athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 59
59 . Μετὰ γὰρ τοὺς τοσούτους κατʼ αὐτῶν ἐλέγχους , ἐφʼ οἷς καὶ ὁ διάβολος αὐτὸς ὁ τούτων πατὴρ ἐντραπεὶς ἂν ἀπῆλθεν ὀπίσω , πάλιν ὡς ἀπὸ στρεβλῆς τῆς καρδίας αὐτῶν ἐπινοοῦντες γογγύζουσι , καὶ τοῖς μὲν ψιθυρίζουσι , τοῖς δὲ , ὡς κώνωπες , περιβομβοῦσι λέγοντες , ‘Ἔστω , ταῦτα οὕτως ἑρμηνεύετε , καὶ νικᾶτε τοῖς λογισμοῖς καὶ ταῖς ἀποδείξεσιν · ἀλλὰ δεῖ λέγειν βουλήσει καὶ θελήσει γεγενῆσθαι τὸν Υἱὸν ὑπὸ τοῦ Πατρός.’ Καὶ ἐν τούτῳ γὰρ πολλοὺς ἀπατῶσι , προβαλλόμενοι τὸ βούλημα καὶ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ , Τοῦτο δὲ εἰ μέν τις τῶν ὀρθῶς πιστευόντων ἁπλούστερον ἔλεγεν , οὐδὲν ἦν ὑποπτεῦσαι περὶ τοῦ λεγομένου , νικώσης τῆς ὀρθοδόξου διανοίας τὴν ἁπλουστέραν τῶν ῥημάτων προφοράν · ἐπειδὴ δὲ παῤ αἱρετικῶν ἐστιν ἡ φωνὴ , ὕποπτα δὲ τῶν αἱρετικῶν τὰ ῥήματα , καὶ , ὡς γέγραπται , ‘κυβερνῶσι δὲ ἀσεβεῖς δόλους,’ καὶ , ‘οἱ λόγοι αὐτῶν εἰσι δόλιοι,ʼ κἂν μόνον νεύσωσι , διεφθαρμένην γὰρ ἔχουσι τὴν καρδίαν , φέρε καὶ τοῦτο τὸ λεγόμενον ἐξετάσωμεν , μήπως , ἐπὶ πᾶσιν ἐλεγχθέντες , λοιπὸν , ὡς ὕδραι , καινότερον ἐπενόησαν λεξείδιον , ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης κομψολογίας καὶ πιθανῆς ὑφαρπαγῆς τὴν ἑαυτῶν ἀσέβειαν πάλιν ἄλλως ἐπισπείρωσι . Ταὐτὸν γὰρ σημαίνει ὁ λέγων , ‘βουλήσει γέγονεν ὁ Υἱὸςʼ καὶ ὁ λέγων ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,’ καὶ , ‘ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν ὁ Υἱὸς,’ καὶ , ‘κτίσμα ἐστίν Ἀλλʼ ἐπεὶ ταῦτα λέγοντες ᾐσχύνθησαν , ἑτέρως αὐτὰ πάλιν σημαίνειν ἐπεχείρησαν οἱ δόλιοι , ‘βούλησινʼ προβαλλόμενοι , ὡς τὸ μέλαν αἱ σηπίαι , ἵνʼ ἐν τούτῳ τοὺς μὲν ἀκεραίους σκοτίζωσιν , αὐτοὶ δὲ τῆς ἰδίας αἱρέσεως μὴ ἐπιλάθωνται . Πόθεν γὰρ τὸ βουλήσει καὶ θελήσει,ʼ ἢ ἐκ ποίας γραφῆς τὰ τοιαῦτα πάλιν προφέρουσιν , εἰπάτωσαν οἱ τοῖς ῥήμασιν ὕποπτοι , καὶ τῆς ἀσεβείας ἐφευρεταί . Ὁ μὲν γὰρ Πατὴρ ἀποκαλύπτων ἀπʼ οὐρανοῦ τὸν ἑαυτοῦ Λόγον , ἐδείκνυεν ὅτι ‘οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός·ʼ καὶ διὰ μὲν τοῦ Δαβὶδ ἔλεγεν , ‘Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν·ʼ τῷ δὲ Ἰωάννῃ εἰπεῖν ἐνετείλατο , ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος · καὶ ὁ Δαβὶδ δὲ ψάλλων φησὶν , ὅτι ‘παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς , καὶ ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς · ὅ τε ἀπόστολος γράφει , ‘ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης·’ καὶ πάλιν , ‘ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων·’ καὶ ‘ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου.’
Lemmas: 59 . μετά γάρ ὁ τοσοῦτος κατά αὐτός ἔλεγχος , ἐπί ὅς καί ὁ διάβολος αὐτός ὁ οὗτος πατήρ ἐντρέπω εἄν ἀπέρχομαι ὀπίσω , πάλιν ὡς ἀπό στρεβλός ὁ Καρδία αὐτός ἐπινοέω γογγύζω , καί ὁ μέν ψιθυρίζω , ὁ δέ , ὡς κώνωψ , περιβομβέω λέγω , ‘Ἔστω , οὗτος οὕτως ἑρμηνεύω , καί νικάω ὁ λογισμός καί ὁ ἀπόδειξις · ἀλλά δεῖ λέγω βούλομαι καί ἐθέλω γίγνομαι ὁ υἱός ὑπό ὁ Πατρός.’ καί ἐν οὗτος γάρ πολύς ἀπατάω , προβάλλω ὁ βούλημα καί ὁ θέλημα ὁ Θεός , οὗτος δέ εἰμί μέν τις ὁ ὀρθῶς πιστεύω ἁπλόος λέγω , οὐδείς εἰμί ὑποπτεύω περί ὁ λέγω , Νίκη ὁ ὀρθόδοξος διάνοια ὁ ἁπλόος ὁ ῥῆμα προφορά · ἐπεί δέ παρά αἱρετικός εἰμί ὁ φωνή , ὕποπτος δέ ὁ αἱρετικός ὁ ῥῆμα , καί , ὡς γράφω , κυβερνάω δέ ἀσεβής Ἅδολος καί , ἵημι λόγος αὐτός εἰμί Ἰόλιος κἀν μόνος νέος , διαφθείρω γάρ ἔχω ὁ Καρδία , φέρω καί οὗτος ὁ λέγω ἐξετάζω , μήπως , ἐπί πᾶς ἐλέγχω , λοιπός , ὡς ὕδρα , καινός ἐπινοέω λεξίδιον , ἵνα διά ὁ τοιοῦτος κομψολογία καί πιθανός υφαρπαγή ὁ ἑαυτοῦ ἀσέβεια πάλιν ἄλλως ἐπισπείρω . ταυτός γάρ σημαίνω ὁ λέγω , βούλησις γίγνομαι ὁ Υ΄ καί ὁ λέγω ἦ ποτός ὅτε οὐ αἰνέω καί , ‘ἐξ οὐ εἰμί γίγνομαι ὁ Υἱὸς,’ καί , κτίσμα εἰμί ἀλλά ἐπεί οὗτος λέγω αἰσχύνω , ἑτέρως αὐτός πάλιν σημαίνω ἐπιχειρέω ὁ δόλιος , ‘βούλησινʼ προβάλλω , ὡς ὁ μέλας ὁ σηπία , ἵνα ἐν οὗτος ὁ μέν ἀκέραιος σκοτίζω , αὐτός δέ ὁ ἴδιος αἵρεσις μή ἐπιλανθάνομαι . πόθεν γάρ ὁ βούλομαι καί θελέω ἢ ἐκ Ποίας γραφεύς ὁ τοιοῦτος πάλιν προφέρω , λέγω ὁ ὁ ῥῆμα ὕποπτος , καί ὁ ἀσέβεια ἐφευρετής . ὁ μέν γάρ πατήρ ἀποκαλύπτω ἀπό οὐρανός ὁ ἑαυτοῦ Λόγος , δείκνυμι ὅτι ὕω εἰμί ὁ υἱός ἐγώ ὁ ἀγαπητός καί διά μέν ὁ Δαυίδ λέγω , Ἐξερεύω ὁ καρδία ἐγώ λόγος ἀγαθός ὁ δέ Ἰωάννης εἶπον ἐντέλλω , Ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος · καί ὁ Δαυίδ δέ ψάλλω φημί , ὅτι παρά σύ πηγή ζωή , καί ἐν ὁ φάος σύ ὁράω φάος · ὅς τε ἀπόστολος γράφω , ὅς εἰμί ἀπαύγασμα ὁ δόξης·’ καί πάλιν , ὅς ἐν μορφή Θεός ὑπάρχω καί ὅς εἰμί εἰκών ὁ Θεός ὁ ἀόρατος