athenaeus-soph.deipnosophistae 3.79
τούτων οὕτω λεχθέντων ἔφη τις τῶν παρόντων γραμματικῶν , Ἀρριανὸς ὄνομα ταῦτα σιτία Κρονικά ἐστιν , ὦ ἑταῖροι . ἡμεῖς γὰρ ᾽ οὔτ’ ἀλφίτοισι χαίρομεν πλήρης γὰρ ἄρτων πόλις ᾽ οὔτε τῷ τῶν ἄρτων τούτων καταλόγῳ . ἐπεὶ δὲ καὶ ἄλλῳ Χρυσίππου τοῦ Τυανέως συγγράμματι ἐνέτυχον ἐπιγραφομένῳ Ἀρτοποιικῷ καὶ πεῖραν ἔσχον τῶν αὐτόθι ὀνομασθέντων παρὰ πολλοῖς τῶν φίλων , ἔρχομαι καὶ αὐτὸς λέξων τι περὶ ἄρτων , ὁ ἀρτοπτίκιος ἄρτος καλούμενος κλιβανικίου καὶ φουρνακίου διαφέρει , ἐὰν δ’ ἐκ σκληρᾶς ζύμης ἐργάζῃ αὐτόν , ἔσται καὶ λαμπρὸς καὶ εὔβρωτος πρὸς ξηροφαγίαν εἰ δ’ ἐξ ἀνειμένης , ἔσται μὲν ἐλαφρός , οὐ λαμπρὸς δέ . κλιβανίκιος δὲ καὶ φουρνάκιος χαίρουσιν ἁπαλωτέρᾳ τῇ ζύμῃ . παρὰ δὲ τοῖς Ἕλλησι καλεῖταί τις ἄρτος ἁπαλὸς ἀρτυόμενος γάλακτι ὀλίγῳ καὶ ἐλαίῳ καὶ ἁλσὶν ἀρκετοῖς . δεῖ δὲ τὴν ματερίαν ἀνειμένην ποιεῖν . οὗτος δὲ ὁ ἄρτος λέγεται Καππαδόκιος , ἐπειδὴ ἐν Καππαδοκίᾳ κατὰ τὸ πλεῖστον ἁπαλὸς ἄρτος γίνεται , τὸν δὲ τοιοῦτον ἄρτον οἱ Σύροι λαχμὰν προσαγορεύουσι , καί ἐστιν οὗτος ἐν Συρίᾳ χρηστότατος γινόμενος διὰ τὸ θερμότατος τρώγεσθαι καί ἐστιν ἄνθει παραπλήσιος . ὁ δὲ βωλήτινος καλούμενος ἄρτος πλάττεται μὲν ὡς βωλήτης , καὶ ἀλείφεται ἡ μάκτρα ὑποπασσομένης μήκωνος , ἐφ’ ᾗ ἐπιτίθεται ἡ ματερία , καὶ ἐν τῷ ζυμοῦσθαι οὐ κολλᾶται τῇ καρδόπῳ . ἐπειδὰν δ’ ἐμβληθῇ εἰς τὸν φοῦρνον , ὑποπάσσεται τῷ κεράμῳ χόνδρος τις καὶ τότ’ ἐπιτίθεται ὁ ἄρτος καὶ ἕλκει χρῶμα κάλλιστον , ὅμοιον τῷ φουμώσῳ τυρῷ . ὁ δὲ στρεπτίκιος ἄρτος συναναλαμβάνεται γάλακτι ὀλίγῳ , καὶ προσβάλλεται πέπερι καὶ ἔλαιον ὀλίγον εἰ δὲ μή , στέαρ . εἰς δὲ τὸ καλούμενον ἀρτολάγανον ἐμβάλλεται οἰνάριον ὀλίγον καὶ πέπερι γάλα τε καὶ ἔλαιον ὀλίγον ἢ στέαρ . εἰς δὲ τὰ καπύρια τὰ καλούμενα τράκτα μίξεις ὥσπερ καὶ εἰς ἀρτολάγανον .
Lemmas: οὗτος οὕτως λέγω φημί τις ὁ πάρειμι γραμματικός , Ἀρριανός ὄνομα οὗτος σιτίον Κρονικός εἰμί , ὦ ἑταῖρος . ἐγώ γάρ ἒ οὔτε ἄλφιτον χαίρω πλήρης γάρ ἄρτος πόλις ἒ οὔτε ὁ ὁ ἄρτος οὗτος κατάλογος . ἐπεί δέ καί ἄλλος Χρύσιππος ὁ Τυανεύς σύγγραμμα ἐντυγχάνω ἐπιγράφω Ἀρτοποιϊκός καί πεῖρα ἔχω ὁ αὐτόθι ὀνομάζω παρά πολύς ὁ φίλος , ἔρχομαι καί αὐτός λέγω τις περί ἄρτος , ὁ ἀρτοπτίκιος ἄρτος καλέω κλιβανίκιον καί φουρνάκιος διαφέρω , ἐάν δέ ἐκ σκληρός ζύμη ἐργάζομαι αὐτός , εἰμί καί λαμπρός καί εὔβρωτος πρός ξηροφαγία εἰ δέ ἐκ ἀνίημι , εἰμί μέν ἐλαφρός , οὐ λαμπρός δέ . κλιβανίκιος δέ καί φουρνάκιος χαίρω ἁπαλός ὁ ζύμη . παρά δέ ὁ Ἕλλην καλέω τις ἄρτος ἁπαλός ἀρτύω γάλα ὀλίγος καί ἔλαιον καί ἅλς ἀρκετός . δέω δέ ὁ ματερία ἀνίημι ποιέω . οὗτος δέ ὁ ἄρτος λέγω Καππαδόκιος , ἐπειδή ἐν Καππαδοκία κατά ὁ πολύς ἁπαλός ἄρτος γίγνομαι , ὁ δέ τοιοῦτος ἄρτος ὁ Σύρος λαχμάν προσαγορεύω , καί εἰμί οὗτος ἐν Συρία χρηστός γίγνομαι διά ὁ θερμός τρώγω καί εἰμί ἄνθος παραπλήσιος . ὁ δέ βωλήτινος καλέω ἄρτος πλήσσω μέν ὡς βωλήτης , καί ἀλείφω ὁ μάκτρα ὑποπάσσω μήκων , ἐπί ὅς ἐπιτίθημι ὁ ματερία , καί ἐν ὁ ζυμόω οὐ κολλάω ὁ κάρδοπος . ἐπειδάν δέ ἐμβάλλω εἰς ὁ φοῦρνος , ὑποπάζω ὁ κέραμος χόνδρος τις καί τότε ἐπιτίθημι ὁ ἄρτος καί ἕλκω χρῶμα καλός , ὅμοιος ὁ φουμῶσος τυρός . ὁ δέ στρεπτίκιος ἄρτος συναναλαμβάνω γάλα ὀλίγος , καί προσβάλλω πέπερι καί ἔλαιον ὀλίγος εἰ δέ μή , στέαρ . εἰς δέ ὁ καλέω ἀρτολάγανον ἐμβάλλω οἰνάριον ὀλίγος καί πέπερι γάλα τε καί ἔλαιον ὀλίγος ἤ στέαρ . εἰς δέ ὁ καπύριον ὁ καλέω τράξ μείγνυμι ὥσπερ καί εἰς ἀρτολάγανον .