athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 44
44 . Διὰ τοῦτο καὶ περὶ ἀγγέλων λέγων , οὐκ εἴρηκεν ἐπαναβαίνων , ὅτι ‘οὐδὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον·ʼ ἀλλʼ ἐσιώπησε , δεικνὺς κατὰ δύο ταῦτα , ὅτι εἰ τὸ Πνεῦμα οἶδεν , πολλῷ μᾶλλον ὁ Λόγος , Λόγος ἐστὶν , οἶδε , παῤ οὗ καὶ τὸ Πνεῦμα λαμβάνει · καὶ ὅτι , περὶ τοῦ Πνεύματος σιωπήσας , φανερὸν πεποίηκεν ὅτι περὶ τῆς ἀνθρωπίνης αὐτοῦ λειτουργίας ἔλεγεν , ‘οὐδὲ ὁ Υἱός.’ Καὶ τούτου τεκμήριον , ὅτι , ἀνθρωπίνως εἰρηκὼς , ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἷδε,’ δείκνυσιν ὅμως θεϊκῶς ἑαυτὸν τὰ πάντα εἰδότα , Ὃν γὰρ λέγει Υἱὸν τὴν ἡμέραν μὴ εἰδέναι , τοῦτον εἰδέναι λέγει τὸν Πατέρα · ‘οὐδεὶςʼ γὰρ , φησὶ , ‘γινώσκει τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱός.’ Πᾶς δὲ πλὴν τῶν Ἀρειανῶν συνομολογήσειεν ὡς ὁ τὸν Πατέρα γινώσκων πολλῷ μᾶλλον οἶδε τῆς κτίσεως τὸ ὅλον · ἐν δὲ τῷ ὅλῳ καὶ τὸ τέλος ἐστὶ ταύτης . Καὶ εἰ ἤδη δὲ ὥρισται ἡ ἡμέρα καὶ ἡ ὥρα παρὰ τοῦ Πατρὸς , δῆλόν ἐστιν ὅτι διὰ τοῦ Υἱοῦ ὥρισται , καὶ οἶδεν αὐτὸς τὸ διʼ αὐτοῦ ὁρισθέν . Οὐδὲν γάρ ἐστιν ὃ μὴ διὰ Υἱοῦ γέγονέ τε καὶ ὥρισται · οὐκοῦν αὐτὸς , δημιουργὸς ὢν τοῦ παντὸς , οἶδεν ὁποῖον καὶ ὁπόσον , καὶ ἕως τίνος αὐτὸ γενέσθαι βεβούληται ὁ Πατήρ · ἐν δὲ τῷ πόσῳ καὶ μέχρι τίνος ἐστὶν ἡ τούτων ἀλλαγή . Πάλιν τε εἰ ‘πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ ἐστιν,’ ( τοῦτο γὰρ αὐτὸς εἴρηκε · ) τοῦ δὲ Πατρός ἐστι τὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν , δῆλον ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς οἴδεν , ἴδιον ἔχων καὶ τοῦτο ἐκ τοῦ Πατρός . Καὶ πάλιν , εἰ ὁ Υἱὸς ‘ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ’ οἶδε δὲ ὁ Πατὴρ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν , φανερὸν ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς , ἐν τῷ Πατρὶ ὢν καὶ εἰδὼς τὰ ἐν τῷ Πατρὶ , οἶδε καὶ αὐτὸς τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν . Εἰ δὲ καὶ εἰκών ἐστιν ἀληθινὴ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς , οἶδε δὲ ὁ Πατὴρ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν , δῆλον ὅτι καὶ τοῦ εἰδέναι ταῦτα τὴν ὁμοιότητα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ἔχει . Καὶ οὐ θαυμαστὸν , εἰ δι᾿ οὗ ‘τὰ πάντα γέγονε , καὶ ἐν ᾧ ‘συνέστηκεʼτὰ ὅλα , οἶδεν αὐτὸς τὰ γενόμενα , καὶ πότε τούτων ἑκάστου καὶ κοινῇ τὸ τέλος · ἀλλʼ ὅτι καὶ αὕτη ἡ προπέτεια , πρέπουσα τῇ μανίᾳ τῶν Ἀρειομανιτῶν οὖσα , εἰς τοσαύτην ἡμᾶς ἀπολογίαν ἠνάγκασεν ἐλθεῖν . Συναριθμοῦντες γὰρ τοῖς γενητοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἀίδιον Λόγον , κατʼ ὀλίγον καὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα ἐλάττονα τῆς κτίσεως μελετῶσι λέγειν . Εἰ γὰρ ὁ τὸν Πατέρα γινώσκων οὐκ οἶδε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν , φοβοῦμαι μὴ μείζων ἔσται , ὡς ἂν ἐκεῖνοι μανέντες εἴποιεν , ἡ περὶ τῆς κτίσεως , μᾶλλον δὲ ἡ περὶ τοῦ ἐλάττονος μέρους τῆς κτίσεως γνῶσις τῆς περὶ τοῦ Πατρὸς γνώσεως .
Lemmas: 44 . Ζεύς οὗτος καί περί ἄγγελος λέγω , οὐ εἴρω ἐπαναβαίνω , ὅτι οὐδός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιον·ʼ ἀλλά σιωπάω , δείκνυμι κατά δύο οὗτος , ὅτι εἰμί ὁ πνεῦμα οἶδα , πολύς μᾶλλον ὁ Λόγος , Λόγος εἰμί , οἶδα , παρά ὅς καί ὁ πνεῦμα λαμβάνω · καί ὅτι , περί ὁ πνεῦμα σιωπάω , φανερός ποιέω ὅτι περί ὁ ἀνθρώπινος αὐτός λειτουργία λέγω , οὐδός ὁ Υἱός καί οὗτος τεκμήριον , ὅτι , ἀνθρώπινος ἐρῶ , οὐδός ὁ υἱός οἶδα δείκνυμι ὅμως θεῖος ἑαυτοῦ ὁ πᾶς οἶδα , ὅς γάρ λέγω υἱός ὁ ἡμέρα μή οἶδα , οὗτος οἶδα λέγω ὁ πατήρ · οὐδείς γάρ , φημί , γιγνώσκω ὁ πατήρ εἰμί μή ὁ Υἱός Πᾶς δέ πλήν ὁ Ἀρειανός συνομολογέω ὡς ὁ ὁ πατήρ γιγνώσκω πολύς μᾶλλον οἶδα ὁ κτίσις ὁ ὅλος · ἐν δέ ὁ ὅλος καί ὁ τέλος εἰμί οὗτος . καί εἰμί ἤδη δέ ὁρίζω ὁ ἡμέρα καί ὁ ὥρα παρά ὁ πατήρ , δῆλος εἰμί ὅτι διά ὁ υἱός ὁρίζω , καί οἶδα αὐτός ὁ διά αὐτός ὁρίζω . οὐδείς γάρ εἰμί ὅς μή διά υἱός γίγνομαι τε καί ὁρίζω · οὐκοῦν αὐτός , δημιουργός εἰμί ὁ πᾶς , οἶδα ὁποῖος καί ὁπόσος , καί ἠώς τίς αὐτός γίγνομαι βούλομαι ὁ Πατήρ · ἐν δέ ὁ πόσος καί μέχρι τίς εἰμί ὁ οὗτος ἀλλαγή . πάλιν τε εἰμί πάντης ὁ ὁ πατήρ ὁ υἱός εἰμί ( οὗτος γάρ αὐτός εἴρω · ) ὁ δέ πατήρ εἰμί ὁ οἶδα ὁ ἡμέρα , δῆλος ὅτι καί ὁ υἱός οἶδα , ἴδιος ἔχω καί οὗτος ἐκ ὁ πατήρ . καί πάλιν , εἰμί ὁ υἱός ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ὁ Υἱῷ’ οἶδα δέ ὁ πατήρ ὁ ἡμέρα καί ὁ ὥρα , φανερός ὅτι καί ὁ υἱός , ἐν ὁ πατήρ εἰμί καί εἰδοί ὁ ἐν ὁ πατήρ , οἶδα καί αὐτός ὁ ἡμέρα καί ὁ ὥρα . εἰμί δέ καί εἰκών εἰμί ἀληθινός ὁ πατήρ ὁ υἱός , οἶδα δέ ὁ πατήρ ὁ ἡμέρα καί ὁ ὥρα , δῆλος ὅτι καί ὁ οἶδα οὗτος ὁ ὁμοιότης ὁ πατήρ ὁ υἱός ἔχω . καί οὖον θαυμαστός , εἰμί διά ὅς τάτος πᾶς γίγνομαι , καί ἐν ὅς συνίστημι ὅλος , οἶδα αὐτός ὁ γίγνομαι , καί πότε οὗτος ἕκαστος καί κοινός ὁ τέλος · ἀλλά ὅτι καί οὗτος ὁ προπέτεια , πρέπω ὁ μανία ὁ Ἀρειομανίτης εἰμί , εἰς τοσοῦτος ἐγώ ἀπολογία ἀναγκάζω ἔρχομαι . συναριθμέω γάρ ὁ γενητός ὁ υἱός ὁ Θεός ὁ ἀίδιος Λόγος , κατά ὀλίγος καί αὐτός ὁ πατήρ μικρός ὁ κτίσις μελετάω λέγω . εἰμί γάρ ὁ ὁ πατήρ γιγνώσκω οὐ οἶδα ὁ ἡμέρα οὐδέ ὁ ὥρα , φοβέω μή μείζων εἰμί , ὡς εἄν ἐκεῖνος μαίνομαι εἶπον , ὁ περί ὁ κτίσις , μᾶλλον δέ ὁ περί ὁ μικρός μέρος ὁ κτίσις γνῶσις ὁ περί ὁ πατήρ γνῶσις .