athenaeus-soph.deipnosophistae 13.10
οὐδένα δὲ ὑμῶν ἀγνοεῖν οἴομαι , ἄνδρες φίλοι , ὅτι καὶ οἱ μέγιστοι πόλεμοι διὰ γυναῖκας ἐγένοντο . ὁ Ἰλιακὸς δι’ Ἑλένην , ὁ λοιμὸς διὰ Χρυσηίδα , Ἀχιλλέως μῆνις διὰ Βρισηίδα · καὶ ὁ ἱερὸς δὲ καλούμενος πόλεμος δι’ ἑτέραν γαμετήν , φησὶν Δοῦρις ἐν δευτέρᾳ Ἰστοριῶν , Θηβαίαν γένος , ὄνομα Θεανώ , ἁρπασθεῖσαν ὑπὸ Φωκέως τινός , δεκαετὴς δὲ καὶ οὗτος γενόμενος τῷ δεκάτῳ ἔτει Φιλίππου συμμαχήσαντος πέρας ἔσχεν τότε γὰρ εἷλον οἱ Θηβαῖοι τὴν Φωκίδα , καὶ ὁ Κρισαικὸς δὲ πόλεμος ὀνομαζόμενος , ὥς φησι Καλλισθένης ἐν τῷ περὶ τοῦ Ἱεροῦ Πολέμου , ὅτε Κιρραῖοι πρὸς Φωκεῖς ἐπολέμησαν , δεκαέτης ἦν , ἁρπασάντων Κιρραίων τὴν Πελάγοντος τοῦ Φωκέως θυγατέρα Μεγιστὼ καὶ τὰς Ἀργείων θυγατέρας ἐπανιούσας ἐκ τοῦ Πυθικοῦ ἱεροῦ , δεκάτῳ δὲ ἔτει ἑάλω καὶ ἡ Κίρρα , ἀνετράπησαν δὲ καὶ ὅλοι οἶκοι διὰ γυναῖκας · ὁ Φιλίππου τοῦ Ἀλεξάνδρου πατρὸς διὰ τὸν Κλεοπάτρας γάμον , ὁ ʽ Ἡρακλέους διὰ τὴν Ἰόλης ἐπιγαμίαν τῆς Εὐρύτου θυγατρός , ὁ Θησέως διὰ τὴν Φαίδρας τῆς Μίνωος , ὁ Ἀθάμαντος διὰ τὸν Θεμιστοῦς τῆς Ὑψέως , ὁ Ἰάσονος διὰ τὸν Γλαύκης τῆς Κρέοντος , ὁ Ἀγαμέμνονος διὰ Κασσάνδραν , καὶ ἡ ἐπ’ Αἴγυπτον δὲ Καμβύσου στρατεία , ὥς φησι Κτησίας , διὰ γυναῖκα ἐγένετο . ὁ γὰρ Καμβύσης πυνθανόμενος τὰς Αἰγυπτίας γυναῖκας ἐν ταῖς συνουσίαις διαφέρειν τῶν ἄλλων ἔπεμψεν πρὸς Ἄμασιν τὸν Αἰγυπτίων βασιλέα , μίαν αἰτῶν πρὸς γάμον τῶν θυγατέρων , ὁ δὲ τῶν μὲν ἑαυτοῦ οὐκ ἔδωκεν , ὑπονοήσας μὴ γυναικὸς ἕξειν αὐτὴν τιμὴν ἀλλὰ παλλακίδος · ἔπεμψε δὲ τὴν Ἀπρίου θυγατέρα Νειτῆτιν . ὁ δὲ Ἀπρίας ἐκπεπτώκει τῆς Αἰγυπτίων βασιλείας διὰ τὴν γενομένην ἧτταν πρὸς Κυρηναίους καὶ ἀνῄρητο ὑπὸ Ἀμάσιδος . ἡσθεὶς οὖν ὁ Καμβύσης τῇ Νειτήτιδι καὶ σφόδρα ἐρεθισθεὶς ἐκμανθάνει παρ’ αὐτῆς τὰ πάντα καὶ δεηθείσης ἐκδικῆσαι τοῦ Ἀπρίου τὸν φόνον πείθεται πολεμῆσαι Αἰγυπτίοις . Δίνων δ’ ἐν τοῖς Περσικοῖς καὶ Λυκέας ὁ Ναυκρατίτης ἐν τρίτῃ Αἰγυπτιακῶν τὴν Νειτῆτιν Κύρῳ πεμφθῆναί φασιν ὑπὸ Ἀμάσιδος · ἐξ ἧς γεννηθῆναι τὸν Καμβύσην , ὃν ἐκδικοῦντα τῇ μητρὶ ἐπ’ Αἴγυπτον ποιήσασθαι στρατείαν . Δοῦρις δ’ ὁ Σάμιος καὶ πρῶτον · γενέσθαι πόλεμόν φησι δύο γυναικῶν τὸν Ὀλυμπιάδος καὶ Εὐρυδίκης · ἐν ᾧ τὴν μὲν βακχικώτερον μετὰ τυμπάνων προελθεῖν , τὴν δ’ Εὐρυδίκην Μακεδονικῶς καθωπλισμένην , ἀσκηθεῖσαν τὰ πολεμικὰ παρά Κύννῃ τῇ Ἰλλυρίδι .
Lemmas: οὐδείς δέ σύ ἀγνοέω οἴομαι , ἀνήρ φίλος , ὅτι καί ὁ μέγας πόλεμος διά γυνή γίγνομαι . ὁ Ἰλιακός διά ἑλένη , ὁ λοιμός διά Χρυσηΐς , Ἀχιλλεύς μῆνις διά Βρισηΐς · καί ὁ ἱερός δέ καλέω πόλεμος διά ἕτερος γαμετή , φημί Δοῦρις ἐν δεύτερος ἱστορία , Θηβαῖος γένος , ὄνομα Θεανώ , ἁρπάζω ὑπό Φωκεύς τις , δεκαετής δέ καί οὗτος γίγνομαι ὁ δέκατος ἔτος Φίλιππος συμμαχέω πέρας ἔχω τότε γάρ αἱρέω ὁ Θηβαῖος ὁ Φωκίς , καί ὁ Κρισαικός δέ πόλεμος ὀνομάζω , ὡς φημί Καλλισθένης ἐν ὁ περί ὁ ἱερός πόλεμος , ὅτε Κιρραῖος πρός φωκεύς πολεμέω , δεκαετής εἰμί , ἁρπάζω Κιρραῖος ὁ Πελάγων ὁ Φωκεύς θυγάτηρ Μεγιστώ καί ὁ Ἀργεῖος θυγάτηρ ἐπανέρχομαι ἐκ ὁ Πυθικός ἱερός , δέκατος δέ ἔτος ἁλίσκομαι καί ὁ Κίρρα , ἀνατρέπω δέ καί ὅλος οἶκος διά γυνή · ὁ Φίλιππος ὁ Ἀλέξανδρος πατήρ διά ὁ Κλεοπάτρη γάμος , ὁ ʽ Ἡρακλέης διά ὁ Ἰόλη ἐπιγαμία ὁ Εὔρυτος θυγάτηρ , ὁ Θησεύς διά ὁ Φαίδρη ὁ Μίνως , ὁ Ἀθάμας διά ὁ Θεμιστώ ὁ Ὕψευς , ὁ Ἰάσων διά ὁ Γλαύκη ὁ Κρέων , ὁ Ἀγαμέμνων διά Κασσάνδρη , καί ὁ ἐπί Αἴγυπτος δέ Καμβύσης στρατεία , ὡς φημί Κτησίας , διά γυνή γίγνομαι . ὁ γάρ Καμβύσης πυνθάνομαι ὁ Αἰγύπτιος γυνή ἐν ὁ συνουσία διαφέρω ὁ ἄλλος πέμπω πρός Ἄμασις ὁ Αἰγύπτιος βασιλεύς , εἷς αἰτέω πρός γάμος ὁ θυγάτηρ , ὁ δέ ὁ μέν ἑαυτοῦ οὐ δίδωμι , ὑπονοέω μή γυνή ἔχω αὐτός τιμή ἀλλά παλλακίς · πέμπω δέ ὁ Ἀπρίας θυγάτηρ Νειτῆτις . ὁ δέ Ἀπρίας ἐκπίπτω ὁ Αἰγύπτιος βασιλεία διά ὁ γίγνομαι ἧσσα πρός Κυρηναῖος καί ἀναιρέω ὑπό Ἄμασις . ἥδομαι οὖν ὁ Καμβύσης ὁ Νειτήτις καί σφόδρα ἐρεθίζω ἐκμανθάνω παρά αὐτός ὁ πᾶς καί δέω ἐκδικέω ὁ Ἀπρίας ὁ φόνος πείθω πολεμέω Αἰγύπτιος . Δινών δέ ἐν ὁ Περσικός καί Λυκέας ὁ Ναυκρατίτης ἐν τρίτος Αἰγυπτιακός ὁ Νειτῆτις Κῦρος πέμπω φημί ὑπό Ἄμασις · ἐκ ὅς γεννάω ὁ Καμβύσης , ὅς ἐκδικέω ὁ μήτηρ ἐπί Αἴγυπτος ποιέω στρατεία . Δοῦρις δέ ὁ Σάμιος καί πρότερος · γίγνομαι πόλεμος φημί δύο γυνή ὁ Ὀλυμπιάς καί Εὐρυδίκη · ἐν ὅς ὁ μέν Βακχικός μετά τύμπανος προέρχομαι , ὁ δέ Εὐρυδίκη Μακεδονικός καθοπλίζω , ἀσκέω ὁ πολεμικός παρά Κύννα ὁ Ἰλλυρίς .