athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 57
57 . Περὶ δὲ τοῦ λέγειν αὐτὸν , ‘εἰ δυνατὸν , παρελθέτω τὸ ποτήριον,’ μάθετε πῶς ταῦτα εἰρηκὼς ἐπετίμα τῷ Πέτρῳ , λέγων , οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.’ Ἤθελε γὰρ ὃ παρῃτεῖτο , καὶ διὰ τοῦτʼ ἦν ἐλθών · ἀλλὰ τοῦ μὲν ἦν τὸ θέλειν , ( ἐπὶ τοῦτο γὰρ ἦλθε ) τῆς δὲ σαρκὸς ἦν τὸ δειλιᾷν · διὸ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔλεγε τὴν τοιαύτην φωνήν . Καὶ ἀμφότερα πάλιν παρὰ τοῦ αὐτοῦ ἐλέγετο , ἵνα δείξῃ ὅτι Θεὸς ἦν θέλων μὲν αὐτὸς , γενόμενος δὲ ἄνθρωπος εἶχε δειλιῶσαν τὴν σάρκα , διʼ ἣν συνεκέρασε τὸ ἑαυτοῦ θέλημα τῇ ἀνθρωπίνῃ ἀσθενείᾳ , ἵνα καὶ τοῦτο πάλιν ἀφανίσας , θαῤῥαλέον τὸν ἄνθρωπον πάλιν πρὸς τὸν θάνατον κατασκευάσῃ . Ἰδοὺ γοῦν πρᾶγμα παράδοξον ἀληθῶς · ὃν ὡς κατὰ δειλίαν λαλεῖν νομίζουσιν οἱ Χριστομάχοι , οὗτος τῇ νομιζομένῃ δειλίᾳ θαῤῥαλέους καὶ ἀφόβους τοὺς ἀνθρώπους κατεσκεύαζεν . Οἱ γοῦν μακάριοι ἀπόστολοι μετʼ αὐτὸν οὕτως ἐκ τῶν τοιούτων φωνῶν κατεφρόνουν τοῦ θανάτου , ὡς μηδὲ φροντίζειν τῶν ‘ἀνακρινόντωνʼ αὐτοὺς , ἀλλὰ λέγειν , ‘Πειθαρχεῖν δεῖ Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις·’ οἵ τε ἄλλοι ἅγιοι μάρτυρες οὕτως ἐθάῤῥουν , ὡς μᾶλλον νομίζειν αὐτοὺς εἰς ζωὴν μεταβαίνειν , ἢ θάνατον ὑπομένειν . Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον τῶν μὲν θεραπόντων τοῦ Λόγου θαυμάζειν τὴν ἀνδρείαν , αὐτὸν δὲ τὸν Λόγον λέγειν δειλιᾷν , διʼ ὃν κἀκεῖνοι τοῦ θανάτου κατεφρόνησαν ; Ἐκ δὲ τῆς τῶν ἁγίων μαρτύρων καρτερικωτάτης προθέσεως καὶ ἀνδρείας δείκνυται , ὡς οὐκ ἦν ἡ θεότης δειλιῶσα , ἀλλὰ τὴν ἡμῶν δειλίαν ἦν ἀφαιρούμενος ὁ Σωτήρ . Ὡς γὰρ τὸν θάνατονʼ θανάτῳ ‘κατήργησε,’ καὶ ἀνθρωπίνως πάντα τὰ ἀνθρώπινα , οὕτω τῇ νομιζομένῃ δειλίᾳ τὴν ἡμῶν δειλίαν ἀφῃρεῖτο , καὶ πεποίηκε μηκέτι φοβεῖσθαι τοὺς ἀνθρώπους τὸν θάνατον . Ἔλεγεν οὖν ταῦτα καὶ ἅμα ἐποίει . Ἀνθρώπινα μὲν γὰρ ἦν τὸ λέγειν , ‘παρελθέτω τὸ ποτήριον,ʼ καὶ , ‘ἵνα τί με ἐγκατέλιπες θεϊκῶς δὲ ὁ αὐτὸς ἐποίει τὸν ἥλιον ἐκλείπειν , καὶ τοὺς νεκροὺς ἐγείρεσθαι . Πάλιν τε λέγων ἀνθρωπίνως , ‘νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται,ʼ ἔλεγε καὶ θεϊκῶς , ‘ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου , καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν Τὸ μὲν γὰρ ταράττεσθαι τῆς σαρκὸς ἴδιον ἦν , τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναι καὶ λαβεῖν , ὅτε βούλεται , τὴν ψυχὴν , οὐκέτι τοῦτο ἴδιον ἀνθρώπων , ἀλλὰ τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεώς ἐστιν . Ἄνθρωπος γὰρ οὐ κατʼ ἰδίαν ἐξουσίαν , ἀλλʼ ἀνάγκῃ φύσεως καὶ μὴ θέλων ἀποθνήσκει · ὁ δὲ Κύριος , ἀθάνατος αὐτὸς ὢν , σάρκα δὲ θνητὴν ἔχων , ἐπʼ ἐξουσίας εἶχεν , ὡς Θεὸς , ἀπὸ τοῦ σώματος χωρισθῆναι , καὶ τοῦτο πάλιν ἀναλαβεῖν , ὅτε βούλεται . Περὶ τούτου καὶ Δαβὶδ ψάλλει · ‘οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην , οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν·’ Ἔπρεπε γὰρ φθαρτὴν οὖσαν τὴν σάρκα μηκέτι κατὰ τὴν ἑαυτῆς φύσιν μένειν θνητὴν , ἀλλὰ διὰ τὸν ἐνδυσάμενον αὐτὴν Λόγον ἄφθαρτον διαμένειν . Ὡς γὰρ αὐτὸς , γενόμενος ἐν τῷ ἡμῶν σώματι , τὰ ἡμῶν ἐμιμήσατο , οὕτως ἡμεῖς δεξάμενοι αὐτὸν , τῆς παῤ ἐκείνου μεταλαμβάνομεν ἀθανασίας .
Lemmas: 57 . περι δέ ὁ λέγω αὐτός , ἰάομαι δυνατός , παρέρχομαι ὁ ποτήριον μανθάνω πῶς οὗτος ἐρῶ ἐπιτιμάω ὁ Πέτρος , λέγω , οὖον φρονέω ὁ ὁ Θεός , ἀλλά ὁ ὁ ἀνθρώπων.’ Ἤθελος γάρ ὅς παραιτέομαι , καί διά οὗτος εἰμί ἔρχομαι · ἀλλά ὁ μέν εἰμί ὁ ἐθέλω , ( ἐπί οὗτος γάρ ἔρχομαι ) ὁ δέ σάρξ εἰμί ὁ δειλία · διό καί ὡς ἄνθρωπος λέγω ὁ τοιοῦτος φωνή . καί ἀμφότερος πάλιν παρά ὁ αὐτός λέγω , ἵνα δείκνυμι ὅτι θεός εἰμί ἐθέλω μέν αὐτός , γίγνομαι δέ ἄνθρωπος ἔχω δειλιάω ὁ σάρξ , διά ὅς συγκεράννυμι ὁ ἑαυτοῦ θέλημα ὁ ἀνθρώπινος ἀσθένεια , ἵνα καί οὗτος πάλιν ἀφανίζω , θαρραλέος ὁ ἄνθρωπος πάλιν πρός ὁ θάνατος κατασκευάζω . ἰδέ γοῦν πρᾶγμα παράδοξος ἀληθής · ὅς ὡς κατά δειλία λαλέω νομίζω ὁ Χριστομάχος , οὗτος ὁ νομίζω δειλία θαρραλέος καί ἄφοβος ὁ ἄνθρωπος κατασκευάζω . ὁ γοῦν μακάριος ἀπόστολος μετά αὐτός οὕτως ἐκ ὁ τοιοῦτος φωνή καταφρονέω ὁ θάνατος , ὡς μηδέ φροντίζω ὁ ἀνακρίνω αὐτός , ἀλλά λέγω , Πειθαρχέω δεῖ Θεός μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις·’ ὁ τε ἄλλος ἅγιος μάρτυς οὕτως θαρσέω , ὡς μᾶλλον νομίζω αὐτός εἰς ζωή μεταβαίνω , ἢ θάνατος ὑπομένω . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος ὁ μέν θεράπων ὁ Λόγος θαυμάζω ὁ ἀνδρεῖος , αὐτός δέ ὁ Λόγος λέγω δειλία , διά ὅς ἐκεῖνος ὁ θάνατος καταφρονέω ; ἐκ δέ ὁ ὁ ἅγιος μάρτυς καρτερικός πρόθεσις καί ἀνδρεῖος δείκνυμι , ὡς οὐ εἰμί ὁ θεότης δειλιάω , ἀλλά ὁ ἐγώ δειλία εἰμί ἀφαιρέω ὁ Σωτήρ . ὡς γάρ ὁ θάνατος θάνατος ‘κατήργησε,’ καί ἀνθρώπινος πᾶς ὁ ἀνθρώπινος , οὗτος ὁ νομίζω δειλία ὁ ἐγώ δειλία ἀφαιρέω , καί ποιέω μηκέτι φοβέω ὁ ἄνθρωπος ὁ θάνατος . λέγω οὖν οὗτος καί ἅμα ποιέω . ἀνθρώπινος μέν γάρ εἰμί ὁ λέγω , παρέρχομαι ὁ ποτήριον καί , ἵνα τίς ἐγώ ἐγκαταλείπω θεῖος δέ ὁ αὐτός ποιέω ὁ ἥλιος ἐκλείπω , καί ὁ νεκρός ἐγείρω . πάλιν τε λέγω ἀνθρώπινος , ‘νῦν ὁ ψυχή ἐγώ ταράσσω λέγω καί θεῖος , ἐξουσία ἔχω τίθημι ὁ Ψυχή ἐγώ , καί ἐξουσία ἔχω πάλιν λαμβάνω αὐτός ὁ μέν γάρ ταράσσω ὁ σάρξ ἴδιος εἰμί , ὁ δέ ἐξουσία ἔχω τίθημι καί λαμβάνω , ὅτε βούλομαι , ὁ ψυχή , οὐκέτι οὗτος ἴδιος ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ ὁ Λόγος δύναμις εἰμί . Ἄνθρωπος γάρ οὖον κατά ἴδιος ἐξουσία , ἀλλά ἀνάγκη φύσις καί μή ἐθέλω ἀποθνήσκω · ὁ δέ Κύριος , ἀθάνατος αὐτός εἰμί , σάρξ δέ θνητός ἔχω , ἐπί ἐξουσία ἔχω , ὡς θεός , ἀπό ὁ σῶμα χωρίζω , καί οὗτος πάλιν ἀναλαμβάνω , ὅτε βούλομαι . περι οὗτος καί Δαυίδ ψάλλω · οὐ ἐγκαταλείπω ὁ Ψυχή ἐγώ εἰς ᾍδης , οὐδέ δίδωμι ὁ ὅσιος σύ ὁράω διαφθοράν·’ πρέπω γάρ φθαρτός εἰμί ὁ σάρξ μηκέτι κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις μένω θνητός , ἀλλά διά ὁ ἐνδύω αὐτός Λόγος ἄφθαρτος διαμένω . ὡς γάρ αὐτός , γίγνομαι ἐν ὁ ἐγώ σῶμα , ὁ ἐγώ μιμέομαι , οὕτως ἐγώ δέχομαι αὐτός , ὁ παρά ἐκεῖνος μεταλαμβάνω ἀθανασία .