athanasius-theology.oratio-quarta-contra-arianos-sp 4
4 . Λεκτέον οὖν · Ὁ Θεὸς σοφὸς καὶ οὐκ ἄλογός ἐστιν , ἢ τοὐναντίον ἄσοφος καὶ ἄλογος ; Εἰ μὲν οὖν τὸ δεύτερον , αὐτόθεν ἔχει τὴν ἀτοπίαν · εἰ δὲ τὸ πρῶτον , ἐρωτητέον , πῶς ἐστι σοφὸς , καὶ οὐκ ἄλογος · πότερον ἔξωθεν ἐσχηκὼς τὸν Λόγον καὶ τὴν σοφίαν , ἢ ἐξ ἑαυτοῦ ; Εἰ μὲν οὖν ἔξωθεν , ἔσται τις ὁ προδεδωκὼς αὐτῷ , καὶ πρὶν λαβεῖν ἄσοφος καὶ ἄλογος · εἰ δὲ ἐξ αὐτοῦ , δῆλον ὅτι οὐκ ‘ἐξ οὐκ ὄντων , οὐδʼ ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·᾿ ἀεὶ γὰρ ἦν · ἐπεὶ καὶ οὗ ἐστιν εἰκὼν , ἀεὶ ὑπάρχει . Ἐὰν δὲ λέγωσιν ὅτι ‘σοφὸς μὲν ἔστι καὶ οὐκ ἄλογος , ἰδίαν δὲ ἔχει ἐν ἑαυτῷ σοφίαν καὶ ἴδιον Λόγον , οὐ τὸν Χριστὸν δὲ , ἀλλʼ ἐν ᾦ καὶ τὸν Χριστὸν ἐποίησεʼ λεκτέον , ὅτι , εἰ ὁ Χριστὸς ἐν ἐκείνῳ τῷ Λόγῳ γέγονε , δῆλον ὅτι καὶ τὰ πάντα · καὶ αὐτὸς ἃν εἴη περὶ οὗ λέγει Ἰωάννης , ‘πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ ὁψαλμῳδὸς δὲ , ‘πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας.᾿ Εὑρεθήσεται δὲ ὁ Χριστὸς ψευδό . μενος , ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ,᾿ ὄντος ἑτέρου ἐν τῷ Πατρί . Καὶ , ‘ὁ Λόγος δὲ σὰρξ ἐγένετο,ʼ οὐκ ἀληθὲς κατʼ αὐτούς · εἰ γὰρ , ἐν ᾧ τὰ πάντα ἐγένετο , αὐτὸς ἐγένετο σὰρξ , ὁ δὲ Χριστὸς οὐκ ἔστιν ἐν τῷ Πατρὶ Λόγος , δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο , ἄρα ὁ Χριστὸς οὐ γέγονε σὰρξ , ἀλλʼ ἴσως ὠνομάσθη ‘Λόγος’ ὁ Χριστός . Καὶ εἰ τοῦτο , πρῶτον μὲν ἄλλος ἂν εἴη παρὰ τὸ ὄνομα · ἔπειτα οὐ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο τὰ πάντα , ἀλλʼ ἐν ἐκείνῳ , ἐν ᾦ καὶ ὁ Χριστός . Εἰ δὲ φήσαιεν , ὡς ποιότητα εἶναι ἐν τῷ Πατρὶ τὴν σοφίαν , ἢ αὐτοσοφίαν εἶναι , ἀκολουθήσει τὰ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἄτοπα εἰρημένα . Ἔσται γὰρ σύνθετος , καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ Υἱὸς καὶ Πατὴρ γινόμενος . Πλὴν ἐλεγκτέον καὶ δυσωπητέον αὐτοὺς , ὅτι ὁ ἐν τῷ Θεῷ Λόγος οὐκ ἂν εἴη κτίσμα , οὐδὲ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος · ὄντος δὲ ἅπαξ ἐν Θεῷ Λόγου , αὐτὸς ἂν εἴη ὁ Χριστὸς ὁ λέγων , ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,ʼ ὁ διὰ τοῦτο καὶ μονογενὴς ὢν , ἐπειδὴ οὐκ ἄλλος τις ἐξ αὐτοῦ ἐγεννήθη . Εἷς οὗτος Υἱὸς , ὅς ἐστι Λόγος , σοφία , δύναμις · οὐ γὰρ σύνθετος ἐκ τούτων ὁ Θεὸς , ἀλλὰ γεννητικός . Ὥσπερ γὰρ τὰ κτίσματα Λόγῳ δημιουργεῖ , οὕτω κατὰ φύσιν τῆς ἰδίας οὐσίας ἔχει γέννημα τὸν Λόγον , διʼ οὗ καὶ δημιουργεῖ , καὶ κτίζει , καὶ οἰκονομεῖ τὰ πάντα . Τῷ γὰρ Λόγῳ καὶ τῇ Σοφίᾳ τὰ πάντα γέγονε , καὶ τῇ δτατάξει αὐτοῦ διαμένει τὰ σύμπαντα . Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ περὶ ‘Υἰοῦ·’ εἰ ἄγονος , καὶ ἀνενέργντος ὁ Θεός · γέννημα γὰρ αὐτοῦ ὁ Υἱὸς , διʼ οὗ ἐργάζεται · εἰ δὲ μὴ , αἱ αὐταὶ ἐρωτήσεις καὶ τὰ αὐτὰ ἄτοπα τοῖς ἀναισχυντοῦσιν ἀκολουθήσει .
Lemmas: 4 . λεκτέος οὖν · ὁ θεός σοφός καί οὐ ἄλογος εἰμί , ἢ ἐναντίος ἄσοφος καί ἄλογος ; εἰμί μέν οὖν ὁ δεύτερος , αὐτόθεν ἔχω ὁ ἀτοπία · εἰμί δέ ὁ πρῶτος , ἐρωτάω , πῶς εἰμί σοφός , καί οὐ ἄλογος · πότερος ἔξωθεν ἔχω ὁ Λόγος καί ὁ σοφία , ἢ ἐκ ἑαυτοῦ ; εἰμί μέν οὖν ἔξωθεν , εἰμί τις ὁ προδίδωμι αὐτός , καί πρίν λαμβάνω ἄσοφος καί ἄλογος · εἰμί δέ ἐκ αὐτός , δῆλος ὅτι οὐ ἐξ οὐ εἰμί , οὐδέ ἦ ποτέ ὅτε οὐ ἦν·᾿ ἀεί γάρ εἰμί · ἐπεί καί ὅς εἰμί εἰκών , ἀεί ὑπάρχω . ἐάν δέ λέγω ὅτι σοφός μέν εἰμί καί οὐ ἄλογος , ἴδιος δέ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ σοφία καί ἴδιος Λόγος , οὐ ὁ Χριστός δέ , ἀλλά ἐν ὧ καί ὁ Χριστός ποιέω λεκτέος , ὅτι , εἰμί ὁ Χριστός ἐν ἐκεῖνος ὁ Λόγος γίγνομαι , δῆλος ὅτι καί ὁ πᾶς · καί αὐτός ὅς εἰμί περί ὅς λέγω Ἰωάννης , πάντης διά αὐτός γίνομαι καί ὁψαλμῳδὸς δέ , πάντης ἐν σοφία ποιέω εὑρίσκω δέ ὁ Χριστός ψευδός . μένος , ἐγώ ἐν ὁ Πατρίς εἰμί ἕτερος ἐν ὁ πατήρ . καί , ὁ Λόγος δέ σάρξ εἰμί οὐ ἀληθής κατά αὐτός · εἰμί γάρ , ἐν ὅς ὁ πᾶς γίνομαι , αὐτός γίνομαι σάρξ , ὁ δέ Χριστός οὐ εἰμί ἐν ὁ πατήρ Λόγος , διά ὅς ὁ πᾶς γίνομαι , ἄρα ὁ Χριστός οὐ γίγνομαι σάρξ , ἀλλά ἴσως ὀνομάζω Λόγος ὁ Χριστός . καί εἰμί οὗτος , πρῶτος μέν ἄλλος ἄν εἰμί παρά ὁ ὄνομα · ἔπειτα οὐ διά αὐτός γίνομαι ὁ πᾶς , ἀλλά ἐν ἐκεῖνος , ἐν ὧ καί ὁ Χριστός . εἰμί δέ φημί , ὡς ποιότητα ἔρχομαι ἐν ὁ πατήρ ὁ σοφία , ἢ αὐτοσοφία ἔρχομαι , ἀκολουθέω ὁ ἐν ὁ ἔμπροσθεν ἄτοπος λέγω . εἰμί γάρ σύνθετος , καί αὐτός ἑαυτοῦ υἱός καί Πατήρ γίγνομαι . πλήν ἐλεγκτέος καί δυσωπητέον αὐτός , ὅτι ὁ ἐν ὁ θεός Λόγος οὐ ἄν εἰμί κτίσμα , οὐδέ ἐκ ὁ μή εἰμί · εἰμί δέ ἅπαξ ἐν θεός Λόγος , αὐτός ἄν εἰμί ὁ Χριστός ὁ λέγω , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ Πατήρ ἐν ἐμός ὁ διά οὗτος καί μονογενής εἰμί , ἐπεί οὐ ἄλλος τις ἐκ αὐτός γεννάω . εἷς οὗτος υἱός , ὅς εἰμί Λόγος , σοφία , δύναμις · οὐ γάρ σύνθετος ἐκ οὗτος ὁ θεός , ἀλλά γεννητικός . ὥσπερ γάρ ὁ κτίσμα Λόγος δημιουργέω , οὕτως κατά φύσις ὁ ἴδιος οὐσία ἔχω γέννημα ὁ Λόγος , διά ὅς καί δημιουργέω , καί κτίζω , καί οἰκονομέω ὁ πᾶς . ὁ γάρ Λόγος καί ὁ Σοφία ὁ πᾶς γίγνομαι , καί ὁ δτατάξει αὐτός διαμένω ὁ σύμπας . Τέ αὐτός δέ καί περί Ὑεύς εἰμί ἄγονος , καί ἀναφέρω ὁ θεός · γέννημα γάρ αὐτός ὁ υἱός , διά ὅς ἐργάζομαι · εἰμί δέ μή , ὁ αὐτός ἐρώτησις καί ὁ αὐτός ἄτοπος ὁ ἀναισχυντέω ἀκολουθέω .