athenagoras.legatio-sive-supplicatio-pro-christianis 23
Εἴποιτε ἂν οὖν συνέσει πάντας ὑπερέχοντες · Τίνι οὖν τῷ λόγῳ ἔνια τῶν εἰδώλων ἐνεργεῖ , εἰ μή εἰσι θεοὶ ἐφ᾿ οἷς ἱδρυόμεθα τὰ ἀγάλματα ; Οὐ γὰρ εἰκὸς τὰς ἀψύχους καὶ ἀκινήτους εἰκόνας καθ᾿ ἑαυτὰς ἰσχύειν χωρὶς τοῦ κινοῦντος . Τὸ μὲν δὴ κατὰ τόπους καὶ πόλεις καὶ ἔθνη γίνεσθαί τινας ἐπ᾿ ὀνόματι εἰδώλων ἐνεργείας οὐδ᾿ ἡμεῖς ἀντιλέγομεν · οὐ μήν , εἰ ὠφελήθησάν τινες καὶ αὖ ἐλυπήθησαν ἕτεροι , θεοὺς νομιοῦμεν τοὺς ἐφ᾿ ἑκάτερα ἐνεργήσαντας . Ἀλλὰ καὶ ᾧ λόγῳ νομίζετε ἰσχύειν τὰ εἴδωλα , καὶ τίνες οἱ ἐνεργοῦντες , ἐπιβατεύοντες αὐτῶν τοῖς ὀνόμασιν , ἐπ᾿ ἀκριβὲς ἐξητάκαμεν . Ἀναγκαῖον δέ μοι , μέλλοντι δεικνύειν τίνες οἱ ἐπὶ τοῖς εἰδώλοις ἐνεργοῦντες καὶ ὅτι μὴ θεοί , προσχρήσασθαί τισι καὶ τῶν ἀπὸ φιλοσοφίας μάρτυσι . Πρῶτος Θαλῆς διαιρεῖ , ὡς οἱ τὰ ἐκείνου ἀκριβοῦντες μνημονεύουσιν , εἰς θεόν , εἰς δαίμονας , εἰς ἥρωας . Ἀλλὰ θεὸν μὲν τὸν νοῦν τοῦ κόσμου ἄγει , δαίμονας δὲ οὐσίας νοεῖ ψυχικάς , καὶ ἥρωας τὰς κεχωρισμένας ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων , ἀγαθοὺς μὲν τὰς ἀγαθάς , κακοὺς δὲ τὰς φαύλας . Πλάτων δέ , τὰ ἄλλα ἐπέχων , καὶ αὐτὸς εἴς τε τὸν ἀγένητον θεὸν καὶ τοὺς ὑπὸ τοῦ ἀγενήτου εἰς κόσμον τοῦ οὐρανοῦ γεγονότας , τούς τε πλάνητας καὶ τοὺς ἀπλανεῖς ἀστέρας , καὶ εἰς δαίμονας τέμνει · περὶ ὧν δαιμόνων αὐτὸς ἀπαξιῶν λέγειν τοῖς περὶ αὐτῶν εἰρηκόσιν προσέχειν ἀξιοῖ . Περὶ δὲ τῶν ἄλλων δαιμόνων εἰπεῖν καὶ γνῶναι τὴν γένεσιν μεῖζον ἢ καθ᾿ ἡμᾶς , πειστέον δὲ τοῖς εἰρηκόσιν ἔμπροσθεν , ἐγγόνοις μὲν θεῶν οὖσιν ὡς ἔφασαν , σαφῶς γέ που τοὺς ἑαυτῶν προγόνους εἰδότων · ἀδύνατον οὖν θεῶν παισὶν ἀπιστεῖν , κἄνπερ ἄνευ εἰκότων καὶ ἀναγκαίων ἀποδείξεων λέγωσιν , ἀλλὰ ὡς οἰκεῖα φασκόντων ἀπαγγέλλειν ἑπομένους τῷ νόμῳ πιστευτέον . Οὕτως οὖν κατ᾿ ἐκείνους καὶ ἡμῖν ἡ γένεσις περὶ αὐτῶν τῶν θεῶν ἐχέτω καὶ λεγέσθω . Γῆς τε καὶ Οὐρανοῦ παῖδες Ὠκεανός τε καὶ Τηθὺς ἐγεννήθησαν , τούτων δὲ Φόρκος Κρόνος τε καὶ Ῥέα καὶ ὅσοι μετὰ τούτων , ἐκ δὲ Κρόνου τε καὶ Ῥέας Ζεὺς Ἥρα τε καὶ πάντες , οὓς ἴσμεν πάντας ἀδελφοὺς λεγομένους αὐτῶν , ἔτι τε τούτων ἄλλους ἐκγόνους . Ἆρ᾿ οὖν ὁ τὸν ἀΐδιον νοῦν καὶ λόγῳ καταλαμβανόμενον περινοήσας θεὸν καὶ τὰ ἐπισυμβεβηκότα αὐτῷ ἐξειπών , τὸ ὄντως ὄν , τὸ μονοφυές , τὸ ἀγαθὸν ἀπ᾿ αὐτοῦ ἀποχεόμενον , ὅπερ ἐστὶν ἀλήθεια , καὶ περὶ πρώτης δυνάμεως , καὶ ὡς περὶ τὸν πάντων βασιλέα πάντα ἐστὶ καὶ ἐκείνου ἕνεκεν πάντα , καὶ ἐκεῖνο αἴτιον πάντων , καὶ περὶ δύο καὶ τρία , δεύτερον δὲ περὶ τὰ δεύτερα , καὶ τρίτον περὶ τὰ τρίτα , περὶ τῶν ἐκ τῶν αἰσθητῶν γῆς τε καὶ οὐρανοῦ λεγομένων γεγονέναι μεῖζον ἢ καθ᾿ ἑαυτὸν τἀληθὲς μαθεῖν ἐνόμισεν ; Ἦ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν . Ἀλλ᾿ ἐπεὶ ἀδύνατον γεννᾶν καὶ ἀποκυΐσκεσθαι θεοὺς ἐνόμισεν , ἑπομένων τοῖς γινομένοις τελῶν , καί , τὸ τούτου ἀδυνατώτερον , μεταπεῖσαι τοὺς πολλοὺς ἀβασανίστως τοὺς μύθους παραδεχομένους , διὰ ταῦτα μεῖζον ἢ καθ᾿ ἑαυτὸν γνῶναι καὶ εἰπεῖν ἔφη περὶ τῆς τῶν ἄλλων δαιμόνων γενέσεως , οὔτε μαθεῖν οὔτε ἐξειπεῖν γεννᾶσθαι θεοὺς δυνάμενος . Καὶ τὸ εἰρημένον αὐτῷ · Ὁ δὴ μέγας ἡγεμὼν ἐν οὐρανῷ Ζεύς , ἐλαύνων πτηνὸν ἅρμα , πρῶτος πορεύεται διακοσμῶν πάντα καὶ ἐπιμελούμενος , τῷ δὲ ἕπεται στρατιὰ θεῶν τε καὶ δαιμόνων · οὐκ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ Κρόνου λεγομένου ἔχει Διός . Ἔστι γὰρ ἐν τούτῳ ὄνομα τῷ ποιητῇ τῶν ὅλων . Δηλοῖ δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Πλάτων · ἑτέρῳ σημαντικῷ προσειπεῖν αὐτὸν οὐκ ἔχων τῷ δημώδει ὀνόματι , οὐχ ὡς ἰδίῳ τοῦ θεοῦ ἀλλ᾿ εἰς σαφήνειαν , ὅτι μὴ δυνατὸν εἰς πάντας φέρειν κατὰ δύναμιν τὸν θεόν , προσεχρήσατο , ἐπικατηγορήσας τὸ μέγας , ἵνα διαστείλῃ τὸν οὐράνιον ἀπὸ τοῦ χαμᾶθεν , τὸν ἀγένητον ἀπὸ τοῦ γενητοῦ , τοῦ νεωτέρου μὲν οὐρανοῦ καὶ γῆς , νεωτέρου δὲ Κρητῶν , οἳ ἐξέκλεψαν αὐτὸν μὴ ἀναιρεθῆναι ὑπὸ τοῦ πατρός .
Lemmas: λέγω ἄν οὖν σύνεσις πᾶς ὑπερέχω · τίς οὖν ὁ λόγος ἔνιοι ὁ εἴδωλον ἐνεργέω , εἰ μή εἰμί θεός ἐπί ὄις ἱδρύω ὁ ἄγαλμα ; οὐ γάρ ἔοικα ὁ ἄψυχος καί ἀκίνητος εἰκών κατά ἑαυτοῦ ἰσχύω χωρίς ὁ κινέω . ὁ μέν δή κατά τόπος καί πόλις καί ἔθνος γίγνομαι τις ἐπί ὄνομα εἴδωλον ἐνέργεια οὐδέ ἐγώ ἀντιλέγω · οὐ μήν , εἰ ὠφελέω τις καί αὖ λυπέω ἕτερος , θεός νομίζω ὁ ἐπί ἑκάτερος ἐνεργέω . ἀλλά καί ὄϊς λόγος νομίζω ἰσχύω ὁ εἴδωλον , καί τίς ὁ ἐνεργέω , ἐπιβατεύω αὐτός ὁ ὄνομα , ἐπί ἀκριβής ἐξετάζω . ἀναγκαῖος δέ ἐγώ , μέλλω δείκνυμι τίς ὁ ἐπί ὁ εἴδωλον ἐνεργέω καί ὅτι μή θεός , προσχράομαι τις καί ὁ ἀπό φιλοσοφία μάρτυς . πρῶτος Θαλῆς διαιρέω , ὡς ὁ ὁ ἐκεῖνος ἀκριβόω μνημονεύω , εἰς θεός , εἰς δαίμων , εἰς ἥρως . ἀλλά θεός μέν ὁ νόος ὁ κόσμος ἄγω , δαίμων δέ οὐσία νοέω ψυχικός , καί ἥρως ὁ χωρίζω ψυχή ὁ ἄνθρωπος , ἀγαθός μέν ὁ ἀγαθός , κακός δέ ὁ φαῦλος . Πλάτων δέ , ὁ ἄλλος ἐπέχω , καί αὐτός εἰς τε ὁ ἀγένητος θεός καί ὁ ὑπό ὁ ἀγένητος εἰς κόσμος ὁ οὐρανός γίγνομαι , ὁ τε πλάνης καί ὁ ἀπλανής ἀστήρ , καί εἰς δαίμων τέμνω · περί οὖν δαίμων αὐτός ἀπαξιόω λέγω ὁ περί αὐτός λέγω προσέχω ἀξιόω . περί δέ ὁ ἄλλος δαίμων λέγω καί γιγνώσκω ὁ γένεσις μέγας ἤ κατά ἐγώ , πείθω δέ ὁ λέγω ἔμπροσθεν , ἔγγονος μέν θεός εἰμί ὡς φημί , σαφής γε που ὁ ἑαυτοῦ πρόγονος οἶδα · ἀδύνατος ἐν θεός παῖς ἀπιστέω , ἐάνπερ ἄνευ ἔοικα καί ἀναγκαῖος ἀπόδειξις λέγω , ἀλλά ὡς οἰκεῖος φάσκω ἀπαγγέλλω ἕπομαι ὁ νόμος πιστευτέος . οὕτως οὖν κατά ἐκεῖνος καί ἐγώ ὁ γένεσις περί αὐτός ὁ θεός ἔχω καί λέγω . γῆ τε καί Οὐρανός παῖς Ὠκεανός τε καί Τηθύς γεννάω , οὗτος δέ Φόρκος Κρόνος τε καί Ῥέα καί ὅσος μετά οὗτος , ἐκ δέ Κρόνος τε καί Ῥέα Ζεύς Ἥρα τε καί πᾶς , ὅς οἶδα πᾶς ἀδελφός λέγω αὐτός , ἔτι τε οὗτος ἄλλος ἔκγονος . ἆρα οὖν ὁ ὁ ἀίδιος νόος καί λόγος καταλαμβάνω περινοέω θεός καί ὁ ἐπισυμβαίνω αὐτός ἐκλέγω , ὁ ὄντως εἰμί , ὁ μονοφυής , ὁ ἀγαθός ἀπό αὐτός ἀποχέω , ὅς εἰμί ἀλήθεια , καί περί πρῶτος δύναμις , καί ὡς περί ὁ πᾶς βασιλεύς πᾶς εἰμί καί ἐκεῖνος ἕνεκα πᾶς , καί ἐκεῖνος αἴτιος πᾶς , καί περί δύο καί τρεῖς , δεύτερος δέ περί ὁ δεύτερος , καί τρίτος περί ὁ τρίτος , περί ὁ ἐκ ὁ αἰσθητός γῆ τε καί οὐρανός λέγω γίγνομαι μέγας ἤ κατά ἑαυτοῦ ἀληθής μανθάνω νομίζω ; ἦ οὐ εἰμί λέγω . ἀλλά ἐπεί ἀδύνατος γεννάω καί ἀποκυίσκομαι θεός νομίζω , ἕπομαι ὁ γίγνομαι τέλος , καί , ὁ οὗτος ἀδύνατος , μεταπείθω ὁ πολύς ἀβασάνιστος ὁ μῦθος παραδέχομαι , διά οὗτος μέγας ἤ κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω καί λέγω φημί περί ὁ ὁ ἄλλος δαίμων γένεσις , οὔτε μανθάνω οὔτε ἐκλέγω γεννάω θεός δύναμαι . καί ὁ λέγω αὐτός · ὁ δή μέγας ἡγεμών ἐν οὐρανός Ζεύς , ἐλαύνω πτηνός ἅρμα , πρῶτος πορεύω διακοσμέω πᾶς καί ἐπιμελέομαι , ὁ δέ ἕπομαι στρατιά θεός τε καί δαίμων · οὐ ἐπί ὁ ἀπό Κρόνος λέγω ἔχω Ζεύς . εἰμί γάρ ἐν οὗτος ὄνομα ὁ ποιητής ὁ ὅλος . δηλόω δέ καί αὐτός ὁ Πλάτων · ἕτερος σημαντικός προσλέγω αὐτός οὐ ἔχω ὁ δημώδης ὄνομα , οὐ ὡς ἴδιος ὁ θεός ἀλλά εἰς σαφήνεια , ὅτι μή δυνατός εἰς πᾶς φέρω κατά δύναμις ὁ θεός , προσχράω , ἐπικατηγορέω ὁ μέγας , ἵνα διαστέλλω ὁ οὐράνιος ἀπό ὁ χαμᾶθεν , ὁ ἀγένητος ἀπό ὁ γενητός , ὁ νεώτερος μέν οὐρανός καί γῆ , νεώτερος δέ Κρής , ὅς ἐκκλέπτω αὐτός μή ἀναιρέω ὑπό ὁ πατήρ .