basilius-theology.constitutiones-asceticae-sp pg031_0688.1
Γαστρὸς γὰρ παιδαγωγία παθῶν ἐστι κόλασις · παθῶν δὲ κόλασις ἀταραξία καὶ γαλήνη ψυχῆς · γαλήνη δὲ ψυχῆς ἀρετῶν ( 28 ) γονιμοτάτη πηγή . Ἐγκράτεια δὲ γαστρὸς ἀρίστη ἡ ἑκάστου μετρουμένη πρὸς τὴν τοῦ σώματος δύναμιν . Ἐνίοις μὲν γὰρ καὶ ἐπιτεταμένη σφοδρότατα ἄλυπος ἦσθη , καὶ ἄνεσις μᾶλλον ἢ πόνος ἔδοξε διὰ τὸ στερέων καὶ ἀνένδοτον ( 29 ) τῆς τοῦ σώματος κατασκευῆς καὶ δυνάμεως · τὸ δὲ τοῖτοις ἀνεκτὸν ἑτέροις κινδύνων ὑπόθεσις γέγονε . Σωμάτων γὰρ πρὸς σώματα τοσαύτην ἂν τις εὑροῖ διαφορὰν , ὅσην χαλκοῦ καὶ σιδήρου πρὸς τὰ φρυγανώδη τῶν ξύλων . Ὥστε ἐγκράτειαν αἱρεῖσθαι προσήκει πρὸς λόγον τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως . Ἄρεται μὲν γὰρ ἐν μόνῃ τῇ ψυχῇ κατορθούμεναι πᾶσαι πᾶσιν ὁμοίως παραθήσονται · οἷον πραότης , ἐπιείκεια , ταπείνωσις , φρόνησις , ἀγαθωσύνη , φιλαδελφία · τὸ ἀδολον , τὸ φιλήθες , τὸ συμπάθες , τὸ ἡμερον , τὸ φιλάνθρωπον · ταύτας γὰρ ἐξαιρέτους φαμεν τῆς ψυχῆς ἀρετάς , ἐπειδὴ εἰς τὴν αὐτῶν κτῆσιν τε καὶ κατάρθρωσιν οὐδὲν πλεῖον τὸ σῶμα τῇ ψυχῇ συνεργεῖ πλὴν τὸ βουλευτήριον αὐτῇ γενέσθαι ( 30 ) τῆς περὶ αὐτῶν διασκεψέως · ἐγκράτεια δὲ ἑκάστῳ πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ σώματος ὁρισθήσεται , ὥστε μήτε ἑκάστοις τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως διελθεῖν ( 31 ) , μήτε πὼς ὑπὲρ τὴν δύναμιν ἐπεκτεινέσθαι . Καὶ τοῦτο γὰρ , οἶμαι , προσήκει σκοπεῖν , ὅπως ἂν , μὴ τῇ ἀμετρίᾳ τῆς ἐγκρατείας τὴν δύναμιν τοῦ σώματος καταλύσαντες , ἄργον αὐτὸ καὶ ἀπρακτον πρὸς τὰ σπουδαῖα τῶν πράξεων ἀποφήγωμεν . Οὐ γὰρ δή ποτῶν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον ἄργον καὶ ἀκίνητον αὐτὸν εἶναι βεβούληται ( 32 ) , ἀλλ’ ἐνεργὸν ὑπάρχειν πρὸς τὰ καλὰ ἔχοντα , ἐν μὲν τῷ παραδείσῳ κελεύσας τὸν Ἄδαν ἐργάζεσθαι , καὶ φυλάττειν αὐτόν ( εἰ γὰρ καὶ θεωρίᾳ τῷ ῥητῷ πρόκειται , ἀλλὰ γοῦν καὶ τὸ ἴδιον ζῆλον καὶ σπουδὴς ἀξίον ) , μετὰ δὲ τὴν ἐχεῖθεν ἐκπτωσιν ἰδρύσαι τοῦ προσώπου σου ἄρτον ἐσθίειν ἀποφηνάμενος . Τὰ δὲ πρὸς τὸν Ἄδαν εἰρημένα , ὅτι πᾶσι τοῖς ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένοις ( 33 ) εἴρηται , δῆλον ἐντεύθεν . Καὶ γὰρ τὸν θάνατον ὥρισεν μὲν ὁ Θεὸς κατ’ ἐκείνου , Γῆ εἶ , καὶ εἰς τὴν ἀπελεύσῃ , εἰπών · πάντες δὲ οἱ ἐξ αὐτοῦ γεγόντες μετέσχον παραπλησίως ἐκείνου τοῦ πάθους . Προσήκει τοίνυν μηδὲν καινοτομεῖν παρὰ τὴν φύσιν καὶ τοὺς δροὺς τοῦ εὐεργέτου τῆς φύσεως ( 34 ) , ἀλλ’ ἐμμένοντα τούτοις , ἐμπράκτον ἔχειν τὸ σῶμα , μηδαμῶς ταῖς ἀμετρίαις
Lemmas: γαστήρ γάρ παιδαγωγία πάθος εἰμί κόλασις · πάθος δέ κόλασις ἀταραξία καί γαλήνη Ψυχή · γαλήνη δέ Ψυχή ἀρετή ( 28 ) γόνιμος πηγή . ἐγκράτεια δέ γαστήρ ἀγαθός ὁ ἕκαστος μετρέω πρός ὁ ὁ σῶμα δύναμις . ἔνιοι μέν γάρ καί ἐπιτείνω σφοδρός ἄλυπος ἀείδω , καί ἄνεσις μᾶλλον ἢ πόνος δοκέω διά ὁ στερέω καί ἀνένδοτος ( 29 ) ὁ ὁ σῶμα κατασκευή καί δύναμις · ὁ δέ τοερχομαι ἀνεκτός ἕτερος κίνδυνος ὑπόθεσις γίγνομαι . σῶμα γάρ πρός σῶμα τοσοῦτος εἄν τις εὑρίσκω διαφορά , ὅσος χαλκός καί σίδηρος πρός ὁ φρυγανώδης ὁ ξύλον . ὥστε ἐγκράτεια αἱρέω προσήκω πρός λόγος ὁ ὑπάρχω δύναμις . ἀείρω μέν γάρ ἐν μόνος ὁ Ψυχή κατορθόω πᾶς πᾶς ὁμοίως παρατίθημι · οἷος πραότης , ἐπιείκεια , ταπείνωσις , φρόνησις , ἀγαθωσύνη , φιλαδελφία · ὁ ἄδολος , ὁ φιλέω , ὁ συμπαθής , ὁ ἥμερος , ὁ φιλάνθρωπον · οὗτος γάρ ἐξαίρετος φημί ὁ Ψυχή ἀρετή , ἐπεί εἰς ὁ αὐτός κτῆσις τε καί καταίρω οὐδείς πλείων ὁ σῶμα ὁ Ψυχή συνεργέω πλήν ὁ βουλευτήριον αὐτός γίγνομαι ( 30 ) ὁ περί αὐτός διάσκεψις · ἐγκράτεια δέ ἕκαστος πρός ὁ δύναμις ὁ σῶμα ὁρίζω , ὥστε μήτε ἕκαστος ὁ ὑπάρχω δύναμις διέρχομαι ( 31 ) , μήτε πως ὑπέρ ὁ δύναμις ἐπεκτείνω . καί οὗτος γάρ , οἴομαι , προσήκω σκοπέω , ὅπως εἄν , μή ὁ ἀμετρία ὁ ἐγκράτεια ὁ δύναμις ὁ σῶμα καταλύω , Ἄργος αὐτός καί ἄπρακτος πρός ὁ σπουδαῖος ὁ πρᾶξις ἀποφήγωμεν . οὖον γάρ δή ποτός ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος Ἄργος καί ἀκίνητος αὐτός εἰμί βούλομαι ( 32 ) , ἀλλά ἐνεργός ὑπάρχω πρός ὁ καλός ἔχω , ἐν μέν ὁ παράδεισος κελεύω ὁ Ἄδα ἐργάζομαι , καί φυλάσσω αὐτός ( εἰμί γάρ καί θεωρία ὁ ῥητός πρόκειμαι , ἀλλά γοῦν καί ὁ ἴδιος ζῆλος καί σπουδή ἄξιος ) , μετά δέ ὁ χέω ἔκπτωσις ἱδρύω ὁ πρόσωπον σύ ἄρτος ἐσθίω ἀποφαίνω . ὁ δέ πρός ὁ Ἄδα εἴρω , ὅτι πᾶς ὁ ἐκ αὐτός γεννάω ( 33 ) εἴρω , δῆλος ἐντεῦθεν . καί γάρ ὁ θάνατος ὁρίζω μέν ὁ θεός κατά ἐκεῖνος , Γῆ εἰμί , καί εἰς ὁ ἀπέρχομαι , εἶπον · πᾶς δέ ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι μετέχω παραπλήσιος ἐκεῖνος ὁ πάθος . προσήκω τοίνυν μηδείς καινοτομέω παρά ὁ φύσις καί ὁ δροὺς ὁ εὐεργέτης ὁ φύσις ( 34 ) , ἀλλά ἐμμένω οὗτος , ἐμπράσσω ἔχω ὁ σῶμα , μηδαμῶς ὁ ἀμετρία