basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0100.1
ἑλουόντος ἡ γνώμη · ἥδη τὴν φειδὸν προσεῴργει τῆς Ἀ πόλεως , ἀγανακτῶν ἐλεεῖ , καὶ ἀπειλῶν σῴζει ποθεῖ , καὶ φανερῶς ὀργιζόμενος , λᾶθρα τῇ φιλανθρωπίᾳ ἰνέξιννεται . Ταύτης Ἰωνὰς ὁ προφήτης καὶ κρυπτομένης αἰσθόμενος , καὶ τῆς πρὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας φειδοῦς ὑπηρέτης γενέσθαι μὴ θέλων , καὶ τὸν μὲν προστάττοντα δεδιόκως , τὸ δὲ προσταχθὲν ἀνύειν οὐ φέρων , ὑπερθέσθαι μηχανάζεται τὸ ἐπίταγμα , καὶ ψυχὴ διανο·ῖται διακρούσασθαι τὸ πρόσταγμα . Ἐνὶνει γὰρ λογισμούς , δι’ ὧν κρυπτομένην τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν ἐδήρευσεν · Εἰ τιμωρίας , φησι , κατὰ Νινευιτῶν ἔδει γενέσθαι , χαίρων ἡπόμην τοῖς ἐπιτάγμασιν , ὑπουργὸς ἂν ἐγενόμην ὑπηρέτων τῆς κατὰ τῶν ἀσεβούντων κολάσεως · μισῶ γὰρ πόλιν ἀσεβούνταν , ἀσεβούντων χωρίον βεβελύττωμα , πόλιν ἁμαρτωλῶν ἐργαστήριον , μισῶ δήμον ἀκολασίας ἐργάτην , σωφροσύνης ἀλλότριον , πλεονεξίας γεωργιον . Δήμος γὰρ οὗτος ὁπλὸν κατὰ Θεοῦ φέρων τὴν γλῶτταν , πόλεις εἰδύλων ἐρώσα , δαιμόνων θεραπεύσα , τὸν Ποιητὴν ἀγνοοῦσα . Ἄλλὰ νῦν ταύτην ὁ Δεσπότης ἀπελεῖ μέν , ὡς οἶμαι , κολάζειν , ἀλλάττει δὲ τὴν τιμωρίαν εἰς φόβον . Ὑποπτεύω τὴν ἀπειλὴν ὡς φιλανθρωπίας μητέρα . Τί γὰρ προκηρύττει τὴν καταστροφήν , εἰ ἀληθεῖν θέλει τὴν κόλασιν ; Εἰ τιμωρήσασθαι βούλεται , τί λέγει τὸν κίνδυνον ; Τί προλαμβάνει τῇ ψυχῇ τὴν πληγήν ; Ἄλλ’ οἶδα τοῦ φιλανθρώπου τὴν τέχνην · ὀργὴν σχηματίζεται , λύσαι τὴν τιμωρίαν πρὸ πείρας βουλόμενος · ἐγὼ δὲ κηρύξας ἀναίρεσιν , ψευδολόγος εὑρεθήσομαι , καὶ δυσὶ τοιούτοις ἀναλαβσομαι · ψεύστης ὁρώμενος , καὶ πόλιν ἐχθρὰν ἀπαθῆ φυλαττομένην θεώμενος . Καὶ δήμος μὲν ἀσεβῆς , ἀπαθὴς εὑρεθήσεται · ἐγὼ δὲ τοῦ ψεύδους αἰσχύνῃ περιβληθήσομαι . Τί οὖν ; Θεραπεύσω τὴν ἀμηχανίαν ψυχῆς , ἕτερος ὑπουργεῖτω φιλανθρωπουσμένῃ τῷ Θεῷ · γινέσθω μοι τῆς ψυχῆς ὁ χρόνος τῆς λειτουργίας παραίτησις . Ταῦτα λέγων ἐκβαίνει τοῦ σκάφους · ἡγνὼν δὲ ἄρα σφοδρότεραν εὑρίσκων τῆς ἑαυτοῦ μηχανῆς · τὴν ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν φιλανθρωπίαν . Πρόσταγμα γὰρ εἰδὸς τὴν θάλατταν ἐκίνει πρὸς ζήτησιν , Κατάσχε , ὦ θάλασσα , λέγων , προφήτην ἐμὸν δραπετεύοντα · ἄγε τὸν ἐμὸν οἰκέτην δεσμώτην , διδασκέσθω τὴν τόλμαν ἀμηχανοῖς ἐπιχειρῶν · πολιορκείσθω - λ σκάφος τοῖς κύμασιν , ὀθείσθω πρὸς κίνδυνον διὰ τῶν πνευμάτων ἡ ναῦς , ἄχρις ἂν ἐκδοτὸν παράσχωσι τὸ ζητούμενον . Τοῦτοίς ἡ θάλασσα καθυπλισθεῖσα τοῖς διατάγμασι , ἐκ βυθῶν ἐκλόνει τοὺς πλεόντας , κυμάτων δρη τῇ νηὶ περιστασαντα τὸν προφήτην ἤφεισε · οἱ δὲ πλέοντες , τὸν ἄγιον ἀγνοοῦντες , τέχνη πρὸς τὴν ζάλην ἐμάχοντο , καὶ τοῖς οἴαξιν ἀθδεῖντες τὸν κίνδυνον ἡλπίζον , καὶ πρὸς τὸ πέλαγος ἐναυμάχουν , καὶ μάτην τὸν φόρτον ἐπὶ τῶν κυμᾶτων ἐξέχεον , ἔχοντες τὴν τοῦ χειμῶνος ὑπόθεσιν . Ὡς δὲ τέχνη μέν ἀπεγύγχει τὴν σωτηρίαν , ναυαγὸς δὲ ταις ἐλπίσι · καὶ πρὸ τῆς πείρας ἐγίνοντο , κλῆρω ζητοῦσι τὴν τοῦ κλύδωνος αἰτίαν . Τί λέγεις ; ἡ θάλασσα κλυδωνίζεται , καὶ τὸν κλῆρον ἐν μέσῳ καλεῖς , καὶ αἴτιον τοῦ χειμῶνος καθίζεις ; Ἄγχυραν τὸν κλῆρον νενομίκας ; κυβερνήτην σοι τοῦτον ἐλπίζεις ἐν χειμῶνι γενέσθαι ; Τί οὖν ἔντεῦθεν διδασκώ -
Lemmas: ελουω ὁ γνώμη · ἥδη ὁ φειδός προσαγορεύω ὁ ὅς πόλις , ἀγανακτέω ἐλεέω , καί ἀπειλέω σῴζω ποθέω , καί φανερῶς ὀργίζω , λάθρῃ ὁ φιλανθρωπία ἰνέξιννεται . Ταύτη ἴων ὁ προφήτης καί κρύπτω αἰσθάνομαι , καί ὁ πρός ὁ ἁμαρτάνω φειδώ ὑπηρέτης γίγνομαι μή ἐθέλω , καί ὁ μέν προστάσσω διοικέω , ὁ δέ προσστάζω ἀνύω οὖον φέρω , ὑπερτίθημι μηχανάω ὁ ἐπίταγμα , καί ψυχή διανο·ιος διακρούω ὁ πρόσταγμα . Ἐνὶνει γάρ λογισμός , διά ὅς κρύπτω ὁ ὁ Θεός φιλανθρωπία δέρω · εἰμί τιμωρία , φημί , κατά Νινευίτης ἐσθίω γίγνομαι , χαίρω ἕπω ὁ ἐπίταγμα , ὑπουργός εἄν γίγνομαι ὑπηρέτης ὁ κατά ὁ ἀσεβέω κόλασις · μισέω γάρ πόλις ἀσεβέω , ἀσεβέω χωρίον βεβελύττωμα , πόλις ἁμαρτωλός ἐργαστήριον , μισέω δῆμος ἀκολασία ἐργάτης , σωφροσύνη ἀλλότριος , πλεονεξία Γεώργιος . Δήμος γάρ οὗτος ὅπλον κατά Θεός φέρω ὁ γλῶσσα , πόλις εἰδύλος ἐράω , δαίμων θεραπεύω , ὁ Ποιητής ἀγνοέω . ἀλλά νῦν οὗτος ὁ Δεσπότης ἀπολύω μέν , ὡς οἴομαι , κολάζω , ἀλλάσσω δέ ὁ τιμωρία εἰς φόβος . ὑποπτεύω ὁ ἀπειλή ὡς φιλανθρωπία μήτηρ . τις γάρ προκηρύσσω ὁ καταστροφή , εἰμί ἀλήθω ἐθέλω ὁ κόλασις ; εἰμί τιμωρέω βούλομαι , τίς λέγω ὁ κίνδυνος ; τις προλαμβάνω ὁ Ψυχή ὁ πληγή ; ἄλλος οἶδα ὁ φιλάνθρωπον ὁ τέχνη · ὀργή σχηματίζω , λύω ὁ τιμωρία πρό πείρω βούλομαι · ἐγώ δέ κηρύσσω ἀναίρεσις , ψευδολόγος εὑρίσκω , καί δύο τοιοῦτος ἀναλαμβάνω · ψεύστης ὁράω , καί πόλις ἐχθρός ἀπαθής φυλάσσω θεάομαι . καί δήμος μέν ἀσεβής , ἀπαθής εὑρίσκω · ἐγώ δέ ὁ ψεῦδος αἰσχύνη περιβάλλω . τις οὖν ; θεραπεύω ὁ ἀμηχανία Ψυχή , ἕτερος ὑπουργέω φιλανθρωπέω ὁ Θεός · γίγνομαι ἐγώ ὁ Ψυχή ὁ χρόνος ὁ λειτουργία παραίτησις . οὗτος λέγω ἐκβαίνω ὁ σκάφος2 · γιγνώσκω δέ ἄρα σφοδρός εὑρίσκω ὁ ἑαυτοῦ μηχανή · ὁ ὑπέρ ἁμαρτωλός φιλανθρωπία . πρόσταγμα γάρ οἶδα ὁ θάλασσα κινέω πρός ζήτησις , κατέχω , εἰμί θάλασσα , λέγω , προφήτης ἐμός δραπετεύω · ἄγω ὁ ἐμός οἰκέτης δεσμώτης , διδάσκω ὁ τόλμα ἀμήχανος ἐπιχειρέω · πολιορκέω - λ σκάφος ὁ κῦμα , ὀθέω πρός κίνδυνος διά ὁ πνεῦμα ὁ ναῦς , ἄχρι εἄν ἔκδοτος παρέχω ὁ ζητέω . οὗτος ὁ θάλασσα καθυπλισθεῖσα ὁ διάταγμα , ἐκ βυθός κλονέω ὁ πλέω , κῦμα δρης ὁ ναῦς περιίστημι ὁ προφήτης ἀφίημι · ὁ δέ πλέω , ὁ ἀγάω ἀγνοέω , τέχνη πρός ὁ ζάλη μάχομαι , καί ὁ Οἴαξ ἀθδεῖντες ὁ κίνδυνος ἐλπίζω , καί πρός ὁ πέλαγος ναυμαχέω , καί μάτην ὁ φόρτος ἐπί ὁ κῦμα ἐκχέω , ἔχω ὁ ὁ χειμών ὑπόθεσις . ὡς δέ τέχνη μέν ἀπεγύγχει ὁ σωτηρία , ναυαγός δέ ὅς ἐλπίς · καί πρό ὁ πείρω γίγνομαι , κλῆρος ζητέω ὁ ὁ κλύδων αἴτιος . τις λέγω ; ὁ θάλασσα κλυδωνίζομαι , καί ὁ κλῆρος ἐν μέσος καλέω , καί αἴτιος ὁ χειμών καθίζω ; Ἄγκυρα ὁ κλῆρος νομίζω ; κυβερνήτης σύ οὗτος ἐλπίζω ἐν χειμών γίγνομαι ; τις οὖν ἐντεῦθεν διδάσκω -