basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0300.1
δμως οὐχ αὐτῷ καταρᾶται , ἀλλὰ τῷ γεννήματι αὐτοῦ , καὶ τῷ ἔργῳ αὐτοῦ , ὅπερ συμβολικῶς ὀνομάζει Χανααν · διότι ἐχμηνεῖται Χανααν , ὡς σάλος . Διὰ τὸ οὖν ἐν κινήσει ( 64 ) τὴν ἔχιν γινωμῆν τὸ πάθος ἐπιτελεῖν , οὐ τῇ διαθέσει καταρᾶται , ἀλλὰ τῷ ἔργῳ τῷ ἀπ’ αὐτῆς . Διςκολον γὰρ τὸ ἐν καρδίᾳ καθαρόν ἐν ἀνθρώπῳ φύσει διασωθῆναι . Δῆλον δέ , ὅτι ἀφανίζων τὴν ὑβριν τῶν ὑπερηφάνων , οὐχ ἐν μόνον τῶν κακῶν ἐξαναλίσκει , ἀλλ’ ἀπὸ ἑνὸς ἁμαρτήματος διατακτικῶς ( 65 ) ἐφ’ ὅλα τὰ εἴδη τῆς κακίας ἐξακοῦειν προσῆκε τῆς ὑβρεως . Οἱ γὰρ ἄνομοι ἐξυβρίζουσι μὲν εἰς τὸν ναόν ( 66 ) , ἐξυβρίζουσι δὲ εἰς τὸν πλησίον , ἐξυβρίζουσι δὲ εἰς τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος , καὶ διὰ τῆς εἰκόνος ἡ ὑβρις ἀναβαίνει ἐπὶ τὸν κτίσαντα . Ὡσπερ γὰρ ὁ βασιλικὴν εἰκόνα καθυβρίσας , ὡς εἰς αὐτὸν ἠμαρτήσας ( 67 ) τὸν βασιλέα κρίνεται · οὕτω δηλονότι ὑπόδικός ἐστι τῇ ἁμαρτίᾳ ὁ τὸν κατ’ εἰκόνα γεγεννημένον καθυβρίζων . Ἵδρίζει δὲ πρὸ πάντων καὶ ἐκτὸν ὁ πόρνος . διὰ τῆς σφορᾶς · ὁ μοιχός , διὰ τοῦ ἔργου τῆς αἰχγύνης · ὁ κλέπτης , διὰ τῆς ταπεινῆς καὶ αἰσχρᾶς καὶ ἀνελευθέρου πράξεως · ὁ ψεύστης , διὰ τοῦ ἀρνήσασθαι τὴν ἀλήθειαν · ὁ ἐπίορκος , διὰ τῆς ἀπὸ Θεοῦ ἀλλοτριώσεως . Ἵνατε πᾶσα ἁμαρτία ὑβρις ἔστι , καὶ ὑβρεὺς ἔστι βλάστημα ( 68 ) , πρῶτον ἀπτομένη τοῦ ὑβριστοῦ . Ταπεινώσει δὲ καὶ τὴν ὑβριν τῶν ὑπερηφάνων , διότι καὶ ἡ ὑπερηφανία ἀδελφὴ τῆς ἀνομίας ἐστίν . Ὁ γὰρ ἀδικος ὑπερηφανεῖ τὴν δικαιοσύνην , καὶ καταπαίεται αὐτήν · καὶ ὁ ἀκόλαστος κατὰ τὴν σωφρόσυνην λαλεῖ , ὅταν διαπτῇ ( 69 ) τὸν ἀκροβὴ ἐν πάσι παρατετηρημένον , καὶ τὴν μέχρις ὀφθαλμῶν κίνησιν παιδαγωγούσιν . Ὁ ἄσωτος τὸν ἐν διαίτῃ μέτριον · ὁ ἄφρων καταγελᾷ τοὺς περὶ σοφίαν , καὶ φιλοπόνους ( 70 ) πανταχόθεν ἑαυτοῖς συλλέγοντας τὰ μαθήματα . Ὁ οὖν ἀντίσασόμενος ὑπερηφάνοις Κύριος , καὶ ταπεινῶν ἁμαρτωλούς ὡς γῆς , οὗτος ἐπαγγέλλεται τὴν ὑβριν τῶν ὑπερηφάνων ταπεινῶσειν . Ὁ τῶν ταπεινῶν τοὺς ὑπερηφάνους , βρέται μὲν αὐτοὺς ἐκ τῆς πρὸς τὸν διάβολον ὁμοιότητος , ὅστις ἐστὶ πατὴρ τῆς ὑπερηφανίας , ἀνάγει δὲ αὐτοὺς πρὸς τὸ μαθητεύεσθαι τῷ εἰπόντι · Μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ , ὅτι πραὺς εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ .
Lemmas: δμώς οὐ αὐτός καταράομαι , ἀλλά ὁ γέννημα αὐτός , καί ὁ ἔργον αὐτός , ὅσπερ συμβολικός ὀνομάζω Χανααν · διότι εχμηνειος Χανααν , ὡς σάλος . Ζεύς ὁ οὖν ἐν κινέω ( 64 ) ὁ ἔχις γιναω ὁ πάθος ἐπιτελέω , οὖον ὁ διάθεσις καταράομαι , ἀλλά ὁ ἔργον ὁ ἀπό αὐτός . Διςκολον γάρ ὁ ἐν Καρδία καθαρός ἐν ἄνθρωπος φύσις διασῴζω . Δῆλος δέ , ὅτι ἀφανίζω ὁ ὕβρις ὁ ὑπερήφανος , οὐ ἐν μόνος ὁ κακός ἐξαναλίσκω , ἀλλά ἀπό εἷς ἁμάρτημα διατακτικός ( 65 ) ἐπί ὅλος ὁ εἶδος ὁ κακία ἐξακούω προσήκω ὁ ὕβρις . ὁ γάρ ἄνομος ἐξυβρίζω μέν εἰς ὁ ναός ( 66 ) , ἐξυβρίζω δέ εἰς ὁ πλησίος , ἐξυβρίζω δέ εἰς ὁ κατά εἰκών ὁ κτίζω , καί διά ὁ εἰκών ὁ ὕβρις ἀναβαίνω ἐπί ὁ κτίζω . ὡς γάρ ὁ βασιλικός εἰκών καθυβρίζω , ὡς εἰς αὐτός ἁμαρτάνω ( 67 ) ὁ βασιλεύς κρίνω · οὗτος δηλονότι ὑπόδικος εἰμί ὁ ἁμαρτία ὁ ὁ κατά εἰκών γεννάω καθυβρίζω . ιδριζεω δέ πρό πᾶς καί ἕκτος ὁ πόρνος . διά ὁ σφοηρα · ὁ μοιχός , διά ὁ ἔργον ὁ αιχγυνεος · ὁ κλέπτης , διά ὁ ταπεινός καί αἰσχρός καί ἀνελεύθερος πρᾶξις · ὁ ψεύστης , διά ὁ ἀρνέομαι ὁ ἀλήθεια · ὁ ἐπίορκος , διά ὁ ἀπό Θεός ἀλλοτρίωσις . ἰνέω πᾶς ἁμαρτία ὕβρις εἰμί , καί ὑβρεὺς εἰμί βλάστημα ( 68 ) , πρῶτος ἅπτω ὁ ὑβριστής . ταπείνωσις δέ καί ὁ ὕβρις ὁ ὑπερήφανος , διότι καί ὁ ὑπερηφανία ἀδελφή ὁ ἀνομία εἰμί . ὁ γάρ ἄδικος ὑπερηφανέω ὁ δικαιοσύνη , καί καταπαίω αὐτός · καί ὁ Ἀκόλαστος κατά ὁ σωφροσύνη λαλέω , ὅταν διάπτω ( 69 ) ὁ ἀκροβὴ ἐν πᾶς παρατηρέω , καί ὁ μέχρι ὀφθαλμός κίνησις παιδαγωγέω . ὁ ἄσωτος ὁ ἐν δίαιτα μέτριος · ὁ ἄφρων καταγελάω ὁ περί σοφία , καί φιλόπονος ( 70 ) πανταχόθεν ἑαυτοῦ συλλέγω ὁ μάθημα . ὁ οὖν ἀντίσασόμενος ὑπερήφανος Κύριος , καί ταπεινός ἁμαρτωλός ὡς γῆ , οὗτος ἐπαγγέλλω ὁ ὕβρις ὁ ὑπερήφανος ταπεινόω . ὁ ὁ ταπεινός ὁ ὑπερήφανος , βρέτος μέν αὐτός ἐκ ὁ πρός ὁ διάβολος ὁμοιότης , ὅστις εἰμί πατήρ ὁ ὑπερηφανία , ἀνάγω δέ αὐτός πρός ὁ μαθητεύω ὁ εἶπον · μανθάνω ἀπό ἐγώ , ὅτι πρᾶος εἰμί καί ταπεινός ὁ Καρδία .