athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 62
62 . Εἰ μὲν οὖν ἐστιν ἕτερος τοῦ Θεοῦ Λόγος , ἔστω καὶ οὗτος Λόγῳ γεγονώς · εἰ δὲ μὴ ἔστιν ἄλλος ( οὐκ ἔστι γὰρ ) , ἀλλὰ ‘πάντα διʼ αὐτοῦ γέγονεν,’ ἅπερ ὁ Πατὴρ βεβούληται , πῶς οὐ δείκνυται τούτων πολυκέφαλος πανουργία ; ὅτι καταισχυνθέντες ἐπὶ τῷ λέγειν ‘ποίημα καὶ ‘κτίσμα,ʼ καὶ ‘οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ’ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος , ἄλλως πάλιν κτίσμα λέγουσιν αὐτὸν εἶναι , ‘βούλησιν προβαλλόμενοι , καὶ λέγοντες , ‘Εἰ μὴ βουλήσει γέγονεν , οὐκοῦν ἀνάγκῃ καὶ μὴ θέλων ἔσχεν ὁ Θεὸς Υἱόν.’ Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιβαλὼν αὐτῷ , πονηρότατοι , καὶ πάντα πρὸς τὴν αἵρεσιν ἑαυτῶν ἕλκοντες ; τὸ μὲν γὰρ ἀντικείμενον τῇ βουλήσει ἑωράκασι · τὸ δὲ μεῖζον καὶ ὑπερκείμενον οὐκ ἐθεώρησαν . Ὥσπερ γὰρ ἀντίκειται τῇ βουλήσει τὸ παρὰ γνώμην , οὕτως ὑπέρκειται καὶ προηγεῖται τοῦ βουλεύεσθαι τὸ κατὰ φύσιν . Οἰκίαν μὲν οὖν τις βουλευόμενος κατασκευάζει , υἱὸν δὲ γεννᾷ κατὰ φύσιν · καὶ τὸ μὲν βουλήσει κατασκευαζόμενον ἤρξατο γίνεσθαι , καὶ ἔξωθέν ἐστι τοῦ ποιοῦντος · ὁ δὲ υἱὸς ἴδιόν ἐστι τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς γέννημα , καὶ οὐκ ἔστιν ἔξωθεν αὐτοῦ · διὸ οὐδὲ βουλεύεται περὶ αὐτοῦ , ἵνα μὴ καὶ περὶ ἑαυτοῦ δοκῇ βουλεύεσθαι . Ὅσῳ οὖν τοῦ κτίσματος ὁ υἱὸς ὑπέρκειται , τοσούτῳ καὶ τῆς βουλήσεως τὸ κατὰ φύσιν · καὶ ἔδει αὐτοὺς , ἀκούοντας , οὐ βουλήσει λογίζεσθαι τὸ κατὰ φύσιν . Οἱ δὲ , ἐπιλαθόμενοι ὅτι περὶ Υἱοῦ Θεοῦ ἀκούουσι , τολμῶσιν ἀνθρωπίνας ἀντιθέσεις λέγειν ἐπὶ Θεοῦ , ‘ἀνάγκηνʼ καὶ ‘παρὰ γνώμην,ʼ ἵνα τὸ εἶναι Υἱὸν ἀληθινὸν ἀρνήσωνται τοῦ Θεοῦ · ἐπεὶ εἰπάτωσαν ἡμῖν αὐτοὶ , τὸ ἀγαθὸν εἶναι καὶ οἰκτίρμονα τὸν Θεὸν ἐκ βουλήσεως πρόσεστιν αὐτῷ , ἢ οὐ βουλήσει ; εἰ μὲν οὖν ἐκ βουλήσεως , σκοπεῖν δεῖ ὅτι ἤρξατο μὲν εἶναι ἀγαθὸς , καὶ τὸ μὴ εἶναι δὲ αὐτὸν ἀγαθὸν ἐνδεχόμενόν ἐστι · τὸ γὰρ βουλεύεσθαι καὶ προαιρεῖσθαι εἰς ἑκάτερα τὴν ῥοπὴν ἔχει , καὶ λογικῆς φύσεώς ἐστι τοῦτο πάθος . Εἰ δὲ διὰ τὸ ἐκ τούτων ἄτοπον οὐκ ἐκ βουλήσεως ἀγαθὸς καὶ οἰκτίρμων ἐστὶν , ἀκουσάτωσαν ἅπερ εἰρήκασιν αὐτοί · ‘οὐκοῦν ἀνάγκῃ καὶ μὴ θέλων ἐστὶν ἀγαθός.’ Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιβαλὼν αὐτῷ ; Εἰ δὲ ἄτοπόν ἐστι λέγειν ἐπὶ Θεοῦ ἀνάγκην , καὶ διὰ τοῦτο φύσει ἀγαθός ἐστιν , εἴη ἂν πολλῷ μᾶλλον καὶ ἀληθέστερον τοῦ Υἱοῦ φύσει καὶ οὐκ ἐκ . βουλήσεως Πατήρ .
Lemmas: 62 . εἰμί μέν οὖν εἰμί ἕτερος ὁ Θεός Λόγος , ἵστημι καί οὗτος Λόγος γίγνομαι · εἰμί δέ μή εἰμί ἄλλος ( οὐ εἰμί γάρ ) , ἀλλά πάντης διά αὐτός ἔγγονος ὅσπερ ὁ πατήρ βούλομαι , πῶς οὖον δείκνυμι οὗτος πολυκέφαλος πανουργία ; ὅτι καταισχύνω ἐπί ὁ λέγω ποίημα καί Ἔκτισμα καί οὐ εἰμί πρίν γεννάω ὁ ὁ Θεός Λόγος , ἄλλως πάλιν κτίσμα λέγω αὐτός εἰμί , βούλησις προβάλλω , καί λέγω , Εἰ μή βούλομαι γίγνομαι , οὐκοῦν ἀνάγκη καί μή ἐθέλω ἔχω ὁ θεός Υἱόν.’ καί τίς ὁ ὁ ἀνάγκη ἐπιβάλλω αὐτός , πονηρός , καί πᾶς πρός ὁ αἵρεσις ἑαυτοῦ ἕλκω ; ὁ μέν γάρ ἀντίκειμαι ὁ βούλομαι ὁράω · ὁ δέ μείζων καί ὑπέρκειμαι οὐ θεωρέω . ὥσπερ γάρ ἀντίκειμαι ὁ βούλομαι ὁ παρά γνώμη , οὕτως ὑπέρκειμαι καί προηγέομαι ὁ βουλεύω ὁ κατά φύσις . οἰκίον μέν οὖν τις βουλεύω κατασκευάζω , υἱός δέ γεννάω κατά φύσις · καί ὁ μέν βούλομαι κατασκευάζω ἄρχω γίγνομαι , καί ἔξωθεν εἰμί ὁ ποιέω · ὁ δέ υἱός ἴδιος εἰμί ὁ οὐσία ὁ πατήρ γέννημα , καί οὐ εἰμί ἔξωθεν αὐτός · διό οὐδέ βουλεύω περί αὐτός , ἵνα μή καί περί ἑαυτοῦ δοκέω βουλεύω . ὅσος οὖν ὁ κτίσμα ὁ υἱός ὑπέρκειμαι , τοσοῦτος καί ὁ βούλησις ὁ κατά φύσις · καί ἐσθίω αὐτός , ἀκούω , οὖον βούλομαι λογίζομαι ὁ κατά φύσις . ὁ δέ , ἐπιλανθάνομαι ὅτι περί υἱός Θεός ἀκούω , τολμάω ἀνθρώπινος ἀντίθεσις λέγω ἐπί Θεός , ἀνάγκη καί παρά γνώμην,ʼ ἵνα ὁ εἰμί υἱός ἀληθινός ἀρνέομαι ὁ Θεός · ἐπεί λέγω ἐγώ αὐτός , ὁ ἀγαθός εἰμί καί οἰκτίρμων ὁ θεός ἐκ βούλησις πρόσειμι αὐτός , ἢ οὖον βούλομαι ; εἰμί μέν οὖν ἐκ βούλησις , σκοπέω δεῖ ὅτι ἄρχω μέν εἰμί ἀγαθός , καί ὁ μή εἰμί δέ αὐτός ἀγαθός ἐνδέχομαι εἰμί · ὁ γάρ βουλεύω καί προαιρέω εἰς ἑκάτερος ὁ ῥοπή ἔχω , καί λογικός φύσις εἰμί οὗτος πάθος . εἰμί δέ διά ὁ ἐκ οὗτος ἄτοπος οὐ ἐκ βούλησις ἀγαθός καί οἰκτίρμων εἰμί , ἀκούω ὅσπερ εἴρω αὐτός · ‘ουκεω ἀνάγκη καί μή ἐθέλω εἰμί ἀγαθός καί τίς ὁ ὁ ἀνάγκη ἐπιβάλλω αὐτός ; εἰμί δέ ἄτοπος εἰμί λέγω ἐπί Θεός ἀνάγκη , καί διά οὗτος φύσις ἀγαθός εἰμί , εἰμί εἄν πολύς μᾶλλον καί ἀληθής ὁ υἱός φύσις καί οὐ ἐκ . βούλησις Πατήρ .