athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 47
47 . Ἱκανὰ μὲν οὖν ταῦτα πρὸς ἔλεγχον αὐτῶν · ἐβουλόμην δὲ ἐρωτῆσαι , ἵνα καὶ οὕτως ἐχθροὶ μᾶλλον τῆς ἀληθείας δεικνύωνται καὶ Χριστομάχοι . Ὁ ἀπόστολος ἐν τῇ δευτέρᾳ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῇ γράφων φησὶν , ‘Οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων , εἴτε ἐν σώματι , οὐκ οἶδα , εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος , οὐκ οἶδα · ὁ Θεὸς οἶδε,’ Τί τοίνυν φατέ ; οἶδεν ὁ ἀπόστολος ὃ πέπονθεν ἐν τῇ ὀπτασίᾳ , κἂν λέγῃ , ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἢ οὐκ οἶδεν ; εἰ μὲν οὖν οὐκ οἶδε , σκοπεῖτε , μὴ , μαθόντες πίπτειν , πέσητε καὶ εἰς τὴν τῶν Φρυγῶν παρανομίαν τῶν λεγόντων μὴ εἰδέναι τοὺς προφήτας , μηδὲ τοὺς ἄλλους τοὺς διακονήσαντας τὸν Λόγον , μήτε ἃ ποιοῦσι , μήτε περὶ τίνων ἀπαγγέλλουσιν · εἰ δὲ οἶδε λέγων , ‘οὐκ οἶδα · ( εἶχε γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστὸν ἀποκαλύπτοντα αὐτῷ τὰ πάντα · ) πῶς οὐκ ἀληθῶς ἐξεστραμμένη τῶν θεομάχων καὶ αὐτοκατάκριτός ἐστιν αὐτῶν ἡ καρδία ; τὸν μὲν ἀπόστολον λέγοντα , ‘οὐκ οἶδα,ʼ λέγουσιν εἰδέναι , τὸν δὲ Κύριον λέγοντα , ‘οὐκ οἶδαʼ λέγουσι μὴ εἰδέναι ; Εἰ γὰρ ἐπειδὴ Χριστὸς ἦν ἐν αὐτῷ , οἶδεν ὁ Παῦλος ἅπερ λέγει , ‘οὐκ οἶδα·’ πῶς οὐχὶ μᾶλλον αὐτὸς ὁ Χριστὸς οἶδε , κἂν λέγῃ , ‘οὐκ οἷδα;’ Ὁ μὲν οὖν ἀπόστολος ἀποκαλύπτοντος αὐτῷ τοῦ Κυρίου οἶδεν ὃ πέπονθε · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ φησὶν , ‘οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ·’ εἰδὼς δὲ τὸν ἄνθρωπον , οἶδε καὶ πῶς ὁ ἄνθρωπος ἡρπάγη . Ὁ γοῦν Ἐλισσαῖος , βλέπων τὸν Ἠλίαν , οἷδε καὶ πῶς ἀνελήφθη · ἀλλὰ καίπερ γινώσκων , ὅμως τῶν υἱῶν τῶν προφητῶν νομιζόντων τὸν Ἠλίαν ‘εἰς ἓν τῶν ὁρέων ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἐῤῥίφθαι,ʼ αὐτὸς τὴν μὲν ἀρχὴν γινώσκων ὃ ἑώρακεν . ἔπειθε τοὺς ἄνδρας · βιαζομένων δὲ ἐκείνων , σεσιώπηκε , καὶ συνεχώρησεν ἀπελθεῖν . Ἆῤ οὖν , ἐπειδὴ σεσιώπηκεν , οὐκ ἐγίνωσκεν ; ἐγίνωσκε μὲν οὖν · ἀλλʼ ὡς οὐκ εἰδὼς συνεχώρησεν , ἵνʼ ἐκεῖνοι , πεισθέντες , μηκέτι διστάζωσι περὶ τῆς ἀναλήψεως Ἠλίου . Οὐκοῦν πολλῷ μᾶλλον ὁ Παῦλος , αὐτὰς ὢν ὁ ἁρπαγεὶς , οἶδε καὶ πῶς ἡρπάγη . Καὶ γὰρ Ἠλίας ἐγίνωσκε · καὶ εἰ ἐπυνθάνετό τις , εἶπεν ἂν πῶς ἀνελήφθη . Λέγει δὲ ὅμως ὁ Παῦλος , ‘οὐκ οἶδα,ʼ δύο τούτων χάριν , ὥς γε νομίζω · ἑνὸς μὲν , ὡς αὐτὸς εἶπεν , ἵνα μὴ ‘διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῶν ἀποκαλύψεων’ ἕτερόν τις αὐτὸν ‘λογίσηται , ὑπὲρ ὃ βλέπει·’ ἑτέρου δὲ , ὅτι , τοῦ Σωτῆρος εἰπόντος , ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἔπρεπε καὶ αὐτὸν εἰπεῖν , ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἵνα μὴ φαίνηται ‘δοῦλος ὢν ὑπὲρ τὸν Κύριον αὐτοῦ , καὶ μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον.ʼ
Lemmas: 47 . ἱκανός μέν οὖν οὗτος πρός ἔλεγχος αὐτός · βούλομαι δέ ἐρωτάω , ἵνα καί οὕτως ἐχθρός μᾶλλον ὁ ἀλήθεια δείκνυμι καί Χριστομάχος . ὁ ἀπόστολος ἐν ὁ δύο πρός Κορίνθιος ἐπιστολή γράφω φημί , Οἶδα ἄνθρωπος ἐν Χριστός πρό ἔτος δεκατέσσαρες , εἴτε ἐν σῶμα , οὐ οἶδα , εἴτε ἐκτός ὁ σῶμα , οὐ οἶδα · ὁ θεός οἶδα τις τοίνυν φημί ; οἶδα ὁ ἀπόστολος ὅς πάσχω ἐν ὁ ὀπτασία , κἀν λέγω , οὐ οἶδα ἢ οὐ οἶδα ; εἰμί μέν οὖν οὐ οἶδα , σκοπέω , μή , μανθάνω πίπτω , πίπτω καί εἰς ὁ ὁ Φρύξ παρανομία ὁ λέγω μή οἶδα ὁ προφήτης , μηδέ ὁ ἄλλος ὁ διακονέω ὁ Λόγος , μήτε ὁ ποιέω , μήτε περί τίνω ἀπαγγέλλω · εἰμί δέ οἶδα λέγω , οὐ οἶδα · ( ἔχω γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ Χριστός ἀποκαλύπτω αὐτός ὁ πᾶς · ) πῶς οὐ ἀληθής ἐκστρέφω ὁ θεομάχος καί αυτοκατακριος εἰμί αὐτός ὁ καρδία ; ὁ μέν ἀπόστολος λέγω , οὐ οἶδα λέγω οἶδα , ὁ δέ κύριος λέγω , οὐ οἰδέω λέγω μή οἶδα ; εἰμί γάρ ἐπεί Χριστός εἰμί ἐν αὐτός , οἶδα ὁ Παῦλος ὅσπερ λέγω , οὐ οἶδα πῶς οὐ μᾶλλον αὐτός ὁ Χριστός οἶδα , κἀν λέγω , οὐ οἶδα ὁ μέν οὖν ἀπόστολος ἀποκαλύπτω αὐτός ὁ κύριος οἶδα ὅς πάσχω · διά οὗτος γάρ καί φημί , οἶδα ἄνθρωπος ἐν Χριστός εἰδοί δέ ὁ ἄνθρωπος , οἶδα καί πῶς ὁ ἄνθρωπος ἁρπάζω . ὁ γοῦν Ἐλισσαῖος , βλέπω ὁ Ἠλίας , οἶδα καί πῶς ἀναλαμβάνω · ἀλλά καίπερ γιγνώσκω , ὅμως ὁ υἱός ὁ προφήτης νομίζω ὁ Ἠλίας εἰμί εἷς ὁ ὁράω ὑπό ὁ πνεῦμα ἐῤῥίφθαι,ʼ αὐτός ὁ μέν ἀρχή γιγνώσκω ὅς ὁράω . πείθω ὁ ἀνήρ · βιάζομαι δέ ἐκεῖνος , σιωπάω , καί συγχωρέω ἀπέρχομαι . ἆρα οὖν , ἐπεί σιωπάω , οὐ γιγνώσκω ; γιγνώσκω μέν οὖν · ἀλλά ὡς οὐ εἰδοί συγχωρέω , ἵνα ἐκεῖνος , πείθω , μηκέτι διστάζω περί ὁ ἀνάληψις Ἠλίας . οὐκοῦν πολύς μᾶλλον ὁ Παῦλος , αὐτός εἰμί ὁ ἁρπάζω , οἶδα καί πῶς ἁρπάζω . καί γάρ Ἠλίας γιγνώσκω · καί εἰμί πυνθάνομαι τις , εἶπον εἄν πῶς ἀναλαμβάνω . Λέγος δέ ὅμως ὁ Παῦλος , οὐ οἶδα δύο οὗτος χάρις , ὅς γε νομίζω · εἷς μέν , ὡς αὐτός εἶπον , ἵνα μή διά ὁ ὑπερβολή ὁ ἀποκαλύπτω ἕτερος τις αὐτός λογίζομαι , ὑπέρ ὅς βλέπει·’ ἕτερος δέ , ὅτι , ὁ Σωτήρ εἶπον , οὐ οἶδα πρέπω καί αὐτός εἶπον , οὐ οἶδα ἵνα μή φαίνω δοῦλος εἰμί ὑπέρ ὁ κύριος αὐτός , καί μαθητής ὑπέρ ὁ διδάσκαλος