basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0205.1
A εἰς θεογνωσίαν χειραγωγῶν ἡμῶν , τῷ διδασκάλῳ τὴν σοφίαν ὑμνῶ . Παιδεύτης δὲ ὁμοῦ καὶ ποιητὴς ὁ τῶν ἀνθρώπων Θεός , ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας ἐλοῦν πρὸς ἑκάτερα . Ποιήσας γοῦν τὸν πρῶτον ἀνθρώπον ὁ Θεός , καὶ τοὺς πλάτας τῆς φύσεως ὅρους ἐν ἐνὶ περιγράψας προσώπῳ , καὶ τὰς πλουσίας τοῦ γένους πηγὰς ἐν ἐνὶ φυτεύσας ἀνθρώπῳ , τοῦ τῆς θεογνωσίας ἔργου οὐκ ἀρξεται μαθημάτων · ἀλλὰ τῆς οἰκείας ἀμελήσας ἀξίας , παιδεύτης ἐνὸς ὁ Ποιητὴς παραγίνεται · καὶ ὡς ὁρώμενος , ὁ ἀόρατος φθέγγεται · οὐκ ἀμεῖβων τὴν φύσιν , συμμετρῶν δὲ τῷ ἀρχιμαθεῖ πρωτοπλάστῳ καὶ τὴν φωνὴν καὶ τὴν θέαν , νόμους ὑπακοῆς παραδίδωσιν , ἐν βρώσει τὴν γνῶσιν δωροῦμενος . Διὰ τοῦτο καὶ θυσίας προσεχόμενος προσδέχεται , ἵν' οἱ προσφέροντες , ἵν' ὧν προσφέρουσι τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην κηρύττωσι · καὶ ὧν οὐκ ἔστιν ἐνδεής , τούτων γίνεται δικαστής , καὶ ταῖς φαινομέναις θυσίαις τὰς οὐ φαινομένας γνώμας ζυγοστατεῖ . Οὕτω γοῦν ἡ ἀνθρωπός , ποτε πῶν ἀδελφῶν ζυνομοί , τὸν Ἀβελ φημὶ καὶ τὸν Κάιν , ὡς ποιητῇ τῷ Θεῷ τὰς τῶν χειρῶν ἀπαρχὰς ἀναφέρουσι . Ἀλλὰ τὸν μὲν ἀπετράπετο , τὸν δὲ ἀπεδέξατο . Τοῦ μὲν γὰρ ἐθαύμασε τὸ δῶρον διὰ τὴν γνώμην , τοῦ δὲ ἀπεστράφη τὴν θυσίαν διὰ τὸν τρόπον . Πυκναῖς τοίνυν ἐξ ἀρχῆς ἐπιφανεσίαις , τεθλημένοις [ Ισ . καὶ θυσίαις ] Θεός ( 27 ) τοὺς ἀνθρώπους θεογνωσίαν ἐπαίδευεν . ὤφθη τῷ Ἀβραάμ , διελέχθη τῷ Ἰσαάκ , ἐξεδίδαξεν , ἐξέριψε τῆς εὐσεβείας τὰς μῆτρας . Μετὰ τὴν αὐτοπρόσωπον διδασκαλίαν , καὶ ἀνθρώπου · ἀνθρώπων παιδευτὰς ἐξαπέστειλε . Μωϋσέα δὲ διδάσκαλον ἐπέμπε , καὶ τοῖς Ἰουδαίοις δήμους κατὰ τὴν ἔρημον παιδεύτης ὁ Μωϋσῆς ἐκαλεῖτο . Ἄλλ' ἵνα μὴ λήθη κλέψῃ τὴν γνῶσιν , μηδὲ τῆς φωνῆς τὸ τάχος τῆς ἀκοῆς παραδράμῃ τὴν αἴσθησιν , γράμμασι τὰς φωνὰς συνέζηψεν . Τρίτον ἐπενέφης διδασκαλίας ἀθάνατον · ἵνα ἡ μὲν γλῶττα παρέχῃ τὴν γνῶσιν , ἡ δὲ χειρ διὰ τῶν γραμμάτων ἐγχαράττῃ τὴν μνήμην . Διαδέχεται δὲ λοιπὸν Μωϋσέα τῶν προφητῶν ὁ χορός , καθάπερ ἀστέρες τινὲς ἀλλεπάλληλοι τοῖς ἀνθρώποις ἐπανατέλλοντες , θεογνωσίας φῶς ἀπαστράπτοντες . Ἐπὶ τούτοις τὸ μέγα καὶ πάνσεμνον τῆς κατὰ Χριστὸν οἰκονομίας μυστήριον ἐσκευάζετο , καὶ τοῖς ἀνθρώπων εἰσφέρετο γένεσιν . Οἰκονομία θανάτου δυνατωτέρα , δαιμόνων ἰσχυροτέρα , εἰδωλολατρίας καθαιρέσις , μήτηρ ἐλευθερίας , ἀθανασίας ἀρχοποιός , δουλείας ἀπαλλαγὴ , χαρισμάτων διανομή , βασιλείας στολή , ἐν οὐρανῷ διαγωγή , διαδοχὴν οὐκ ἐλπίζουσα · παρὴν γὰρ ἐπὶ γῆς ὁ Χριστὸς ἡμῖν · ἀγαθῶν τοῖς καταδικοῖς δωροῦμενος . Οὕτως τοῦ Ἀδάμ ἐπαναλήψις , τῆς Μωσαϊκῆς διδασκαλίας τελείωσις , τῶν προφητικῶν χαρισμάτων καρπός , δι' ὧν ( 28 ) Ἰωάννης , ἐν τῇ νηδύι προφητεύει , καὶ γαστρὶ δεσμούμενος τῇ προθεσμῖα τῆς φύσεως , καὶ δικάζεται πρὸς τὴν ὁμόδουλον
Lemmas: A εἰς θεογνωσία χειραγωγέω ἐγώ , ὁ διδάσκαλος ὁ σοφία ὑμνέω . Παιδεύτης δέ ὁμοῦ καί ποιητής ὁ ὁ ἄνθρωπος Θεός , ὑπερβολή φιλανθρωπία ἐλαύνω πρός ἑκάτερος . ποιέω γοῦν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ὁ Θεός , καί ὁ πλάτη ὁ φύσις ὅρος ἐν ἐν περιγράφω πρόσωπον , καί ὁ πλούσιος ὁ γένος πηγή ἐν ἐν φυτεύω ἄνθρωπος , ὁ ὁ θεογνωσία ἔργον οὐ ἄρχω μάθημα · ἀλλά ὁ οἰκεῖος ἀμελέω ἄξιος , Παιδεύτης εἷς ὁ Ποιητής παραγίγνομαι · καί ὡς ὁράω , ὁ ἀόρατος φθέγγομαι · οὐ ἀμείβω ὁ φύσις , σύμμετρος δέ ὁ αρχιμαθος πρωτόπλαστος καί ὁ φωνή καί ὁ θέα , νόμος ὑπακοή παραδίδωμι , ἐν βρῶσις ὁ γνῶσις δωρέω . Ζεύς οὗτος καί θυσία προσέχω προσδέχομαι , ἵνα ὁ προσφέρω , ἵνα ὅς προσφέρω ὁ ἑαυτοῦ δεσπότης κηρύσσω · καί ὅς οὐ εἰμί ἐνδεής , οὗτος γίγνομαι δικαστής , καί ὁ φαίνω θυσία ὁ οὖον φαίνω γνώμη ζυγοστατέω . οὕτως γοῦν ὁ ἄνθρωπος , ποτός ποῦ ἀδελφός ζυνομος , ὁ Ἅβελ φημί καί ὁ Κάϊς , ὡς ποιητής ὁ Θεός ὁ ὁ χείρ ἀπαρχή ἀναφέρω . ἀλλά ὁ μέν ἀποτρέπω , ὁ δέ ἀποδείκνυμι . ὁ μέν γάρ θαυμάζω ὁ δῶρον διά ὁ γνώμη , ὁ δέ ἀποστρέφω ὁ θυσία διά ὁ τρόπος . πυκνός τοίνυν ἐκ ἀρχή ἐπιφαίνω , θλάω [ ἴς . καί θυσία ] Θεός ( 27 ) ὁ ἄνθρωπος θεογνωσία παιδεύω . ὁράω ὁ Ἀβραάμ , διαλέγω ὁ Ἰσαάκ , ἐκδιδάσκω , ἐκρίπτω ὁ εὐσέβεια ὁ μήτρα . μετά ὁ αὐτοπρόσωπος διδασκαλία , καί ἄνθρωπος · ἄνθρωπος παιδευτός ἐξαποστέλλω . Μωϋσῆς δέ διδάσκαλος πέμπω , καί ὁ Ἰουδαῖος δῆμος κατά ὁ ἐρῆμος Παιδεύτης ὁ Μωϋσῆς καλέω . ἄλλος ἵνα μή λήθη κλέπτω ὁ γνῶσις , μηδέ ὁ φωνή ὁ τάχος ὁ ἀκοή παρατρέχω ὁ αἴσθησις , γράμμα ὁ φωνή συζεύω . Τρίτος ἐπιφέρω διδασκαλία ἀθάνατος · ἵνα ὁ μέν γλῶσσα παρέχω ὁ γνῶσις , ὁ δέ χείρ διά ὁ γράμμα ἐγχαράσσω ὁ μνήμη . διαδέχομαι δέ λοιπός Μωϋσῆς ὁ προφήτης ὁ χορός , καθάπερ ἀστήρ τις αλλεπάλληλος ὁ ἄνθρωπος ἐπανατέλλω , θεογνωσία φάος απαστράπτων . ἐπί οὗτος ὁ μέγας καί πάνσεμνος ὁ κατά Χριστός οἰκονομία μυστήριον σκευάζω , καί ὁ ἄνθρωπος εἰσφέρω γένεσις . Οἰκονομία θάνατος δυνατός , δαίμων ἰσχυρός , εἰδωλολατρία καθαίρεσις , μήτηρ ἐλευθερία , ἀθανασία ἀρχοποιός , δουλεία ἀπαλλαγή , χάρισμα διανομή , βασίλεια στολή , ἐν οὐρανός διαγωγή , διαδοχή οὐ ἐλπίζω · πηρός γάρ ἐπί γῆ ὁ Χριστός ἐγώ · ἀγαθός ὁ καταδικέω δωρέω . οὕτως ὁ Ἀδάμ ἐπανάληψις , ὁ μωσαϊκός διδασκαλία τελείωσις , ὁ προφητικός χάρισμα καρπός , διά ὅς ( 28 ) Ἰωάννης , ἐν ὁ νηδύς προφητεύω , καί γαστήρ δεσμέω ὁ προθεσμία ὁ φύσις , καί δικάζω πρός ὁ ὁμόδουλος