bardesane.fragmenta 5.1
( * ) Κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος γεννᾶται , τρέφεται , ἀκράζει , γεννᾷ , ἐσθίει , πίνει , κοιμᾶται , γηρᾷ , ἀποθνήσκει . Καὶ τοῦτο παντὸς ἀνθρώπου καὶ παντὸς ἀλόγου ζώου · καὶ τὰ μὲν ἄλλα ζῶα ψυχικὰ ὄντα καὶ διόλου κατὰ συμπλοκὴν γεγενημένα , διόλου σχεδὸν κατὰ φύσιν φέρεται . Λέων σαρκοφαγεῖ καὶ ἀμύνεται , εἴ τι ἀδικηθῇ · καὶ διὰ τοῦτο πάντες οἱ λέοντες σαρκοφαγοῦσι καὶ ἀμύνονται . Καὶ ἀμνάδες χορτοφαγοῦσι καὶ κρεῶν οὐχ ἅπτονται καὶ ἀδικούμεναι οὐκ ἀμύνονται · καὶ ὁ αὐτὸς τρόπος πάσης ἀμνάδος . Σκορπίος γῆν ἐσθίει καὶ τοὺς μὴ ἀδικήσαντας ἀδικεῖ , κέντρῳ ἰοβόλῳ πλήσσων · καὶ ἡ αὐτὴ κακία πάντων σκορπίων . Μύρμηξ κατὰ φύσιν οἶδε χειμῶνος παρουσίαν , καὶ δι’ ὅλης θερείας κάμνων ἀποτίθεται ἑαυτῷ τροφάς · καὶ ὁμοίως πάντες μύρμηκες ἐργάζονται . Μέλισσα μέλι γεωργεῖ , ἐξ οὗ καὶ πρέφεται · καὶ ἡ αὐτὴ γεωργία πάσαις μελίσσαις . Καὶ ἦν πολλὰ εἴδη ἐκθέσθαι ἡμῖν τῶν ζώων , ἅτινα τῆς φύσεως μὴ δυνάμενα ἐκστῆναι πολὺν θαυμασμὸν παρασχεῖν ἡμῖν ἐδύναντο · ἀλλ’ αὐτάρκη ἡγησάμην ἐκ τῶν παρακειμένων τὴν ἀπόδειξιν ποιήσασθαι , ὅτι τὰ μὲν ἄλλα ζῶα κατὰ τὴν κοινότητα καὶ τὴν διαφορὰν κατὰ φύσιν δοθεῖσαν ἑκάστῳ ἐξ ἀνάγκης ἡδέως φέρονται , ἄνθρωποι δὲ μόνοι τὸ ἐξαίρετον ἔχοντες , τόν τε νοῦν καὶ τὸν ἐκ τούτου προφερόμενον λόγον , κατὰ μὲν τὴν κοινότητα ἕπονται τῇ φύσει , ὡς προεῖπον , κατὰ δὲ τὸ ἐξαίρετον οὐ κατὰ φύσιν πολιτεύονται . Οὐδὲ γὰρ μία βρῶσις ἡ τῶν ἁπάντων · ἄλλοι μὲν γὰρ κατὰ τοὺς λέοντας τρέφονται , ἄλλοι δὲ κατὰ τὰς ἀμνάδας , οὐχ ἓν ἔχοντες σχῆμα φορημάτων , οὐκ ἔθος ἓν , οὐχ εἷς νόμος πολιτείας ἐν αὐτοῖς , οὐ μία κίνησις ἐπιθυμίας τῶν πραγμάτων · ἀλλ’ ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὴν ἰδίαν θέλησιν αἱρεῖται ἑαυτῷ βίον , τὸν πλησίον μὴ μιμούμενος , πλὴν ἐν οἷς βούλεται . Τὸ γὰρ ἐλεύθερον αὐτοῦ οὐχ ὑπόκειται δουλείᾳ , καὶ εἴ ποτε ἑκὼν δουλεύσει , καὶ τοῦτο τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ ἐστὶ , τὸ δύνασθαι δουλεύειν ἑκόντα . Πόσοι τῶν ἀνθρώπων , καὶ μάλιστα τῶν Ἀλαναίων , ὡς τὰ ἄγρια ζῶα κρεοβοροῦσιν ἄρτου μὴ γευόμενοι , καὶ οὐ διὰ τὸ μὴ ἔχειν , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ θέλειν · ἄλλοι κρεῶν οὐ γεύονται ὡς τὰ ἥμερα ζῶα , ἄλλοι ἰχθυοφαγοῦσι μόνον · ἕτεροι δὲ ἰχθύων οὐ γεύονται , οὐδ’ ἂν λιμώσσωσιν . Οἱ μὲν ὑδροποτοῦσιν , οἱ δὲ οἰνοποτοῦσιν , οἱ δὲ σίκερα πίνουσι . Καὶ ἁπλῶς πολλὴ διαφορὰ βρωμάτων καὶ πομάτων ἐν τῇ ἀνθρωπότητι , μέχρι καὶ ἐν τῇ τῶν λαχάνων καὶ ὀπωρῶν βρώσει διαφερόμενοι . Ἀλλὰ καὶ οἱ μὲν ὡς σκορπίοι καὶ ὡς ἀσπίδες μὴ ἀδικηθέντες ἀδικοῦσιν · οἱ δὲ ὡς τὰ ἄλογα[ἄλλα?]ζῶα ἀδικούμενοι ἀμύνονται . Ἕτεροι δὲ ὡς λύκοι ἁρπάζουσι καὶ ὡς γαλαῖ κλέπτουσιν · ἄλλοι δὲ ὡς ἀμνάδες καὶ μηκάδες ὑπὸ τῶν ὁμοιοπαθῶν ἐλαύνονται καὶ τοὺς ἀδικοῦντας οὐκ ἀδικοῦσι · καὶ οἱ μὲν λέγονται ἀγαθοὶ , οἱ δὲ κακοὶ , οἱ δὲ δίκαιοι . Ὅθεν ἐστὶ νοεῖν , μὴ μάντως κατὰ φύσιν ἄγεσθαι τὸν ἄνθρωπον · ( ποίαν γὰρ αὐτοῦ ἐροῦμεν φύσιν ; ) ἀλλὰ πῆ μὲν φέρεται κατὰ φύσιν , πῆ δὲ κατὰ προαίρεσιν . Διὸ τὸν ἔπαινον καὶ τὸν ψόγον καὶ τὴν καταδίκην ἔχει ἐν τοῖς κατὰ προαίρεσιν · ἐν δὲ τοῖς κατὰ φύσιν ἔχει τὴν ἀνεγκλησίαν οὐ κατὰ ἔχεος , ἀλλὰ κατὰ λόγον .
Lemmas: ( * ) κατά φύσις ὁ ἄνθρωπος γεννάω , τρέφω , ἀκράζει , γεννάω , ἐσθίω , πίνω , κοιμάω , γηράσκω , ἀποθνήσκω . καί οὗτος πᾶς ἄνθρωπος καί πᾶς ἄλογος ζῷον · καί ὁ μέν ἄλλος ζῷον ψυχικός εἰμί καί διόλου κατά συμπλοκή γίγνομαι , διόλου σχεδόν κατά φύσις φέρω . Λέων σαρκοφαγέω καί ἀμύνω , εἰμί τίς ἀδικέω · καί διά οὗτος πᾶς ὁ λέων σαρκοφαγέω καί ἀμύνω . καί ἀμνάς χορτοφαγέω καί κρέας οὐ ἅπτω καί ἀδικέω οὐ ἀμύνω · καί ὁ αὐτός τρόπος πᾶς ἀμνάς . Σκορπίος γῆ ἐσθίω καί ὁ μή ἀδικέω ἀδικέω , κέντρον ἰοβόλος πλήσσω · καί ὁ αὐτός κακία πᾶς σκορπίος . Μύρμηξ κατά φύσις οἶδα χειμών παρουσία , καί διά ὅλος θέρειος κάμνω ἀποτίθημι ἑαυτοῦ τροφή · καί ὅμοιος πᾶς μύρμηξ ἐργάζομαι . Μέλισσα μέλι γεωργέω , ἐκ ὅς καί πρέπω · καί ὁ αὐτός γεωργία πᾶς μέλισσα . καί εἰμί πολύς εἶδος ἐκτίθημι ἐγώ ὁ ζῷον , ὅστις ὁ φύσις μή δύναμαι ἐξίστημι πολύς θαυμασμός παρέχω ἐγώ δύναμαι · ἀλλά αὐτάρκης ἡγέομαι ἐκ ὁ παράκειμαι ὁ ἀπόδειξις ποιέω , ὅτι ὁ μέν ἄλλος ζῷον κατά ὁ κοινότης καί ὁ διαφορά κατά φύσις δίδωμι ἕκαστος ἐκ ἀνάγκη ἡδύς φέρω , ἄνθρωπος δέ μόνος ὁ ἐξαιρετός ἔχω , ὁ τε νόος καί ὁ ἐκ οὗτος προφέρω λόγος , κατά μέν ὁ κοινότης ἕπομαι Τά φύσις , ὡς προλέγω , κατά δέ ὁ ἐξαιρετός οὐ κατά φύσις πολιτεύω . οὐδέ γάρ εἷς βρῶσις ὁ ὁ ἅπας · ἄλλος μέν γάρ κατά ὁ λέων τρέφω , ἄλλος δέ κατά ὁ ἀμνάς , οὐ εἷς ἔχω σχῆμα φόρημα , οὐ ἔθος εἷς , οὐ εἷς νόμος πολιτεία ἐν αὐτός , οὐ εἷς κίνησις ἐπιθυμία ὁ πρᾶγμα · ἀλλά ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ ἴδιος θέλησις αἱρέω ἑαυτοῦ βίος , ὁ πλησίος μή μιμέομαι , πλήν ἐν ὅς βούλομαι . Τέ γάρ ἐλεύθερος αὐτός οὐ ὑπόκειμαι δουλεία , καί εἰμί ποτέ ἑκών δουλεύω , καί οὗτος ὁ ἐλευθερία αὐτός εἰμί , ὁ δύναμαι δουλεύω ἑκών . πόσος ὁ ἄνθρωπος , καί μάλιστα ὁ Ἀλαναίων , ὡς ὁ ἄγριος ζῷον κρεοβορέω ἄρτος μή γεύω , καί οὐ διά ὁ μή ἔχω , ἀλλά διά ὁ μή ἐθέλω · ἄλλος κρέας οὐ γεύω ὡς ὁ ἥμερος ζῷον , ἄλλος ἰχθυοφαγέω μόνος · ἕτερος δέ ἰχθύς οὐ γεύω , οὐδέ εἄν λιμώσσω . ὁ μέν ὑδροποτέω , ὁ δέ οἰνοποτέω , ὁ δέ σίκερα πίνω . καί ἁπλῶς πολύς διαφορά βρῶμα καί πόμα ἐν ὁ ἀνθρωπότης , μέχρι καί ἐν ὁ ὁ λάχανον καί ὀπώρα βρῶσις διαφέρω . ἀλλά καί ὁ μέν ὡς σκορπίος καί ὡς ἀσπίς μή ἀδικέω ἀδικέω · ὁ δέ ὡς ὁ ἄλογα[ἄλλα?]ζῶα ἀδικέω ἀμύνω . ἕτερος δέ ὡς λύκος ἁρπάζω καί ὡς γαλέη κλέπτω · ἄλλος δέ ὡς ἀμνάς καί μηκάς ὑπό ὁ ὁμοιοπαθής ἐλαύνω καί ὁ ἀδικέω οὐ ἀδικέω · καί ὁ μέν λέγω ἀγαθός , ὁ δέ κακός , ὁ δέ δίκαιος . ὅθεν εἰμί νοέω , μή Μαντώς κατά φύσις ἄγω ὁ ἄνθρωπος · ( ποῖος γάρ αὐτός λέγω φύσις ; ) ἀλλά πῇ μέν φέρω κατά φύσις , πῇ δέ κατά προαίρεσις . Διὸ ὁ ἔπαινος καί ὁ ψόγος καί ὁ δίκη ἔχω ἐν ὁ κατά προαίρεσις · ἐν δέ ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ ἀνεγκλησία οὐ κατά ἔχω , ἀλλά κατά λόγος .