basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0077.1
δουλείας ἐλευθερία · πρὸς ποικιλίας δαιμόνων θεραπείας τὴν ψυχὴν ἐρρίμμενην ἀνίστησι . Τί γὰρ τῶν τῆς κτίσεως μερῶν οὐπὴρχε τοῖς ἀνθρώποις ἀθρή-σκειν ; Οἱ γε ἄγρις ἐρπετῶν , καὶ κτηνῶν , τοῦ τοῦ ρατίαντος κατεξέβασαν εἴδως , καὶ φύσις ἄλογος · οὐδὲ τῶν λογικῶν ὠρθοσκεύετο . Παρ' Αἰγυπτίοις δὲ τὸ πάθος ἔχεν ἐπίτασιν . Οὐχ ἡκοιούτο γὰρ τοῖς ἡπει-ρώταις , ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῦ ὕδατος · ὅσους ἐδανεῖζοντο · καὶ πάντα Θεὸς παρ' ἐκείνοις . Ταύτην καὶ παρ' Ἑβραίοις τὴν νόσον ὁρῶν ὁ Μωϋσῆς ἠμεριλεύουσαν , ἐκροχλεύων τὸ πάθος ἔδρα · Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἰς ἐστιν . Οὐπω γὰρ τὴν Τριάδα κηρύττειν καιρὸς , οὐπω τὰς ὑποστάσεις κηρύττειν ἱδύνατο , Ἐτι γάλακτι τρέφει θεογνωσίας τοὺς νηπίους τὴν ἔνοιαν · τῆς θεογνωσίας διδασκαλία , μίαν αὐτῶν φύσιν ὑπαγορεύων εἶναι θεότητος , ἵνα δῆμον ὅλων θεῶν ( 69 ) τῆς ψυχῆς ἐξορίση . Ἥρκει γὰρ τοῖς ἐκ τοιαύτης · πλάνης ἀποστρεφμένοις τὰ πρῶτα τῆς θεογνωσίας μαθήματα . Διὰ τοῦτο διδάξας τὴν μονάδα τῆς φύσεως , τὴν τριάδα τῶν ὑποστάσεων διδάξαιν κατὰ καιρὸν ὑπερέθετο · τὸ γὰρ τῆς ψυχῆς δυσπαθές , ἐπισφαλὲς πρὸς ἐπιγνώμην . Φοβεῖται γὰρ μή , τριάδα διδάξας θεότητος , πολλοὺς τινὰς θεοὺς παρ' Ἰουδαίοις κηρύττειν νομίζηται . Αἰνύμασι δὲ μόνοις τῶν χειραγωγεῖ τοὺς ἀκούοντας , καὶ μικρὸν τὸν αὐγὴς ἐπανοίγων ἐπαύσατο . Καθάπερ οἱ τοὺς ἀπὶ τοῦ νοσεῖν ὀφθαλμοὺς παυσσαμένους , πρὸς τὸ φέγγος γυμνάζοντας , τοῦ μὲν ἡλίου τὰς ἀκτῖνας τοῖς πεπον-θόσιν ἀποτρέπει · ὅσι , διὰ τινὸς δὲ παραπετάσματος τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ φωτὶ ἀποκινᾶσιν , τοῦτο ποιῶν ὁ μακάριος Μωϋσῆς , καὶ τυφλώτοττα τῷ τῆς εἰδω-λολατρίας πάθει τὸν λαὸν διὰ θεογνωσίας ἰώμενος , οὐπω ὁρᾷ τὴν ἀπασῶν τῆς γνώσεως αὐγὴν ἐκπε-τάσαι · ἀμυδροῖς δὲ φάγγεσι ( 70 ) τοῖς αἰνύμασι χρῶμενος , ὑπανοίγει τῆς τριάδος τὸ φῶς . Τί γὰρ φησι ; Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἰς ἐστιν . Ἕνα μηνύει , καὶ τρίτον ἐπνομοῦζει · περὶ ἑνὸς διαλέγεται , καὶ τριπλασιάζει τὴν φωνήν , ἵνα τὰς ὑποστάσεις μαρτύρηται . Κύριος ὁ Θεὸς σου , κύριος εἰς ἐστιν · μονοῦνυ λέγων · εἰς τὴν οὐσίαν , ἀλλ' ἐν τρισὶν ὑπο-στάσεσι . Καὶ πάλιν ἔτέρωθι · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν . Τῇ τῆς φωνῆς προφορᾷ τὰς ὑποστάσεις αἰνύεται . Καὶ πάλιν · Δεῦτε καταβάδεντες συγχύσωμεν αὐτῶν τὰς γλώσσας ( 71 ) . Καὶ πολλοῦ τῆς θείας Γραφῆς τοὺς τοιούτους διασπείρει σπινθῆρας , οὐπω μὲν τοῖς ἀσθε-νέσιν ὀφθαλμοῖς ἐξαπλῶσας τὸ φέγγος · τοῖς δὲ τελείοις τῆς στερεᾶς τροφῆς ταμιεύομενος τὴν ἀπό-λαυσιν . Καὶ μὴ θαυμάσης ὁρῶν Ἰουδαῖον ἐναπομέ-νοντα τῇ πολυετὲι νηπίότητι · ὅπότε μετὰ Μωϋσέα , καὶ προφήτας , μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν , μετὰ
Lemmas: δουλεία ἐλευθερία · πρός ποικιλίας δαίμων θεραπεία ὁ ψυχή ῥίπτω ἀνίστημι . τις γάρ ὁ ὁ κτίσις μέρος οὐπὴρχε ὁ ἄνθρωπος ἀθρή-σκειν ; ὁ γε ἄγρις ἑρπετόν , καί κτῆνος , ὁ ὁ ρατίαντος κατεξέβασαν οἶδα , καί φύσις ἄλογος · οὐδέ ὁ λογικός ὀρθόω . παρά Αἰγύπτιος δέ ὁ πάθος ἔχω ἐπίτασις . οὐχ κοινόω γάρ ὁ Ἠπειρώτης , ἀλλά καί παρά ὁ ὕδωρ · ὅσος δανείζω · καί πᾶς θεός παρά ἐκεῖνος . οὗτος καί παρά Ἑβραῖος ὁ νόσος ὁράω ὁ Μωϋσῆς ημεριλευειμι , εκροχλευη ὁ πάθος δράω · Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἰς εἰμί . οὔπω γάρ ὁ Τριάς κηρύσσω καιρός , οὔπω ὁ ὑπόστασις κηρύσσω ἱδύνατο , ἔτι γάλα τρέφω θεογνωσία ὁ νήπιος ὁ νοια · ὁ θεογνωσία διδασκαλία , εἷς αὐτός φύσις ὑπαγορεύω εἰμί θεότης , ἵνα δῆμος ὅλος θεός ( 69 ) ὁ Ψυχή εξόριση . ἀρκέω γάρ ὁ ἐκ τοιοῦτος · πλάνης ἀποστρέφω ὁ πρῶτος ὁ θεογνωσία μάθημα . Ζεύς οὗτος διδάσκω ὁ μόνος ὁ φύσις , ὁ τριάς ὁ ὑπόστασις διδάσκω κατά καιρός ὑπερτίθημι · ὁ γάρ ὁ Ψυχή δυσπαθής , ἐπισφαλής πρός ἐπιγνώμη . φοβέω γάρ μή , τριάς διδάσκω θεότης , πολύς τις θεός παρά Ἰουδαῖος κηρύσσω νομίζω . αινυπημα δέ μόνος ὁ χειραγωγέω ὁ ἀκούω , καί μικρός ὁ Αὐγής ἐπανοίγω παύω . καθά ὁ ὁ ἀπύ ὁ νοσέω ὀφθαλμός παύω , πρός ὁ φέγγος γυμνάζω , ὁ μέν ἥλιος ὁ ἀκτίς ὁ πονέω ἀποτρέπω · αἵμων , διά τις δέ παραπέτασμα ὁ ὀφθαλμός ὁ φάος ἀποκινέω , οὗτος ποιέω ὁ μακάριος Μωϋσῆς , καί τυφλός ὁ ὁ εἰδωλολατρία πάθος ὁ λαός διά θεογνωσία ἰάομαι , οὔπω ὁράω ὁ ἀπασάω ὁ γνῶσις αὐγή ἐκπετάννυμι · ἀμυδρός δέ φάγγεσι ( 70 ) ὁ αινυπημα χράω , ὑπανοίγω ὁ τριάς ὁ φάος . τις γάρ φημί ; Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἰς εἰμί . ἕνος μηνύω , καί τρίτος επνομουζω · περί εἷς διαλέγω , καί τριπλασιάζω ὁ φωνή , ἵνα ὁ ὑπόστασις μαρτυρέω . Κύριος ὁ θεός σύ , κύριος εἰς εἰμί · μονόω λέγω · εἰς ὁ οὐσία , ἀλλά ἐν τρεῖς ὑπόστασις . καί πάλιν ἑτέρωθι · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις . ὁ ὁ φωνή προφορά ὁ ὑπόστασις αἴνυμαι . καί πάλιν · δεῦτε καταβάδεντες συγχύζω αὐτός ὁ γλῶσσα ( 71 ) . καί πολύς ὁ θεῖος γραφή ὁ τοιοῦτος διασπείρω σπινθήρ , οὔπω μέν ὁ ἀσθενής ὀφθαλμός ἐξαπλόω ὁ φέγγος · ὁ δέ τέλειος ὁ στερεός τροφή ταμιεύω ὁ ἀπό-λαυσις . καί μή θαυμάζω ὁράω Ἰουδαῖος ἐναπομένω ὁ πολυετέω νήπιος · ὁπότε μετά Μωϋσῆς , καί προφήτης , μετά ὁ ὁ Χριστός παρουσία , μετά