basilius-theology.adversus-eunomium-libri-5 pg029_0681.2
12 . Ὦλως δὲ , τὸ οἴεσθαι τοῦ ἐπὶ πάντων Θεοῦ αὐτὴν τὴν οὐσίαν ἐξευρεῖναι , πῶς ὑπερηφανίας ἐστὶ καὶ φυσώσεως ! Σχεδὸν γὰρ καὶ αὐτὸν ἀποκρίπτουσι τῇ μεγαλαυχίᾳ τὸν εἰπόντα : Ἐπάνω τῶν ἀστρῶν θήσομαι τὸν θρόνον μου · οἱ γε οὐχὶ ἀστέρας , ἢ οὐρανοὺ κατατολμοῦσιν , ἀλλ’ αὐτὴν ἐμβατεύειν τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων τὴν οὐσίαν ἀλαζονεύονται . Ἐξετάσωμεν γὰρ αὐτόν , πόθεν αὐτὴς φησιν ἐν περινοία γεγενῆσθαι . Ἄρ’ ἐκ τῆς κοινῆς ἐννοίας ( 78 ) ; Ἄλλ’ αὐτὴ τὸ εἶναι τὸν Θεόν , οὐ τὸ τί εἶναι ἡμῖν ὑποβάλλει . Ἄλλ’ ἐκ τῆς διδασκαλίας τοῦ Πνεύματος ; Ποίας ; ἢ τῆς ποῦ κειμένης ; Οὐχ ὁ μὲν μέγας Δαβὶδ , ᾧ τὰ ἀδηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς ἑαυτοῦ σοφίας ἐδήλωσεν ὁ Θεός , φανερῶς ὁμολογεῖ ( 79 ) τῆς γνώσεως τὸ ἀπρόσιτον , λέγων : Ἐθαυμαστώθη ἡ γνῶσις ( 80 ) σου ἐξ ἐμοῦ , ἐκραταιώθη · οὐ μὴ δύναμαι πρὸς αὐτήν ; Ἡσαΐας δὲ , ὁ ἐν θεωρίᾳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ γενόμενος , τί περὶ τῆς θείας οὐσίας ἐδήλωσεν ἡμῖν ; ὅς γε ἐν τῇ περὶ Χριστοῦ προφητείᾳ διαμαρτύρεται λέγων : Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται ; Τί δὲ τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς Παῦλος , ὁ λαλοῦντα ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστόν , ὁ ἕως τρίτου ἀρχαίας οὐρανοῦ , ὁ τὰ ἀδήρητα ἀκούσας ῥήματα , ἃ οὐκ ἔδει ἀνθρώπῳ λαλῆσαι , τίνα ἡμῖν περὶ οὐσίας Θεοῦ διδασκαλίαν ἀφήκεν ; ὅς γε ὅτε εἰς τοὺς μερικους τῆς οἰκονομίας διέκυψε λόγους , σὺν ἰλιγγίᾳ πρὸς τὸ τῆς θεωρίας ἀδιέξοδον , εἰκὴν τὴν ἐξέδωκε τὴν φωνήν · Ὦ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ · ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ , καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ! Εἰ δὲ ταῦτα τοῖς εἰς τὴν Παύλου γνώσεως μέρερον ἐφθάκοσιν ἀνέγκτα , πῶς ὁ τύφος τῶν ἐπαγγελλομένων εἰδέναι τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν ; Οὐκ ἥδεως ἂν ἐρωτήσαιμι περὶ τῆς γῆς ἐφ’ ἧς ἔντασι , καὶ ἀφ’ ἧς γεγονάσι , τί ποτε λέγουσι ; τίνα αὐτῆς τὴν οὐσίαν ἀπαγγέλλουσι ἡμῖν ; Ἴνα , ἐὰν ἄρα περὶ τῶν γαμᾶι καὶ ὑπὸ τοῖς ποσὶ κειμένων ἀναντιρρήτως ἡμῖν διαλέγηται , τότε αὐτοῖς καὶ περὶ τῶν ἐπέκεινα πάσης ἐννοίας διατεινομένοις πιστεύσωμεν . Τίς οὖν τῆς γῆς ἢ οὐσία ; ποῖος τρόπος τῆς καταλήψεως ; Ἀποκρινάσθωσαν ἡμῖν , πότερον λόγος ἐφίκετο ταύτης , ἢ αἴσθησις ; καὶ εἰ μὲν τὴν αἴσθησιν φήσουσι , ποία τῶν αἰσθήσεων ἐστὶ καταληπτική ; Ὀράσει ; Ἄλλὰ χρωμάτων ἐστὶν ἀντιληπτικὴ αὐτῆς . Ἄλλ’ ἀφῇ ; Καὶ αὐτὴ ( 81 ) σκληρότητος καὶ ἀπαλότητος , καὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , καὶ τῶν τοιούτων ἐστὶ διακριτική , ὧν οὐδὲν ἂν τις οὐσίαν εἴποι , μὴ εἰς ἐσχάτον παρανοίας ὑπενεχύεις . Περὶ γεύσεως δὲ καὶ ὀσφρήσεως τί χρή καὶ
Lemmas: 12 . Ὦλος δέ , ὁ οἴομαι ὁ ἐπί πᾶς Θεός αὐτός ὁ οὐσία ἐξευρίσκω , πῶς ὑπερηφανία εἰμί καί φύσωσις ! σχεδόν γάρ καί αὐτός αποκριπτους ὁ μεγαλαυχία ὁ εἶπον : ἐπάνω ὁ ἄστρον τίθημι ὁ θρόνος ἐγώ · ὁ γε οὐ ἀστήρ , ἢ οὐρανός κατατολμάω , ἀλλά αὐτός ἐμβατεύω ὁ Θεός ὁ ὅλος ὁ οὐσία ἀλαζονεύομαι . ἐξετάζω γάρ αὐτός , πόθεν αὐτός φημί ἐν περίνοια γίγνομαι . ἄρα ἐκ ὁ κοινός ἔννοια ( 78 ) ; ἄλλος αὐτός ὁ εἰμί ὁ Θεός , οὖον ὁ τίς εἰμί ἐγώ ὑποβάλλω . ἄλλος ἐκ ὁ διδασκαλία ὁ πνεῦμα ; Ποίας ; ἢ ὁ ποῦ κεῖμαι ; οὐχ ὁ μέν μέγας Δαυίδ , ὅς ὁ ἄδηλος καί ὁ κρύφιος ὁ ἑαυτοῦ σοφία δηλόω ὁ Θεός , φανερῶς ὁμολογέω ( 79 ) ὁ γνῶσις ὁ ἀπρόσιτος , λέγω : θαυμαστόω ὁ γνῶσις ( 80 ) σύ ἐκ ἐγώ , κραταιόω · οὖον μή δύναμαι πρός αὐτός ; Ἠσαΐας δέ , ὁ ἐν θεωρία ὁ δόξα ὁ Θεός γίγνομαι , τίς περί ὁ θεῖος οὐσία δηλόω ἐγώ ; ὅς γε ἐν ὁ περί Χριστός προφητεία διαμαρτύρομαι λέγω : ὁ γενεά αὐτός τίς διηγέομαι ; τις δέ ὁ σκεῦος ὁ ἐκλογή Παῦλος , ὁ λαλέω ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ Χριστός , ὁ ἠώς τρίτος ἀρχαῖος οὐρανός , ὁ ὁ αδήριτος ἀκούω ῥῆμα , ὁ οὐ ἐσθίω ἄνθρωπος λαλέω , τίς ἐγώ περί οὐσία Θεός διδασκαλία ἀφίημι ; ὅς γε ὅτε εἰς ὁ μερικός ὁ οἰκονομία διακύπτω λόγος , σύν ἰλιγγιάω πρός ὁ ὁ θεωρία ἀδιέξοδος , εἰκή ὁ ἐκδίδωμι ὁ φωνή · ὦ βάθος πλοῦτος καί σοφία καί γνῶσις Θεός · ὡς ἀνεξερεύνητος ὁ κρίμα αὐτός , καί ἀνεξιχνίαστος ὁ ὁδός αὐτός ! εἰμί δέ οὗτος ὁ εἰς ὁ Παῦλος γνῶσις μέρα φθάνω ἀνέγκτα , πῶς ὁ τύφος ὁ ἐπαγγέλλω οἶδα ὁ Θεός ὁ οὐσία ; οὐ ἡδύς εἄν ἐρωτάω περί ὁ γῆ ἐπί ὅς ἔντασις , καί ἀπό ὅς γίγνομαι , τίς ποτός λέγω ; τίς αὐτός ὁ οὐσία ἀπαγγέλλω ἐγώ ; ἵνα , ἐάν ἄρα περί ὁ γαμή καί ὑπό ὁ πούς κεῖμαι ἀναντίρρητος ἐγώ διαλέγω , τότε αὐτός καί περί ὁ ἐπέκεινα πᾶς ἔννοια διατείνω πιστεύω . Τῖς οὖν ὁ γῆ ἢ οὐσία ; ποῖος τρόπος ὁ κατάληψις ; ἀποκρίνω ἐγώ , πότερος λόγος ἐφικνέομαι οὗτος , ἢ αἴσθησις ; καί εἰμί μέν ὁ αἴσθησις φημί , ποῖος ὁ αἴσθησις εἰμί καταληπτικός ; ὅρασις ; ἀλλά χρῶμα εἰμί ἀντιληπτικός αὐτός . ἄλλος ἀφίημι ; καί αὐτός ( 81 ) σκληρότης καί ἀπαλότητα , καί θερμός καί ψυχρός , καί ὁ τοιοῦτος εἰμί διακριτικός , ὅς οὐδείς εἄν τις οὐσία εἶπον , μή εἰς σχάζω παράνοια ὑποφέρω . περι γεῦσις δέ καί ὄσφρησις τίς χρή καί