athenaeus-soph.deipnosophistae 13.56
Ἀριστοτέλης δ’ ὁ Σταγιρίτης οὐκ ἐξ Ἑρπυλλίδος τῆς ἑταίρας ἐπαιδοποίησε Νικόμαχον καὶ συνῆν ταύτῃ μέχρι θανάτου , ὥς φησιν Ἕρμιππος ἐν τῷ περὶ Ἀριστοτέλους πρώτῳ , ἐπιμελείας φάσκων τῆς δεούσης τετυχηκέναι ἐν ταῖς τοῦ φιλοσόφου διαθήκαις . ὁ δὲ καλὸς ἡμῶν Πλάτων οὐκ Ἀρχεάνασσαν τὴν Κολοφωνίαν ἑταίραν ἠγάπα ; ὡς καὶ ᾅδειν εἰς αὐτὴν τάδε · Ἀρχεάνασσαν ἔχω τὴν ἐκ Κολοφῶνος ἑταίρην , ἧς καὶ ἐπὶ ῥυτίδων πικρὸς ἔπεστιν ἔρως . ἆ δειλοὶ νεότητος ἀπαντήσαντες ἐκείνης πρωτοπόρου , δι’ ὅσης ἤλθετε πυρκαιῆς . Περικλῆς δὲ ὁ Ὀλύμπιος , ὥς φησι Κλέαρχος ἐν πρώτῳ Ἐρωτικῶν , οὐχ ἕνεκεν Ἀσπασίασ—οὐ τῆς νεωτέρας ἀλλὰ τῆς Σωκράτει τῷ σοφῷ συγγενομένησ—καίπερ τηλικοῦτον ἀξίωμα συνέσεως καὶ πολιτικῆς δυνάμεως κτησάμενος , οὐ συνετάραξε πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα ; ἦν δ’ οὗτος ἀνὴρ πρὸς ἀφροδίσια πάνυ καταφερής · ὅστις καὶ τῇ τοῦ υἱοῦ γυναικὶ συνῆν , ὡς Στησίμβροτος ὁ Θάσιος ἱστορεῖ , κατὰ τοὺς αὐτοὺς αὐτῷ χρόνους γενόμενος καὶ ἑωρακὼς αὐτόν , ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ περὶ Θεμιστοκλέους καὶ Θουκυδίδου καὶ Περικλέους . Ἀντισθένης δ’ ὁ Σωκρατικὸς ἐρασθέντα φησὶν αὐτὸν Ἀσπασίας δὶς τῆς ἡμέρας εἰσιόντα καὶ ἐξιόντα ἀπ’ αὐτῆς ἀσπάζεσθαι τὴν ἄνθρωπον , καὶ φευγούσης ποτὲ αὐτῆς γραφὴν ἀσεβείας λέγων ὑπὲρ αὐτῆς πλείονα ἐδάκρυσεν ἢ ὅτε ὑπὲρ τοῦ βίου καὶ τῆς οὐσίας ἐκινδύνευεν . καὶ Κίμωνος δ’ Ἐλπινίκῃ τῇ ἀδελφῇ παρανόμως συνόντος , εἶθ’ ὕστερον ἐκδοθείσης Καλλίᾳ , καὶ φυγαδευθέντος μισθὸν ἔλαβε τῆς καθόδου αὐτοῦ ὁ Περικλῆς τὸ τῇ ᾽ Ἐλπινίκῃ μιχθῆναι . Πυθαίνετος δ’ ἐν τρίτῳ περὶ Αἰγίνης Περίανδρόν φησιν ἐξ Ἐπιδαύρου τὴν Προκλέους θυγατέρα Μέλισσαν ἰδόντα Πελοποννησιακῶς ἠσθημένην ἀναμπέχονος γὰρ καὶ μονοχίτων ἦν καὶ ᾠνοχόει τοῖς ἐργαζομένοις ἐρασθέντα γῆμαι . Πύρρου δὲ τοῦ Ἠπειρωτῶν βασιλέως , ὃς ἦν τρίτος ἀπὸ Πύρρου τοῦ ἐπ’ Ἰταλίαν στρατεύσαντος , ἐρωμένη ἦν Τίγρις ἡ Λευκαδία · ἣν Ὀλυμπιὰς ἡ τοῦ νεανίσκου μήτηρ φαρμάκοις ἀπέκτεινεν .
Lemmas: Ἀριστοτέλης δέ ὁ Σταγιρίτης οὐ ἐκ ἑρπυλλίς ὁ ἑταίρα παιδοποιέω Νικόμαχος καί σύνειμι οὗτος μέχρι θάνατος , ὡς φημί Ἕρμιππος ἐν ὁ περί Ἀριστοτέλης πρότερος , ἐπιμέλεια φάσκω ὁ δέω τυγχάνω ἐν ὁ ὁ φιλόσοφος διαθήκη . ὁ δέ καλός ἐγώ Πλάτων οὐ Ἀρχεάνασσα ὁ Κολοφώνιος ἑταίρα ἀγαπάω ; ὡς καί ἀείδω εἰς αὐτός ὅδε · Ἀρχεάνασσα ἔχω ὁ ἐκ Κολοφών ἑταίρα , ὅς καί ἐπί ῥυτίς πικρός ἔπειμι ἔρως . ἆ δειλός νεότης ἀπαντάω ἐκεῖνος πρωτοπόρος , διά ὅσος ἔρχομαι πυρκαιά . Περικλῆς δέ ὁ Ὀλύμπιος , ὡς φημί Κλέαρχος ἐν πρότερος ἐρωτικός , οὐ ἕνεκα Ἀσπασίασ—οὐ ὁ νεώτερος ἀλλά ὁ Σωκράτης ὁ σοφός συγγενομένησ—καίπερ τηλικοῦτος ἀξίωμα σύνεσις καί πολιτικός δύναμις κτάομαι , οὐ συνταράσσω πᾶς ὁ Ἑλλάς ; εἰμί δέ οὗτος ἀνήρ πρός Ἀφροδίσιος πάνυ καταφερής · ὅστις καί ὁ ὁ υἱός γυνή σύνειμι , ὡς Στησίμβροτος ὁ Θάσιος ἱστορέω , κατά ὁ αὐτός αὐτός χρόνος γίγνομαι καί ὁράω αὐτός , ἐν ὁ ἐπιγράφω περί Θεμιστοκλῆς καί Θουκυδίδης καί Περικλῆς . Ἀντισθένης δέ ὁ Σωκρατικός ἐράω φημί αὐτός Ἀσπασία δίς ὁ ἡμέρα εἰσέρχομαι καί ἐξέρχομαι ἀπό αὐτός ἀσπάζομαι ὁ ἄνθρωπος , καί φεύγω ποτέ αὐτός γραφή ἀσέβεια λέγω ὑπέρ αὐτός πολύς δακρύω ἤ ὅτε ὑπέρ ὁ βίος καί ὁ οὐσία κινδυνεύω . καί Κίμων δέ Ἐλπινίκη ὁ ἀδελφή παράνομος σύνειμι , εἶτα ὕστερος ἐκδίδωμι Καλλίας , καί φυγαδεύω μισθός λαμβάνω ὁ κάθοδος αὐτός ὁ Περικλῆς ὁ ὁ ᾽ Ἐλπινίκη μείγνυμι . Πυθαίνετος δέ ἐν τρίτος περί Αἴγινα Περίανδρος φημί ἐκ Ἐπίδαυρος ὁ Προκλῆς θυγάτηρ Μέλισσα ὁράω Πελοποννησιακός ἐσθέω ἀναμπέχονος γάρ καί μονοχίτων εἰμί καί οἰνοχοεύω ὁ ἐργάζομαι ἐράω γαμέω . Πύρρος δέ ὁ ἠπειρώτης βασιλεύς , ὅς εἰμί τρίτος ἀπό Πύρρος ὁ ἐπί Ἰταλία στρατεύω , ἐράω εἰμί Τίγρις ὁ Λευκάδιος · ὅς Ὀλυμπιάς ὁ ὁ νεανίσκος μήτηρ φάρμακον ἀποκτείνω .