basilius-theology.de-spiritu-sancto pg032_0043.4
5 . Ὑπῆγατο μέντοι αὐτοὺς πρὸς τὴν ἀπάτην ταύτην καὶ ἡ τῶν ἐξωθεν παρατήρησις , οἱ τὸ , ἐξ οὗ , καὶ τὸ , δι' οὗ , κεχωρισμένοις κατὰ τὴν φύσιν πράγμασι προσδιδόναι . Ἐκεῖνοι γὰρ οἴονται τὸ μὲν ἐξ οὗ τὴν ὕλην δηλοῦν , τὸ δὲ δι' οὗ τὸ ὄργανον παριστῆν , ἢ ὅλως τὴν ὑπουργίαν . Μᾶλλον δὲ ( τί γὰρ κωλύει , πάντα τὸν ἐκείνων λόγον ἀναλαβόντας , τὸ τε πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀσύναρτητον καὶ τὸ πρὸς ἑαυτοὺς αὐτοὺς ( 40 ) ἀσύμφωνον τῶν ἀνδρῶν τούτων ἐν βραχεῖ διελέξαι ; ) οἱ περὶ τὴν ματαίαν φιλοσοφίαν ἐσχολαζότες , τοῦ αἰτίου τὴν φύσιν πολλαχῶς ἐξηγούμενοι , καὶ τοῦτο εἰς τὰ οἰκεῖα σημαίνόμενα διαιροῦντες , τὰ μὲν προκαταρτιχὰ λέγουσι τῶν αἰτίων εἶναι , τὰ δὲ συνεργὰ ἢ συναιτία , τὰ δὲ τῶν ὧν οὐχ ἄνευ λόγον ἐπέχειν ( 41 ) . Ἐκάστῳ μέντοι τούτων ἰδιάζουσαν καὶ τὴν ἐκφωνησιν ἀφορίζουσι , ὥστε ἄλλως τὸν δημιουργὸν σημαίνεσθαι , καὶ τὸ ὄργανον ἄλλως . Τῷ μὲν γὰρ δημιουργῷ πρέπειν οἴονται τὸ ὑφ' οὗ · κυρίως γὰρ φασί λέγεσθαι ὑπὸ τοῦ τέκτονος γεγονέναι τὸ βάθρον · τῷ δὲ ὀργάνῳ τὸ δι' οὗ · διὰ γὰρ σκεπάρνου φασί , καὶ τερέτρου , καὶ τῶν λοιπῶν . Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἐξ οὗ τῆς ὕλης ἴδιον τίθενται ἐκεῖνοι · ἐκ ξύλου γὰρ εἶναι τὸ δημιούργημα · τὸ δὲ καθ' ὃ τὸ ἐνθύμιον δηλοῦν , ἢ τὸ ἐκκειμενον ὑπόδειγμα τῷ τεχνίτῃ . Ἡ γὰρ προαναζωγραφίας τῇ διανοίᾳ ( 42 ) τὸ κατασκευάσμα , οὕτως εἰς ἔργον τὴν φαντασίαν ἔγαγεν · ἢ πρὸς ἤδη ἐκκειμενον παράδειγμα ἀποβλέπων , καθ' ὁμοίωσιν ἐκείνου τὴν ἐνέργειαν ( 43 ) κατευθύνει . Τὸ δὲ δι' ὃ τῷ τέλει προσῆκεν βούλονται · διὰ γὰρ τὴν χρήσιν τὴν τῶν ἀνθρώπων γενομέναι τὸ βάθρον · τὸ δὲ ἐν ᾧ τὸν χρόνον παριστῆν ἢ τὸν τόπον . Πότε γὰρ γέγονεν ; Ἐν τῷδε τῷ χρόνῳ . Καὶ ποῦ ; Ἐν τῷδε τῷ τόπῳ . Ταῦτα δὲ εἰ καὶ μηδὲν τῷ γινομένῳ συμβάλλεται , ἀλλ' οὐν οὐχ ἄνευ τούτων δυνατὸν τι γενέσθαι . Χρεία γὰρ καὶ τόπῳ καὶ χρόνῳ τοῖς ἐνεργοῦσι . Ταῦτα μαθόντες καὶ θαυμάσαντες ( 44 ) οὗτοι τὰ ἐκ τῆς ματαιότητος καὶ κενῆς ἀπάτης παρατηρήματα , καὶ ἐπὶ τὴν ἀπλὴν καὶ ἀτεχνολόγητον τοῦ Πνεύματος διδασκαλίαν μετακομίζουσιν , εἰς ἐλάττωσιν μὲν τοῦ Θεοῦ Λόγου , ἀθέτησιν δὲ τοῦ ἁγίου ( 45 ) Πνεύματος · οἱ γε τὴν ἐπὶ ἀψύχων ὀργάνων , ἢ τῆς ὑποχείριου καὶ ταπεινῆς παντελῶς ὑπηρεσίας φωνὴν ἀφωρισμένην παρὰ τῶν ἐξωθεν , τὴν δι' οὗ λέγω , ταύτην ἐπὶ τὸν Δεσπότην τῶν ὅλων οὐκ ὀκνησαν μεταθεῖναι , καὶ οὐκ αἰσχύννονται οἱ Χριστιανοὶ πρίονος ἢ σφύρας τῷ δημιουργῷ τῆς κτίσεως φωνὴν ἀφορίσαι .
Lemmas: 5 . Ὑπῆγατο μέντοι αὐτός πρός ὁ ἀπάτη οὗτος καί ὁ ὁ ἐξωθεν παρατήρησις , ὁ ὁ , ἐκ ὅς , καί ὁ , διά ὅς , χωρίζω κατά ὁ φύσις πρᾶγμα προσδίδωμι . ἐκεῖνος γάρ οἴομαι ὁ μέν ἐκ ὅς ὁ ὕλη δηλόω , ὁ δέ διά ὅς ὁ ὄργανον παρίστημι , ἢ ὅλως ὁ ὑπουργία . μᾶλλος δέ ( τίς γάρ κωλύω , πᾶς ὁ ἐκεῖνος λόγος ἀναλαμβάνω , ὁ τε πρός ὁ ἀλήθεια ασυνάρτητος καί ὁ πρός ἑαυτοῦ αὐτός ( 40 ) ἀσύμφωνος ὁ ἀνήρ οὗτος ἐν βραχύς διαλέγω ; ) ὁ περί ὁ μάταιος φιλοσοφία σχολάζω , ὁ αἴτιος ὁ φύσις πολλαχῶς ἐξηγέομαι , καί οὗτος εἰς ὁ οἰκεῖος σημαινόμενο διαιρέω , ὁ μέν προκαταρτιχὰ λέγω ὁ αἴτιος εἰμί , ὁ δέ συνεργός ἢ συναίτιος , ὁ δέ ὁ ὅς οὐ ἄνευ λόγος ἐπέχω ( 41 ) . ἕκαστος μέντοι οὗτος ἰδιάζω καί ὁ ἐκφώνησις ἀφορίζω , ὥστε ἄλλως ὁ δημιουργός σημαίνω , καί ὁ ὄργανον ἄλλως . ὁ μέν γάρ δημιουργός πρέπω οἴομαι ὁ ὑπό ὅς · κύριος γάρ φημί λέγω ὑπό ὁ τέκτων γίγνομαι ὁ βάθρον · ὁ δέ ὄργανον ὁ διά ὅς · διά γάρ σκέπαρνον φημί , καί τέρετρον , καί ὁ λοιπός . ὅμοιος δέ καί ὁ ἐκ ὅς ὁ ὕλη ἴδιος τίθημι ἐκεῖνος · ἐκ ξύλον γάρ εἰμί ὁ δημιούργημα · ὁ δέ κατά ὅς ὁ ἐνθύμιος δηλόω , ἢ ὁ εκκειμενω ὑπόδειγμα ὁ τεχνίτης . ὁ γάρ προαναζωγραφίας ὁ διάνοια ( 42 ) ὁ κατασκεύασμα , οὕτως εἰς ἔργον ὁ φαντασία ἔγαγεν · ἢ πρός ἤδη εκκειμενω παράδειγμα ἀποβλέπω , κατά ὁμοίωσις ἐκεῖνος ὁ ἐνέργεια ( 43 ) κατευθύνω . ὁ δέ διά ὅς ὁ τέλος προσήκω βούλομαι · διά γάρ ὁ χρῆσις ὁ ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ βάθρον · ὁ δέ ἐν ὅς ὁ χρόνος παρίστημι ἢ ὁ τόπος . πότος γάρ γίγνομαι ; ἐν ὅδε ὁ χρόνος . καί ποῦ ; ἐν ὅδε ὁ τόπος . οὗτος δέ εἰμί καί μηδείς ὁ γίγνομαι συμβάλλω , ἀλλά ὀν οὐ ἄνευ οὗτος δυνατός τίς γίγνομαι . χρέος γάρ καί τόπος καί χρόνος ὁ ἐνεργέω . οὗτος μανθάνω καί θαυμάζω ( 44 ) οὗτος ὁ ἐκ ὁ ματαιότης καί κενός ἀπάτη παρατήρημα , καί ἐπί ὁ ἁπλόος καί ἀτεχνολόγητος ὁ πνεῦμα διδασκαλία μετακομίζω , εἰς ἐλάττωσις μέν ὁ Θεός Λόγος , ἀθέτησις δέ ὁ ἅγιος ( 45 ) πνεῦμα · ὁ γε ὁ ἐπί ἄψυχος ὄργανον , ἢ ὁ υποχείριος καί ταπεινός παντελῶς ὑπηρεσία φωνή ἀφορίζω παρά ὁ ἐξωθεν , ὁ διά ὅς λέγω , οὗτος ἐπί ὁ δεσπότης ὁ ὅλος οὐ ὀκνέω μετατίθημι , καί οὐ αἰσχύνω ὁ Χριστιανός πρίων ἢ σφῦρα ὁ δημιουργός ὁ κτίσις φωνή ἀφορίζω .