basilius-scr-eccl.sermones-xli pg085_0236.1
τάς τε τῶν ἀγγέλων χοροστασίας · παραδραμεῖν , καὶ τοὺς αὐτῶν ταξιάρχας μετ’ αὐτῶν κατακλίνειν · ὑπερανᾶβειν δὲ καὶ Θρόνους τὴν φαιδρότητα , καὶ τὴν ἔντιμον τῶν Κυριοτήτων ὑπεροχήν , τὴν τε τῶν Ἀρχῶν ἡγεμονίαν , καὶ τὴν τῶν Ἐξουσιῶν περιφάνειαν · ἔτι δὲ τὸ κραταιοῦν τῶν Οὐρανῶν Δυνάμεων , τὸ τε διορατικὸν τῆς τῶν πολυμαμάτων Χερουβίμ καθαρότητος , καὶ τῶν ἐξαπτερύγων Σεραφὶμ τὴν κατὰ πᾶν μέρος ἀκύλουν κίνησιν · καὶ εἰ τις ἑτέρα κτίσις ἐπέκεινα τούτων ἐστίν , μὴ σῦναι τοῦ δρόμου καὶ τῆς ἐφέσεως . Ἄλλ’ εἴπερ ἐστὶν ἀνθρώπων δύνα καὶ σαρκὶ συνδεδεμένον τοῖς τοῦ νοῦ πολυπραγμονεστάτοις δόμασι τολμηρῶς ἀνεῖναι , καὶ τὸ συναιδὸν τῆς πατρικῆς δόξης ἀπαύγασμα ( 53 ) κατανοῆσαι τῷ ἀληθινῷ περιλαμπθέντα καὶ τρανωθέντα φωτί , ἐκεῖθεν ἀρξάσθαι τῇ Θεοτόκῳ τῆς εὐφημίας , ὅθεν καὶ Θεοτόκος ἐστὶ τε καὶ λέγεται . Ἄρα τίς ἐστι ταύτης ὑψηλότερα ὑπόθεσις ; Οὐδεὶς οὖν εἴποι τις ἂν , θεῖον καὶ ἀνθρωπίνων τὸ μέσον ἐννοῶν . Ἡς γὰρ οὐκ ἔστιν εὐχολὸν νοεῖν τε καὶ φράζειν Θεόν , μᾶλλον δὲ καθάπαξ ἀδύνατον · εὖτως τὸ μέγα τῆς Θεοτόκου μυστήριον , καὶ διανοίας καὶ γλώττης ἐστὶν ἀνωτέρων . Ἐπεὶ οὖν θεὸν σαρκωθέντα τεκοῦσα Θεοτόκος ὀνομάζεται , πρὸς Θεὸν δι’ εὐχῆς ἀναβήσομαι , καὶ αὐτὸν ἡγεμόνα τοῦ λόγου ποιήσομαι · Δέσποτα παντοκράτορ , βασιλεῦ κτίσεως ἀπάσης , ὁ καταλάμπων ἀδήτως τοὺς ἀπώματους νόας τῷ νοερῷ σου φωτί , κατώψου μου τὸν νοῦν , ἵνα νοηθῇ τὸ προκειμένον ἀπλανῶς , καὶ λαληθῇ τὸ νοούμενον εὐστόχως , καὶ χωρηθῇ τὸ λαλούμενον ἀσφαλῶς . Ἐν γὰρ τριῶν ἔχει τὴν κίνδυνον ὁ περὶ Θεοῦ λέγων · περιόρμενος · ἢ νοῦ μὴ ἐλλαμπρόντος , ἢ λόγου ἀτονούντος , ἢ ἀκοῆς μὴ χωρούσης . Καὶ μοι τὰς αἰσθήσεις ἀξίως καθαρθείσας , τὸν περὶ Θεοῦ λόγον ὁσιοχρῶς ἀκούσατε . Θεὸς ὅτι μὴν ἐστι πιστεύετε . Ὡς γὰρ ἀνθρώπινος ἀνατείνειναι νοῦς , τοσοῦτον μᾶλλον ὀρθ τὸ τῆς συνέσεως ἀγνώστον . Καὶ εἰ τις δι’ ἂν μεγαλοπρεπῶς ἀγωνίζοιτο λέγειν , τῆς ἀληθείας ἔλαττον ἔσται τὸ λαλούμενον . Τίς σὺν νοήσει τὸν ἀπερινόητον ; τῆς ἐκφωνήσει τὸν ἀνεκφώνητον ; πῶς ὁ παρ’ αὐτοῦ ψυχωθεὶς πηλός , καὶ τῆς ἰδίας ψυχῆς τὴν οὐσίαν ἀγνοῶν , τὸν ἐμπνεύσαντα ταύτην καταλαβῇ Θεόν ; Εἰ τις οὖν εὐσεβείας μαθητής , οὐχὶ τί ἐστι Θεὸς περιεργάζεται · ἀλλ’ ὅτι ἐστιν ἀναλογίζεται , ἐν τῷν ὑπ’ αὐτοῦ πεποιημένων , τὴν περὶ αὐτοῦ δοξόμενον δυνάμιν · Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ( 54 ) , ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται · ὅς ἐστι Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα · ἡ ἀναρχος τῶν ὄντων ἀρχή · ἡ πλούσια τῶν ἀπαυγασμάτων πηγὴ · ἡ παγχαλὴς τῶν καλῶν καλλοφιν ·
Lemmas: ὁ τε ὁ ἄγγελος χοροστασία · παρατρέχω , καί ὁ αὐτός ταξιάρχης μετά αὐτός κατακλίνω · ὑπεραναβαίνω δέ καί Θρόνοι ὁ φαιδρότης , καί ὁ ἔντιμος ὁ κυριότης ὑπεροχή , ὁ τε ὁ Ἀρχή ἡγεμονία , καί ὁ ὁ Ἐξουσία περιφάνεια · ἔτι δέ ὁ κραταιόω ὁ Οὐρανός Δύναμις , ὁ τε διορατικός ὁ ὁ πολυμαμάτων χερουβίν καθαρότης , καί ὁ εξαπτερυγη σεραφίμ ὁ κατά πᾶς μέρος ἄκυλος κίνησις · καί εἰμί τις ἕτερος κτίσις ἐπέκεινα οὗτος εἰμί , μή σύνειμι ὁ δρόμος καί ὁ ἔφεσις . ἄλλος εἴπερ εἰμί ἄνθρωπος δύναμαι καί σάρξ συνδέω ὁ ὁ νόος πολυπράγμων δόμα τολμηρός ἀνίημι , καί ὁ συναείδω ὁ πατρικός δόξα ἀπαύγασμα ( 53 ) κατανοέω ὁ ἀληθινός περιλάμπω καί τρανόω φάος , ἐκεῖθεν ἄρχω ὁ Θεοτόκος ὁ Εὐφημία , ὅθεν καί Θεοτόκος εἰμί τε καί λέγω . ἄρας τίς εἰμί οὗτος ὑψηλός ὑπόθεσις ; οὐδείς οὖν εἶπον τις εἄν , θέω καί ἀνθρώπινος ὁ μέσος ἐννοέω . εἰμί γάρ οὐ εἰμί ευχολος νοέω τε καί φράζω Θεός , μᾶλλον δέ καθάπαξ ἀδύνατος · εὖτως ὁ μέγας ὁ Θεοτόκος μυστήριον , καί διάνοια καί γλῶσσα εἰμί ἀνώτερος . ἐπεί οὖν θεός σαρκόω τίκτω Θεοτόκος ὀνομάζω , πρός θεός διά εὐχή ἀναβαίνω , καί αὐτός ἡγεμών ὁ λόγος ποιέω · δεσπότης παντοκράτωρ , βασιλεύς κτίσις ἀπασάω , ὁ καταλάμπω ἄδητος ὁ ἀπώματους νόος ὁ νοερός σύ φάος , κατοράω ἐγώ ὁ νόος , ἵνα νοέω ὁ πρόκειμαι ἀπλανῶς , καί λαλέω ὁ νοέω εὔστοχος , καί χωρέω ὁ λαλέω ἀσφαλῶς . ἐν γάρ τρεῖς ἔχω ὁ κίνδυνος ὁ περί Θεός λέγω · περιοράω · ἢ νόος μή ἐλλαμπρόντος , ἢ λόγος ἀτονέω , ἢ ἀκοή μή χωρέω . καί ἐγώ ὁ αἴσθησις ἀξίως καθαίρω , ὁ περί Θεός λόγος ὁσιοχρῶς ἀκούω . θεός ὅτι μήv εἰμί πιστεύω . ὡς γάρ ἀνθρώπινος ἀνατείνω νόος , τοσοῦτος μᾶλλον ὀρθός ὁ ὁ σύνεσις ἄγνωστος . καί εἰμί τις διά εἄν μεγαλοπρεπής ἀγωνίζομαι λέγω , ὁ ἀλήθεια μικρός εἰμί ὁ λαλέω . Τῖς σύν νοέω ὁ ἀπερινόητος ; ὁ ἐκφώνησις ὁ ἀνακόπτω ; πῶς ὁ παρά αὐτός ψύχω πηλός , καί ὁ ἴδιος Ψυχή ὁ οὐσία ἀγνοέω , ὁ ἐμπνέω οὗτος καταλαβή Θεός ; εἰμί τις οὖν εὐσέβεια μαθητής , οὐ τίς εἰμί θεός περιεργάζομαι · ἀλλά ὅτι εἰμί ἀναλογίζομαι , ἐν τῷ ὑπό αὐτός ποιέω , ὁ περί αὐτός δοκέω δυνάμις · ἐκ γάρ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ( 54 ) , ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός αὐτός θεωρέω · ὅς εἰμί πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα · ὁ ἄναρχος ὁ εἰμί ἀρχή · ὁ πλούσιος ὁ απαύγασμα πηγή · ὁ παγχαλὴς ὁ καλός καλλοφιν ·