athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 63
63 . Εἰπάτωσαν δὲ πάλιν ἡμῖν καὶ τοῦτο ( πρὸς γὰρ τὴν ἀναισχυντίαν αὐτῶν ἐρώτησιν αὐτοῖς ἐπαγαγεῖν ἔτι βούλομαι , τολμηροτέραν μὲν , βλέπουσαν δὲ ὅμως εἰς εὐσέβειαν · ἱλάσθητι , Δέσποτα ) · ὁ Πατὴρ αὐτὸς , βουλευσάμενος πρότερον , εἶτα θελήσας , οὕτως ὑπάρχει , ἢ καὶ πρὸ τοῦ βουλεύσασθαι ; χρὴ γὰρ καὶ περὶ τοῦ Λόγου τοιαῦτα τολμῶντας αὐτοὺς , τοιαῦτα καὶ ἀκούειν , ἵνα γνῶσιν ὅτι ἡ τοιαύτη αὐτῶν προπέτεια καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Πατέρα φθάνει . Ἐὰν μὲν οὖν εἴπωσιν ( ἅπαξ βουλευσάμενοι περὶ βουλήσεως ) ὅτι καὶ αὐτὸς ἐκ βουλήσεως , τί οὖν ἦν πρὸ τοῦ βουλεύσασθαι ; ἢ τί πλέον ἔσχεν , ὡς ὑμεῖς λέγετε , μετὰ τὸ βουλεύσασθαι ; εἰ δὲ ἄτοπος καὶ ἀσύστατός ἐστιν ἡ τοιαύτη ἐρώτησις , καὶ οὐ θέμις ὅλως τοιαῦτα λέγειν ( ἀρκεῖ γὰρ καὶ μόνον ἀκούοντας ἡμᾶς περὶ Θεοῦ εἰδέναι καὶ νοεῖν ὅτι αὐτός ἐστιν ‘ὁ ὢν’ ) , πῶς οὐκ ἄλογον ἂν εἴη περὶ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα ἐνθυμεῖσθαι , καὶ ‘βούλησιν καὶ θέλησινʼ προβάλλεσθαι ; ἀρκεῖ γὰρ καὶ μόνον ἀκούοντας ἡμᾶς καὶ περὶ τοῦ Λόγου εἰδέναι καὶ νοεῖν ὅτι ὁ μὴ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχων Θεὸς οὐ βουλήσει , ἀλλὰ φύσει τὸν ἴδιον ἔχει Λόγον . Πῶς δὲ οὐχ ὑπερβάλλει πᾶσαν μανίαν τὸ καὶ μόνον ἐνθυμεῖσθαι , ὅτι αὐτὸς ὁ Θεὸς βουλεύεται καὶ σκέπτεται , καὶ προαιρεῖται , καὶ θέλειν ἑαυτὸν προτρέπεται , ἵνα μὴ ἄλογος καὶ ἄσοφος ᾖ , ἀλλὰ Λόγον καὶ Σοφίαν ἔχῃ ; περὶ ἑαυτοῦ γὰρ δοκεῖ σκέπτεσθαι ὁ περὶ τοῦ ἰδίου τῆς οὐσίας ἑαυτοῦ βουλευόμενος . Πολλῆς τοίνυν δυσφημίας οὔσης ἐν τῇ τοιαύτῃ φρονήσει , εὐσεβῶς ἂν λεχθείη , ὅτι τὰ μὲν γενητὰ εὐδοκίᾳ καὶ βουλήσει γέγονεν , ὁ δὲ Υἱὸς οὐ θελήματός ἐστι δημιούργημα ἐπιγεγονὼς , καθάπερ ἡ κτίσις , ἀλλὰ φύσει τῆς οὐσίας ἴδιον γέννημα . Καὶ γὰρ , ἴδιος ὢν Λόγος τοῦ Πατρὸς , οὐκ ἐᾷ πρὸ ἑαυτοῦ λογίσασθαί τινα ‘βούλησιν,’ αὐτὸς ὢν βουλὴ ζῶσα τοῦ Πατρὸς , καὶ δύναμις , καὶ δημιουργὸς τῶν δοκούντων τῷ Πατρί . Καὶ ταῦτα αὐτὸς ἐν ταῖς Παροιμίαις περὶ ἑαυτοῦ φησιν · ‘ἐμὴ βουλὴ καὶ ἀσφάλεια , ἐμὴ φρονήσις , ἐμὴ δὲ ἰσχύς.’ Ὡς γὰρ , αὐτὸς ὢν ἡ φρόνησις , ἐν ᾗ ‘τοὺς οὐρανοὺς ἡτοίμασε,ʼ καὶ αὐτὸς ὢν ἰσχὺς καὶ δύναμις · ( ‘Κριστὸςʼ γὰρ ‘Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία·’ ) νῦν παρακλίνων εἶπεν , ‘ἐμὴ φρόνησις , καὶ ἐμὴ ἰσχύς · οὕτω λέγων , ‘ἐμὴ βουλὴ,ʼ αὐτὸς ἂν εἴη τοῦ Πατρὸς ἡ ζῶσα βουλὴ , καθὼς καὶ παρὰ τοῦ προφήτου μεμαθήκαμεν , ὅτι αὐτὸς ‘τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος γίνεται , καὶ θέλημα τοῦ Πατρὸς αὐτὸς ἐκλήθη . Χρὴ γὰρ οὕτω διελέγχειν αὐτοὺς , ἀνθρώπινα περὶ τοῦ Θεοῦ διανοουμένους .
Lemmas: 63 . λέγω δέ πάλιν ἐγώ καί οὗτος ( πρός γάρ ὁ ἀναισχυντία αὐτός ἐρώτησις αὐτός ἐπάγω ἔτι βούλομαι , τολμηρός μέν , βλέπω δέ ὅμως εἰς εὐσέβεια · ἱλάσκομαι , δεσπότης ) · ὁ πατήρ αὐτός , βουλεύω πρότερος , εἶτα ἐθέλω , οὕτως ὑπάρχω , ἢ καί πρό ὁ βουλεύω ; χρή γάρ καί περί ὁ Λόγος τοιοῦτος τολμάω αὐτός , τοιοῦτος καί ἀκούω , ἵνα γνῶσις ὅτι ὁ τοιοῦτος αὐτός προπέτεια καί εἰς αὐτός ὁ πατήρ φθάνω . ἐάν μέν οὖν εἶπον ( ἅπαξ βουλεύω περί βούλησις ) ὅτι καί αὐτός ἐκ βούλησις , τίς οὖν εἰμί πρό ὁ βουλεύω ; ἢ τίς πλέω ἔχω , ὡς σύ λέγω , μετά ὁ βουλεύω ; εἰμί δέ ἄτοπος καί ἀσύστατος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἐρώτησις , καί οὖον θέμις ὅλως τοιοῦτος λέγω ( ἀρκέω γάρ καί μόνος ἀκούω ἐγώ περί Θεός οἶδα καί νοέω ὅτι αὐτός εἰμί ὅς ἄναξ ) , πῶς οὐ ἄλογος εἄν εἰμί περί ὁ Λόγος ὁ Θεός τοιοῦτος ἐνθυμέομαι , καί βούλησις καί θέλησις προβάλλω ; ἀρκέω γάρ καί μόνος ἀκούω ἐγώ καί περί ὁ Λόγος οἶδα καί νοέω ὅτι ὁ μή ἐκ βούλησις ὑπάρχω θεός οὖον βούλομαι , ἀλλά φύσις ὁ ἴδιος ἔχω Λόγος . Πῶς δέ οὐ ὑπερβάλλω πᾶς μανία ὁ καί μόνος ἐνθυμέομαι , ὅτι αὐτός ὁ θεός βουλεύω καί σκέπτομαι , καί προαιρέω , καί ἐθέλω ἑαυτοῦ προτρέπω , ἵνα μή ἄλογος καί ἄσοφος εἰμί , ἀλλά Λόγος καί Σοφία ἔχω ; περί ἑαυτοῦ γάρ δοκέω σκέπτομαι ὁ περί ὁ ἴδιος ὁ οὐσία ἑαυτοῦ βουλεύω . Πολλῆς τοίνυν δυσφημία εἰμί ἐν ὁ τοιοῦτος φρόνησις , εὐσεβής εἄν λέγω , ὅτι ὁ μέν γενητός εὐδοκία καί βούλομαι γίγνομαι , ὁ δέ υἱός οὖον θέλημα εἰμί δημιούργημα ἔπειμι , καθάπερ ὁ κτίσις , ἀλλά φύσις ὁ οὐσία ἴδιος γέννημα . καί γάρ , ἴδιος εἰμί Λόγος ὁ πατήρ , οὐ ἐάω πρό ἑαυτοῦ λογίζομαι τις ‘βούλησιν,’ αὐτός εἰμί βουλή ζῶ ὁ πατήρ , καί δύναμις , καί δημιουργός ὁ δοκέω ὁ πατήρ . καί οὗτος αὐτός ἐν ὁ παροιμία περί ἑαυτοῦ φημί · ἐμός βουλή καί ἀσφάλεια , ἐμός φρόνησις , ἐμός δέ ἰσχύς ὡς γάρ , αὐτός εἰμί ὁ φρόνησις , ἐν ὅς ὗτος οὐρανός αἰτέω καί αὐτός εἰμί ἰσχύς καί δύναμις · ( ‘Κριστὸςʼ γάρ Θεός δύναμις καί Θεός σοφία ) νῦν παρακλίνω εἶπον , ἐμός φρόνησις , καί ἐμός ἰσχύς · οὗτος λέγω , ἐμός βουλὴ,ʼ αὐτός εἄν εἰμί ὁ πατήρ ὁ ζῶ βουλή , καθώς καί παρά ὁ προφήτης μανθάνω , ὅτι αὐτός τῆ μέγας βουλή ἄγγελος γίγνομαι , καί θέλημα ὁ πατήρ αὐτός καλέω . χρή γάρ οὗτος διελέγχω αὐτός , ἀνθρώπινος περί ὁ Θεός διανοέομαι .