basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0087.1
δουλείας ἐλευθερία · πρὸς ποικίλας δαιμόνων θεραπείας τὴν ψυχὴν ἐρρίμμενην ἀνίστησι . Τί γὰρ τῶν τῆς κτίσεως μερῶν ὑπῆρχε τοῖς ἀνθρώποις ἀθρήσκευον ; Οὔ γε ἄγρις ἐρπετόν , καὶ κτηνόν , τοῦ τοῦ κτίσαντος κατεδείσαν σέβας , καὶ φύσις ἄλογος ὑπὸ τῶν λογικῶν ἐθρησκεύετο . Παρ᾽ Αἰγυπτίοις δὲ τὸ πάθος εἶχεν ἐπίτασιν . Οὐχ ἡρωοῦντο γὰρ τοὺς ἤπειρωτάς , ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν ὕδατος θεοὺς ἐδανείζοντο · καὶ πάντα Θεὸς παρ᾽ ἐκείνοις . Ταύτην καὶ παρ᾽ Ἑβραίοις τὴν νόσον ὁρῶν ὁ Μωϋσῆς ἠμυλεύουσαν , ἐχρυολοῦν τὸ πάθος ἔδοξ · Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἷς ἐστιν . Οὔπω γὰρ τὴν Τριάδα χρηστεῖν καιρὸς , οὔπω τὰς ὑποστάσεις χρηστεῖν ἠδύνατο , ἐτι γάλακτι τρέφει θεογνωσίας τοὺς νηπίους τὴν ἐννοίαν · ἡρχεῖτο μὲν γὰρ τῆς θεογνωσίας διδασκαλίας , μίαν αὐτῶν φύσιν ὑπαγορεύων εἶναι θεότητος , ἵνα δῆμον ὅλον θεῶν ( 69 ) τῆς ψυχῆς ἐξορίσῃ . Ἡρκεῖ γὰρ τοῖς ἐκ τοιαύτης πλάνης ἀποσπώμενοις ἵνα πρῶτα τῆς θεογνωσίας μαθήματα . Διὰ τοῦτο διδάξας τὴν μονάδα τῆς φύσεως , τὴν τριάδα τῶν ὑποστάσεων διδάσκειν κατὰ καιρὸν ὑπερέθετο · τὸ γὰρ τῆς ψυχῆς δυσπαθές , ἐπισφαλὲς πρὸς ἐπίγνωσιν . Φοβεῖται γὰρ μή , τριάδα διδάσκων θεότητος , πολλοὺς τινὰς θεοὺς παρ᾽ Ἰουδαίοις χρηστεῖν νομίζηται . Αἰνύμασι δὲ μόνοις τέως χειραγωγεῖ τοὺς ἀκούοντας , καὶ μικρὸν τὸν αὐγὴς ἐπανοίγων ἐπαύετο . Καθάπερ οἱ τοὺς ἄρτι τοῦ νοσεῖν ὀφθαλμοὺς παυσασμένους , πρὸς τὸ φέγγος γυμνάζοντες , τοῦ μὲν ἡλίου τὰς ἀκτῖνας τοῖς πεπονθόσιν ἀποστερίζουσι , διὰ τινὸς δὲ παραπετάσματος τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ φωτὶ ἀποκλαιοῦσι , τοῦτο ποιῶν ὁ μακάριος Μωϋσῆς , καὶ τυφλώτοντα τῷ τῆς ειδωλολατρίας πάθει τὸν λαὸν διὰ θεογνωσίας ἰώμενος , οὔπω θαρσεῖ τὴν ἀπασὴν τῆς γνώσεως αὐγὴν ἐκπατάσαι · ἀμυδροῖς δὲ φθέγγεσι ( 70 ) τοῖς αἰνύμασι χρῶμενος , ὑπανοίγει τὴν τριάδος φῶς . Τί γὰρ φησι ; Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἷς ἐστιν . Ἕνα μηνύει , καὶ τρίτον ἐπονομάζει · περὶ ἑνὸς διαλέγεται , καὶ τριπλασιάζει τὴν φωνήν , ἵνα τὰς ὑποστάσεις μαρτύρηται . Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἷς ἐστιν · μονοῦνχι λέγων εἰς τὴν οὐσίαν , ἀλλ᾽ ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι . Καὶ πάλιν ἑτέρωθι · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν . Τῇ τῆς φωνῆς προφορά τὰς ὑποστάσεις αἰνύτεται . Καὶ πάλιν · Δεῦτε καταβάδτες συγχέωμεν αὐτῶν τὰς γλώσσας ( 71 ) . Καὶ πολλοχοῦ τῆς θείας Γραφῆς τοὺς τοιούτους διασπείρει σπινθῆρας , οὔπω μὲν τοῖς ἀσθενέσιν ὀφθαλμοῖς ἐξαπλῶσας τὸ φέγγος · τοῖς δὲ τελείοις τῆς στερεᾶς τροφῆς ταμιευόμενος τὴν ἀπόλαυσιν . Καὶ μὴ θαυμάσῃς ὁρῶν Ἰουδαῖον ἐναπομένοντα τῇ πολυετῇ νηπότητι · ὅπερ μετὰ Μωϋσέα , καὶ προφήτας , μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν , μετὰ
Lemmas: δουλεία ἐλευθερία · πρός ποικίλος δαίμων θεραπεία ὁ ψυχή ῥίπτω ἀνίστημι . τις γάρ ὁ ὁ κτίσις μέρος ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος ἀθρήσκευον ; οὖον γε ἄγρις ἑρπετόν , καί κτῆνος , ὁ ὁ κτίζω καταδέω σέβας , καί φύσις ἄλογος ὑπό ὁ λογικός θρησκεύω . παρά Αἰγύπτιος δέ ὁ πάθος ἔχω ἐπίτασις . οὐχ ἡρωοῦντο γάρ ὁ ἠπειρώτης , ἀλλά καί παρά ὁ ὕδωρ θεός δανείζω · καί πᾶς θεός παρά ἐκεῖνος . οὗτος καί παρά Ἑβραῖος ὁ νόσος ὁράω ὁ Μωϋσῆς ημυλευειμι , εχρυολλυμι ὁ πάθος δοκέω · Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἷς εἰμί . οὔπω γάρ ὁ Τριάς χράω καιρός , οὔπω ὁ ὑπόστασις χράω δύναμαι , ἔτι γάλα τρέφω θεογνωσία ὁ νήπιος ὁ ἔννοια · ἀρκέω μέν γάρ ὁ θεογνωσία διδασκαλία , εἷς αὐτός φύσις ὑπαγορεύω εἰμί θεότης , ἵνα δῆμος ὅλος θεός ( 69 ) ὁ Ψυχή εξόριση . ἀρκέω γάρ ὁ ἐκ τοιοῦτος πλάνης ἀποσπάω ἵνα πρῶτος ὁ θεογνωσία μάθημα . Ζεύς οὗτος διδάσκω ὁ μόνος ὁ φύσις , ὁ τριάς ὁ ὑπόστασις διδάσκω κατά καιρός ὑπερτίθημι · ὁ γάρ ὁ Ψυχή δυσπαθής , ἐπισφαλής πρός ἐπίγνωσις . φοβέω γάρ μή , τριάς διδάσκω θεότης , πολύς τις θεός παρά Ἰουδαῖος χράω νομίζω . αινυπημα δέ μόνος τέως χειραγωγέω ὁ ἀκούω , καί μικρός ὁ Αὐγής ἐπανοίγω παύω . καθά ὁ ὁ ἄρτι ὁ νοσέω ὀφθαλμός παύω , πρός ὁ φέγγος γυμνάζω , ὁ μέν ἥλιος ὁ ἀκτίς ὁ πάσχω ἀποστερίζω , διά τις δέ παραπέτασμα ὁ ὀφθαλμός ὁ φάος ἀποκλαίω , οὗτος ποιέω ὁ μακάριος Μωϋσῆς , καί τυφλόω ὁ ὁ εἰδωλολατρία πάθος ὁ λαός διά θεογνωσία ἰάομαι , οὔπω θαρσέω ὁ ἀπασὴν ὁ γνῶσις αὐγή ἐκπατάσσω · ἀμυδρός δέ φθέγγεσι ( 70 ) ὁ αινυπημα χράω , ὑπανοίγω ὁ τριάς φάος . τις γάρ φημί ; Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἷς εἰμί . ἕνος μηνύω , καί τρίτος ἐπονομάζω · περί εἷς διαλέγω , καί τριπλασιάζω ὁ φωνή , ἵνα ὁ ὑπόστασις μαρτυρέω . Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἷς εἰμί · μονοῦς λέγω εἰς ὁ οὐσία , ἀλλά ἐν τρεῖς ὑπόστασις . καί πάλιν ἑτέρωθι · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις . ὁ ὁ φωνή προφορά ὁ ὑπόστασις αἰνύτεται . καί πάλιν · δεῦτε καταβάδτες συγχέω αὐτός ὁ γλῶσσα ( 71 ) . καί πολλοχοω ὁ θεῖος γραφή ὁ τοιοῦτος διασπείρω σπινθήρ , οὔπω μέν ὁ ἀσθενής ὀφθαλμός ἐξαπλόω ὁ φέγγος · ὁ δέ τέλειος ὁ στερεός τροφή ταμιεύω ὁ ἀπόλαυσις . καί μή θαυμάζω ὁράω Ἰουδαῖος ἐναπομένω ὁ πολυετής νηπότητι · ὅσπερ μετά Μωϋσῆς , καί προφήτης , μετά ὁ ὁ Χριστός παρουσία , μετά