athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 66
66 . Ἆῤ οὖν ἐπεὶ φύσει καὶ μὴ ἐκ βουλήσεώς ἐστιν ὁ Υἱὸς , ἤδη καὶ ἀθέλητός ἐστι τῷ Πατρὶ , καὶ ‘μὴ βουλομένουʼ τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός ; οὐμενοῦν · ἀλλὰ καὶ θελόμενός ἐστιν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς , καὶ , ὡς αὐτός φησιν , ‘ὁ Πατὴρ φιλεῖ τὸν Υἱὸν , καὶ πάντα δείκνυσιν αὐτῷ . Ὡς γὰρ τὸ εἶναι ἀγαθὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως μὲν ἤρξατο , οὐ μὴν ἀβουλήτως καὶ ἀθελήτως ἐστὶν ἀγαθὸς ( ὃ γάρ ἐστι , τοῦτο καὶ θελητόν ἐστιν αὐτῷ ) , οὕτω καὶ τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν , εἰ καὶ μὴ ἐκ βουλήσεως ἤρξατο , ἀλλʼ οὐκ ἀθέλητον , οὐδὲ παρὰ γνώμην ἐστὶν αὐτῷ . Ὥσπερ γὰρ τῆς ἰδίας ὑποστάσεώς ἐστι θελητὴς , οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς , ἴδιος ὢν αὐτοῦ τῆς οὐσίας , οὐκ ἀθέλητός ἐστιν αὐτῷ , Θελέσθω καὶ φιλείσθω τοίνυν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρός · καὶ οὕτω τὸ ‘θέλεινʼ καὶ τὸ ‘μὴ ἀβούλητονʼ τοῦ Θεοῦ τις εὐσεβῶς λογιζέσθω . Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς τῇ θελήσει ᾗ θέλεται παρὰ τοῦ Πατρὸς , ταύτῃ καὶ αὐτὸς ἀγαπᾶ , καὶ θέλει , καὶ τιμᾷ τὸν Πατέρα · καὶ ἕν ἐστι θέλημα τὸ ἐκ Πατρὸς ἐν Υἱῷ , ὡς καὶ ἐκ τούτου θεωρεῖσθαι τὸν Υἱὸν ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ τὸν Πατέρα ἐν τῷ Υἱῷ . Μὴ μέντοι κατὰ Οὐαλεντῖνον προηγουμένην τις ‘βούλησιν ἐπεισαγέτω , μηδὲ μέσον τις ἑαυτὸν ὠθείτω τοῦ μόνου Πατρὸς πρὸς τὸν μόνον Λόγον , προφάσει τοῦ ‘βουλεύεσθαι·’ μαίνοιτο γὰρ ἄν τις , μεταξὺ τιθεὶς Πατρὸς καὶ Υἱοῦ ‘βούλησινʼ καὶ σκέψιν . Καὶ γὰρ ἕτερόν ἐστι λέγειν , ‘βουλήσει γέγονεν·’ ἕτερον δὲ , ὅτι ‘ἴδιον ὄντα φύσει τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἀγαπᾷ καὶ θέλει αὐτόν.’ Τὸ μὲν γὰρ λέγειν , ‘ἐκ βουλήσεως γέγονε , πρῶτον μὲν τὸ μὴ εἶναί ποτε τοῦτον σημαίνει · ἔπειτα δὲ , καὶ τὴν ἐπʼ ἄμφω ῥοπὴν ἔχει , καθάπερ εἴρηται · ὥστε δύνασθαί τινα νοεῖν ὅτι ἠδύνατο καὶ μὴ βούλεσθαι τὸν Υἱόν . Ἐπὶ Υἱοῦ δὲ λέγειν , ‘ἡδύνατο καὶ μὴ εἶναι,’ δυσσεβές ἐστι καὶ φθάνον εἰς τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν τὸ τόλμημα · εἴγε τὸ ἴδιον αὐτῆς ἡδύνατο μὴ εἶναι · ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ ἐλέγετο , ‘ἠδύνατο καὶ μὴ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Πατήρ.’ Ἀλλʼ ὥσπερ ἀγαθὸς ἀεὶ καὶ τῇ φύσει , οὕτως ἀεὶ γεννητικὸς τῇ φύσει ὁ Πατήρ · τὸ δὲ λέγειν , ‘ὁ Πατὴρ θέλει τὸν Υἱὸν,ʼ καὶ , ‘ὁ Λόγος θέλει τὸν Πατέρα,ʼ οὐ ‘βούλησιν προηγουμένηνʼ δείκνυσιν , ἀλλὰ φύσεως γνησιότητα , καὶ οὐσίας ἰδιότητα καὶ ὁμοίωσιν γνωρίζει . Ὡς γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπαυγάσματος ἄν τις εἴποι καὶ τοῦ φωτὸς , ὅτι τὸ ἀπαύγασμα οὐκ ἔχει μὲν ‘βούλησιν προηγουμένην ἐν τῷ φωτὶ , ἔστι δὲ φύσει αὐτοῦ γέννημα , θελόμενον παρὰ τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ γεννήσαντος αὐτὸ , οὐκ ἐν σκέψει βουλήσεως , ἀλλὰ φύσει καὶ ἀληθείᾳ · οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ὀρθῶς ἄν τις εἴποι ὅτι ὁ Πατὴρ ἀγαπὰ καὶ θέλει τὸν Υἱὸν , καὶ ὁ Υἱὸς ἀγαπᾷ καὶ θέλει τὸν Πατέρα .
Lemmas: 66 . ἆρα οὖν ἐπεί φύσις καί μή ἐκ βούλησις εἰμί ὁ υἱός , ἤδη καί αθέλητος εἰμί ὁ πατήρ , καί μή βούλομαι ὁ πατήρ εἰμί ὁ υἱός ; οὐμενοῦν · ἀλλά καί θέλω εἰμί ὁ υἱός παρά ὁ πατήρ , καί , ὡς αὐτός φημί , ὅς πατήρ φιλέω ὁ υἱός , καί πᾶς δείκνυμι αὐτός . ὡς γάρ ὁ εἰμί ἀγαθός οὐ ἐκ βούλησις μέν ἄρχω , οὖον μήv ἀβούλητος καί ἀθέλητος εἰμί ἀγαθός ( ὅς γάρ εἰμί , οὗτος καί ἐθέλω εἰμί αὐτός ) , οὗτος καί ὁ εἰμί ὁ υἱός , εἰμί καί μή ἐκ βούλησις ἄρχω , ἀλλά οὐ ἀθελέω , οὐδέ παρά γνώμη εἰμί αὐτός . ὥσπερ γάρ ὁ ἴδιος ὑπόστασις εἰμί θελητής , οὕτως καί ὁ υἱός , ἴδιος εἰμί αὐτός ὁ οὐσία , οὐ αθέλητος εἰμί αὐτός , θέλω καί φιλέω τοίνυν ὁ υἱός παρά ὁ πατήρ · καί οὗτος ὁ ‘θέλεινʼ καί ὁ μή ἀβούλητος ὁ Θεός τις εὐσεβής λογίζομαι . καί γάρ ὁ υἱός ὁ ἐθέλω ὅς θέλω παρά ὁ πατήρ , οὗτος καί αὐτός ἀγαπάω , καί ἐθέλω , καί τιμάω ὁ πατήρ · καί εἷς εἰμί θέλημα ὁ ἐκ πατήρ ἐν υἱός , ὡς καί ἐκ οὗτος θεωρέω ὁ υἱός ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ὁ υἱός . μή μέντοι κατά Οὐαλεντῖνος προηγούμενος τις βούλησις ἐπεισάγω , μηδέ μέσος τις ἑαυτοῦ ὠθέω ὁ μόνος πατήρ πρός ὁ μόνος Λόγος , πρόφασις ὁ βουλεύω μαίνομαι γάρ ἄν τις , μεταξύ τίθημι πατήρ καί υἱός ‘βούλησινʼ καί σκέψις . καί γάρ ἕτερος εἰμί λέγω , βούλησις γέγονεν·’ ἕτερος δέ , ὅτι ἴδιον εἰμί φύσις ὁ υἱός αὐτός ἀγαπάω καί ἐθέλω αὐτός ὁ μέν γάρ λέγω , ἐκ βούλησις γίγνομαι , πρῶτος μέν ὁ μή εἰμί ποτός οὗτος σημαίνω · ἔπειτα δέ , καί ὁ ἐπί ἄμφω ῥοπή ἔχω , καθάπερ εἴρω · ὥστε δύναμαι τις νοέω ὅτι δύναμαι καί μή βούλομαι ὁ υἱός . ἐπί υἱός δέ λέγω , ἡδύνω καί μή εἶμαι δυσσεβής εἰμί καί φθάνω εἰς ὁ ὁ πατήρ οὐσία ὁ τόλμημα · εἰ ὁ ἴδιος αὐτός ἡδύνω μή εἰμί · ὅμοιος γάρ ὡς εἰμί λέγω , ἀδύναμαι καί μή εἰμί ἀγαθός ὁ Πατήρ ἀλλά ὥσπερ ἀγαθός ἀεί καί ὁ φύσις , οὕτως ἀεί γεννητικός ὁ φύσις ὁ Πατήρ · ὁ δέ λέγω , ὅς πατήρ ἐθέλω ὁ Υἱὸν,ʼ καί , ὅς Λόγος ἐθέλω ὁ Πατέρας οὖον βούλησις προηγέομαι δείκνυμι , ἀλλά φύσις γνησιότης , καί οὐσία ἰδιότης καί ὁμοίωσις γνωρίζω . ὡς γάρ καί ἐπί ὁ ἀπαύγασμα ἄν τις εἶπον καί ὁ φάος , ὅτι ὁ ἀπαύγασμα οὐ ἔχω μέν βούλησις προηγούμενος ἐν ὁ φάος , εἰμί δέ φύσις αὐτός γέννημα , θέλω παρά ὁ φάος ὁ καί γεννάω αὐτός , οὐ ἐν σκέψις βούλησις , ἀλλά φύσις καί ἀλήθεια · οὗτος καί ἐπί ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ὀρθῶς ἄν τις εἶπον ὅτι ὁ πατήρ ἀγαπάω καί ἐθέλω ὁ υἱός , καί ὁ υἱός ἀγαπάω καί ἐθέλω ὁ πατήρ .