athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 61
61 . Οὐκοῦν εἰ ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἐδείχθη , καὶ μᾶλλον τὰ ἔργα διʼ αὐτοῦ γέγονε , μὴ λεγέσθω ‘βουλήσει·’ ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς οὕτως γίνηται , ὥσπερ καὶ τὰ διʼ αὐτοῦ γενόμενα συνέστη . Καὶ γὰρ ὁ μὲν Παῦλος , οὐκ ὢν πρότερον , ὕστερον ὅμως ‘διὰ θελήματος Θεοῦ ἀπόστολος’ γέγονεν · ἡ δὲ κλῆσις ἡμῶν , ὥς ποτε καὶ αὐτὴ μὴ οὖσα , νῦν δὲ ἐπιγενομένη , προηγουμένην ἔχει τὴν βούλησιν , καὶ ὡς αὐτὸς πάλιν ὁ Παῦλός φησι , ‘κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦʼ γέγονε . Τό τε διὰ Μωσέως λεγόμενον , ‘Γενηθήτω φῶςʼ καὶ , ‘Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ καὶ , ‘Ποιήσωμεν ἄνθρωπον,’ ἡγοῦμαι , καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται , τῆς βουλήσεως τοῦ ποιοῦντος εἶναι τοῦτο σημαντικόν . Τὰ μὲν γὰρ μὴ ὄντα ποτὲ , ἀλλʼ ἔξωθεν ἐπιγινόμενα , ὁ Δημιουργὸς βουλεύεται ποιῆσαι · τὸν δὲ ἴδιον Λόγον ἐξ αὐτοῦ φύσει γεννώμενον οὐ προβουλεύεται · ἐν τούτῳ γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ ἄλλα , ὅσα βουλεύεται , ποιεῖ , καὶ δημιουργεῖ ἐν τούτῳ · καθὼς καὶ Ἰάκωβος ὁ ἀπόστολος διδάσκων ἔλεγε , ‘βουληθεὶς ἀπεκύησεν ἡμᾶς Λόγῳ ἀληθείας.’ Οὐκοῦν ἡ περὶ πάντων τῶν τε ‘ἀναγεννωμένωνʼ καὶ τῶν ἅπαξ γινομένων τοῦ Θεοῦ βούλησις ἐν τῷ Λόγῳ ἐστὶν , ἐν καὶ τὰ δόξαντα ποιεῖ καὶ ἀναγεννᾷ · καὶ τοῦτο γὰρ πάλιν ὁ ἀπόστολος σημαίνει , γράφων εἰς Θεσσαλονίκην , τοῦτο γὰρ θέλημα Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς ὑμᾶς . Εἰ δὲ , ἐν ᾧ ποιεῖ , ἐν αὐτῷ καὶ ἡ βούλησίς ἐστι , καὶ ἐν Χριστῷ ἐστι τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς , πῶς δύναται καὶ αὐτὸς ἐν βουλήσει καὶ θελήματι γίνεσθαι ; εἰ γὰρ καὶ αὐτὸς ἐν βουλήσει , καθʼ ὑμᾶς , γέγονεν , ἀνάγκη καὶ τὴν περὶ αὐτοῦ βούλησιν ἐν ἑτέρῳ τινὶ Λόγῳ συνίστασθαι , διʼ οὗ καὶ αὐτὸς γίνεται · δέδεικται γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐκ ἐν τοῖς γινομένοις οὖσα , ἀλλʼ ἐν τῷ ‘δι’ οὗʼ καὶ ‘ἐν ᾧ’ γίνεται τὰ ποιήματα πάντα . Ἔπειτα ἐπειδὴ ταὐτόν ἐστιν εἰπεῖν ‘βουλήσει’ καὶ ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,’ ἀρκείσθωσαν τῷ λέγειν ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·’ ἵνα , αἰσχυνόμενοι διὰ τὸ ἐκ τούτου χρόνους σημαίνεσθαι , γνῶσιν ὅτι καὶ ‘βουλήσειʼ λέγοντες χρόνους πρὸ Υἱοῦ σημαίνουσι · τῶν γάρ ποτε μὴ ὄντων προηγεῖται τὸ βουλεύεσθαι , ὡς ἐπὶ πάντων τῶν κτισμάτων . Εἰ δὲ ὁ Λόγος τῶν μὲν κτισμάτων ἐστὶ δημιουργὸς , αὐτὸς δὲ συνυπάρχει τῷ Πατρὶ , πῶς δύναται τοῦ ἀϊδίως ὄντος , ὡς μὴ ὄντος , προηγεῖσθαι τὸ βουλεύεσθαι ; εἰ γὰρ προηγεῖται βουλὴ , πῶς ‘δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα’ ; μᾶλλον γὰρ εἷς τῶν πάντων ἐστὶ βουλήσει καὶ αὐτὸς ‘ἀποκυηθεὶςʼ Υἱὸς , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ‘Λόγῳ ἀληθείαςʼ γεγόναμεν υἱοί · καὶ λοιπὸν ἡμᾶς ἀνάγκη ζητεῖν , ὥσπερ εἴρηται , ἄλλον Λόγον , διʼ οὗ καὶ οὗτος γέγονε , καὶ ἀπεκυήθη μετὰ πάντων , ὧν ἠθέλησεν ὁ Θεός .
Lemmas: 61 . οὐκοῦν εἰμί ἄλλος εἰμί ὁ πᾶς , ὥσπερ καί ἐν ὁ πρό οὗτος δείκνυμι , καί μᾶλλον ὁ ἔργον διά αὐτός γίγνομαι , μή λέγω ‘βουλήσει·’ ἵνα μή καί αὐτός οὕτως γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ διά αὐτός γίγνομαι συνίστημι . καί γάρ ὁ μέν Παῦλος , οὐ εἰμί πρότερος , ὕστερος ὅμως διά θέλημα Θεός ἀπόστολος γίγνομαι · ὁ δέ κλῆσις ἐγώ , ὅς ποτός καί αὐτός μή εἰμί , νῦν δέ ἐπιγίγνομαι , προηγούμενος ἔχω ὁ βούλησις , καί ὡς αὐτός πάλιν ὁ Παῦλος φημί , κατά ὁ εὐδοκία ὁ θέλημα αὐτός γίγνομαι . ὁ τε διά Μωσῆς λέγω , ‘Γενηθήτω ὅς καί , ‘Ἐξαγαγέτω ὁ γῆ καί , Ποιέω Ἅνθρωπος ἡγέομαι , καθά καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , ὁ βούλησις ὁ ποιέω εἰμί οὗτος σημαντικός . ὁ μέν γάρ μή εἰμί ποτέ , ἀλλά ἔξωθεν ἐπιγίγνομαι , ὁ Δημιουργός βουλεύω ποιέω · ὁ δέ ἴδιος Λόγος ἐκ αὐτός φύσις γεννάω οὖον προβουλεύω · ἐν οὗτος γάρ ὁ πατήρ ὁ ἄλλος , ὅσος βουλεύω , ποιέω , καί δημιουργέω ἐν οὗτος · καθώς καί Ἰάκωβος ὁ ἀπόστολος διδάσκω λέγω , βουλέω ἀποκυέω ἐγώ Λόγος ἀλήθεια οὐκοῦν ὁ περί πᾶς ὁ τε ἀναγεννάω καί ὁ ἅπαξ γίγνομαι ὁ Θεός βούλησις ἐν ὁ Λόγος εἰμί , ἐν καί ὁ δόξα ποιέω καί ἀναγεννάω · καί οὗτος γάρ πάλιν ὁ ἀπόστολος σημαίνω , γράφω εἰς Θεσσαλονίκη , οὗτος γάρ θέλημα Θεός ἐν Χριστός Ἰησοῦς εἰς σύ . εἰμί δέ , ἐν ὅς ποιέω , ἐν αὐτός καί ὁ βούλησις εἰμί , καί ἐν Χριστός εἰμί ὁ θέλημα ὁ πατήρ , πῶς δύναμαι καί αὐτός ἐν βούλομαι καί θέλημα γίγνομαι ; εἰμί γάρ καί αὐτός ἐν βούλομαι , κατά σύ , γίγνομαι , ἀνάγκη καί ὁ περί αὐτός βούλησις ἐν ἕτερος τις Λόγος συνίστημι , διά ὅς καί αὐτός γίγνομαι · δείκνυμι γάρ ὁ ὁ Θεός βούλησις οὐ ἐν ὁ γίγνομαι εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ δίδωμι οὖον καί ἐν ᾦον γίγνομαι ὁ ποίημα πᾶς . ἔπειτα ἐπεί αὐτός εἰμί εἶπον βούλομαι καί ἦ ποτός ὅτε οὐ αἰνέω ἀρκέω ὁ λέγω εἰμί ποτός ὅτε οὐ ἦν·’ ἵνα , αἰσχύνω διά ὁ ἐκ οὗτος χρόνος σημαίνω , γνῶσις ὅτι καί ‘βουλήσειʼ λέγω χρόνος πρό υἱός σημαίνω · ὁ γάρ ποτός μή εἰμί προηγέομαι ὁ βουλεύω , ὡς ἐπί πᾶς ὁ κτίσμα . εἰμί δέ ὁ Λόγος ὁ μέν κτίσμα εἰμί δημιουργός , αὐτός δέ συνυπάρχω ὁ πατήρ , πῶς δύναμαι ὁ ἀΐδιος εἰμί , ὡς μή εἰμί , προηγέομαι ὁ βουλεύω ; εἰμί γάρ προηγέομαι βουλή , πῶς δίδωμι αὐτός ὁ λήγω ; μᾶλλον γάρ εἷς ὁ πᾶς εἰμί βούλομαι καί αὐτός ἀποκυέω υἱός , ὥσπερ καί ἐγώ Λόγος ἀλήθεια γίγνομαι υἱός · καί λοιπός ἐγώ ἀνάγκη ζητέω , ὥσπερ εἴρω , ἄλλος Λόγος , διά ὅς καί οὗτος γίγνομαι , καί ἀποκυέω μετά πᾶς , ὅς ἐθέλω ὁ Θεός .