athanasius-theology.oratio-quarta-contra-arianos-sp 23
23 . Εἰ γὰρ ὅλως ἐνανθρωπήσας γέγονεν Υἱὸς , ἡ ἐνανθρώπησις αἰτία . Καὶ εἰ ὁ ἄνθρωπος αἴτιος τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν , ἢ τὸ συναμφότερον , καὶ τὰ αὐτὰ ἄτοπα ἀπαντήσει . Ἑπειτα , εἰ πρῶτον Λόγος , καὶ ὕστερον Υἱὸς , φανήσεται ὕστερον ἐγνωκὼς τὸν Πατέρα , καὶ οὐ πρότερον · οὐ γὰρ ᾖ Λόγος γινώσκει , ἀλλʼ ᾗ Υἱός · ‘οὐδεὶς γὰρ γινώσκει τὸν Πατέρα , εἰ μὴ ὁ Υἱός.᾿ Ἀπαντήσει δὲ καὶ τοῦτο , ὅτι ὕστερον ‘ἐν κόλποις τοῦ Πατρὸςʼ γέγονε , καὶ ὕστερον αὐτὸς καὶ ὁ Πατὴρ ‘ἓν᾿ γεγόνασι , καὶ ὕστερον τὸ , ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ , ἑώρακε τὸν Πατέρα.᾿ Ταῦτα γὰρ πάντα ἐφʼ Υἱοῦ ἐλέχθη . Ἐκ δὴ τούτων ἀναγκασθήσονται εἰπεῖν , ‘Οὐδὲν ἦν ὁ Λόγος , ἀλλʼ ὄνομα μόνον Οὔτε γὰρ ἐν ἡμῖν μετὰ τοῦ Πατρὸς , οὔτε ὁ τὸν Λόγον ἑωρακὼς ἔβλεπε τὸν Πατέρα , οὔτε ὅλως τινὶ ἐγνώσθη ὁ Πατήρ · διὰ γὰρ Υἱοῦ γινώσκεται ὁ Πατήρ · οὕτω γὰρ καὶ γέγραπται , ‘καὶ ᾦ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ.’ Μήπω δὲ ὄντος τοῦ Λόγου Υἱοῦ , οὐδέπω τις ἐγίνωσκε τὸν Πατέρα . Πῶς οὖν Μωσεῖ , πῶς τοῖς πατράσιν ὤφθη ; αὐτὸς γὰρ ἐν ταῖς Βασιλείαις φησὶν , ‘Ἀποκαλυφθεὶς ἀπεκαλύφθην πρὸς πάντας τοὺς πατέρας ὑμῶν.᾿ Εἰ δὲ ἀπεκαλύφθη Θεὸς , δῆλον ὅτι ἦν ὁ ἀποκαλύπτων Υἱὸς , ὡς αὐτός φησι , ‘καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ . Ἀσεβὲς μὲν οὖν καὶ ἀνόητον τὸ λέγειν ἄλλον εἶναι τὸν Λόγον , καὶ ἄλλον εἶναι τὸν Υἱόν . Πόθεν δὲ ἄρα τὴν τοιαύτην ὑπόνοιαν ἐσχήκασιν , ἐρέσθαι καλόν . Φασὶ δὴ , ‘διὰ τὸ μὴ εἰρῆσθαι ἐν τῇ παλαιᾷ περὶ Υἱοῦ , ἀλλὰ περὶ Λόγου,ʼ καὶ διὰ τοῦτο νεώτερον ὑπονοεῖν τοῦ Λόγου τὸν Υἱὸν διαβεβαιοῦνται , ‘ὅτι μὴ ἐν τῇ παλαιᾷ , ἀλλʼ ἐν τῇ καινῇ μόνῃ περὶ αὐτοῦ ἐλέχθη . Ταῦτʼ ἐκεῖνοι ἀσεβῶς φθέγγονται . Πρῶτον μὲν γὰρ διαιρεῖν τὰς διαθήκας , καὶ μὴ τὴν ἑτέραν τῆς ἑτέρας ἔχεσθαι , Μανιχαίων καὶ Ἰουδαίων τὸ ἐπιτήδευμα , τῶν μὲν τῇ παλαιῇ , τῶν δὲ τῇ νέᾳ ἀντιλεγόντων · ἔπειτα κατʼ αὐτοὺς , εἰ τὰ ἐν τῇ παλαιῇ κείμενα προάγει τῷ χρόνῳ , τὰ δὲ ἐν τῇ νέᾳ νεώτερά ἐστι , καὶ ἐκ τῶν γραμμάτων οἱ χρόνοι κρίνονται , ἀνάγκη πάλιν νεώτερα εἶναι τὸ ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,ʼ τό τε μονογενὴς,᾿ καὶ τὸ ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ , ἑώρακε τὸν Πατέρα·ʼ οὐ γὰρ ἐκ τῆς παλαιᾶς , ἀλλʼ ἐκ τῆς καινῆς ταῦτα μαρτυρεῖται .
Lemmas: 23 . εἰμί γάρ ὅλος ἐνανθρωπέω γίγνομαι υἱός , ὁ ἐνανθρώπησις αἴτιος . καί εἰμί ὁ ἄνθρωπος αἴτιος ὁ ἔρχομαι αὐτός υἱός , ἢ ὁ συναμφότεροι , καί ὁ αὐτός ἄτοπος ἀπαντάω . ἔπειτα , εἰμί πρῶτος Λόγος , καί ὕστερον υἱός , φαίνω ὕστερον γιγνώσκω ὁ Πατέρας , καί οὐ πρότερος · οὐ γάρ εἰμί Λόγος γιγνώσκω , ἀλλά ᾗ υἱός · οὐδείς γάρ γιγνώσκω ὁ Πατέρας , εἰμί μή ὁ Υἱός ἀπαντάω δέ καί οὗτος , ὅτι ὕστερον ἐν κόλπος ὁ Πατρὸςʼ γίγνομαι , καί ὕστερον αὐτός καί ὁ Πατήρ ἔρχομαι γίγνομαι , καί ὕστερον ὁ , ὁ ὁράω ἐγώ , ὁράω ὁ Πατέρας Ταΰς γάρ πᾶς ἐπί υἱός λέγω . ἐκ δή οὗτος ἀναγκάζω λέγω , ‘Οὐδὲν εἰμί ὁ Λόγος , ἀλλά ὄνομα μόνος οὔτε γάρ ἐν ἐγώ μετά ὁ Πατρός , οὔτε ὁ ὁ Λόγος ὁράω βλέπω ὁ Πατέρας , οὔτε ὅλος τις γιγνώσκω ὁ Πατήρ · διά γάρ υἱός γιγνώσκω ὁ Πατήρ · οὕτως γάρ καί γράφω , καί ὧ εἄν ὁ υἱός ἀποκαλύπτω μήπω δέ εἰμί ὁ Λόγος υἱός , οὐδέπω τις γιγνώσκω ὁ Πατέρας . Πῶς οὖν Μωσῆς , πῶς ὁ πατήρ ὁράω ; αὐτός γάρ ἐν ὁ Βασίλεια φημί , Ἀποκαλύπτω ἀποκαλύπτω πρός πᾶς ὁ πατέρας ὑμός εἰμί δέ ἀποκαλύπτω θεός , δῆλος ὅτι εἰμί ὁ ἀποκαλύπτω υἱός , ὡς αὐτός φημί , καί ὅς ἐάν εὐρύπορος υἱός ἀποκαλύπτω . ἀσεβής μέν οὖν καί ἀνόητος ὁ λέγω ἄλλος ἔρχομαι ὁ Λόγος , καί ἄλλος ἔρχομαι ὁ υἱός . πόθεν δέ ἄρα ὁ τοιοῦτος ὑπόνοια ἔχω , ἔρομαι καλός . φημί δή , διά ὁ μή λέγω ἐν ὁ παλαιός περί υἱός , ἀλλά περί Λόγος καί διά οὗτος νέος ὑπονοέω ὁ Λόγος ὁ υἱός διαβεβαιόω , ὅστις μή ἐν ὁ παλαιός , ἀλλά ἐν ὁ καινός μόνος περί αὐτός λέγω . ταῦτα ἐκεῖνος ἀσεβής φθέγγομαι . Πρῶτος μέν γάρ διαιρέω ὁ διαθήκη , καί μή ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ἔχω , Μανιχαῖος καί Ἰουδαῖος ὁ ἐπιτήδευμα , ὁ μέν ὁ παλαιός , ὁ δέ ὁ νέος ἀντιλέγω · ἔπειτα κατά αὐτός , εἰμί ὁ ἐν ὁ παλαιός κεῖμαι προάγω ὁ χρόνος , ὁ δέ ἐν ὁ νέος νέος εἰμί , καί ἐκ ὁ γράμμα ὁ χρόνος κρίνω , ἀνάγκη πάλιν νέος ἔρχομαι ὁ Ἐγώ καί ὁ Πατήρ εἷς εἰμί ὁ τε μονογενής καί ὁ ὁ ὁράω ἐγώ , ὁράω ὁ Πατέρας οὐ γάρ ἐκ ὁ παλαιός , ἀλλά ἐκ ὁ καινός οὗτος μαρτυρέω .