athenaeus-soph.deipnosophistae 5.40
περὶ δὲ τῆς ὑπὸ Ἱέρωνος τοῦ Συρακοσίου κατασκευασθείσης νεώς , ἧς καὶ Ἀρχιμήδης ἦν ὁ γεωμέτρης ἐπόπτης , οὐκ ἄξιον εἶναι κρίνω σιωπῆσαν , σύγγραμμα ἐκδόντος Μοσχίωνός τινος , ᾧ οὐ παρέργως ἐνέτυχον ὑπογυίως . γράφει οὖν ὁ Μοσχίων οὕτως · Διοκλείδης μὲν ὁ Ἀβδηρίτης θαυμάζεται ἐπὶ τῇ πρὸς τὴν Ῥοδίων πόλιν ὑπὸ Δημητρίου προσαχθείσῃ τοῖς τείχεσιν ἑλεπόλει , Τίμαιος δ’ ἐπὶ τῇ πυρᾷ τῇ κατασκευασθείσῃ Διονυσίῳ τῷ Σικελίας τυράννῳ , καὶ Ἱερώνυμος ἐπὶ τῇ κατασκευῇ τῆς ἁρμαμάξης ᾗ συνέβαινε κατακομισθῆναι τὸ Ἀλεξάνδρου σῶμα , Πολύκλειτος δ’ ἐπὶ τῷ λυχνίῳ τῷ κατασκευασθέντι τῷ Πέρσῃ . Ἱέρων δὲ ὁ Συρακοσίων βασιλεύς , ὁ πάντα Ῥωμαίοις φίλος , ἐσπουδάκει μὲν καὶ περὶ ἱερῶν καὶ γυμνασίων κατασκευάς , ἦν δὲ καὶ περὶ ναυπηγίας φιλότιμος , πλοῖα σιτηγὰ κατασκευαζόμενος , ὧν ἑνὸς τῆς κατασκευῆς μνησθήσομαι . εἰς ὕλην μὲν ξύλωσιν ἐκ τῆς Αἴτνης παρεσκεύαστο ἑξήκοντα τετρηρικῶν σκαφῶν πλῆθος ἐξεργάσασθαι δυναμένην . ὡς δὲ ταῦτα ἡτοιμάσατο γόμφους τε καὶ ἐγκοίλια καὶ σταμῖνας καὶ τὴν εἰς τὴν ἄλλην χρείαν ὕλην τὴν μὲν ἐξ Ἰταλίας , τὴν δ’ ἐκ Σικελίας , εἰς δὲ σχοινία λευκέαν μὲν ἐξ Ἰβηρίας , κάνναβιν δὲ καὶ πίτταν ἐκ τοῦ Ῥοδανοῦ ποταμοῦ καὶ τἄλλα πάντα τὰ χρειώδη πολλαχόθεν . συνήγαγε δὲ καὶ ναυπηγοὺς καὶ τοὺς ἄλλους τεχνίτας καὶ καταστήσας ἐκ πάντων Ἀρχίαν τὸν Κορίνθιον ἀρχιτέκτονα παρεκάλεσε προθύμως ἐπιλαβέσθαι τῆς κατασκευῆς , προσκαρτερῶν καὶ αὐτὸς τὰς ἡμέρας , τὸ μὲν οὖν ἥμισυ τοῦ παντὸς τῆς νεὼς ἐν μησὶν ἓξ ἐξειργάσατο καὶ ταῖς ἐκ μολίβου ποιηθείσαις κεραμίσιν ἀεὶ καθ’ ὃ ναυπηγηθείη μέρος περιελαμβάνετο , ὡς ἂν τριακοσίων ὄντων τῶν τὴν ὕλην ἐργαζομένων τεχνιτῶν χωρὶς τῶν ὑπηρετούντων , τοῦτο μὲν οὖν τὸ μέρος εἰς τὴν θάλασσαν καθέλκειν προσετέτακτο , τὴν λοιπὴν κατασκευὴν ἵν’ ἐκεῖ λαμβάνῃ . ὡς δὲ περὶ τὸν καθελκυσμὸν αὐτοῦ τὸν εἰς τὴν θάλασσαν πολλὴ ζήτησις ἦν , Ἀρχιμήδης ὁ μηχανικὸς μόνος αὐτὸ κατήγαγε δι’ ὀλίγων σωμάτων , κατασκευάσας γὰρ ἕλικα τὸ τηλικοῦτον σκάφος εἰς τὴν θάλασσαν κατήγαγε . πρῶτος δ’ Ἀρχιμήδης εὗρε τὴν τῆς ἕλικος κατασκευήν , ὡς δὲ καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς νεὼς ἐν ἄλλοις ἓξ μησὶ κατεσκευάσθη καὶ τοῖς χαλκοῖς ἥλοις πᾶσα περιελήφθη , ὧν οἱ πολλοὶ δεκάμνοοι ἦσαν , οἱ δ’ ἄλλοι τούτων ἡμιόλιοι—διὰ τρυπάνων δ’ ἦσαν οὗτοι ἡρμοσμένοι τοὺς σταμῖνας συνέχοντες · μολυβδίναις δὲ κεραμίσιν ἐπεστεγνοῦντο πρὸς τὸ ξύλον , ὑποτιθεμένων ὀθονίων μετὰ πίττησ—ὡς οὖν τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν ἐξειργάσατο , τὴν ἐντὸς διασκευὴν ἐξεπονεῖτο . ἦν
Lemmas: περί δέ ὁ ὑπό Ἱέρων ὁ Συρακούσιος κατασκευάζω ναῦς , ὅς καί Ἀρχιμήδης εἰμί ὁ γεωμέτρης ἐπόπτης , οὐ ἄξιος εἰμί κρίνω σιωπάω , σύγγραμμα ἐκδίδωμι Μοσχίων τις , ὅς οὐ πάρεργος ἐντυγχάνω ὑπόγυιος . γράφω οὖν ὁ Μοσχίων οὕτως · Διοκλείδης μέν ὁ Ἀβδηρίτης θαυμάζω ἐπί ὁ πρός ὁ Ῥόδιος πόλις ὑπό Δημήτριος προσάγω ὁ τεῖχος ἑλέπολις , Τίμαιος δέ ἐπί ὁ πυρή ὁ κατασκευάζω Διονύσιος ὁ Σικελία τύραννος , καί Ἱερώνυμος ἐπί ὁ κατασκευή ὁ ἁρμάμαξα ὅς συμβαίνω κατακομίζω ὁ Ἀλέξανδρος σῶμα , Πολύκλειτος δέ ἐπί ὁ λυχνίον ὁ κατασκευάζω ὁ Πέρσης . ἱέρων δέ ὁ Συρακούσιος βασιλεύς , ὁ πᾶς Ῥωμαῖος φίλος , σπουδάζω μέν καί περί ἱερός καί γυμνάσιον κατασκευή , εἰμί δέ καί περί ναυπηγία φιλότιμος , πλοῖον σιτηγός κατασκευάζω , ὅς εἷς ὁ κατασκευή μιμνῄσκω . εἰς ὕλη μέν ξύλωσις ἐκ ὁ Αἴτνη παρασκευάζω ἑξήκοντα τετρήρης σκάφος πλῆθος ἐξεργάζομαι δύναμαι . ὡς δέ οὗτος ἑτοιμάζω γόμφος τε καί ἐγκοίλιος καί σταμίν καί ὁ εἰς ὁ ἄλλος χρεία ὕλη ὁ μέν ἐκ Ἰταλία , ὁ δέ ἐκ Σικελία , εἰς δέ σχοινίον λευκέα μέν ἐκ Ἰβηρία , κάνναβις δέ καί πίσσα ἐκ ὁ Ῥοδανός ποταμός καί ἄλλος πᾶς ὁ χρειώδης πολλαχόθεν . συνάγω δέ καί ναυπηγός καί ὁ ἄλλος τεχνίτης καί καθίστημι ἐκ πᾶς Ἀρχίας ὁ Κορίνθιος ἀρχιτέκτων παρακαλέω πρόθυμος ἐπιλαμβάνω ὁ κατασκευή , προσκαρτερέω καί αὐτός ὁ ἡμέρα , ὁ μέν οὖν ἥμισυς ὁ πᾶς ὁ ναῦς ἐν μείς ἕξ ἐξεργάζομαι καί ὁ ἐκ μόλιβος ποιέω κεραμίς ἀεί κατά ὅς ναυπηγέω μέρος περιλαμβάνω , ὡς ἄν τριακόσιοι εἰμί ὁ ὁ ὕλη ἐργάζομαι τεχνίτης χωρίς ὁ ὑπηρετέω , οὗτος μέν οὖν ὁ μέρος εἰς ὁ θάλασσα καθέλκω προστάσσω , ὁ λοιπός κατασκευή ἵνα ἐκεῖ λαμβάνω . ὡς δέ περί ὁ καθελκυσμός αὐτός ὁ εἰς ὁ θάλασσα πολύς ζήτησις εἰμί , Ἀρχιμήδης ὁ μηχανικός μόνος αὐτός κατάγω διά ὀλίγος σῶμα , κατασκευάζω γάρ ἕλιξ ὁ τηλικοῦτος σκάφος εἰς ὁ θάλασσα κατάγω . πρῶτος δέ Ἀρχιμήδης εὑρίσκω ὁ ὁ ἕλιξ κατασκευή , ὡς δέ καί ὁ λοιπός μέρος ὁ ναῦς ἐν ἄλλος ἕξ μείς κατασκευάζω καί ὁ χάλκεος ἧλος πᾶς περιλαμβάνω , ὅς ὁ πολύς δεκάμνους εἰμί , ὁ δέ ἄλλος οὗτος ἡμιόλιος τρύπανον δέ εἰμί οὗτος ἁρμόζω ὁ σταμίν συνέχω · μολύβδινος δέ κεραμίς ἐπιστεγνόω πρός ὁ ξύλον , ὑποτίθημι ὀθόνιον μετά πίττησ—ὡς οὖν ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια ἐξεργάζομαι , ὁ ἐντός διασκευή ἐκπονέω . εἰμί