basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0168.1
ἐλεγεν , οὐκ εἰδὼς ἡ φησὶ ( δ ) . Μετὰ γὰρ τὴν γνώσιν οἱ μαθηταὶ τὴν ἀλλήλων στυλιτεύουσιν ἀγνοίαν · οὐ λοιδόρων γλώτταν κατ' ἀλλήλων ἐγειρόντες , ἀλλὰ τὴν χάριν θαυμάζοντες μεταβάλλουσιν τὴν γνώμην . Ἐπὶ τούτοις , ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἔδρα · Ἔστι πολλά ἔχω λέγειν ὑμῖν , ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι . Διὰ τοῦτο ταῖς κατὰ μικρὸν προσθήκαις τῶν διδαγμάτων , τοὺς μαθητὰς καθῃγεῖ καὶ κατεσκευάζεν · ἀθρόων γὰρ μᾶθημα φύσις ἀνθρώπων οὐ δέχεται . Διὰ τοῦτο θαύμασι τε καὶ διδάγμασι πρῶτερων πτερώσας τὸν νοῦν , πρὸς τὴν τῶν ὑψηλοτέρων αὐτοῦ μαθημάτων πτῆσιν ἐγείρει . Καὶ πάντας συγκαλεσάμενος ἔρωτα · Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ; Καλῶς τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου . Ἐπειδὴ γὰρ Θεὸς ἦν ὁ Υἱός , καὶ τῷ Πατρὶ τὴν κτίσιν συνεργάσάμενος , οἴκτω τῶν ἀνθρώπων ἐξ ἀνθρώπων τὴν ἀνθρωπότητα περιβάλλεται , καὶ δείκνυσι ταύτην ἀνθρώποις ὁμοιοειδῆ χειραγωγὸν πρὸς οἰκείαν ἐπίγνωσιν . Πιστοῦμενος δὲ τοὺς ὁρῶντας , ὁμοῦν εἶναι τῶν ἀνθρώπων τὸ θεωρούμενον , διὰ τῶν ἀνθρωπίνων ἄγει τὴν ἀνθρωπότητα · οἴκων μὲν ἀγυρίσων , οἰκονομῶν δὲ θεοπραπῶς · οἰκειούμενος δὲ ἀπαλῶς τὰ γινόμενα . Ἐσθίοντα μὲν οὖν βλέποντες , καὶ βαδίζοντα , καὶ λυπούμενον , ἠπίσταντο τὸ φαινόμενον , τοῖς κάθεισι μετροῦντες τὴν φύσιν · τοῖς δὲ θαύμασιν ἀπλητῶμενοι , τὴν ὑπόνοιαν ἐμερίζοντο · καὶ οἱ μὲν προφήτην ἐκάλουν , οἱ δὲ Ἥλιαν ἐνόμιζον , οἱ δὲ τινὰ δικαίον ἀναιροπολοῦν · ἕτεροι δὲ Χριστὸν ὁμολογοῦντες , πενιχρωτέραν γνώσει τὴν προσηγόριαν καθύβριζον · ἄνθρωπον γὰρ τινὰ τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανον , τῆς τοῦ Μονογενοῦς θεότητος τὰς νοεῖν οὐκ ἔχοντες . Τοσαύτης οὖν ἀγνοίας τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς περὶ αὐτοῦ βασκομένης , οὐδὲ τῶν ἀποστόλων ὁ χορὸς ἀγνοίας ἐλεύθερος ἦμεν . Διὸπε αὐτὸς παναφὼς τὴν γνώσιν χαρίζεται . Οὐ γὰρ οἴχοθεν φθέγγεται ( 7 ) , ἀλλὰ Θεὸν ἑαυτὸν ἀνακηρύττει προδηλῶς , τὸ τῆς διδασκαλίας · περὶ αὐτὸν παρατιθέμενος · λέγειν γὰρ ἐνίη , εἴπερ ἐβούλετο · Ἐγὼ Θεός , ἐκ Θεοῦ , καὶ τῷ Πατρὶ τὴν οὐρανῶν συνδημιουργήσας , γῆν δὲ πῆξας ἐν ὕδατι πλανωμένῳ στοιχεῖον φύσιν στήσας ἀκίνητον , ἀέρα δὲ ἀναγέας , καὶ ἀκτίνας ἀνύψας ἡλίου . Ἄλλ' ὑπερετέμετο τὸν λόγον τὸ τῆς σαρκὸς εὐτελές · καὶ ὀφθαλμοὶ τῷ φαινομένῳ προσπταλόντες , πρὸς τὴν τῶν ὀφθαλμῶν ἀπεκείμποντο μᾶθησιν · καὶ δημόσιον ἀσθένειαν μετροῦσι τῶν λόγων τὴν δύναμιν , ὡσπερ ἀχλύι τῇ ἀπιστίᾳ κατειλέχτο . Τί οὖν ποιεῖ ; Πρῶτον ἄλλοις τὰ καθ' ἑαυτὸν ἐπιτάττει χρῦττειν , φωνᾶι · ἄλλοτρίαις καταπασίσας τὸ χρήγμα . Διὰ τοῦτο γὰρ δὲ ἀρχῆς καὶ θαύματα ταῖς ὁδοῖς συνἔτρεχε . Καὶ ἀσθηρ ξένω δρόμῳ τόκον ἐξήλου παράδοξον · μάγοι δὲ μετὰ Βαβυλῶνα , τὸν ἐν σπργανοῖς ἐζήτουν · Συμεὼν ἔδρα · Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν
Lemmas: λέγω , οὐ εἰδοί ὁ φημί ( δ ) . μετά γάρ ὁ γνῶσις ὁ μαθητής ὁ ἀλλήλων στυλιτευω ἄγνοια · οὖον λοίδορος γλῶσσα κατά ἀλλήλων ἐγείρω , ἀλλά ὁ χάρις θαυμάζω μεταβάλλω ὁ γνώμη . ἐπί οὗτος , ὁ Σωτήρ πρός ὁ μαθητής δράω · εἰμί πολύς ἔχω λέγω σύ , ἀλλά οὖον δύναμαι βαστάζω ἄρτι . Ζεύς οὗτος ὁ κατά μικρός προσθήκη ὁ δίδαγμα , ὁ μαθητής καθηγέομαι καί κατασκευάζω · ἀθρόος γάρ μάθημα φύσις ἄνθρωπος οὖον δέχομαι . Ζεύς οὗτος θαῦμα τε καί δίδαγμα πρῶτερων πτερόω ὁ νόος , πρός ὁ ὁ ὑψηλός αὐτός μάθημα πτῆσις ἐγείρω . καί πᾶς συγκαλέω Ἔρως · τίς ἐγώ λέγω ὁ ἄνθρωπος εἰμί ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος ; καλῶς ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος . ἐπεί γάρ θεός εἰμί ὁ υἱός , καί ὁ πατήρ ὁ κτίσις συνεργάζομαι , οἶκτος ὁ ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος ὁ ἀνθρωπότης περιβάλλω , καί δείκνυμι οὗτος ἄνθρωπος ὁμοιοειδής χειραγωγός πρός οἰκεῖος ἐπίγνωσις . πιστόω δέ ὁ ὁράω , ὄμνυμι εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ θεωρέω , διά ὁ ἀνθρώπινος ἄγω ὁ ἀνθρωπότης · οἶκος μέν αγυρισης , οἰκονομέω δέ θεοπραπῶς · οἰκειόω δέ Ἀπαλῶς ὁ γίγνομαι . εἰσθέω μέν οὖν βλέπω , καί βαδίζω , καί λυπέω , ἐπίσταμαι ὁ φαίνω , ὁ κάθις μετρέω ὁ φύσις · ὁ δέ θαῦμα ἀπλητῶμενοι , ὁ ὑπόνοια μερίζω · καί ὁ μέν προφήτης καλέω , ὁ δέ Ἡλίας νομίζω , ὁ δέ τις Δίκαιος αναιροπολεω · ἕτερος δέ Χριστός ὁμολογέω , πενιχρός γνῶσις ὁ προσηγορία καθυβρίζω · ἄνθρωπος γάρ τις ὁ Χριστός ὑπολαμβάνω , ὁ ὁ Μονογενώ θεότης ὁ νοέω οὐ ἔχω . τοσοῦτος οὖν ἄγνοια ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή περί αὐτός βάσκω , οὐδέ ὁ ἀπόστολος ὁ χορός ἄγνοια ἐλεύθερος εἰμί . δίοπος αὐτός παναφὼς ὁ γνῶσις χαρίζομαι . οὖον γάρ οἴχομαι φθέγγομαι ( 7 ) , ἀλλά θεός ἑαυτοῦ ἀνακηρύσσω προδήλως , ὁ ὁ διδασκαλία · περί αὐτός παρατίθημι · λέγω γάρ ἐνίημι , εἴπερ βούλομαι · ἐγώ Θεός , ἐκ Θεός , καί ὁ πατήρ ὁ οὐρανός συνδημιουργέω , γῆ δέ πήγνυμι ἐν ὕδωρ πλανάω στοιχεῖον φύσις ἵστημι ἀκίνητος , ἀήρ δέ ἀναγής , καί ἄκτινος ἀνύψας ἥλιος . ἄλλος ὑπερετέμετο ὁ λόγος ὁ ὁ σάρξ εὐτελής · καί ὀφθαλμός ὁ φαίνω προσπταλόντες , πρός ὁ ὁ ὀφθαλμός ἀπεκείμποντο μάθησις · καί δημόσιος ἀσθένεια μετρέω ὁ λόγος ὁ δύναμις , ὡς ἀχλύς ὁ ἀπιστία καταλέγω . τις οὖν ποιέω ; Πρῶτος ἄλλος ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐπιτάσσω χρῦσσος , φωνή · ἀλλότριος καταπασισος ὁ χρήγμα . Ζεύς οὗτος γάρ δέ ἀρχή καί θαῦμα ὁ ὁδός συντρέχω . καί ἀσθηρ ξένος δρόμος τόκος ἐξηλόω παράδοξος · μάγος δέ μετά Βαβυλών , ὁ ἐν σπργανοῖς ζητέω · Συμεών δράω · νῦν ἀπολύω ὁ δοῦλος