athenaeus-soph.deipnosophistae 9.17
Ἐπίχαρμος τὸν ἄρρενα χοῖρον οὕτως καλεῖ ἐν Ὀδυσσεῖ αὐτομόλῳ · δέλφακά τε τῶν γειτόνων τοῖς Ἐλευσινίοις φυλάσσων δαιμονίως ἀπώλεσα οὐχ ἑκών καὶ ταῦτα δή με συμβολατεύειν ἔφα τοῖς Ἀχαιοῖσιν προδιδόμειν τ’ ὤμνυέ με τὸν δέλφακα . καὶ Ἀναξίλας δ’ ἐν Κίρκῃ καὶ ἀρσενικῶς εἴρηκε τὸν δέλφακα καὶ ἐπὶ τοῦ τελείου τέθεικε τοὔνομα εἰπών τοὺς μὲν ὀρεινόμους ὑμῶν ποιήσει δέλφακας ὑλιβάτους . τοὺς δὲ πάνθηρας , ἄλλους ἀγρώστας λύκους ἢ λέοντας . ἐπὶ δὲ τῶν θηλειῶν τοὔνομα τάττει Ἀριστοφάνης Ταγηνισταῖς ἢ δέλφακος ὀπωρινῆς ἠτριαῖον . καὶ ἐν Ἀχαρνεῦσιν · νέα γάρ ἐστιν ἀλλὰ δελφακουμένα ἕξει μεγάλην τε καὶ παχεῖαν κἠρυθράν , ἀλλ’ αἰ τράφεν λῇς , ἅδε τοι χοῖρος καλά . καὶ Εὔπολις ἐν Χρυσῷ γένει , καὶ Ἱππῶναξ δ’ ἔφη ὡς Ἐφεσίη δέλφαξ . κυρίως δ’ αἱ θήλειαι οὕτως λεχθεῖεν ἂν ἅτε δελφύας ἔχουσαι · οὕτως δὲ αἱ μῆτραι καλοῦνται καὶ οἱ ἀδελφοὶ ἔνθεν ἐτυμολογοῦνται . περὶ δὲ τῆς ἡλικίας τοῦ ζῴου Κρατῖνός φησιν ἐν Ἀρχιλόχοις · ἤδη δέλφακες , χοῖροι δὲ τοῖσιν ἄλλοις . Ἀριστοφάνης δ’ ὁ γραμματικὸς ἐν τῷ περὶ ἡλικιῶν φησι · τῶν δὲ συῶν τὰ μὲν ἤδη συμπεπηγότα δέλφακες , τὰ δ’ ἁπαλὰ καὶ ἔνικμα χοῖροι , ἔνθεν τὸ Ὁμηρικὸν σαφὲς γίνεται · τά τε δμώεσσι πάρεστι χοίρε᾽ , ἀτὰρ σιάλους γε σύας μνηστῆρες ἔδουσι . Πλάτων δ’ ὁ κωμῳδιοποιὸς ἐν Ποιητῇ ἀρρενικῶς ἔφη τὸν δέλφακα ἀπῆγε σιγῇ . ἦν δὲ καὶ παλαιὸς νόμος , ὥς φησιν Ἀνδροτίων , τῆς ἐπιγονῆς ἕνεκα τῶν θρεμμάτων μὴ σφάττειν πρόβατον ἄπεκτον ἢ ἄτοκον διὸ τὰ ἤδη τέλεια ἤσθιον ἀτὰρ σιάλους γε σύας μνηστῆρες ἔδουσι . καὶ νῦν δὲ τὴν τῆς Ἀθηνᾶς ἱέρειαν οὐ θύειν ἀμνὴν οὐδὲ τυροῦ γεύεσθαι , καὶ κατὰ χρόνον δέ τινα ἐκλιπόντων τῶν βοῶν , φησὶν ὁ Φιλόχορος , νομοθετηθῆναι διὰ τὴν σπάνιν ἀπέχεσθαι αὐτοὺς τῶν ζῴων , συνάγειν βουλομένους καὶ πληθῦσαι τῷ μὴ καταθύεσθαι . χοῖρον δ’ οἱ Ἴωνες καλοῦσι τὴν θήλειαν , ὡς Ἱππῶναξ · σπονδῇ τε καὶ σπλάγχνοισιν ἀγρίης χοίρου . καὶ Σοφοκλῆς Ἐπιταιναρίοις · τοιγὰρ ϊωδὴ φυλάξαι χοῖρον ὥστε δεσμίαν . Πτολεμαῖος δ’ ὁ τῆς Αἰγύπτου βασιλεὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῶν ἀπομνημονευμάτων εἰς Ἄσσον , φησίν , ἐπιδημήσαντί μοι οἱ Ἄσσιοι παρέστησαν χοῖρον ἔχοντα τὸ μὲν ὕψος δύο καὶ ἡμίσους πήχεων , ὅλον δ’ ἄρτιον πρὸς τὸ μῆκος , τῇ χροιᾷ χιόνινον . ἔφασάν τε τὸν βασιλέα Εὐμένη τὰ τοιαῦτα ἐπιμελῶς ὠνεῖσθαι παρ᾽ , ᾽ αὐτῶν , διδόντα τοῦ ἑνὸς δραχμὰς τετρακισχιλίας . Αἰσχύλος δέ φησιν ἐγὼ δὲ χοῖρον καὶ μάλ’ εὐθηλούμενον τόνδ’ ἐν ῥοθοῦντι κριβάνῳ θήσω . τί γὰρ ὄψον γένοιτ’ ἂν ἀνδρὶ τοῦδε βέλτερον ; καὶ πάλιν λευκός · τί δ’ οὐχί ; καὶ καλῶς ἠφευμένος ὁ χοῖρος . ἕψου , μηδὲ λυπηθῇς πυρί . καὶ ἔτι · θύσας δὲ χοῖρον τόνδε τῆς αὐτῆς ὑὸς ἣ πολλά μ’ ἐν δόμοισιν εἴργασται κακά , δονοῦσα καὶ τρέπουσα τύρβ’ ἄνω κάτω . ταῦτα δὲ παρέθετο Χαμαιλέων ἐν τῷ περὶ Αἰσχύλου .
Lemmas: Ἐπίχαρμος ὁ ἄρσην χοῖρος οὕτως καλέω ἐν Ὀδυσσεύς αὐτόμολος · δέλφαξ τε ὁ γείτων ὁ Ἐλευσίνιος φυλάσσω δαιμόνιος ἀπόλλυμι οὐ ἑκών καί οὗτος δή ἐγώ συμβολατεύω φημί ὁ Ἀχαιός προδιδόͅμω τε ὄμνυμι ἐγώ ὁ δέλφαξ . καί Ἀναξίλας δέ ἐν Κίρκη καί ἀρσενικός λέγω ὁ δέλφαξ καί ἐπί ὁ τέλειος τίθημι ὄνομα λέγω ὁ μέν ὀρεινόμος σύ ποιέω δέλφαξ ὑλιβάτους . ὁ δέ πάνθηρ , ἄλλος ἀγρώστης λύκος ἤ λέων . ἐπί δέ ὁ θῆλυς ὄνομα τάσσω Ἀριστοφάνης Ταγηνισταί ἤ δέλφαξ ὀπωρινός ἠτριαῖος . καί ἐν Ἀχαρνεύς · νέος γάρ εἰμί ἀλλά δελφακόομαι ἔχω μέγας τε καί παχύς ἐρυθρός , ἀλλά εἰ τρέφω λάω , ὅδε σύ χοῖρος καλός . καί Εὔπολις ἐν Χρυσός γένος , καί Ἱππῶναξ δέ φημί ὡς Ἐφέσιος δέλφαξ . κύριος δέ ὁ θῆλυς οὕτως λέγω ἄν ἅτε δελφύς ἔχω · οὕτως δέ ὁ μήτρα καλέω καί ὁ ἀδελφός ἔνθεν ἐτυμολογέω . περί δέ ὁ ἡλικία ὁ ζῷον Κρατῖνος φημί ἐν Ἀρχίλοχος · ἤδη δέλφαξ , χοῖρος δέ ὁ ἄλλος . Ἀριστοφάνης δέ ὁ γραμματικός ἐν ὁ περί ἡλικία φημί · ὁ δέ ὗς ὁ μέν ἤδη συμπήγνυμι δέλφαξ , ὁ δέ ἁπαλός καί ἔνικμος χοῖρος , ἔνθεν ὁ Ὁμηρικός σαφής γίγνομαι · ὁ τε δμώς πάρειμι χοίρειος , ἀτάρ σίαλος γε ὗς μνηστήρ ἐσθίω . Πλάτων δέ ὁ κωμῳδιοποιός ἐν Ποιητής ἀρρενικός φημί ὁ δέλφαξ ἀπάγω σιγή . εἰμί δέ καί παλαιός νόμος , ὡς φημί Ἀνδροτίων , ὁ ἐπιγονή ἕνεκα ὁ θρέμμα μή σφάζω πρόβατον ἄπεκτος ἤ ἄτοκος διό ὁ ἤδη τέλειος ἐσθίω ἀτάρ σίαλος γε ὗς μνηστήρ ἐσθίω . καί νῦν δέ ὁ ὁ Ἀθήνη ἱέρεια οὐ θύω ἀμνή οὐδέ τυρός γεύω , καί κατά χρόνος δέ τις ἐκλείπω ὁ βοῦς , φημί ὁ Φιλόχορος , νομοθετέω διά ὁ σπάνις ἀπέχω αὐτός ὁ ζῷον , συνάγω βούλομαι καί πληθύω ὁ μή καταθύω . χοῖρος δέ ὁ Ἴων καλέω ὁ θῆλυς , ὡς Ἱππῶναξ · σπονδή τε καί σπλάγχνον ἄγριος χοῖρος . καί Σοφοκλῆς Ἐπιταινάριος · τοιγάρ ιωδή φυλάσσω χοῖρος ὥστε δέσμιος . Πτολεμαῖος δέ ὁ ὁ Αἴγυπτος βασιλεύς ἐν ὁ ἔνατος ὁ ἀπομνημόνευμα εἰς Ἄσσος , φημί , ἐπιδημέω ἐγώ ὁ Ἄσσιος παρίστημι χοῖρος ἔχω ὁ μέν ὕψος δύο καί ἥμισυς πῆχυς , ὅλος δέ ἄρτιος πρός ὁ μῆκος , ὁ χροιά χιόνινος . φημί τε ὁ βασιλεύς Εὐμένης ὁ τοιοῦτος ἐπιμελής ὠνέομαι παρά , ἒ αὐτός , δίδωμι ὁ εἷς δραχμή τετρακισχίλιοι . Αἰσχύλος δέ φημί ἐγώ δέ χοῖρος καί μάλα εὐθηλέομαι ὅδε ἐν ῥοθέω κρίβανον τίθημι . τίς γάρ ὄψον γίγνομαι ἄν ἀνήρ ὅδε βέλτερος ; καί πάλιν λευκός · τίς δέ οὐ ; καί καλός ἐφεύω ὁ χοῖρος . ἕψω , μηδέ λυπέω πῦρ . καί ἔτι · θύω δέ χοῖρος ὅδε ὁ αὐτός ὗς ὅς πολύς ἐγώ ἐν δόμος ἐργάζομαι κακός , δονέω καί τρέπω τύρβη ἄνω κάτω . οὗτος δέ παρατίθημι Χαμαιλέων ἐν ὁ περί Αἰσχύλος .