bardesane.fragmenta 5.2
Νόμους ἔθεντο διαφόρους οἱ ἄνθρωποι ἐν ἑκάστῃ χώρᾳ , τινὰς γεγραμμένους , τινὰς δὲ ἀγράφους · ἐξ ὧν διηγήσομαι , ὡς οἶδα καὶ ὧν μέμνημαι , ἀρξάμενος ἐκ τῆς τοῦ κόσμου ἀρχῆς . Νόμος ἐστὶ παρὰ Σήραις μηδένα φονεύειν , μήτε πορνεύειν , μήτε κλέπτειν , μήτε ξόανα προσκυνεῖν · § 7 . καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ μεγίστῃ χώρᾳ οὐ ναὸν ἔστιν ἰδεῖν , οὐ γυναῖκα πορνικὴν , οὐ μοιχαλίδα ἐπονομαζομένην , οὐ κλέπτην ἑλκόμενον ἐπὶ δίκην , οὐκ ἀνδροφόνον , οὐ πεφονευμένον · οὐδενὸς γὰρ τὸ αὐτεξούσιον ἠνάγκασεν ὁ τοῦ πυριλαμπέος Ἄρεος ἀστὴρ μεσουρανῶν ἄνδρα σιδήρῳ ἀνελεῖν , οὐ Κύπρις σὺν Ἄρει τυχοῦσα ἀλλοτρίᾳ γυναικὶ μιγῆναί τινα παρ’ ἐκείνοις , πάντως πάσῃ ἡμέρᾳ μεσουρανοῦντος τοῦ Ἄρεος , καὶ πάσῃ ὥρᾳ καὶ ἡμέρᾳ γεννωμένων τῶν Σηρῶν . Παρὰ Ἰδοῖς καὶ Βάκτροις εἰσὶ χιλιάδες πολλαὶ τῶν λεγομένων Βραχμάνων , οἵτινες κατὰ παράδοσιν τῶν προγόνων καὶ νόμων οὔτε φονεύουσιν , οὔτε ξόανα σέβονται , οὐκ ἐμψύχου γεύονται , οὐ μεθύσκονταί ποτε , οἴνου καὶ σίκερος μὴ γευόμενοι , οὐ κακίᾳ τινὶ κοινωνοῦσι προσέχοντες τῷ θεῷ , τῶν ἄλλων Ἰνδῶν φονευόντων καὶ ἑταιρευόντων καὶ μεθυσκομένων καὶ σεβομένων ξόανα καὶ πάντα σχεδὸν καθ’ εἱμαρμένην φερομένων . Ἔστι δὲ ἐν τῷ αὐτῷ κλίματι τῆς Ἰνδίας φυλή τις Ἰνδῶν , οἵτινες τοὺς ἐμπίπτοντας ξένους ἀγρεύοντες καὶ τούτους θύοντες ἐσθίουσι . Καὶ οὔτε οἱ ἀγαθοποιὶ τῶν ἄστρων κεκωλύκασι τούτους μὴ μιαιφονεῖν καὶ μὴ ἀθεμιτογαμεῖν , οὔτε οἱ κακοποιοὶ ἠνάγκασαν τοὺς Βραχμᾶνας κακουργεῖν . Παρὰ Πέρσαις νόμος ἦν γαμεῖν τὰς θυγατέρας καὶ τὰς ἀδελφὰς καὶ τὰς μητέρας · καὶ οὐ μόνον ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ καὶ ἐν ἐκείνῳ τῷ κλίματι τούτους τοὺς ἀνοσίους γάμους οἱ Πέρσαι ἐποίησαν . § 9 . Ἀλλὰ καὶ ὅσοι αὐτῶν τῆς Περσίδος ἐξεδήμησαν , οἵτινες καλοῦνται Μαγουσαῖοι , τὴν αὐτὴν ἀθεμιστίαν διαπράττονται , παραδιδόντες τοὺς αὐτοὺς νόμους καὶ τὰ ἔθη τοῖς τέκνοις κατὰ διαδοχήν . Ἐξ ὧν εἰσὶ μέχρι νῦν πολλοὶ ἐν Μηδίᾳ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Γαλατίᾳ . Καὶ οὐ δήπου Κύπρις ἐν Φρυγίᾳ καὶ ἐν ὁρίοις καὶ οἴκοις Κρόνου , σὺν Κρόνῳ ἐφομαρτοῦντος τοῦ Ἄρεος , ἐν ταῖς τῶν πάντων γενέσεσιν εὑρίσκετο . Παρὰ Γήλοις νόμος ἐστὶ τὰς γυναῖκας γεωργεῖν καὶ οἰκοδομεῖν καὶ πάντα τὰ ἐργατικὰ πράσσειν καὶ κοινωνεῖν οἷς ἂν βούλωνται καὶ μὴ ἐγκαλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν μήτε καλεῖσθαί τινα μοιχαλίδα , τῷ πάσας ἐργατικὰς εἶναι καὶ πᾶσι κοινωνεῖν , μάλιστα δὲ τοῖς ξένοις . Καὶ οὔτε μυρίζονται Γήλισσαι γυναῖκες , οὔθ’ ἱμάτια βαπτὰ φοροῦσιν , ἀνυπόδητοι δέ εἰσι πᾶσαι · § 10 . καίτοι τῶν Γήλων ἀνδρῶν κοσμουμένων ἐν φορήμασι μαλακοῖς καὶ ἐν διαφοροις χρώμασι καὶ χρυσοφορούντων καὶ μυριζομένων , καὶ οὐ κατά τινα ἄλλην μαλακίαν · εἰσὶ γὰρ ἀνδρεῖοι καὶ πολεμικώταοι καὶ κυνηγετικώτατοι . Καὶ οὐ πᾶσαι αἱ τῶν Γήλων γυναῖκες ἔλαχον ἐν Αἰγοκέρωτι ἢ ἐν Ὑδρηχόῳ κακοδαιμονοῦσαν τὴν Κύπριν · οὔθ’ οἱ ἄνδρες αὐτῶν πάντες ἔχουσιν ἐν Κριῷ σὺν Ἄρει τὴν Παφίην , ἔνθα τοὺς ἀνδρείους καὶ σπατάλους οἱ Χαλδαΐζοντες λέγουσι . § 11 . Παρὰ Βάκτροισ αἱ γυναῖκες γυναῖκες παρντὶ κόσμῳ διαφέροντι καὶ παντὶ μύρῳ χρῶνται , ὑπηρετούμεναι ὑπὸ παιδίσκων καὶ νεανίσκων μᾶλλον ἢ οἱ ἄνδρες · προερχόμεναι μετὰ πολλῆς φαντασίας ἔφιπποι , κοσμοῦσαι πολλῷ χρυσῷ καὶ λίθοις βαρυτίμοις τοὺς ἵππους · καὶ οὐ σωφρονοῦσιν , ἀλλ’ ἀδιφόρως κοινωνοῦσι τοῖς δούλοις καὶ τοῖς ξένοις , ἄδειαν ἔχουσαι τοιαύτην , καὶ ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν μὴ ἐγκαλούμεναι , σχεδὸν κυριεύουσιν αὐτῶν . Καὶ οὐ πάντως ἐν πάσῃ γενέσει τῶν ἐν Βακτρίᾳ γυναικῶν μεσουρανεῖ μετὰ Διὸς καὶ Ἄρεος ἐν ἰδίοις ὅροις ἡ φιλογέλως Ἀφροσδίτη . § 12 . Ἐν δὲ τῇ Ἀραβίᾳ καὶ τῇ Ὀσροηνῇ οὐ μόνον αἱ μοιχαλίδες φονεύονται , ἀλλὰ καὶ αἱ ὑποπτευόμεναι οὐκ ἀφίενται ἀτιμώρητοι . Παρὰ Πάρθοις καὶ Ἀρμενίοις οἱ φονεῖς ἀναιροῦνται , ποτὲ μὲν ὑπὸ τῶν δικαστῶν , ποτὲ δὲ ὑπὸ τῶν καθ’ αἷμα τῶν φονευθέντων . Καὶ ἐάν τις φονεύσῃ γυναῖκα αὐτοῦ ἢ ἀδελφὸν ἄτεκνον ἢ ἀδελφὴν ἄγαμον ἢ υἱὸν ἢ θυγατέρα , § 13 . οὐκ ἐγκαλεῖται ὑπό τινος , νόμου τοιούτου ὑπάρχοντος ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις · παρ’ Ἕλλησι δὲ καὶ Ῥωμαίοις μείζονι τιμωρίᾳ ὑποβάλλονται οἱ τῶν οἰκείων καὶ συγγενῶν φονευταί . Ἐν Ἄτροις ὁ κλέπτων τι ὀβολοῦ ἄξιον λιθάζεται · παρὰ Βάκτροις ὁ ὀλίγα κλέπτων ἐμπτύεται , παρὰ Ῥωμαίοις πληγαῖς αἰκίζεται · τοιοῦτοι γὰρ οἱ νόμοι . Ἀπὸ Εὐφράτου ποταμοῦ καὶ μέχρι τοῦ Ὠκεανοῦ ὡς ἐπὶ ἀνατολὰς ὁ λοιδορούμενος ὡς φονεὺς ἢ ὡς κλέπτης οὐ πάνυ ἀγανακτεῖ · ὁ δὲ ὡς ἀρσενοκοίτης λοιδορούμενος ἑαυτὸν ἐκδικεῖ μέχρι καὶ φόνου . Περ’ Ἕλλησι δὲ καὶ οἱ σοφοὶ ἐρωμένους ἔχοντες οὐ ψέγονται . Ἐν τῇ αὐτῇ ( ἐν δὲ τῇ ? ) ἀνατολῇ ὑβριζόμενοι ἐὰν γνωσθῶσιν , ὑπὸ ἀδελφῶν ἢ πατέρων καὶ συγγενῶν φονεύονται καὶ ταφῆς προδήλου οὐκ ἀξιοῦνται . § 14 . Παρὰ δὲ Γάλλοις οἱ νέοι γαμοῦνται μετὰ παρρησίας , οὐ ψόγον τοῦτο ἡγούμενοι διὰ τὸν παρ’ αὐτοῖς νόμον . Καὶ οὐ δυνατόν ἐστι πάντας τοὺς ἐν Γαλλίᾳ οὕτως ἀθέως ὑβριζομένους λαχεῖν ἐν ταῖς γενέσεσι φωσφόρον μεθ’ Ἑρμοῦ , ἐν οἴκοις Κρόνου καὶ ὁρίοις Ἄρεος δύνοντα . Ἐν Βρετταννίᾳ πολλοὶ ἄνδρες μίαν γυναῖκα ἔχουσιν . Ἐν δὲ τῇ Παρθίᾳ πολλαὶ γυναῖκες ἕνα ἄνδρα , καὶ πᾶσαι σωφρονοῦσι πειθόμεναι αὐτῷ κατὰ τὸν νόμον . § 15 . Αἱ δὲ Ἀμαζόνες πᾶσαι ἄνδρας οὐκ ἔχουσιν , ἀλλ’ ὡς τὰ ἄλογα ζῶα ἅπαξ τοῦ ἔτους περὶ τὴν ἔαρινὴν ἰσημερίαν ὑπερβαίνουσαι τοὺς ἰδίους ὅρους κοινωνοῦσι τοῖς πλησιοχώροις , ἑορτήν τινα ταύτην ἡγουμένοις · ἐξ ὧν συλλαμβάνουσαι ὑποστρέφουσι καὶ ἀναγκαίως ἐν ἑνὶ καιρῷ ἀποκυΐσκουσι κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον , καὶ τοὺς μὲν γεννωμένους ἄρρενας ῥίπτουσι , τὰς δὲ θηλείας ἀνατρέφουσι · πολεμικαί τέ εἰσι καὶ γυμνασίων προνοούμεναι . § 16 . Ἑρμῆς μετὰ Ἀφροδίτης ἐν οἴκοις Ἑρμοῦ ποιεῖ πλάστας καὶ ζωγράφους καὶ τραπεζίτας · ἐν οἴκοις δἐ Ἀφροδίτης μυρεψοὺς καὶ φωνάσκους καὶ ὑποκριτὰς ποιημάτων . Καὶ παρὰ Ταϊνοῖς καὶ Σαρακηνοῖς καὶ ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ Λιβύῃ καὶ παρὰ Μαύροις καὶ παρὰ τοῖς περὶ τὸ στόμα τοῦ Ὠκεανοῦ Νομάσι καὶ ἐν τῇ ἐξωτέρᾳ Γερμανίᾳ , καὶ ἐν τῇ Σκυθίᾳ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἐξ ἀρκτικῶν μερῶν τοῦ Πόντου ἔθνεσι καὶ ὅλῃ τῇ Ἀλανίᾳ καὶ Ἀλβανίᾳ καὶ Ὠτηνῇ καὶ Σαυνίᾳ . § 17 . καὶ ἐν Χρυσῇ οὐκ ἔστιν ἰδεῖν οὐ τραπεζίτην , οὐ πλάστην , οὐ ζωγράφον , οὐκ ἀρχιτέκτονα , οὐ γεωμέτρην , οὐ φώνασκον , οὐχ ὑποκριτὴν ποιημάτων , ἀλλ’ ἐστέρηται ὁ τῆς τοῦ Ἑρμοῦ καὶ τῆς Ἀφροδίτης ἐνεργείας τρόπος ἐν ὅλῳ τῶ κύκλῳ τούτῳ τῆς οἰκουμένης . Οἱ Μῆδοι πάντες τοῖς μετὰ σπουδῆς τρεφομένοις κυσὶ τοὺς νεκροὺς ἔτι ἐμπνέοντας παραβάλλουσι · καὶ οὐ πάντες σὺν τῇ Μήνῃ τὸν Ἄρεα ἐφ’ ἡμερινῆς γενέσεως ἐν Καρκίνῳ ὑπὸ γῆν ἔχουσιν . Ἰνδοὶ τοὺς νεκροὺς καίουσι , μεθ’ ὧν συγκαίουσιν ἑκούσας τὰς γυναῖκας · καὶ οὐ δήπου πᾶσαι αἱ καιόμεναι ζῶσαι Ἰνδῶν γυναῖκες ἔχουσιν ὑπὸ γῆν ἐπὶ νυκτερινῆς γενέσεως σὺν Ἄρει τὸν Ἥλιον ἐν Λέοντι ὁρίοις ( fort . Ἢ Λέοντι ἐν ὁρίοις ) Ἄρεος . § 18 . Γερμανῶν οἱ πλεῖστοι ἀγχονιμαίῳ μόρῳ ἀποθνήσκουσι καὶ οὐ πάντως τὸ πλῆθος τῶν Γερμανῶν τὴν σελήνην καὶ τὴν ὥραν μεσολαβουμένας ὑπὸ Κρόνου καὶ Ἄρεος ἔχει . Παντὶ ἔθνει καὶ πάσῃ ἡμέρᾳ καὶ παντὶ τόπῳ τῆς γενέσεως γεννῶνται ἄνθρωποι · κρατεῖ δὲ ἐν ἑκάστῃ μοίρᾳ τῶν ἀνθρώπων νόμος καὶ ἔθος διὰ τὸ αὐτεξούσιον τοῦ ἀνθρωπου . § 19 . Καὶ οὐκ ἀναγκάζει ἡ γένεσις τοὺς Σῆρας μὴ θέλοντας φονεύειν , ἢ τοὺς Βραχμᾶνας κρεοφαγεῖν , ἢ τοὺς Πέρσας ἀθεμίτως μὴ γαμεῖν , ἢ τοὺς Ἰνδοὺς μὴ καίεσθαι , ἢ τοὺς Μήδους μὴ ἐσθίεσθαι ὑπὸ κυνῶν ἢ τοὺς Πάρθους μὴ πολυγαμεῖν ἢ τὰς ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ γυναῖκας μὴ σωφρονεῖν , ἢ τοὺς Ἕλληνας μὴ γυμνάζεσθαι γυμνοῖς τοῖς σώμασιν , ἢ τοὺς Ῥωμαίους μὴ κρατεῖν , ἢ τοὺς Γάλλους μὴ γαμεῖσθαι , ἢ τὰ ἄλλα βάρβαρα ἔθνη ταῖς ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων λεγομέναις Μούσαις κοινωνεῖν · ἀλλ’ ὡς προεῖπον , ἕκαστον ἔθνος καὶ ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων χρῆται τῇ ἑαυτοῦ ἐλευθερίᾳ , ὡς βούλεται καὶ ὅτε βούλεται , καὶ δουλεύει τῇ γενέσει καὶ τῇ φύσει δι’ ἣν περίκειται σάρκα , πῆ μὲν ὡς βούλεται , πῆ δὲ ὡς μὴ βούλεται . § 20 . Πανταχῆ γὰρ καὶ ἐν παντὶ ἔθνει εἰσὶ πλούσιοι καὶ πένητες , καὶ ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι , καὶ ἐρρωμένοι καὶ νοσοῦντες , ἕκαστος κατὰ τοὺς τῆς γενέσεως αὐτοῦ κλήρους . Ταῦτα , ὦ Βαρδησάνη , ἄκρως ἡμᾶς πέπεικας , φημὶ αὐτῷ . Οἱ δὲ ἀστρονόμοι φασὶ τὴν γῆν ταύτην μεμερίσθαι εἰς ἑπτὰ κλίματα , καὶ ἄρχειν ἑκάστου κλίματος ἕνα τῶν ἑπτὰ ἀστέρων · καὶ τοὺς διαφόρους νόμους μὴ τοὺς ἀνθρώπους τεθεικέναι ἑαυτοῖς , ἀλλ’ ἑκάστου ἄρχοντος πλεονάζειν τὸ θέλημα ἐν τῇ ἰδίᾳ χώρᾳ , ὃν νόμον νενομίκασιν οἱ κρατούμενοι . § 21 . Ἀπεκρίνατο · Οὐκ ἀληθὴς ἡ ἀπόκρισις αὕτη , ὦ Φίλιππε · εἰ γὰρ καὶ διῄρηται ἡ οἰκουμένη εἰς μέρη ἑπτὰ , ἀλλ’ οὖν γε ἐν μιᾷ μερίδι εὑρίσκομεν πολλὰς διαφορὰς νόμων · οὐδὲ γὰρ ἑπτὰ νόμοι εἰσὶ κατὰ τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας , οὐδὲ δώδεκα κατὰ τὰ ζώδια , οὐδὲ τριακονταὲξ κατὰ τοὺς δεκανοὺς , ἀλλὰ μυρίοι . Μνημονεύειν τε ὀφείλετε ὧν προεῖπον , ὅτι καὶ ἐν ἑνὶ κλίματι καὶ ἐν μιᾷ χώρᾳ τῶν Ἰνδῶν εἰσὶν ἀνθρωποφάγοι Ἰνδοὶ , καὶ εἰσὶν οἱ ἐμψύχων ἀπεχόμενοι , καὶ ὅτι οἱ Μαγουσαῖοι οὐκ ἐν Περσίδι μόνῃ τὰς θυγατέρας γαμοῦσιν , ἀλλὰ καὶ ἐν παντὶ ἔθνει , ὅπου ἂν οἰκήσωσι , τοὺς τῶν προγόνων φυλάσσοντες νόμους καὶ τῶν μυστηρίων αὐτῶν τὰς τελετάς . § 22 . Ἀλλὰ καὶ πολλὰ βάρβαρα ἔθνη κατελέξαμεν , τά τε ὄντα ἐν μεσημβρίᾳ καὶ δύσει καὶ ἀνατολῇ καὶ ἄρκτῳ , τουτέστιν ἐν διαφόροις κλίμασι , μή μετέχοντα Ἑρμαϊκῆς ἐπιστήμης . § 23 . Πόσοι , νομίζετε , σοφοὶ ἄνδρες παρήγαγον τοὺς κακῶς κειμένους νόμους , πόσοι δὲ νόμοι ὑπὸ τῆς ἀπορίας κατελύθησαν , πόσοι βασιλεῖς κρατήσαντες ἐθνῶν παρήγαγον τοὺς πρὸ αὐτῶν νόμους καὶ ἔθεντο τοὺς ἰδίους , καὶ οὐδεὶς τῶν ἀστέρων ἀπώλεσε τὸ ἴδιον κλίμα . Χθὲς οἱ Ῥωμαῖοι τῆς Ἀραβίας κρατήσαντες τοὺς τῶν βαρβάρων νόμους ἤλλαξαν · ἕπεται γὰρ τὸ αὐτεξούσιον τῷ αὐτεξουσίῳ . § 24 . Τὸ δὲ δυνάμενον πεῖσαι καὶ τοὺς ἀπίστους ἐκθήσομαι ὑμῖν . Ἰουδαῖον πάντες οἱ διὰ Μωσέως δεξάμενοι νόμον τοὺς γεννωμένους ἄρρενας παῖδας ἐν τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ αἱμάσσουσι περιτέμνοντες , οὐκ ἀστέρος παρουσίαν ἀναμένοντες , οὐ κλίματος ἐξουσίαν ἐκτρεπόμενοι ( leg . ἐντρεπόμενοι ) , οὐχ ὑπὸ νόμου ἀλλοτρίας χώρας ἀγόμενοι · ἀλλ’ εἴτε ἐν Συρίᾳ τυγχάνουσιν , εἴτε ἐν Γαλλίᾳ , εἴτε ἐν Ἰταλία , εἴτε ἐν Ἑλλάδι ἢ ἐν Παρθίᾳ ἢ ὅπου ἂν ὦσι , τοῦτο ποιοῦσιν . Ὅπερ οὐκ ἔστι κατὰ γένεσιν · οὐ γὰρ δύνανται πάντες Ἰουδαῖοι μίαν γένεσιν ἔχειν . § 25 . Ἀλλὰ καὶ δι’ ἡμερῶν ἑπτὰ πάντες ὅπου ἂν ὦσιν ἀργοῦσιν ἐκ παντὸς ἔργου καὶ οὔτε ὁδεύουσιν οὔτε πυρὶ χρῶνται · οὔτε ἀναγκάζει ἡ γένεσις Ἰουδαῖον οὐ κτίσαι οἶκον , οὐ καταλῦσαι , οὐκ ἐργάσασθαι , οὐ πωλῆσαι , οὐκ ἀγοράσαι ταῖς ἡμέραις τοῦ σαββάτου , καίτοι ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ γεννώντων Ἰουδαίων καὶ γεννωμένων καὶ νοσούντων καὶ ἀποθνησκόντων . Ταῦτα γὰρ οὐκ ἔτι ἐστὶ τοῦ αὐτεξουσίου . Ἐν τῇ Συρίᾳ καὶ ἐν τῇ Ὀσροηνῇ ἀπεκόπτοντο πολλοὶ τῇ Ῥἐᾳ , καὶ ἐν τούτῳ μιᾷ ῥοπῇ ὁ βασιλεὺς Ἄβγαρος ἐκέλευσε τῶν ἀποκοπτομένων τὰ αἰδοῖα ἀποκόπτεσθαι καὶ τὰς χεῖρας , καὶ ἐκτότε οὐδεὶς ἀπεκόπτετο ἐν τῇ Ὀσροηνῇ . Τί δὲ ἐροῦμεν περὶ τῆς τῶν Χριστιανῶν αἱρέσεως , ἧς ἡμεῖς οἱ δοξασταὶ πολλοὶ ὄντες καὶ ἐν διαφόροις ἀνέστημεν κλίμασιν , ἐν παντὶ ἔθνει καὶ κλίματι , οἵτινες πολλοὶ ὄντες ἑνὶ ὀνόματι κεκλήμεθα . § 26 . Καὶ οὔτε οἱ ἐν Παρθίᾳ Κριστιανοὶ πολυγαμοῦσι , Πάρθοι ὑπάρχοντες , οὔθ’ οἱ ἐν Μηδίᾳ κυσὶ παραβάλλουσι τοὺς νεκρούς · οὐχ οἱ ἐν Περσίδι γαμοῦσι τὰς θυγατέρας αὐτῶν , Πέρσαι ὄντες , οὐ παρὰ Βάκτροισ καὶ Γάλλοις φθείρουσι τοὺς γάμους · οὐχ οἱ ἐν Αἰγύπτῳ θρησκεύουσι τὸν Ἆπιν ἢ τὸν κύνα ἢ τὸν τράγον ἢ αἴλουρον · ἀλλ’ ὅπου εἰσὶν , οὔτε ὑπὸ τῶν κακῶς κειμένων νόμων καὶ ἐθῶν νικῶνται , οὔθ’ ἡ ὑπὸ τῶν ἀρχῶν πρυτανευομένη γένεσις αὐτοὺς ἀναγκάζει τοῖς ἀπειρημένοις κακοῖς ὑπὸ τοῦ διδασκάλου αὐτῶν χρῆσθαι , νόσῳ δὲ καὶ πενίᾳ καὶ πάθεσι καὶ ταῖς νομιζομέναις ἀτιμίαις ὑπόκεινται . § 27 . Ὥσπερ γὰρ ὁ ἐλεύθερος ἡμῶν ἄνθρωπος δουλεύειν οὐκ ἀναγκάζεται , κἂν ἀναγκασθῇ ἀνθίσταται τοῖς ἀναγκάζουσιν , οὕτως οὐδὲ ὁ φαινόμενος ἡμῶν δοῦλος ἄνθρωπος τῆς ὑποταγῆς ἐκφεύγειν ῥᾳδίως δύναται . Εἰ γὰρ πάντα ἐδυνάμεθα , ἡμεῖς ἂν ἦμεν , ὡς προεῖπον , ὄργανα καὶ οὐχ ἑαυτῶν . § 28 . Θεοῦ δ’ ἐπινεύσαντος πάντα δυνατὰ καὶ ἀνεμπόδιστα · τῇ γὰρ ἐκείνου βουλήσει οὐδὲν ἀντιστῆναι δύναται · καὶ γὰρ τὰ δοκοῦντα ἀνθίστασθαι , αὐτοῦ χρηστοῦ ὄντος καὶ συγχωροῦντος ἑκάστῃ φύσει ἔχειν τὴν ἰδιότητα καὶ τὸ αὐτεξούσιον τοῦ θελήματος , ἀνθίσταται .
Lemmas: Νόμος τίθημι διάφορος ὁ ἄνθρωπος ἐν ἕκαστος χώρα , τις γράφω , τις δέ ἄγραφος · ἐκ ὅς διηγέομαι , ὡς οἶδα καί ὅς μιμνήσκω , ἄρχω ἐκ ὁ ὁ κόσμος ἀρχή . Νόμος εἰμί παρά σαίρω μηδείς φονεύω , μήτε πορνεύω , μήτε κλέπτω , μήτε ξόανον προσκυνέω · § 7 . καί ἐν ἐκεῖνος ὁ μέγας χώρα οὐ ναός εἰμί ὁράω , οὐ γυνή πορνικός , οὐ μοιχαλίς ἐπονομάζω , οὐ κλέπτης ἕλκω ἐπί δίκη , οὐ ἀνδροφόνος , οὐ φονεύω · οὐδείς γάρ ὁ αὐτεξούσιος ἀναγκάζω ὁ ὁ πυριλαμπής Ἄρης ἀστήρ μεσουρανέω ἀνήρ σίδηρος ἀναιρέω , οὐ Κύπρις σύν Ἄρης τυγχάνω ἀλλότριος γυνή μείγνυμι τις παρά ἐκεῖνος , πάντως πᾶς ἡμέρα μεσουρανέω ὁ Ἄρης , καί πᾶς ὥρα καί ἡμέρα γεννάω ὁ Σήρ . Παρά εἶδον καί Βάκτρα εἰμί χιλιάς πολύς ὁ λέγω Βραχμάν , ὅστις κατά παράδοσις ὁ πρόγονος καί νόμος οὔτε φονεύω , οὔτε ξόανον σέβω , οὐ ἔμψυχος γεύω , οὐ μεθύσκω ποτέ , οἶνος καί σίκερος μή γεύω , οὐ κακία τις κοινωνέω προσέχω ὁ θεός , ὁ ἄλλος Ἰνδός φονεύω καί ἑταιρεύω καί μεθύσκω καί σέβω ξόανον καί πᾶς σχεδόν κατά μείρομαι φέρω . εἰμί δέ ἐν ὁ αὐτός κλίμα ὁ Ἰνδία Φυλή τις Ἰνδός , ὅστις ὁ ἐμπίπτω ξένος ἀγρεύω καί οὗτος θύω ἐσθίω . καί οὔτε ὁ ἀγαθοποιός ὁ ἄστρον κωλύω οὗτος μή μιαιφονέω καί μή ἀθεμιτογαμέω , οὔτε ὁ κακοποιός ἀναγκάζω ὁ Βραχμάν κακουργέω . παρά Πέρσης νόμος εἰμί γαμέω ὁ θυγάτηρ καί ὁ ἀδελφή καί ὁ μήτηρ · καί οὐ μόνος ἐν ὁ χώρα ἐκεῖνος καί ἐν ἐκεῖνος ὁ κλίμα οὗτος ὁ ἀνόσιος γάμος ὁ Πέρσης ποιέω . § 9 . ἀλλά καί ὅσος αὐτός ὁ Περσίς ἐκδημέω , ὅστις καλέω Μαγουσαῖος , ὁ αὐτός ἀθεμιστία διαπράσσω , παραδίδωμι ὁ αὐτός νόμος καί ὁ ἔθος ὁ τέκνον κατά διαδοχή . ἐκ ὅς εἰμί μέχρι νῦν πολύς ἐν Μηδία καί ἐν Αἴγυπτος καί ἐν Γαλατία . καί οὐ δήπου Κύπρις ἐν Φρυγία καί ἐν ὅριον καί οἶκος Κρόνος , σύν Κρόνος ἐφομαρτέω ὁ Ἄρης , ἐν ὁ ὁ πᾶς γένεσις εὑρίσκω . παρά Γήλοις νόμος εἰμί ὁ γυνή γεωργέω καί οἰκοδομέω καί πᾶς ὁ ἐργατικός πράσσω καί κοινωνέω ὅς ἄν βούλομαι καί μή ἐγκαλέω ὑπό ὁ ἀνήρ μήτε καλέω τις μοιχαλίς , ὁ πᾶς ἐργατικός ἔρχομαι καί πᾶς κοινωνέω , μάλιστα δέ ὁ ξένος . καί οὔτε μυρίζω γηλιεννυω γυνή , οὔτε ἱμάτιον βαπτός φορέω , ἀνυπόδητος δέ εἰμί πᾶς · § 10 . καίτοι ὁ Γήλων ἀνήρ κοσμέω ἐν φόρημα μαλακός καί ἐν διάφορος χρῶμα καί χρυσοφορέω καί μυρίζω , καί οὐ κατά τις ἄλλος μαλακία · εἰμί γάρ ἀνδρεῖος καί πολεμικός καί κυνηγετικός . καί οὐ πᾶς ὁ ὁ Γήλων γυνή λαγχάνω ἐν Αἰγοκέρως ἢ ἐν Ὑδρήχοος κακοδαιμονέω ὁ Κύπρις · οὔτε ὁ ἀνήρ αὐτός πᾶς ἔχω ἐν Κριός σύν Ἄρης ὁ Πάφος , ἔνθα ὁ ἀνδρεῖος καί σπάταλος ὁ Χαλδαΐζω λέγω . § 11 . παρά Βάκτρα ὁ γυνή γυνή παρντὶ κόσμος διαφέρω καί πᾶς μύρον χράω , ὑπηρετέω ὑπό παίδισκος καί νεανίσκος μᾶλλον ἢ ὁ ἀνήρ · προέρχομαι μετά πολύς φαντασία ἔφιππος , κοσμέω πολύς χρυσός καί λίθος βαρυτιμέω ὁ ἵππος · καί οὐ σωφρονέω , ἀλλά αδιφορος κοινωνέω ὁ δοῦλος καί ὁ ξένος , ἄδεια ἔχω τοιοῦτος , καί ὑπό ὁ ἀνήρ μή ἐγκαλέω , σχεδόν κυριεύω αὐτός . καί οὐ πάντως ἐν πᾶς γένεσις ὁ ἐν Βακτρία γυνή μεσουρανέω μετά Ζεύς καί Ἄρης ἐν ἴδιος ὅρος ὁ φιλογέλως Ἀφροσδίτη . § 12 . ἐν δέ ὁ Ἀραβία καί ὁ Ὀσροηνῇ οὐ μόνος ὁ μοιχαλίς φονεύω , ἀλλά καί ὁ ὑποπτεύω οὐ ἀφίημι ἀτιμώρητος . παρά Πάρθος καί Ἀρμένιος ὁ φονεύς ἀναιρέω , ποτέ μέν ὑπό ὁ δικαστής , ποτέ δέ ὑπό ὁ κατά αἷμα ὁ φονεύω . καί ἐάν τις φονεύω γυνή αὐτός ἢ ἀδελφός ἄτεκνος ἢ ἀδελφή ἄγαμος ἢ υἱός ἢ θυγάτηρ , § 13 . οὐ ἐγκαλέω ὑπό τις , νόμος τοιοῦτος ὑπάρχω ἐν ὁ χώρα ἐκεῖνος · παρά Ἕλλην δέ καί Ῥωμαῖος μέγας τιμωρία ὑποβάλλω ὁ ὁ οἰκεῖος καί συγγενής φονευτής . ἐν ἆτρον ὁ κλέπτω τίς ὀβολός ἄξιος λιθάζω · παρά Βάκτρα ὁ ὀλίγος κλέπτω ἐμπτύω , παρά Ῥωμαῖος πληγή αἰκίζω · τοιοῦτος γάρ ὁ νόμος . ἀπό Εὐφράτης ποταμός καί μέχρι ὁ Ὠκεανός ὡς ἐπί ἀνατολή ὁ λοιδορέω ὡς φονεύς ἢ ὡς κλέπτης οὐ πάνυ ἀγανακτέω · ὁ δέ ὡς ἀρσενοκοίτης λοιδορέω ἑαυτοῦ ἐκδικέω μέχρι καί φόνος . περι Ἕλλην δέ καί ὁ σοφός ἐρώμενος ἔχω οὐ ψέγω . ἐν ὁ αὐτός ( ἐν δέ ὁ ? ) ἀνατολή ὑβρίζω ἐάν γιγνώσκω , ὑπό ἀδελφός ἢ πατήρ καί συγγενής φονεύω καί ταφή πρόδηλος οὐ ἀξιόω . § 14 . παρά δέ Γάλλος ὁ νέος γαμέω μετά παρρησία , οὐ ψόγος οὗτος ἡγέομαι διά ὁ παρά αὐτός νόμος . καί οὐ δυνατός εἰμί πᾶς ὁ ἐν Γαλλία οὕτως ἄθεος ὑβρίζω λαγχάνω ἐν ὁ γένεσις φωσφόρος μετά Ἑρμῆς , ἐν οἶκος Κρόνος καί ὅριον Ἄρης δύω . ἐν Βρεττανία πολύς ἀνήρ εἷς γυνή ἔχω . ἐν δέ ὁ Παρθία πολύς γυνή εἷς ἀνήρ , καί πᾶς σωφρονέω πείθω αὐτός κατά ὁ νόμος . § 15 . ὁ δέ Ἀμαζών πᾶς ἀνήρ οὐ ἔχω , ἀλλά ὡς ὁ ἄλογος ζῷον ἅπαξ ὁ ἔτος περί ὁ ἐαρινός ἰσημερία ὑπερβαίνω ὁ ἴδιος ὅρος κοινωνέω ὁ πλησιόχωρος , ἑορτή τις οὗτος ἡγέομαι · ἐκ ὅς συλλαμβάνω ὑποστρέφω καί ἀναγκαῖος ἐν εἷς καιρός ἀποκυΐσκω κατά ὁ ὁ φύσις νόμος , καί ὁ μέν γεννάω ἄρσην ῥίπτω , ὁ δέ θῆλυς ἀνατρέφω · πολεμικός τε εἰμί καί γυμνάσιον προνοέω . § 16 . Ἑρμῆς μετά Ἀφροδίτη ἐν οἶκος Ἑρμῆς ποιέω πλάστης καί ζωγράφος καί τραπεζίτης · ἐν οἶκος δεῖ Ἀφροδίτη μυρεψός καί φωνάσκος καί ὑποκριτής ποίημα . καί παρά ταινοος καί Σαρακηνός καί ἐν ὁ ανώτερος Λιβύη καί παρά Μαῦρος καί παρά ὁ περί ὁ στόμα ὁ Ὠκεανός Νομάς καί ἐν ὁ ἐξώτερος Γερμανία , καί ἐν ὁ Σκυθία καί ἐν πᾶς ὁ ἐκ ἀρκτικός Μέρα ὁ Πόντος ἔθνος καί ὅλος ὁ Ἀλανία καί Ἀλβανία καί Ὠτηνή καί σαύνιον . § 17 . καί ἐν Χρύση οὐ εἰμί ὁράω οὐ τραπεζίτης , οὐ πλάστης , οὐ ζωγράφος , οὐ ἀρχιτέκτων , οὐ γεωμέτρης , οὐ φωνάσκω , οὐ ὑποκριτής ποίημα , ἀλλά στερέω ὁ ὁ ὁ Ἑρμῆς καί ὁ Ἀφροδίτη ἐνέργεια τρόπος ἐν ὅλος ὁ κύκλος οὗτος ὁ οἰκουμένη . όϊ Μῆδος πᾶς ὁ μετά σπουδή τρέφω κύων ὁ νεκρός ἔτι ἐμπνέω παραβάλλω · καί οὐ πᾶς σύν ὁ Μήνη ὁ Ἄρης ἐπί ἡμερινός γένεσις ἐν Κάρκινος ὑπό γῆ ἔχω . Ἰνδός ὁ νεκρός καίω , μετά ὅς συγκαίω ἑκών ὁ γυνή · καί οὐ δήπου πᾶς ὁ καίω ζάω Ἰνδός γυνή ἔχω ὑπό γῆ ἐπί νυκτερινός γένεσις σύν Ἄρης ὁ Ἥλιος ἐν Λέων ὅριον ( fort . ἤ Λέων ἐν ὅριον ) Ἄρης . § 18 . Γερμανός ὁ πλεῖστος ἀγχονιμαῖος μόρος ἀποθνῄσκω καί οὐ πάντως ὁ πλῆθος ὁ Γερμανός ὁ σελήνη καί ὁ ὥρα μεσολαβέω ὑπό Κρόνος καί Ἄρης ἔχω . Πᾶς ἔθνος καί πᾶς ἡμέρα καί πᾶς τόπος ὁ γένεσις γεννάω ἄνθρωπος · κρατέω δέ ἐν ἕκαστος μοῖρα ὁ ἄνθρωπος νόμος καί ἔθος διά ὁ αὐτεξούσιος ὁ ἄνθρωπος . § 19 . καί οὐ ἀναγκάζω ὁ γένεσις ὁ Σήρ μή ἐθέλω φονεύω , ἢ ὁ Βραχμάν κρεοφαγέω , ἢ ὁ Πέρσης ἀθέμιστος μή γαμέω , ἢ ὁ Ἰνδός μή καίω , ἢ ὁ Μῆδος μή ἐσθίω ὑπό κύων ἢ ὁ Πάρθος μή πολυγαμέω ἢ ὁ ἐν ὁ Μεσοποταμία γυνή μή σωφρονέω , ἢ ὁ Ἑλληνᾶς μή γυμνάζω γυμνός ὁ σῶμα , ἢ ὁ Ῥωμαῖος μή κρατέω , ἢ ὁ Γάλλος μή γαμέω , ἢ ὁ ἄλλος βάρβαρος ἔθνος ὁ ὑπό ὁ Έλληνας λέγω Μοῦσα κοινωνέω · ἀλλά ὡς προλέγω , ἕκαστος ἔθνος καί ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος χράω ὁ ἑαυτοῦ ἐλευθερία , ὡς βούλομαι καί ὅτε βούλομαι , καί δουλεύω ὁ γένεσις καί ὁ φύσις διά ὅς περίκειμαι σάρκα , πῇ μέν ὡς βούλομαι , πῇ δέ ὡς μή βούλομαι . § 20 . πανταχῇ γάρ καί ἐν πᾶς ἔθνος εἰμί πλούσιος καί πένης , καί ἄρχω καί ἄρχω , καί ῥώννυμι καί νοσέω , ἕκαστος κατά ὁ ὁ γένεσις αὐτός κλῆρος . Ταΰς , ὦ Βαρδησάνης , ἄκρος ἐγώ πείθω , φημί αὐτός . όϊ δέ ἀστρονόμος φημί ὁ γῆ οὗτος μερίζω εἰς ἑπτά κλίμα , καί ἄρχω ἕκαστος κλίμα εἷς ὁ ἑπτά ἀστήρ · καί ὁ διάφορος νόμος μή ὁ ἄνθρωπος τίθημι ἑαυτοῦ , ἀλλά ἕκαστος ἄρχω πλεονάζω ὁ θέλημα ἐν ὁ ἴδιος χώρα , ὅς νόμος νομίζω ὁ κρατέω . § 21 . ἀποκρίνομαι · οὐ ἀληθής ὁ ἀπόκρισις οὗτος , ὦ Φίλιππος · εἰμί γάρ καί διερέω ὁ οἰκουμένη εἰς μέρος ἑπτά , ἀλλά οὖν γε ἐν εἷς μερίς εὑρίσκω πολύς διαφορά νόμος · οὐδέ γάρ ἑπτά νόμος εἰμί κατά ὁ ἑπτά ἀστήρ , οὐδέ δώδεκα κατά ὁ ζῴδιον , οὐδέ τριακονταέξʹ κατά ὁ δεκανός , ἀλλά μύριοι . μνημονεύω τε ὀφείλω ὅς προλέγω , ὅτι καί ἐν εἷς κλίμα καί ἐν εἷς χώρα ὁ Ἰνδός εἰμί ἀνθρωποφάγος Ἰνδός , καί εἰμί ὁ ἔμψυχος ἀπέχω , καί ὅτι ὁ Μαγουσαῖος οὐ ἐν Περσίς μόνος ὁ θυγάτηρ γαμέω , ἀλλά καί ἐν πᾶς ἔθνος , ὅπου ἄν οἰκέω , ὁ ὁ πρόγονος φυλάσσω νόμος καί ὁ μυστήριον αὐτός ὁ τελετή . § 22 . ἀλλά καί πολύς βάρβαρος ἔθνος καταλέγω , ὁ τε εἰμί ἐν μεσημβρία καί δύσις καί ἀνατολή καί ἄρκτος , τουτέστι ἐν διάφορος κλίμα , μή μετέχω ερμαϊκός ἐπιστήμη . § 23 . πόσος , νομίζω , σοφός ἀνήρ παράγω ὁ κακῶς κεῖμαι νόμος , πόσος δέ νόμος ὑπό ὁ ἀπορία καταλύω , πόσος βασιλεύς κρατέω ἔθνος παράγω ὁ πρό αὐτός νόμος καί τίθημι ὁ ἴδιος , καί οὐδείς ὁ ἀστήρ ἀπόλλυμι ὁ ἴδιος κλίμα . χθές ὁ Ῥωμαῖος ὁ Ἀραβία κρατέω ὁ ὁ βάρβαρος νόμος ἀλλάσσω · ἕπομαι γάρ ὁ αὐτεξούσιος ὁ αὐτεξούσιος . § 24 . Τέ δέ δύναμαι πείθω καί ὁ ἄπιστος ἐκτίθημι σύ . Ἰουδαῖος πᾶς ὁ διά Μωσῆς δέχομαι νόμος ὁ γεννάω ἄρσην παῖς ἐν ὁ ὄγδοος ἡμέρα αἱμάσσω περιτέμνω , οὐ ἀστήρ παρουσία ἀναμένω , οὐ κλίμα ἐξουσία ἐκτρέπω ( leg . ἐντρέπω ) , οὐ ὑπό νόμος ἀλλότριος χώρα ἄγω · ἀλλά εἴτε ἐν Συρία τυγχάνω , εἴτε ἐν Γαλλία , εἴτε ἐν Ἰταλία , εἴτε ἐν Ἑλλάς ἢ ἐν Παρθία ἢ ὅπου ἄν εἰμί , οὗτος ποιέω . ὅς οὐ εἰμί κατά γένεσις · οὐ γάρ δύναμαι πᾶς Ἰουδαῖος εἷς γένεσις ἔχω . § 25 . ἀλλά καί διά ἡμέρα ἑπτά πᾶς ὄψ ἄν εἰμί ἀργέω ἐκ πᾶς έργο καί οὔτε ὁδεύω οὔτε πῦρ χράω · οὔτε ἀναγκάζω ὁ γένεσις Ἰουδαῖος οὐ κτίζω οἶκος , οὐ καταλύω , οὐ ἐργάζομαι , οὐ πωλέω , οὐ ἀγοράζω ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον , καίτοι ἐν ὁ αὐτός ἡμέρα γεννάω Ἰουδαῖος καί γεννάω καί νοσέω καί ἀποθνῄσκω . Ταΰς γάρ οὐ ἔτι εἰμί ὁ αὐτεξούσιος . ἐν ὁ Συρία καί ἐν ὁ Ὀσροηνῇ ἀποκόπτω πολύς ὁ Ῥέα , καί ἐν οὗτος εἷς ῥοπή ὁ βασιλεύς Ἄβγαρος κελεύω ὁ ἀποκόπτω ὁ αἰδοῖος ἀποκόπτω καί ὁ χείρ , καί ἔκτοτε οὐδείς ἀποκόπτω ἐν ὁ Ὀσροηνῇ . τις δέ λέγω περί ὁ ὁ Χριστιανός αἵρεσις , ὅς ἐγώ ὁ δοξαστής πολύς ο καί ἐν διάφορος ἀνίστημι κλίμα , ἐν πᾶς ἔθνος καί κλίμα , ὅστις πολύς ο εἷς ὄνομα καλέω . § 26 . καί οὔτε ὁ ἐν Παρθία Κριστιάν πολυγαμέω , Πάρθος ὑπάρχω , οὔτε ὁ ἐν Μηδία κύων παραβάλλω ὁ νεκρός · οὐ ὁ ἐν Περσίς γαμέω ὁ θυγάτηρ αὐτός , Πέρσης ο , οὐ παρά Βάκτρα καί Γάλλος φθείρω ὁ γάμος · οὐ ὁ ἐν Αἴγυπτος θρησκεύω ὁ Ἆπις ἢ ὁ κύων ἢ ὁ τράγος ἢ αἴλουρος · ἀλλά ὅπου εἰμί , οὔτε ὑπό ὁ κακῶς κεῖμαι νόμος καί ἔθος νικάω , οὔτε ὁ ὑπό ὁ ἀρχή πρυτανεύω γένεσις αὐτός ἀναγκάζω ὁ ἀπεῖπον κακός ὑπό ὁ διδάσκαλος αὐτός χράω , νόσος δέ καί πενία καί πάθος καί ὁ νομίζω ἀτιμία ὑπόκειμαι . § 27 . ὥσπερ γάρ ὁ ἐλεύθερος ἐγώ ἄνθρωπος δουλεύω οὐ ἀναγκάζω , κἀν ἀναγκάζω ἀνθίστημι ὁ ἀναγκάζω , οὕτως οὐδέ ὁ φαίνω ἐγώ δοῦλος ἄνθρωπος ὁ ὑποταγή ἐκφεύγω ῥᾴδιος δύναμαι . εἰμί γάρ πᾶς δύναμαι , ἐγώ ἄν εἰμί , ὡς προλέγω , ὄργανον καί οὐ ἑαυτοῦ . § 28 . θεός δέ ἐπινεύω πᾶς δυνατός καί ἀνεμπόδιστος · ὁ γάρ ἐκεῖνος βούλησις οὐδείς ἀνθίστημι δύναμαι · καί γάρ ὁ δοκέω ἀνθίστημι , αὐτός χρηστός εἰμί καί συγχωρέω ἕκαστος φύσις ἔχω ὁ ἰδιότης καί ὁ αὐτεξούσιος ὁ θέλημα , ἀνθίστημι .