basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0087.1
θόντα · κάκεινοι μὲν εἰς ἀγγέλους , οὗτοι δὲ εἰς τὸν θεόν . Διὰ τοῦτο δικαίως τῆς τῶν Σοδομιτικῶν ἀρχόντων προσήγορίας ἡξιώνται . Ἄλλ' ὅμως τούτους εὐεργετῶν ὁ θεός , εἰς τὴν τῶν ὠφελίμων αὐτοῦ λόγων ἀκοὴν προκαλεῖται ( 68 ) · τὸν δὲ ὑπὸ τούτων ἀρχόμενον λαόν , καὶ ἐκ τῶν πονηρῶν διδαγμάτων Γομόρρας λαὸν χρηματίζοντα , εἰς τὴν τοῦ νόμου προσοχὴν ἐπιστρέφει · τοῖς μὲν ἐντεγχεστέροις τὸ ἀκούειν προστάσσων , τοῖς δὲ ἀσυνέτοις τὸ προσέχειν , ἢ τὸ ἐναυτιζεσθαι , ὅπερ ἑτεροῖς ἐκδιδώασιν . Ὁσὴ δὲ λόγου πρὸς νόμον διαφορά , τοσαύτη καὶ τοῦ ἀκούειν πρὸς τὸ ἐναυτιζεσθαι . Ὁ μὲν γὰρ νόμος κανὼν δικαίων ἐστὶ καὶ ἀδίκων , προστατικὸς μὲν ὧν ποιητῶν , ἀπαγορευτικὸς δὲ ὧν οὐ ποιητῶν · ὃ φυλακτικὸς ἐστὶν ὁ πολὺς , κἂν τὸ ἐν αὐτῷ ( 69 ) ὠφελίμων ἀγνῷ . Ὁ δὲ λόγος καὶ τῆς αἰτίας ἐστὶν ἀποδοτικὸς καθ' ἣν τάδε τινὰ διατετάκται . Καὶ μάλιστα ὁ ( 70 ) καθ' ἡμᾶς λόγος , ὑψηλῶς τὸν νόμον καὶ πνευματικῶς ἐξηγούμενος , τιμιώτερος ἐστὶ τῆς φιλῆς κατὰ τὸ γράμμα παρατηρήσεως . Τί δὲ τὸ ἀκούειν τοῦ ἐναυτιζεσθαι διαφέρει ; Ὅτι τὸ μὲν ἀκοῦειν διανοίας ἐστιν , ὡς δηλοῖ ὁ Κύριος διεγείρων εἰς τὸ συνετῶς κατασκοπεῖν τοῦ βουλήματος τῶν λεγομένων · Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν , ἀκουέτω · τὸ δὲ ἐναυτιζεσθαι , ψιλῶν τὸν ἦχον ἐντίθεσθαι τοῖς ὠσὶ · Διὸ καὶ ὁ λαὸς ἐν τῇ Ἔξῳδῳ φησί · Πάντα , ὅσα ἂν εἴπῃ ὁ θεὸς ποιήσομεν , καὶ ἀκούσόμεθα ( 71 ) . Καίτοι γε ἀκολουθώτερον ἦν εἰπεῖν · Ἀκούσώμεθα καὶ ποιήσωμεν · ἀλλὰ τὸ μὲν ποιῆσαι παντὸς ἐστὶ τοῦ παχυμάτου τὴν διάνοιαν , οἷον τηρήσαι σαμπτικῶς τὸ Σάββατον , καὶ ἀσπχεσθαι ( 72 ) βρωμάτων , καὶ περιτεμεῖν τῇ ὀγδόῃ , καὶ τὸ τρις τοῦ ἐνιαυτοῦ ὀφθεῖν ἐν τῷ ναῷ · τοῖς δὲ λόγοις τούτων ἐπιβάλειν , τοῦ τελείου ἤδη καὶ ἐπὶ πολὺ διαβεβηκότος τῇ γνώσει . Φασὶ δὲ μίαν ταύτην αἰτίαν εἶναι τὴν κινήσασαν εἰς τὴν κατὰ τοῦ προφήτου ἐπιβουλήν τοὺς τότε . Οὐ δὲ ἀρχοντες Σοδόμων πότερον διὰ τὸ πονηρῶν ἄρχειν προσήγορεῦθησαν , ἢ διὰ τὸ πονηροὶ εἶναι ; Δύναται γὰρ τις κακῶν ἄρχων αὐτὸς ἀπηλάχθαι τῆς κακίας τῶν ἀρχομένων . Ἄλλ' εἰ μὲν περὶ τοῦ λαοῦ ἀπεσιώπηθη ( 73 ) , τυχὸν ἂν εἴχε τινα γῶραν ἡ ἀμφιβολία · νῦν δὲ τῷ λαὸς Γομόρρας ὁ λαὸς ὀνομάσθαι ( 74 ) , τὸ ἥττον φακτὸν τοῦ λαοῦ παρὰ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν , τοῦ λόγου δηλοῦντος διὰ τὸ προκαθεῖσθαι τὰ Σόδομα τῆς πενταπόλεως , καὶ αὐτὴν ἔχειν τὰ οἰοεῖ ἀρχεῖα τῆς πονηρίας , καὶ τῆς ἐν πᾶσι κακοῖς ὑπεροχῆς ἡξιώσθαι . Ἄρχοντας δὲ Σοδόμων ἡ ἱστορία οὐ παραδίδωκε πλὴν τῶν βασιλέων τῶν ἑτηρίων . Διὰ μέντοι τὸν πεπαρήσιασμένον τούτων
Lemmas: θνῄσκω · ἐκεῖνος μέν εἰς ἄγγελος , οὗτος δέ εἰς ὁ θεός . Ζεύς οὗτος δικαίως ὁ ὁ σοδομιτικός ἄρχω προσηγορία ἀξιόω . ἄλλος ὅμως οὗτος εὐεργέτης ὁ θεός , εἰς ὁ ὁ ὠφέλιμος αὐτός λόγος ἀκοή προκαλέω ( 68 ) · ὁ δέ ὑπό οὗτος ἄρχω λαός , καί ἐκ ὁ πονηρός δίδαγμα Γόμορρα λαός χρηματίζω , εἰς ὁ ὁ νόμος προσοχή ἐπιστρέφω · ὁ μέν ἐντεγχεστέροις ὁ ἀκούω προστάσσω , ὁ δέ ἀσύνετος ὁ προσέχω , ἢ ὁ εναυτιζω , ὅσπερ ἕτερος ἐκδίδωμι . ὅσος δέ λόγος πρός νόμος διαφορά , τοσοῦτος καί ὁ ἀκούω πρός ὁ εναυτιζω . ὁ μέν γάρ νόμος κανών Δίκαιος εἰμί καί ἄδικος , προστατικός μέν ὅς ποιητής , ἀπαγορευτικός δέ ὅς οὖον ποιητής · ὅς φυλακτικός εἰμί ὁ πολύς , κἀν ὁ ἐν αὐτός ( 69 ) ὠφέλιμος ἁγνός . ὁ δέ λόγος καί ὁ αἴτιος εἰμί ἀποδοτικός κατά ὅς ὅδε τις διατείνω . καί μάλιστα ὁ ( 70 ) κατά ἐγώ λόγος , ὑψηλός ὁ νόμος καί πνευματικός ἐξηγέομαι , τίμιος εἰμί ὁ Φιλῆς κατά ὁ γράμμα παρατήρησις . τις δέ ὁ ἀκούω ὁ εναυτιζω διαφέρω ; ὅτι2 ὁ μέν ἀκούω διάνοια εἰμί , ὡς δηλόω ὁ Κύριος διεγείρω εἰς ὁ συνετός κατασκοπέω ὁ βούλημα ὁ λέγω · ὁ ἔχω οὖς ἀκούω , ἀκούω · ὁ δέ εναυτιζω , ψιλός ὁ ἦχος ἐντίθημι ὁ οὖς · Διὸ καί ὁ λαός ἐν ὁ Ἔξοδος φημί · Πάν , ὅσος εἄν εἶπον ὁ θεός ποιέω , καί ἀκούω ( 71 ) . καίτοι γε ἀκόλουθος εἰμί εἶπον · ἀκούω καί ποιέω · ἀλλά ὁ μέν ποιέω πᾶς εἰμί ὁ παχυμάτου ὁ διάνοια , οἷος τηρέω σαμπτικῶς ὁ σάββατον , καί ἀσπάζομαι ( 72 ) βρῶμα , καί περιτέμνω ὁ ὄγδοος , καί ὁ τρις ὁ ἐνιαυτός ὁράω ἐν ὁ ναός · ὁ δέ λόγος οὗτος ἐπιβάλλω , ὁ τέλειος ἤδη καί ἐπί πολύς διαβαίνω ὁ γνῶσις . φημί δέ εἷς οὗτος αἴτιος εἰμί ὁ κινέω εἰς ὁ κατά ὁ προφήτης ἐπιβουλή ὁ τότε . οὖον δέ ἄρχω Σόδομα πότερος διά ὁ πονηρός ἄρχω προσαγορεύω , ἢ διά ὁ πονηρός εἰμί ; δύναμαι γάρ τις κακός ἄρχω αὐτός ἀπαλλάσσω ὁ κακία ὁ ἄρχω . ἄλλος εἰμί μέν περί ὁ λαός ἀποσιωπάω ( 73 ) , τυγχάνω εἄν ἔχω τις γῶραν ὁ ἀμφιβολία · νῦν δέ ὁ λαός Γόμορρα ὁ λαός ὀνομάζω ( 74 ) , ὁ ἥσσων φάκτον ὁ λαός παρά ὁ ἄρχω αὐτός , ὁ λόγος δηλόω διά ὁ προκαθίημι ὁ Σόδομα ὁ πεντάπολις , καί αὐτός ἔχω ὁ οἴομαι ἀρχεῖον ὁ πονηρία , καί ὁ ἐν πᾶς κακός ὑπεροχή ἀξιόω . ἄρχω δέ Σόδομα ὁ ἱστορία οὖον παραδιώκω πλήν ὁ βασιλεύς ὁ ἑτηρίων . Ζεύς μέντοι ὁ πεπαρησιασμενος οὗτος