athenaeus-soph.deipnosophistae 4.17
ταῦτα μὲν ὁ Πολέμων πρὸς ὃν ἀντιλέγων Δίδυμος ὁ γραμματικὸσ—καλεῖ δὲ τοῦτον Δημήτριος ὁ Τροιζήνιος βιβλιολάθαν διὰ τὸ πλῆθος ὧν ἐκδέδωκε συγγραμμάτων ἐστὶ γὰρ τρισχίλια πρὸς τοῖς πεντακοσίοισ—φησὶ τάδε · Πολυκράτης , φησί , ἐν τοῖς Λακωνικοῖς ἱστορεῖ ὅτι τὴν μὲν τῶν Ὑακινθίων θυσίαν οἱ Λάκωνες ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας συντελοῦσι καὶ διὰ τὸ πένθος τὸ γινόμενον περὶ τὸν Ὑάκινθον οὔτε στεφανοῦνται ἐπὶ τοῖς δείπνοις οὔτε ἄρτον εἰσφέρουσιν οὔτε ἄλλα πέμματα καὶ τὰ τούτοις ἀκόλουθα διδόασι καὶ τὸν εἰς τὸν θεὸν παιᾶνα οὐκ ᾄδουσιν οὐδ’ ἄλλο τι τοιοῦτον εἰσάγουσιν οὐδὲν καθάπερ ἐν ταῖς ἄλλαις θυσίαις ποιοῦσιν , ἀλλὰ μετ’ εὐταξίας πολλῆς δειπνήσαντες ἀπέρχονται , τῇ δὲ μέσῃ τῶν τριῶν ἡμερῶν γίνεται θέα ποικίλη καὶ πανήγυρις ἀξιόλογος καὶ μεγάλη · παῖδές τε γὰρ κιθαρίζουσιν ἐν χιτῶσιν ἀνεζωσμένοις καὶ πρὸς αὐλὸν ᾄδοντες πάσας ἅμα τῷ πλήκτρῳ τὰς χορδὰς ἐπιτρέχοντες ἐν ῥυθμῷ μὲν ἀναπαίστῳ , μετ’ ὀξέος δὲ τόνου τὸν θεὸν ᾄδουσιν ἄλλοι δ’ ἐφ’ ἵππων κεκοσμημένων τὸ θέατρον διεξέρχονται · χοροί τε νεανίσκων παμπληθεῖς εἰσέρχονται καὶ τῶν ἐπιχωρίων τινὰ ποιημάτων ᾄδουσιν , ὀρχησταί τε ἐν τούτοις ἀναμεμιγμένοι τὴν κίνησιν ἀρχαικὴν ὑπὸ τὸν αὐλὸν καὶ τὴν ᾠδὴν ποιοῦνται , τῶν δὲ παρθένων αἱ μὲν ἐπὶ κανάθρων φέρονται πολυτελῶς κατεσκευασμένων , αἱ δ’ ἐφ’ ἁμίλλαις ἁρμάτων ἐζευγμένων πομπεύουσιν , ἅπασα δ’ ἐν κινήσει καὶ χαρᾷ τῆς θεωρίας ἡ πόλις καθέστηκεν . ἱερεῖά τε παμπληθῆ θύουσι τὴν ἡμέραν ταύτην καὶ δειπνίζουσιν οἱ πολῖται πάντας τοὺς γνωρίμους καὶ τοὺς δούλους τοὺς ἰδίους · οὐδεὶς δ’ ἀπολείπει τὴν θυσίαν , ἀλλὰ κενοῦσθαι συμβαίνει τὴν πόλιν πρὸς τὴν θέαν . τῆς δὲ κοπίδος μνημονεύει καὶ Ἀριστοφάνης ἢ Φιλύλλιος ἐν ταῖς Πόλεσιν , Ἐπίλυκός τε ἐν Κωραλίσκῳ λέγων οὕτως · ποττὰν κοπίδ᾽ , οἰῶ , σώμαι ἐν Ἀμυκλαῖον παρ’ Ἀπέλλω , εἷ βάρακες πολλαὶ κἄρτοι καὶ δωμὸς τοι μάλα ἁδύς , διαρρήδην λέγων μάζας ἐν ταῖς κοπίσι παρατίθεσθαι—τοῦτο γὰρ αἱ βάρακες δηλοῦσιν , οὐχὶ τολύπας , ὥς φησι Λυκόφρων , ἢ τὰ προφυράματα τῶν μαζῶν , ὡς Ἐρατοσθένησ—καὶ ἄρτους δὲ καὶ ζωμόν τινα καθηδυσμένον περιττῶς . τίς δέ ἐστιν ἡ κοπὶς σαφῶς ἐκτίθεται Μόλπις ἐν τῇ Λακεδαιμονίων πολιτείᾳ γράφων οὕτως ᾽ ποιοῦσι δὲ καὶ τὰς καλουμένας κοπίδας · ἐστὶν δ’ ἡ κοπὶς δεῖπνον , μᾶζα , ἄρτος , κρέας , λάχανον ὠμόν , - ζωμός , σῦκον , τράγημα , θέρμος ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ὀρθαγορίσκοι λέγονται , ὥς φησιν ὁ Πολέμων , οἱ γαλαθηνοὶ χοῖροι , ἀλλ᾽ ὀρθραγορίσκοι , ἐπεὶ πρὸς τὸν ὄρθρον πιπράσκονται , ὡς Περσαῖος ἱστορεῖ ἐν τῇ Λακωνικῇ πολιτείᾳ καὶ Διοσκουρίδης ἐν β’ πολιτείας καὶ Ἀριστοκλῆς ἐν τῷ προτέρῳ καὶ οὗτος τῆς Λακώνων πολιτείας ἔτι φησὶν ὁ Πολέμων καὶ τὸ δεῖπνον ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων ἄικλον προσαγορεύεσθαι , παραπλησίως ἁπάντων Δωριέων οὕτως αὐτὸ καλούντων . Ἀλκμὰν μὲν γὰρ οὕτω φησί · κἠπὶ τᾷ μύλᾳ δρυφῆται κἠπὶ ταῖς συναικλίαις , οὕτω τὰ συνδείπνια καλῶν . καὶ πάλιν ᾽ ἄικλον Ἀλκμάων ἁρμόξατο ἄικλον δ’ οὐ λέγουσιν οἱ Λάκωνες τὴν μετὰ τὸ δεῖπνον μοῖραν , ἀλλ’ οὐδὲ τὰ διδόμενα τοῖς φιδίταις μετὰ τὸ δεῖπνον ἄρτος γάρ ἐστι καὶ κρέας , ἀλλ’ ἐπάικλα μὲν λέγεται ταῦτα , ὄντα οἷον ἐπιχορηγήματα τοῦ συντεταγμένου τοῖς φιδίταις ἀίκλον · παρὰ γὰρ τοῦτο οἶμαι τὴν φωνὴν πεποιῆσθαι . καί ἐστιν ἡ παρασκευὴ τῶν λεγομένων ἐπαίκλων οὐχ ἁπλῆ , καθάπερ ὁ Πολέμων ὑπείληφεν , ἀλλὰ διττή · ἣν μὲν γὰρ τοῖς παισὶ παρέχουσι πάνυ τις εὔκολός ἐστι καὶ εὐτελής . ἄλφιτα γάρ ἐστιν ἐλαίῳ δεδευμένα , ἅ φησι Νικοκλῆς ὁ Λάκων κάπτειν αὐτοὺς μετὰ τὸ δεῖπνον ἐν φύλλοις δάφνης , παρὸ καὶ καμματίδας μὲν προσαγορεύεσθαι τὰ φύλλα , αὐτὰ δὲ τὰ ψαιστὰ κάμματα . ὅτι δὲ ἔθος ἦν τοῖς πάλαι καὶ φύλλα δάφνης τραγηματίζεσθαι Καλλίας ἢ Διοκλῆς ἐν τοῖς Κύκλωψί φησιν οὕτως · φυλλὰς ἡ δείπνων κατάλυσις ἥδε καθάπερ σχημάτων . ἣν δ’ εἰς τὰ τῶν ἀνδρῶν φιδίτια κομίζουσι , σκευοποιεῖται ἔκ τινων ζῴων ὡρισμένων , παραχορηγοῦντος αὐτὰ τοῖς φιδίταις ἑνὸς τῶν εὐπορούντων , ἔσθ’ ὅτε δὲ καὶ πλειόνων . ὁ δὲ Μόλπις καὶ ματτύην φησὶ προσαγορεύεσθαι τὰ ἐπάικλα .
Lemmas: οὗτος μέν ὁ Πολέμων πρός ὅς ἀντιλέγω Δίδυμος ὁ γραμματικός δέ οὗτος Δημήτριος ὁ Τροιζήνιος βιβλιολάθας διά ὁ πλῆθος ὅς ἐκδίδωμι σύγγραμμα εἰμί γάρ τρισχίλιοι πρός ὁ πεντακοσίοισ—φησὶ ὅδε · Πολυκράτης , φημί , ἐν ὁ Λακωνικός ἱστορέω ὅτι ὁ μέν ὁ Ὑακίνθιος θυσία ὁ Λάκων ἐπί τρεῖς ἡμέρα συντελέω καί διά ὁ πένθος ὁ γίγνομαι περί ὁ Ὑάκινθος οὔτε στεφανόω ἐπί ὁ δεῖπνον οὔτε ἄρτος εἰσφέρω οὔτε ἄλλος πέμμα καί ὁ οὗτος ἀκόλουθος δίδωμι καί ὁ εἰς ὁ θεός παιάν οὐ ἀείδω οὐδέ ἄλλος τις τοιοῦτος εἰσάγω οὐδείς καθά ἐν ὁ ἄλλος θυσία ποιέω , ἀλλά μετά εὐταξία πολύς δειπνέω ἀπέρχομαι , ὁ δέ μέσος ὁ τρεῖς ἡμέρα γίγνομαι θέα ποικίλος καί πανήγυρις ἀξιόλογος καί μέγας · παῖς τε γάρ κιθαρίζω ἐν χιτών ἀναζώννυμι καί πρός αὐλός ἀείδω πᾶς ἅμα ὁ πλῆκτρον ὁ χορδή ἐπιτρέχω ἐν ῥυθμός μέν ἀνάπαιστος , μετά ὀξύς δέ τόνος ὁ θεός ἀείδω ἄλλος δέ ἐπί ἵππος κοσμέω ὁ θέατρον διεξέρχομαι · χορός τε νεανίσκος παμπληθής εἰσέρχομαι καί ὁ ἐπιχώριος τις ποίημα ἀείδω , ὀρχηστής τε ἐν οὗτος ἀναμείγνυμι ὁ κίνησις ἀρχαικός ὑπό ὁ αὐλός καί ὁ ἀοιδή ποιέω , ὁ δέ παρθένος ὁ μέν ἐπί κάναθρον φέρω πολυτελής κατασκευάζω , ὁ δέ ἐπί ἅμιλλα ἅρμα ζεύγνυμι πομπεύω , ἅπας δέ ἐν κίνησις καί χαρά ὁ θεωρία ὁ πόλις καθίστημι . ἱερεῖον τε παμπληθής θύω ὁ ἡμέρα οὗτος καί δειπνίζω ὁ πολίτης πᾶς ὁ γνώριμος καί ὁ δοῦλος ὁ ἴδιος · οὐδείς δέ ἀπολείπω ὁ θυσία , ἀλλά κενόω συμβαίνω ὁ πόλις πρός ὁ θέα . ὁ δέ κοπίς μνημονεύω καί Ἀριστοφάνης ἤ Φιλύλλιος ἐν ὁ Πόλις , Ἐπίλυκος τε ἐν Κωραλίσκος λέγω οὕτως · ὁ κοπίς , οἴομαι , σώομαι ἐν Ἀμυκλαῖος παρά Ἀπέλλων , εἰ βάραξ πολύς ἄρτος καί δωμός σύ μάλα ἡδύς , διαρρήδην λέγω μᾶζα ἐν ὁ κοπίς παρατίθημι γάρ ὁ βάραξ δηλόω , οὐ τολύπη , ὡς φημί Λυκόφρων , ἤ ὁ προφύραμα ὁ μαστός , ὡς Ἐρατοσθένης ἄρτος δέ καί ζωμός τις καθηδύνω περισσός . τίς δέ εἰμί ὁ κοπίς σαφής ἐκτίθημι Μόλπις ἐν ὁ Λακεδαιμόνιος πολιτεία γράφω οὕτως ἒ ποιέω δέ καί ὁ καλέω κοπίς · εἰμί δέ ὁ κοπίς δεῖπνον , μᾶζα , ἄρτος , κρέας , λάχανον ὠμός , - ζωμός , σῦκον , τράγημα , θέρμος ἀλλά μήν οὐδέ ὀρθαγορίσκος λέγω , ὡς φημί ὁ Πολέμων , ὁ γαλαθηνός χοῖρος , ἀλλά ὀρθραγορίσκος , ἐπεί πρός ὁ ὄρθρος πιπράσκω , ὡς Περσαῖος ἱστορέω ἐν ὁ Λακωνικός πολιτεία καί Διοσκουρίδης ἐν βʹ πολιτεία καί Ἀριστοκλῆς ἐν ὁ πρότερος καί οὗτος ὁ Λάκων πολιτεία ἔτι φημί ὁ Πολέμων καί ὁ δεῖπνον ὑπό ὁ Λακεδαιμόνιος ἄϊκλον προσαγορεύω , παραπλήσιος ἅπας Δωριεύς οὕτως αὐτός καλέω . Ἀλκμάν μέν γάρ οὕτως φημί · ἐπί ὁ μύλη δρυφάζω ἐπί ὁ συναικλία , οὕτως ὁ συνδείπνιον καλέω . καί πάλιν ἒ ἄϊκλον Ἀλκμάων ἁρμόζω ἄϊκλον δέ οὐ λέγω ὁ Λάκων ὁ μετά ὁ δεῖπνον μοῖρα , ἀλλά οὐδέ ὁ δίδωμι ὁ φιδίτης μετά ὁ δεῖπνον ἄρτος γάρ εἰμί καί κρέας , ἀλλά ἐπάϊκλα μέν λέγω οὗτος , εἰμί οἷος ἐπιχορήγημα ὁ συντάσσω ὁ φιδίτης ἀίκλον · παρά γάρ οὗτος οἴομαι ὁ φωνή ποιέω . καί εἰμί ὁ παρασκευή ὁ λέγω ἐπάϊκλα οὐ ἁπλόος , καθά ὁ Πολέμων ὑπολαμβάνω , ἀλλά δισσός · ὅς μέν γάρ ὁ παῖς παρέχω πάνυ τις εὔκολος εἰμί καί εὐτελής . ἄλφιτον γάρ εἰμί ἔλαιον δεύω , ὅς φημί Νικοκλῆς ὁ Λάκων κάπτω αὐτός μετά ὁ δεῖπνον ἐν φύλλον δάφνη , παρό καί καμματίδες μέν προσαγορεύω ὁ φύλλον , αὐτός δέ ὁ ψαιστός κάμμα . ὅτι δέ ἔθος εἰμί ὁ πάλαι καί φύλλον δάφνη τραγηματίζω Καλλίας ἤ Διοκλῆς ἐν ὁ Κύκλωψ φημί οὕτως · φυλλάς ὁ δεῖπνον κατάλυσις ὅδε καθά σχῆμα . ὅς δέ εἰς ὁ ὁ ἀνήρ φιδίτια κομίζω , σκευοποιέω ἐκ τις ζῷον ὁρίζω , παραχορηγέω αὐτός ὁ φιδίτης εἷς ὁ εὐπορέω , εἰμί ὅτε δέ καί πολύς . ὁ δέ Μόλπις καί ματτύη φημί προσαγορεύω ὁ ἐπάϊκλα .