athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 56
56 . Ἔδει δὲ ἀκούοντας μὲν αὐτοὺς , ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,’ μίαν ὁρᾷν τὴν θεότητα καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός · ἀκούοντας δὲ τὸ ‘ἔκλαυσε,ʼ καὶ τὰ ὅμοια , ταῦτα τοῦ σώματος ἴδια λέγειν , μάλιστα ὅτι ἐν ἑκατέρῳ τούτων ἔχουσι τὴν ἀφορμὴν εὔλογον , ὅτι τὰ μὲν ὡς περὶ Θεοῦ γέγραπται , τὰ δὲ διὰ τὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ σῶμα λέγεται . Οὐδὲ γὰρ ἐν ἀσωμάτῳ τὰ τοῦ σώματος ἂν ἐγεγόνει , εἰ μὴ σῶμα λαβὼν ἦν φθαρτὸν καὶ θνητόν · θνητὴ γὰρ ἦν ἡ ἁγία Μαρία , ἐξ ἧς ἧν καὶ τὸ σῶμα . Διὸ καὶ ἀνάγκη ἐν πάσχοντι σώματι , καὶ κλαίοντι , καὶ κάμνοντι γενομένου αὐτοῦ , αὐτοῦ λέγεσθαι μετὰ τοῦ σώματος καὶ ταῦτα , ἅπερ ἐστὶν ἴδια τῆς σαρκός . Εἴ τε τοίνυν ἔκλαυσε , καὶ ἐταράχθη , οὐκ ἦν ὁ Λόγος , ᾗ Λόγος ἐστὶν , ὁ κλαίων καὶ ταρασσόμενος , ἀλλὰ τῆς σαρκὸς ἴδιον ἦν τοῦτο εἰ δὲ καὶ παρεκάλεσε παρελθεῖν τὸ ποτήριον , οὐκ ἦν ἡ θεότης ἡ δειλιῶσα , ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἦν ἴδιον καὶ τοῦτο τὸ πάθος · καὶ τὸ λέγειν , ‘ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;ʼ ὡς αὐτοῦ μέντοι πάλιν , κατὰ τὰ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένα , καίτοι μηδὲν πάσχοντος ( ἀπαθὴς γὰρ ἦν ὁ Λόγος ) εἰρήκασιν ὅμως οἱ εὐαγγελισταὶ ταῦτα · ἐπεὶ καὶ ἄνθρωπος γέγονεν ὁ Κύριος , καὶ ὡς παρὰ ἀνθρώπου γίνεται καὶ λέγεται ταῦτα , ἵνα καὶ , ταῦτα τὰ παθήματα τῆς σαρκὸς κουφίσας αὐτὸς , ἐλευθέραν αὐτῶν ταύτην κατασκευάσῃ . Ὅθεν οὐδὲ ἐγκαταλείπεσθαι δύναται παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Κύριος , ὁ ἐν αὐτῷ ὢν ἀεὶ , καὶ πρὸ τοῦ εἰπεῖν , καὶ ὅτε ταύτην ἠφίει τὴν φωνήν . Ἀλλʼ οὐδὲ θέμις πάλιν εἰπεῖν δειλιᾷν τὸν Κύριον , ὃν ‘οἱ πυλωροὶ τοῦ ᾅδου πτήξαντεςʼ ἐξαφῆκαν τὸν ᾅδην · καὶ ‘τὰ μὲν μνήματα ἀνέῳγε , πολλὰ δὲ σώματα τῶν ἁγίων ἀνέστησαν , καὶ ἐνεφανίσθησαν’ τοῖς ἰδίοις . Φιμούσθω τοίνυν πᾶς αἱρετικὸς , καὶ φοβείσθω λέγειν δειλιᾷν τὸν Κύριον , ὃν ὁ θάνατος , ὡς δράκων , φεύγει , ὃν τρέμουσι δαίμονες , καὶ φοβεῖται θάλασσα · δι᾿ ὃν οἱ οὐρανοὶ σχίζονται , καὶ πᾶσαι αἱ δυνάμεις σαλεύονται · ἰδοὺ γὰρ λέγοντος αὐτοῦ , ‘ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;ʼ ἐδείκνυεν ὁ Πατὴρ ὡς ἀεὶ καὶ τότε ἦν ἐν αὐτῷ . Ἡ γὰρ γῆ , γινώσκουσα τὸν λαλοῦντα Δεσπότην , εὐθὺς ἔτρεμε , καὶ τὸ καταπέτασμα ἐσχίζετο , ὁ ἥλιός τε ἐκρύπτετο , καὶ αἱ πέτραι διεῤῥήγνυντο , καὶ τὰ μὲν μνημεῖα , ὡς προεῖπον , ἠνοίγετο , οἱ δὲ ἐν αὐτοῖς νεκροὶ ἠγείροντο · καὶ τό γε θαυμαστὸν , οἱ τότε παρόντες καὶ ἀρνούμενοι πρότερον αὐτὸν , ὕστερον ταῦτα βλέποντες , ὁμολογοῦσιν ‘ἀληθῶς τοῦτον εἶναι τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱόν.’
Lemmas: 56 . δέω δέ ἀκούω μέν αὐτός , Ἐγώ καί ὁ πατήρ εἷς εἰμί εἷς ὁράω ὁ θεότης καί ὁ ἴδιος ὁ οὐσία ὁ πατήρ · ἀκούω δέ ὁ ‘ἔκλαυσε,ʼ καί ὁ ὅμοιος , οὗτος ὁ σῶμα ἴδιος λέγω , μάλιστα ὅτι ἐν ἑκάτερος οὗτος ἔχω ὁ ἀφορμή εὔλογος , ὅτι ὁ μέν ὡς περί Θεός γράφω , ὁ δέ διά ὁ ἀνθρώπινος αὐτός σῶμα λέγω . οὐδέ γάρ ἐν ἀσώματος ὁ ὁ σῶμα εἄν γίγνομαι , εἰμί μή σῶμα λαμβάνω εἰμί φθαρτός καί θνητός · θνητός γάρ εἰμί ὁ ἅγιος Μαρία , ἐκ ὅς ἧμαι καί ὁ σῶμα . Διὸ καί ἀνάγκη ἐν πάσχω σῶμα , καί καλέω , καί κάμνω γίγνομαι αὐτός , αὐτός λέγω μετά ὁ σῶμα καί οὗτος , ὅσπερ εἰμί ἴδιος ὁ σάρξ . εἰμί τε τοίνυν καλέω , καί ταράσσω , οὐ εἰμί ὁ Λόγος , ὅς Λόγος εἰμί , ὁ καλέω καί ταράσσω , ἀλλά ὁ σάρξ ἴδιος εἰμί οὗτος εἰμί δέ καί παρακαλέω παρέρχομαι ὁ ποτήριον , οὐ εἰμί ὁ θεότης ὁ δειλιάω , ἀλλά ὁ ἀνθρωπότης εἰμί ἴδιος καί οὗτος ὁ πάθος · καί ὁ λέγω , ἵνα τίς ἐγώ ἐγκαταλείπω ὡς αὐτός μέντοι πάλιν , κατά ὁ ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , καίτοι μηδείς πάσχω ( ἀπαθής γάρ εἰμί ὁ Λόγος ) εἴρω ὅμως ὁ εὐαγγελιστής οὗτος · ἐπεί καί ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ Κύριος , καί ὡς παρά ἄνθρωπος γίγνομαι καί λέγω οὗτος , ἵνα καί , οὗτος ὁ πάθημα ὁ σάρξ κουφίζω αὐτός , ἐλεύθερος αὐτός οὗτος κατασκευάζω . ὅθεν οὐδέ ἐγκαταλείπω δύναμαι παρά ὁ πατήρ ὁ Κύριος , ὁ ἐν αὐτός εἰμί ἀεί , καί πρό ὁ εἶπον , καί ὅτε οὗτος ἀφίημι ὁ φωνή . ἀλλά οὐδέ θέμις πάλιν εἶπον δειλία ὁ κύριος , ὅς ἵημι πυλωρός ὁ ᾍδης πτήσσω ἐξαφίημι ὁ ᾍδης · καί τάτος μέν μνῆμα ἀνοίγω , πολύς δέ σῶμα ὁ ἅγιος ἀνίστημι , καί ἐμφανίζω ὁ ἴδιος . φιμόω τοίνυν πᾶς αἱρετικός , καί φοβέω λέγω δειλία ὁ κύριος , ὅς ὁ θάνατος , ὡς δράκων , φεύγω , ὅς τρέμω δαίμων , καί φοβέω θάλασσα · διά ὅς ὁ οὐρανός σχίζω , καί πᾶς ὁ δύναμις σαλεύω · ἰδού γάρ λέγω αὐτός , ἵνα τίς ἐγώ ἐγκαταλείπω δείκνυμι ὁ πατήρ ὡς ἀεί καί τότε εἰμί ἐν αὐτός . ὁ γάρ γῆ , γιγνώσκω ὁ λαλέω δεσπότης , εὐθύς τρέμω , καί ὁ καταπέτασμα σχίζω , ὁ ἥλιος τε κρύπτω , καί ὁ πέτρα διαρρήγνυμι , καί ὁ μέν μνημεῖον , ὡς προεῖπον , ἀνοίγνυμι , ὁ δέ ἐν αὐτός νεκρός ἐγείρω · καί ὁ γε θαυμαστός , ὁ τότε πάρειμι καί ἀρνέομαι πρότερος αὐτός , ὕστερος οὗτος βλέπω , ὁμολογέω ἀληθής οὗτος εἰμί ὁ Θεός ὁ Υἱόν.’