basilius-theology.adversus-eunomium-libri-5 pg029_0745.2
BAS . Πρῶτον μὲν οὖν πῶς δυνατὸν ἐκ τῶν δημιουργημάτων τὰς οὐσίας ἀναλογίζεσθαι , ἐγὼ μὲν οὐχ ὁρῶ . Δυνάμεως γάρ , καὶ σοφίας , καὶ τέχνης , οὐχὶ δὲ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἐνδεικτικά ἐστι ποιήματα . Καὶ οὐδὲ αὐτὴν πᾶσαν τοῦ δημιουργοῦ τὴν δύναμιν ἀναγκαίως παρίστησιν , ἐκδεχομένου ποτὲ τὸν τεχνίτην μὴ πᾶσαν ἑαυτοῦ τὴν ἰσχὺν ἐναποθέσθαι ταῖς ἐνεργείαις , ἀλλ’ ὑφεῖμένοις πολλάκις ἐπὶ τῶν ἔργων τῆς τέχνης τοῖς τόνοις ( 56 ) χρῆσθαι . Εἰ δὲ καὶ ὅλην τὴν δύναμιν ἐπὶ τὸ ἔργον ἀνακινήσειε , καὶ οὕτως ἂν ὑπάρχοι τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ διὰ τῶν ἔργων ἀναμετρεῖσθαι , οὐχὶ δὲ τὴν οὐσίαν , ἥτις ποτὲ ἐστι , καταλαμθάνεσθαι . Εἰ δὲ διὰ τὸ ἀπλοῦν καὶ ἀσύνθετον τῆς θείας φύσεως τῇ μὲν δυνάμει σύνδρομον τίθεσθαι τὴν οὐσίαν , καὶ διὰ τὴν προσούσαν ἀγαθότητα τῷ θεῷ ὅλην μὲν κεινῆσθαι λέγει ( 57 ) τὴν τοῦ Πατρὸς δύναμιν εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ , ὅλην δὲ πάλιν τὴν τοῦ Μονογενοῦς εἰς τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος , ὥστε ἐκ μὲν τοῦ Πνεύματος τὴν τοῦ Μονογενοῦς δύναμιν θεωρεῖσθαι , ὁμοῦ δὲ καὶ τὴν οὐσίαν , ἐκ δὲ τοῦ Μονογενοῦς πάλιν τὴν τοῦ Πατρὸς δύναμιν τε καὶ οὐσίαν καταλαμβάνεσθαι : σκοπεῖτε τὸ συναγόμενον . Ἐξ ὧν γὰρ ἐπεχείρησε τὸ ἀνόμοιον συστήσαι τῆς οὐσίας , ἐκ τούτων ἐφάνη κατασκευάζων τὴν ὁμοιότητα . Εἰ γὰρ οὐδὲν ἔχει κοινὸν ἡ δύναμις πρὸς τὴν οὐσίαν , πῶς ἐκ τῶν δημιουργημάτων , ἀπερ δυνάμεώς ἐστιν ἀποτελέσματα , πρὸς τὴν κατάληψιν αὐτῆς ὠδηγήθη ; εἰ δὲ ταυτὸν οὐσία τε ἐστι καὶ δύναμις , τὸ τὴν δύναμιν χαρακτηρίζον χαρακτηρίζει πάντως καὶ τὴν οὐσίαν . Ὥστε τὰ δημιουργήματα , ὡς σὺ φῃς , οὐ πρὸς τὸ ἀνόμοιον τῆς οὐσίας , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀκριβεστάτην τῆς ὁμοιότητος φέρει . Πάλιν μέντοι καὶ τοῦτο τὸ ἔγχειρημα τὸν ἡμέτερον μᾶλλον ἢ τὸν αὐτοῦ λόγον συνίστησιν . Ἡ γὰρ οὐδαμοθεν ἔχει παραχθῆσθαι τῶν εἰρημένων τὰς ἀποδείξεις , ἢ εἴπερ ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων τὰς εἰκόνας λαμβάνοι , εὑρήσει οὐκ ἐκ τῶν ἔργων τοῦ τεχνίτου ἐν περινοίᾳ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γινομένους ἡμᾶς , ἀλλ’ ἐκ τοῦ γεννηθέντος τὴν τοῦ γεγεννηκότος φύσιν ἐπιγιγνώσκοντας . Οὐ γὰρ ἐκ τῆς οἰκίας τὴν οὐσίαν τοῦ οἰκοδόμου καταλαβεῖν δυνατὸν · ἐκ μέντοι τοῦ γεννήματος νοῦσαι ῥάδιον τοῦ γεγεννηκότος τὴν φύσιν . Ὥστε εἰ μὲν δημιούργημα ὁ Μονογενής , οὐ παρίστησιν ἡμῖν τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν · εἰ δὲ γνωρίζει ἡμῖν δι’ ἑαυτοῦ τὸν Πα - D εἰκῶν τοῦ Θεοῦ , καὶ ( 58 ) ὑποστάσεως χαρακτήρ .
Lemmas: BAS . Πρῶτος μέν οὖν πῶς δυνατός ἐκ ὁ δημιούργημα ὁ οὐσία ἀναλογίζομαι , ἐγώ μέν οὐ ὁράω . Δύναμις γάρ , καί σοφία , καί τέχνη , οὐ δέ ὁ οὐσία αὐτός ἐνδεικτικός εἰμί ποίημα . καί οὐδέ αὐτός πᾶς ὁ δημιουργός ὁ δύναμις ἀναγκαῖος παρίστημι , ἐκδέχομαι ποτέ ὁ τεχνίτης μή πᾶς ἑαυτοῦ ὁ ἰσχύς ἐναποτίθημι ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ὑφίημι πολλάκις ἐπί ὁ ἔργον ὁ τέχνη ὁ τόνος ( 56 ) χράω . εἰμί δέ καί ὅλος ὁ δύναμις ἐπί ὁ ἔργον ἀνακινέω , καί οὕτως εἄν ὑπάρχω ὁ ἰσχύς αὐτός διά ὁ ἔργον ἀναμετρέω , οὐ δέ ὁ οὐσία , ὅστις ποτέ εἰμί , καταλαμβάνω . εἰμί δέ διά ὁ ἀπολόω καί ἀσύνθετος ὁ θεῖος φύσις ὁ μέν δύναμις σύνδρομος τίθημι ὁ οὐσία , καί διά ὁ πρόσειμι ἀγαθότης ὁ θεός ὅλος μέν κινέω λέγω ( 57 ) ὁ ὁ πατήρ δύναμις εἰς ὁ γέννησις ὁ υἱός , ὅλος δέ πάλιν ὁ ὁ Μονογενώ εἰς ὁ ὑπόστασις ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὥστε ἐκ μέν ὁ πνεῦμα ὁ ὁ Μονογενώ δύναμις θεωρέω , ὁμοῦ δέ καί ὁ οὐσία , ἐκ δέ ὁ Μονογενώ πάλιν ὁ ὁ πατήρ δύναμις τε καί οὐσία καταλαμβάνω : σκοπέω ὁ συνάγω . ἐς ὅς γάρ ἐπιχειρέω ὁ ἀνόμοιος συνίστημι ὁ οὐσία , ἐκ οὗτος φαίνω κατασκευάζω ὁ ὁμοιότης . εἰμί γάρ οὐδείς ἔχω κοινός ὁ δύναμις πρός ὁ οὐσία , πῶς ἐκ ὁ δημιούργημα , ὅσπερ δύναμις εἰμί ἀποτέλεσμα , πρός ὁ κατάληψις αὐτός ὁδηγέω ; εἰμί δέ τατός οὐσία τε εἰμί καί δύναμις , ὁ ὁ δύναμις χαρακτηρίζω χαρακτηρίζω πάντως καί ὁ οὐσία . ὥστε ὁ δημιούργημα , ὡς σύ φημί , οὖον πρός ὁ ἀνόμοιος ὁ οὐσία , ἀλλά πρός ὁ ἀκριβής ὁ ὁμοιότης φέρω . πάλιν μέντοι καί οὗτος ὁ ἐγχείρημα ὁ ἡμέτερος μᾶλλον ἢ ὁ αὐτός λόγος συνίστημι . ὁ γάρ οὐδαμόθεν ἔχω παράγω ὁ εἴρω ὁ ἀποδείκνυμι , ἢ εἴπερ ἐκ ὁ ἀνθρώπινος ὁ εἰκών λαμβάνω , εὑρίσκω οὐ ἐκ ὁ ἔργον ὁ τεχνίτης ἐν περίνοια ὁ οὐσία αὐτός γίγνομαι ἐγώ , ἀλλά ἐκ ὁ γεννάω ὁ ὁ γεννάω φύσις ἐπιγιγνώσκω . οὖον γάρ ἐκ ὁ οἰκίον ὁ οὐσία ὁ οἰκοδόμος καταλαμβάνω δυνατός · ἐκ μέντοι ὁ γέννημα νοέω ῥούδιον ὁ γεννάω ὁ φύσις . ὥστε εἰμί μέν δημιούργημα ὁ Μονογενής , οὖον παρίστημι ἐγώ ὁ πατήρ ὁ οὐσία · εἰμί δέ γνωρίζω ἐγώ διά ἑαυτοῦ ὁ Πα - D εἰκών ὁ Θεός , καί ( 58 ) ὑπόστασις χαρακτήρ .