athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 28
28 . Ἰουδαϊκῆς τοίνυν οὔσης , καὶ Ἰουδαϊκῆς τῆς ἐκ τοῦ προδότου Ἰούδα τῆς τοιαύτης παρανοίας , ἢ ἐκ φανεροῦ πάλιν ὁμολογείτωσαν ἑαυτοὺς τοῦ Καϊάφα καὶ Ἡρώδου μαθητὰς εἶναι , μὴ σκέποντες τὸν Ἰουδαϊσμὸν τῷ τοῦ Χριστιανισμοῦ ὀνόματι , καὶ ἀρνείσθωσαν τέλεον , καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν , τὴν τοῦ Σωτῆρος ἔνσαρκον παρουσίαν · τοῦτο γὰρ τῆς αἱοέσεως αὐτῶν οἰκεῖον τὸ φρόνημα · ἢ εἰ δεδοίκασιν Ἰουδαΐζειν ἐκ φανεροῦ , καὶ περιτέμνεσθαι , διὰ τὴν πρὸς Κωνστάντιον ἀρέσκειαν καὶ τοὺς ἀπατηθέντας παῤ αὐτῶν , μηδὲ λεγέτωσαν τὰ τῶν Ἰουδαίων · δίκαιον γὰρ ὧν τὰ ὀνόματα παραιτοῦνται , τούτων ἀποστρέφεσθαι καὶ τὸ φρόνημα . Χριστιανοὶ γάρ ἐσμεν , ὦ Ἀρειανοὶ , Χριστιανοί ἐσμεν ἡμεῖς · ἡμῶν τε ἴδιον καλῶς τὰ εὐαγγέλια νοεῖν περὶ τοῦ Σωτῆρος , καὶ μήτε μετὰ Ἰουδαίων λιθάζειν αὐτὸν , ἐὰν περὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀϊδιότητος ἀκούωμεν αὐτοῦ , μήτε μεθʼ ὑμῶν σκανδαλίζεσθαι , ἐφʼ οἷς ἂν , ὡς ἄνθρωπος , ὑπὲρ ἡμῶν ταπεινοῖς φθέγγοιτο ῥήμασιν . Εἰ θέλετε γοῦν καὶ ὑμεῖς γενέσθαι Χριστιανοὶ , ἀπόθεσθε τὴν Ἀρείου μανίαν , τήν τε ἀκοὴν ὑμῶν τὴν ῥυπωθεῖσαν ἀπὸ τῶν βλασφήμων ῥημάτων ἀπονίψασθε τοῖς τῆς εὐσεβείας λόγοις , γινώσκοντες ὡς παυόμενοι τοῦ εἶναι Ἀρειανοὶ , παύσεσθε καὶ τῆς τῶν νῦν Ἰουδαίων κακοφροκύνης , εὐθύς τε ὡς ἀπὸ σκότους ἡ ἀλήθεια ὑμῖν λάμψει · καὶ οὐκέτι μὲν ἡμῖν ὀνειδίσετε , ὡς ‘δύο ἀΐδιαʼ λέγουσιν , ἐπιγνώσεσθε δὲ καὶ ὑμεῖς , ὅτι τε ἀληθινὸς καὶ φύσει Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ ὁ Κύριος , καὶ οὐχ ἀπλῶς ἀΐδιος , ἀλλὰ τῇ τοῦ Πατρὸς ἀϊδιότητι συνὼν γινώσκεται . Ἔστι γὰρ λεγόμενα ‘ἀΐδια,’ ὦν αὐτὸς δημιουργός ἐστιν · ἐν γὰρ τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ ψαλμῷ γέγραπται · ‘Ἄρατε πύλας , οἱ ἄρχοντες , ὑμῶν , καὶ ἐπάρθητε , πύλαι αἰώνιοι.’ Δῆλον δέ ἐστιν ὅτι διʼ αὐτοῦ καὶ ταῦτα γέγονεν · εἰ δὲ καὶ τῶν αἰωνίων αὐτός ἐστι δημιουργὸς , τίς ἡμῶν ἔτι λοιπὸν ἀμφιβάλλειν δυνήσεται , ὅτι καὶ τούτων τῶν ἀϊδίων ἀνώτερός ἐστι , καὶ οὐ τοσοῦτον ἐκ τοῦ ἀϊδίου γνωρίζεται Κύριος , ὅσον ὅτι Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ ; Υἱὸς γὰρ ὢν , ἀχώριστός ἐστι τοῦ Πατρὸς , καὶ οὐκ ‘ἦν ὅτε οὐκ ἦν,’ ἀλλʼ ἀεὶ ἦν · καὶ εἰκὼν καὶ ἀπαύγασμα ὢν τοῦ Πατρὸς , ἔχει καὶ τὴν ἀϊδιότητα τοῦ Πατρός . Ὅπως μὲν οὖν ἠλέγχθησαν κακῶς νοοῦντες ἃ προεφασίζοντο ῥητὰ , δυνατόν πως ἐκ τῶν ἔμπροσθεν δι᾿ ὀλίγων εἰρημένων καταμαθεῖν · ὅτι δὲ καὶ ἐν οἷς πάλιν προφασίζονται νῦν ἐκ τῶν εὐαγγελίων , γνωρίζονται σαθρὰν ἔχοντες τὴν διάνοιαν , ῥᾴδιόν ἐστι συνιδεῖν , ἐὰν μάλιστα καὶ νῦν τὸν σκοπὸν τῆς καθʼ ἡμᾶς τοὺς Χριστιανοὺς πίστεως λάβωμεν , καὶ τούτῳ ὥσπερ κανόνι χρησάμενοι , ‘προσέχωμεν,’ ὡς εἷπεν ὁ ἀπόστολος , ‘τῇ ἀναγνώσει τῆς θεοπνεύστου γραφῆς.’ Οἱ γὰρ Χριστομάχοι , τοῦτον ἀγνοήσαντες , ‘ἐπλανήθησαν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας,’ καὶ ‘προσέκοψαν τῷ λίθῳ τοῦ προσκόμματος,ʼ φρονοῦντες ‘παῤ ὃ δεῖ φρονεῖν.’
Lemmas: 28 . Ἰουδαϊκός τοίνυν εἰμί , καί Ἰουδαϊκός ὁ ἐκ ὁ προδότης Ἰούδας ὁ τοιοῦτος παράνοια , ἢ ἐκ φανερός πάλιν ὁμολογέω ἑαυτοῦ ὁ Καϊάφας καί Ἡρώδης μαθητής εἰμί , μή σκέπω ὁ Ἰουδαϊσμός ὁ ὁ χριστιανισμός ὄνομα , καί ἀρνέομαι τελέω , καθά καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , ὁ ὁ Σωτήρ ἔνσαρκος παρουσία · οὗτος γάρ ὁ αἱοέσεως αὐτός οἰκέω ὁ φρόνημα · ἢ εἰμί δείδω Ἰουδαίζω ἐκ φανερός , καί περιτέμνω , διά ὁ πρός Κωνστάντιος ἀρέσκεια καί ὁ ἀπατάω παρά αὐτός , μηδέ λέγω ὁ ὁ Ἰουδαῖος · Δίκαιος γάρ ὅς ὁ ὄνομα παραιτέομαι , οὗτος ἀποστρέφω καί ὁ φρόνημα . Χριστιανός γάρ εἰμί , εἰμί Ἀρειανός , Χριστιανός εἰμί ἐγώ · ἐγώ τε ἴδιος καλῶς ὁ εὐαγγέλιον νοέω περί ὁ Σωτήρ , καί μήτε μετά Ἰουδαῖος λιθάζω αὐτός , ἐάν περί ὁ θεότης καί ὁ ἀιδιότης ἀκούω αὐτός , μήτε μετά σύ σκανδαλίζω , ἐπί ὅς εἄν , ὡς ἄνθρωπος , ὑπέρ ἐγώ ταπεινός φθέγγομαι ῥῆμα . εἰμί ἐθέλω γοῦν καί σύ γίγνομαι Χριστιανός , ἀποτίθημι ὁ Ἄρειος μανία , ὁ τε ἀκοή σύ ὁ ῥυπάω ἀπό ὁ βλάσφημος ῥῆμα ἀπονίπτω ὁ ὁ εὐσέβεια λόγος , γιγνώσκω ὡς παύω ὁ εἰμί Ἀρειανός , παύω καί ὁ ὁ νῦν Ἰουδαῖος κακοφροκυνεω , εὐθύς τε ὡς ἀπό σκότος ὁ ἀλήθεια σύ λάμπω · καί οὐκέτι μέν ἐγώ ονειδίζω , ὡς δύος ἀΐδιος λέγω , ἐπιγιγνώσκω δέ καί σύ , ὅτι τε ἀληθινός καί φύσις υἱός εἰμί ὁ Θεός ὁ Κύριος , καί οὐ ἀπλόος ἀΐδιος , ἀλλά ὁ ὁ πατήρ ἀιδιότης σύνειμι γιγνώσκω . εἰμί γάρ λέγω ἀΐδιος οὖν αὐτός δημιουργός εἰμί · ἐν γάρ ὁ εἰκοστός τρίτος ψαλμός γράφω · Ἄρατος πύλη , ὁ ἄρχω , σύ , καί ἐπαίρω , Πύλαι αἰώνιος Δῆλος δέ εἰμί ὅτι διά αὐτός καί οὗτος γίγνομαι · εἰμί δέ καί ὁ αἰώνιος αὐτός εἰμί δημιουργός , τίς ἐγώ ἔτι λοιπός ἀμφιβάλλω δύναμαι , ὅτι καί οὗτος ὁ ἀΐδιος ἀνώτερος εἰμί , καί οὖον τοσοῦτος ἐκ ὁ ἀΐδιος γνωρίζω Κύριος , ὅσος ὅτι υἱός εἰμί ὁ Θεός ; υἱός γάρ εἰμί , ἀχώριστος εἰμί ὁ πατήρ , καί οὐ ἦ ὅτε οὐ αἰνέω ἀλλά ἀεί εἰμί · καί εἰκών καί ἀπαύγασμα εἰμί ὁ πατήρ , ἔχω καί ὁ ἀιδιότης ὁ πατήρ . ὅπως μέν οὖν ἐλέγχω κακῶς νοέω ὁ προφασίζομαι ῥητός , δυνατός πως ἐκ ὁ ἔμπροσθεν διά ὀλίγος εἴρω καταμανθάνω · ὅτι δέ καί ἐν ὅς πάλιν προφασίζομαι νῦν ἐκ ὁ εὐαγγέλιον , γνωρίζω σαθρός ἔχω ὁ διάνοια , ῥᾴδιος εἰμί συνοράω , ἐάν μάλιστα καί νῦν ὁ σκοπός ὁ κατά ἐγώ ὁ Χριστιανός πίστις λαμβάνω , καί οὗτος ὥσπερ κανών χράω , ‘προσέχωμεν,’ ὡς ἕπω ὁ ἀπόστολος , τῆ ἀναγιγνώσκω ὁ θεόπνευστος γραφεύς ὁ γάρ Χριστομάχος , οὗτος ἀγνοέω , πλανάω ἀπό ὁ ὁδός ὁ ἀλήθεια καί προσκόπτω ὁ λίθος ὁ πρόσκομμα φρονέω ‘παῤ ὅς δεῖ φρονέω