basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0240.1
Ορᾶς ὅπως ἐστὶν ἀκατάληπτος ἡ τούτων κατάληψις · πῶς οὖν εὕρησεις τὰ ὑπὲρ αἱ ; Εἰ μὲν γὰρ τὴν σὴν κατελάμβανες ἑαυτὴν εἰκῶσα , καὶ τὴν ἐμὴν ἐξερεύνας σάρκωσιν · μᾶλλον δὲ καὶ τότε τολμηρὸν τὸ γνῶμενον · ἀπειρον γὰρ τὸ μέσον Θεοῦ τε καὶ ἀνθρώπων . Εἰ δὲ μήτε τὴν σὴν , πῶς τὴν ὑπὲρ σὲ σὴν ; Φρονεῖν ἔωσαν λοιπὸν οἱ παράφρονες , καὶ τῇ Ἰουδαϊκῇ ἀποστήσασαν μύθης · οἱ λέγοντες ἀδύνατον εἶναι χωρὶς κοινωνίας τῆς πρὸς ἄνδρα , γυναικὰ τεκεῖν . Τί γὰρ μᾶλλον αὐτοῖς δοκεῖ δυσπαράδεκτον , ἐκ γυναικὸς τεχθῆναι , ἢ ἀπὸ γῆς πλασθῆναι ; παρθενικῇ κυοφορῆσαι γαστέρι , ἢ τὴν ψυχωθῆναι , καὶ βλέπειν , καὶ λαλεῖν , καὶ ἀκοῦσαι , καὶ τὰ δοκοῦντα πάντα ποιεῖν ; Ἔλαβε πάλαι χοῦν ὁ Θεός , καὶ πέπλακεν ἄνθρωπον · Ἔλαβε πάλιν τὸν ἐκ Παρθένου χοῦν , τὴν σάρκα λέγω τὴν ἐξ αὐτῆς , καὶ ὡς οὐδὲν ἑαυτῷ πέπλακε , καὶ ἄνθρωπος γέγονε . Πῶς οὖν οἱ τῷ πρώτῳ πιστεύοντες , πρὸς τὸ δεύτερον ἀντιλέγουσι ; Καὶ ἐπ’ ἐκείνου μὲν τὸ παντοδύναμον τῷ Θεῷ μαρτυροῦσιν , ἐπὶ δὲ τούτου τὸ ἀδύνατον αὐτῷ κατηγοροῦσιν . Αὐτὸς γὰρ ἐστὶν ὁ κάκτειν τεουργήσας , καὶ τοῦτο χειουργήσας . Μὴδὲν οὖν ἐπὶ Θεοῦ λεγέσθω ἀδύνατον · ὅπου γὰρ αὐτὸς ἐνεργεῖ , τὸ ἀδύνατον ἀργεῖ . Ἄλλ’ οὐδὲ αἰσχυντὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , πρὸς φρονίμοις τοὺς ἀληθεῖας κριτάς . Ὅλον γὰρ τὸ σῶμα ἡμῶν ὀργάνου τάξιν ἔχον , οὐκ ἀφ’ ἑαυτοῦ τι πράττειν ἐπίσταται , ἀλλὰ τοῖς ἡμετέροις ὀποργεῖ θελήμασι · δι’ αὐτοῦ γὰρ ἡ ψυχὴ καθάπερ τις μουσικὴς , ἢ τούς τῆς ἀρετῆς ἀναχρούσται φθόγγους , ἢ τούς τῆς κακίας ἀπεργάζεται ψήφους . Μηδεὶς οὖν αἰσχυντὸν εἰδὼς τὸ σῶμα τῶν ἀνθρώπων , καὶ ὡς ἀλλοτρίων τοῦ Θεοῦ διαβαλλέτω · οὐ γὰρ πλάσις καταισχύνει , ἀλλὰ πρᾶξις κατακρίνει ( 65 ) · οὐδὲ γὰρ ὀφθαλμοὶ ἢ χεὶρ , ἢ τι τῶν ἄλλων ἀμαρτάνει μελῶν · ἀλλ’ ὁ κακῶς χρώμενος χειρὶ καὶ ὀφθαλμῷ , καὶ τοῖς ἄλλοις μέλεσι . Διόπερ ὁ πάντων Ποιητὴς καὶ Δεσπότης , ἐκ τῆς Παρθένου καὶ Θεοτόκου ἐσχέλε , τῇ μὲν φύσει τῶν ἀνθρώπων ἐκοννώσας · σάρκα γὰρ ἀληθῶς ἐψυχωμένην ἐφόρεσε · τῆς δὲ πράξεως τῶν ἀνδρῶν οὐ μετέλαβεν · Ἄμαρτίαν γὰρ , φησίν , οὐκ ἐποίησεν , οὔτε εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ . Ὦ γαστρὸς ἅγια καὶ Θεοδίκου ! ἐν ἧ τὸ τῆς ἁμαρτίας διεράγη χειρόγραφον · ἐν ἧ Θεὸς γέγονεν ἄνθρωπος , μένων Θεός , καὶ κυοφορίας ἠνέχετο , καὶ πρὸς τὴν καλὴ ἡμᾶς κατέχε γέννησιν , οὔτε τοὺς πατρικοὺς κανόνας ἠλλοῦς , καὶ τὰς μητρίας ἀγκάλας πληρώσας . Οὐ γὰρ μερίζεται Θεὸς ἐνεργῶν ὅπερ βούλεται · μένων δὲ μᾶλλον ἐν πᾶσιν ἀμέριστος , πρυτανεύει τῷ κόσμῳ τῇ σωτηρίαν . Καὶ Γαβριὴλ μὲν ἐπὶ τὴν Παρθένον καὶ Θεοτόκον ἐρχόμενος , ἀπολυμπάνει τοὺς οὐρανοὺς · ὁ δὲ πάντα πληρῶν τοῦ Θεοῦ Λόγος , καὶ σαρκούμενος ἐν αὐτῇ , τῆς ἐν οὐρανοῖς προσκυνήσεως οὐ χωρίζεται ( 64 ) .
Lemmas: ὁράω ὅπως εἰμί ἀκατάληπτος ὁ οὗτος κατάληψις · πῶς οὖν εὑρίσκω ὁ ὑπέρ ὁ ; εἰμί μέν γάρ ὁ σός καταλαμβάνω ἑαυτοῦ εἰκών , καί ὁ ἐμός ἐξερευνάω σάρκωσις · μᾶλλον δέ καί τότε τολμηρός ὁ γιγνώσκω · ἤπειρος γάρ ὁ μέσος Θεός τε καί ἄνθρωπος . εἰμί δέ μήτε ὁ σός , πῶς ὁ ὑπέρ σύ σός ; φρονέω ὠθέω λοιπός ὁ παράφρων , καί ὁ Ἰουδαϊκός ἀφίστημι Μύθης · ὁ λέγω ἀδύνατος εἰμί Χωρὶς κοινωνία ὁ πρός ἀνήρ , γυναικάς τίκτω . τις γάρ μᾶλλον αὐτός δοκέω δυσπαράδεκτος , ἐκ γυνή τίκτω , ἢ ἀπό γῆ πλάσσω ; παρθενικός κυοφορέω γαστήρ , ἢ ὁ ψυχόω , καί βλέπω , καί λαλέω , καί ἀκούω , καί ὁ δοκέω πᾶς ποιέω ; λαμβάνω πάλαι χόω ὁ Θεός , καί πλάσσω ἄνθρωπος · λαμβάνω πάλιν ὁ ἐκ παρθένος χόω , ὁ σάρξ λέγω ὁ ἐκ αὐτός , καί ὡς οὐδείς ἑαυτοῦ πλάσσω , καί ἄνθρωπος γίγνομαι . Πῶς οὖν ὁ ὁ πρῶτος πιστεύω , πρός ὁ δύο ἀντιλέγω ; καί ἐπί ἐκεῖνος μέν ὁ παντοδύναμος ὁ Θεός μαρτυρέω , ἐπί δέ οὗτος ὁ ἀδύνατος αὐτός κατηγορέω . αὐτός γάρ εἰμί ὁ κτέω τρυγάω , καί οὗτος χειουργήσας . μηδείς οὖν ἐπί Θεός λέγω ἀδύνατος · ὅπου γάρ αὐτός ἐνεργέω , ὁ ἀδύνατος ἀργέω . ἄλλος οὐδέ αἰσχυντὶ ὁ ἀνθρώπινος φύσις , πρός φρόνιμος ὁ ἀλήθεια κριτής . ὅλος γάρ ὁ σῶμα ἐγώ ὄργανον τάξις ἔχω , οὐ ἀπό ἑαυτοῦ τίς πράσσω ἐπίσταμαι , ἀλλά ὁ ἡμέτερος ὀποργεῖ θέλημα · διά αὐτός γάρ ὁ ψυχή καθάπερ τις μουσικός , ἢ ὁ ὁ ἀρετή αναχρουω φθόγγος , ἢ ὁ ὁ κακία ἀπεργάζομαι ψῆφος . μηδείς οὖν αἰσχυντός εἰδοί ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος , καί ὡς ἀλλότριος ὁ Θεός διαβάλλω · οὖον γάρ πλάσις καταισχύνω , ἀλλά πρᾶξις κατακρίνω ( 65 ) · οὐδέ γάρ ὀφθαλμός ἢ χείρ , ἢ τίς ὁ ἄλλος ἁμαρτάνω μέλος · ἀλλά ὁ κακῶς χράω χείρ καί ὀφθαλμός , καί ὁ ἄλλος μέλος . διόπερ ὁ πᾶς Ποιητής καί Δεσπότης , ἐκ ὁ παρθένος καί Θεοτόκος ἐσχέλε , ὁ μέν φύσις ὁ ἄνθρωπος ἐκοννώσας · σάρξ γάρ ἀληθής ψυχόω φορέω · ὁ δέ πρᾶξις ὁ ἀνήρ οὖον μεταλαμβάνω · ἁμαρτία γάρ , φημί , οὐ ποιέω , οὔτε εὑρίσκω δόλος ἐν ὁ στόμα αὐτός . ὦ γαστήρ ἅγιος καί Θεόδικος ! ἐν ἧ ὁ ὁ ἁμαρτία διαράσσω χειρόγραφον · ἐν ἧ θεός γίγνομαι ἄνθρωπος , Μένων Θεός , καί κυοφορία ἀνέχω , καί πρός ὁ κάλως ἐγώ κατέχω γέννησις , οὔτε ὁ πατρικός κανών ἐλλός , καί ὁ Μητρίας ἀγκάλη πληρόω . οὖον γάρ μερίζω θεός ἐνεργός ὅσπερ βούλομαι · Μένων δέ μᾶλλον ἐν πᾶς ἀμέριστος , πρυτανεύω ὁ κόσμος ὁ σωτηρία . καί Γαβριήλ μέν ἐπί ὁ παρθένος καί Θεοτόκος ἐρχόμενος , ἀπολείπω ὁ οὐρανός · ὁ δέ πᾶς πληρόω ὁ Θεός Λόγος , καί σαρκόω ἐν αὐτός , ὁ ἐν οὐρανός προσκύνησις οὖον χωρίζω ( 64 ) .