athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 24
24 . Ἡμεῖς μὲν οὖν , ὅσον αὐτὰς τὰς λέξεις τοῦ ῥητοῦ δυνατὸν ἦν ἁπλούστερον θεωρῆσαι , ταῦτα διὰ πολλῶν εἰρήκαμεν · ὁ δὲ μακάριος Ἰωάννης ἐκ τῆς ἐπιστολῆς ἐν ὀλίγοις καὶ τελειώτερον μᾶλλον ἡμῶν δείξει τῶν γεγραμμένων τὸν νοῦν , καὶ διελέγξει μὲν τὴν τῶν ἀσεβῶν διάνοιαν , διδάξει δὲ πῶς τε ἡμεῖς ἐν τῷ Θεῷ γινόμεθα , καὶ ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν · καὶ πῶς πάλιν ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ γινόμεθα ἓν , πόσον δὲ διέστηκε τὴν φύσιν ὁ Υἱὸς ἀφʼ ἡμῶν · καὶ παύσει λοιπὸν τοὺς Ἀρειανοὺς μηκέτι νομίζειν ἑαυτοὺς ἔσεσθαι ὡς τὸν Υἱὸν , ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἀκούσωσι , ‘σὺ δὲ εἶ ἄνθρωπος καὶ οὐ Θεός·’ καὶ , ‘Μὴ συμπαρεκτείνου πένης ὢν πλουσίῳ.’ Γράφει τοίνυν ὁ Ἰωάννης οὕτω λέγων · ‘ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν , καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν , ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν.’ Οὐκοῦν διὰ τὴν δεδομένην ἡμῖν τοῦ Πνεύματος χάριν ἡμεῖς τε ἐν αὐτῷ γινόμεθα , καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν · καὶ ἐπειδὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐστι , διὰ τούτου γινομένου ἐν ἡμῖν εἰκότως καὶ ἡμεῖς , ἔχοντες τὸ Πνεῦμα , νομιζόμεθα ἐν τῷ Θεῷ γενέσθαι · καὶ οὕτως ἐστὶν ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν . Οὐκ ἄρα ὡς ἔστιν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ , οὕτω καὶ ἡμεῖς γινόμεθα ἐν τῷ Πατρί · οὐ γὰρ καὶ ὁ Υἱὸς μετέχων ἐστὶ τοῦ Πνεύματος , ἵνα διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῷ Πατρὶ γένηται · οὐδὲ λαμβάνων ἐστὶ τὸ Πνεῦμα , ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς τοῖς πᾶσι τοῦτο χορηγεῖ · καὶ οὐ τὸ Πνεῦμα τὸν Λόγον συνάπτει τῷ Πατρὶ , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Λόγου λαμβάνει . Καὶ ὁ μὲν Υἱὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστιν , ὡς Λόγος ἴδιος καὶ ἀπαύγασμα αὐτοῦ · ἡμεῖς δὲ χωρὶς μὲν τοῦ Πνεύματος ξένοι καὶ μακράν ἐσμεν τοῦ Θεοῦ , τῇ δὲ τοῦ Πνεύματος μετοχῇ συναπτόμεθα τῇ θεότητι · ὥστε τὸ εἶναι ἡμᾶς ἐν τῷ Πατρὶ μὴ ἡμέτερον εἶναι , ἀλλὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἐν ἡμῖν ὄντος καὶ ἐν ἡμῖν μένοντος , ἕως αὐτὸ τῇ ὁμολογίᾳ φυλάττομεν ἐν ἡμῖν , λέγοντος πάλιν τοῦ Ἰωάννου · ‘ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ , ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει , καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ.’ Ποία τοίνυν ὁμοιότης καὶ ποία ἰσότης ἡμῶν πρὸς τὸν Υἱόν ; ἢ πῶς οὐκ ἐλέγχονται πανταχόθεν οἱ Ἀρειανοὶ , καὶ μάλιστα παρὰ τοῦ Ἰωάννου , ὅτι ἄλλως μὲν ὁ Υἱός ἐστιν ἐν τῷ Πατρὶ , ἄλλως δὲ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ γινόμεθα · καὶ οὔτε ἡμεῖς ὡς ἐκεῖνος ἐσόμεθά ποτε , οὔτε ὁ Λόγος ὡς ἡμεῖς τυγχάνει ὢν , εἰ μὴ ἄρα τολμήσουσιν , ὡς ἐν πᾶσι , καὶ νῦν εἰπεῖν , ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς μετοχῇ τοῦ Πνεύματος καὶ βελτιώσει πράξεως γέγονε καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Πατρί . Ἀλλὰ καὶ τοῦτο πάλιν ὑπερλίαν ἐστὶν ἀσεβὲς κἂν ὅλως εἰς ἐνθύμησιν λαβεῖν . Αὐτὸς γὰρ , ὥσπερ εἴρηται , τῷ Πνεύματι δίδωσι · καὶ ὅσα ἔχει τὸ Πνεῦμα , παρὰ τοῦ Λόγου ἔχει .
Lemmas: 24 . ἐγώ μέν οὖν , ὅσος αὐτός ὁ λέγω ὁ ῥητός δυνατός εἰμί ἁπλόος θεωρέω , οὗτος διά πολύς εἴρω · ὁ δέ μακάριος Ἰωάννης ἐκ ὁ ἐπιστολή ἐν ὀλίγος καί τέλειος μᾶλλον ἐγώ δείκνυμι ὁ γράφω ὁ νόος , καί διελέγχω μέν ὁ ὁ ἀσεβής διάνοια , διδάσκω δέ πῶς τε ἐγώ ἐν ὁ Θεός γίγνομαι , καί ὁ θεός ἐν ἐγώ · καί πῶς πάλιν ἐγώ μέν ἐν αὐτός γίγνομαι εἷς , πόσος δέ διΐστημι ὁ φύσις ὁ υἱός ἀπό ἐγώ · καί παύω λοιπός ὁ αρειανός μηκέτι νομίζω ἑαυτοῦ εἰμί ὡς ὁ υἱός , ἵνα μή καί αὐτός ἀκούω , ὕς δέ εἰμί ἄνθρωπος καί οὖον Θεός καί , Μή συμπαρεκτείνω πένης εἰμί πλούσιος γράφος τοίνυν ὁ Ἰωάννης οὗτος λέγω · ἐν οὗτος γιγνώσκω ὅτι ἐν αὐτός μένω , καί αὐτός ἐν ἐγώ , ὅτι ἐκ ὁ πνεῦμα αὐτός δίδωμι ἡμῖν.’ οὐκοῦν διά ὁ δίδωμι ἐγώ ὁ πνεῦμα χάρις ἐγώ τε ἐν αὐτός γίγνομαι , καί αὐτός ἐν ἐγώ · καί ἐπεί ὁ πνεῦμα ὁ Θεός εἰμί , διά οὗτος γίγνομαι ἐν ἐγώ εἰκότως καί ἐγώ , ἔχω ὁ πνεῦμα , νομίζω ἐν ὁ Θεός γίγνομαι · καί οὕτως εἰμί ὁ θεός ἐν ἐγώ . οὐ ἄρα ὡς εἰμί ὁ υἱός ἐν ὁ πατήρ , οὗτος καί ἐγώ γίγνομαι ἐν ὁ πατήρ · οὖον γάρ καί ὁ υἱός μετέχω εἰμί ὁ πνεῦμα , ἵνα διά οὗτος καί ἐν ὁ πατήρ γίγνομαι · οὐδέ λαμβάνω εἰμί ὁ πνεῦμα , ἀλλά μᾶλλον αὐτός ὁ πᾶς οὗτος χορηγέω · καί οὖον ὁ πνεῦμα ὁ Λόγος συνάπτω ὁ πατήρ , ἀλλά μᾶλλον ὁ πνεῦμα παρά ὁ Λόγος λαμβάνω . καί ὁ μέν υἱός ἐν ὁ πατήρ εἰμί , ὡς Λόγος ἴδιος καί ἀπαύγασμα αὐτός · ἐγώ δέ Χωρὶς μέν ὁ πνεῦμα ξένος καί μακρός εἰμί ὁ Θεός , ὁ δέ ὁ πνεῦμα μετοχή συνάπτω ὁ θεότης · ὥστε ὁ εἰμί ἐγώ ἐν ὁ πατήρ μή ἡμέτερος εἰμί , ἀλλά ὁ πνεῦμα ὁ ἐν ἐγώ εἰμί καί ἐν ἐγώ Μένων , ἠώς αὐτός ὁ ὁμολογία φυλάσσω ἐν ἐγώ , λέγω πάλιν ὁ Ἰωάννης · ὅς εἄν ὁμολογέω ὅτι Ἰησοῦς εἰμί ὁ υἱός ὁ Θεός , ὁ θεός ἐν αὐτός μένω , καί αὐτός ἐν ὁ Θεός Ποία τοίνυν ὁμοιότης καί ποῖος Ἰσότης ἐγώ πρός ὁ υἱός ; ἢ πῶς οὐ ἐλέγχω πανταχόθεν ὁ Ἀρειανός , καί μάλιστα παρά ὁ Ἰωάννης , ὅτι ἄλλως μέν ὁ υἱός εἰμί ἐν ὁ πατήρ , ἄλλως δέ ἐγώ ἐν αὐτός γίγνομαι · καί οὔτε ἐγώ ὡς ἐκεῖνος εἰμί ποτός , οὔτε ὁ Λόγος ὡς ἐγώ τυγχάνω εἰμί , εἰμί μή ἄρα τολμάω , ὡς ἐν πᾶς , καί νῦν εἶπον , ὅτι καί ὁ υἱός μετοχή ὁ πνεῦμα καί βελτιόω πρᾶξις γίγνομαι καί αὐτός ἐν ὁ πατήρ . ἀλλά καί οὗτος πάλιν ὑπερλίαν εἰμί ἀσεβής κἀν ὅλως εἰς ἐνθύμησις λαμβάνω . αὐτός γάρ , ὥσπερ εἴρω , ὁ πνεῦμα δίδωμι · καί ὅσος ἔχω ὁ πνεῦμα , παρά ὁ Λόγος ἔχω .