basilius-theology.adversus-eunomium-libri-5 pg029_0693.4
14 . Ὑμᾶι δὲ οὐκ ἀνθρώπους μόνον , ἀλλὰ καὶ πᾶσαν λογικὴν φύσιν ὑπερβαίνειν αὐτῆς τὴν κατάφωσιν . Λογικὴν δὲ νῦν τὴν ἐν τῇ κτίσει λέγω . Ὡς γὰρ μόνῳ γνωστὸς ὁ Πατὴρ , καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι · ἐτι Οὐδεὶς οἶδε τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱός · καὶ , Τὸ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ , καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ . Οὐδεὶς γὰρ οἶδε , φησί , τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ ( 91 ) · καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς ἐγνώρει εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ . Τί οὖν ἐξέχοντον τῇ γνώσει τοῦ Μονογενοῦς ἢ τοῦ ἁγίου Πνεύματος καταλείψουσιν , εἰπερ αὐτοῦ τῆς οὐσίας αὐτὴς ἔχουσι τὴν κατάληψιν ; Οὐ γὰρ δή , τῆς δυνάμεως , καὶ τῆς ἀγαθότητος , καὶ τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ τῷ Μονογενεῖ τὴν θεωρίαν προσνεμαντες , σύμμετρον ἑαυτοῖς θήσονται τῆς οὐσίας τὴν κατανόησιν . Πάν γὰρ που τὸ ἐναντίον , εἰχὸς αὐτὴν μὲν τὴν οὐσίαν ἀπερίσποτον εἶναι παντὶ , πλὴν τῷ τῷ ( 92 ) Μονογενεῖ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι · ἐκ δὲ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ ἀναγεύοντας ἡμᾶς , καὶ διὰ τῶν ποιημάτων τὸν ποιητὴν ἐννοοῦντας , τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας λαμβάνειν τὴν σύνεσιν . Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ ( 93 ) , ὁ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁ Θεὸς ἐφανέρωσεν . Ἐπεὶ γε ὅσα παρὰ τοῖς θεολόγοις περὶ οὐσίας Θεοῦ ἀναγεγράφθαι δοκεῖ τροπολογίαις τισιν ἢ καὶ ἀλληγορίαις , πρὸς ἑτέρας ἐννοίας οἱ λόγοι φέρουσιν . Ὥστε εἰ τις ἀδασαντισὼς κατὰ τὴν παράγειρον ἐκδοχὴν ψιλῶν παρίσταθαι · εἰλονευοικὴ τῷ γράμματι , πρὸς ᾿Ιουδαϊκοὺς καὶ γραώδεις μύθους ἐκτραπείς , πτωχὸς παντελῶς τῶν ἀξίων περὶ Θεοῦ νοημάτων καταγρησεται . Πρὸς γὰρ τῇ ὑλικῇ τινι ἐνοεῖν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , καὶ κατὰ τοῦτο τοῖς ἀθέοις τῶν Ἑλλήνων συμφέρεσθαι , ἐτι καὶ ποικίλην καὶ σύνθετον ὑπολήψεται ταύτην . Ἡλέκτρινον μὲν τὸ ἀπὸ ὀσφύος ἕως ἄνω τὸν Θεὸν εἶναι τοῦ προφήτου διηγουμένου , ἐκ πυρὸς δὲ συμβεβληθῆναι τὰ κάτω · ὁ δὲ μὴ πρὸς ὑψηλοτέρας ἐννοίας ἀναβαίνων διὰ τοῦ γράμματος ( 94 ) , ἀλλ’ αὐτοῦ που ταῖς σωματικαῖς ἐγκατακένων ὑπογραφαῖς , καὶ τοιαύτην τοῦ
Lemmas: 14 . ὑμέτερος δέ οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί πᾶς λογικός φύσις ὑπερβαίνω αὐτός ὁ καταφίημι . λογικός δέ νῦν ὁ ἐν ὁ κτίζω λέγω . ὡς γάρ μόνος γνωστός ὁ πατήρ , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἔτι οὐδείς οἶδα ὁ πατήρ εἰμί μή ὁ υἱός · καί , ὁ πνεῦμα πᾶς ἐρευνάω , καί ὁ βάθος ὁ Θεός . οὐδείς γάρ οἶδα , φημί , ὁ ὁ ἄνθρωπος εἰμί μή ὁ πνεῦμα ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐν αὐτός ( 91 ) · καί ὁ ὁ Θεός οὐδείς γιγνώσκω εἰμί μή ὁ πνεῦμα ὁ ἐκ ὁ Θεός . τις οὖν ἐκχέω ὁ γνῶσις ὁ Μονογενώ ἢ ὁ ἅγιος πνεῦμα καταλείπω , εἰ αὐτός ὁ οὐσία αὐτός ἔχω ὁ κατάληψις ; οὖον γάρ δή , ὁ δύναμις , καί ὁ ἀγαθότης , καί ὁ σοφία ὁ Θεός ὁ Μονογενής ὁ θεωρία προσνέμω , σύμμετρος ἑαυτοῦ τίθημι ὁ οὐσία ὁ κατανόησις . Πάν γάρ ποῦ ὁ ἐναντίος , ὁμό-στιξ αὐτός μέν ὁ οὐσία ἀπολέγω εἰμί πᾶς , πλήν ὁ ὁ ( 92 ) Μονογενής καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἐκ δέ ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός ἀναγεύω ἐγώ , καί διά ὁ ποίημα ὁ ποιητής ἐννοέω , ὁ ἀγαθότης αὐτός καί ὁ σοφία λαμβάνω ὁ σύνεσις . οὗτος γάρ εἰμί ὁ γνωστός ὁ Θεός ( 93 ) , ὁ πᾶς ἄνθρωπος ὁ θεός φανερόω . ἐπεί γε ὅσος παρά ὁ θεολόγος περί οὐσία Θεός ἀναγράφω δοκέω τροπολογία τις ἢ καί ἀλληγορία , πρός ἕτερος ἔννοια ὁ λόγος φέρω . ὥστε εἰμί τις ἀδασαντισὼς κατά ὁ παράγειρον ἐκδοχή ψιλός παρίστημι · ειλονευοικεω ὁ γράμμα , πρός Ἰουδαϊκός καί γραώδης μῦθος ἐκτρέπω , πτωχός παντελῶς ὁ ἄξιος περί Θεός νόημα καταγράφω . πρός γάρ ὁ ὑλικός τις ἑνόω ὁ οὐσία ὁ Θεός , καί κατά οὗτος ὁ ἄθεος ὁ Ἕλλην συμφέρω , ἔτι καί ποικίλος καί συντίθημι ὑπολαμβάνω οὗτος . ἠλέκτρινος μέν ὁ ἀπό ὀσφῦς ἠώς ἄνω ὁ θεός εἰμί ὁ προφήτης διηγέομαι , ἐκ πυρός δέ συμβάλλω ὁ κάτω · ὁ δέ μή πρός ὑψηλός ἔννοια ἀναβαίνω διά ὁ γράμμα ( 94 ) , ἀλλά αὐτός ποῦ ὁ σωματικός ἐγκατακενόω ὑπογραφή , καί τοιοῦτος ὁ