athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 60
60 . Πανταχοῦ τὸ ‘εἶναιʼ τοῦ Λόγου πάντες , καὶ οὐδαμοῦ ἐκ ‘βουλήσεωςʼ αὐτὸν οὐδὲ ὅλως ‘πεποιῆσθαιʼ λέγουσιν · αὐτοὶ δὲ ποῦ ἄρα ‘βούλησιν ἢ θέλησιν προηγουμένηνʼ εὗρον τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ , εἰ μὴ ἄρα , τὰς γραφὰς ἀφέντες , ὑποκρίνονται καὶ τὴν Οὐαλεντίνου κακόνοιαν ; Πτολεμαῖος γὰρ ὁ Οὐαλεντίνου ἔφη δύο ζυγοὺς ἔχειν τὸν ἀγένητον , ἔννοιαν καὶ θέλησιν · καὶ πρῶτον ἐνενόησεν , εἶτα ἠθέλησε · καὶ ἅπερ ἐνενόει , οὐκ ἠδύνατο προβάλλειν , εἰ μὴ ὅτε καὶ ἡ τοῦ θελήματος δύναμις ἐπεγένετο . Ἔνθεν οἱ Ἀρειανοὶ μαθόντες , θέλημα καὶ βούλησιν προηγεῖσθαι θέλουσι τοῦ Λόγου . Ἐκεῖνοι μὲν οὖν τὰ Οὐαλεντίνου ζηλούτωσαν · ἡμεῖς δὲ , ἐντυχόντες τοῖς θείοις λόγοις , ἐπὶ μὲν τοῦ Υἱοῦ τὸ ‘ἦνʼ εὕρομεν · καὶ αὐτὸν μόνον ἠκούσαμεν ὄντα ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ εἰκόνα τοῦ Πατρός · ἐπὶ δὲ μόνων τῶν γενητῶν , ἐπεὶ καὶ τῇ φύσει οὐκ ἦν ποτε ταῦτα , ἀλλʼ ἐπιγέγονε , προηγουμένην βούλησιν καὶ θέλησινʼ ἀνέγνωμεν , τοῦ Δαβὶδ ψάλλοντος ἐν μὲν τῷ ἑκατοστῷ δεκάτῳ τρίτῳ ψαλμῷ οὕτως , ‘Ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ , καὶ ἐν τῇ γῇ πάντα , ὅσα ἠθέλησεν , ἐποίησεν·ʼ ἐν δὲ τῷ ἑκατοστῷ δεκάτῳ , ‘Μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου , ἐξεζητημένα εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ·ʼ καὶ πάλιν ἐν τῷ ἑκατοστῷ τριακοστῷ τετάρτῳ , ‘Πάντα ὅσα ἠθέλησεν ὁ Κύριος ἐποίησεν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ , καὶ ἐν ταῖς θαλάσσαις , καὶ ἐν πάσαις ταῖς ἀβύσσοις Εἰ μὲν οὖν ἔργον καὶ ποίημα , καὶ εἷς τῶν πάντων ἐστὶ , λεγέσθω καὶ αὐτὸς ‘βουλήσειʼ γενόμενος · οὕτω γὰρ ἔδειξεν ἡ γραφὴ τὰ ποιήματα γίγνεσθαι . Καὶ Ἀστέριος δὲ ὁ Asterius quoted . συνήγορος τῆς αἱρέσεως , τούτῳ συντιθέμενος , οὕτως γράφει · ‘Εἴτε γὰρ ἀνάξιον τοῦ Δημιουργοῦ τὸ θέλοντα ποιεῖν , ἐπὶ πάντων ὁμοίως ἀνῃρήσθω τὸ θέλειν , ἵνα ἀκέραιον αὐτῷ σώζηται τὸ ἀξίωμα · εἴτε προσῆκον τῷ Θεῷ τὸ βούλεσθαι , καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου γεννήματος ὑπαρχέτω τὸ κρεῖττον . Οὐ γὰρ δὴ δυνατὸν ἑνί τε καὶ τῷ αὐτῷ Θεῷ τὸ θέλειν ἐπὶ τῶν ποιουμένων ἁρμόττειν , καὶ τὸ μὴ βούλεσθαι προσήκειν.’ Πλείστην ὅσην ἀσέβειαν ἐν τοῖς ῥήμασιν ἑαυτοῦ συνθεὶς ὁ σοφιστὴς , ὅτι τε τὸ γέννημα καὶ τὸ ποίημα ταὐτόν ἐστι , καὶ εἰς ἐκ πάντων τῶν ὄντων γεννημάτων ἐστὶν ὁ Υἱὸς , εἰς τοῦτο συνέκλεισεν , ὅτι τὰ ποιήματα βουλήματι καὶ θελήματι προσήκει λέγειν .
Lemmas: 60 . πανταχοῦ ὁ εἰμί ὁ Λόγος πᾶς , καί οὐδαμοῦ ἐκ ‘βουλήσεωςʼ αὐτός οὐδέ ὅλως ἐπιποιέω λέγω · αὐτός δέ ποῦ ἄρα βούλησις ἢ θέλησις προηγέομαι εὑρίσκω ὁ Λόγος ὁ Θεός , εἰμί μή ἄρα , ὁ γραφή ἀφίημι , ὑποκρίνομαι καί ὁ Οὐαλεντῖνος κακόνοια ; Πτολεμαῖος γάρ ὁ Οὐαλεντῖνος φημί δύο ζυγόν ἔχω ὁ ἀγένητος , ἔννοια καί θέλησις · καί πρῶτος ἐννοέω , εἶτα ἐθέλω · καί ὅσπερ ἐννοέω , οὐ δύναμαι προβάλλω , εἰμί μή ὅτε καί ὁ ὁ θέλημα δύναμις ἐπιγίγνομαι . ἔνθεν ὁ Ἀρειανός μανθάνω , θέλημα καί βούλησις προηγέομαι ἐθέλω ὁ λόγος . ἐκεῖνος μέν οὖν ὁ Οὐαλεντῖνος ζηλόω · ἐγώ δέ , ἐντυγχάνω ὁ θεῖον λόγος , ἐπί μέν ὁ υἱός ὁ ὅς εὑρίσκω · καί αὐτός μόνος ἀκούω εἰμί ἐν ὁ πατήρ , καί εἰκών ὁ πατήρ · ἐπί δέ μόνος ὁ γενητός , ἐπεί καί ὁ φύσις οὐ εἰμί ποτός οὗτος , ἀλλά ἔπειμι , προηγούμενος βούλησις καί θέλησις ἀναγιγνώσκω , ὁ Δαυίδ ψάλλω ἐν μέν ὁ ἑκατοστός δέκατος τρίτος ψαλμός οὕτως , Ὁ δέ θεός ἐγώ ἐν ὁ οὐρανός , καί ἐν ὁ γῆ πᾶς , ὅσος ἐθέλω , ἐποίησεν·ʼ ἐν δέ ὁ ἑκατοστός δέκατος , Μεγάλα ὁ ἔργον κύριος , ἐκζητέω εἰς πᾶς ὁ θέλημα αὐτός καί πάλιν ἐν ὁ ἑκατοστός τριακοστός τέταρτος , Πάντης ὅσος ἐθέλω ὁ Κύριος ποιέω ἐν ὁ οὐρανός καί ἐν ὁ γῆ , καί ἐν ὁ θάλασσα , καί ἐν πᾶς ὁ ἄβυσσος εἰμί μέν οὖν ἔργον καί ποίημα , καί εἷς ὁ πᾶς εἰμί , λέγω καί αὐτός ‘βουλήσειʼ γίγνομαι · οὗτος γάρ δείκνυμι ὁ γραφή ὁ ποίημα γίγνομαι . καί Ἀστέριος δέ ὁ Asterius quoted . συνήγορος ὁ αἵρεσις , οὗτος συντίθημι , οὕτως γράφω · Εἴτε γάρ ἀνάξιος ὁ Δημιουργός ὁ ἐθέλω ποιέω , ἐπί πᾶς ὁμοίως ἀναιρέω ὁ ἐθέλω , ἵνα ἀκέραιος αὐτός σῴζω ὁ ἀξίωμα · εἴτε προσήκω ὁ Θεός ὁ βούλομαι , καί ἐπί ὁ πρῶτος γέννημα ὑπάρχω ὁ ἀγαθός . οὖον γάρ δή δυνατός εἷς τε καί ὁ αὐτός Θεός ὁ ἐθέλω ἐπί ὁ ποιέω ἁρμόζω , καί ὁ μή βούλομαι προσήκω Πλεῖστος ὅσος ἀσέβεια ἐν ὁ ῥῆμα ἑαυτοῦ συντίθημι ὁ Σοφιστὴς , ὅτι τε ὁ γέννημα καί ὁ ποίημα αὐτός εἰμί , καί εἰς ἐκ πᾶς ὁ εἰμί γέννημα εἰμί ὁ υἱός , εἰς οὗτος συγκλείω , ὅτι ὁ ποίημα βούλημα καί θέλημα προσήκω λέγω .