athenaeus-soph.deipnosophistae 14.84
καὶ ὁ Ἀρτεμίδωρος ἐν ταῖς Ὀψαρτυτικαῖς Γλώτταις τὴν ματτύην ἀποφαίνει κοινὸν εἶναι πάντων ὄνομα τῶν πολυτελῶν ἐδεσμάτων , γράφων οὕτως · ἔστι τις ὄρνιθος ματτύης . ἐσφάχθω μὲν διὰ τοῦ στόματος εἰς τὴν κεφαλήν , ἔστω δὲ ἕωλος καθάπερ ὁ πέρδιξ · ἐὰν δὲ θέλῃς , ὡς ἔχει αὐτοῖς πτεροῖς ἐᾶν , μὴ τετιλμένην . εἶτα τὸν τρόπον ἐκθεὶς τῆς ἀρτύσεως καὶ τῆς ἑψήσεως ἐπιφέρει εὐθύς · καὶ νομάδα παχεῖαν ἕψε καὶ νεοσσοὺς τῶν ἤδη κοκκυζόντων , ἐὰν θέλῃς παρὰ πότον χρῆσθαι . εἶτ’ ἐξελὼν τὰ λάχανα εἰς τρυβλίον καὶ τῆς ὄρνιθος τῶν κρεῶν ἐπιθεὶς παρατίθει · τοῦ θέρους ἀντὶ τοῦ ὄξους τῆς ὄμφακος ἐμβαλὼν εἰς τὸν ζωμὸν ὡς ἔχει τοὺς βότρυς · ἐπειδὰν δὲ ἑφθὴ γένηται , ἔξελε μετὰ τοῦ βοτρυδίου πρὸ τοῦ τὸ γίγαρτον ἐξαφεῖναι , εἶθ’ οὕτως τὸ λάγανον κατάθρυπτε . οὗτος ματτύης ἐν τοῖς ἡδίστοις . ὅτι μὲν οὖν κοινὸν ἦν τοὔνομα τῶν πολυτελεστάτων ἐδεσμάτων φανερὸν ὅτι δὲ καὶ ὁ τρόπος τῆς τοιαύτης εὐωχίας ὁμοίως ἐλέγετο Φιλήμων φησὶν ἐν Ἁρπαζομένῳ · γυμνῷ φυλακὴν ἐπίταττε , καὶ διὰ τριῶν ποτηρίων με ματτύης εὐφραινέτω . καὶ ἐν Ἀνδροφόνῳ · πιεῖν τις ἡμῖν ἐγχεάτω καὶ ματτύην ποιεῖτε θᾶττον . Ἄλεξις δ’ ἐν Πυραύνῳ ἀμφιβόλως εἴρηκεν ἐγὼ δ’ ἐπειδὰν ἀσχολουμένους λάβω , ἀνέκραγον οὐ δώσει τις ἡμῖν ματτύην ; ὥσπερ ἂν εἰ τὸ δεῖπνον ἔλεγεν πιθανὸν δὲ καὶ ἰδίως ἐπί τι τῶν ἐδεσμάτων ἀναφέρειν . Μάχων δ’ ὁ Σικυώνιος τῶν μὲν κατὰ Ἀπολλόδωρον τὸν Καρύστιον κωμῳδιοποιῶν εἷς ἐστι καὶ αὐτός · οὐκ ἐδίδαξεν δ’ Ἀθήνησι τὰς κωμῳδίας τὰς ἑαυτοῦ , ἀλλ’ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ . ἦν δ’ ἀγαθὸς ποιητὴς εἴ τις ἄλλος τῶν μετὰ τοὺς ἑπτά · διόπερ ὁ γραμματικὸς Ἀριστοφάνης ἐσπούδασε συσχολάσαι αὐτῷ νέος ὤν . ἐποίησε δὲ καὶ οὗτος ἐν δράματι Ἀγνοίᾳ ταυτί · ἥδιον οὐδὲν ἐστί μοι τῆς ματτύης , τοῦτ’ εἴτε πρῶτοι Μακεδόνες τοῖς Ἀττικοῖς κατέδειξαν ἡμῖν εἴτε πάντες οἱ θεοί · οὐκ οἶδα · πλὴν γ’ ὅτι μουσικωτάτου τινός ὅτι δὲ ὕστατον καὶ ἐπὶ πᾶσιν εἰσεφέρετο Νικόστρατός φησιν ἐν Ἀπελαυνομένῳ . μάγειρος δ’ ἐστὶν ὁ διηγούμενος ὡς λαμπρὰν καὶ εὔτακτον παρεσκεύασεν εὐωχίαν προδιηγησάμενός τε οἷον ἦν τὸ ἄριστον καὶ τὸ δεῖπνον καὶ τρίτης μνησθεὶς παραθέσεως ἐπιφέρει · εὖ γ᾽ , ἄνδρες , εὖ σφόδρ᾽ , ἀλλὰ μὴν τῇ ματτύῃ οὕτω διαθήσω τὰ μετὰ ταῦθ’ ὥστ’ οἴομαι οὐδ’ αὐτὸν ἡμῖν τοῦτον · ἀντερεῖν ἔτι . καὶ ἐν Μαγείρῳ · θρῖον δὲ καὶ κάνδαυλον ἢ τούτων τι τῶν εἰς ματτύην οὐδέτερος εἶδε πώποτε . ἄλλος δὲ τίς φησιν περιφέρειν ματτύην καὶ ποδάριον καὶ γαστρίον τακερόν τι καὶ μήτρας ἴσως . Διονύσιος δ’ ἐν Ἀκοντιζομένῳ · μάγειρος ἐστὶν ὁ λέγων ὥστ’ ἐνίοτ’ ἂν τούτοισι ποιῶν ματτύην σπεύδων ἅμ’ εἰσήνεγκα διαμαρτὼν μίαν ἄκων περιφορὰν τῶν νεκρῶν ὡς τὸν νεκρόν . Φιλήμων ἐν Πτωχῇ · ἐξὸν ἀποσάττεσθαι δ’ ὅλην τὴν ἡμέραν , ποιοῦντα καὶ διδόντα ματτύας ἐκεῖ . Μόλπις δ’ ὁ Λάκων τὰ παρὰ τοῖς Σπαρτιάταις ἐπαίκλεια , ὅ σημαίνει τὰς ἐπιδειπνίδας , ματτύας φησὶ λέγεσθαι παρὰ τοῖς ἄλλοις . ὁ δὲ κυνικὸς Μένιππος ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Ἀρκεσιλάῳ γράφει οὕτως · πότος ἦν ἐπικωμασάντων τινῶν καὶ ματτύην ἐκέλευσεν εἰσφέρειν Λάκαινάν τις · καὶ εὐθέως περιεφέρετο περδίκεια ὀλίγα καὶ χήνεια ὀπτὰ καὶ τρύφη πλακούντων . τὸ δὲ τοιοῦτον δεῖπνον οἱ μὲν Ἀττικοὶ προσηγόρευον ἐπιδόρπισμα , οἱ δὲ Δωριεῖς ἐπάικλον , τῶν δ’ ἄλλων Ἑλλήνων οἱ πλεῖστοι ἐπιδειπνίδα . τοσούτων καὶ περὶ τῆς ματτύης λεχθέντων ἔδοξεν ἀπιέναι · καὶ γὰρ ἑσπέρα ἦν ἤδη . διελύθημεν οὖν οὕτως .
Lemmas: καί ὁ Ἀρτεμίδωρος ἐν ὁ Ὀψαρτυτικός Γλῶττα ὁ ματτύη ἀποφαίνω κοινός εἰμί πᾶς ὄνομα ὁ πολυτελής ἔδεσμα , γράφω οὕτως · εἰμί τις ὄρνις ματτύη . σφάζω μέν διά ὁ στόμα εἰς ὁ κεφαλή , εἰμί δέ ἕωλος καθά ὁ πέρδιξ · ἐάν δέ ἐθέλω , ὡς ἔχω αὐτός πτερόν ἐάω , μή τίλλω . εἶτα ὁ τρόπος ἐκτίθημι ὁ ἄρτυσις καί ὁ ἕψησις ἐπιφέρω εὐθύς · καί νομάς παχύς ἕψω καί νεοσσός ὁ ἤδη κοκκύζω , ἐάν ἐθέλω παρά πότος χράω . εἶτα ἐξαιρέω ὁ λάχανον εἰς τρύβλιον καί ὁ ὄρνις ὁ κρέας ἐπιτίθημι παρατίθημι · ὁ θέρος ἀντί ὁ ὄξος ὁ ὄμφαξ ἐμβάλλω εἰς ὁ ζωμός ὡς ἔχω ὁ βότρυς · ἐπειδάν δέ ἑφθός γίγνομαι , ἐξαιρέω μετά ὁ βοτρύδιον πρό ὁ ὁ γίγαρτον ἐξαφίημι , εἶτα οὕτως ὁ λάγανον καταθρύπτω . οὗτος ματτύης ἐν ὁ ἡδύς . ὅτι μέν οὖν κοινός εἰμί ὄνομα ὁ πολυτελής ἔδεσμα φανερός ὅτι δέ καί ὁ τρόπος ὁ τοιοῦτος εὐωχία ὅμοιος λέγω Φιλήμων φημί ἐν Ἁρπαζόμενος · γυμνός φυλακή ἐπιτάσσω , καί διά τρεῖς ποτήριον ἐγώ ματτύη εὐφραίνω . καί ἐν Ἀνδροφόνος · πίνω τις ἐγώ ἐγχέω καί ματτύη ποιέω ταχύς . Ἄλεξις δέ ἐν Πύραυνος ἀμφίβολος λέγω ἐγώ δέ ἐπειδάν ἀσχολέω λαμβάνω , ἀνακράζω οὐ δίδωμι τις ἐγώ ματτύη ; ὥσπερ ἄν εἰ ὁ δεῖπνον λέγω πιθανός δέ καί ἴδιος ἐπί τις ὁ ἔδεσμα ἀναφέρω . Μάχων δέ ὁ Σικυώνιος ὁ μέν κατά Ἀπολλόδωρος ὁ Καρύστιος κωμῳδιοποιός εἷς εἰμί καί αὐτός · οὐ διδάσκω δέ Ἀθήνησι ὁ κωμῳδία ὁ ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐν Ἀλεξάνδρεια . εἰμί δέ ἀγαθός ποιητής εἰ τις ἄλλος ὁ μετά ὁ ἑπτά · διόπερ ὁ γραμματικός Ἀριστοφάνης σπουδάζω συσχολάζω αὐτός νέος εἰμί . ποιέω δέ καί οὗτος ἐν δρᾶμα Ἄγνοια οὗτος · ἡδύς οὐδείς εἰμί ἐγώ ὁ ματτύη , οὗτος εἴτε πρῶτος Μακεδών ὁ Ἀττικός καταδείκνυμι ἐγώ εἴτε πᾶς ὁ θεός · οὐ οἶδα · πλήν γε ὅτι μουσικός τις ὅτι δέ ὕστερος καί ἐπί πᾶς εἰσφέρω Νικόστρατος φημί ἐν ἀπελαύνω . μάγειρος δέ εἰμί ὁ διηγέομαι ὡς λαμπρός καί εὔτακτος παρασκευάζω εὐωχία προδιηγέομαι τε οἷος εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ δεῖπνον καί τρίτος μιμνήσκω παράθεσις ἐπιφέρω · εὖ γε , ἀνήρ , εὖ σφόδρα , ἀλλά μήν ὁ ματτύη οὕτως διατίθημι ὁ μετά οὗτος ὥστε οἴομαι οὐδέ αὐτός ἐγώ οὗτος · ἀντιλέγω ἔτι . καί ἐν Μάγειρος · θρῖον δέ καί κάνδαυλος ἤ οὗτος τίς ὁ εἰς ματτύη οὐδέτερος ὁράω πώποτε . ἄλλος δέ τίς φημί περιφέρω ματτύη καί ποδάριον καί γαστρίον τακερός τίς καί μήτρα ἴσως . Διονύσιος δέ ἐν Ἀκοντιζόμενος · μάγειρος εἰμί ὁ λέγω ὥστε ἐνίοτε ἄν οὗτος ποιέω ματτύη σπεύδω ἅμα εἰσφέρω διαμαρτάνω εἷς ἀέκων περιφορά ὁ νεκρός ὡς ὁ νεκρός . Φιλήμων ἐν Πτωχός · ἔξεστι ἀποσάττω δέ ὅλος ὁ ἡμέρα , ποιέω καί δίδωμι ματτύη ἐκεῖ . Μόλπις δέ ὁ Λάκων ὁ παρά ὁ Σπαρτιάτης ἐπαίκλειον , ὁ σημαίνω ὁ ἐπιδειπνίς , ματτύη φημί λέγω παρά ὁ ἄλλος . ὁ δέ κυνικός Μένιππος ἐν ὁ ἐπιγράφω Ἀρκεσίλαος γράφω οὕτω · πότος εἰμί ἐπικωμάζω τις καί ματτύη κελεύω εἰσφέρω Λάκαινα τις · καί εὐθύς περιφέρω περδίκειος ὀλίγος καί χήνειος ὀπτός καί τρύφος πλακοῦς . ὁ δέ τοιοῦτος δεῖπνον ὁ μέν Ἀττικός προσαγορεύω ἐπιδόρπισμα , ὁ δέ Δωριεύς επαικλων , ὁ δέ ἄλλος Έλληνας ὁ πλεῖστος ἐπιδειπνίς . τοσοῦτος καί περί ὁ ματτύη λέγω δοκέω ἀπέρχομαι · καί γάρ ἑσπέρα εἰμί ἤδη . διαλύω οὖν οὕτω .