athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 39
39 . Εἰ μὲν οὖν , ὡς πολλάκις εἴρηται , οὐ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Λόγος , ἔστω τοῦ Λόγου καθʼ ὑμᾶς τὸ λαβεῖν , καὶ τὸ χρήζειν δόξης , καὶ τὸ ἀγνοεῖν · εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος ( γέγονε γὰρ ) ἀνθρώπου δέ ἐστι τὸ λαβεῖν , καὶ τὸ χρήζειν , καὶ τὸ ἀγνοεῖν , διὰ τί τὸν διδόντα ὡς λαμβάνοντα νομίζομεν , καὶ τὸν ἄλλοις χορηγοῦντα χρείαν ἔχειν ὑπονοοῦμεν , καὶ τὸν μὲν Λόγον διαιροῦμεν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς , ὡς ἀτελῆ καὶ χρείαν ἔχοντα , τὴν δὲ ἀνθρωπότητα τῆς χάριτος ἐρημοῦμεν ; εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Λόγος , ᾗ Λόγος ἐστὶ , διʼ ἑαυτόν ἐστι λαβὼν καὶ δοξασθεὶς , καὶ εἰ ἐκεῖνος κατὰ τὴν θεότητά ἐστιν ὁ ἁγιασθεὶς καὶ ἀναστὰς , ποία τοῖς ἀνθρώποις ἐστὶν ἐλπίς ; μένουσι γὰρ , ὥσπερ ἧσαν , γυμνοὶ , καὶ δείλαιοι , καὶ νεκροὶ , οὐδὲν κοινὸν ἔχοντες πρὸς τὰ δοθέντα τῷ Υἱῷ . Τί δὲ καὶ ἐπεδήμει , καὶ ἐγίνετο σὰρξ ὁ Λόγος ; εἰ μὲν ἵνα λάβῃ ταῦτα , ἅπερ λέγει εἰληφέναι , κενὸς ἦν τούτων πρὸ τούτου , ἐξ ἀνάγκης δὲ καὶ χάριν ὁμολογήσει μᾶλλον αὐτὸς τῷ σώματι , ὅτι , ὅτε γέγονεν εἰς αὐτὸ , τότε λαμβάνει ταῦτα παρὰ τοῦ Πατρὸς , μὴ εἶχε πρὸ τῆς εἰς τὴν σάρκα καθόδου . Καὶ γὰρ ἐκ τούτου βελτιωθεὶς φαίνεται μᾶλλον αὐτὸς διὰ τὸ σῶμα , ἢ τὸ σῶμα βελτιωθὲν δι᾿ αὐτόν . Ἀλλὰ τοῦτο Ἰουδαϊκόν ἐστι τὸ φρόνημα . Εἰ δʼ ἵνα λυτρώσηται τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων , ἐπεδήμησεν ὁ Λόγος , καὶ ἵνα αὐτοὺς ἁγιάσῃ καὶ θεοποιήσῃ , γέγονεν ὁ Λόγος σὰρξ ( τούτου γὰρ χάριν καὶ γέγονε ) · τίνι λοιπὸν οὐκ ἔστι φανερὸν ὅτι ταῦθʼ ἅπερ εἰληφέναι λέγει , ὅτε γέγονε σὰρξ , οὐ δι᾿ ἑαυτὸν , ἀλλὰ διὰ τὴν σάρκα λέγει ; ἐν ᾗ γὰρ ἦν λέγων , ταύτης ἦν καὶ τὰ διδόμενα χαρίσματα διʼ αὐτοῦ παρὰ τοῦ Πατρός . Τίνα δὲ ἦν ἃ ᾐτεῖτο , ἴδωμεν , καὶ τίνα ἦν ὅλως ἃ ἔλεγεν εἰληφέναι , ἵνα κἂν οὕτως αἰσθέσθαι δυνηθῶσιν ἐκεῖνοι . Δόξαν τοίνυν ᾐτεῖτο , καὶ ἔλεγε , ‘Πάντα μοι παρεδόθη·’ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ‘ἐξουσίαν πᾶσάνʼ φησιν εἰληφέναι . Ἀλλὰ καὶ πρὶν εἴπῃ , ‘πάντα μοι παρεδόθη , πάντων ἦν Κύριος · ‘πάντα γὰρ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο · καὶ ‘εἷς Κύριος ἦν , διʼ οὗ τὰ πάντα,’ καὶ δόξαν μὲν αἰτῶν , ‘Κύριος τῆς δόξηςʼ ἦν καὶ ἔστιν , ὡς Παῦλός φησιν , ‘εἰ γὰρ ἔγνωσαν , οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν.’ Εἶχε γὰρ ἣν ᾐτεῖτο λέγων , ‘τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.ʼ
Lemmas: 39 . εἰμί μέν οὖν , ὡς πολλάκις εἴρω , οὖον γίγνομαι ἄνθρωπος ὁ Λόγος , ἵστημι ὁ Λόγος κατά σύ ὁ λαμβάνω , καί ὁ χρῄζω δόξα , καί ὁ ἀγνοέω · εἰμί δέ γίγνομαι ἄνθρωπος ( γίγνομαι γάρ ) ἄνθρωπος δέ εἰμί ὁ λαμβάνω , καί ὁ χρῄζω , καί ὁ ἀγνοέω , διά τίς ὁ δίδωμι ὡς λαμβάνω νομίζω , καί ὁ ἄλλος χορηγέω χρεία ἔχω ὑπονοέω , καί ὁ μέν Λόγος διαιρέω ἀπό ὁ πατήρ , ὡς ἀτελής καί χρεία ἔχω , ὁ δέ ἀνθρωπότης ὁ χάρις ἐρημόω ; εἰμί γάρ αὐτός ὁ Λόγος , ὅς Λόγος εἰμί , διά ἑαυτοῦ εἰμί λαμβάνω καί δοξάζω , καί εἰμί ἐκεῖνος κατά ὁ θεότης εἰμί ὁ ἁγίζω καί ἀνίστημι , ποῖος ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἐλπίς ; μένω γάρ , ὥσπερ ἧσαν , γυμνός , καί δείλαιος , καί νεκρός , οὐδείς κοινός ἔχω πρός ὁ δίδωμι ὁ υἱός . τις δέ καί ἐπιδημέω , καί γίγνομαι σάρξ ὁ Λόγος ; εἰμί μέν ἵνα λαμβάνω οὗτος , ὅσπερ λέγω λαμβάνω , κενός εἰμί οὗτος πρό οὗτος , ἐκ ἀνάγκη δέ καί χάρις ὁμολογέω μᾶλλον αὐτός ὁ σῶμα , ὅτι , ὅτε γίγνομαι εἰς αὐτός , τότε λαμβάνω οὗτος παρά ὁ πατήρ , μή ἔχω πρό ὁ εἰς ὁ σάρξ κάθοδος . καί γάρ ἐκ οὗτος βελτιόω φαίνω μᾶλλον αὐτός διά ὁ σῶμα , ἢ ὁ σῶμα βελτιόω διά αὐτός . ἀλλά οὗτος Ἰουδαϊκός εἰμί ὁ φρόνημα . εἰμί δέ ἵνα λυτρόω ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος , ἐπιδημέω ὁ Λόγος , καί ἵνα αὐτός ἁγίζω καί θεοποίηση , γίγνομαι ὁ Λόγος σάρξ ( οὗτος γάρ χάρις καί γίγνομαι ) · τίς λοιπός οὐ εἰμί φανερός ὅτι αὐτός ὅσπερ λαμβάνω λέγω , ὅτε γίγνομαι σάρξ , οὖον διά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά ὁ σάρξ λέγω ; ἐν ὅς γάρ εἰμί λέγω , οὗτος εἰμί καί ὁ δίδωμι χάρισμα διά αὐτός παρά ὁ πατήρ . τίς δέ εἰμί ὁ αἰτέω , ὁράω , καί τίς εἰμί ὅλως ὁ λέγω λαμβάνω , ἵνα κἀν οὕτως αἰσθάνομαι δύναμαι ἐκεῖνος . δόξα τοίνυν αἰτέω , καί λέγω , Πάντης ἐγώ παροράω καί μετά ὁ ἀνάστασις ἐξουσία ἐφίημι φημί λαμβάνω . ἀλλά καί πρίν εἶπον , πάντης ἐγώ παραδίδωμι , πᾶς εἰμί Κύριος · πάντης γάρ διά αὐτός γίγνομαι · καί ἵημι Κύριος εἰμί , διά ὅς ὁ πάντα,’ καί δόξα μέν αἰτέω , Κύριος ὁ δόξη εἰμί καί εἰμί , ὡς Παῦλος φημί , ἰάομαι γάρ γιγνώσκω , οὐ εἄν ὁ κύριος ὁ δόξα σταυρόω ἔχω γάρ ὅς αἰτέω λέγω , τῆ δόξα ὅς ἔχω πρό ὁ ὁ κόσμος εἰμί παρά ὅσος