basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0032.1
τονῆρου τὸ ξύλον ἐπωνομάζεται · ἀφ' ὧν γὰρ οὗτος ἐδιδάχθη , ὑπὸ τούτων τὸ ξύλον ἐκλήθη · καὶ ἡ τοῦτου διδασκαλία , τοῦ φυτοῦ προσηγγορία . Ἐκεῖ γὰρ , ὡς ἔφη , τῷ Ἀδὰμ ἡ γνῶσις ἐμελέτηστο , καὶ τὸ λογικὸν ἐγυμνάζετο · Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγή · ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν , οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ . Ἔχε τὴν ἀπόλαυσιν ἡμέρων , στήσον μόνον τὴν χεῖρα πρὸς ἄτοπον βρώσιν ἐπειγομένην . Δεῖξον τῇ τοῦ νόμου φυλακῇ , τὴν τοῦ νομοθέτου τιμὴν . Δίδου μοι χάριν τὴν χεῖρα συστεῖλας , τὸν ὅλον παραδείσου δόθηρα , ἔνθα ξύλον μόνον προτίμησον · σὲ δικαστὴν τῆς ἑμῆς ἐποιήσαμένη τιμῆς · ἀμεῖδου τὸν εὐεργέτην περιφρονήσεις τῆς γεύσεως . Διὰ τοῦτό σοι τὸν θάνατον φόβον τῷ νόμῳ προσήνεγκα , βοηθοῦντά σοι πρὸς τὴν παράνομον ὀρεξιν · κἂν ὁ λογισμὸς πρὸς αὐτὴν διλαζαίνη , τῇ φόβῳ στηρίζεται · νεῦρον γὰρ πρὸς ἐγκράτειαν ὁ τῆς παραβάσεως φόβος . Σὺ δὲ μὴ φόβῳ τὴν τιμὴν , ἀλλὰ πόθῳ προσένεγκε . Φυτὸν γενοῦ μεῖζον , τοῦ παραδείσου λαμπρότερον · δρέψομαί σου κάγω τὴν ὑπακοήν , ὡς καρπὸν ἀγαθὸν τῆς προαιρέσεως . Προσένεγκέ μοι τῶνόν τὴν γνώμην · Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγή . Πλάτουν τῆς ἐπιθυμίας τοὺς ὄρους · νικᾷ γὰρ σου τὴν χρείαν , ἡ τῆς χορηγίας βαλβίς · ἀντὶ πλοῦτου ταῖς ἐπιθυμίαις παράδεισος . Ἄλλ' ὅπου τὸν νόμον γεγραμμένον ὁρᾷς , ἐκεῖ τὸν πόθον ἀνάστελε · παρατοῦ ἀχὴν τῆς τροφῆς , ὡς ζωῆς δηλητήριον . Ἀπόστρεφε τὸ βλέμμα χειραγωγούμεν πρὸς παραδείσιν · φῶς τὴν θέαν , ἴν' ἔχῃς τὸ σῶζεσθαι · Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγή . Ἀκόλουθὸς ὁ νόμος τῷ χρόνῳ . Πρόσφορα τῷ καιρῷ τὰ ἐντάλματα . Ποῖον γὰρ ἂν νόμον ἔρμοσε τὸ , Μὴ φοντεύσης , τίνι ; καὶ διὰ τί ; Μὴ κλέψης , τὰ τίνος ; καὶ , Μὴ μοιχεύσης , τὴν τίνος ; Ποῖον γὰρ ἂν αὐτὸν κάλλους βέλος ἐτόξευεν ἕτερον , ἢν τὴν βολὴν φυλάξας , φύλαξ γένηται τοῦ προστάγματος ; γ . Τέως μὲν οὖν ὁ Ἀδὰμ ἀκίνδυνος ἀπήλαυε , καὶ τὴν ἀδίκης ἡ τρυφή , ἀμικτὸς ὁρμῶντος ἰοῦ . Ἄλλ' ἤγεν τὴν θέαν πρὸς βακανίαν διάβολον , καὶ πληγείς οἱ ἔβλεπεν , ἀντιπλήττειν πειρᾶται τὸν πλήττοντα . Εἶδε πάσης κτίσεως ἔχουσαν ἀμέριστον , εἶδε θαλάττης δεσποτεῖαν ἐγχειρισθεῖσαν , ζῴων ὑποκυπτοῦσας ἀγέλας , παραδείσου οἰκητήριον , νύμφην χειρὶ πλαττομένην Θεοῦ , προῖκα διδομένην τὴν κτίσιν , νυμφοσολοῦντα Θεόν , καὶ φθόνῳ βαλλόμενος , ὅριν ὁ θηριώδης ἐνδύεται · δρεῖς ἤγιοχος , μετὰ τὴν τοῦ ἀέρος ἡνιοχίαν ( 39 ) καθίσταται , πράξεσιν ἀτίμοις ἀτίμως ἐπαισθόμενος . Ὁ γὰρ προσχρωὺν Θεῷ , καὶ πρὸ τῆς τιμωρίας , τιμωρίαν ἔχει τὴν ἀτιμίαν . Οὕτω τοίνυν δρεῖως ὑποκριτὴς γεγονὼς , πρότεσι τοῖς ἐπιβουλευομένοις τὸν κηδεμόνα μιμούμενος , καὶ τῷ Ἀδὰμ πῶς ἀφεῖς τὸ τῆς συζυγίας εὐχείρωτον , ἕτερον περιεξέρχεται μέρος , ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοιχωρυχεῖν
Lemmas: τονηρος ὁ ξύλον ἐπονομάζω · ἀπό ὅς γάρ οὗτος διδάσκω , ὑπό οὗτος ὁ ξύλον καλέω · καί ὁ οὗτος διδασκαλία , ὁ φυτός προσηγορία . ἐκεῖ γάρ , ὡς φημί , ὁ Ἀδάμ ὁ γνῶσις μελετάω , καί ὁ λογικός γυμνάζω · ἀπό πᾶς ξύλον ὁ ἐν ὁ παράδεισος βρῶσις φαγή · ἀπό δέ ὁ ξύλον ὁ γιγνώσκω καλός καί πονηρός , οὖον ἐσθίω ἀπό αὐτός . ἔχω ὁ ἀπόλαυσις ἥμερος , ἵστημι μόνος ὁ χείρ πρός ἄτοπος βρῶσις ἐπείγω . δείκνυμι ὁ ὁ νόμος φυλακή , ὁ ὁ νομοθέτης τιμή . Δίδης ἐγώ χάρις ὁ χείρ συστέλλω , ὁ ὅλος παράδεισος δοθηρ , ἔνθα ξύλον μόνος προτιμάω · σύ δικαστής ὁ ἐμέω ποιέω τιμή · ἀμειδέω ὁ εὐεργέτης περιφρονέω ὁ γεῦσις . Ζεύς οὗτος σύ ὁ θάνατος φόβος ὁ νόμος προσφέρω , βοηθέω σύ πρός ὁ παράνομος ὄρεξις · κἀν ὁ λογισμός πρός αὐτός διλαζαίνη , ὁ φόβος στηρίζω · νεῦρον γάρ πρός ἐγκράτεια ὁ ὁ παράβασις φόβος . σύ δέ μή φόβος ὁ τιμή , ἀλλά πόθος προσφέρω . φυτόν γίγνομαι μείζων , ὁ παράδεισος λαμπρός · δρέπω σύ κἀγώ ὁ ὑπακοή , ὡς καρπός ἀγαθός ὁ προαίρεσις . προσφέρω ἐγώ τῶνόν ὁ γνώμη · ἀπό πᾶς ξύλον ὁ ἐν ὁ παράδεισος βρῶσις φαγή . Πλάτος ὁ ἐπιθυμία ὁ ὄρος · νικάω γάρ σύ ὁ χρεία , ὁ ὁ χορηγία βαλβίς · ἀντί πλοῦτος ὁ ἐπιθυμία παράδεισος . ἄλλος ὅπου ὁ νόμος γράφω ὁράω , ἐκεῖ ὁ πόθος ἀναστέλλω · παράτον ἠχή ὁ τροφή , ὡς ζωή δηλητήριος . ἀποστρέφω ὁ βλέμμα χειραγωγέω πρός Παραδείσι · φάος ὁ θέα , ἵνα ἔχω ὁ σῴζω · ἀπό πᾶς ξύλον ὁ ἐν ὁ παράδεισος βρῶσις φαγή . ἀκόλουθος ὁ νόμος ὁ χρόνος . πρόσφορον ὁ καιρός ὁ ἔνταλμα . Ποῖον γάρ εἄν νόμος ἔρμοσε ὁ , μή φοντευσος , τίς ; καί διά τίς ; μή κλέπτω , ὁ τίς ; καί , μή μοιχεύω , ὁ τίς ; Ποῖον γάρ εἄν αὐτός κάλλος βέλος τοξεύω ἕτερος , εἄν ὁ βολή φυλάσσω , φύλαξ γίγνομαι ὁ πρόσταγμα ; γ . Τέως μέν οὖν ὁ Ἀδάμ ἀκίνδυνος ἀπελαύνω , καί ὁ ἀδίκη ὁ τρυφή , ἄμικτος ὁρμή ἰός . ἄλλος ἄγω ὁ θέα πρός βακανίαν διάβολος , καί πλήσσω ὁ βλέπω , ἀντιπλήσσω πειράω ὁ πλήσσω . εἶδον πᾶς κτίσις ἔχω ἀμέριστος , ὁράω θάλασσα δεσποτεία ἐγχειρίζω , ζῷον ὑποκύπτω ἀγέλη , παράδεισος οἰκητήριον , νύμφη χείρ πλήσσω Θεός , προίξ δίδωμι ὁ κτίσις , νυμφοσολοεις Θεός , καί φθόνος βάλλω , μνήστωρ ὁ θηριώδης ἐνδύω · δράω ἄγω , μετά ὁ ὁ ἀήρ ἡνίοχος ( 39 ) καθίστημι , πρᾶξις ἄτιμος ἄτιμος ἐπαισθάνομαι . ὁ γάρ προσχράομαι Θεός , καί πρό ὁ τιμωρία , τιμωρία ἔχω ὁ ἀτιμία . οὕτως τοίνυν δρεῖως ὑποκριτής γίγνομαι , πρόθεσις ὁ ἐπιβουλεύω ὁ κηδεμών μιμέομαι , καί ὁ Ἀδάμ πῶς ἀφίημι ὁ ὁ συζυγία εὐχείρωτος , ἕτερος περιέρχομαι μέρος , ἀπό ὁ πλευρά τοιχωρυχέω