basilius-theology.constitutiones-asceticae-sp pg031_0684.2
A πον τὸν λογισμὸν , νηφάλιον ἐπιστῶντας τὴν τῆς διανοίας ἐπίσκοπην , ὡς ἂν μὴ συγχωρεῖν τῇ ψυχῇ ταῖς ἀπειρισκέτοις ὁρμαῖς ῥαδίως πρὸς τὰς τοῦ σώματος ἀνθολίας ἐνδιδόναι . Βλέψεις μὲν γὰρ τοῦ σώματος ὁ ὀφθαλμός , ὁρασις δὲ τῆς ψυχῆς ὁ σύμφυτος αὐτῇ νοῦς · ἀλλ’ οὐχ ὡς ἕτερον ἐν ἑτέρῳ , ἀλλὰ ταύτῃ ψυχῇ τε καὶ νοῦς · δύναμιν ὑπάρχων φυσικὴ τις καὶ οὐκ ἐπείσακτος τοῦ λογιστικοῦ ( 99 ) τῆς ψυχῆς . Ἡνίκα μὲν γὰρ ἡ ψυχή , τὸ ἐαυτῆς ἀνακινούσα νοερὸν , τὸ φυσικῶς ἐγκατεσπαρμένον αὐτῇ παρὰ τῆς πεισποιηκυίας αὐτὴν ἁγίας Τριάδος , βουλεύεται τὰ δέοντα τε καὶ προσήκοντα , τριχιάστα διαφεύγει τὰς ( 1 ) τοῦ σώματος ἐπηρείας · τὰς τε ἀτάκτους αὐτοῦ κινήσεις προορωμένη καὶ ἐπιστομιζοῦσα , γαλήνην τε ἄγει τῇ αὐτῇ προέπουσαν , καὶ ἐν ἀπειριχτύπτῳ σχολῇ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν θεωρήμασι γίνεταί · τοῦτο μὲν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ προσκύνητον Τριάδα , κατὰ τὸ ἐνδὸν , ἀτενὲς ἐνορώσα , καὶ ἀναλογιζομένη τὸ τῆς θείας δόξης ἀπρόσιτον διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς λαμπρότητος , τὸ τῆς μακαριότητος διαυγές , τὸ τῆς σοφίας ἀπέραντον , τὸ τῆς ἀταραξίας πεπτηρὸς καὶ ἀκίμαυτον , τὴν ἀπαθὴ καὶ ἀκίνητον φύσιν ( 2 ) . Ὡ γὰρ μηδὲν ἐξ ἀδοκήτου συμπίπτειν δυνατὸν ἂν , οἷα δὴ τεθυσιασμένῃ τῇ γνώσει τῶν ἐν δυνάμει τῶν τε ἐπάνω ἐπάντων , καὶ περιεδραγμένῳ τῶν ὅλων , καὶ ὑπὸ χεῖρα τὰ σύμπαντα ἔχοντι , καὶ οὐδὲν ἀντιπεσεῖν ( 3 ) καὶ ἀντιβλέψαι γοῦν ὅλως δυναμένῳ · τοῦτο ἀκόλουθον παραίνει γαλήνην καὶ ἀταραχὴν διηνεκῆ . Αὐ γὰρ τῶν ἀνεπίστων πραγμάτων αἰφνίδιοι περιστάσεις τὰς ταραχὰς ταῖς τῶν ἀνθρώπων διανοίαις ἐμποιοῦσιν . Ὥστε ὅ μηδεμία κακία παρενοχλεῖ , πᾶσα δὲ ἀρετὴ καὶ πᾶν ὅ τι καλὸν ἑπεται , οὕτως εὐφρανοῖτο ἂν κατὰ λόγον εὐφροσύνην ἀκίνητον τε καὶ ἀτελειόνητον . Ἀρετῆς γὰρ καὶ ἀγαθότητος ὁπαδὸς ἡ εὐφροσύνη ( 4 ) , καθὼς ὁ Προφήτης φησίν · Εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ .
Lemmas: A πως ὁ λογισμός , νηφάλιος ἐφίστημι ὁ ὁ διάνοια ἐπισκοπή , ὡς εἄν μή συγχωρέω ὁ Ψυχή ὁ ἀπειρισκέτοις ὁρμή ῥᾳδίως πρός ὁ ὁ σῶμα ἀντολίη ἐνδίδωμι . βλέψις μέν γάρ ὁ σῶμα ὁ ὀφθαλμός , ὅρασις δέ ὁ Ψυχή ὁ σύμφυτος αὐτός νόος · ἀλλά οὐ ὡς ἕτερος ἐν ἕτερος , ἀλλά οὗτος Ψυχή τε καί νόος · δύναμις ὑπάρχω φυσικός τις καί οὐ ἐπείσακτος ὁ λογιστικός ( 99 ) ὁ Ψυχή . ἡνίκα μέν γάρ ὁ ψυχή , ὁ ἑαυτοῦ ανακινώ νοερός , ὁ φυσικός ἐγκατασπείρω αὐτός παρά ὁ πείθω αὐτός ἅγιος Τριάς , βουλεύω ὁ δήω τε καί προσήκω , τριχιαστος διαφεύγω ὁ ( 1 ) ὁ σῶμα ἐπήρεια · ὁ τε ἄτακτος αὐτός κινέω προοράω καί ἐπιστομίζω , γαλήνη τε ἄγω ὁ αὐτός προέπειμι , καί ἐν ἀπειριχτύπτῳ σχολή ἐν ὁ κατά φύσις θεώρημα γίγνομαι · οὗτος μέν εἰς ὁ ἅγιος καί προσκυνέω Τριάς , κατά ὁ ἐνδίδωμι , ἀτενής ἐνοράω , καί ἀναλογίζομαι ὁ ὁ θεῖος δόξα ἀπρόσιτος διά ὁ ὑπερβολή ὁ λαμπρότης , ὁ ὁ μακαριότης διαυγής , ὁ ὁ σοφία ἀπέραντος , ὁ ὁ ἀταραξία πεπτηρὸς καί ακιμαυος , ὁ ἀπαθής καί ἀκίνητος φύσις ( 2 ) . εἰμί γάρ μηδείς ἐκ ἀδόκητος συμπίπτω δυνατός εἄν , οἷος δή θυσιάζω ὁ γνῶσις ὁ ἐν δύναμις ὁ τε ἐπάνω πᾶς , καί περιτρέχω ὁ ὅλος , καί ὑπό χείρ ὁ σύμπας ἔχω , καί οὐδείς ἀντιπίπτω ( 3 ) καί ἀντιβλέπω γοῦν ὅλως δύναμαι · οὗτος ἀκόλουθος παραινέω γαλήνη καί ἀταραχὴν διηνεκής . αὖος γάρ ὁ ἀνεπίστων πρᾶγμα αἰφνίδιος περίστασις ὁ ταραχή ὁ ὁ ἄνθρωπος διάνοια ἐμποιέω . ὥστε ὅς μηδείς κακία παρενοχλέω , πᾶς δέ ἀρετή καί πᾶς ὅς τίς καλός ἕπω , οὕτως εὐφραίνω εἄν κατά λόγος Εὐφρόσυνος ἀκίνητος τε καί ατελειονεω . Ἀρετῆς γάρ καί ἀγαθότης ὀπηδός ὁ Εὐφρόσυνος ( 4 ) , καθώς ὁ Προφήτης φημί · εὐφραίνω Κύριος ἐπί ὁ ἔργον αὐτός .