basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0031.1
μερίζουσα ( 37 ) , οὐδὲ λογισμοῦ διάκρισις ζυγοστατοῦσα τῶν πρακτέων τὴν αἵρεσιν · ἀλλ' ὁμοῦ τε κελεύει φύσις , καὶ ἐς τὸ πράττειν ἐπειγεται μὴ πολυπραγμαυνούσα τὸ πρόσταγμα . Ἄνθρωπος δὲ λόγῳ τετιμηται , καὶ προαιρέσει κεχρισμένος , καὶ αὐεξουσίᾳ γνώμῃ ἀστράπτει , βουλῆματι ἀδούλων ἔχων τὸ φρόνημα , αὐτοδέσποτον ἔχων τὴν πρόθεσιν , ἀβίαστον δεῖκνὺς τῶν πρακτέων τὴν αἵρεσιν . Ἐντεῦθεν τὸ μὲν ἐκλέγεται , τὸ δὲ πρὸς τὸ δοκοῦν παραπέμπεται · καὶ τὸ μὲν ἀποστρέφεται , τῷ δὲ προστίθεται · καὶ βασιλεύων αὐτεξουσίων βουλεύματι , πλουτεῖ ταῖς τῆς γνώμης αἵρεσει . Διὰ τοῦτο διδούς νόμον Θεός , οὐκ ἀνάγκην πρὸς τὸ πράττειν προστίθησιν , ἀλλ' ἐντελλεται τὰ δοκοῦντα , καὶ τῷ θέλειν τὴν πρόθεσιν ἀφήνει , χῶν ὁ προσταττόμενος παραβαίν τὸ πρόσταγμα , οὐδ' οὕτως μεταλλάττει τὴν φύσιν , οὐδὲ νόμοις ἀνάγκης δεσμεύει τὸν παρακούσαντα , οὐδὲ ἀφαιρεῖ βίᾳ τὴν χάριν , οὐδὲ περισπᾷ τὸ δῶρον ἀνάγκη , οὐδὲ νοθεύει τὴν γνώμην , παρατρέπων τὴν φύσιν · ἀλλ' ἔων τὸ τῶν λογισμῶν αὐτοδέσποτον , σωφρονίζει τιμωρίας τὸν πλημμελήσαντα · τῷ δὲ κρατοῦντι λογισμῷ τὰς τοῦ σώματος ἡνίας ἐπέτρεψεν ( 38 ) · καὶ καθάπερ ἄρματι τῷ σώματι τὴν ψυχὴν ἡνίοχον ἐπιστήσας , τὸν δρόμον τῆς ἀρετῆς ἐλαύνειν παρακελεύεται . Ἐνταῦθα τοίνυν , εἰ μὲν νήφου ὁ λογισμὸς ἀνέχῃ τὰς ἡνίας τοῦ σώματος , τρέχει δρόμον προξευόντα τὸν στέφανον · ἐπινοστάζας δὲ καθάπερ ἵπποις τοῖς πάθεσιν , Ἐλαδεν ἑαυτὸν κατὰ κρημνὸν καὶ δυσχωρίας φερόμενος · καὶ τελευταίον καταβληθεις , ἕλκεται κεκονιμένος , αἰχμάλωτος ἄρματος οἰκείου γενόμενος , καὶ συρόμενος κέρας . Τυλαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος , τίς με λύσειται ἀπὸ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου ; Προδοὺς γὰρ ῥαθυμίᾳ τὴν δεσποτείαν , γίνεται δοῦλος παθῶν · καὶ πάθεσιν ἀλογίστοις ὁ λογισμὸς παραχωρῶν τὸν θρόνον , δοῦλος ἠλέγχθη τούτων , ὧν οὐν ἐτέχθη δουλεύσθαι . Πρὸς τοίνυν τοῖς ἄλλοις , οἷς Θεὸς τιμήσας τὸν ἄνθρωπον φαίνεται , καὶ λογισμῷ αὐτεξουσίου δωρεὰς ἀμφιέσας , δέδωκε νόμον αὐτῷ , γυμνάζων τὴν αἵρεσιν · καὶ καθάπερ ἐν δέλτῳ τῷ φυτῷ διαγράφας τὴν ἐντολὴν , τὴν ἔνδον κρυπτομένην διάγνωσιν ἀνεκλίνης , ὑπακοῆς καὶ παρακοῆς διαφορὰν ἐπὶ τοῦ ξύλου προσγράψας . Ἐντεῦθεν γνωστὸν καλοῦ καὶ
Lemmas: μερίζω ( 37 ) , οὐδέ λογισμός διάκρισις ζυγοστατέω ὁ πρακτέος ὁ αἵρεσις · ἀλλά ὁμοῦ τε κελεύω φύσις , καί εἰς ὁ πράσσω ἐπείγω μή πολυπραγμαυνεω ὁ πρόσταγμα . Ἄνθρωπος δέ λόγος τιμάω , καί προαίρεσις χρίω , καί αυεξουθεος γνώμη ἀστράπτω , βούλημα ἄδουλος ἔχω ὁ φρόνημα , αὐτοδέσποτος ἔχω ὁ πρόθεσις , ἀβίαστος δείκνυμι ὁ πρακτέος ὁ αἵρεσις . ἐντεῦθεν ὁ μέν ἐκλέγω , ὁ δέ πρός ὁ δοκέω παραπέμπω · καί ὁ μέν ἀποστρέφω , ὁ δέ προστίθημι · καί βασιλεύω αὐτεξούσιος βούλευμα , πλουτέω ὁ ὁ γνώμη αἵρεσις . Ζεύς οὗτος δίδωμι νόμος Θεός , οὐ ἀνάγκη πρός ὁ πράσσω προστίθημι , ἀλλά ἐντέλλω ὁ δοκέω , καί ὁ ἐθέλω ὁ πρόθεσις αφήνω , χόω ὁ προστάσσω παραβαίνω ὁ πρόσταγμα , οὐδέ οὕτως μεταλλάσσω ὁ φύσις , οὐδέ νόμος ἀνάγκη δεσμεύω ὁ παρακούω , οὐδέ ἀφαιρέω βία ὁ χάρις , οὐδέ περισπάω ὁ δῶρον ἀνάγκη , οὐδέ νοθεύω ὁ γνώμη , παρατρέπω ὁ φύσις · ἀλλά ἐάω ὁ ὁ λογισμός αὐτοδέσποτος , σωφρονίζω τιμωρία ὁ πλημμελέω · ὁ δέ κράτος λογισμός ὁ ὁ σῶμα ἡνία ἐπιτρέπω ( 38 ) · καί καθάπερ ἄρμα ὁ σῶμα ὁ ψυχή ἡνίοχος ἐφίστημι , ὁ δρόμος ὁ ἀρετή ἐλαύνω παρακελεύομαι . ἐνταῦθα τοίνυν , εἰμί μέν νήφω ὁ λογισμός ἀνέχω ὁ ἡνία ὁ σῶμα , τρέχω δρόμος προξευειμι ὁ στέφανος · ἐπινοστάζας δέ καθάπερ ἵππος ὁ πάθος , ἐλαδάς ἑαυτοῦ κατά κρημνός καί δυσχωρία φέρω · καί τελευταῖος καταβάλλω , ἕλκω κονίω , αἰχμάλωτος ἄρμα οἰκεῖος γίγνομαι , καί σύρω κέρας . Τυλαίπωρος ἐγώ ἄνθρωπος , τίς ἐγώ λύω ἀπό ὁ σῶμα ὁ θάνατος οὗτος ; προδίδωμι γάρ ῥᾳθυμία ὁ δεσποτεία , γίγνομαι δοῦλος πάθος · καί πάθος ἀλόγιστος ὁ λογισμός παραχωρέω ὁ θρόνος , δοῦλος ἐλέγχω οὗτος , ὅς ὀν τίκτω δουλεύω . πρός τοίνυν ὁ ἄλλος , ὅς θεός τιμάω ὁ ἄνθρωπος φαίνω , καί λογισμός αὐτεξούσιος δωρεά ἀμφιέννυμι , δίδωμι νόμος αὐτός , γυμνάζω ὁ αἵρεσις · καί καθάπερ ἐν δέλτος ὁ φυτός διαγραφή ὁ ἐντολή , ὁ ἔνδον κρύπτω διάγνωσις ἀνακλίνω , ὑπακοή καί παρακοή διαφορά ἐπί ὁ ξύλον προσγράφω . ἐντεῦθεν γνωστός καλός καί