athenaeus-soph.deipnosophistae 14.83
τοσαῦτα καὶ τούτου κατακόψαντος οὐ μόνον τὰ προειρημένα ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς , ἄλλος ἐπεισῆλθεν τὴν ματτύην κομίζων . ὑπὲρ ἧς καὶ ζητήσεως γενομένης καὶ τοῦ Οὐλπιανοῦ εἰπόντος τὰ ἐκ τῶν Ὀψαρτυτικῶν Γλωσσῶν τοῦ προειρημένου Ἀρτεμιδώρου , Αἰμιλιανὸς Δωροθέῳ ἔφη τῷ Ἀσκαλωνίτῃ σύγγραμμα ἐκδεδόσθαι ἐπιγραφόμενον Περὶ Ἀντιφάνους καὶ περὶ τῆς παρὰ τοῖς νεωτέροις κωμικοῖς ματτύης · ἣν Θετταλῶν φησιν εἶναι εὕρημα , ἐπιχωριάσαι δὲ κἀν ταῖς Ἀθήναις κατὰ τὴν Μακεδόνων ἐπικράτειαν . ὁμολογοῦνται δὲ οἱ Θετταλοὶ πολυτελέστατοι τῶν Ἑλλήνων γεγενῆσθαι περί τε τὰς ἐσθῆτας καὶ τὴν δίαιταν ὅπερ αὐτοῖς αἴτιον ἐγένετο καὶ τοῦ κατὰ τῆς Ἑλλάδος ἐπαγαγεῖν τοὺς Πέρσας , ἐζηλωκόσι τὴν τούτων τρυφὴν καὶ πολυτέλειαν . ἱστορεῖ δὲ περὶ τῆς πολυτελείας αὐτῶν καὶ Κριτίας ἐν τῇ Πολιτείᾳ αὐτῶν .. ὠνομάσθη δὲ ἡ ματτύη , ὡς μὲν ὁ Ἀθηναῖος Ἀπολλόδωρός φησιν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐτυμολογουμένων , ἀπὸ τοῦ μασᾶσθαι , ὥσπερ καὶ ἡ μαστίχη καὶ ἡ μάσταξ , ἡμεῖς δέ φαμεν ἀπὸ τοῦ μάττειν , ἀφ’ οὗ καὶ ἡ μᾶζα αὐτὴ ὠνομάσθη καὶ ἡ παρὰ Κυπρίοις καλουμένη μαγίς , καὶ τὸ τρυφᾶν καθ’ ὑπερβολὴν ὑπερμαζᾶν . κατ’ ἀρχὰς μὲν οὖν τὴν δημοτικὴν καὶ κοινὴν ταύτην τροφὴν τὴν ἐκ τῶν ἀλφίτων μᾶζαν ὠνόμαζον καὶ μάττειν τὸ παρασκευάζειν αὐτήν . ὕστερον δὲ ποικίλλοντες · τὴν ἀναγκαίαν τροφὴν ἀκολάστως καὶ περιέργως μικρὸν παραγαγόντες τοὔνομα τῆς μάζης ματτύην ὠνόμαζον πᾶν τὸ πολυτελὲς ἔδεσμα , τὸ δὲ ματτυάζειν τὸ παρασκευάζειν αὐτά , εἴτε ἰχθὺς εἴη εἴτε ὄρνις εἴτε λάχανον εἴτε ἱερεῖον εἴτε πεμμάτιον . τοῦτο δὲ δῆλόν ἐστιν ἐξ οὗ καὶ ὁ Ἀρτεμίδωρος παρέθετο μαρτυρίου Ἀλέξιδος · συνεμφῆναι γὰρ βουλόμενος ὁ Ἄλεξις τὴν ἀκολασίαν τῆς παρασκευῆς προσέθηκε τὸ λέπεσθαι . ἔχει δ’ οὕτως ἡ σύμπασα ἐκλογὴ οὖσα ἐκ τοῦ διεσκευασμένου δράματος ὃ ἐπιγράφεται Δημήτριος · τοὔψον λαβοῦσαι τοῦτο τοὐπεσταλμένον σκευάζετ᾽ , εὐωχεῖσθε , προπόσεις πίνετε , λέπεσθε , ματτυάζετε . τῷ δὲ λέπεσθαι χρῶνται οἱ Ἀθηναῖοι ἐπ’ ἀσελγοῦς καὶ φορτικῆς δι’ ἀφροδισίων ἡδονῆς .
Lemmas: τοσοῦτος καί οὗτος κατακόπτω οὐ μόνος ὁ προλέγω ἀλλά καί ἐγώ , ἄλλος ἐπεισέρχομαι ὁ ματτύη κομίζω . ὑπέρ ὅς καί ζήτησις γίγνομαι καί ὁ Οὐλπιανός λέγω ὁ ἐκ ὁ Ὀψαρτυτικός Γλῶσσα ὁ προλέγω Ἀρτεμίδωρος , Αἰμιλιανός Δωρόθεος φημί ὁ Ἀσκαλωνίτης σύγγραμμα ἐκδίδωμι ἐπιγράφω Περι Ἀντιφάνης καί περί ὁ παρά ὁ νεώτερος κωμικός ματτύη · ὅς Θεσσαλός φημί εἰμί εὕρημα , ἐπιχωριάζω δέ ἐν ὁ Ἀθῆναι κατά ὁ Μακεδών ἐπικράτεια . ὁμολογέω δέ ὁ Θεσσαλός πολυτελής ὁ Ἕλλην γίγνομαι περί τε ὁ ἐσθής καί ὁ δίαιτα ὅς αὐτός αἴτιος γίγνομαι καί ὁ κατά ὁ Ἑλλάς ἐπάγω ὁ Πέρσης , ζηλόω ὁ οὗτος τρυφή καί πολυτέλεια . ἱστορέω δέ περί ὁ πολυτέλεια αὐτός καί Κριτίας ἐν ὁ Πολιτεία αὐτός .. ὀνομάζω δέ ὁ ματτύη , ὡς μέν ὁ Ἀθηναῖος Ἀπολλόδωρος φημί ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐτυμολογέω , ἀπό ὁ μασάομαι , ὥσπερ καί ὁ μαστίχη καί ὁ μάσταξ , ἐγώ δέ φημί ἀπό ὁ μάσσω , ἀπό ὅς καί ὁ μᾶζα αὐτός ὀνομάζω καί ὁ παρά Κύπριος καλέω μαγίς , καί ὁ τρυφάω κατά ὑπερβολή ὑπερμαζάω . κατά ἀρχή μέν οὖν ὁ δημοτικός καί κοινός οὗτος τροφή ὁ ἐκ ὁ ἄλφιτον μᾶζα ὀνομάζω καί μάσσω ὁ παρασκευάζω αὐτός . ὕστερον δέ ποικίλλω · ὁ ἀναγκαῖος τροφή ἀκόλαστος καί περίεργος μικρός παράγω ὄνομα ὁ μᾶζα ματτύη ὀνομάζω πᾶς ὁ πολυτελής ἔδεσμα , ὁ δέ ματτυάζω ὁ παρασκευάζω αὐτός , εἴτε ἰχθῦς εἰμί εἴτε ὄρνις εἴτε λάχανον εἴτε ἱερεῖον εἴτε πεμμάτιον . οὗτος δέ δῆλος εἰμί ἐκ ὅς καί ὁ Ἀρτεμίδωρος παρατίθημι μαρτύριον Ἄλεξις · συνεμφαίνω γάρ βούλομαι ὁ Ἄλεξις ὁ ἀκολασία ὁ παρασκευή προστίθημι ὁ λέπω . ἔχω δέ οὕτως ὁ σύμπας ἐκλογή εἰμί ἐκ ὁ διασκευάζω δρᾶμα ὅς ἐπιγράφω Δημήτριος · ὄψον λαμβάνω οὗτος ἐπιστέλλω σκευάζω , εὐωχέω , πρόποσις πίνω , λέπω , ματτυάζω . ὁ δέ λέπω χράω ὁ Ἀθηναῖος ἐπί ἀσελγής καί φορτικός διά ἀφροδίσιος ἡδονή .