί , ὁράω προσηγρεοῦντο .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0071.3
9 . Ἡμέτερον μὲν οὖν ἔργον , ἐπιμελίαν ποιείσθαι τοῦ νοῦ , ἵνα γένηται διορατικός ( 66 ) διὰ τῶν καταλλήλων γυμνασιῶν τελειούμενος · Θεοῦ δὲ δωρεά , ἐλλάμψαι ἡμῖν τὸ Πνεῦμα πρὸς τὴν τῶν μυστηρίων αὐτοῦ κατανόησιν . Ὁρασις δὲ προτάξας , λόγων ἀπαγγείλαν ἐπηγάγε , ἵνα δείξῃ , ὅτι οὐ δι’ ἀκοῆς ἐδέξατο , ἀλλὰ τῷ νῷ ἐντυπωθεῖσαν τοῦ λόγου τὴν διάνοιαν ἐξαγγέλλει . Καὶ γὰρ ἡμῖν φωνῆς μὲν χρεία πρὸς τὸ σημάσαι ἡμῶν τὰ νοήματα · ὁ δὲ Θεός , αὐτοῦ τοῦ σγμενικοῦ τῶν ἀξίων ἀπτόμενος , τὴν τοῦ ἰδίου βουλήματος γνῶσιν αὐτοῖς ἐντυποῖ . Τίς ( 67 ) ἡ τοῦ πατρὸς προσθήκη ; Ἵνα δείξῃ , ὅτι πατρικὸν αὐτῷ τῆς προφητείας τὸ χάρισμα . Ἡν εἶδε κατὰ τῆς Ἰουδαίας . Τί βούλεται ἡ ἐπανάληψις ; Ὅτι μὲν διὰ τοῦ πρώτου , τὸ κοινὸν τῆς ὁράσεως , διὰ δὲ τοῦ δευτέρου , τὸ ἴδιόν ἤδη σημαίνει , τις καὶ ποιαπὴ , καὶ τίνι διαφέρουσα ἐστιν ἡ ὁρασις . Λόγοι οὖν ὁρωτοὶ , τοῦτοστὶ νῷ θεωρητοὶ ( 68 ) , οὓς εὗραχεν ὁ προφήτης , κατὰτὸ ἐν τῇ Ἐξόδῳ εἰρημένον , ὅτι Πᾶς ὁ λαὸς εὗρα τὴν φωνήν . Προομιώσαντο δὲ καὶ ἄλλοι προφῆται παραπλησίως · Ὁρασις Ἀβδίου · τάδε λέγει Κύριος ὁ Θεὸς τῇ ( 69 ) Ἰδουμαία · Ἀκοὴν ἤκουσα παρὰ
Lemmas: 9 . Ἡμέτερος μέν οὖν ἔργον , ἐπιμελία ποιέω ὁ νόος , ἵνα γίγνομαι διορατικός ( 66 ) διά ὁ κατάλληλος γυμνασία τελειόω · Θεός δέ δωρεά , ἐλλάμπω ἐγώ ὁ πνεῦμα πρός ὁ ὁ μυστήριον αὐτός κατανόησις . ὅρασις δέ προτάσσω , λόγος ἀπαγγέλλω ἐπάγω , ἵνα δείκνυμι , ὅτι οὖον διά ἀκοή δέχομαι , ἀλλά ὁ νάω ἐντυπόω ὁ λόγος ὁ διάνοια ἐξαγγέλλω . καί γάρ ἐγώ φωνή μέν χρεία πρός ὁ σημαίνω ἐγώ ὁ νόημα · ὁ δέ Θεός , αὐτός ὁ σγμενιπου ὁ ἄξιος ἅπτω , ὁ ὁ ἴδιος βούλημα γνῶσις αὐτός ἐντυπόω . Τῖς ( 67 ) ὁ ὁ πατήρ προσθήκη ; ἵνα δείκνυμι , ὅτι πατρικός αὐτός ὁ προφητεία ὁ χάρισμα . ἐάν ὁράω κατά ὁ Ἰουδαῖος . τις βούλομαι ὁ ἐπανάληψις ; ὅτι2 μέν διά ὁ πρῶτος , ὁ κοινός ὁ ὅρασις , διά δέ ὁ δύο , ὁ ἴδιος ἤδη σημαίνω , τις καί ποιαπὴ , καί τίς διαφέρω εἰμί ὁ ὅρασις . Λόγοι οὖν ὁρωτοὶ , τοῦτος νάω θεωρητός ( 68 ) , ὅς εὑρίσκω ὁ προφήτης , καθίστημι ἐν ὁ Ἔξοδος εἴρω , ὅτι Πᾶς ὁ λαός εὐρής ὁ φωνή . προομιωθεω δέ καί ἄλλος προφήτης παραπλήσιος · ὅρασις Ἀβδίας · ὅδε λέγω Κύριος ὁ θεός ὁ ( 69 ) Ἰδουμαία · ἀκοή ἀκούω παρά
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0071.4
( 66 ) Reg . secundus , διορατικός , εἰήκεα .
Lemmas: ( 66 ) Reg . secundus , διορατικός , εἰήκεα .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0074.1
11 . Ἄκουε , οὐρανέ , καὶ ἔνωτίζου , γῆ , ὅτι Κύ-ριος ἐλάλησεν . Ἐπειδὴ κατὰ γενεὰν πονηρὰν ἡ προφητεία ἐγένετο , οὐκ ἔχων ἐν τοῖς ἀνθρώποις τοὺς ἀκούοντας , οὐρανὸν καὶ γῆ διαλέγεται . Ἐπὶ γὰρ τού-των τῶν μαρτύρων ὁ νόμος ἐδόθη , Μωϋσῆως εἰπόν-τος · Διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τὸν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν · καὶ πάλιν · Πρόσεχε , οὐρανέ , καὶ λαλήσω · καὶ ἀκούτω γῆ ῥήματα ἐκ στόματός μου . Ἐπερευν οὖν τοὺς ὅτε ἐβδότου ὁ νόμος παραλη-φθείςας μάρτυρας , τοὺς αὐτοὺς κληθῆναι ἐπὶ τῷ ἐλέγχῳ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου . Ἐκκλησιάσατε γάρ , φησὶ , πρὸς μὲ τοὺς φυλάρχους ὑμῶν , καὶ τοὺς πρεσβυτέρους ὑμῶν , καὶ τοὺς κριτάς , καὶ τοὺς γραμματῶσις , ἵνα λαλῶσω εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν , καὶ διαμαρτύρομαι ( 84 ) αὐτοὺς τὸν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Παρατείνεται δὲ ὅτι ἐναντίως ἔχει ὡς πρὸς τὴν φθόνη ὁ λόγος ἐνθάδε . Ἐ-κεῖ μὲν γάρ · Πρόσεχε , οὐρανέ , ἡ κατὰ τὰς ἄλλας ἐκδόσεις , Ἐνωτίζου , οὐρανέ , καὶ ἀκούτω γῆ · ἐν-ταῦθα δὲ · Ἄκουε , οὐρανέ , καὶ ἔνωτίζου , γῆ . Ὅτι ὅταν μὲν τὰ ὑψηλὰ φρονῇ ὁ λαός , καὶ Θεοῦ μὴ ἀπο-στή , ὡς ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἄντα ( 85 ) τὸν οὐρανὸν προσ-καλεῖται , καὶ ἐντιθεῖναι εἰς τὰ ὦνα τοὺς λόγους πα-ρακαλεῖ · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ , Ἐνωτίζου . Ὅταν δὲ μακρυνθῇ τῶν οὐρανίων , ὡς μακρὰν ἄντι αὐτῷ δια-λέγεται · Ἄκουε , οὐρανέ .
Lemmas: 11 . Ἄκουος , οὐρανός , καί ενωτίζομαι , γῆ , ὅτι Κύριος λαλέω . ἐπεί κατά γενεά πονηρός ὁ προφητεία γίγνομαι , οὐ ἔχω ἐν ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀκούω , οὐρανός καί γῆ διαλέγω . ἐπί γάρ τοῦτος ὁ μάρτυς ὁ νόμος δίδωμι , Μωϋσῆς εἶπον · διαμαρτύρομαι σύ σήμερον ὁ τε οὐρανός καί ὁ γῆ · καί πάλιν · προσέχω , οὐρανός , καί λαλέω · καί ἀκούω γῆ ῥῆμα ἐκ στόμα ἐγώ . Ἐπερευν οὖν ὁ ὅτε εβδοος ὁ νόμος παραλαμβάνω μάρτυς , ὁ αὐτός καλέω ἐπί ὁ ἔλεγχος ὁ παράβασις ὁ νόμος . ἐκκλησιάζω γάρ , φημί , πρός ἐγώ ὁ φύλαρχος σύ , καί ὁ πρέσβυς σύ , καί ὁ κριτής , καί ὁ γραμματῶσις , ἵνα λαλέω εἰς ὁ οὖς αὐτός , καί διαμαρτύρομαι ( 84 ) αὐτός ὁ τε οὐρανός καί ὁ γῆ . παρατείνω δέ ὅτι ἐναντίος ἔχω ὡς πρός ὁ φθονέω ὁ λόγος ἐνθάδε . Ἐκεῖ μέν γάρ · προσέχω , οὐρανός , ὁ κατά ὁ ἄλλος ἔκδοσις , ἐνωτίζομαι , οὐρανός , καί ἀκούω γῆ · ἐνταῦθα δέ · Ἄκουος , οὐρανός , καί ενωτίζομαι , γῆ . ὅτι2 ὅταν μέν ὁ ὑψηλός φρονέω ὁ λαός , καί Θεός μή ἀφίστημι , ὡς ἐκ ὁ σύνεγγυς ἄντα ( 85 ) ὁ οὐρανός προσκαλέω , καί ἐντίθημι εἰς ὁ ἄναξ ὁ λόγος παρακαλέω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ , ἐνωτίζομαι . ὅταν δέ μακρύνω ὁ οὐράνιος , ὡς μακράν Αἴας αὐτός διαλέγω · Ἄκουος , οὐρανός .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0074.2
12 . Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς . Διὰ τοῦτο Μωϋσῆς μὲν ὡς ἔγγυς ἔχων τὸν οὐρανόν , διὰ τὴν προκοπὴν τοῦ λαοῦ , Πρόσεχε , οὐρανέ , ἢ , Ἐνωτίζου , ὡς οἱ λοιποὶ ( 86 ) . Ἡσταίας δὲ , ἐν ἀμαρτίαις ἔντος τοῦ λαοῦ , καὶ τὰ γήινα φρονούντος , ὡς σύνεγγυς τὴν οὐσίαν , τὴν γῆν ( 87 ) εἰς τὰ ὦτα τοὺς λόγους δέχεσθαι ἐπιτάσσει · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἔνωτίζεσθαι . Ἡ μετανοουμένης οὐρανὸν μὲν τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ κατοικούντας · ὡς πολὺν λέγομεν τοὺς ἐν τῇ πόλει , καὶ γῆν τοὺς ἐν αὐτῇ πάντας · πρὸς τὸ μὴ ἄνευ-θεν περιελυσοῦσθαι ἡμᾶς ἡμῶν νομίζειν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Οὕτω γὰρ καὶ θρόνος Θεοῦ λέ-γεται ὁ οὐρανός , ἐκ τοῦ · τὰς ἀπορρωμίδας ( 88 ) δυνά-μεις παγίας ἐν αὐταῖς τὴν τοῦ Θεοῦ γνώσιν ἐνδρυ-μένην ἔχειν . Καὶ ἡ γῆ , ὑποπόδιον , διὰ τὸ τοὺς ἐπὶ γῆς ἀνθρώπους τὰ τελευταῖα τῶν περὶ Θεοῦ μόλις χωρῆσαι δύνασθαι . Κατὰ τοῦτο εἴρηται · Ἄνθρω παν-οῦργος ( 89 ) , θρόνος αἰσθήσεως · θρόνος δὲ ἀτι-μίας , γυνὴ μισοῦσα δίκαια . Ὡςπερ καὶ αἰσθήσεως θρόνος , ὁ αἰσθητικός καὶ ἐμφρων · οὕτως Θεοῦ θρό-νος , ὁ χωρήσας τὰ ἀνωτάτω περὶ Θεοῦ διηγήσεως . Ὅτι Κύριος ἐλάλησεν . Φοβερόν τὸ παρακούειν τῶν τοῦ Θεοῦ λόγων .
Lemmas: 12 . ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ γῆ . Ζεύς οὗτος Μωϋσῆς μέν ὡς ἐγγύς ἔχω ὁ οὐρανός , διά ὁ προκοπή ὁ λαός , προσέχω , οὐρανός , ἢ , ἐνωτίζομαι , ὡς ὁ λοιπός ( 86 ) . Ἡσταίας δέ , ἐν ἁμαρτία ἔντεα ὁ λαός , καί ὁ γήϊνος φρονέω , ὡς σύνεγγυς ὁ οὐσία , ὁ γῆ ( 87 ) εἰς ὁ οὖς ὁ λόγος δέχομαι ἐπιτάσσω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἐνωτίζω . ὁ μετανοέω οὐρανός μέν ὁ ἐν ὁ οὐρανός κατοικέω · ὡς πολύς λέγω ὁ ἐν ὁ πόλις , καί γῆ ὁ ἐν αὐτός πᾶς · πρός ὁ μή ἄνευθεν περιέρχομαι ἐγώ ἐγώ νομίζω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . οὕτως γάρ καί θρόνος Θεός λέγω ὁ οὐρανός , ἐκ ὁ · ὁ απορρωμιδαις ( 88 ) δύναμαι πάγιος ἐν αὐτός ὁ ὁ Θεός γνῶσις ἐνδρυ-μένην ἔχω . καί ὁ γῆ , ὑποπόδιον , διά ὁ ὁ ἐπί γῆ ἄνθρωπος ὁ τελευταῖος ὁ περί Θεός μόλις χωρέω δύναμαι . κατά οὗτος εἴρω · ἄνθρω πανοῦργος ( 89 ) , θρόνος αἴσθησις · θρόνος δέ ἀτιμία , γυνή μισέω Δίκαιος . ὡς καί αἴσθησις θρόνος , ὁ αἰσθητικός καί ἔμφρων · οὕτως Θεός θρόνος , ὁ χωρέω ὁ ἄνω2 περί Θεός διήγησις . ὅτι2 Κύριος λαλέω . Φοβερός ὁ παρακούω ὁ ὁ Θεός λόγος .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0075.1
13 . A Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὑψώσα , αὐτοὶ δὲ με ἠθέτησαν . Ὥ τῆς φιλανθρωπίας ! Δικαιολογεῖται ὁ Δεσπότης , ἵνα μετὰ τὰς ἀποδείξεις ἐπαγγῇ τὰ πρὸς αὐτά . Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὑψώσα . Σύνθετος ὁ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος · ἡ σὰρξ ἀπὸ τῆς γῆς ( 90 ) , ἡ ψυχὴ οὐράνια . Ἐπεὶ οὖν πρὸς ἀμφότερα αὐτῇ ἡ συγγένεια ἐστίν , ἐπὶ τῶν οικειοτάτων αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν ἐλέγχει . Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὑψώσα . Γενέσεως εἴδη δύο . Ἡ μὲν , ἡ κατὰ Θεὸν μόρφωσις , ἐξ ἔργων καὶ παραδοχῆς δογμάτων ἐπιτελουμένη · ὡς γεννᾷ Παῦλος διὰ τοῦ Εὐαγγελίου , καὶ τοὺς ἐκπίπτοντας ὁρίζει , καὶ διαμορφοῖ ἀναπλάσσων αὐτοὺς εἰς εὐσέβειαν · ἡ δὲ τίς ἐστιν , ἡ εἰς τὸν βίον εἴσοδος , ὡς τὸ , Αὕτη ἡ βίβλος γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς . Ἄμφοτέρας οὖν αὐτοῖς προφέρει ( 91 ) , καὶ ὀνειδίζει · δι’ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς γένεσιν ἀχθέντας καὶ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ γενομένους ( τοῦτο γὰρ ἐστὶ τὸ καὶ γεννηθῆναι καὶ ὑψωθῆναι ) , οὔτε ὡς Κτιστῇ ἠχάριστήσατε ( 92 ) , οὔτε ὡς πατρὶ ἑαυτοὺς ὡμοιώσατε · ἀλλὰ διὰ τὴς πρὸς τὸ χειρὸν τροπὴς ἠθέτησαν μὲν τὸν Θεόν , πατέρα δὲ ἑαυτῶν ἠπίσαν ( 93 ) τὸν διάβολον . Πᾶς γὰρ ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν , ἐκ τοῦ διαβόλου γεγένηται · καὶ ὁ Κύριος δὲ τοῖς πονηρευομένοις φησιν · Ὑμεῖς ἐκ τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ διαβόλου ἐστὲ . Μεγάλη μὲν οὖν κατηγορία , καὶ τὸν υἱὸν ὄντα καὶ τῆς σωματικῆς γενέσεως τετυχηκότα , ἀγνώμονα εἶναι περὶ τὸν γεννήσαντα · ἀφόρητον δὲ μέσους ἄξιος ὁ καὶ ὑψωθείς τῷ ( 94 ) γενέσθαι τῶν οὐρανίων μέτοχος , καὶ μηδὲ οὕτως ἐπιμένων τῇ πρὸς τὸν εὐεργέτην ἀγάπῃ .
Lemmas: 13 . A υἱός γεννάω καί υψώνω , αὐτός δέ ἐγώ ἀθετέω . ὅς ὁ φιλανθρωπία ! δικαιολογέομαι ὁ Δεσπότης , ἵνα μετά ὁ ἀποδείκνυμι ἐπάγω ὁ πρός αὐτός . υἱός γεννάω καί υψώνω . σύνθετος ὁ ἄνθρωπος ἐκ Ψυχή καί σῶμα · ὁ σάρξ ἀπό ὁ γῆ ( 90 ) , ὁ ψυχή οὐράνιος . ἐπεί οὖν πρός ἀμφότερος αὐτός ὁ συγγένεια εἰμί , ἐπί ὁ οἰκεῖος αὐτός ὁ ἁμαρτία ἔλεγχος . υἱός γεννάω καί υψώνω . Γένεσις εἶδος δύο . ὁ μέν , ὁ κατά θεός μόρφωσις , ἐκ ἔργον καί παραδοχή δόγμα ἐπιτελέω · ὡς γεννάω Παῦλος διά ὁ Εὐαγγέλιος , καί ὁ ἐκπίπτω ὁρίζω , καί διαμορφόω ἀναπλάσσω αὐτός εἰς εὐσέβεια · ὁ δέ τίς εἰμί , ὁ εἰς ὁ βίος εἴσοδος , ὡς ὁ , Ἄτη ὁ βίβλος γένεσις οὐρανός καί γῆ . Ἀμφότερος οὖν αὐτός προφέρω ( 91 ) , καί ὀνειδίζω · διά ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς γένεσις ἄγω καί κατά εἰκών Θεός γίγνομαι ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ καί γεννάω καί ὑψόω ) , οὔτε ὡς κτιστός ἀχαριστέω ( 92 ) , οὔτε ὡς πατήρ ἑαυτοῦ ὁμοιόω · ἀλλά διά σής πρός ὁ χείρων τροπή ἀθετέω μέν ὁ Θεός , πατήρ δέ ἑαυτοῦ ηπισαω ( 93 ) ὁ διάβολος . Πᾶς γάρ ὁ ποιέω ὁ ἁμαρτία , ἐκ ὁ διάβολος γίγνομαι · καί ὁ Κύριος δέ ὁ πονηρεύομαι φημί · σύ ἐκ ὁ πατήρ σύ ὁ διάβολος εἰμί . Μεγάλη μέν οὖν κατηγορία , καί ὁ υἱός εἰμί καί ὁ σωματικός γένεσις τυγχάνω , ἀγνώμων εἰμί περί ὁ γεννάω · ἀφόρητος δέ μέσος ἄξιος ὁ καί υψώνω ὁ ( 94 ) γίγνομαι ὁ οὐράνιος μέτοχος , καί μηδέ οὕτως ἐπιμένω ὁ πρός ὁ εὐεργέτης ἀγάπη .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0075.2
14 . B Ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον , καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ · Ἰσραὴλ δὲ με οὐκ ( 95 ) ἔγνω , καὶ ὁ λαὸς με οὐ συνῆκε . Βοὶ καὶ ὄνῳ συγκρίνεται ὁ ἀθετήσας Θεόν . Ἐπειδὴ γὰρ Ἐν τιμῇ ὢν , οὐ συνῆκε , παρασυνεβλήθη τοῖς κτηνεσι τοῖς ἀνοήτοις , καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς . Τοιούτοι ( 96 ) δὲ εἰσιν οἱ μὴ κατὰ λόγον , ἀλλὰ κατὰ πάθος ζῶντες , ἐκ τῆς ἀλογίας πρὸς τὸν κτηνώδη βίον ὑποφερόμενοι . Τὰ σύντροφα δὲ τοῖς ἀνθρώποις καὶ γνώριμα πρὸς τὴν εἰκόνα παρέλαβεν , ἵνα αἰσχυνῶμεθα , καὶ · τοῦτων ὄντες ἀσυνετώτεροι , καὶ μηδὲ ἡς παρὰ τῶν ἀλόγων εὐνοίας τυγχάνομεν , ταύτης αὐτοῖ τῷ κτίσαντι ἡμᾶς μεταδιδόντες . Βοῦς μὲν γὰρ , ὁ συνεργὸς ἡμῖν εἰς γεωργίαν παραδοθεὶς , καὶ φωνῆς τοῦ τρέφοντος ἐπαισθάνεται , καὶ τὸν συνήθως αὐτῇ προσφέρουτα τὴν τροφὴν ἐπιγινώσκει · ὄνος δὲ αὐτομάτως ἐπὶ τοὺς τῆς καταλύσεως συνήθεις τόπους ὁρμᾷ . Εἰ οὖν τοῖς ἀλόγοις τοσαύτη πρὸς τὸν ἐπιμελούμενον ἡ συνἡθσία , πόσῳ ἡ λογικὴ φύσις τῆς πρὸν τὸν Θεὸν ἀγάπως
Lemmas: 14 . B γιγνώσκω βοῦς ὁ κτάομαι , καί ὄνος ὁ φάτνη ὁ κύριος αὐτός · Ἰσραήλ δέ ἐγώ οὐ ( 95 ) γιγνώσκω , καί ὁ λαός ἐγώ οὖον συνίημι . Βοῦς καί ὄνος συγκρίνω ὁ ἀθετέω Θεός . ἐπεί γάρ ἐν τιμή εἰμί , οὖον συνίημι , παρασυμβάλλω ὁ κτῆνος ὁ ἀνόητος , καί ὁμοιόω αὐτός . τοιοῦτος ( 96 ) δέ εἰμί ὁ μή κατά λόγος , ἀλλά κατά πάθος ζῶ , ἐκ ὁ ἀλογία πρός ὁ κτηνώδης βίος ὑποφέρω . ὁ σύντροφος δέ ὁ ἄνθρωπος καί γνώριμος πρός ὁ εἰκών παραλαμβάνω , ἵνα αἰσχύνω , καί · τοῦτις εἰμί ἀσύνετος , καί μηδέ εἰμί παρά ὁ ἄλογος εὔνοια τυγχάνω , οὗτος αὐτός ὁ κτίζω ἐγώ μεταδίδωμι . Βοῦς μέν γάρ , ὁ συνεργός ἐγώ εἰς γεωργία παραδίδωμι , καί φωνή ὁ τρέφω ἐπαισθάνομαι , καί ὁ συνήθης αὐτός προσφέρω ὁ τροφή ἐπιγιγνώσκω · ὄνος δέ αὐτόματος ἐπί ὁ ὁ κατάλυσις συνήθης τόπος ὁρμάω . εἰμί οὖν ὁ ἄλογος τοσοῦτος πρός ὁ ἐπιμελέομαι ὁ συνήθιος , πόσος ὁ λογικός φύσις ὁ πρόειμι ὁ θεός ἀγαπάω
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0076.1
τὸ μέτρον ἀπαιτηθήσεται ; Παραστήσει δὲ , ὅτι ὁ βοὺς πλείονα τὴν σύνεσιν ἔχειν παρὰ τὸν ὄνον μαρτυρεῖται . Ὁ μὲν γὰρ αὐτὸν ἔγνω τὸν κτησάμενον ( 97 ) , ὁ δὲ τὴν φάτνην μόνον . δεικνύντος τοῦ λόγου , ὅτι τὸ γαστριμαργον ζῷον τὸν τῆς ἡδονῆς μόνον γνωρίζει τόπον , ὁ δὲ ἔχει τινὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ καλοῦ καὶ ὠφελίμου σύνεσιν . Διόπερ ὡς ἀνοικείως ἔχόντων τῶν ζῴων πρὸς ἀλλήλα , ἐν Δευτερονομίᾳ ἀπηγόρευται ( 98 ) ἀροτριᾶν . Ἐν μύσῳ καὶ ὄνῳ ἐπὶ τὸ αὐτό · τοῦτέστι , τὸ γαῦρον ( 99 ) τῆς ψυχῆς καὶ φιλόπονον , τῷ φιληδονῷ καὶ παθητικῷ μὴ συζεῦξας . Οὐ γὰρ τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς πάντως ἐγράφη , Ἀλλαχοῦ δὲ πάλιν συνέχεται . Μακάριος γὰρ ὁ σπείρων ἐπὶ πᾶν ὕδωρ , οὗ βοὺς καὶ ὄνος πατεῖ · τοῦτέστι ὁ τῷ διδακτικῷ λόγῳ τὸ τε φιλόπονον τῆς ψυχῆς ἐπεργίσει , καὶ τὸ φιλαθόνον αὐτῆς θεραπεύσων . Ὡςπερ γὰρ τὸ ζῷον ἀγθοφορικόν , οὕτως καὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν τῆς ψυχῆς τῷ βάρει τῆς ἁμαρτίας καταπεφόρτισται .
Lemmas: ὁ μέτρον ἀπαιτέω ; παρίστημι δέ , ὅτι ὁ βοῦς πλείων ὁ σύνεσις ἔχω παρά ὁ ὄνος μαρτυρέω . ὁ μέν γάρ αὐτός γιγνώσκω ὁ κτάομαι ( 97 ) , ὁ δέ ὁ φάτνη μόνος . δείκνυμι ὁ λόγος , ὅτι ὁ γαστρίμαργος ζῷον ὁ ὁ ἡδονή μόνος γνωρίζω τόπος , ὁ δέ ἔχω τις καί αὐτός ὁ καλός καί ὠφέλιμος σύνεσις . διόπερ ὡς ἀνοίκειος ἔχοω ὁ ζῷον πρός ἀλλήλων , ἐν Δευτερονόμιον ἀπαγορεύω ( 98 ) ἀροτριάω . ἐν μύω καί ὄνος ἐπί ὁ αὐτός · τουτέστι , ὁ γαῦρος ( 99 ) ὁ Ψυχή καί φιλόπονος , ὁ φιληδονέω καί παθητικός μή συζεύγνυμι . οὖον γάρ ὁ βοῦς μέλος ὁ Θεός ἀλλά διά ἐγώ πάντως γράφω , ἀλλαχοῦ δέ πάλιν συνέχω . Μακάριος γάρ ὁ σπείρω ἐπί πᾶς ὕδωρ , ὅς βοῦς καί ὄνος πατέω · τουτέστι ὁ ὁ διδακτικός λόγος ὁ τε φιλόπονος ὁ Ψυχή επεργισεω , καί ὁ φιλαθόνον αὐτός θεραπεύω . ὡς γάρ ὁ ζῷον ἀγθοφορικόν , οὕτως καί ὁ ἐπιθυμητικός ὁ Ψυχή ὁ βάρος ὁ ἁμαρτία καταφορτίζω .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0076.2
15 . Καὶ βοὺς μὲν τὸν κτησάμενον ἔγνω , Ἰσραὴλ δὲ με ( 1 ) οὐκ ἔγνω τὸν κτίσαντα · καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ ἐπίγνω , Ἰσραὴλ δὲ με οὐ συνῆκε . Καὶ φάτναι μὲν πολλαί , ἀλλ’ ὅμως ὁ ὄνος τῆς τοῦ κεκτημένου αὐτὸν φάτνης οὐκ ἀποσφάλλεται . Θεὸς δὲ εἰς , καὶ ὁ ἀνυμῶν λαὸς ἑπὶ τοὺς μὴ ὄντας θεοὺς ἀποπλανᾶται . Ἐμὲ οὐ συνῆκε , τὸν δι’ οὐρανοῦ γνωριζόμενον , τὸν διὰ γῆς καὶ θαλάσσης δεικνύμενον ( 2 ) · τὸν διὰ ἡλίου , καὶ σελήνης , τὸν διὰ τῶν ἀστέρων , τὸν διὰ πάσης τῆς κτίσεως καταμαρτυρούμενον . Οἷαλος δὲ τῇ μὲν τοῦ βοὸς εἰκόνι ὁ Ἰσραὴλ ἀποδίδεται , τῇ δὲ τοῦ ὄνου ὁ ἀπλῶς λαός . Ὡς γὰρ βοὶ πρὸς ὄνον ἡ διαφορά , τοσοῦτον τοῦ Ἰσραὴλ , ὃς ἐρμηνεύεται ὁ ὁρῶν Θεόν , πρὸς τὸν ἀπλῶς λαὸν χρηματίζοντα τὸ διάφορον .
Lemmas: 15 . καί βοῦς μέν ὁ κτάομαι γιγνώσκω , Ἰσραήλ δέ ἐγώ ( 1 ) οὐ γιγνώσκω ὁ κτίζω · καί ὄνος ὁ φάτνη ὁ κύριος αὐτός ἐπιγιγνώσκω , Ἰσραήλ δέ ἐγώ οὖον συνίημι . καί φάτνη μέν πολύς , ἀλλά ὅμως ὁ ὄνος ὁ ὁ κτάομαι αὐτός φάτνη οὐ ἀποσφάλλω . θεός δέ εἰς , καί ὁ ἀνιμάω λαός ἐπί ὁ μή εἰμί θεός ἀποπλανάω . ἐγώ οὖον συνίημι , ὁ διά οὐρανός γνωρίζω , ὁ διά γῆ καί θάλασσα δείκνυμι ( 2 ) · ὁ διά ἥλιος , καί σελήνη , ὁ διά ὁ ἀστήρ , ὁ διά πᾶς ὁ κτίσις καταμαρτυρέω . Οὔαλος δέ ὁ μέν ὁ βοῦς εἰκών ὁ Ἰσραήλ αποδίδομαι , ὁ δέ ὁ ὄνος ὁ ἀπλόος λαός . ὡς γάρ βοῦς πρός ὄνος ὁ διαφορά , τοσοῦτος ὁ Ἰσραήλ , ὅς ἑρμηνεύω ὁ ὁράω Θεός , πρός ὁ ἀπλόος λαός χρηματίζω ὁ διάφορος .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0076.3
16 . Οὗαι ἔθνος ἁμαρτωλόν , λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν , σπέρμα πονηρόν , υἱοὶ ἀνόμοι ! Ἔθνος καὶ λαὸς πολλάχου · συνῃγευμένως λέγεται · ὡς τὸ ( 3 ) . Ἐν πολλῷ ἔθνει , δόξας βασιλέως · ἐν δὲ ἐκλείψει λαοῦ , συντριβὴ δυνάστου · καὶ τὸ , Ἴνα τὶ ἐφρύαξαν ἔθνη , καὶ λαοὶ ἐμαλτίστησαν κενά ; · Νυνὶ δὲ ἀπὸ τοῦ ἔθνους εἰναι ἁμαρτωλὸν ἀφάμενοι , κατὰ ( 4 ) τὴν ἐν πονηρίᾳ αὐξήσιν γίνονται λαὸς πλήρης ἀνομῶν , καὶ ἀπὸ τοῦ σπέρμα πονηρόν εἰναι , ἐπὶ τὸ
Lemmas: 16 . οὐαί ἔθνος ἁμαρτωλός , λαός πλήρης ἁμαρτία , σπέρμα πονηρός , υἱός ἄνομος ! Ἔθνος καί λαός πολλαχού · συνῃγευμένως λέγω · ὡς ὁ ( 3 ) . ἐν πολύς ἔθνος , δόξα βασιλεύς · ἐν δέ ἔκλειψις λαός , συντριβή δυνάστης · καί ὁ , ἵνα τίς φρυάσσω ἔθνος , καί λαός εμαλτιιστημι κενός ; · νυνί δέ ἀπό ὁ ἔθνος εἰναι ἁμαρτωλός ἀφάμενοι , κατά ( 4 ) ὁ ἐν πονηρία αὔξησις γίγνομαι λαός πλήρης ἀνομέω , καί ἀπό ὁ σπέρμα πονηρός εἰναι , ἐπί ὁ
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0077.1
γενέσθαι υἱοὶ ἄνομοι . Ὅς γὰρ ἡ κατ' ἀρετὴν προκοπὴ ἀπὸ τῶν ἐλαττόνων ἐπὶ τὰ μείζω ( 5 ) τὴν αὔξησιν ἔχει · οὕτως ἡ τῆς κακίας χύσις ἀπὸ τῶν ὑποδείκτων τῶν ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τὸ ἀνίηστον φέρεται . Σπέρμα δὲ πρὸς υἱούς πολὺ τὸ ἀκόλουθον καὶ κατ' αὐτὴν τὴν φύσιν ἔχει . Ἀπὸ τοῦ σπέρματος γὰρ εἰς τοὺς υἱούς ( 6 ) γενέσθαι προκόπτει , οὐ μόνον κατὰ τὰς ſωματικὰς γενέσεις , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐν ψυχῇ αὔξησιν , ἐκ τῶν τῆς διδασκαλίας σπερμάτων εἰς τὴν πρὸς τοὺς διδάξαντας ὁμοίωσιν τῶν ὑποδεξαμένων τὰ διδάγματα προκοπτόντων , καὶ διὰ τοῦτο υἱῶν χρηματιζόντων , ἢτοι υἱῶν τῆς βασιλείας , ὅταν τὰ σωτήρια δεξάμενοι ( 7 ) σπέρματα , κατ' αὐτὰ τελειοῦνται , ἢ τῆς γέεννας υἱῶν , ἐὰν ἐκ πονηρῶν διδαγμάτων τῇ ἀπωλείᾳ προſοικειοῦνται . Μεγάλη δὲ κατηγορία , ὅλον δέμας ἁμαρτωλῶν χρηματίζειν , ὡς μηδὲνα ἐν αὐτῷ κατορθοῦν · καὶ λαὸν πλήρη ἁμαρτιῶν , ὡς πᾶν εἶδος ἀνομίας ( 8 ) ἐπιτηδεύεσθαι παρ' αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς κακίας πρὸς ἑαυτὴν ἐναντιώματα ἐπῃρηκέναι , καθὼς εἴρηται : Πεπληρωμένοι πάσης ἀδικίας · καὶ τὸ , Οὐπω γὰρ ἀναπεπλήρουνται αἱ ἁμαρτίαι τῶν Ἀμορραίων · καὶ παρὰ τοῦ Σωτῆρος δὲ · Πληρώσατε καὶ ὑμεῖς τὸ μέτρον τῶν πατέρων ὑμῶν .
Lemmas: γίγνομαι υἱός ἄνομος . ὅς γάρ ὁ κατά ἀρετή προκοπή ἀπό ὁ μικρός ἐπί ὁ μείζων ( 5 ) ὁ αὔξησις ἔχω · οὕτως ὁ ὁ κακία χύσις ἀπό ὁ ὑποδείκτης ὁ ἐκ ἀρχή ἐπί ὁ ἀνίημι φέρω . σπέρμα δέ πρός υἱός πολύς ὁ ἀκόλουθος καί κατά αὐτός ὁ φύσις ἔχω . ἀπό ὁ σπέρμα γάρ εἰς ὁ υἱός ( 6 ) γίγνομαι προκόπτω , οὖον μόνος κατά ὁ ſωματικαι γένεσις , ἀλλά καί κατά ὁ ἐν Ψυχή αὔξησις , ἐκ ὁ ὁ διδασκαλία σπέρμα εἰς ὁ πρός ὁ διδάσκω ὁμοίωσις ὁ ὑποδέχομαι ὁ δίδαγμα προκόπτω , καί διά οὗτος υἱός χρηματίζω , ἤτοι υἱός ὁ βασίλεια , ὅταν ὁ σωτήριος δέχομαι ( 7 ) σπέρμα , κατά αὐτός τελειόω , ἢ ὁ γέεννα υἱός , ἐάν ἐκ πονηρός δίδαγμα ὁ ἀπώλεια προοικειόομαι . Μεγάλη δέ κατηγορία , ὅλος δέμας ἁμαρτωλός χρηματίζω , ὡς μηδείς ἐν αὐτός κατορθόω · καί λαός πλήρης ἁμαρτία , ὡς πᾶς εἶδος ἀνομία ( 8 ) ἐπιτηδεύω παρά αὐτός , ἀλλά καί ὁ ὁ κακία πρός ἑαυτοῦ ἐναντίωμα ἐπαίρω , καθώς εἴρω : πληρόω πᾶς ἀδικία · καί ὁ , οὔπω γάρ ἀναπληρόω ὁ ἁμαρτία ὁ Ἀμορραῖος · καί παρά ὁ Σωτήρ δέ · πληρόω καί σύ ὁ μέτρον ὁ πατήρ σύ .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0077.2
17 . Σπέρμα πονηρόν . Τὸ παρὰ τοῦ ἐχθροῦ ἀνθρώπου τῷ καθαρῷ σίτῳ ἐπιſπαρὲν ζιζάνιον , ὅ εἰς τελείωσιν ἐλθὼν υἱὸς ἐγένετο ἄνομος , υἱὸς ὤν ἀπωλείας καὶ υἱὸς ( 9 ) γέεννας . Διὰ τοῦτο καὶ ὀργῶν δεξιοῦνται οἱ , ἀντὶ τοῦ υἱοὶ Ὑψίστου εἶναι , υἱοὶ γενομενοι ἄνομοι , καὶ ἀντὶ τοῦ μεῖναι ἐν ( 10 ) τῇ θειοτέρᾳ γεννήσει , σπέρμα γενόμενοι πονηρόν · πλὴν ὅτι ἡ ἐν ἑαυτῇ πονηρία αὐτῶν πρῶτον τῶν ἐχόντων ἐστὶ φθαρτική · τὸ γὰρ ἔχαστον ἐν πονηρίᾳ καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἐστὶν ἀσύμφωνον . Ἐγκατελίπατε ( 11 ) τὸν Κύριον , καὶ παρωξύνετε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰſραηλ . Τὰς μείζωνας κακίας ἀποδείξεις , ἢ ἢ τοῦ ἀγαθοῦ ἐγκατάλειψις ; καὶ πονηρίας ὑπερβολή , τὸ παροξύναι τὸν ἀγαθὸν καὶ πρᾶον ( 12 ) ; Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ παρὰ τῷ Ἰερεμίᾳ κατηγοροῦνται . Ἐμὲ γὰρ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος . Κατὰ δὲ τὴν ποσότητα τῆς ἐγκαταλείψεως , τὸ μέτρον ἕκαστος ἑαυτῷ θησαυρίζει τῆς ἐν τῇ ἀνταποδόσει ὀργῆς . Ἀπελυστριώθησαν εἰς τὰ ὀπίσω . Τοῦτο ἀπὸ τοῦ ( 13 ) Θεοδοτίωνος προστέθη , οἷον ἐξ ἐμηνείας τοῦ ἐγκαταλιπεῖν , τὸ ἀπαλλοτριωθῆναι τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς ἐπὶ τὸ χείρων ἀποπτώσεως . Ὡσπερ γὰρ τὸ τελειούμενος μὲν ἐμπροσθεν ἐπεκτείνεται , οὕτως ὁ ἁμαρτάνων εἰς τὸ κατόπιν
Lemmas: 17 . σπέρμα πονηρός . ὁ παρά ὁ ἐχθρός ἄνθρωπος ὁ καθαρός σῖτος ἐπιπάρειμι ζιζάνιον , ὅς εἰς τελέω ἔρχομαι υἱός γίγνομαι ἄνομος , υἱός εἰμί ἀπώλεια καί υἱός ( 9 ) γέεννα . Ζεύς οὗτος καί ὀργάω δεξιόομαι ὁ , ἀντί ὁ υἱός ὕψιστος εἰμί , υἱός γίγνομαι ἄνομος , καί ἀντί ὁ μένω ἐν ( 10 ) ὁ θεῖος γεννάω , σπέρμα γίγνομαι πονηρός · πλήν ὅτι ὁ ἐν ἑαυτοῦ πονηρία αὐτός πρῶτος ὁ ἔχω εἰμί φθαρτικός · ὁ γάρ χάζω ἐν πονηρία καί πρός ἑαυτοῦ εἰμί ἀσύμφωνος . ἐγκατελλ́γω ( 11 ) ὁ κύριος , καί παροξύνω ὁ ἅγιος ὁ Ἰſραηλ . ὁ μείζων κακία ἀποδείκνυμι , ἢ ἢ ὁ ἀγαθός ἐγκατάλειψις ; καί πονηρία ὑπερβολή , ὁ παροξύνω ὁ ἀγαθός καί πρᾶος ( 12 ) ; ὁ αὐτός δέ καί παρά ὁ Ἰερεμίας κατηγορέω . ἐγώ γάρ ἐγκαταλείπω πηγή ὕδωρ ζῶ . κατά δέ ὁ ποσότης ὁ ἐγκατάλειψις , ὁ μέτρον ἕκαστος ἑαυτοῦ θησαυρίζω ὁ ἐν ὁ ἀνταπόδοσις ὀργή . απελυστριωθεω εἰς ὁ ὀπίσω . οὗτος ἀπό ὁ ( 13 ) Θεοδοτίων προστίθημι , οἷος ἐκ ἐμηνείας ὁ ἐγκαταλιπάω , ὁ ἀπαλλοτριόω ὁ Θεός διά ὁ ἐπί ὁ χείρων ἀπόπτωσις . ὡς γάρ ὁ τελειόω μέν ἔμπροσθεν ἐπεκτείνω , οὕτως ὁ ἁμαρτάνω εἰς ὁ κατόπιν
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0078.1
ἀναποδίζει ( 14 ) , μακρύνων ἑαυτὸν τοῦ Κυρίου , καὶ διὰ τοῦτο ἀπολλύμενος . Ἰδοὺ γάρ , φησί , οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ , ἀπολοῦνται . Οὕτως οὖν βιώσωμεν , ὡς μηδὲποτε τὰ παρελθόντα κρείττονα εἶναι τῶν μελλόντων ἢ τῶν ἐνεστηκότων . Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Ἐκκλησιαστὴς ἀπαγορεύει : Μὴ εἴπης , ὅτι ἡμέραι αἱ πρότεραι ἀγαφαὶ ἦσαν ὑπὲρ ταύτας ὅτι οὐκ ἐν σοφίᾳ ἐπηρώτησας περὶ τούτου . Ἐὰν γὰρ αἱ προάγουσαι ἡμέραι βελτίους ὡσι τῶν μετὰ ταῦτα , λεχθήσεται ἡμῖν ( 15 ) : Τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῇ , ἀμαυρουμένων τῶν καλῶν ὑπὸ τῆς ἐν τοῖς ὑστερον ἀμελείας . Ὁ γὰρ Ἰεζεκιὴλ φησιν . Ἐν τῷ ἀποστρέφαι δικαῖον ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ , καὶ ποιῆσαι ἀδικίαν κατὰ πάσας τὰς ἀνομίας ἃς ἐποίησεν ὁ ἄνομος · πάσαι αἱ δικαιοσύναι ἃς ἐποίησεν , οὐ μὴ μνησθῶσιν · ἐν τῷ ( 16 ) παραπτώματι αὐτοῦ ᾧ παρέπεσεν , καὶ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτοῦ αἷς ἥμαρτεν , ἐν-αυταῖς ἀποθανεῖται .
Lemmas: ἀναποδίζω ( 14 ) , μακρύνω ἑαυτοῦ ὁ κύριος , καί διά οὗτος ἀπόλλυμι . ἰδέ γάρ , φημί , ὁ μακρύνω ἑαυτοῦ ἀπό σύ , ἀπόλλυμι . οὕτως οὖν βιόω , ὡς μηδέποτε ὁ παρέρχομαι ἀγαθός εἰμί ὁ μέλλω ἢ ὁ ἐνίστημι . οὗτος γάρ καί ὁ ἐκκλησιαστής ἀπαγορεύω : μή εἶπον , ὅτι ἡμέρα ὁ πρότερος ἀγάπη εἰμί ὑπέρ οὗτος ὅτι οὐ ἐν σοφία ἐπερωτάω περί οὗτος . ἐάν γάρ ὁ προάγω ἡμέρα ἀγαθός ὡσι ὁ μετά οὗτος , λέγω ἐγώ ( 15 ) : τοσοῦτος πάσχω εἰκῇ , ἀμαυρόω ὁ καλός ὑπό ὁ ἐν ὁ ὕστερος ἀμέλεια . ὁ γάρ Ἰεζεκιήλ φημί . ἐν ὁ ἀποστρέφω Δίκαιος ἐκ ὁ δικαιοσύνη αὐτός , καί ποιέω ἀδικία κατά πᾶς ὁ ἀνομία ὅς ποιέω ὁ ἄνομος · πᾶς ὁ δικαιοσύνη ὅς ποιέω , οὖον μή μιμνήσκω · ἐν ὁ ( 16 ) παράπτωμα αὐτός ὅς παραπίπτω , καί ἐν ὁ ἁμαρτία αὐτός ὅς ἁμαρτάνω , εν-αυος ἀποθνῄσκω .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0078.2
18 . Τί ἐτι πληγῆτε , προστιθέντες ἀνομίαν ; Τὸ λεγόμενον τοιούτῳ ἐστι : Ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν παιδεύσων ὑμᾶς , ἐμαστίησεν . Μὴ μετανοοῦσιν , ἀλλ' ἐτι ἑξαμαρτάνουσιν ἐπηγὼν ἀεὶ καὶ προστιθουσι τὰς μαστιγίας , ὡς πᾶν μέρος τοῦ σώματος ἀπὸ τῶν ἐν νουθεσίᾳ πληγῶν κατειληφθῆναι . Τοῖς μὲν ἰάσιμα ἁμαρτησούσιν ἀπειλεῖ ὁ λόγος , ἐπισκέπτεσθαι ἐν ῥάβδῳ τὰς ἀνομίας αὐτῶν , καὶ ἐν μάστιγι τὰς ἀδικίας αὐτῶν · τοῖς δὲ ἀνιάτως ἑχούσι λέγει : Τί ἐτι πληγῆτε ; Μᾶσας διεξηλυσθότες τὰς πληγάς , πασῶν καταφρονήσατε τῶν ἐπιστρεπτικῶν μαστιγιῶν · συντριμὸς ὑμᾶς μένει . Ἀποροῦντος ἡ φωνὴ καὶ ἀπογιγνώσκοντος τὴν διόρθωσιν , ὡς ἐν τῷ Ἰεζεκιὴλ ( 17 ) : Ὁ ζῆλος μου ἀποστήσεται ἀπὸ σοῦ , καὶ οὐ θυμωθήσομαι ἐπὶ σοί . Τῶν δὲ περιστατικῶς συμβαινόντων τινὰ μὲν ἁμαρτημάτων ἑνεκα γίνεται , τινὰ δὲ εἰς διόρθωσιν τοῦ ἤθους τῶν πειραζομένων , ἄλλὰ δὲ ὑπὲρ τοῦ ἐκπετρίδαι τοὺς ἀπεγνωσμένους , ὡς ἐπὶ τοῦ Φαραώ . Τοῦτοις οὖν ὡς ἀπεγνωσμένοις οὐκέτι πληγαί , οὐδὲ μαστιγίες , ἀλλ' ἀφανισμὸς ἀπειλεῖται . Πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον , καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην . Τί ἐτι πληγῆτε , ὧν καὶ τὰ σώματα καὶ αἱ ψυχαὶ μεμαστιγῶνται , καὶ οὐδαμοῦ ἡ διόρθωσις , πάσης κεφαλῆς ὀδυνομένης καὶ πάσης καρδίας σκυθρωκάζούσης ( 18 ) ; Οὐ πάντως τὸ μέλος τοῦ σώματος λέγει τὴν κεφαλήν , ὡς περὶ αὐτὴν μόνην τῆς ὀδύνης ἐστρηγμένης , ἀλλὰ Πᾶσα κεφαλὴ , ἀντὶ τοῦ τὸν καθ' ἕνα ἄνθρωπον , κατὰ τὴν συνήθειαν τῆς Γραφῆς . Αἰδετε ( 19 ) γὰρ ἀπαρχὴν πάσης συναγωγῆς Ἰσραήλ , κατὰ συγγενείας , κατὰ δήμους , κατ' οἴκους πατριῶν , κατὰ ἀριθμὸν ἐξ ὀνόματος αὐτῶν , κατὰ κεφαλὴν αὐτῶν . Ἐπεὶδὴ γὰρ δλον τὸ ἔθνος ἁμαρτωλόν , καὶ πᾶς ὁ λαὸς πλήρης ἀνομιῶν , διὰ τοῦτο
Lemmas: 18 . τις ἔτι πλήσσω , προστίθημι ἀνομία ; ὁ λέγω τοιοῦτος εἰμί : ἐπί ὁ ἁμαρτία σύ παιδεύω σύ , μαστίζω . μή μετανοέω , ἀλλά ἔτι ἐξαμαρτάνω πηγή ἀεί καί προστιθέω ὁ μαστιγίας , ὡς πᾶς μέρος ὁ σῶμα ἀπό ὁ ἐν νουθεσία πληγή καταλαμβάνω . ὁ μέν ἰάσιμος ἁμαρτάνω ἀπειλέω ὁ λόγος , ἐπισκέπτομαι ἐν ῥάβδος ὁ ἀνομία αὐτός , καί ἐν μάστιξ ὁ ἀδικία αὐτός · ὁ δέ ἀνίατος ἔχω λέγω : τις ἔτι πλήσσω ; Μάσας διεξέρχομαι ὁ πληγάς , πᾶς καταφρονέω ὁ ἐπιστρεπτικός μαστιγίας · συντριμὸς σύ μένω . ἀπορέω ὁ φωνή καί ἀπογιγνώσκω ὁ διόρθωσις , ὡς ἐν ὁ Ἰεζεκιήλ ( 17 ) : ὁ ζῆλος ἐγώ ἀφίστημι ἀπό σύ , καί οὖον θυμόω ἐπί σύ . ὁ δέ περιστατικός συμβαίνω τις μέν ἁμάρτημα ἕνεκα γίγνομαι , τις δέ εἰς διόρθωσις ὁ ἦθος ὁ πειράζω , ἀλλά δέ ὑπέρ ὁ εκπετριδη ὁ ἀπογιγνώσκω , ὡς ἐπί ὁ Φαραώ . οὗτος οὖν ὡς ἀπογιγνώσκω οὐκέτι πληγή , οὐδέ μαστιγίας , ἀλλά ἀφανισμός ἀπειλέω . πᾶσα κεφαλή εἰς πόνος , καί πᾶς καρδία εἰς λύπη . τις ἔτι πλήσσω , ὅς καί ὁ σῶμα καί ὁ ψυχή μαστιγέω , καί οὐδαμοῦ ὁ διόρθωσις , πᾶς κεφαλή ὄζω καί πᾶς Καρδία σκυθρωκαζουω ( 18 ) ; οὖον πάντως ὁ μέλος ὁ σῶμα λέγω ὁ κεφαλή , ὡς περί αὐτός μόνος ὁ ὀδύνη ἐστρηγμένης , ἀλλά πᾶσα κεφαλή , ἀντί ὁ ὁ κατά εἷς ἄνθρωπος , κατά ὁ συνήθεια ὁ γραφή . αιδετος ( 19 ) γάρ ἀπαρχή πᾶς συναγωγή Ἰσραήλ , κατά συγγένεια , κατά δῆμος , κατά οἶκος πατριά , κατά ἀριθμός ἐκ ὄνομα αὐτός , κατά κεφαλή αὐτός . ἐπειδή γάρ δλον ὁ ἔθνος ἁμαρτωλός , καί πᾶς ὁ λαός πλήρης ἀνομία , διά οὗτος
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0079.2
19 . Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος , αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι · τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἄλλοτριοι κατεσθίουσιν αὐτήν , καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἄλλοτριων . Ἐπειδὴ ἀπέγνω τῆς διορθώσεως , ἀπειλεῖ τὸν ἀφανισμόν . Ταῦτα δὲ οὐκ ἐπὶ τῶν χρόνων Ἠσαΐου γέγονεν · ἀλλὰ σύνηθες τῇ προφητείᾳ τὰ μέλλοντα γίνεσθαι ὡς ἤδη γενόμενα λέγειν , ὡς τὸ , Ἔδωκον εἰς τὸ βρώμά μου χολήν , καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος . Διὰ γὰρ τὴν ἐπὶ τῇ ἐκβάσει τῶν προαγορευθέντων ( 23 ) πεποί -
Lemmas: 19 . ὁ γῆ σύ ἐρῆμος , ὁ πόλις σύ πυρίκαυστος · ὁ χώρα σύ ἐνώπιος σύ ἀλλότριος κατεσθίω αὐτός , καί ἐρημόω καταστρέφω ὑπό λαός ἀλλότριος . ἐπεί ἀπογιγνώσκω ὁ διόρθωσις , ἀπειλέω ὁ ἀφανισμός . οὗτος δέ οὐ ἐπί ὁ χρόνος Ἠσαΐας γίγνομαι · ἀλλά συνήθης ὁ προφητεία ὁ μέλλω γίγνομαι ὡς ἤδη γίγνομαι λέγω , ὡς ὁ , δίδωμι εἰς ὁ βρῶμα ἐγώ χολή , καί εἰς ὁ δίψα ἐγώ ποτίζω ἐγώ ὄξος . Ζεύς γάρ ὁ ἐπί ὁ ἔκβασις ὁ προαγορεύω ( 23 ) πίνω -
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0082.1
θηκῶν , παραμείνει καὶ φυλάσσει , καὶ πόρθωθεν ἀπεῖργει τὰς τοῦ μονιοῦ τοῦ ἀγρίου ἐπιβουλάς . Ὅταν δὲ σταφυλὴν χολῆς γεωργῇ , καὶ βότρυν πικρίας ἐκφέρῃ , ἐγκαταλιμπάνει τὴν ἀκαρπον ψυχὴν , καὶ τότε ὑπὸ παντὸς λογισμοῦ θηριώδους καὶ πάσης ἀλὸγου ἐπιθυμίας καταπατεῖται ( 37 ) . Πολλαχοῦ δὲ τροπικῶς ἀμπελῶνα τὸν Ἰσραὴλ ὁ λόγος προσαγορεύει , ὡς τὸ , Ἄμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετήρας · καὶ , Ἄμπελῶν ἐγενήθη τῷ ἠγαπημένῳ · καὶ , Ἐγὼ δὲ ἐφύτευσά σε ἄμπελον καρποφόρον , πᾶσαν ἀληθινὴν . Εἰ δὲ ὁ Ἰσραὴλ ἀμπελῶν , σκηνὴ δὲ τῆς ἀμπέλου ταύτης ὁ οἶκος τάχα ὁ τοῦ ναοῦ · σκηνώμα γὰρ δόξης ἐλέγετο , καὶ Σκηνώμα οὖ ( 38 ) κατασκήνωσεν ἐν ἀνθρώποις . Ἐως μὲν οὖν ὅτε ἐποίησε καρπὸν πολύν , καὶ ἡ σκηνὴ διὰ τὴν τῶν καρπῶν φυλακὴν συνειστήκει · ἐπεὶ δὲ ὁ ( 39 ) φυτεύσας αὐτὴν ἔμεινε τοῦ ποιῆσαι σταφυλὴν , ἐποίησε δὲ ἀκάθας , αἵς τὸν Κύριον ἐστεφάνωσαν , καὶ ἐστράφη πᾶσα εἰς πικρίαν ( ἐποίησε γὰρ σταφυλὴν χολῆς καὶ βότρυν πικρίας , διὸ καὶ εἰς τὸ βρώμα ἐδωκαν τῷ Κυρίῳ χολήν ) , διὰ τοῦτο ἐγκατελίφθη ἡ σκηνὴ τοῦ ἀμπελῶνος . Ἴδου γάρ , φησίν , ἀφέταις ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος . Τότε ἐπληρώθη ἡ ἀπειλὴ αὐτῆ · Ἐγκατελίφθη γάρ , Ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι · ἐξ ἐκείνου λοιπὸν καὶ ταῖς νεφελαις ἐνετείλατο τοῦ μὴ βρεῖν ἐπὶ τὸν ἀμπελῶνα . Διὰ τοῦτο οὐκέτι προφηται παρ᾽ αὐτοῖς , οὐκέτι οὐρανία χάρις , ἀλλὰ γέγονεν εἰς χέρσον καὶ καταπάτημα . Οὗ τε γὰρ φραγμοὶ τοῦ λαοῦ ( 40 ) ἐκείνου καθηρῆθησαν , ὁ ὑπερασπισμὸς τῶν ἁγίων δυνάμεων , κἂν τι ἐργάσωνται κατὰ τὸν νόμον , εἰς ἀπωλείαν ἐστι .
Lemmas: θήκη , παραμένω καί φυλάσσω , καί πόρθων ἀπείργω ὁ ὁ Μονιού ὁ ἄγριος ἐπιβουλή . ὅταν δέ σταφυλή χολή γεωργέω , καί Βότρυς πικρία ἐκφέρω , ἐγκαταλιμπάνω ὁ ἄκαρπος ψυχή , καί τότε ὑπό πᾶς λογισμός θηριώδης καί πᾶς ἄλογος ἐπιθυμία καταπατέω ( 37 ) . πολλαχοῦ δέ τροπικός ἀμπελών ὁ Ἰσραήλ ὁ λόγος προσαγορεύω , ὡς ὁ , Ἄμπελος ἐκ Αἴγυπτος μεταίρω · καί , ἀμπελών γίγνομαι ὁ ἀγαπάω · καί , ἐγώ δέ φυτεύω σύ ἄμπελος καρποφόρος , πᾶς ἀληθινός . εἰμί δέ ὁ Ἰσραήλ ἀναπελάω , σκηνή δέ ὁ ἄμπελος οὗτος ὁ οἶκος τάχα ὁ ὁ ναός · σκήνωμα γάρ δόξα λέγω , καί σκήνωμα οὖον ( 38 ) κατασκηνώνω ἐν ἄνθρωπος . ἠώς μέν οὖν ὅτε ποιέω καρπός πολύς , καί ὁ σκηνή διά ὁ ὁ καρπός φυλακή συνίστημι · ἐπεί δέ ὁ ( 39 ) φυτεύω αὐτός μένω ὁ ποιέω σταφυλή , ποιέω δέ ἀκάθη , ὅς ὁ κύριος στεφανόω , καί στρέφω πᾶς εἰς πικρία ( ποιέω γάρ σταφυλή χολή καί Βότρυς πικρία , διό καί εἰς ὁ βρῶμα δίδωμι ὁ κύριος χολή ) , διά οὗτος ἐγκαταλείπω ὁ σκηνή ὁ ἀμπελών . ὁράω γάρ , φημί , ἀφέτης σύ ὁ οἶκος σύ ἐρῆμος . τότε πληρόω ὁ ἀπειλή αὐτῆ · εγκατελιφθανω γάρ , ὡς σκηνή ἐν ἀμπελών · ἐκ ἐκεῖνος λοιπός καί ὁ νεφέλη ἐντέλλω ὁ μή βρίσκω ἐπί ὁ ἀμπελών . Ζεύς οὗτος οὐκέτι προφήτης παρά αὐτός , οὐκέτι Οὐρανία χάρις , ἀλλά γίγνομαι εἰς χέρσος καί καταπάτημα . οὗ τε γάρ φραγμός ὁ λαός ( 40 ) ἐκεῖνος καθαιρέω , ὁ ὑπερασπισμός ὁ ἅγιος δύναμις , κἀν τίς ἐργάζομαι κατά ὁ νόμος , εἰς ἀπώλεια εἰμί .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0082.2
21 . Διὰ τοῦτο νῦν μὲν ( 41 ) Τρυγῶσιν οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὁδόν · καὶ ὃς ἐκ δρυμοῦ ἐλυμήνει , καὶ μονιὸς ἀγρίου κατενεπίσται · νῦν δὲ αἱ ἀόρατοι δυνάμεις καταπτοῦσιν αὐτούς . Καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυλητῷ . Εἰς φυλακὴν τῶν σικυῶν τὰ φυλακτήρια τῆς ὁπώρας κατασκευάζεται . Σικυλητοῦν οὖν ἐστι τόπος προσκαιρῶν καὶ ὀλιγοχρόνιων καρπῶν οἰκεῖος ( 42 ) , τέρψιν τινὰ μαλλὸν ἢ ὠφέλειαν παρεχομένων . Τοιοῦτος δὲ καὶ ὁ νόμος , ὀλιγοχρόνιον ἔχων τὴν χρῆσιν . Πρόκαιρος γὰρ ἡ ἀσφαλεια , καὶ πρὸς ὀλίγον ἀνέθασα , εἶτα τῇ ἀληθινῇ
Lemmas: 21 . Ζεύς οὗτος νῦν μέν ( 41 ) τρυγάω ὁ παραπορεύομαι ὁ ὁδός · καί ὅς ἐκ δρυμός λυμαίνω , καί μονιός ἄγριος κατενεπιειμι · νῦν δέ ὁ ἀόρατος δύναμις καταπέτομαι αὐτός . καί ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυλητῷ . εἰς φυλακή ὁ σικύα ὁ φυλακτήριον ὁ ὀπώρα κατασκευάζω . Σικυλητοῦν οὖν εἰμί τόπος πρόσκαιρος καί ολιγόχρονος καρπός οἰκεῖος ( 42 ) , τέρψις τις μαλλός ἢ ὠφέλεια παρέχω . τοιοῦτος δέ καί ὁ νόμος , ὀλιγοχρόνιος ἔχω ὁ χρῆσις . πρόκαιρος γάρ ὁ ἀσφάλεια , καί πρός ὀλίγος ἀνατίθημι , εἶτα ὁ ἀληθινός
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0084.2
( 49 ) Ita Reg . secundus et alii quinque.Editi vero ἔχων μάννᾳ τρεφόμενος ἂν ἐξουθενούσιν . Mox nostri sex mss . βίον τοῦ λογικοῦ . Editi , βίον τοῦ λογιστικοῦ .
Lemmas: ( 49 ) Ita Reg . secundus et alii quinque.Editi vero ἔχω μάννα τρέφω εἄν ἐξουθενέω . Mox nostri sex mss . βίος ὁ λογικός . Editi , βίος ὁ λογιστικός .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0086.1
δπερ ως ζῦμη γενόμενον τοῖς ἔθνεσι , πάντας πρὸς τὴν οἰκείαν ἐλίκυσεν ὁμοιότητα · ὥστε καὶ ἀπ’ ἐκείνου καὶ Ἰσραὴλ χρηματίζειν καὶ λαὸν Κυρίου , καὶ εἶναι τῶν τῇ κρυπτῇ Ἰουδαίων ( 61 ) , καὶ τῶν πνευματικῶν ἐπαγγελιῶν κληρονόμων , τῶν ἐξ ἔθνῶν πιστευοκότα . Ἐπεὶ δὲ Σόδομα ἐρμηνεύεται ἐκκλισις , Γομορρὰ δὲ στάσις , καὶ τοιούτον τινὰ νοῦν ὑποβάλλει ἡ ἐρμηνεία τῶν ὀνομάτων , ὅτι εἰ μὴ ἤλθεν τὸ σπέρμα ὁ ἐπήγγελτο , οὐδὲν ἐκώλυεν ἡμᾶς εἰς παντελῆ ἀπωλείαν ἐκπεσεῖν , ἐκκλινάσας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ . Καὶ εἰ μὴ εἴρηγν ἡμῖν ἐπεφάνη ἐξ ὕψους , Ἡ ὑπερύχουσα πάντα νοῦν , ἕκαστος ἂν ὑπὸ τῆς ἰδίας στάσεως καὶ τοῦ ἀνοιχοῦντος αὐτῷ πολέμου ( 62 ) ἐξανωλώθημεν . Τὰ γὰρ πᾶν τῆς ἁμαρτίας , καὶ πᾶσαι αἱ κατὰ ἀλογὴν κινήσεις , θορύβους ἀσύνχους καὶ στάσιν ἀδιάλλακτον ἑμποιοῦν πεφυκασί ταῖς ψυχαῖς .
Lemmas: δπερ ως ζύμη γίγνομαι ὁ ἔθνος , πᾶς πρός ὁ οἰκεῖος ελικυνεω ὁμοιότης · ὥστε καί ἀπό ἐκεῖνος καί Ἰσραήλ χρηματίζω καί λαός κύριος , καί εἰμί ὁ ὁ κρυπτός Ἰουδαῖος ( 61 ) , καί ὁ πνευματικός ἐπαγγελία κληρονόμος , ὁ ἐκ ἔθνος πιστεύω . ἐπεί δέ Σόδομα ἑρμηνεύω ἔκκλισις , Γόμορρα δέ στάσις , καί τοιοῦτος τις νόος ὑποβάλλω ὁ ἑρμηνεία ὁ ὄνομα , ὅτι εἰμί μή ἔρχομαι ὁ σπέρμα ὁ ἐπαγγέλλω , οὐδείς κωλύω ἐγώ εἰς παντελής ἀπώλεια ἐκπίπτω , ἐκκλίνω ἀπό ὁ Θεός . καί εἰμί μή λέγω ἐγώ φαίνω ἐκ ὕψος , ὁ ὑπερέχω πᾶς νόος , ἕκαστος εἄν ὑπό ὁ ἴδιος στάσις καί ὁ ἀνοίγω αὐτός πόλεμος ( 62 ) ἐξανωλώθημεν . ὁ γάρ πᾶς ὁ ἁμαρτία , καί πᾶς ὁ κατά αλογη κινέω , θόρυβος ἀσύνχους καί στάσις ἀδιάλλακτος ἐμποιέω φύω ὁ Ψυχή .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0086.2
23 . Αἰσθόμενῃ ( 63 ) οὖν τῆς ὠφελείας ἐκ τῆς τοῦ Σωτῆρος παρουσίας , ὡς ὡς σπέρμα μικρὸν διὰ τῆς ἀνθρωπείας σαρκὸς ἐντάσσειν ἡμῖν τῷ βίῳ , ταῦτα λέγει ἐν εὐχαριστίας εἴδει ἡ Ἐκκλησία · Ἀκούσατε λόγον Κυρίου , ἄρχοντες Σοδόμων · προσέχετε νόμον Θεοῦ , λαὸς Γομορρας · ἵνα δέξη , ὅτι τὸ τοῦ σπέρματος τοῦ ὑγκαταλειφθέντος αὐτῇ παρὰ Κυρίου Σαβαὼθ παρουσία , αἰτία αὐτοῖς γέγονε τῆς σωτηρίας ( 64 ) . Ἐπεὶ , ὅσον τὸ ἐπ’ αὐτοῖς , τοῖς παθήμασι τῆς Σοδομηνης ( 65 ) ὑπόδικοι ἦσαν , ἄρχοντας αὐτοὺς Σοδόμων καὶ λαὸν Γομορρας προσαγορεύει · ὅπερ τὴν κακίαν τῶν ἄρχόντων · διὰ τὸ οἰοεῖ μητρόπολιν μὲν εἶναι τῆς πονηρίας τὰ Σόδομα , ταύτης δὲ αὐτῆς κατὰ κακίας ὑπεροχὴν ὑπερχειν τοὺς ἄρχοντας . Διὰ τί δὲ ἄρχοντας Σοδόμων , ἢ διότι καθάπαρ ἐκεῖνοι παρηγοροῦν τὸν τὰ δίκαια κρίνοντα Λώτ , ὅτε ἐξαιρεῖσθαι τοὺς παρ’ αὐτῷ ἐπιγενωθέντας ἐπουθόδαξε , λέγοντες · Εἰσέλθεις παρακείν , μὴ καὶ κρίσιν κρίνειν · οὕτω καὶ οὗτοι τὸν δίκαιον κριτὴν παρηγοροῦντο , κράζοντες · Σταυροῦ , σταυροῦ ( 66 ) · αἴρε ἀπὸ τῆς γῆς τὸν ταυτῶν . · Πειλαφ δὲ μελζῶν ἐνταῦθα ἡ μοχθηρία . Οἱ μὲν γὰρ εἰς ξένους καὶ μηδὲν ἀδικηκότας ἠσπλαγχνον , οἱ δὲ εἰς τὸν τὰ μεγάλα αὐτοὺς καθ’ ὑπεροχὴν ( 67 ) εὐεργετήσαντα · κάκεινοι μὲν εἰς ξένους , οὗτοι δὲ τὸν εἰς τὰ ἴδια ἄλ -
Lemmas: 23 . αἰσθάνομαι ( 63 ) οὖν ὁ ὠφέλεια ἐκ ὁ ὁ Σωτήρ παρουσία , ὡς ὡς σπέρμα μικρός διά ὁ ἀνθρώπειος σάρξ ἐντάσσω ἐγώ ὁ βίος , οὗτος λέγω ἐν εὐχαριστία εἶδος ὁ ἐκκλησία · ἀκούω λόγος κύριος , ἄρχω Σόδομα · προσέχω νόμος Θεός , λαός Γομορρας · ἵνα δέχομαι , ὅτι ὁ ὁ σπέρμα ὁ ὑγκαταλειφθέντος αὐτός παρά κύριος Σαβαώθ παρουσία , αἰτία αὐτός γίγνομαι ὁ σωτηρία ( 64 ) . ἐπεί , ὅσος ὁ ἐπί αὐτός , ὁ πάθημα ὁ σοδομηνη ( 65 ) ὑπόδικος εἰμί , ἄρχω αὐτός Σόδομα καί λαός Γομορρας προσαγορεύω · ὅσπερ ὁ κακία ὁ ἄρχω · διά ὁ οἴομαι μητρόπολις μέν εἰμί ὁ πονηρία ὁ Σόδομα , οὗτος δέ αὐτός κατά κακία ὑπεροχή ὑπερχέω ὁ ἄρχω . Ζεύς τίς δέ ἄρχω Σόδομα , ἢ διότι καθάπαρ ἐκεῖνος παρηγορέω ὁ ὁ Δίκαιος κρίνω Λώτ , ὅτε ἐξαιρέω ὁ παρά αὐτός ἐπιγίγνομαι ἐπουθόδαξε , λέγω · εισέρχομαι παρακεί , μή καί κρίσις κρίνω · οὗτος καί οὗτος ὁ Δίκαιος κριτής παρηγορέω , κράζω · Σταυρός , σταυρός ( 66 ) · ἀείρω ἀπό ὁ γῆ ὁ αὐτός . · Πειλαφ δέ μελίζω ἐνταῦθα ὁ μοχθηρία . ὁ μέν γάρ εἰς ξένος καί μηδείς ἀδικέω άσπλαχνος , ὁ δέ εἰς ὁ ὁ μέγας αὐτός κατά ὑπεροχή ( 67 ) εὐεργετέω · ἐκεῖνος μέν εἰς ξένος , οὗτος δέ ὁ εἰς ὁ ἴδιος ἄλμα -
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0086.3
( 63 ) Editii , αἰσθόμενῃ . At quinque mss . , αἰσθομένῃ .
Lemmas: ( 63 ) Editii , αἰσθάνομαι . At quinque mss . , αἰσθάνομαι .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0087.2
tim editi et duo mss . , ἀκούσώμεθα καὶ ποιήσωμεν . Reg . primus , ἀκούσώμεθα καὶ ποιήσωμεν .
Lemmas: tim editi et duo mss . , ἀκούω καί ποιέω . Reg . primus , ἀκούω καί ποιέω .
basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0088.1
τῶν ἀδικούντων ἔλεγχον , ὁ Ἀπόστολος φησὶ περὶ τοῦ Ἡσαίου · Ἀποτολμᾷ καὶ λέγει . Χρῆσθαι δὲ ποτε τούτοις ὁ ἐν δόγμασιν ὑγιεῖ καὶ ἀνεπίληπτῳ βίῳ ἀρχόντων πρὸς ἐχθροὺς Ἐκκλησιῶν παρανόμως βιούντας ( 75 ) , καὶ λαὸν ἐκκλίνοντα καὶ ἄχειως πολυτευόμενον .
Lemmas: ὁ ἀδικέω ἔλεγχος , ὁ ἀπόστολος φημί περί ὁ Ἠσαΐας · ἀποτολμάω καί λέγω . χράομαι δέ ποτός οὗτος ὁ ἐν δόγμα ὑγιής καί ἀνεπίληπτος βίος ἄρχω πρός ἐχθρός ἐκκλησία παρανόμως βία ( 75 ) , καί λαός ἐκκλίνω καί ἄχειως πολυτευμαι .