athenaeus-soph.deipnosophistae 4.22
περὶ δὲ τῶν Κρητικῶν συσσιτίων Δωσιάδας ἱστορῶν ἐν τῇ δ τῶν Κρητικῶν γράφει οὕτως · οἱ δὲ Λύττιοι συνάγουσι μὲν τὰ κοινὰ συσσίτια οὕτως , ἕκαστος τῶν γινομένων καρπῶν ἀναφέρει τὴν δεκάτην εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ τὰς τῆς πόλεως προσόδους ἃς διανέμουσιν οἱ προεστηκότες τῆς πόλεως εἰς τοὺς ἑκάστων οἴκους , τῶν δὲ δούλων ἕκαστος Αἰγιναῖον φέρει στατῆρα κατὰ κεφαλήν . διῄρηνται δ’ οἱ πολῖται πάντες καθ’ ἑταιρίας , καλοῦσι δὲ ταύτας ἀνδρεῖα . τὴν δὲ ἐπιμέλειαν ἔχει τοῦ συσσιτίου γυνὴ τρεῖς ἢ τέτταρας τῶν δημοτικῶν προσειληφυῖα πρὸς τὰς ὑπηρεσίας , ἑκάστῳ δ’ αὐτῶν ἀκολουθοῦσι δύο θεράποντες ξυλοφόροι · καλοῦσι δ’ αὐτοὺς καλοφόρους . εἰσὶ δὲ πανταχοῦ κατὰ τὴν Κρήτην οἶκοι δύο ταῖς συσσιτίαις , ὧν τὸν μὲν καλοῦσιν ἀνδρεῖον , τὸν δ’ ἄλλον ἐν ᾧ τοὺς ξένους κοιμίζουσι κοιμητήριον προσαγορεύουσι . κατὰ δὲ τὸν συσσιτικὸν οἶκον πρῶτον μὲν κεῖνται δύο τράπεζαι ξενικαὶ καλούμεναι , αἷς προκαθίζουσι τῶν ξένων οἱ παρόντες · ἑξῆς δ’ εἰσὶν αἱ τῶν ἄλλων . παρατίθεται δὲ τῶν παρόντων ἴσον μέρος ἑκάστῳ · τοῖς δὲ νεωτέροις ἥμισυ δίδοται κρέως , τῶν δὲ ἄλλων οὐθενὸς ἅπτονται , εἶτα ποτήριον ἐν ἑκάστῃ τραπέζῃ παρατίθεται κεκραμένον ὑδαρῶς · τοῦτο κοινῇ πάντες πίνουσιν οἱ κατὰ τὴν αὐτὴν τράπεζαν , καὶ δειπνήσασιν ἄλλο παρατίθεται , τοῖς δὲ παισὶ κοινὸς κέκραται κρατήρ · τοῖς δὲ πρεσβυτέροις ἐὰν βούλωνται πλεῖον πιεῖν ἐξουσία δέδοται . ἀπὸ δὲ τῆς τραπέζης τὰ βέλτιστα τῶν παρακειμένων ἡ προεστηκυῖα τῆς συσσιτίας γυνὴ φανερῶς ἀφαιροῦσα παρατίθησι τοῖς κατὰ πόλεμον ἢ κατὰ σύνεσιν δεδοξασμένοις . ἀπὸ δὲ τοῦ δείπνου πρῶτον μὲν εἰώθασι βουλεύεσθαι περὶ τῶν κοινῶν , εἶτα μετὰ ταῦτα μέμνηνται τῶν κατὰ πόλεμον πράξεων καὶ τοὺς γενομένους ἄνδρας ἀγαθοὺς ἐπαινοῦσι , προτρεπόμενοι τοὺς νεωτέρους εἰς ἀνδραγαθίαν . Πυργίων δ’ ἐν τρίτῳ Κρητικῶν Νομίμων ἐν τοῖς συσσιτίοις , φησίν , οἱ Κρῆτες καθήμενοι συσσιτοῦσι , καὶ ὅτι ἀβαμβάκευστα τοῖς ὀρφανοῖς παρατίθεται · καὶ ὅτι οἱ νεώτατοι αὐτῶν ἐφεστᾶσι διακονοῦντες · καὶ ὅτι μετ’ εὐφημίας σπείσαντες τοῖς θεοῖς μερίζουσι τῶν παρατιθεμένων ἅπασι · ἀπονέμουσι δὲ καὶ τοῖς υἱοῖς κατὰ τὸν θᾶκον τὸν τοῦ πατρὸς ὑφιζάνουσιν ἐξ ἡμισείας τῶν τοῖς ἀνδράσι παρατιθεμένων , τοὺς δ’ ὀρφανοὺς ἰσομερεῖς εἶναι · παρατίθεται δ’ αὐτοῖς ἀβαμβάκευτα τῇ κράσει καθ’ ἕκαστα τῶν νενομισμένων . ἦσαν δὲ καὶ ξενικοὶ θᾶκοι καὶ τράπεζα τρίτη δεξιᾶς εἰσιόντων εἰς τὰ ἀνδρεῖα , ἣν Ξενίου τε Διὸς ξενίαν τε προσηγόρευον .
Lemmas: περί δέ ὁ Κρητικός συσσίτιον Δωσιάδας ἱστορέω ἐν ὁ δεσποινίδα ὁ Κρητικός γράφω οὕτως · ὁ δέ Λύττιος συνάγω μέν ὁ κοινός συσσίτιον οὕτως , ἕκαστος ὁ γίγνομαι καρπός ἀναφέρω ὁ δέκατος εἰς ὁ ἑταιρεία καί ὁ ὁ πόλις πρόσοδος ὅς διανέμω ὁ προΐστημι ὁ πόλις εἰς ὁ ἕκαστος οἶκος , ὁ δέ δοῦλος ἕκαστος Αἰγιναῖος φέρω στατήρ κατά κεφαλή . διαιρέω δέ ὁ πολίτης πᾶς κατά ἑταιρεία , καλέω δέ οὗτος ἀνδρεῖος . ὁ δέ ἐπιμέλεια ἔχω ὁ συσσίτιον γυνή τρεῖς ἤ τέσσαρες ὁ δημοτικός προσλαμβάνω πρός ὁ ὑπηρεσία , ἕκαστος δέ αὐτός ἀκολουθέω δύο θεράπων ξυλοφόρος · καλέω δέ αὐτός καλοφόρος . εἰμί δέ πανταχοῦ κατά ὁ Κρήτη οἶκος δύο ὁ συσσιτία , ὅς ὁ μέν καλέω ἀνδρεῖος , ὁ δέ ἄλλος ἐν ὅς ὁ ξένος κοιμίζω κοιμητήριον προσαγορεύω . κατά δέ ὁ συσσιτικός οἶκος πρῶτος μέν κεῖμαι δύο τράπεζα ξενικός καλέω , ὅς προκαθίζω ὁ ξένος ὁ πάρειμι · ἑξῆς δέ εἰμί ὁ ὁ ἄλλος . παρατίθημι δέ ὁ πάρειμι ἴσος μέρος ἕκαστος · ὁ δέ νεώτερος ἥμισυς δίδωμι κρέας , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ἅπτω , εἶτα ποτήριον ἐν ἕκαστος τράπεζα παρατίθημι κεράννυμι ὑδαρός · οὗτος κοινῇ πᾶς πίνω ὁ κατά ὁ αὐτός τράπεζα , καί δειπνέω ἄλλος παρατίθημι , ὁ δέ παῖς κοινός κεράννυμι κρατήρ · ὁ δέ πρέσβυς ἐάν βούλομαι πολύς πίνω ἐξουσία δίδωμι . ἀπό δέ ὁ τράπεζα ὁ ἀγαθός ὁ παράκειμαι ὁ προΐστημι ὁ συσσιτία γυνή φανερός ἀφαιρέω παρατίθημι ὁ κατά πόλεμος ἤ κατά σύνεσις δοξάζω . ἀπό δέ ὁ δεῖπνον πρῶτος μέν εἴωθα βουλεύω περί ὁ κοινός , εἶτα μετά οὗτος μιμνῄσκω ὁ κατά πόλεμος πρᾶξις καί ὁ γίγνομαι ἀνήρ ἀγαθός ἐπαινέω , προσρέπω ὁ νέος εἰς ἀνδραγαθία . Πυργίων δέ ἐν τρίτος Κρητικός Νόμιμος ἐν ὁ συσσίτιον , φημί , ὁ Κρής κάθημαι συσσιτέω , καί ὅτι ἀβαμβάκευστος ὁ ὀρφανός παρατίθημι · καί ὅτι ὁ νέος αὐτός ἐφίστημι διακονέω · καί ὅτι μετά εὐφημία σπένδω ὁ θεός μερίζω ὁ παρατίθημι ἅπας · ἀπονέμω δέ καί ὁ υἱός κατά ὁ θᾶκος ὁ ὁ πατήρ ὑφιζάνω ἐκ ἥμισυς ὁ ὁ ἀνήρ παρατίθημι , ὁ δέ ὀρφανός ἰσομερής εἰμί · παρατίθημι δέ αὐτός ἀβαμβάκευτος ὁ κρᾶσις κατά ἕκαστος ὁ νομίζω . εἰμί δέ καί ξενικός θᾶκος καί τράπεζα τρίτος δεξιός εἰσέρχομαι εἰς ὁ ἀνδρεῖος , ὅς Ξένιος τε Ζεύς ξενία τε προσαγορεύω .