athenaeus-soph.deipnosophistae 4.26
Ἡρακλείδης δ’ ὁ Κυμαῖος ὁ τὰ Περσικὰ συγγράψας ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιγραφομένων Παρασκευαστικῶν καὶ οἱ θεραπεύοντες , φησί , τοὺς Περσῶν βασιλεῖς δειπνοῦντας ἅπαντες λελουμένοι διακονοῦσιν ἐσθῆτας λευκὰς ἔχοντες καὶ διατρίβουσι σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς ἡμέρας περὶ τὸ δεῖπνον . τῶν δὲ τοῦ βασιλέως συνδείπνων οἱ μὲν ἔξω δειπνοῦσιν , οὓς καὶ ὁρᾶν ἔξεστι παντὶ τῷ βουλομένῳ , οἱ δὲ εἴσω μετὰ βασιλέως , καὶ οὗτοι δὲ οὐ συνδειπνοῦσιν αὐτῷ , ἀλλ’ ἔστιν οἰκήματα δύο καταντικρὺ ἀλλήλων , ἐν ᾧ θ’ ὁ βασιλεὺς τὸ ἄριστον ποιεῖται καὶ ἐν ᾧ οἱ σύνδειπνοι · καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκείνους ὁρᾷ διὰ τοῦ παρακαλύμματος τοῦ ἐπὶ τῇ θύρᾳ , ἐκεῖνοι δ᾽ αὐτὸν οὐχ ὁρῶσιν . ἐνίοτε μέντοι ἐπειδὰν ἑορτὴ ᾖ , ἐν ἑνὶ οἰκήματι ἅπαντες δειπνοῦσιν , ἐν ᾧ καὶ ὁ βασιλεύς , ἐν τῷ μεγάλῳ οἴκῳ . ὅταν δὲ βασιλεὺς πότον ποιῆται ʽ ποιεῖ δὲ πολλάκις ʼ , συμπόται αὐτῷ εἰσιν ὡς μάλιστα δώδεκα , καὶ ὅταν δειπνήσωσιν , ὅ τε βασιλεὺς αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν καὶ οἱ σύνδειπνοι , καλεῖ τοὺς συμπότας τούτους τις τῶν εὐνούχων , καὶ ὅταν εἰσέλθωσι συμπίνουσιν μετ’ αὐτοῦ , οὐ τὸν αὐτὸν οἶνον κἀκεῖνοι , καὶ οἱ μὲν χαμαὶ καθήμενοι , ὁ δ’ ἐπὶ κλίνης χρυσόποδος κατακείμενος · καὶ ὑπερμεθυσθέντες ἀπέρχονται , τὰ δὲ πλεῖστα ὁ βασιλεὺς μόνος ἀριστᾷ καὶ δειπνεῖ , ἐνίοτε δὲ καὶ ἡ γυνὴ αὐτῷ συνδειπνεῖ καὶ τῶν υἱῶν ἔνιοι . καὶ παρὰ τὸ δεῖπνον ᾅδουσί τε καὶ ψάλλουσιν αἱ παλλακαὶ αὐτῷ , καὶ μία μὲν ἐξάρχει , αἱ δὲ ἄλλαι ἁθρόως ᾄδουσι . τὸ δὲ δεῖπνον , φησί , τὸ βασιλέως καλούμενον ἀκούσαντι μὲν δόξει μεγαλοπρεπὲς εἶναι , ἐξεταζόμενον δὲ φανεῖται οἰκονομικῶς καὶ ἀκριβῶς συντεταγμένον καὶ τοῖς ἄλλοις Πέρσαις τοῖς ἐν δυναστείᾳ οὖσι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἐστὶ μὲν γὰρ τῷ βασιλεῖ χίλια ἱερεῖα τῆς ἡμέρας κατακοπτόμενα · τούτων δ’ εἰσὶ καὶ ἵπποι καὶ κάμηλοι καὶ βόες καὶ ὄνοι καὶ ἔλαφοι καὶ τὰ πλεῖστα πρόβατα · πολλοὶ δὲ καὶ ὄρνιθες ἀναλίσκονται , οἱ τε στρουθοὶ οἱ Ἀράβιοι—ἐστὶν δὲ τὸ ζῷον μέγα—καὶ χῆνες καὶ ἀλεκτρυόνες . καὶ μέτρια μὲν αὐτῶν παρατίθεται ἑκάστῳ τῶν συνδείπνων τοῦ βασιλέως , καὶ ἀποφέρεται ἕκαστος αὐτῶν ὅ τι ἂν καταλίπηται ἐπὶ τῷ ἀρίστῳ . τὰ δὲ πλεῖστα τούτων τῶν ἱερείων καὶ τῶν σιτίων οὓς τρέφει βασιλεὺς τῶν τε δορυφόρων καὶ τῶν πελταστῶν , τούτοις ἐκφέρεται εἰς τὴν αὐλήν · οὗ ἡμιδεῆ ἅπαντα μερίδας ποιήσαντες τῶν κρεῶν καὶ τῶν ἄρτων ἴσας διαιροῦνται , ὥσπερ δὲ οἱ μισθοφόροι ἐν τῇ Ἑλλάδι μισθὸν ἀργύριον λαμβάνουσιν , οὕτως οὗτοι τὰ σιτία παρὰ τοῦ βασιλέως εἰς ὑπόλογον λαμβάνουσιν . οὕτω δὲ καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις Πέρσαις τοῖς ἐν δυναστείᾳ οὖσιν ἁθρόα πάντα τὰ σιτία ἐπὶ τὴν τράπεζαν παρατίθεται · ἐπειδὰν δὲ οἱ σύνδειπνοι δειπνήσωσι , τῶν ἀπὸ τῆς τραπέζης καταλειπομένων καταλείπεται δὲ τὰ πλεῖστα κρέα καὶ ἄρτοι ὁ τῆς τραπέζης ἐπιμελούμενος δίδωσιν ἑκάστῳ τῶν οἰκετῶν , καὶ ταῦτα λαβὼν τὴν καθ᾽ ἡμέραν ἔχει τροφήν . παρὰ γὰρ τὸν βασιλέα φοιτῶσιν οἱ ἐντιμότατοι τῶν συνδείπνων ἐπὶ τὸ ἄριστον μόνον διὰ τὸ παρῃτῆσθαι , ἵνα μὴ δὶς πορεύωνται , ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ τοὺς συνδείπνους ὑποδέχωνται .
Lemmas: Ἡρακλείδης δέ ὁ Κυμαῖος ὁ ὁ Περσικός συγγράφω ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιγράφω Παρασκευαστικός καί ὁ θεραπεύω , φημί , ὁ Πέρσης βασιλεύς δειπνέω ἅπας λούω διακονέω ἐσθής λευκός ἔχω καί διατρίβω σχεδόν ὁ ἥμισυς ὁ ἡμέρα περί ὁ δεῖπνον . ὁ δέ ὁ βασιλεύς σύνδειπνος ὁ μέν ἔξω δειπνέω , ὅς καί ὁράω ἔξεστι πᾶς ὁ βούλομαι , ὁ δέ εἴσω μετά βασιλεύς , καί οὗτος δέ οὐ συνδειπνέω αὐτός , ἀλλά εἰμί οἴκημα δύο καταντικρύ ἀλλήλων , ἐν ὅς τε ὁ βασιλεύς ὁ ἄριστον ποιέω καί ἐν ὅς ὁ σύνδειπνος · καί ὁ βασιλεύς ἐκεῖνος ὁράω διά ὁ παρακάλυμμα ὁ ἐπί ὁ θύρα , ἐκεῖνος δέ αὐτός οὐ ὁράω . ἐνίοτε μέντοι ἐπειδάν ἑορτή εἰμί , ἐν εἷς οἴκημα ἅπας δειπνέω , ἐν ὅς καί ὁ βασιλεύς , ἐν ὁ μέγας οἶκος . ὅταν δέ βασιλεύς πότος ποιέω ʽ ποιέω δέ πολλάκις ἒ , συμπότης αὐτός εἰμί ὡς μάλα δώδεκα , καί ὅταν δειπνέω , ὁ τε βασιλεύς αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί ὁ σύνδειπνος , καλέω ὁ συμπότης οὗτος τις ὁ εὐνοῦχος , καί ὅταν εἰσέρχομαι συμπίνω μετά αὐτός , οὐ ὁ αὐτός οἶνος ἐκεῖνος , καί ὁ μέν χαμαί κάθημαι , ὁ δέ ἐπί κλίνη χρυσόπους κατάκειμαι · καί ὑπερμεθύσκομαι ἀπέρχομαι , ὁ δέ πολύς ὁ βασιλεύς μόνος ἀριστάω καί δειπνέω , ἐνίοτε δέ καί ὁ γυνή αὐτός συνδειπνέω καί ὁ υἱός ἔνιοι . καί παρά ὁ δεῖπνον ἀείδω τε καί ψάλλω ὁ παλλακή αὐτός , καί εἷς μέν ἐξάρχω , ὁ δέ ἄλλος ἀθρόος ἀείδω . ὁ δέ δεῖπνον , φημί , ὁ βασιλεύς καλέω ἀκούω μέν δοκέω μεγαλοπρεπής εἰμί , ἐξετάζω δέ φαίνω οἰκονομικός καί ἀκριβής συντάσσω καί ὁ ἄλλος Πέρσης ὁ ἐν δυναστεία εἰμί κατά ὁ αὐτός τρόπος , εἰμί μέν γάρ ὁ βασιλεύς χίλιοι ἱερεῖον ὁ ἡμέρα κατακόπτω · οὗτος δέ εἰμί καί ἵππος καί κάμηλος καί βοῦς καί ὄνος καί ἔλαφος καί ὁ πολύς πρόβατον · πολύς δέ καί ὄρνις ἀναλίσκω , ὁ τε στρουθός ὁ Ἀράβιος δέ ὁ ζῷον μέγας χήν καί ἀλεκτρυών . καί μέτριος μέν αὐτός παρατίθημι ἕκαστος ὁ σύνδειπνος ὁ βασιλεύς , καί ἀποφέρω ἕκαστος αὐτός ὅς τις ἄν καταλείπω ἐπί ὁ ἀγαθός . ὁ δέ πολύς οὗτος ὁ ἱερεῖον καί ὁ σιτίον ὅς τρέφω βασιλεύς ὁ τε δορυφόρος καί ὁ πελταστής , οὗτος ἐκφέρω εἰς ὁ αὐλή · οὗ ἡμιδεής ἅπας μερίς ποιέω ὁ κρέας καί ὁ ἄρτος ἴσος διαιρέω , ὥσπερ δέ ὁ μισθοφόρος ἐν ὁ Ἑλλάς μισθός ἀργύριον λαμβάνω , οὕτως οὗτος ὁ σιτίον παρά ὁ βασιλεύς εἰς ὑπόλογος λαμβάνω . οὕτως δέ καί παρά ὁ ἄλλος Πέρσης ὁ ἐν δυναστεία εἰμί ἀθρόος πᾶς ὁ σιτίον ἐπί ὁ τράπεζα παρατίθημι · ἐπειδάν δέ ὁ σύνδειπνος δειπνέω , ὁ ἀπό ὁ τράπεζα καταλείπω καταλείπω δέ ὁ πολύς κρέας καί ἄρτος ὁ ὁ τράπεζα ἐπιμελέομαι δίδωμι ἕκαστος ὁ οἰκέτης , καί οὗτος λαμβάνω ὁ κατά ἡμέρα ἔχω τροφή . παρά γάρ ὁ βασιλεύς φοιτάω ὁ ἔντιμος ὁ σύνδειπνος ἐπί ὁ ἄριστον μόνος διά ὁ παραιτέομαι , ἵνα μή δίς πορεύω , ἀλλά καί αὐτός ὁ σύνδειπνος ὑποδέχομαι .