athanasius-theology.refutatio-hypocriseos-meletii-et-eusebii-sp pg028_0051.1
A οὐτως ( 47 ) , ὁ δὲ Κύριος ὁ αὐτὸς ἐστί · καὶ οὐ ποτὲ μὲν ἦττων , ποτὲ δὲ μείζων , ὡς θεός · ὁ Ἰησοῦς , φησίν , χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας . Ὁ τοίνυν ἀναίρει , τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρι , λέγων δὲ ὅμοιον , ἀναίρει τὸ εἶναι θεόν . Ὁμοίωσε δὲ καὶ ὁ ἐξηγούμενος τὸ ὁμοούσιον , ὡς ὅμοιον τῇ οὐσίᾳ , ἑτέραν τὴν οὐσίαν λέγει , Θεῷ δὲ ὁμοιωμένην . Οὐ τοίνυν οὐδὲ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι πρεπόντως λέγει , μὴ φρονοῦν ὁμοούσιον , ὡς ἄνθρωπος ἐκ τῆς ἀνθρώπου οὐσίας . Εἰ δὲ μή , ὡς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου κατ' οὐσίαν , ἐκ Θεοῦ ὁ Υἱὸς , ἀλλ' ὡς ἐν ὁμοιώματι , καθάπερ ἀνδριάς ἀνθρώπῳ , ἢ ὡς ἄνθρωπος Θεῷ · δηλὸς ἐστιν ὁ τοιοῦτος ὁμοούσιον ( 48 ) μὲν λέγων , ὁμοούσιον δὲ οὐ φρονοῦν · οὐ γὰρ κατὰ τὴν συνήθειαν βούλεται τὸ ὁμοούσιον ἀκούεσθαι , ὅπερ ἐστιν , ἐπὶ μιᾶς ( 49 ) καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας , ἀλλὰ παρὰ τὴν συνήθειαν · καὶ ἵνα διαβάλλῃ ταύτην , Ἑλληνιχὴν ῥῆσιν εἰργχέναι , τὸ ὁμοούσιον ῥῆμα τοῦ ἐν Ἑλλησιν ἔθους ἐπ' οὐδενὶ ἑτέρῳ κείμενον , ἢ ἐπὶ τῷ τὴν αὐτὴν φύσιν παραστήσαι · ὅπερ δὲ πιστεύεται ἐπὶ Πατρός , καὶ Υἱοῦ , καὶ ἁγίου Πνεύματος . Ἄμα τε οὖν τὸ ὁμοούσιον οὕτως ἐκτρέπεται , καὶ τὸ τῆς οὐσίας νόθος νομάζεται · ὡς ἔργον νοῶν , οὐχ ὡς γέννημα , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ ἀπαθὲς προστίθησι πειθάνως · οὐχ ἵνα πάθους ἀφελῇ διαβολήν · τις γὰρ καὶ λέγει Θεοῦ πάθος ; ἀλλ' ἵνα ποιητὸν ἐκ Θεοῦ λέγῃ , καὶ μὴ γεννηθὲν ἐκ Θεοῦ προελθὸν ὅσα · ὡς τῆς τοιαύτης προοδου παθητικῆς οὖσης · καθὼ δὲ λέγειν εἰώθασιν οἱ τὴν μὲν ἐκ τῆς οὐσίας προόδον ὡς πάθος ἐκβάλλοντες , ἣν δὲ λέγουσιν ἐκ τῆς οὐσίας ποίησιν ὡς ἀπαθῆ συνιστάντες . Ἄπερ ( 50 ) εἰ καὶ τῆς ποίησεως , ἢ ἀνθρωπίνως λαμβανοῖτο , κίνησιν ἔχοι τις , καὶ τὴν ἐκ τῆς κινήσεως κάματον · ἄπερ ἀλλοτρία δημιουργοῦντος Θεοῦ · ὅμως γοῦν , ὡς γέννησιν ἀπαθῆ διὰ τοιαύτης ἐξηγήσεως τὴν τοῦ Υἱοῦ νοοῦντες πρόοδον , τὸ Πνεῦμα ἀλλοτριοῦσι Πατρός , καὶ Υἱοῦ · ὅτι μὴ γεννησις ἢ τοῦτο πρόοδος , ἀλλὰ πνεῦσις ὁμοιοῦται διὰ τὴν μεταβλην , ὡς πνοῆς ἐκ στόματος ἐρχομένης ( 51 ) καὶ τὸν μεταλαμβάνοντα ἁγιάζουσης , καθὰ δὴ λέγεται πνεύματος ( 52 ) . Ἢν δὲ ἀδύνατον ἐν τῇ τῆς Τριάδος δόξῃ τὸ Πνεῦμα δοξάζεσθαι , μὴ προοδικῶς ἐν ἐκ Θεοῦ δι' ( 53 ) Υἱοῦ , ἀλλὰ ποιητικῶς ἐκ Θεοῦ γενοῦς , ὡς λέγουσιν . Οὐ γὰρ συνοδάζεται ποίημα ποιητῇ , οὐδὲ δοῦλος ( 54 ) δεσπότῃ · οὐδὲ ἡ τῆς ἀλλοτρίας Θεοῦ οὐσίας μεθεῖς ἂν εἴη Θεοῦ · Ἐν τούτῳ γάρ , φησιν ὁ Ἰωάννης ( 55 ) , ἡ γνωρίζομεν , ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν , ἐκ τοῦ Πνεύματος , σὺ ἔδωκας ἡμῖν . »
Lemmas: A οὕτως ( 47 ) , ὁ δέ κύριος ὁ αὐτός εἰμί · καί οὐ ποτέ μέν κακός , ποτέ δέ μέγας , ὡς θεός · ὁ Ἰησοῦς , φημί , χθές καί σήμερον ὁ αὐτός καί εἰς ὁ αἰών . ὁ τοίνυν ἀναιρέω , ὁ ἔρχομαι ὁ υἱός ὁμοούσιος ὁ πατήρ , λέγω δέ ὅμοιος , ἀναιρέω ὁ ἔρχομαι θεός . ομοιώνω δέ καί ὁ ἐξηγέομαι ὁ ὁμοούσιος , ὡς ὅμοιος ὁ οὐσία , ἕτερος ὁ οὐσία λέγω , θεός δέ ὁμοιόω . οὐ τοίνυν οὐδέ ὁ ἐκ ὁ οὐσία ἔρχομαι πρεπόντως λέγω , μή φρονέω ὁμοούσιος , ὡς ἄνθρωπος ἐκ ὁ ἄνθρωπος οὐσία . εἰμί δέ μή , ὡς ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος κατά οὐσία , ἐκ θεός ὁ υἱός , ἀλλά ὡς ἐν ὁμοίωμα , καθά ἀνδριάς ἄνθρωπος , ἢ ὡς ἄνθρωπος θεός · δῆλος εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁμοούσιος ( 48 ) μέν λέγω , ὁμοούσιος δέ οὐ φρονέω · οὐ γάρ κατά ὁ συνήθεια βούλομαι ὁ ὁμοούσιος ἀκούω , ὅς εἰμί , ἐπί εἷς ( 49 ) καί ὁ αὐτηες͂ς οὐσία , ἀλλά παρά ὁ συνήθεια · καί ἵνα διαβάλλω οὗτος , Ἑλληνικός ῥῆσις ἔργω , ὁ ὁμοούσιος ῥῆμα ὁ ἐν Ἕλλην ἔθος ἐπί οὐδείς ἕτερος κεῖμαι , ἢ ἐπί ὁ ὁ αὐτός φύσις παρίστημι · ὅς δέ πιστεύω ἐπί Πατρός , καί υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα . ἄμη τε οὖν ὁ ὁμοούσιος οὕτως ἐκτρέπω , καί ὁ ὁ οὐσία νόθος νομάζω · ὡς ἔργον νοέω , οὐ ὡς γέννημα , καί διά οὗτος καί ὁ ἀπαθής προστίθημι πιθανός · οὐ ἵνα πάθος ἀφαιρέω διαβολή · τις γάρ καί λέγω θεός πάθος ; ἀλλά ἵνα ποιητός ἐκ θεός λέγω , καί μή γεννάω ἐκ θεός προέρχομαι ὅσος · ὡς ὁ τοιοῦτος πρόοδος παθητικός σέω · καθίημι δέ λέγω εἴωθα ὁ ὁ μέν ἐκ ὁ οὐσία πρόοδος ὡς πάθος ἐκβάλλω , ὅς δέ λέγω ἐκ ὁ οὐσία ποίησις ὡς ἀπαθής συνίστημι . Ἄπερ ( 50 ) εἰμί καί ὁ ποίησις , ἢ ἀνθρώπινος λαμβάνω , κίνησις ἔχω τις , καί ὁ ἐκ ὁ κίνησις κάματος · Ἄπερ ἀλλότριος δημιουργέω θεός · ὅμως γοῦν , ὡς γέννησις ἀπαθής διά τοιοῦτος ἐξήγησις ὁ ὁ υἱός νοέω πρόοδος , ὁ πνεῦμα ἀλλοτριόω Πατρός , καί υἱός · ὅτι μή γέννησις ἢ οὗτος πρόοδος , ἀλλά πνεῦσις ὁμοιόω διά ὁ μεταβάλλω , ὡς πνοή ἐκ στόμα ἔρχομαι ( 51 ) καί ὁ μεταλαμβάνω ἁγίζω , καθά δή λέγω πνεῦμα ( 52 ) . ἐάν δέ ἀδύνατος ἐν ὁ ὁ Τριάς δόξα ὁ πνεῦμα δοξάζω , μή προοδικός ἐν ἐκ θεός διά ( 53 ) υἱός , ἀλλά ποιητικός ἐκ θεός γένος , ὡς λέγω . οὐ γάρ συνοδάζεται ποίημα ποιητής , οὐδέ δοῦλος ( 54 ) δεσπότης · οὐδέ ὁ ὁ ἀλλότριος θεός οὐσία μεθίημι ἄν εἰμί θεός · ἐν οὗτος γάρ , φημί ὁ Ἰωάννης ( 55 ) , ὁ γνωρίζω , ὅτι ἐν ἐγώ εἰμί , ἐκ ὁ πνεῦμα , σύ δίδωμι ἐγώ . »