athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 9
9 . Ἐὰν τοίνυν καὶ ‘μόνος ἀληθινὸς Θεὸς’ ὁ Πατὴρ λέγηται , οὐκ εἰς ἀθέτησιν τοῦ λέγοντος , ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια,’ εἴρηται , ἀλλʼ εἰς ἀναίρεσιν πάλιν τῶν μὴ πεφυκότων εἶναι ἀληθινῶν , οἷός ἐστιν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ τούτου Λόγος . Οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος εὐθὺς συνῆψε , ‘καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν.’ Εἰ δὲ κτίσμα ἦν , οὐκ ἂν συνῆψε , καὶ συνηρίθμησεν ἑαυτὸν τῷ κτίσαντι αὐτόν · ποία γὰρ κοινωνία τῷ ἀληθινῷ καὶ τῷ μὴ ἀληθινῷ ; νῦν δὲ , συνάψας ἑαυτὸν τῷ Πατρὶ , ἔδειξεν ὅτι τῆς φύσεως τοῦ Πατρός ἐστι , καὶ ἔδωκεν ἡμῖν γινώσκειν ὅτι τοῦ ἀληθινοῦ Πατρὸς ἀληθινόν ἐστι γέννημα . Τοῦτο καὶ Ἰωάννης μαθὼν ἐδίδαξε , γράφων ἐν τῇ ἐπιστολῇ , ‘καί ἐσμεν ἐν τῷ ἀληθινῷ , ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ · οὖτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς , καὶ ζωὴ αἰώνιος.’ Καὶ τοῦ μὲν προφήτου περὶ τῆς κτίσεως λέγοντος , ‘ὁ τανύσας τὸν οὐρανὸν μόνος·’ τοῦ δὲ Θεοῦ , ‘Ἐγὼ μόνος τὸν οὐρανὸν ἐξέτεινα·’ παντὶ δῆλον γέγονεν ὅτι ἐν τῷ ‘μόνῳ’ καὶ ὁ τοῦ μόνου σημαίνεται Λόγος , ἐν ᾧ ‘τὰ πάντα ἐγένετο , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν,’ Οὐκοῦν εἰ διὰ τοῦ Λόγου γέγονε , φησὶ δὲ , ‘Ἐγὼ μόνος,᾿ νοεῖται δὲ σὺν τῷ μόνῳ καὶ ὁ Υἱὸς , δι’ οὖ γέγονεν ὁ οὐρανός · οὕτως ἄρα καὶ ἐὰν λέγηται , ‘Εἶς Θεὸς,’ καὶ , ‘ Ἐγὼ μόνος,’ καὶ , ‘Ἐγὼ πρῶτος,’ ἐν τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ καὶ πρώτῳ συνὼν νοεῖται ὁ Λόγος , ὥσπερ ἐν τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα . Τοῦτο δὲ οὐκ ἂν ἐπὶ ἄλλου νοηθείη , εἰ μὴ ἐπὶ μόνου τοῦ Λόγου . Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα πάντα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὑπέστη διὰ τοῦ Υἱοῦ , καὶ πολλὴν ἔχει τῇ φύσει τὴν διάστασιν · αὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι φύσει καὶ ἀληθινὸν γέννημα · διὸ καὶ ὃ προφέρειν ἔδοξαν οἱ ἀνόητοι ῥητὸν , τὸ ‘Ἐγὼ πρῶτος,’ εἰς ἀπολογίαν τῆς αἱρέσεως αὐτῶν , τοῦτο μᾶλλον ἐλέγχει αὐτῶν τὴν κακόνοιαν . Φησὶν ὁ Θεὸς , ‘Ἐγὼ πρῶτος , καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα.’ Εἰ μὲν οὖν ὡς συναριθμούμενος τοῖς μετ’ αὐτὸν λέγεται τούτων ‘πρῶτος,’ ἵνα κἀκεῖνα δεύτερα τούτου ᾖ , ἔσται καθʼ ὑμᾶς τῶν ποιημάτων καὶ αὐτὸς μόνῳ τῷ χρόνῳ προάγων · ἀλλὰ τοῦτο μόνον πᾶσαν ἀσέβειαν ὑπερβάλλει . Εἰ δὲ εἰς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ εἶναι αὐτὸν ἔκ τινος , μηδὲ πρὸ αὐτοῦ τινα , ἀλλʼ αὐτὸν εἶναι τῶν πάντων ἀρχὴν καὶ αἴτιον , καὶ εἰς ἀναίρεσιν τῶν παῤ Ἕλλησι μύθων εἴρηκεν , ‘Ἐγὼ πρῶτος·’ δῆλον ὅτι καὶ τὸ λέγεσθαι τὸν Υἱὸν πρωτότοκον,’ οὐ διὰ τὸ συναριθμεῖσθαι αὐτὸν τῇ κτίσει λέγεται πρωτότοκος , ἀλλʼ εἰς ἀπόδειξιν τῆς τῶν πάντων διὰ τοῦ Υἱοῦ δημιουργίας καὶ υἱοποιήσεως . Καὶ γὰρ ὥσπερ ὁ Πατὴρ ‘πρῶτός’ ἐστιν , οὕτω καὶ αὐτὸς πρῶτος μέν ἐστιν , ὡς εἰκὼν τοῦ πρώτου , καὶ ἐν αὐτῷ ὄντος τοῦ πρώτου , γέννημα δὲ ἐκ τοῦ Πατρός · καὶ ἐν αὐτῷ πᾶσα ἡ κτίσις κτίζεται καὶ υἱοποιεῖται .
Lemmas: 9 . ἐάν τοίνυν καί μόνος ἀληθινός Θεός ὁ πατήρ λέγω , οὐ εἰς ἀθέτησις ὁ λέγω , Ἐγώ εἰμί ὁ ἀλήθεια εἴρω , ἀλλά εἰς ἀναίρεσις πάλιν ὁ μή φύζω εἰμί ἀληθινός , οἷος εἰμί ὁ πατήρ καί ὁ οὗτος Λόγος . οὕτως γάρ καί αὐτός ὁ Κύριος εὐθύς συνάπτω , καί ὅς ἀποστέλλω Ἰησοῦς Χριστός εἰμί δέ κτίσμα εἰμί , οὐ εἄν συνάπτω , καί συναριθμέω ἑαυτοῦ ὁ κτίζω αὐτός · ποῖος γάρ κοινωνία ὁ ἀληθινός καί ὁ μή ἀληθινός ; νῦν δέ , συνάπτω ἑαυτοῦ ὁ πατήρ , δείκνυμι ὅτι ὁ φύσις ὁ πατήρ εἰμί , καί δίδωμι ἐγώ γιγνώσκω ὅτι ὁ ἀληθινός πατήρ ἀληθινός εἰμί γέννημα . οὗτος καί Ἰωάννης μανθάνω διδάσκω , γράφω ἐν ὁ ἐπιστολή , καί εἰμί ἐν ὁ ἀληθινός , ἐν ὁ υἱός αὐτός Ἰησοῦς Χριστός · οὗτος εἰμί ὁ ἀληθινός θεός , καί ζωή αἰώνιος καί ὁ μέν προφήτης περί ὁ κτίσις λέγω , ὅς τανύω ὁ οὐρανός μόνος ὁ δέ Θεός , Ἐγώ μόνος ὁ οὐρανός ἐκτείνω πᾶς δῆλος γίγνομαι ὅτι ἐν ὁ μόνος καί ὁ ὁ μόνος σημαίνω Λόγος , ἐν ὅς τάτος πᾶς γίγνομαι , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ Ἕνος οὐκοῦν εἰμί διά ὁ Λόγος γίγνομαι , φημί δέ , Ἐγώ μόνος,᾿ νοέω δέ σύν ὁ μόνος καί ὁ υἱός , διά οὖον γίγνομαι ὁ οὐρανός · οὕτως ἄρα καί ἐάν λέγω , Εἶς Θεὸς καί , ‘ ἐγώ μόνος καί , Ἐγώ πρῶτος ἐν ὁ εἷς καί μόνος καί πρῶτος σύνειμι νοέω ὁ Λόγος , ὥσπερ ἐν ὁ φάος ὁ ἀπαύγασμα . οὗτος δέ οὐ εἄν ἐπί ἄλλος νοέω , εἰμί μή ἐπί μόνος ὁ Λόγος . ὁ μέν γάρ ἄλλος πᾶς ἐκ ὁ μή εἰμί ὑφίστημι διά ὁ υἱός , καί πολύς ἔχω ὁ φύσις ὁ διάστασις · αὐτός δέ ὁ υἱός ἐκ ὁ πατήρ εἰμί φύσις καί ἀληθινός γέννημα · διό καί ὅς προφέρω δοκέω ὁ ἀνόητος ῥητός , ὁ Ἐγώ πρῶτος εἰς ἀπολογία ὁ αἵρεσις αὐτός , οὗτος μᾶλλον ἔλεγχος αὐτός ὁ κακόνοια . Φησίν ὁ θεός , Ἐγώ πρῶτος , καί ἐγώ μετά ταῦτα.’ εἰμί μέν οὖν ὡς συναριθμέω ὁ μετά αὐτός λέγω οὗτος ‘πρῶτος,’ ἵνα ἐκεῖνος δύο οὗτος εἰμί , εἰμί κατά σύ ὁ ποίημα καί αὐτός μόνος ὁ χρόνος προάγω · ἀλλά οὗτος μόνος πᾶς ἀσέβεια ὑπερβάλλω . εἰμί δέ εἰς ἀπόδειξις ὁ μή εἰμί αὐτός ἐκ τις , μηδέ πρό αὐτός τις , ἀλλά αὐτός εἰμί ὁ πᾶς ἀρχή καί αἴτιος , καί εἰς ἀναίρεσις ὁ παρά Ἕλλην μῦθος εἴρω , Ἐγώ πρῶτος δῆλος ὅτι καί ὁ λέγω ὁ υἱός πρωτότοκος οὖον διά ὁ συναριθμέω αὐτός ὁ κτίζω λέγω πρωτότοκος , ἀλλά εἰς ἀπόδειξις ὁ ὁ πᾶς διά ὁ υἱός δημιουργία καί υιοποιησις . καί γάρ ὥσπερ ὁ πατήρ πῶρος εἰμί , οὗτος καί αὐτός πρῶτος μέν εἰμί , ὡς εἰκών ὁ πρῶτος , καί ἐν αὐτός εἰμί ὁ πρῶτος , γέννημα δέ ἐκ ὁ πατήρ · καί ἐν αὐτός πᾶς ὁ κτίσις κτίζω καί υἱοποιέω .