athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 37
37 . Τῶν μὲν οὖν τοιούτων ῥητῶν τοιοῦτος ὁ νοῦς · περὶ δὲ τῶν ἀνθρωπίνως λεγομένων περὶ τοῦ Σωτῆρος , καὶ ταῦτα πάλιν εὐσεβῆ τὴν διάνοιαν ἔχει . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ προεξητάσαμεν τὰ τοιαῦτα , ἵνα , ἐὰν ἀκούσωμεν ἐπερωτῶντος αὐτοῦ , ποῦ Λάζαρος κεῖται , καὶ ὅταν εἰς τὰ μέρη Καισαρείας ἐλθὼν πυνθάνεται , Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἷναι;’ καὶ , ‘Πόσους ἔχετε ἄρτους ; καὶ , ‘Τί θέλετε ἵνα ποιήσω ὑμῖν;’ γινώσκωμεν ἐκ τῶν προειρημένων τὴν ὀρθὴν τῶν ῥητῶν διάνοιαν , καὶ μὴ σκανδαλιζώμεθα κατὰ τοὺς Xριστομάχους Ἀρειανούς . Πρῶτον μὲν οὖν τοῖς ἀσεβοῦσι τοῦτο ῥητέον , πόθεν νομίζουσιν ἀγνοεῖν αὐτόν ; Οὐ γὰρ ὁ ἐπερωτῶν πάντως καὶ ἀγνοῶν ἐπερωτᾷ · ἀλλʼ ἔξεστι τὸν εἰδότα καὶ ἐρωτᾷν περὶ ὧν ἐπίσταται . Ἀμέλει καὶ ὁ Ἰωάννης ἐπερωτῶντα τὸν Χριστὸν , ‘Πόσους ἄρτους ἔχετε;ʼ οἶδε μὴ ἀγνοοῦντα , ἀλλὰ γινώσκοντα · φησὶ γὰρ , ‘Τοῦτο δὲ ἔλεγε πειράζων τὸν Φίλιππον · αὐτὸς γὰρ ᾔδει τί ἔμελλε ποιεῖν.’ εἰ δὲ ᾔδει ὅπερ ἐποίει , οὐκ ἄρα ἀγνοῶν , ἀλλὰ γινώσκων ἐπερωτᾷ . Ἀπὸ δὲ τούτου καὶ τὰ ὅμοια νοεῖν ἔξεστιν , ὅτι ὅταν ἐρωτᾷ ὁ Κύριος , οὐκ ἀγνοῶν ποῦ Λάζαρος κεῖται , οὐδὲ τίνα λέγουσιν αὐτὸν εἶναι οἱ ἄνθρωποι , ἐπερωτᾷ , ἀλλὰ γινώσκων ὅπερ ἠρώτα αὐτὸς , εἰδὼς τί μέλλει ποιεῖν · καὶ ταχέως μὲν αὐτῶν οὕτω τὸ σοφὸν ἐκβάλλεται . Ἂν δὲ φιλονεικῶσιν ἔτι διὰ τὸ ἐπερωτᾷν , ἀκουέτωσαν ὅτι ἐν μὲν τῇ θεότητι οὐκ ἔστιν ἄγνοια , τῆς δὲ σαρκὸς ἴδιόν ἐστι τὸ ἀγνοεῖν , καθάπερ εἴρηται . Καὶ ὅτι τοῦτο ἀληθές ἐστιν , ὅρα πῶς ὁ Κύριος , ὁ πυνθανόμενος ποῦ Λάζαρος κεῖται , αὐτὸς εἶπε μὴ παρὼν , ἀλλὰ καὶ μακρὰν ὢν , ‘Λάζαρος ἀπέθανε ,, καὶ ποῦ ἀπέθανεν . Ὁ δὲ κατʼ αὐτοὺς νομιζόμενος ἀγνοεῖν , αὐτός ἐστιν ὁ τοὺς διαλογισμοὺς τῶν μαθητῶν προγινώσκων , καὶ εἰδὼς τὰ ἐν τῇ ἑκάστου καρδίᾳ , καὶ ‘τί ἐστιν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ·’ καὶ τό γε μεῖζον , αὐτὸς μόνος γινώσκει τὸν Πατέρα , καὶ λέγει , ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’
Lemmas: 37 . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ῥητός τοιοῦτος ὁ νόος · περί δέ ὁ ἀνθρώπινος λέγω περί ὁ Σωτήρ , καί οὗτος πάλιν εὐσεβής ὁ διάνοια ἔχω . Ζεύς οὗτος γάρ καί προεξετάζω ὁ τοιοῦτος , ἵνα , ἐάν ἀκούω ἐπερωτάω αὐτός , ποῦ Λάζαρος κεῖμαι , καί ὅταν εἰς ὁ μέρος Καισάρεια ἔρχομαι πυνθάνομαι , τίς ἐγώ λέγω ὁ ἄνθρωπος ἵημι καί , Πόσος ἔχω ἄρτος ; καί , Τίς ἐθέλω ἵνα ποιέω ὑμῖν;’ γιγνώσκω ἐκ ὁ προερέω ὁ ὀρθός ὁ ῥητός διάνοια , καί μή σκανδαλίζω κατά ὁ xριστομαχος αρειανός . Πρῶτος μέν οὖν ὁ ἀσεβέω οὗτος ῥητέος , πόθεν νομίζω ἀγνοέω αὐτός ; οὖον γάρ ὁ ἐπερωτάω πάντως καί ἀγνοέω ἐπερωτάω · ἀλλά ἔξεστι ὁ οἶδα καί ἐρωτάω περί ὅς ἐπίσταμαι . ἀμέλει καί ὁ Ἰωάννης ἐπερωτάω ὁ Χριστός , Πόσος ἄρτος ἔχω οἶδα μή ἀγνοέω , ἀλλά γιγνώσκω · φημί γάρ , Τοῦτος δέ λέγω πειράζω ὁ Φίλιππος · αὐτός γάρ οἶδα τίς μέλλω ποιέω εἰμί δέ οἶδα ὅσπερ ποιέω , οὐ ἄρα ἀγνοέω , ἀλλά γιγνώσκω ἐπερωτάω . ἀπό δέ οὗτος καί ὁ ὅμοιος νοέω ἔξεστι , ὅτι ὅταν ἐρωτάω ὁ Κύριος , οὐ ἀγνοέω ποῦ Λάζαρος κεῖμαι , οὐδέ τίς λέγω αὐτός εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ἐπερωτάω , ἀλλά γιγνώσκω ὅσπερ ἐρωτάω αὐτός , εἰδοί τίς μέλλω ποιέω · καί ταχέως μέν αὐτός οὗτος ὁ σοφός ἐκβάλλω . ἄν δέ φιλονεικέω ἔτι διά ὁ ἐπερωτάω , ἀκούω ὅτι ἐν μέν ὁ θεότης οὐ εἰμί ἄγνοια , ὁ δέ σάρξ ἴδιος εἰμί ὁ ἀγνοέω , καθάπερ εἴρω . καί ὅτι οὗτος ἀληθής εἰμί , ὁράω πῶς ὁ Κύριος , ὁ πυνθάνομαι ποῦ Λάζαρος κεῖμαι , αὐτός εἶπον μή πάρειμι , ἀλλά καί μακράν εἰμί , Λάζαρος ἀποθνῄσκω ,, καί ποῦ ἀποθνῄσκω . ὁ δέ κατά αὐτός νομίζω ἀγνοέω , αὐτός εἰμί ὁ ὁ διαλογισμός ὁ μαθητής προγιγνώσκω , καί εἰδοί ὁ ἐν ὁ ἕκαστος Καρδία , καί τίς εἰμί ἐν ὁ ἄνθρωπος καί ὁ γε μείζων , αὐτός μόνος γιγνώσκω ὁ πατήρ , καί λέγω , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐμός