basilius-theology.de-jejunio-homilia-2 pg031_0115.2
7 . Ἐὰν προσέχῃς σεαυτῷ , ταῦτα καὶ ἐπιπλεῖω ( 47 ) εὑρήσεις περὶ σεαυτὸν · καὶ ἀπολαύσεις μὲν τῶν παρόντων , οὐ μικροψυχήσεις δὲ πρὸς τὸ ἐνδένον . Πανταχῷ σοι παρατεταμένον τὸ παράγγελμα μεγάλην παρέξεται τὴν βοήθειαν . Οἷον , ὀργὴ σου τῶν λογισμῶν κατεχράτηκε ( 48 ) , καὶ ἐκφέρῃ ὑπὸ θυμοῦ πρὸς τὲ ῥήματα ἀπρεπὴ καὶ πράξεις χαλεπὰς καὶ θηριώδεις ; Ἐὰν προσέχῃς σεαυτῷ , καταστελεῖς μὲν τὸν θυμὸν ὡςπερ τινὰ πῶλον ἀπειθῆ καὶ δυσήνιον , τῇ πλῆγῃ τοῦ λόγου οἷονεὶ μάκαιρι χαλαπτόμενος . Κρατήσεις δὲ καὶ γλώσσης , τὰς δὲ χεῖρας οὐκ ( 49 ) ἐπιτρέψεις τῷ παροξύναντι . Πάλιν ἐπιθυμίαι ποικίλαι ἐξεστρωσαί σου τὴν ψυχήν , εἰς ὁρμὰς ἀκρατεῖς καὶ ἀκαλάστους ἐκβάλλουσαι . Ἐὰν οὖν προσέχῃς σεαυτῷ , καὶ μνησθῇς , ὅτι τοῦτο μέν σοι τὸ παρὸν βρὺ εἰς πικρόν καταπνεύσει πέρας , καὶ ὁ νῦν ἐκ τῆς ἡδονῆς ἐγγινόμενος τῷ σώματι ἡμῶν γαργαλισμός , οὕτως γενήσεται τῶν ἰοδόλων σκιλήκων ἀθάνατα ( 50 ) κολάζοντα ἡμᾶς ἐν τῇ γέννη , καὶ ἡ πύρωσις τῆς σαρκὸς μήτηρ γενήσεται τοῦ αἰωνίου πυρός · εὐθὺς οἴχισονται φυγαδευθεῖσαι αἱ ἡδοναί , καὶ θαυμαστὴ τις ἐνδον γαλήνη , περὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν ἡσυχία γενήσεται , οἷον θεραπευόντων ἀκαλάστου θορύβου καταπαγχαίνοντος δεσποίνης τινὸς σώφρονος παρουσίᾳ . Πρόσεχε τοίνυν σεαυτῷ , καὶ γνώθι , ὅτι τὸ μὲν λογικὸν ἐστι καὶ νοερὸν τῆς ψυχῆς , τὸ δὲ παθητικὸν τε καὶ ἀλόγον . Καὶ τῷ μὲν φύσει τὸ κρατεῖν ὑπάρχει , τοῖς δὲ τὸ ὑπακούειν τῷ λόγῳ καὶ καταπίσθεσθαι . Μήποτε οὖν ἐάτῃς ἐξανδροποδιθέντα τὸν νοῦν δουλὸν γενέσθαι τῶν παθῶν ( 51 ) · μὴδ’ αὐ πάλιν ἐπιτρέψῃς τοῖς πάθεσι κατεξαναστῆναι τοῦ λόγου , καὶ εἰς ἑαυτὰ τὸ κράτος τῆς ψυχῆς περιτῆσαι . Ὅλως δὲ σοι ἡ ἀκριθὴς σεαυτοῦ κατανόησις αὐτάρκη παρέξει χειραγωγὸν καὶ πρὸς τὴν ἔνοιαν τοῦ Θεοῦ . Ἐὰν γὰρ προσέχῃς σεαυτῷ , οὐδὲν δεήση ἐκ τῆς τῶν ὅλων κατασκευῆς τὸν Δημιουργὸν ἐξῃγεῦσεν , ἀλλ’ ἐν σεαυτῷ ,
Lemmas: 7 . ἐάν προσέχω σεαυτοῦ , οὗτος καί ἐπιπλέω ( 47 ) εὑρίσκω περί σαυτοῦ · καί ἀπολαύω μέν ὁ πάρειμι , οὖον μικροψυχήσεις δέ πρός ὁ ἐνδέω . Πανταχῷ σύ παρατείνω ὁ παράγγελμα μέγας παρέχω ὁ βοήθεια . Οἷος , ὀργή σύ ὁ λογισμός καταχράω ( 48 ) , καί ἐκφέρω ὑπό θυμός πρός τε ῥῆμα απρεπής καί πρᾶξις χαλεπός καί θηριώδης ; ἐάν προσέχω σεαυτοῦ , καταστέλω μέν ὁ θυμός ὡς τις πῶλος ἀπειθής καί δυσήνιος , ὁ πλήσσω ὁ λόγος οἱονεί μάκης χαλαπτόμενος . κρατέω δέ καί γλῶσσα , ὁ δέ χείρ οὐ ( 49 ) ἐπιτρέπω ὁ παροξύνω . πάλιν ἐπιθυμία ποικίλος ἐξεστρωσαί σύ ὁ Ψυχή , εἰς ὁρμή ἀκρατής καί αχάλαστος ἐκβάλλω . ἐάν οὖν προσέχω σεαυτοῦ , καί μιμνήσκω , ὅτι οὗτος μέν σύ ὁ πάρειμι βρὺ εἰς πικρός καταπνέω πέρας , καί ὁ νῦν ἐκ ὁ ἡδονή ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα ἐγώ γαργαλισμός , οὕτως γίγνομαι ὁ ιοδολαω σκιληκαω ἀθάνατος ( 50 ) κολάζω ἐγώ ἐν ὁ γέννα , καί ὁ πύρωσις ὁ σάρξ μήτηρ γίγνομαι ὁ αἰώνιος πῦρ · εὐθύς οἴχομαι φυγαδεύω ὁ ἡδονή , καί θαυμαστός τις ἔνδον γαλήνη , περί ὁ ψυχή καί ὁ ἡσυχία γίγνομαι , οἷος θεραπεύω αχάλαστος θόρυβος καταπαγχαίνοντος δέσποινα τις σώφρων παρουσία . προσέχω τοίνυν σεαυτοῦ , καί γιγνώσκω , ὅτι ὁ μέν λογικός εἰμί καί νοερός ὁ Ψυχή , ὁ δέ παθητικός τε καί ἄλογος . καί ὁ μέν φύσις ὁ κρατέω ὑπάρχω , ὁ δέ ὁ ὑπακούω ὁ λόγος καί καταπίνω . μήποτε οὖν ἄτη εξανδροποδιθεω ὁ νόος δοῦλος γίγνομαι ὁ πάθος ( 51 ) · μηδέ αὖος πάλιν ἐπιτρέπω ὁ πάθος κατεξανίσταμαι ὁ λόγος , καί εἰς ἑαυτοῦ ὁ κράτος ὁ Ψυχή περιτῆσαι . ὅλος δέ σύ ὁ ἀκριθὴς σεαυτοῦ κατανόησις αὐτάρκης παρέχω χειραγωγός καί πρός ὁ νοια ὁ Θεός . ἐάν γάρ προσέχω σεαυτοῦ , οὐδείς δήω ἐκ ὁ ὁ ὅλος κατασκευή ὁ Δημιουργός ἐκγίγνομαι , ἀλλά ἐν σεαυτοῦ ,