basilius-theology.enarratio-in-prophetam-isaiam-dub pg030_0217.1
μῶν ὀργὴ Κύριος ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ , δηλονότι καὶ αὐτοῦ , κατὰ μίμησιν τῶν προειρημένων , ἐν ἀμαρτίαις γενομένων , καὶ ἀξίων ὄντος παθεῖν τὰ ἀπὸ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ὀργῆς τοῦ Κυρίου . Ἔστι δὲ θυμός ( 76 ) ζέσις τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος , παρὰ τὸ οἶνον ἐξ ἀναθυμιάσεως τῶν γυμῶν συνισταμένου οἴδαμα περὶ τὴν καρδίαν ὀνομασμένος · ὀργὴ δὲ ἐστὶν ὀρεξις ἀντιλυτήσεως . Ὥστε τὸ μὲν ὀξείαν ἔχει τοῦ πάθους τὴν κίνησιν , τὸ δὲ μονιμωτέραν καὶ παρατεταμένην ἐμφαίνει · τὴν ἐπὶ τῇ λύπῃ ἐκπλήρωσιν . Ἐπὶ μέντοι Θεοῦ οὐδέτερον αὐτῶν κληρῶς λέγεσθαι εὐσεβὲς ἐστὶ παραδέξασθαι , ἀλλὰ τροπικῶι αὶ φωναί . Οὐ γὰρ πάθος Θεοῦ , οὐδὲ αὐτῇ τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ συμβεβηκός · ἀλλ’ ἡ περὶ ἡμᾶς τοιαύτη ἐνέργεια ἡμῶς προσηγόρευται . Καὶ τῶι , ἡ μὲν ἐπίπονος παιδεία · ὀργὴ · ὁ δὲ ταραχὴν ἡμῶν ἐμποίων ( 77 ) τοῖς λογισμοῖς ἐλεγχος , θυμός προσηγόρευται . Ταρασσει μὲν γὰρ τὸν θυμόν , μηδέπω λόγου ἀξίων τοὺς οἱ θυμοῦται ὁ Θεός , κατὰ τὸ εἰρημένον , ὅτι Ἐν θυμῷ αὐτοῦ ταραξει αὐτούς . Διδασκαλίας δὲ ἐν ὀργῇ οἱ παιδευόμενοι ἀξιοῦνται , κατὰ τὸ εἰρημένον , ὅτι Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ . Ὁ μὲν γὰρ ἐλεγχόμενος ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν , οὔπω παιδεύεται · ὁ δὲ παιδευόμενος , ἤδη ( 78 ) ἐγγύτητά τινα πρὸς ἐπιστήμην ἐμφαίνει . Εἰ οὖν παιδεύει μὲν ὀργή , ἐλέγχει δὲ θυμός , ἀνωσιμώτερον ἡ ὀργὴ τοῦ θυμοῦ . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἱερεμίας · Παιδεύσον ἡμᾶς , Κύριε , πλὴν ἐν κρίσει καὶ μὴ ἐν θυμῷ . Οὐ γὰρ εἶπε · Καὶ μὴ ἐν ὀργῇ · πλὴν χρηστοτέρα ἡ παιδεία , ἡ ἀπὸ κρίσεως , τῆς ἀπὸ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ὀργῆς . Ὁ γὰρ ἐν κρίσει παιδεύεται , φωτιζόμενος ὑπὸ τοῦ λόγου , ὠφελήθησεται ἀπὸ τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων πρὸς τὸ μηδὲν ἀκρίτως πράσσαι , ἀλλὰ πάντα κρίσει ὑγιεῖ ἐπιτελεῖν , ὥστε καὶ αὐτοὺς ἔχειν τοὺς λογισμοὺς κεκριμένους , κατὰ τὸ εἰρημένον · Λογισμοὶ δικαίων , κρίματα . Κατὰ μέντον τὸν καιρὸν τῆς κρίσεως , ὅταν ἐπιβάλῃ ( 79 ) τῷ λαῷ τὴν χεῖρα αὐτοῦ , καὶ τὰ ὄρη παροξυνθήσεσθαι λέγεται · δεικνύστος τοῦ λόγου , ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις συνεπιτίθεται τῇ ἐκδίκησει τῶν ἀμαρτωλῶν . Ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν πληγῶν τῶν Αἰγυπτιακῶν , πανταχόθεν αὐτοῖς ὁ πόλεμος · ἀπὸ ἀέρος , ἀπὸ γῆς , ἀπὸ ὕδατος · οὕτω καὶ νῦν , ὅταν ἐπιβάλῃ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ τὸν λαὸν ὁ Κύριος , τοῦ πατάξαι αὐτόν · καὶ τὰ ὄρη παροξυνθήσεται , τὰ δὲ θνησίματα τοῦ λαοῦ , ὡς κοπρία διὰ τὴν ἀτιμίαν ἐν μέσῳ τῆς ὁδοῦ κείμενα , καταπατηθήσεται . Νόησόν μοι τοὺς ἐν ἀμαρτίαις γενομένους , ἐναπομεῖναντας τοῖς πράγμασι τοῦ βίου τούτου , καὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων καταπατουμένους , ὧν διὰ τὴν ἀμετανοήτον καρδίαν ὁ λόγος τοῦ Κυρίου φησίν , οὐκ ἀποσκαρφήσεσθαι τὸν θυμόν , ἀλλὰ ἐπὶ μένειν τὴν χεῖρα ὑψηλήν · τοὔστιν , ἐπηρεμένην εἰς ἐκδίκησιν , χεῖρα λέγω τὴν κολαστικὴν δύναμιν , κατὰ τὸν Ἰωβ · Χεὶρ γὰρ Κυρίου ἡ ἀψαμένη μοῦ ἐστι · καὶ ἐν τούτῳ τοῦ διαβόλου χεὶρα
Lemmas: μῶν ὀργή Κύριος ἐπί ὁ λαός αὐτός , δηλονότι καί αὐτός , κατά μίμησις ὁ προερέω , ἐν ἁμαρτία γίγνομαι , καί ἄξιος εἰμί πάσχω ὁ ἀπό ὁ θυμός καί ὁ ὀργή ὁ κύριος . εἰμί δέ θυμός ( 76 ) ζέσις ὁ περί Καρδία αἷμα , παρά ὁ οἶνος ἐκ ἀναθυμίασις ὁ γυμνός συνίστημι οἶδα περί ὁ Καρδία ὀνομάζω · ὀργή δέ εἰμί ὄρεξις ἀντιλυτήσεως . ὥστε ὁ μέν ὀξύς ἔχω ὁ πάθος ὁ κίνησις , ὁ δέ μόνιμος καί παρατείνω ἐμφαίνω · ὁ ἐπί ὁ λύπη ἐκπλήρωσις . ἐπί μέντοι Θεός οὐδέτερος αὐτός κλῆρος λέγω εὐσεβής εἰμί παραδέχομαι , ἀλλά τροπικός ὅς φωνή . οὖον γάρ πάθος Θεός , οὐδέ αὐτός ὁ οὐσία αὐτός συμβεβηκός · ἀλλά ὁ περί ἐγώ τοιοῦτος ἐνέργεια μου προσαγορεύω . καί ὁ , ὁ μέν ἐπίπονος παιδεία · ὀργή · ὁ δέ ταραχή ἐγώ ἐμποιέω ( 77 ) ὁ λογισμός ἔλεγχος , θυμός προσαγορεύω . ταράσσω μέν γάρ ὁ θυμός , μηδέπω λόγος ἄξιος ὁ ὁ θυμόω ὁ Θεός , κατά ὁ εἴρω , ὅτι ἐν θυμός αὐτός τάραξις αὐτός . διδασκαλία δέ ἐν ὀργή ὁ παιδεύω ἀξιόω , κατά ὁ εἴρω , ὅτι τότε λαλέω πρός αὐτός ἐν ὀργή αὐτός . ὁ μέν γάρ ἐλέγχω ἐπί ὁ ἁμάρτημα , οὔπω παιδεύω · ὁ δέ παιδεύω , ἤδη ( 78 ) εγγύτητα τις πρός ἐπιστήμη ἐμφαίνω . εἰμί οὖν παιδεύω μέν ὀργή , ἔλεγχος δέ θυμός , ἀνωσιμώτερον ὁ ὀργή ὁ θυμός . Ζεύς οὗτος καί ὁ Ἱερεμίας · παιδεύω ἐγώ , κύριος , πλήν ἐν κρίσις καί μή ἐν θυμός . οὖον γάρ εἶπον · καί μή ἐν ὀργή · πλήν χρηστός ὁ παιδεία , ὁ ἀπό κρίσις , ὁ ἀπό ὁ θυμός καί ὁ ὀργή . ὁ γάρ ἐν κρίσις παιδεύω , φωτίζω ὑπό ὁ λόγος , ὠφελέω ἀπό ὁ ὁ Θεός κρίμα πρός ὁ μηδείς ἄκριτος πράσσω , ἀλλά πᾶς κρίσις ὑγιής ἐπιτελέω , ὥστε καί αὐτός ἔχω ὁ λογισμός κρίνω , κατά ὁ εἴρω · Λογισμός Δίκαιος , κρίμα . κατά μέντον ὁ καιρός ὁ κρίσις , ὅταν ἐπιβάλλω ( 79 ) ὁ λαός ὁ χείρ αὐτός , καί ὁ ὄρος παροξύνω λέγω · δείκνυμι ὁ λόγος , ὅτι πᾶς ὁ κτίσις συνεπιτίθημι ὁ ἐκδίκησις ὁ ἁμαρτωλός . ὡς γάρ ἐπί ὁ πληγή ὁ Αἰγυπτιακός , πανταχόθεν αὐτός ὁ πόλεμος · ἀπό ἀήρ , ἀπό γῆ , ἀπό ὕδωρ · οὗτος καί νῦν , ὅταν ἐπιβάλλω ὁ χείρ αὐτός ἐπί ὁ λαός ὁ Κύριος , ὁ πατάσσω αὐτός · καί ὁ ὄρος παροξύνω , ὁ δέ θνήσιμος ὁ λαός , ὡς κοπρία διά ὁ ἀτιμία ἐν μέσος ὁ ὁδός κεῖμαι , καταπατέω . νοέω ἐγώ ὁ ἐν ἁμαρτία γίγνομαι , ἐναπομένω ὁ πρᾶγμα ὁ βίος οὗτος , καί ὑπό ὁ ἀντίκειμαι δύναμις καταπατέω , ὅς διά ὁ ἀμετανόητος Καρδία ὁ λόγος ὁ κύριος φημί , οὐ ἀποσκαρφήσεσθαι ὁ θυμός , ἀλλά ἐπί μένω ὁ χείρ ὑψηλός · ἔτος , ἐπαίρω εἰς ἐκδίκησις , χείρ λέγω ὁ κολαστικός δύναμις , κατά ὁ Ἰώβ · χείρ γάρ κύριος ὁ ἅπτω ἐγώ εἰμί · καί ἐν οὗτος ὁ διάβολος χείρ