basilius-theology.adversus-eunomium-libri-5 pg029_0673.1
A Οἷον , τὸ σῶμα ἀπλοῦν μὲν εἶναι φησὶν ἡ πρώτη ἐν-τευξίς , ποικιλὸν δὲ ὁ λόγος ἐπιὼν δείκνυσιν , τῇ ἐπινοίᾳ αὐτὸ εἰς τὰ ἐξ ὧν σύγκειται διαλῦον , καὶ χρώμα , καὶ σχῆμα , καὶ ἀντιτυπίαν , καὶ μέγεθος , καὶ τὰ λοιπά . Πάλιν τὰ ἀνυπόστατα μὲν παντελῶς , κατὰ δὲ ἀναλυγράφησιν τινὰ τῆς ἐνοίας καὶ φαντασίας μένην ἀνατυπούμενα , ὡς δσα οἱ μυθωποιοὶ καὶ ζωγράφοι πρὸς τὴν τῶν ἐντυγχάνοντων ἐκπλῆξιν τερατεύουσι κατ' ἐπίνοιαν καὶ ταῦτα θεωρητὰ ὑπὸ τῆς συν-θέσεως λέγεται . Ὅν οὐδενὸς ἐπιμνησθείς οὗτος , ἢ ἄμα-θῶς ἢ κακουργῶς , περὶ τῆς τῶν ἀνυπάρκτον ἐπι-νοίας μόνης ἡμῖν ἐφιλοσόφησε · καὶ οὐδὲ ταύτην ὡς ἔχει φύσεως ἐξηγούμενος . Οὐ γὰρ σημαίνειν μὲν τι τὴν ἐπίνοιαν , ψευδὲς δὲ τοῦτο , φησίν · ἀλλὰ παντε-λῶς ἄσημον εἶναι τὸ ὄνομα , καὶ ἐν μόνῃ τῇ ἐκφωνήσει τὴν ὑπόστασιν ἔχειν . Καίτοι τοσούτου ἀπέχει τοῦ κατὰ τῶν ματαίων μόνον ( 32 ) καὶ ἀνυποστάτων φαντασιῶν τὸ ὄνομα τοῦτο τῆς ἐπινίας κεῖσθαι , ὥστε μετὰ τὸ πρῶτον ἡμῖν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως ἐγγινόμενον νόημα τὸ λεπτοτέραν καὶ ἀκριβειτέραν τοῦ νοηθέντος ἐπι-θύμησιν ἐπίνοιαν ὀνομάζεσθαι · ὅθεν ἡ συνθεσία καλεῖ ἐπιλογισμὸν , εἰ καὶ μὴ οἰκείως ( 33 ) . Οἷον τοῦ σίτου νόημα ἐστὶν ἀπλοῦν ἐνυπάρχον πᾶσι , καὶ φανέντα γνωρίζομεν · ἐν δὲ τῇ ἀκρίδει περὶ αὐτοῦ ἐξετάσει , θεωρία τε πλείων ( 34 ) προσέρχεται , καὶ προσγγορίαι διάφοροι τῶν νοηθέντων σημαντικαί . Τὸν γὰρ αὐτὸν σῖτον νῦν μὲν καρπὸν λέγομεν , νῦν δὲ σπέρμα , καὶ πάλιν τροφήν · καρπὸν μὲν , ὡς τέλος τῆς παρεληλυθόσης γεωργίας · σπέρμα δὲ , ὡς ἀρχὴν τῆς μελλούσης · τροφήν δὲ , ὡς κατὰλλογον εἰς προσθήκην τῷ τοῦ προσφερομένου σώματι . Τούτων ἐν ἑκάστῳ τῶν λεγομένων καὶ κατ' ἐπίνοιαν θεωρεῖται , καὶ τῷ φθόγγῳ τῆς γλώσσης οὐ συναπέρχεται · ἀλλὰ τῇ ψυχῇ τὸ νενοημένον ἐνδύεται καὶ τὸ νοήματα . Καὶ ἀπλῶς , πάντα τὰ τῇ ( 35 ) αἰσθήσει γνῶριμα , καὶ ἀπλῶς μὲν εἶναι τῷ ὑποκειμένῳ δοκοῦντα , ποικιλὸν δὲ λόγον κατὰ τὴν θεωρίαν ἐπιδέχομενα , ἐπίνοι θεωρεῖ λέγεται .
Lemmas: A Οἷος , ὁ σῶμα ἀπολόω μέν εἰμί φημί ὁ πρῶτος ἐντυγχάνω , ποικίλος δέ ὁ λόγος ἐπέρχομαι δείκνυμι , ὁ ἐπίνοια αὐτός εἰς ὁ ἐκ ὅς σύγκειμαι διαλύω , καί χρώμα , καί σχῆμα , καί ἀντιτυπία , καί μέγεθος , καί ὁ λοιπός . πάλιν ὁ ἀνυπόστατος μέν παντελῶς , κατά δέ ἀναλυγράφησιν τις ὁ ενοια καί φαντασία μένω ἀνατυπόω , ὡς δσοι ὁ μυθοποιός καί ζωγράφος πρός ὁ ὁ ἐντυγχάνω ἔκπληξις τερατεύω κατά ἐπίνοια καί οὗτος θεωρητός ὑπό ὁ σύν-θεσις λέγω . ὅς οὐδείς ἐπιμιμνήσκομαι οὗτος , ἢ ἄμαθος ἢ κακοῦργος , περί ὁ ὁ ἀνύπαρκτος ἐπίνοια μόνος ἐγώ φιλοσοφέω · καί οὐδέ οὗτος ὡς ἔχω φύσις ἐξηγέομαι . οὖον γάρ σημαίνω μέν τίς ὁ ἐπίνοια , ψευδής δέ οὗτος , φημί · ἀλλά παντελής ἄσημος εἰμί ὁ ὄνομα , καί ἐν μόνος ὁ ἐκφώνησις ὁ ὑπόστασις ἔχω . καίτοι τοσοῦτος ἀπέχω ὁ κατά ὁ μάταιος μόνος ( 32 ) καί ἀνυπόστατος φαντασία ὁ ὄνομα οὗτος ὁ ἐπινίας κεῖμαι , ὥστε μετά ὁ πρῶτος ἐγώ ἀπό ὁ αἴσθησις ἐγγίγνομαι νόημα ὁ λεπτός καί ἀκριβής ὁ νοέω ἐπιθύμησις ἐπίνοια ὀνομάζω · ὅθεν ὁ συνθεσία καλέω ἐπιλογισμός , εἰμί καί μή οἰκεῖος ( 33 ) . οἷος ὁ σῖτος νόημα εἰμί ἀπολόω ἐνυπάρχω πᾶς , καί φαίνω γνωρίζω · ἐν δέ ὁ ἀκρίς περί αὐτός ἐξέτασις , θεωρία τε πλείων ( 34 ) προσέρχομαι , καί προσγγορίαι διάφορος ὁ νοέω σημαντικός . ὁ γάρ αὐτός σῖτος νῦν μέν καρπός λέγω , νῦν δέ σπέρμα , καί πάλιν τροφή · καρπός μέν , ὡς τέλος ὁ παρέρχομαι γεωργία · σπέρμα δέ , ὡς ἀρχή ὁ μέλλω · τροφή δέ , ὡς καταλλογος εἰς προσθήκη ὁ ὁ προσφέρω σῶμα . οὗτος ἐν ἕκαστος ὁ λέγω καί κατά ἐπίνοια θεωρέω , καί ὁ φθόγγος ὁ γλῶσσα οὖον συναπέρχομαι · ἀλλά ὁ Ψυχή ὁ νοέω ἐνδύω καί ὁ νόημα . καί ἀπλόος , πᾶς ὁ ὁ ( 35 ) αἴσθησις γνώριμος , καί ἀπλόος μέν εἰμί ὁ ὑπόκειμαι δοκέω , ποικίλος δέ λόγος κατά ὁ θεωρία ἐπιδέχομαι , ἐπίνοια θεωρέω λέγω .