basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0239.1
πλοῦτον ἀορῶν τοῦ θαύματος , ἀφωνός τις ὑπ' ἐκπλήξεως γίνομαι · οὐχ εὑρίσκω γὰρ λόγους ἰσορρόπους τοῖς πράγμασι . Πῶς παραδόξως ὠνηθὼν τὴν παραδόξον χάριν · πῶς τὴν πηγὴν τῆς φιλανθρωπίας δοξάσω · πῶς τὸν ποταμὸν τῆς φιλανθρωπίας χρυῶ · πῶς παρθενικοῦ κατατολμῶν πελάγους καὶ βυθὸν ἀνερευνῶν μυστηρίου μεγάλου , εἰ μὴ σύ με διδάξης , ἡ Θεοτόκος , οἷον τινὰ κολυμβῆτην ἀπειρον , ἀποδύσασθαι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης ; εἶτα τὸ στόμα τῆς διανοίας ἐλέους πληρώσασα ( 60 ) , πρὸς τὸ βάθος καταδύναι τῆς σῆς κυοφορίας · ὡς ἂν ᾖω τὸ στέλεχος σου περιλαμπόμενον , εὑρὼν τὸν ἐν σοὶ τῆς ἀληθείας μαργαρίτην ; Καὶ μοι συγγωνίζου πρὸς τὴν ταύτης κατάληψιν , ἵνα διδάχῃς παρὰ σοῦ , λέγειν δυνήω περὶ σοῦ , οὐχὶ πῶς ἐκεῖς σαρκωθέντα τὸν Λόγον · ὑπὲρ τὸ πῶς ( 61 ) γὰρ ἐστιν ὁ τοῦ τόκου μου τρόπος · ἀλλ' ὅτι καὶ μήτηρ γέγονας , καὶ παρθένος ἔμεινας · ὥσπερ ὁ τεχθεὶς ἐκ σοῦ ἀνθρώπος γέγονεν ἀκωλῶς , καὶ θεὸς ἔμεινεν ἀληθῶς , ἐπανορθῶνμενος τὸ πλάσμα τῶν ἰδίων χειρῶν · αὐτὸς γὰρ ἐστιν ὁ καὶ καταρχὰς τὸν ἄνθρωπον διαπλάσας , ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν δι' ἑαυτοῦ ἀναπλάσας , αὐτὸς λαβὼν γοῦν τὸν Ἄδαμ ἀπὸ τῆς γῆς κατεσκεύασε , καὶ τῇ παρ' αὐτοῦ ἐμπνεύσει τοῦτον ἐψύχωσεν · ἀλλ' οὐχ ἔδειξεν αὐτῷ τῆς πλάσεως τὸν τρόπον , προαναστέλλων αὐτοῦ τὸ περίεργον ὀρέγος · ἵνα πηλοῦ καὶ ψυχῆς γνῶνὼν τὴν σύνθεσιν , μηδὲ Θεοῦ καὶ σαρκὸς ἐρευνήσῃ τὴν ἕνωσιν , μονοσυχὴ λέγων αὐτῷ · Μὴ πρὸς οὐρανὸν ὡψώθηναι τολμήσεις , χαμαίπτερος ὑπάρχων . Γνῶθι σαυτόν , πῶς ἐπλάσθης , πῶς ἐμορφώθης , πῶς ἐψυχώθης , πῶς ἐν τῷ σώματί σου κατοική τὸ ἀσώματον . Ἄρα πᾶσι τοῖς τοῦτο συνεκτείνεται μέλεσιν , ἢ ἐνὶ μόνῳ περιέρχεται συνεσλούμενον ; Ἄλλ' εἰ μὲν ἐκτείνεται , πολὺ τὸ ἀνθρώπουσωμάτων γὰρ ἴδιόν ἐστι τὸ ἐκτείνεσθαι · τὴν δὲ ψυχὴν ἀπαντες οἴδαμεν ἀσώματον . Εἰ δὲ γε συστρέλλεται πλεῖον ἀνοητέρον · οὐ γὰρ σῶμα μόνον ἐξρύθησεται · τὸ ἀσώματον ( 62 ) , εἴπερ ἐν τινὶ μέρει συστρέλεται τοῦ σώματος , ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ μέλη νεκρὰ δεῖχθήσεται τῆς ζωοποιούσης ἀφεστηκότα ψυχῆς .
Lemmas: πλοῦτος ἄορ ὁ θαῦμα , ἄφωνος τις ὑπό ἔκπληξις γίγνομαι · οὐ εὑρίσκω γάρ λόγος ἰσόρροπος ὁ πρᾶγμα . Πῶς παράδοξος ὠνέομαι ὁ παράδοξος χάρις · πῶς ὁ πηγή ὁ φιλανθρωπία δοξάζω · πῶς ὁ ποταμός ὁ φιλανθρωπία χρυῶ · πῶς παρθενικός κατατολμάω πέλαγος καί βυθός ἀνερευνάω μυστήριον μέγας , εἰμί μή σῦς ἐγώ διδάσκω , ὁ Θεοτόκος , οἷος τις κολυμβητής ἤπειρος , ἀποδύω ὁ παλαιός ἄνθρωπος ὁ φθείρω κατά ὁ ἐπιθυμία ὁ ἀπάτη ; εἶτα ὁ στόμα ὁ διάνοια ἔλεος πληρόω ( 60 ) , πρός ὁ βάθος καταδύω ὁ σός κυοφορία · ὡς εἄν ἠώς ὁ στέλεχος σύ περιλάμπω , εὑρίσκω ὁ ἐν σύ ὁ ἀλήθεια μαργαρίτης ; καί ἐγώ συγγωνιζεω πρός ὁ οὗτος κατάληψις , ἵνα διδαχή παρά σύ , λέγω δύναμαι περί σύ , οὐ πῶς ἐκεῖσε σαρκόω ὁ Λόγος · ὑπέρ ὁ πῶς ( 61 ) γάρ εἰμί ὁ ὁ τόκος ἐγώ τρόπος · ἀλλά ὅτι καί μήτηρ γίγνομαι , καί παρθένος μένω · ὥσπερ ὁ τίκτω ἐκ σύ ἄνθρωπος γίγνομαι ἀκωλῶς , καί θεός μένω ἀληθής , ἐπανορθόω ὁ πλάσμα ὁ ἴδιος χείρ · αὐτός γάρ εἰμί ὁ καί καταρχή ὁ ἄνθρωπος διαπλάσσω , ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα διά ἑαυτοῦ ἀναπολάζω , αὐτός λαμβάνω γοῦν ὁ Άδαμ ἀπό ὁ γῆ κατασκευάζω , καί ὁ παρά αὐτός ἐμπνέω οὗτος ψυχόω · ἀλλά οὐ δείκνυμι αὐτός ὁ πλάσις ὁ τρόπος , προαναστέλλω αὐτός ὁ περίεργος ὀρέγω · ἵνα πηλός καί Ψυχή γιγνώσκω ὁ σύνθεσις , μηδέ Θεός καί σάρξ ἐρευνάω ὁ ἕνωσις , μονοσυχὴ λέγω αὐτός · μή πρός οὐρανός ὁράω τολμάω , χαμαίπτερος ὑπάρχω . γιγνώσκω σεαυτοῦ , πῶς πλάσσω , πῶς μορφόω , πῶς ψυχόω , πῶς ἐν ὁ σῶμα σύ κατοικέω ὁ ἀσώματος . ἄρας πᾶς ὁ οὗτος συνεκτείνω μέλος , ἢ ἐν μόνος περιέρχομαι συνεσλουμενω ; ἄλλος εἰμί μέν ἐκτείνω , πολύς ὁ ανθρωπουσωμα γάρ ἴδιος εἰμί ὁ ἐκτείνω · ὁ δέ ψυχή ἅπας οἶδα ἀσώματος . εἰμί δέ γε συστρέλλεται πλείων ἀνοητέρον · οὖον γάρ σῶμα μόνος ἐξαρύω · ὁ ἀσώματος ( 62 ) , εἴπερ ἐν τις μέρος συστρέλεται ὁ σῶμα , ἀλλά καί ὁ λοιπάς μέλος νεκρός δείκνυμι ὁ ζῳοποιέω ἀφίστημι Ψυχή .