basilius-theology.adversus-eunomium-libri-5 pg029_0751.2
A σιν τινὰ τρίτην ἀπὸ Υἱοῦ καὶ Πατρὸς ἐκβαλλόμενον , οὐδαμοῦ μεμαθήκαμεν . Διὸ γὰρ λεγομένων πραγμάτων , θεότητός τε καὶ ( 91 ) κτίσεως , καὶ δεσποτείας καὶ δουλείας , καὶ ἀγιαστικῆς δυνάμεως , καὶ τῆς ἀγιαζομένης , τῆς τε ἐκ φύσεως ἔχουσης τὴν ἀρετὴν καὶ τῆς ἐκ προαιρέσεως κατορθούσης , ἐν ποίᾳ μερίδι τὸ Πνεῦμα τάξομεν ; 'Ἐν τοῖς ἀγιαζομένοις ; ἀλλ' αὐτὸ ἐστὶν ἀγιασμός . 'Αλλ' ἐν τοῖς ἐξ ἀνδραγαθημάτων τὴν ἀρετὴν κτωμένοις ; ἀλλὰ φύσει ἐστὶν ἀγαθόν . 'Αλλ' ἐν τοῖς λειτουργικοῖς ; ἀλλ' ἑτέρα εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα πρὸς διακονίαν ἀποστελλόμενα . Οὐ τοίνυν ὁμοδούλον ἡμῖν λέγειν αὐτὸ θεμιτόν , τὸ ἡμεμονιχὸν τῇ φύσει , οὔτε τῇ κτίσει συναριθμεῖν , τῇ θείᾳ καὶ μακαρίᾳ Τριάδι συναριθμούμενον ( 92 ) . 'Αρχαὶ μὲν γάρ , καὶ ἐξουσίαι , καὶ πᾶσα ἡ τοιαύτη κτίσις , ἐκ προσοχῆς καὶ ἐπιμελείας τὸν ἀγιασμὸν ἔχουσαι , οὐχ ἂν εἴκτως φύσει ἅγιοι εἶναι λέγοιντο . Ἐπορεγόμενοι γὰρ τοῦ καλοῦ , κατὰ τὴν ἀναλογίαν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπης , καὶ τοῦ μέτρου τῆς ἀγιωσύνης μεταλαμβάνουσι . Καὶ ὥσπερ ὁ σίδηρος , ἐν μέσῳ τῷ πυρὶ κείμενος , τὸ μὲν σίδηρος εἶναι οὐκ ἀπέβληκε , τῇ δὲ σφοδροτάτῃ πρὸς τὸ πῦρ ὁμιλίᾳ ἐκπυρακτωθεὶς , καὶ πᾶσαν εἰς ἑαυτὸν τὴν τοῦ πυρὸς φύσιν ὑποδεξάμενος , καὶ χρώματι καὶ ἐνεργίᾳ πρὸς τὸ πῦρ μεταβέβηκεν · οὕτω καὶ αἱ ἅγιαι δυνάμεις ἐκ τῆς πρὸς τὸ φύσει ἅγιον κοινωνίας δι' ὅλης τῆς ἑαυτῶν ὑποστάσεως κεχωρηκὼτα ἤδη καὶ συμπερωσιωμένων τὸν ἀγιασμὸν ἔχουσι . Διαφορὰ δὲ αὐταὶς πρὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον αὕτη , ὅτι τῷ μὲν φύσει ἡ ἀγιωσύνη , ταῖς δὲ ἐκ μετουσίας ὑπάρχει τὸ ἀγιάζεσθαι . Οἷς δὲ ἐπίσκευαστόν καὶ ἐξέρωθεν ἐπιδεδομένον ὑπάρχει τὸ ἀγαθόν , τῆς μεταπτωτῆς εἰσὶ φύσεως . Οὐ γὰρ ἂν ἐξέπεσεν ὁ 'Εωσφόρος ὁ πρωΐ ( 93 ) ἀνατέλλων , οὔτε συνετρίβη ἐπὶ τῆς γῆς , εἰ φύσει ὑπέρτε τοῦ χειρόνος ἀνεπιδέχετο . Πῶς οὖν εὐσεβὲς τῇ κτίσει αὐτὸ συντάττειν , τοσοῦτῳ μέτρῳ διωρισμένου τῆς κτίσεως ; Ἡ μὲν γὰρ κτίσις πέφυκεν ὅλῳν προκοπῆς καὶ τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως τὸν ἀγιασμὸν ἔχουσα , φύσει δὲ ( 94 ) χρωμένη αὐτεξουσῶ , καὶ μετατρέπεται ἐφ' ἑκάτερα δυναμένη , πρὸς ἐκλογὴν τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ χειρόνος · τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πηγὴ ἀγιασμοῦ . Καὶ ὡσπερ φύσει ἅγιος ὁ Πατήρ , καὶ φύσει ἅγιος ὁ Υἱός , οὕτω φύσει ἅγιον καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ τῆς ἀληθείας · διὸ καὶ ἐξαιρέτου καὶ ἰδiazούσης τῆς τοῦ ἁγίου προσωνυμίας ἕξιoται .
Lemmas: A βρόχος τις τρίτος ἀπό υἱός καί πατήρ ἐκβάλλω , οὐδαμοῦ μανθάνω . Διὸ γάρ λέγω πρᾶγμα , θεότης τε καί ( 91 ) κτίσις , καί δεσποτεία καί δουλεία , καί αγιαστικός δύναμις , καί ὁ ἁγίζω , ὁ τε ἐκ φύσις ἔχω ὁ ἀρετή καί ὁ ἐκ προαίρεσις κατορθόω , ἐν ποῖος μερίς ὁ πνεῦμα τάσσω ; Ἐν ὁ ἁγίζω ; ἀλλά αὐτός εἰμί ἁγιασμός . Αλ ἐν ὁ ἐκ ἀνδραγάθημα ὁ ἀρετή κτάομαι ; ἀλλά φύσις εἰμί ἀγαθός . Αλ ἐν ὁ λειτουργικός ; ἀλλά ἕτερος εἰμί λειτουργικός πνεῦμα πρός διακονία ἀποστέλλω . οὖον τοίνυν ὁμόδουλος ἐγώ λέγω αὐτός θεμιτός , ὁ ἡμεμονιχὸν ὁ φύσις , οὔτε ὁ κτίζω συναριθμέω , ὁ θεῖος καί μακάριος Τριάς συναριθμέω ( 92 ) . Ἀρχή μέν γάρ , καί ἐξουσία , καί πᾶς ὁ τοιοῦτος κτίσις , ἐκ προσοχή καί ἐπιμέλεια ὁ ἁγιασμός ἔχω , οὐ εἄν ἔοικα φύσις ἅγιος εἰμί λέγω . Ἐπορέγω γάρ ὁ καλός , κατά ὁ ἀναλογία ὁ πρός ὁ θεός ἀγάπη , καί ὁ μέτρον ὁ ἁγιωσύνη μεταλαμβάνω . καί ὥσπερ ὁ σίδηρος , ἐν μέσος ὁ πῦρ κεῖμαι , ὁ μέν σίδηρος εἰμί οὐ ἀποβάλλω , ὁ δέ σφοδρός πρός ὁ πῦρ ὁμιλία ἐκπυρακτόω , καί πᾶς εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὁ πυρός φύσις ὑποδείκνυμι , καί χρῶμα καί ἐνέργεια πρός ὁ πῦρ μεταβαίνω · οὗτος καί ὁ ἅγιος δύναμις ἐκ ὁ πρός ὁ φύσις ἅγιος κοινωνία διά ὅλος ὁ ἑαυτοῦ ὑπόστασις χωρέω ἤδη καί συμπερωσιωμένων ὁ ἁγιασμός ἔχω . διαφορά δέ αὐτός πρός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος οὗτος , ὅτι ὁ μέν φύσις ὁ ἁγιωσύνη , ὁ δέ ἐκ μετουσία ὑπάρχω ὁ ἁγίζω . οἷς δέ ἐπισκευάζω καί ἐξορθόω ἐπιδίδωμι ὑπάρχω ὁ ἀγαθός , ὁ μεταπτωτῆς εἰμί φύσις . οὖον γάρ εἄν ἐκπίπτω ὁ Εωσφόρος ὁ πρωΐ ( 93 ) ἀνατέλλω , οὔτε συντρίβω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί φύσις ὑπερτείνω ὁ χείρων ἀνεπιδέχετο . Πῶς οὖν εὐσεβής ὁ κτίζω αὐτός συντάσσω , τοσοῦτος μέτρον διορίζω ὁ κτίσις ; ὁ μέν γάρ κτίσις φύω ὅλος προκοπή καί ὁ πρός θεός εὐαρέστησις ὁ ἁγιασμός ἔχω , φύσις δέ ( 94 ) χράω αυτεξουω , καί μετατρέπω ἐπί ἑκάτερος δύναμαι , πρός ἐκλογή ὁ ἀγαθός καί ὁ χείρων · ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἅγιος πηγή ἁγιασμός . καί ὡς φύσις ἅγιος ὁ Πατήρ , καί φύσις ἅγιος ὁ υἱός , οὗτος φύσις ἅγιος καί ὁ πνεῦμα ὁ ὁ ἀλήθεια · διό καί ἐξαίρετος καί αἰδέομαι ὁ ὁ ἅγιος προσωνυμία ἵκω .