athenaeus-soph.deipnosophistae 12.38
περὶ δὲ τῶν κατ’ ἄνδρα τάτάδ’ ἤκουσα . Κτησίας ἐν τρίτῃ Περσικῶν καὶ πάντας μέν φησι τοὺς βασιλεύσαντας τῆς Ἀσίας περὶ τρυφὴν σπουδάσαι , μάλιστα δὲ Νίνυαν τὸν Νίνου καὶ Σεμιράμιδος υἱόν . καὶ οὗτος οὖν ἔνδον μένων καὶ τρυφῶν ὑπ’ οὐδενὸς ἑωρᾶτο εἰ μὴ ὑπὸ τῶν εὐνούχων καὶ τῶν ἰδίων γυναικῶν , τοιοῦτος δ’ ἦν καὶ Σαρδανάπαλλος , ὃν οἳ μὲν Ἀνακυνδαράξεω λέγουσιν υἱόν , οἱ δὲ Ἀναβαραξάρου . ὅτε δὴ οὖν Ἀρβάκης , εἷς τῶν ὑπ’ αὐτὸν στρατηγῶν Μῆδος γένος , διεπράξατο διά τινος τῶν εὐνούχων Σπαραμείζου θεάσασθαι Σαρδανάπαλλον καὶ μόλις αὐτῷ ἐπετράπη ἐκείνου ἐθελήσαντος , ὡς εἰσελθὼν εἶδεν αὐτὸν ὁ Μῆδος ἐψιμυθιωμένον καὶ κεκοσμημένον γυναικιστὶ καὶ μετὰ τῶν παλλακίδων ξαίνοντα πορφύραν ἀναβάδην τε μετ’ αὐτῶν καθήμενον ,, τὰς ὀφρῦς μεμελασμένον , γυναικείαν δὲ στολὴν ἔχοντα καὶ κατεξυρημένον τὸν πώγωνα καὶ κατακεκισηρισμένον ἦν δὲ καὶ γάλακτος λευκότερος καὶ ὑπεγέγραπτο τοὺς ὀφθαλμούς ἐπεὶ δὲ καὶ προσεῖδεν τὸν Ἀρβάκην τὰ λευκὰ ἐπαναβαλὼν τοῖν ὀφθαλμοῖν οἱ μὲν πολλοί , ὧν ἐστι καὶ Δοῦρις , ἱστοροῦσιν ὑπὸ τούτου ἀγανακτήσαντος εἰ τοιοῦτος αὐτῶν βασιλεύει συγκεντηθέντα ἀποθανεῖν . Κτησίας δὲ λέγει εἰς πόλεμον αὐτὸν καταστῆναι καὶ ἀθροίσαντα πολλὴν στρατιὰν καὶ καταλυθέντα ὑπὸ τοῦ Ἀρβάκου τελευτῆσαι ἑαυτὸν ἐμπρήσαντα ἐν τοῖς βασιλείοις , πυρὰν νήσαντα ὕψος τεσσάρων πλέθρων , ἐφ’ ἧς ἐπέθηκεν χρυσᾶς κλίνας ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα καὶ ἴσας τραπέζας καὶ ταύτας χρυσᾶς . ἐποίησε δὲ ἐν τῇ πυρᾷ καὶ οἴκημα ἑκατόμπεδον ἐκ ξύλων κἀνταῦθα κλίνας ὑπεστόρεσε καὶ κατεκλίθη αὐτός τε μετὰ καὶ τῆς γυναικὸς καὶ αἱ παλλακίδες ἐν ταῖς ἄλλαις κλίναις . τοὺς γὰρ τρεῖς υἱοὺς καὶ δύο θυγατέρας ὁρῶν τὰ πράγματα κακούμενα προπεπόμφει εἰς Νίνον πρὸς τὸν ἐκεῖ βασιλέα , δοὺς αὐτοῖς τρισχίλια χρυσίου τάλαντα · ἐπεστέγασεν δὲ τὸ οἴκημα δοκοῖς μεγάλαις τε καὶ παχείαις , ἔπειτα ἐν κύκλῳ περιέθηκε πολλὰ ξύλα καὶ παχέα , ὥστε μὴ εἶναι ἔξοδον . ἐνταῦθα ἐπέθηκεν μὲν χρυσίου μυριάδας χιλίας , ἀργυρίου δὲ μυρίας μυριάδας ταλάντων καὶ ἱμάτια καὶ πορφύρας καὶ στολὰς παντοδαπάς . ἔπειτα ὑφάψαι ἐκέλευσε τὴν πυράν , καὶ ἐκαίετο πεντεκαίδεκα ἡμέρας . οἱ δὲ ἐθαύμαζον ὁρῶντες τὸν καπνὸν καὶ ἐδόκουν αὐτὸν θυσίας ἐπιτελεῖν · ταῦτα δὲ μόνοι ᾔδεσαν οἱ εὐνοῦχοι . ὁ μὲν οὖν Σαρδανάπαλλος ἐκτόπως ἡδυπαθήσας ὡς ἐνῆν γενναίως ἐτελεύτησεν .
Lemmas: περί δέ ὁ κατά ἀνήρ έθαδον ἀκούω . Κτησίας ἐν τρίτος Περσικός καί πᾶς μέν φημί ὁ βασιλεύω ὁ Ἀσία περί τρυφή σπουδάζω , μάλα δέ Νινύας ὁ νίνον καί Σεμιράμις υἱός . καί οὗτος οὖν ἔνδον μένω καί τρυφάω ὑπό οὐδείς ὁράω εἰ μή ὑπό ὁ εὐνοῦχος καί ὁ ἴδιος γυνή , τοιοῦτος δέ εἰμί καί Σαρδανάπαλλος , ὅς ὁ μέν Ἀνακυνδαράξης λέγω υἱός , ὁ δέ Ἀναβαραξάρος . ὅτε δή οὖν Ἀρβάκης , εἷς ὁ ὑπό αὐτός στρατηγός Μῆδος γένος , διαπράσσω διά τις ὁ εὐνοῦχος Σπαραμείζος θεάομαι Σαρδανάπαλλος καί μόλις αὐτός ἐπιτρέπω ἐκεῖνος ἐθέλω , ὡς εἰσέρχομαι ὁράω αὐτός ὁ Μῆδος ψιμυθιόω καί κοσμέω γυναικιστί καί μετά ὁ παλλακίς ξαίνω πορφύρα ἀναβάδην τε μετά αὐτός κάθημαι ,, ὁ ὀφρύς μελαίνω , γυναικεῖος δέ στολή ἔχω καί καταξυράω ὁ πώγων καί κατακισηρίζω εἰμί δέ καί γάλα λευκός καί ὑπογράφω ὁ ὀφθαλμός ἐπεί δέ καί προσοράω ὁ Ἀρβάκης ὁ λευκός ἐπαναβάλλω ὁ ὀφθαλμός ὁ μέν πολύς , ὅς εἰμί καί Δοῦρις , ἱστορέω ὑπό οὗτος ἀγανακτέω εἰ τοιοῦτος αὐτός βασιλεύω συγκεντέω ἀποθνῄσκω . Κτησίας δέ λέγω εἰς πόλεμος αὐτός καθίστημι καί ἀθροίζω πολύς στρατιά καί καταλύω ὑπό ὁ Ἀρβάκης τελευτάω ἑαυτοῦ ἐμπίμπρημι ἐν ὁ βασίλειος , πυρή νέω ὕψος τέσσαρες πλέθρον , ἐπί ὅς ἐπιτίθημι χρύσεος κλίνη ἑκατόν καί πεντήκοντα καί ἴσος τράπεζα καί οὗτος χρύσεος . ποιέω δέ ἐν ὁ πυρή καί οἴκημα ἑκατόμπεδος ἐκ ξύλον ἐνταῦθα κλίνη ὑποστορέννυμι καί κατακλίνω αὐτός τε μετά καί ὁ γυνή καί ὁ παλλακίς ἐν ὁ ἄλλος κλίνη . ὁ γάρ τρεῖς υἱός καί δύο θυγάτηρ ὁράω ὁ πρᾶγμα κακόω προπέμπω εἰς Νίνος πρός ὁ ἐκεῖ βασιλεύς , δίδωμι αὐτός τρισχίλιοι χρύσεος τάλαντον · ἐπιστεγάζω δέ ὁ οἴκημα δοκός μέγας τε καί παχύς , ἔπειτα ἐν κύκλος περιτίθημι πολύς ξύλον καί παχύς , ὥστε μή εἰμί ἔξοδος . ἐνταῦθα ἐπιτίθημι μέν χρύσεος μυριάς χίλιοι , ἀργύριον δέ μυρίος μυριάς τάλαντον καί ἱμάτιον καί πορφύρα καί στολή παντοδαπός . ἔπειτα ὑφάπτω κελεύω ὁ πυρή , καί καίω πεντεκαίδεκα ἡμέρα . ὁ δέ θαυμάζω ὁράω ὁ καπνός καί δοκέω αὐτός θυσία ἐπιτέλλω · οὗτος δέ μόνος οἶδα ὁ εὐνοῦχος . ὁ μέν οὖν Σαρδανάπαλλος ἔκτοπος ἡδυπαθέω ὡς ἔνειμι γενναῖος τελευτάω .