athenaeus-soph.deipnosophistae 5.43
πύργοι τε ἦσαν ἐν αὐτῇ ὀκτὼ σύμμετροι τὸ μέγεθος τοῖς τῆς νεὼς ὄγκοις · δύο μὲν κατὰ πρύμναν , οἱ δ’ ἴσοι κατὰ πρῷραν , οἱ λοιποὶ δὲ κατὰ μέσην ναῦν . τούτων δὲ ἑκάστῳ παρεδέδεντο κεραῖαι β᾽ , ἐφ’ ὧν κατεσκεύαστο φατνώματα , δι’ ὧν ἠφίεντο λίθοι πρὸς τοὺς ὑποπλέοντας τῶν πολεμίων , ἐπὶ δὲ τῶν πύργων ἕκαστον ἀνέβαινον τέτταρες μὲν καθωπλισμένοι νεανίσκοι , δύο δὲ τοξόται . πᾶν δὲ τὸ ἐντὸς τῶν πύργων λίθων καὶ βελῶν πλῆρες ἦν . τεῖχος δὲ ἐπάλξεις ἔχον καὶ καταστρώματα διὰ νεὼς ἐπὶ κιλλιβάντων κατεσκεύαστο · ἐφ’ οὗ λιθοβόλος ἐφειστήκει , τριτάλαντον λίθον ἀφ’ αὑτοῦ ἀφιεὶς καὶ δωδεκάπηχυ βέλος , τοῦτο δὲ τὸ μηχάνημα κατεσκεύασεν Ἀρχιμήδης , ἑκάτερον δὲ τῶν βελῶν ἔβαλλεν ἐπὶ στάδιον . μετὰ δὲ ταῦτα παραρρύματα ἐκ τροπῶν παχέων συγκείμενα διὰ ἁλύσεων χαλκῶν κρεμάμενα , τριῶν δὲ ἱστῶν ὑπαρχόντων ἐξ ἑκάστου κεραῖαι λιθοφόροι ἐξήρτηντο β᾽ , ἐξ ὧν ἅρπαγές τε καὶ πλίνθοι μολίβου πρὸς τοὺς ἐπιτιθεμένους ἠφίεντο . ἦν δὲ καὶ χάραξ κύκλῳ τῆς νεὼς σιδηροῦς πρὸς τοὺς ἐπιχειροῦντας ἀναβαίνειν κόρακές τε σιδηροῖ κύκλῳ τῆς νεὼς , οἳ δι’ ὀργάνων ἀφιέμενοι τὰ τῶν ἐναντίων ἐκράτουν σκάφη καὶ παρέβαλλον εἰς πληγήν . ἑκατέρῳ δὲ τῶν τοίχων ἑξήκοντα νεανίσκοι πανοπλίας ἔχοντες ἐφειστήκεσαν καὶ τούτοις ἴσοι περί τε τοὺς ἱστοὺς καὶ τὰς λιθοφόρους κεραίας , ἦσαν δὲ καὶ κατὰ τοὺς ἱστοὺς ἐν τοῖς καρχησίοις οὖσι χαλκοῖς ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου τρεῖς ἄνδρες , εἶθ’ ἑξῆς καθ’ ἕνα λειπόμενοι τούτοις δ’ ἐν πλεκτοῖς γυργάθοις διὰ τροχιλίων εἰς τὰ θωράκια λίθοι παρεβάλλοντο καὶ βέλη διὰ τῶν παίδων , ἄγκυραι δὲ ἦσαν ξύλιναι μέν τέτταρες , σιδηραῖ δ’ ὀκτώ . τῶν δὲ ἱστῶν ὁ μὲν δεύτερος καὶ τρίτος εὑρέθησαν εὐχερῶς , δυσχερῶς δὲ ὁ πρῶτος εὑρέθη ἐν τοῖς ὄρεσι τῆς Βρεττίας ὑπὸ συβώτου ἀνδρὸς · κατήγαγε δ’ αὐτὸν ἐπὶ θάλατταν Φιλέας ὁ Ταυρομενίτης μηχανικός , ἡ δὲ ἀντλία καίπερ βάθος ὑπερβάλλον ἔχουσα δι’ ἑνὸς ἀνδρὸς ἐξηντλεῖτο διὰ κοχλίου , Ἀρχιμήδους ἐξευρόντος . ὄνομα δ’ ἦν τῇ νηὶ Συρακοσία · ὅτε δ’ αὐτὴν ἐξέπεμπεν Ἱέρων , Ἀλεξανδρίδα αὐτὴν μετωνόμασεν . ἐφόλκια δ’ ἦσαν αὐτῇ τὸ μὲν πρῶτον κέρκουρος τρισχίλια τάλαντα δέχεσθαι δυνάμενος · πᾶς δ’ ἦν οὗτος ἐπίκωπος . μεθ’ ὃν χίλια πεντακόσια βαστάζουσαι ἁλιάδες τε καὶ σκάφαι πλείους . ὄχλος δ’ ἦν οὐκ ἐλάττων , μετὰ τοὺς προειρημένους ἄλλοι τε ἑξακόσιοι παρὰ τὴν πρῷραν ἐπιτηροῦντες τὰ παραγγελλόμενα , τῶν δὲ κατὰ ναῦν ἀδικημάτων δικαστήριον καθειστήκει ναύκληρος , κυβερνήτης καὶ πρῳρεύς , οἵπερ ἐδίκαζον κατὰ τοὺς Συρακοσίων νόμους .
Lemmas: πύργος τε εἰμί ἐν αὐτός ὀκτώ σύμμετρος ὁ μέγεθος ὁ ὁ ναῦς ὄγκος · δύο μέν κατά πρύμνα , ὁ δέ ἴσος κατά πρῷρα , ὁ λοιπός δέ κατά μέσος ναῦς . οὗτος δέ ἕκαστος παραδέω κεραία βʹ , ἐπί ὅς κατασκευάζω φάτνωμα , διά ὅς ἀφίημι λίθος πρός ὁ ὑποπλέω ὁ πολέμιος , ἐπί δέ ὁ πύργος ἕκαστος ἀναβαίνω τέσσαρες μέν καθοπλίζω νεανίσκος , δύο δέ τοξότης . πᾶς δέ ὁ ἐντός ὁ πύργος λίθος καί βέλος πλήρης εἰμί . τεῖχος δέ ἔπαλξις ἔχω καί κατάστρωμα διά ναῦς ἐπί κιλλίβας κατασκευάζω · ἐπί ὅς λιθοβόλος ἐφίστημι , τριτάλαντος λίθος ἀπό ἑαυτοῦ ἀφίημι καί δωδεκάπηχυς βέλος , οὗτος δέ ὁ μηχάνημα κατασκευάζω Ἀρχιμήδης , ἑκάτερος δέ ὁ βέλος βάλλω ἐπί στάδιον . μετά δέ οὗτος παράρρυμα ἐκ τροπός παχύς σύγκειμαι διά ἅλυσις χάλκεος κρεμάννυμι , τρεῖς δέ ἱστός ὑπάρχω ἐκ ἕκαστος κεραία λιθοφόρος ἐξαρτάω βʹ , ἐκ ὅς ἅρπαξ τε καί πλίνθος μόλιβος πρός ὁ ἐπιτίθημι ἀφίημι . εἰμί δέ καί χάραξ κύκλος ὁ ναῦς σιδήρεος πρός ὁ ἐπιχειρέω ἀναβαίνω κόραξ τε σιδήρεος κύκλος ὁ ναῦς , ὅς διά ὄργανον ἀφίημι ὁ ὁ ἐναντίος κρατέω σκάφος καί παραβάλλω εἰς πληγή . ἑκάτερος δέ ὁ τοῖχος ἑξήκοντα νεανίσκος πανοπλία ἔχω ἐφίστημι καί οὗτος ἴσος περί τε ὁ ἱστός καί ὁ λιθοφόρος κεραία , εἰμί δέ καί κατά ὁ ἱστός ἐν ὁ καρχήσιον εἰμί χάλκεος ἐπί μέν ὁ πρῶτος τρεῖς ἀνήρ , εἶτα ἑξῆς κατά εἷς λείπω οὗτος δέ ἐν πλεκτός γυργαθός διά τροχίλιος εἰς ὁ θωράκιον λίθος παραβάλλω καί βέλος διά ὁ παῖς , ἄγκυρα δέ εἰμί ξύλινος μέν τέσσαρες , σιδήρεος δέ ὀκτώ . ὁ δέ ἱστός ὁ μέν δεύτερος καί τρίτος εὑρίσκω εὐχερής , δυσχερής δέ ὁ πρῶτος εὑρίσκω ἐν ὁ ὄρος ὁ Βεττία ὑπό συβώτης ἀνήρ · κατάγω δέ αὐτός ἐπί θάλασσα Φιλέας ὁ Ταυρομενίτης μηχανικός , ὁ δέ ἀντλία καίπερ βάθος ὑπερβάλλω ἔχω διά εἷς ἀνήρ ἐξαντλέω διά κοχλίον , Ἀρχιμήδης ἐξευρίσκω . ὄνομα δέ εἰμί ὁ ναῦς Συρακούσιος · ὅτε δέ αὐτός ἐκπέμπω Ἱέρων , Ἀλεξανδρίδης αὐτός μετονομάζω . ἐφόλκιον δέ εἰμί αὐτός ὁ μέν πρῶτος κέρκουρος τρισχίλιοι τάλαντον δέχομαι δύναμαι · πᾶς δέ εἰμί οὗτος ἐπίκωπος . μετά ὅς χίλιοι πεντακόσιοι βαστάζω ἁλιάς τε καί σκάφη πολύς . ὄχλος δέ εἰμί οὐ ἐλαχύς , μετά ὁ προλέγω ἄλλος τε ἑξακόσιοι παρά ὁ πρῷρα ἐπιτηρέω ὁ παραγγέλλω , ὁ δέ κατά ναῦς ἀδίκημα δικαστήριον καθίστημι ναύκληρος , κυβερνήτης καί πρῳρεύς , ὅς δικάζω κατά ὁ Συρακούσιος νόμος .