athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 51
51 . Φησὶ τοίνυν ὁ Λουκᾶς · ‘Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ , καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις.’ Τὸ μὲν οὖν ῥητόν ἐστι τοῦτο · ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐν τούτῳ προσκόπτουσιν , ἀναγκαῖον πάλιν αὐτοὺς ὡς τοὺς Φαρισαίους καὶ τοὺς Σαδδουκαίους ἐρωτῆσαι , περὶ οὗ φησιν ὁ Λουκᾶς . Ἔστι δὲ οὕτως · Ἰησοῦς Χριστὸς ἄνθρωπός ἐστιν , ὡς οἱ ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι , ἢ Θεός ἐστι σάρκα φορῶν ; Εἰ μὲν οὖν κοινὸς ἄνθρωπος κατὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ αὐτός ἐστιν , ἔστω πάλιν ὡς ἄνθρωπος ‘προκόπτων.’ Τοῦτο μέντοι τοῦ Σαμοσατέως ἐστὶ τὸ φρόνημα , ὃ τῇ μὲν δυνάμει καὶ ὑμεῖς φρονεῖτε , τῷ δὲ ὀνόματι μόνον ἀρνεῖσθε διὰ τοὺς ἀνθρώπους . Εἰ δὲ Θεός ἐστι σάρκα φορῶν , ἐπειδὴ καὶ τοῦτό ἐστιν ἀληθῶς , καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο , καὶ Θεὸς ὢν ἐπὶ γῆς κατῆλθε , ποίαν εἶχε προκοπὴν ὁ ‘ἴσα Θεῶʼ ὑπάρχων ; ἢ ποῦ εἶχεν αὐξάνειν ὁ Υἱὸς , ἀεὶ ὢν ἐν τῷ Πατρί ; Εἰ γὰρ ὁ ἀεὶ ὢν ἐν τῷ Πατρὶ προκόπτει , τί ἄρα ἐστὶν ἐπέκεινα τοῦ Πατρὸς , ἵνʼ ἀπὸ τούτου καὶ προκόψῃ ; ἔπειτα ὡς ἐπὶ τοῦ λαβεῖν καὶ δοξασθῆναι τὰ αὐτὰ καλὸν εἰπεῖν · εἰ ἄνθρωπος γενόμενος προέκοπτε , δῆλόν ἐστιν ὡς , πρὸ τοῦ γενέσθαι ἄνθρωπος , ἀτελὴς ἦν · καὶ μᾶλλον ἡ σὰρξ αἰτία τῆς τελειώσεως αὐτοῦ γέγονεν , ἢ αὐτὸς τῆς σαρκός . Πάλιν τε εἰ Λόγος ὢν προκόπτει , τί μεῖζον ἔχει γενέσθαι Λόγου καὶ Σοφίας , καὶ Υἱοῦ , καὶ Θεοῦ δυνάμεως ; ταῦτα γάρ ἐστιν ὁ Λόγος , ὧν εἴ τις ὡς ἀκτῖνα μετασχεῖν πως δύναιτο , ὁ τοιοῦτος παντέλειος ἐν ἀνθρώποις , καὶ ἴσος ἀγγέλοις γίνεται . Καὶ γὰρ καὶ ἄγγελοι , καὶ ἀρχάγγελοι , καὶ κυριότητες , καὶ πᾶσαι αἱ δυνάμεις , καὶ θρόνοι , τοῦ Λόγου μετέχοντες , ‘βλέπουσι διαπαντὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ.’ Πῶς οὖν ὁ ἄλλοις τὴν τελειότητα παρασχὼν αὐτὸς μετʼ ἐκείνους προκόπτει ; ἄγγελοι γὰρ καὶ τὴν ἀνθρωπίνην αὐτοῦ γένεσιν διηκόνησαν · καὶ τὸ λεγόμενον παρὰ τοῦ Λουκᾶ μετὰ τὴν διακονίαν τῶν ἀγγέλων εἴρηται . Πῶς οὖν ὅλως κἂν εἰς ἐνθύμησιν ἐλθεῖν ἀνθρώπου δύναται ; ἢ πῶς ἡ Σοφία ἐν σοφίᾳ προέκοπτεν ; ἢ πῶς ὁ ἄλλοις χάριν διδοὺς ( καθὼς ὁ Παῦλος , διὰ πάσης ἐπιστολῆς διʼ αὐτοῦ δίδοσθαι τὴν χάριν γινώσκων , φησὶν , ‘Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶνʼ ) , αὐτὸς ἐν χάριτι προέκοπτεν ; ἢ γὰρ ψεύδεσθαι τὸν ἀπόστολον λεγέτωσαν , ἢ μηδὲ Σοφίαν εἶναι τὸν Υἱὸν λέγειν τολμάτωσαν . Ἢ εἰ Σοφία ἐστὶν , ὡς εἶπεν ὁ Σολομὼν , καὶ ὁ Παῦλος ἔγραψε , ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία,’ ποίαν ἡ Σοφία προκοπὴν ἐπεδέχετο ;
Lemmas: 51 . φημί τοίνυν ὁ Λουκᾶς · Κία Ἰησοῦς προκόπτω σοφία καί ἡλικία , καί χάρις παρά Θεός καί ἄνθρωπος ὁ μέν οὖν ῥητός εἰμί οὗτος · ἐπεί δέ καί ἐν οὗτος προσκόπτω , ἀναγκαῖος πάλιν αὐτός ὡς ὁ Φαρισαῖος καί ὁ Σαδδουκαῖος ἐρωτάω , περί ὅς φημί ὁ Λουκᾶς . εἰμί δέ οὕτως · Ἰησοῦς Χριστός ἄνθρωπος εἰμί , ὡς ὁ ἄλλος πᾶς ἄνθρωπος , ἢ Θεός εἰμί σάρξ φορός ; εἰμί μέν οὖν κοινός ἄνθρωπος κατά ὁ ἄλλος ἄνθρωπος καί αὐτός εἰμί , ἵστημι πάλιν ὡς ἄνθρωπος προκόπτω οὗτος μέντοι ὁ Σαμοσατεύς εἰμί ὁ φρόνημα , ὅς ὁ μέν δύναμις καί σύ φρονέω , ὁ δέ ὄνομα μόνος ἀρνέομαι διά ὁ ἄνθρωπος . εἰμί δέ Θεός εἰμί σάρξ φορός , ἐπεί καί οὗτος εἰμί ἀληθής , καί ὁ Λόγος σάρξ γίγνομαι , καί θεός εἰμί ἐπί γῆ κατέρχομαι , ποῖος ἔχω προκοπή ὁ ἴσος θεός ὑπάρχω ; ἢ ποῦ ἔχω αὐξάνω ὁ υἱός , ἀεί εἰμί ἐν ὁ πατήρ ; εἰμί γάρ ὁ ἀεί εἰμί ἐν ὁ πατήρ προκόπτω , τίς ἄρα εἰμί ἐπέκεινα ὁ πατήρ , ἵνα ἀπό οὗτος καί προκόπτω ; ἔπειτα ὡς ἐπί ὁ λαμβάνω καί δοξάζω ὁ αὐτός καλός εἶπον · εἰμί ἄνθρωπος γίγνομαι προκόπτω , δῆλος εἰμί ὡς , πρό ὁ γίγνομαι ἄνθρωπος , ἀτελής εἰμί · καί μᾶλλον ὁ σάρξ αἰτία ὁ τελείωσις αὐτός γίγνομαι , ἢ αὐτός ὁ σάρξ . πάλιν τε εἰμί Λόγος εἰμί προκόπτω , τίς μείζων ἔχω γίγνομαι Λόγος καί Σοφία , καί υἱός , καί Θεός δύναμις ; οὗτος γάρ εἰμί ὁ Λόγος , ὅς εἰμί τις ὡς ἀκτίς μετέχω πως δύναμαι , ὁ τοιοῦτος παντέλειος ἐν ἄνθρωπος , καί ἴσος ἄγγελος γίγνομαι . καί γάρ καί ἄγγελος , καί ἀρχάγγελος , καί κυριότης , καί πᾶς ὁ δύναμις , καί Θρόνοι , ὁ Λόγος μετέχω , βλέπω διαπαντός ὁ πρόσωπον ὁ πατήρ αὐτός Πῶς οὖν ὁ ἄλλος ὁ τελειότης παρέχω αὐτός μετά ἐκεῖνος προκόπτω ; ἄγγελος γάρ καί ὁ ἀνθρώπινος αὐτός γένεσις διακονέω · καί ὁ λέγω παρά ὁ Λουκᾶς μετά ὁ διακονία ὁ ἄγγελος εἴρω . Πῶς οὖν ὅλως κἀν εἰς ἐνθύμησις ἔρχομαι ἄνθρωπος δύναμαι ; ἢ πῶς ὁ Σοφία ἐν σοφία προκόπτω ; ἢ πῶς ὁ ἄλλος χάρις δίδωμι ( καθώς ὁ Παῦλος , διά πᾶς ἐπιστολή διά αὐτός δίδωμι ὁ χάρις γιγνώσκω , φημί , Ἡ χάρις ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός μετά πᾶς ὅς ) , αὐτός ἐν χάρις προκόπτω ; ἢ γάρ ψεύδω ὁ ἀπόστολος λέγω , ἢ μηδέ Σοφία εἰμί ὁ υἱός λέγω τολμάω . ἤ εἰμί Σοφία εἰμί , ὡς εἶπον ὁ Σολομών , καί ὁ Παῦλος γράφω , ‘Χριστὸς Θεός δύναμις καί Θεός σοφία ποῖος ὁ Σοφία προκοπή ἐπιδέχομαι ;