athenaeus-soph.deipnosophistae 14.19
ʽ ʽἩρακλείδης δ’ ὁ Ποντικὸς ἐν τρίτῳ περὶ Μουσικῆς οὐδ’ ἁρμονίαν φησὶ δεῖν καλεῖσθαι τὴν Φρύγιον , καθάπερ οὐδὲ τὴν Λύδιον . ἁρμονίας γὰρ εἶναι τρεῖς · τρία γὰρ καὶ γενέσθαι Ἑλλήνων γένη , Δωριεῖς , Αἰολεῖς , Ἴωνας . οὐ μικρᾶς οὖν οὔσης διαφορᾶς ἐν τοῖς τούτων ἤθεσιν , Λακεδαιμόνιοι μὲν μάλιστα τῶν ἄλλων Δωριέων τὰ πάτρια διαφυλάττουσιν , Θεσσαλοὶ δὲ οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ τὴν ἀρχὴν τοῦ γένους Αἰολεῦσιν μεταδόντες παραπλήσιον αἰεὶ ποιοῦνται τοῦ βίου τὴν ἀγωγὴν Ἰώνων δὲ τὸ πολὺ πλῆθος ἠλλοίωται διὰ τὸ συμπεριφέρεσθαι τοῖς αἰεὶ δυναστεύουσιν αὐτοῖς τῶν βαρβάρων , τὴν οὖν ἀγωγὴν τῆς μελῳδίας ἣν οἱ Δωριεῖς ἐποιοῦντο Δώριον ἐκάλουν ἁρμονίαν ἐκάλουν δὲ καὶ Αἰολίδα ἁρμονίαν ἣν Αἰολεῖς ᾖδον Ἰαστὶ δὲ τὴν τρίτην ἔφασκον ἣν ἤκουον ᾀδόντων τῶν Ἰώνων . ἡ μὲν οὖν Δώριος ἁρμονία τὸ ἀνδρῶδες ἐμφαίνει καὶ τὸ μεγαλοπρεπὲς καὶ οὐ διακεχυμένον οὐδ’ ἱλαρόν , ἀλλὰ σκυθρωπὸν καὶ σφοδρόν , οὔτε δὲ ποικίλον οὔτε πολύτροπον . τὸ δὲ τῶν Αἰολέων ἦθος ἔχει τὸ γαῦρον καὶ ὀγκῶδες , ἔτι δὲ ὑπόχαυνον ὁμολογεῖ δὲ ταῦτα ταῖς ἱπποτροφίαις αὐτῶν καὶ ξενοδοχίαις · οὐ πανοῦργον δέ , ἀλλὰ ἐξηρμένον καὶ τεθαρρηκός . διὸ καὶ οἰκεῖὸν ἐστ’ αὐτοῖς ἡ φιλοποσία καὶ τὰ ἐρωτικὰ καὶ πᾶσα ἡ περὶ τὴν δίαιταν ἄνεσις . διόπερ ἔχουσι · τὸ τῆς ὑποδωρίου καλουμένης ἁρμονίας ἦθος . αὕτη γάρ ἐστι , φησὶν ὁ Ἡρακλείδης , ἣν ἐκάλουν Αἰολίδα , ὡς καὶ Λᾶσος ὁ Ἑρμιονεὺς ἐν τῷ εἰς τὴν ἐν Ἑρμιόνι ὁ Δήμητρα Ὕμνῳ λέγων οὕτως · Δάματρα μέλπω Κόραν τε Κλυμένοι᾽ ἄλοχον , μελιβόαν ὕμνον ἀναγνέων Αἰολίδ᾽ ἀνὰ βαρύβρομον ἁρμονίαν . ταῦτα δ’ ᾄδουσιν πάντες ὑποδώρια τὰ μέλη . ἐπεὶ οὖν τὸ μέλος ἐστὶν ὑποδώριον , εἰκότως Αἰολίδα φησὶν εἶναι τὴν ἁρμονίαν ὁ Λᾶσος . καὶ Πρατίνας δὲ πού φησι · μήτε σύντονον δίωκε μήτε τὰν ἀνειμέναν Ἰαστὶ μοῦσαν , ὁ ἀλλὰ τὰν μέσαν νεῶν ἄρουραν αἰόλιζε τῷ μέλει . ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς σαφέστερόν φησιν πρέπει τοι πᾶσιν ἀοιδὰ λαβράκταις Αἰολὶς ἁρμονία . πρότερον μὲν οὖν , ὡς ἔφην , Αἰολίδα αὐτὴν ἐκάλουν , ὕστερον δ’ ὑποδώριον , ὥσπερ ἔνιοί φασιν , ἐν τοῖς αὐλοῖς τετάχθαι νομίσαντες αὐτὴν ὑπὸ τὴν Δώριον ἁρμονίαν . ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὁρῶντας αὐτοὺς τὸν ὄγκον καὶ τὸ προσποίημα τῆς καλοκἀγαθίας ἐν τοῖς τῆς ἁρμονίας ἤθεσιν Δώριον μὲν αὐτὴν οὐ νομίζειν , προσεμφερῆ δέ πως ἐκείνῃ · διόπερ ὑποδώριον ἐκάλεσαν , ὡς τὸ προσεμφερὲς τῷ λευκῷ ὑπόλευκον καὶ τὸ μὴ γλυκὺ μὲν ἐγγὺς δὲ τούτου λέγομεν ὑπόγλυκυ · οὕτως καὶ ὑποδώριον τὸ μὴ πάνυ Δώριον .
Lemmas: ʽ Ἡρακλείδης δέ ὁ Ποντικός ἐν τρίτος περί Μουσική οὐδέ ἁρμονία φημί δέω καλέω ὁ Φρύγιος , καθά οὐδέ ὁ Λύδιος . ἁρμονία γάρ εἰμί τρεῖς · τρεῖς γάρ καί γίγνομαι Ἕλλην γένος , Δωριεύς , Αἰολεύς , Ἴων . οὐ μικρός οὖν εἰμί διαφορά ἐν ὁ οὗτος ἦθος , Λακεδαιμόνιος μέν μάλα ὁ ἄλλος Δωριεύς ὁ πάτριος διαφυλάσσω , Θεσσαλός δέ οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁ ἀρχή ὁ γένος Αἰολεύς μεταδίδωμι παραπλήσιος ἀεί ποιέω ὁ βίος ὁ ἀγωγή Ἴων δέ ὁ πολύς πλῆθος ἀλλοιόω διά ὁ συμπεριφέρω ὁ ἀεί δυναστεύω αὐτός ὁ βάρβαρος , ὁ οὖν ἀγωγή ὁ μελῳδία ὅς ὁ Δωριεύς ποιέω Δώριος καλέω ἁρμονία καλέω δέ καί Αἰολεύς ἁρμονία ὅς Αἰολεύς ἀείδω Ἰαστί δέ ὁ τρίτος φάσκω ὅς ἀκούω ἀείδω ὁ Ἴων . ὁ μέν οὖν Δώριος ἁρμονία ὁ ἀνδρώδης ἐμφαίνω καί ὁ μεγαλοπρεπής καί οὐ διαχέω οὐδέ ἱλαρός , ἀλλά σκυθρωπός καί σφοδρός , οὔτε δέ ποικίλος οὔτε πολύτροπος . ὁ δέ ὁ Αἰολεύς ἦθος ἔχω ὁ γαῦρος καί ὀγκώδης , ἔτι δέ ὑπόχαυνος ὁμολογέω δέ οὗτος ὁ ἱπποτροφία αὐτός καί ξενοδοχία · οὐ πάνουργος δέ , ἀλλά ἐξαίρω καί θαρσέω . διό καί οἰκεῖος εἰμί αὐτός ὁ φιλοποσία καί ὁ ἐρωτικός καί πᾶς ὁ περί ὁ δίαιτα ἄνεσις . διόπερ ἔχω · ὁ ὁ ὑποδώριος καλέω ἁρμονία ἦθος . οὗτος γάρ εἰμί , φημί ὁ Ἡρακλείδης , ὅς καλέω Αἰολεύς , ὡς καί Λῆσος ὁ Ἑρμιονεύς ἐν ὁ εἰς ὁ ἐν Ἑρμιών ὁ Δημήτηρ Ὕμνος λέγω οὕτως · Δημήτηρ μέλπω Κόρα τε Κλύμενος ἄλοχος , μελιβόας ὕμνος ἀναγνέω Αἰολεύς ἀνά βαρύβρομος ἁρμονία . οὗτος δέ ἀείδω πᾶς ὑποδώριος ὁ μέλος . ἐπεί οὖν ὁ μέλος εἰμί ὑποδώριος , ἔοικα Αἰολεύς φημί εἰμί ὁ ἁρμονία ὁ Λῆσος . καί Πρατίνας δέ που φημί · μήτε σύντονος διώκω μήτε ὁ ἀνίημι Ἰαστί μοῦσα , ὁ ἀλλά ὁ μέσος ναῦς ἄρουρα αἰολίζω ὁ μέλω . ἐν δέ ὁ ἑξῆς σαφής φημί πρέπω τοι πᾶς ἀοιδή λαβράκτης Αἰολίς ἁρμονία . πρότερος μέν οὖν , ὡς φημί , Αἰολεύς αὐτός καλέω , ὕστερον δέ ὑποδώριος , ὥσπερ ἔνιοι φημί , ἐν ὁ αὐλός τάσσω νομίζω αὐτός ὑπό ὁ Δώριος ἁρμονία . ἐγώ δέ δοκέω ὁράω αὐτός ὁ ὄγκος καί ὁ προσποίημα ὁ καλοκἀγαθία ἐν ὁ ὁ ἁρμονία ἦθος Δώριος μέν αὐτός οὐ νομίζω , προσεμφερής δέ πως ἐκεῖνος · διόπερ ὑποδώριος καλέω , ὡς ὁ προσεμφερής ὁ λευκός ὑπόλευκος καί ὁ μή γλυκύς μέν ἐγγύς δέ οὗτος λέγω ὑπόγλυκυς · οὕτως καί ὑποδώριος ὁ μή πάνυ Δώριος .