athenaeus-soph.deipnosophistae 11.49
καρχήσιον . Καλλίξεινος ὁ Ῥόδιος ἐν τοῖς περὶ Ἀλεξανδρείας φησὶν ὅτι ποτήριόν ἐστιν ἐπίμηκες , συνηγμένον εἰς μέσον ἐπιεικῶς , ὦτα ἔχον μέχρι τοῦ πυθμένος καθήκοντα , ἐστὶ δὲ ἱκανῶς ἐπίμηκες τὸ ποτήριον τὸ καρχήσιον , καὶ τάχα διὰ τὸ ἀνατετάσθαι οὕτως ὠνόμασται . ἀρχαιότατον δ’ ἐστὶ ποτήριον τὸ καρχήσιον , εἴ γε ὁ Ζεὺς ὁμιλήσας Ἀλκμήνῃ ἔδωκε δῶρον αὐτὸ τῆς μίξεως , ὡς Φερεκύδης ἐν τῇ δευτέρᾳ ἱστορεῖ καὶ Ἡρόδωρος ὁ Ἡρακλεώτης . Ἀσκληπιάδης δ’ ὁ Μυρλεανὸς κεκλῆσθαί φησιν αὐτὸ ἀπό τινος τῶν ἐν τῇ νηὶ κατασκευασμάτων . τοῦ γὰρ ἱστοῦ τὸ μὲν κατωτάτω πτέρνα καλεῖται , ἣ ἐμπίπτει εἰς τὴν ληνόν , τὸ δ’ οἷον εἰς μέσον τράχηλος , τὸ δὲ πρὸς τῷ τέλει καρχήσιον . ἔχει δὲ τοῦτο κεραίας ἄνωθεν νευούσας ἐφ’ ἑκάτερα τὰ μέρη , καὶ ἐπίκειται τὸ λεγόμενον αὐτῷ θωράκιον , τετράγωνον πάντῃ πλὴν τῆς βάσεως καὶ τῆς κορυφῆς · αὗται δὲ προὔχουσι μικρὸν ἐπ’ εὐθείας ἐξωτέρω . ἐπὶ δὲ τοῦ θωρακίου εἰς ὕψος ἀνήκουσα καὶ ὀξεῖα γιγνομένη ἐστὶν ἡ λεγομένη ἠλακάτη . μνημονεύει δὲ τῶν καρχησίων καὶ Σαπφὼ ἐν τούτοις · κῆνοι δ’ ἄρα πάντες καρχησία τ’ ἦχον κἄλειβον ἀράσαντο δὲ πάμπαν ἐσλὰ τῷ γαμβρῷ . Κρατῖνος ἐν Διονυσαλεξάνδρῳ · στολὴν δὲ δὴ τίν’ εἶχεν ; τοῦτό μοι φράσον . β . θύρσον , κροκωτόν , ποικίλον , καρχήσιον . Σοφοκλῆς Τυροῖ · προσπτῆναι μέσην τράπεζαν ἀμφὶ σῖτα καὶ καρχήσια , πρὸς τὴν τράπεζαν φάσκων προσεληλυθέναι τοὺς δράκοντας καὶ γενέσθαι περὶ τὰ σιτία καὶ τὰ καρχήσια . ἔθος γὰρ ἦν τοῖς ἀρχαίοις ἐπὶ τῶν τραπεζῶν κεκραμένα τιθέναι ποτήρια , καθὰ καὶ Ὅμηρος ποιεῖ . ὠνομάσθη δὲ τὸ καρχήσιον διὰ τὸ τραχύσματα ἔχειν κερχνοειδῆ , καὶ εἴρηται κατὰ ἐναλλαγὴν τοῦ ει πρὸς τὸ α ἀντὶ τοῦ κερχήσιον διὸ καὶ Ὅμηρος τοὺς ὑπὸ δίψους κρατουμένους καρχαλέους εἶπεν . Χάρων δ’ ὁ Λαμψακηνὸς ἐν τοῖς ῝ Ὥροις παρὰ Λακεδαιμονίοις φησὶν ἔτι καὶ εἰς αὐτὸν δείκνυσθαι τὸ δέπας τὸ δοθὲν Ἀλκμήνῃ ὑπὸ Διός , ὅτε Ἀμφιτρύωνι εἰκάσθη . κάλπιον . ποτηρίου τι γένος Ἐρυθραίου , ὥς φησι Πάμφιλος . εἶναι δ’ αὐτὸ οἷόν ἐστι τὸ σκαφίον .
Lemmas: καρχήσιος . Καλλίξεινος ὁ Ῥόδιος ἐν ὁ περί Ἀλεξάνδρεια φημί ὅτι ποτήριον εἰμί ἐπιμήκης , σύνειμι εἰς μέσος ἐπιεικής , οὖς ἔχω μέχρι ὁ πυθμήν καθήκω , εἰμί δέ ἱκανός ἐπιμήκης ὁ ποτήριον ὁ καρχήσιος , καί τάχα διά ὁ ἀνατείνω οὕτως ὀνομάζω . ἀρχαῖος δέ εἰμί ποτήριον ὁ καρχήσιος , εἰ γε ὁ Ζεύς ὁμιλέω Ἀλκμήνη δίδωμι δῶρον αὐτός ὁ μίξις , ὡς Φερεκύδης ἐν ὁ δεύτερος ἱστορέω καί Ἡρόδωρος ὁ Ἡρακλεώτης . Ἀσκληπιάδης δέ ὁ Μυρλεανός καλέω φημί αὐτός ἀπό τις ὁ ἐν ὁ ναῦς κατασκεύασμα . ὁ γάρ ἱστός ὁ μέν κάτω πτέρνα καλέω , ὅς ἐμπίπτω εἰς ὁ ληνός , ὁ δέ οἷος εἰς μέσος τράχηλος , ὁ δέ πρός ὁ τέλος καρχήσιος . ἔχω δέ οὗτος κεραία ἄνωθεν νεύω ἐπί ἑκάτερος ὁ μέρος , καί ἐπίκειμαι ὁ λέγω αὐτός θωράκιον , τετράγωνος πάντῃ πλήν ὁ βάσις καί ὁ κορυφή · οὗτος δέ προέχω μικρός ἐπί εὐθεῖα ἐξωτέρω . ἐπί δέ ὁ θωράκιον εἰς ὕψος ἀνήκω καί ὀξύς γίγνομαι εἰμί ὁ λέγω ἠλακάτη . μνημονεύω δέ ὁ καρχήσιον καί Σαπφώ ἐν οὗτος · ἐκεῖνος δέ ἄρα πᾶς καρχήσιος τε ἦχος λείβω ἀράομαι δέ πάμπαν ἐσθλός ὁ γαμβρός . Κρατῖνος ἐν Διονυσαλέξανδρος · στολή δέ δή τίς ἔχω ; οὗτος ἐγώ φράζω . Β . θύρσος , κροκωτός , ποικίλος , καρχήσιος . Σοφοκλῆς Τυρώ · προσπέτομαι μέσος τράπεζα ἀμφί σῖτος καί καρχήσιον , πρός ὁ τράπεζα φάσκω προσέρχομαι ὁ δράκων καί γίγνομαι περί ὁ σιτίον καί ὁ καρχήσιον . ἔθος γάρ εἰμί ὁ ἀρχαῖος ἐπί ὁ τράπεζα κεράννυμι τίθημι ποτήριον , καθά καί Ὅμηρος ποιέω . ὀνομάζω δέ ὁ καρχήσιος διά ὁ τράχυσμα ἔχω κερχνοειδής , καί λέγω κατά ἐναλλαγή ὁ ει̅ πρός ὁ α̅ ἀντί ὁ καρχήσιον διό καί Ὅμηρος ὁ ὑπό δίψος κρατέω καρχαλέος λέγω . Χάρων δέ ὁ Λαμψακηνός ἐν ὁ ῞ Ὧρος παρά Λακεδαιμόνιος φημί ἔτι καί εἰς αὐτός δείκνυμι ὁ δέπας ὁ δίδωμι Ἀλκμήνη ὑπό Ζεύς , ὅτε Ἀμφιτρύων εἰκάζω . κάλπιον . ποτήριον τις γένος Ἐρυθραῖος , ὡς φημί Πάμφιλος . εἰμί δέ αὐτός οἷος εἰμί ὁ σκαφίον .