athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 67
67 . Οὐκοῦν μὴ λεγέσθω θελήματος δημιούργημα ὁ Υἱὸς , ( μηδὲ τὰ Οὐαλεντίνου ἐπεισαγέσθω τῇ ἐκκλησίᾳ , ) ἀλλὰ βουλὴ ζῶσα , καὶ ἀληθῶς φύσει γέννημα , ὡς τοῦ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα . Οὕτω γὰρ καὶ ὁ μὲν Πατὴρ εἴρηκεν , ‘Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν·’ ὁ δὲ Υἱὸς ἀκολούθως , ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’ Εἰ δὲ ὁ Λόγος ἐν καρδίᾳ , ποῦ ἡ βούλησις ; καὶ εἰ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ , ποῦ ἡ θέλησις ; καὶ εἰ ἡ βούλησις αὐτὸς , πῶς ‘ἐν βουλήσειʼ ἡ βουλή ; ἄτοπον γάρ · ἵνα μὴ καὶ ἐν λόγῳ ὁ Λόγος , καὶ ὁ Υἱὸς ἐν υἱῷ , καὶ ἡ Σοφία ἐν σοφίᾳ γίνηται , καθάπερ πολλάκις εἴρηται . Πάντα γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρός · καὶ οὐδὲν ἐν τῷ Πατρὶ πρὸ τοῦ Λόγου · ἀλλʼ ἐν τῷ Λόγῳ καὶ ἡ βούλησις · καὶ δι᾿ αὐτοῦ τὰ τοῦ βουλήματος εἰς ἔργον τελειοῦται , ὡς ἔδειξαν αἱ θεῖαι γραφαί . Ἐβουλόμην δὲ τοὺς ἀσεβεῖς οὕτως εἰς ἀλογίαν πεπτωκότας , καὶ περὶ ‘βουλήσεως’ σκεπτομένους , νῦν ἐρωτῆσαι μηκέτι τὰς τικτούσας αὐτῶν γυναῖκας , ἂς οὗτοι πρότερον ἠρώτων λέγοντες , ‘Εἰ εἶχες υἱὸν , πρὶν γεννήσῃς;’ ἀλλὰ τοὺς πατέρας , καὶ εἰπεῖν αὐτοῖς , ‘Πότερον βουλευόμενοι γίνεσθε πατέρες , ἢ κατὰ φύσιν καὶ τῆς ὑμῶν βουλήσεως ; ἢ τῆς φύσεως καὶ οὐσίας ὑμῶν ἐστιν ὅμοια τὰ τέκνα;’ ἵνα κἂν παρὰ τῶν γονέων ἐντραπῶσι , παῤ ὧν τὸ λῆμμα τῆς ‘γενέσεως’ ἀπῄτησαν , καὶ παῤ ὧν ἤλπισαν ἔχειν τὴν γνῶσιν . Ἀποκριθήσονται γὰρ αὐτοῖς , ὅτι ‘ἃ γεννῶμεν , οὐ τοῦ θελήματος , ἀλλʼ ἡμῶν ἐστιν ὅμοια · οὐδὲ προβουλευσάμενοι γινόμεθα γονεῖς , ἀλλὰ τῆς φύσεως ἴδιόν ἐστι τὸ γεννᾷν · ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς τῶν τεκόντων ἐσμὲν εἰκόνες.’ Ἢ τοίνυν καταγινωσκέτωσαν ἑαυτῶν , καὶ παυέσθωσαν πυνθανόμενοι γυναικῶν περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ , ἢ μανθανέτωσαν παῤ αὐτῶν , ὅτι οὐ ‘βουλήσειʼ γεννᾶται ὁ υἱὸς , ἀλλὰ φύσει καὶ ἀληθείᾳ . Πρέπων δὲ καὶ ἁμόζων τούτοις ὁ ἐξ ἀνθρώπων ἔλεγχος , ἐπειδὴ καὶ ἀνθρώπινα περὶ τῆς θεότητος διαλογίζονται οἱ κακόφρονες . Τί τοίνυν ἔτι μαίνονται οἱ Χριστομάχοι ; καὶ τοῦτο γὰρ αὐτῶν , ὥσπερ οὖν καὶ τὰ ἄλλα προβλήματα , δέδεικται καὶ ἠλέγχθη φαντασία καὶ μυθοπλαστία μόνον ὄντα · καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλουσι , κἂν ὀψέ ποτε θεωρήσαντες εἰς ὅσον ἀφροσύνης πεπτώκασι κρημνὸν , ἀναδῦναι καὶ φυγεῖν ἀπὸ ‘τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος,ʼ νουθετούμενοι παῤ ἡμῶν . Φιλάνθρωπος γὰρ ἡ ἀλήθεια , κράζουσα διαπαντός · ‘Εἰ ἐμοὶ μὴ πιστεύετεʼ διὰ τὴν τοῦ σώματος περιβολὴν , κἂν ‘τοῖς ἔργοις πιστεύσατε , ἵνα γνῶτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ καὶ , ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·’ καὶ , ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ , ἑώρακε τὸν Πατέρα.ʼ Ἀλλ’ ὁ μὲν Κύριος συνήθως φιλανθρωπεύεται , καὶ θέλει πάντας ‘ἀνορθοῦσθαι τοὺς κατεῤῥαγμένους,’ ὡς ‘ἡ αἴνεσιςʼ λέγει τοῦ Δαβίδ · οἱ δὲ ἀσεβεῖς , οὐ θέλοντες ἀκούειν Κυριακῆς φωνῆς , οὐδὲ φέροντες ὁρᾷν τὸν Κύριον ὑπὸ πάντων ὁμολογούμενον Θεὸν καὶ Θεοῦ Υἱὸν , περιέρχονται οἱ ἄθλιοι , ὡς οἱ κάνθαροι , μετὰ τοῦ πατρὸς ἑαυτῶν τοῦ διαβόλου προφάσεις εἰς ἀσέβειαν ζητοῦντες . Ποίας οὖν ἄρα μετὰ ταῦτα πάλιν , ἢ πόθεν εὑρεῖν δυνήσονται , εἰ μὴ ἄρα παρὰ μὲν Ἰουδαίων καὶ τοῦ Καϊάφα δανείσωνται τὰς δυσφημίας , παῤ Ἑλλήνων δὲ λάβωσι τὴν ἀθεότητα ; αἱ γὰρ θεῖαι γραφαὶ τούτοις ἐκλείσθησαν , καὶ πανταχόθεν ἐξ αὐτῶν ἠλέγχθησαν ἄφρονες καὶ Χριστομάχοι .
Lemmas: 67 . οὐκοῦν μή λέγω θέλημα δημιούργημα ὁ υἱός , ( μηδέ ὁ Οὐαλεντῖνος ἐπεισάγω ὁ ἐκκλησία , ) ἀλλά βουλή ζῶ , καί ἀληθής φύσις γέννημα , ὡς ὁ φάος ὁ ἀπαύγασμα . οὕτως γάρ καί ὁ μέν πατήρ εἴρω , Ἐξερεύω ὁ καρδία ἐγώ Λόγος ἀγαθός ὁ δέ υἱός ἀκόλουθος , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐμός εἰμί δέ ὁ Λόγος ἐν Καρδία , ποῦ ὁ βούλησις ; καί εἰμί ὁ υἱός ἐν ὁ πατήρ , ποῦ ὁ θέλησις ; καί εἰμί ὁ βούλησις αὐτός , πῶς ἐν βούλομαι ὁ βουλή ; ἄτοπος γάρ · ἵνα μή καί ἐν λόγος ὁ Λόγος , καί ὁ υἱός ἐν υἱός , καί ὁ Σοφία ἐν σοφία γίγνομαι , καθάπερ πολλάκις εἴρω . Πάν γάρ εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ · καί οὐδείς ἐν ὁ πατήρ πρό ὁ Λόγος · ἀλλά ἐν ὁ Λόγος καί ὁ βούλησις · καί διά αὐτός ὁ ὁ βούλημα εἰς ἔργον τελειόω , ὡς δείκνυμι ὁ θεῖος γραφεύς . βούλομαι δέ ὁ ἀσεβής οὕτως εἰς ἀλογία πίπτω , καί περί βούλησις σκοπέω , νῦν ἐρωτάω μηκέτι ὁ τίκτω αὐτός γυνή , ὅς οὗτος πρότερος ἐρωτάω λέγω , Εἰ ἔχω υἱός , πρίν γεννάω ἀλλά ὁ πατήρ , καί εἶπον αὐτός , Πότερος βουλεύω γίγνομαι πατήρ , ἢ κατά φύσις καί ὁ σύ βούλησις ; ἢ ὁ φύσις καί οὐσία σύ εἰμί ὅμοιος ὁ τέκνα;’ ἵνα κἀν παρά ὁ γονεύς ἐντρέπω , παρά ὅς ὁ λῆμμα ὁ γένεση ἀπαιτέω , καί παρά ὅς ἐλπίζω ἔχω ὁ γνῶσις . ἀποκρίνω γάρ αὐτός , ὅτι ὅς γεννάω , οὖον ὁ θέλημα , ἀλλά ἐγώ εἰμί ὅμοιος · οὐδέ προβουλεύω γίγνομαι γονεύς , ἀλλά ὁ φύσις ἴδιος εἰμί ὁ γεννάω · ἐπεί καί ἐγώ ὁ τίκτω εἰμί εἰκών ἤ τοίνυν καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ , καί παύω πυνθάνομαι γυνή περί ὁ υἱός ὁ Θεός , ἢ μανθάνω παρά αὐτός , ὅτι οὖον ‘βουλήσειʼ γεννάω ὁ υἱός , ἀλλά φύσις καί ἀλήθεια . Πρέπων δέ καί αμοζω οὗτος ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἔλεγχος , ἐπεί καί ἀνθρώπινος περί ὁ θεότης διαλογίζομαι ὁ κακόφρων . τις τοίνυν ἔτι μαίνομαι ὁ Χριστομάχος ; καί οὗτος γάρ αὐτός , ὥσπερ οὖν καί ὁ ἄλλος πρόβλημα , δείκνυμι καί ἐλέγχω φαντασία καί μυθοπλαστία μόνος εἰμί · καί διά οὗτος ὀφείλω , κἀν ὀψέ ποτός θεωρέω εἰς ὅσος ἀφροσύνη πίπτω κρημνός , ἀναδύνω καί φεύγω ἀπό τῆ ὁ διάβολος παγίς νουθετέω παρά ἐγώ . Φιλάνθρωπος γάρ ὁ ἀλήθεια , κράζω διαπαντός · Εἰ ἐγώ μή πιστεύω διά ὁ ὁ σῶμα περιβολή , κἀν τοῖος ἔργον πιστεύω , ἵνα γιγνώσκω ὅτι ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐμός καί , ἐγώ καί ὁ πατήρ εἷς εἰμί καί , ὅς ὁράω ἐγώ , ὁράω ὁ Πατέρας ἀλλά ὁ μέν Κύριος συνήθης φιλανθρωπεύομαι , καί ἐθέλω πᾶς ἀνορθόω ὁ κατεῤῥαγμένους,’ ὡς ἡʹ αἴνεσις λέγω ὁ Δαβίδ · ὁ δέ ἀσεβής , οὖον ἐθέλω ἀκούω κυριακός φωνή , οὐδέ φέρω ὁράω ὁ κύριος ὑπό πᾶς ὁμολογέω θεός καί Θεός υἱός , περιέρχομαι ὁ ἄθλιος , ὡς ὁ κάνθαρος , μετά ὁ πατήρ ἑαυτοῦ ὁ διάβολος πρόφασις εἰς ἀσέβεια ζητέω . Ποίας οὖν ἄρα μετά οὗτος πάλιν , ἢ πόθεν εὑρίσκω δύναμαι , εἰμί μή ἄρα παρά μέν Ἰουδαῖος καί ὁ Καϊάφας δανείζω ὁ δυσφημία , παρά Ἕλλην δέ λαμβάνω ὁ ἀθεότης ; ὁ γάρ θεῖος γραφή οὗτος καλέω , καί πανταχόθεν ἐκ αὐτός ἐλέγχω ἄφρων καί Χριστομάχος .