athanasius-theology.oratio-iii-contra-arianos 11
11 . Ἀπρεποῦς δὴ οὖν καὶ ἀλόγου καὶ τῆς τοιαύτης φρονήσεως ἐκείνων φαινομένης , ἀνάγκη τὴν ὁμοίωσιν καὶ τὴν ἑνότητα ἐπʼ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Υἱοῦ φέρειν · εἰ γὰρ μὴ οὕτω τις λάβοι , οὔτε πλέον τι τῶν γενητῶν ἔχων φανήσεται , ὥσπερ εἴρηται , οὔτε τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ἔσται , ἀλλὰ τῶν τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ἔσται δογμάτων · καὶ τοῦ Πατρὸς διαφέρει ὅτι ὁ μὲν Πατὴρ Πατήρ ἐστι , τὰ δὲ δόγματα καὶ ἡ διδασκαλία τοῦ Πατρός ἐστιν . Εἰ τοίνυν κατὰ τὰ δόγματα καὶ τὴν διδασκαλίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ , ὁ μὲν Πατὴρ κατʼ αὐτοὺς ὀνόματι μόνον Πατὴρ ἔσται · ὁ δὲ Υἱὸς οὐκ ἀπαράλλακτος εἰκὼν , μᾶλλον οὐδὲ ὅλως ἰδιότητα ἢ ὁμοίωσίν τινα τοῦ Πατρὸς ἔχων φανήσεται . Ποία γὰρ ὁμοίωσις καὶ ἰδιότης τῷ παρεξηλλαγμένῳ παρὰ τὸν Πατέρα ; καὶ γὰρ καὶ ὁ Παῦλος , ὅμοια τῷ Σωτῆρι διδάσκων , οὐκ ἦν κατ’ οὐσίαν ὅμοιος αὐτῷ . κεῖνοι μὲν οὖν , τοιαῦτα φρονοῦντες , ψεύδονται · ὁ δέ γε Υἱὸς καὶ ὁ Πατὴρ οὕτως εἰσὶν ἓν , καθάπερ εἴρηται · καὶ οὕτως ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὅμοιος καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς , ὡς ἔστιν ἰδεῖν καὶ νοεῖν υἱὸν πρὸς πατέρα , καὶ ὡς ἔστιν ἰδεῖν τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον . Διὰ γὰρ τὸ οὕτως εἶναι τὸν Υἱὸν , ἐργαζομένου τοῦ Υἱοῦ , ὁ Πατήρ ἐστιν ὁ ἐργαζόμενος , καὶ ἐρχομένου τοῦ Υἱοῦ πρὸς τοὺς ἁγίους , ὁ Πατήρ ἐστιν ὁ ἐρχόμενος ἐν τῷ Υἱῷ , ὡς αὐτὸς ἐπηγγείλατο λέγων , ‘ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ , καὶ μονὴν παρ᾿ αὐτῷ ποιήσομεν.’ Ἐν γὰρ τῇ εἰκόνι θεωρεῖται ὁ Πατὴρ , καὶ ἐν τῷ ἀπαυγάσματί ἐστι τὸ φῶς . Διὰ τοῦτο , καθάπερ μικρῷ πρόσθεν εἴπομεν , καὶ διδόντος τοῦ Πατρὸς χάριν καὶ εἰρήνην , αὐτὴν καὶ ὁ Υἱὸς δίδωσιν , ὡς ὁ Παῦλος ἐπισημαίνεται διὰ πάσης ἐπιστολῆς γράφων · ‘Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.’ Μία γὰρ καὶ ἡ αὐτὴ χάρις ἐστὶ παρὰ Πατρὸς ἐν Υἱῷ , ὡς ἔστιν ἓν τὸ φῶς τοῦ ἡλίου καὶ τοῦ ἀπαυγάσματος , καὶ τὸ φωτίζειν τοῦ ἡλίου διὰ τοῦ ἀπαυγάσματος γίνεται . Οὕτω γοῦν πάλιν ἐπευχόμενος Θεσσαλονικεῦσι , καὶ λέγων , ‘Ἀὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἡμῶν , καὶ ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς κατευθύναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς,’ τὴν ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐφύλαξεν · οὐ γὰρ εἷπε , ‘κατευθύνοιεν,’ ὡς παρὰ δύο διδομένης , παρὰ τούτου καὶ τούτου , διπλῆς χάριτος , ἀλλὰ ‘κατευθύναι,’ ἵνα δείξῃ ὅτι ὁ Πατὴρ δι᾿ Υἱοῦ δίδωσι ταύτην · ἐξ ὧν κἂν ἐρυθριᾷν οἱ ἀσεβεῖς δυνάμενοι , οὐ βούλονται .
Lemmas: 11 . ἀπρεπής δή οὖν καί ἄλογος καί ὁ τοιοῦτος φρόνησις ἐκεῖνος φαίνω , ἀνάγκη ὁ ὁμοίωσις καί ὁ ἑνότης ἐπί αὐτός ὁ οὐσία ὁ υἱός φέρω · εἰμί γάρ μή οὗτος τις λαμβάνω , οὔτε πλέω τίς ὁ γενητός ἔχω φαίνω , ὥσπερ εἴρω , οὔτε ὁ πατήρ ὅμοιος εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ πατήρ ὅμοιος εἰμί δόγμα · καί ὁ πατήρ διαφέρω ὅτι ὁ μέν πατήρ Πατήρ εἰμί , ὁ δέ δόγμα καί ὁ διδασκαλία ὁ πατήρ εἰμί . εἰμί τοίνυν κατά ὁ δόγμα καί ὁ διδασκαλία ὅμοιος εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ , ὁ μέν πατήρ κατά αὐτός ὄνομα μόνος πατήρ εἰμί · ὁ δέ υἱός οὐ ἀπαράλλακτος εἰκών , μᾶλλον οὐδέ ὅλως ἰδιότης ἢ ὁμοίωσις τις ὁ πατήρ ἔχω φαίνω . Ποία γάρ ὁμοίωσις καί ἰδιότης ὁ παρεξαλλάσσω παρά ὁ πατήρ ; καί γάρ καί ὁ Παῦλος , ὅμοιος ὁ Σωτήρ διδάσκω , οὐ εἰμί κατά οὐσία ὅμοιος αὐτός . ἐκεῖνος μέν οὖν , τοιοῦτος φρονέω , ψεύδω · ὁ δέ γε υἱός καί ὁ πατήρ οὕτως εἰμί εἷς , καθάπερ εἴρω · καί οὕτως εἰμί ὁ υἱός ὅμοιος καί ἐκ αὐτός ὁ πατήρ , ὡς εἰμί ὁράω καί νοέω υἱός πρός πατήρ , καί ὡς εἰμί ὁράω ὁ ἀπαύγασμα πρός ὁ ἥλιος . Ζεύς γάρ ὁ οὕτως εἰμί ὁ υἱός , ἐργάζομαι ὁ υἱός , ὁ Πατήρ εἰμί ὁ ἐργάζομαι , καί ἐρχόμενος ὁ υἱός πρός ὁ ἅγιος , ὁ Πατήρ εἰμί ὁ ἐρχόμενος ἐν ὁ υἱός , ὡς αὐτός ἐπαγγέλλω λέγω , ἐλεύθω ἐγώ καί ὁ πατήρ , καί μονή παρά αὐτός ποιέω ἐν γάρ ὁ εἰκών θεωρέω ὁ πατήρ , καί ἐν ὁ ἀπαύγασμα εἰμί ὁ φάος . Ζεύς οὗτος , καθάπερ μικρός πρόσθεν εἶπον , καί δίδωμι ὁ πατήρ χάρις καί εἰρήνη , αὐτός καί ὁ υἱός δίδωμι , ὡς ὁ Παῦλος ἐπισημαίνω διά πᾶς ἐπιστολή γράφω · Χάρις σύ καί εἰρήνη ἀπό Θεός πατήρ ἐγώ καί κύριος Ἰησοῦς Χριστός Μία γάρ καί ὁ αὐτός χάρις εἰμί παρά πατήρ ἐν υἱός , ὡς εἰμί εἷς ὁ φάος ὁ ἥλιος καί ὁ ἀπαύγασμα , καί ὁ φωτίζω ὁ ἥλιος διά ὁ ἀπαύγασμα γίγνομαι . οὕτως γοῦν πάλιν ἐπεύχομαι Θεσσαλονικεύς , καί λέγω , Ἀὐτός δέ ὁ θεός καί πατήρ ἐγώ , καί ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός κατευθύνω ὁ ὁδός ἐγώ πρός ὑμᾶς,’ ὁ ἑνότης ὁ πατήρ καί ὁ υἱός φυλάσσω · οὖον γάρ ἕπω , κατευθύνω ὡς παρά δύο δίδωμι , παρά οὗτος καί οὗτος , διπλόος χάρις , ἀλλά κατευθύνω ἵνα δείκνυμι ὅτι ὁ πατήρ διά υἱός δίδωμι οὗτος · ἐκ ὅς κἀν ἐρυθριάω ὁ ἀσεβής δύναμαι , οὖον βούλομαι .